Wikipedia afwiki https://af.wikipedia.org/wiki/Tuisblad MediaWiki 1.47.0-wmf.19 first-letter Media Spesiaal Bespreking Gebruiker Gebruikerbespreking Wikipedia Wikipediabespreking Lêer Lêerbespreking MediaWiki MediaWikibespreking Sjabloon Sjabloonbespreking Hulp Hulpbespreking Kategorie Kategoriebespreking Portaal Portaalbespreking Konsep Konsepbespreking TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 61 2967167 2906442 2026-09-14T06:20:12Z Aliwal2012 39067 /* Eerste erkenning */ skakel eerder na Vlag van Suid-Afrika (1928–1994) 2967167 wikitext text/x-wiki [[Lêer:"Die Stem van Suid-Afrika" performed by the SABC Symphony Orchestra.oga|duimnael|Die Stem van Suid-Afrika uitgevoer deur die [[Suid-Afrikaanse Uitsaaikorporasie]] Simfonie-orkes]] [[Lêer:"Die Stem van Suid-Afrika" performed at the White House in 1994.oga|duimnael|Die Stem van Suid-Afrika opgevoer by die Withuis]] [[Lêer:Die Stempastorie Simonstad.jpg|duimnael|In dié huis, destyds die [[pastorie]] van die [[NG gemeente Vishoek|NG gemeente Simonstad]], het ds. [[M.L. de Villiers]] ''Die Stem'' in 1921 getoonset]] [[Lêer:Die Stempastorie Simonstad gedenkplaat.jpg|duimnael|Dié gedenkplaat is in 1979 opgerig toe Die Stempastorie tot nasionale gedenkwaardigheid verklaar is]] [[Lêer:Die Stem 1.jpg|duimnael|Eerste blad van die bladmusiek van ''Die Stem'' soos dit verskyn in die ''FAK-Volksangbundel'' van 1937]] [[Lêer:Die Stem 2.jpg|duimnael|Tweede blad van die bladmusiek van ''Die Stem'' soos dit verskyn in die ''FAK-Volksangbundel'' van 1937]] [[Lêer:State Arrival and Dinner for President Nelson Mandela in 1994.webm|duimnael|“Die Stem van Suid-Afrika” en “[[Nkosi Sikelel' iAfrika]]” word deur ’n Amerikaanse militêre orkes in 1994 as deel van ’n amptelike staatsbesoek van die Suid-Afrikaanse president [[Nelson Mandela]] aan die Amerikaanse hoofstad [[Washington, D.C.]] saam opgevoer]] '''Die Stem van Suid-Afrika''', ook bekend as '''Die Stem''', was vanaf 1957 tot 1994 die nasionale [[volkslied]] van [[Suid-Afrika]]. Vanaf 1994 tot 1997 is dit as een van twee volksliedere erken. Dit was ook die volkslied van [[Suidwes-Afrika]] onder Suid-Afrikaanse mandaat tot hulle onafhanklikheidswording in 1990, waarna [[Namibië, Land van die Dapper]] in 1991 as die volkslied aangeneem is. Die Stem is in [[1918]] deur [[C.J. Langenhoven]] geskryf, en getoonset in [[1921]] deur ds. [[M.L. de Villiers]], destydse leraar van die [[NG gemeente Vishoek|NG gemeente Simonstad]]. Dit is op [[31 Mei]] [[1928]] die eerste keer in die openbaar gesing, toe die [[Oranje, Blanje, Blou|vlag van die Unie van Suid-Afrika]] die eerste keer amptelik gehys is. Die Suid-Afrikaanse regering het dit op [[2 Mei]] [[1957]] as die amptelike nasionale volkslied verklaar.<ref name="HAT Taal-en-feitegids">HAT Taal-en-feitegids, Pearson, Desember 2013, {{ISBN|978-1-77578-243-8}}</ref> == Agtergrond == === Die teks === Ná die totstandkoming van die Unie van Suid-Afrika in 1910 het Afrikaans groot opgang gemaak. Terselfdertyd het die politieke en kulturele nasleep van die [[Eerste Wêreldoorlog]] spanning tussen die twee Blanke taalgroepe veroorsaak. Genl. [[Barry Hertzog]] het in 1912 sy standpunt oos “Suid-Afrika se belange eerste” gestel. Langenhoven, as lid van die Provinsiale Raad en kampvegter vir die volwaardige erkenning van Afrikaans, het hom in dié krisistyd diep bewus geword van die bedreiging van die belange van die Unie, van die Afrikaner en van Afrikaans. Tydens sy voorbereiding vir ’n reeks verkiesingsvergaderings het Langenhoven die gedig ''Die Stem van Suid-Afrika'', op 31 Mei 1918 in sy woning, [[Arbeidsgenot]], op [[Oudtshoorn]] voltooi. Hy het self na sy gedig as ’n “gesangetjie” verwys en ’n toonsetting daarvoor geskryf. In [[Kaapstad]] het hy ''Die Stem'', wat net uit drie koeplette met hul bygaande kore bestaan het, aan adv. [[Henry Fagan|H.A. Fagan]], assistent-redakteur van [[Die Burger|De Burger]], getoon. Fagan het sy geesdrif daarvoor te kenne gegee en deur sy toedoen is dit in Julie 1918 anoniem in De Burger met redaksionele aanprysing gepubliseer. Die toonsetting het egter nie by musiekkenners byval gevind nie. Die gepubliseerde gedig het wel groot byval by die lesers gevind. Handelende op ’n wenk van ’n korrespondent, dat die [[Afrikaner]]volk ’n godsdienstige volk is, het Langenhoven dadelik ’n vierde koeplet aan die gedig toegevoeg. Die koor van die tweede koeplet is ook gewysig. === Soeke na ’n wysie === Langenhoven was nou vol geesdrif om ’n gepaste wysie vir ''Die Stem'' te vind en op 5 Augustus 1918 het hy in De Burger ’n uitnodiging aan komponiste gerig om toonsettings voor te lê. In Mei 1919 het ds. M.L. de Villiers ’n eerste poging aan Langenhoven voorgelê maar dit is nie as bevredigend beskou nie. Langenhoven het nogtans aan De Villiers en later ook aan Victor Potgieter, Stephen Eyssen en [[Gideon Fagan]] verlof verleen om hul toonsettings te publiseer. In 1921, terwyl hy in sy pastorie in [[Simonstad]] werksaam was, het ds. M.L. de Villiers – nog steeds diep geïnspireer deur die woorde van ''Die Stem'' – plotseling ’n nuwe wysie daarvoor gevind en dit onmiddellik vir die eerste keer op ’n ou familieklavier gespeel en daarna die musiek neergeskryf. Ds. De Villiers het in die daaropvolgende jare die land deurreis en veral skole besoek ten einde ''Die Stem'' as volkslied, waarin die liefde, getrouheid en offervaardigheid vir die vaderland verklank word, landwyd bekend te stel. Die lied is spontaan as sodanig deur die Afrikaanssprekendes aanvaar. Sedert Uniewording was ''God save the King'' van owerheidsweë steeds as nie-amptelike volkslied gebruik. Politieke gebeurtenisse soos die vlagkwessie wat reeds in 1919 ernstige aandag begin verg het, en die bewindsoorname deur die [[Nasionale Party]] in 1924, het nou die wenslikheid van die aanvaarding van ’n Volkslied waarin ook die Afrikaanssprekende ’n deel sou hê, sterk na vore gebring. === Eerste erkenning === By geleentheid van die eerste amptelike hysing van die [[Vlag van Suid-Afrika (1928–1994)|Unievlag]] (saam met die [[Vlag van die Verenigde Koninkryk|Britse vlag]]) in Kaapstad op 31 Mei 1928 is ''Die Stem'' van Langenhoven in die toonsetting van De Villiers die eerste keer (saam met die Britse Volkslied) in ’n amptelike program opgeneem en gedruk. Onder leiding van die komponis is ''Die Stem'' by hierdie plegtigheid, waarby Langenhoven self ook teenwoordig was, deur ’n massa-kinderkoor voor die Senaatsgebou gesing. ''Die Stem'' het egter nog nie die status van amptelike Volkslied beklee nie. Die bekendheid en gewildheid van die melodie van ''Die Stem'' is verder bevorder deur die gebruik van die [[Suid-Afrikaanse Uitsaaikorporasie|SAUK]] om dit laataand by die afsluiting van sy programme saam met ''The King'' te speel. Die gebruik om dit ook aan die einde van bioskoopvertonings na ''The King'' te speel, het op baie plekke in die land posgevat. Van die kant van kultuurverenigings en die [[Suid-Afrikaanse Onderwysersunie]] is ook sterk aangedring op die aanvaarding van ''Die Stem'' as Volkslied. In 1931 het Langenhoven ''Die Stem'' in sy finale vorm opgeneem in ''Die pad van Suid-Afrika'', wat toe pas voltooi is. Ná die dood van Langenhoven op 15 Julie 1932 het die [[Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge|FAK]] ’n prysvraag uitgeskryf om finaal die geskikste Volkslied vir die Afrikaanssprekendes te vind. ’n Keuringskomitee het in 1934 uit 50 insendings ''Die Stem'' as die geskikste teks, en M.L. de Villiers se toonsetting later ook as die beste wysie, aangewys. Teen 1934 is ''Die Stem'' algemeen deur die Afrikaanssprekende deel van die bevolking as Volkslied aanvaar. === Status van Volkslied === Die begeerte het nou by ’n groot deel van die Engelssprekende bevolkingsgroep ontstaan om ’n gepaste vertaling van ''Die Stem'' te kry wat ook as Volkslied vir hulle sou dien, maar pogings van regeringsweë om dit te verwesenlik het vanweë politieke verdeeldheid misluk. Vir die opening van die Parlementsitting op 11 Februarie 1938 het Premier Hertzog opdrag gegee dat ''Die Stem'' saam met ''God save the King'' gespeel moes word, hoewel geeneen van die twee amptelike erkenning geniet het nie. Genl. Hertzog het hierdie stap gemotiveer deur te verklaar dat ''Die Stem'' “ ’n egte Suid-Afrikaanse lied is, in die volste sin van die woord, wat aan die hart van die Afrikaanssprekende ontspring het, en die gees van Suid-Afrika adem, op ’n wyse wat totaal vreemd is aan ''God save the King'' en wat in hierdie opsig deur geen ander Suid-Afrikaanse lied geëwenaar word nie, alreeds verskeie jare ’n geesdriftige ontvangs geniet het in die harte van Afrikaanssprekendes, deur hulle aangeneem is as hulle Volkslied en as die enigste Suid-Afrikaanse lied wat geregtig is op erkenning as ‘Volkslied van die Unie’. In hierdie gevoel en eis word die Afrikaanssprekendes reeds ondersteun deur ’n baie aansienlike gedeelte van wat bekend staan as die Britse gevoel in Suid-Afrika.” Ná hierdie ingebruikneming is ''Die Stem'' by elke amptelike geleentheid saam met ''The King'' gespeel, hoewel die regering dit om politieke redes nie wou waag om ''Die Stem'' tot amptelike volkslied te verhef nie. Die simboliese Ossewatrek van 1938 en die geesdrif wat daardeur gewek is, het opnuut die aandag by ''Die Stem'' as ideale Volkslied van Suid-Afrika bepaal. By die hoogtepunte van die feestelikhede op Oudtshoorn op 3 September 1938 is die begeerte by ’n geesdriftige vergadering rondom die ossewaens uitgespreek “dat ''Die Stem van Suid-Afrika'' op 16 Desember 1938 deur die hele volk plegtig as Volkslied aanvaar (moes) word”. Op die voorstel van adv. [[E.G. Jansen]], voorsitter van die [[Sentrale Volksmonumentekomitee]], is dan ook by Monumentkoppie besluit om ''Die Stem'' as Volkslied van die Afrikaanssprekendes te aanvaar. Daarna is dié lied deur die 100&nbsp;000 aanwesiges gesing. Die erkenning van ''Die Stem'' as amptelike Volkslied van geheel Suid-Afrika het nou afgehang van die verkryging van ’n Engelse vertaling wat vir die Engelssprekende bevolkingsdeel aanvaarbaar sou wees. === Engelse teks === Tussen 1939 en 1948 het dr. [[D.F. Malan]] as leier van die opposisie herhaaldelik gepleit vir die amptelike aanvaarding van ''Die Stem'' as Volkslied van Suid-Afrika. In April 1948 het die Nasionale Party aan bewind gekom en by die aanvang van die viering van die 300-jarige vestiging in Suid-Afrika, in 1952 het die Eerste Minister, dr. Malan, ’n komitee onder voorsitterskap van appèlregter [[H.A. Fagan]] benoem om vertalings van ''Die Stem'' te beoordeel en ’n aanbeveling daaroor by die regering te doen. Op 6 April 1952 het die komitee ’n keuse uit die materiaal van 226 vertalings gedoen en ’n definitiewe teks daaruit saamgestel. Die regering het hierdie vertaling van staatsweë aanvaar en aangekondig as die amptelike Engelse teks van ''Die Stem''. Die ironiese situasie het nou ontstaan dat die staat ’n vertaling erken en aanvaar het van ’n Volkslied wat self nog nie amptelik erken is nie maar darem tog amptelik deur die staat gebruik word. === Amptelike erkenning === Met ’n Engelse teks nou beskikbaar, het die vernaamste struikelblok op die pad van die finale amptelike erkenning van ''Die Stem'' as Volkslied verdwyn. Op 2 Mei 1957 het die Eerste Minister, mnr. [[J.G. Strijdom]], verklaar dat ''Die Stem'' by Afrikaans- en Engelssprekendes nou so diep gewortel is dat hierdie lied deur die volk van Suid-Afrika aanvaar is as hul Volkslied. Die regering het gevolglik besluit dat Suid-Afrika ’n Volkslied moes hê en dat daardie Volkslied ''Die Stem van Suid-Afrika/The Call of South Africa'' sou wees. === Nalatenskap van ''Die Stem'' === Op 11 Junie 1957 het die Letterkundige Nalatenskap van C.J. Langenhoven alle regte op ''Die Stem van Suid-Afrika'' aan die regering oorgedra en op 2 Februarie 1959, tydens die premierskap van dr. [[H.F. Verwoerd]], is die Wetsontwerp op die Outeursregte van ''Die Stem van Suid-Afrika'' eenparig deur die Volksraad aangeneem. === Na 1994 === Op [[20 April]] [[1994]] het ''[[Nkosi Sikelel’ iAfrika]]'' ook ’n volkslied van Suid-Afrika geword; en op [[10 Oktober]] [[1997]] is die eerste twee reëls van die Stem, saam met Engelse reëls, en [[Xhosa]]- en [[Suid-Sotho]]-dele van ''Nkosi Sikelel’ iAfrika'' saam verklaar as [[Nasionale lied van Suid-Afrika|Suid-Afrika se volkslied]]. == Afrikaanse woorde == [[Lêer:"Die Stem van Suid-Afrika" performed by the ASAF Choir and Cantare Male Voice Choir.oga|duimnael|Die Stem van Suid-Afrika gesing deur 'n koor]] <poem style="margin-left:2em; font-style:italic;"> '''Eerste vers''' Uit die blou van onse hemel, uit die diepte van ons see, Oor ons ewige gebergtes waar die kranse antwoord gee. Deur ons vêr-verlate vlaktes met die kreun van [[ossewa]] — Ruis die stem van ons geliefde, van ons land Suid-Afrika. Ons sal antwoord op jou roepstem, ons sal offer wat jy vra: Ons sal lewe, ons sal sterwe – ons vir jou, Suid-Afrika. '''Tweede vers''' In die murg van ons gebeente, in ons hart en siel en gees, In ons roem op ons verlede, in ons hoop op wat sal wees, In ons wil en werk en wandel, van ons wieg tot aan ons graf — Deel geen ander land ons liefde, trek geen ander trou ons af. Vaderland! ons sal die adel van jou naam met ere dra: Waar en trou as Afrikaners – kinders van Suid-Afrika. '''Derde vers''' In die songloed van ons somer, in ons winternag se kou, In die lente van ons liefde, in die lanfer van ons rou, By die klink van huweliksklokkies, by die kluitklap op die kis — Streel jou stem ons nooit verniet nie, weet jy waar jou kinders is. Op jou roep sê ons nooit nee nie, sê ons altyd, altyd ja: Om te lewe, om te sterwe – ja, ons kom Suid-Afrika. '''Vierde vers''' Op U Almag vas vertrouend het ons vadere gebou: Skenk ook ons die krag, o Here! om te handhaaf en te hou — Dat die erwe van ons vad’re vir ons kinders erwe bly: Knegte van die Allerhoogste, teen die hele wêreld vry. Soos ons vadere vertrou het, leer ook ons vertrou, o Heer — Met ons land en met ons nasie sal dit wel wees, God regeer. </poem> == Engelse vertaling == [[Lêer:"The Call of South Africa" performed by the ASAF Choir and the Cantare Male Voice Choir.oga|duimnael|Die Stem van Suid-Afrika gesing deur 'n koor in Engels]] Die stem is in 1952 onder die titel “The Call of South Africa” in Engels vertaal. Die woorde lui as volg: <poem style='margin-left:2em; font-style:italic;'> Ringing out from our blue heavens, from our deep seas breaking round; Over everlasting mountains where the echoing crags resound; From our plains where creaking wagons cut their trails into the earth - Calls the spirit of our Country, of the land that gave us birth. At thy call we shall not falter, firm and steadfast we shall stand, At thy will to live or perish, O South Africa, dear land. In our body and our spirit, in our inmost heart held fast; in the promise of our future and the glory of our past; In our will, our work, our striving, from the cradle to the grave - There’s no land that shares our loving, and no bond that can enslave. Thou hast borne us and we know thee. May our deeds to all proclaim Our enduring love and service to thy honour and thy name. In the golden warmth of summer, in the chill of winter’s air, in the surging life of springtime, in the autumn of despair; When the wedding bells are chiming or when those we love do depart; Thou dost know us for thy children and dost take us to thy heart. Loudly peals the answering chorus; We are thine, and we shall stand, Be it life or death, to answer to thy call, beloved land. In thy power, Almighty, trusting, did our fathers build of old; Strengthen then, O Lord, their children to defend, to love, to hold - That the heritage they gave us for our children yet may be; Bondsmen only of the Highest and before the whole world free. As our fathers trusted humbly, teach us, Lord, to trust Thee still; Guard our land and guide our people in Thy way to do Thy will. </poem> == Latynse vertaling == Die Stem is in 1957 deur W.J. Nijgh in Latyn vertaal, en heet “Vox africae australis”; die teks het oorspronklik in die ''Tydskrif vir Wetenskap en Kuns'' verskyn. Die woorde lui:<ref name="dbnl">[https://dbnl.nl/tekst/kann003lang01_01/kann003lang01_01.pdf Kannemeyer, J.C. 1996. ''Langenhoven. 'n Lewe''. Kaapstad: Tafelberg, p. 47]{{Dooie skakel|date=Mei 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <poem style='margin-left:2em; font-style:italic;'> Ex caerulo nostri coeli Profundis nostri maris Super montes sempiternos Quo coronae resonant. Campis nostris in deserto Germituque carrorum Craepitat beatae terrae Africae vox australis. Vocem tuam respondemus Quod petisque tibi sit, Tibi vita, moriamur, Tib' Australi Africae. In medulla nostra ossum, Anima corde et vi Gloriaque nostris actis Futurique spe nostra. Voluntasque labor acta Cunis usqu' ad sepulcra Nullam terram sumit amor Nulla fides exuit. Claritatis nomen tuum Honore portabimus Filii fideles sumus Africae semper nostrae. In aestate ardor solis Hiemis nocte frigor, Vereque nostri amoris Luctu maeroris nostri. Nuptiarum aeris sono Sabuli fragor acta Mulcet vox tua nos semper, Infantum noscis locum. Clamor tuus res respondetur Iterum atque ita, Vivendum debemus mori Sumus hic o Domine. Dominum factorem coeli Majores sequebantur. Domine, da nobis vires Conservandi copias Quas majores nobis dabant Pro peculio nostro, Servis Patris eataterni, Nos a malo libera. Patres nostros docuisti, Domine, doce et nos Patriam cum nostra gente, Tu nobiscum Rex coeli. </poem> == Duitse vertaling == Die Stem is in 1959 deur Edith Dietze ter Meer in Duits vertaal, en heet “Die Stimme südafrikas”. Die woorde lui:<ref name="dbnl" /> <poem style='margin-left:2em; font-style:italic;'> Aus dem Blau des Firmamentes, aus des Ozeans Gewalt, Aus den ewigen Gebirgen, wo das Echo widerhallt, Wo der Ochsenwagen Ächzen weit die Ebene durchdringt, Deine vielgeliebte Stimme, o Südafrika, erklingt. Wir gehorchen Deinem Rufe, Dir zum Opfer sind wir da, Wollen leben, wollen sterben, Stets für Dich, Südafrika! In der Tiefe unsrer Herzen, unsrer Seele, unsrem Geist, In dem Stolz auf das Vergangne und worauf die Zukunft weist, Unsrem Wollen, Werk und Wandel, von der Wiege bis zum Grab Teilt kein andres Land die Liebe, wendet je sie von Dir ab. Vaterland, zu Deinem Ruhme Woll'n wir tragen stolz und wahr Deines Namens hohen Adel, Kinder von Südafrika! In der Goldglut unsres Sommers und in kalter Winternacht, In dem Lenz von Glück und Liebe, wenn Verzweiflung mit uns wacht, Bei der Hochzeitsglocken Klingen, wenn der Tod das Liebste nimmt, Rührt uns Deine sanfte Stimme, weisst, wo Deine Kinder sind. Nein, Dein Ruf tönt nie vergebens, Unser Herz sagt freudig ja. Unser Leben, unser Sterben Gilt nur Dir, Südafrika! Deiner Allmacht fest vertrauend, baute unsrer Väter Kraft, Schenk auch uns, o Herr, die Stärke, die erhält und Zukunft schafft - Dass das Erbe unsrer Väter auch der Söhne Erbe sei: Beugend sich dem Allerhöchsten, gegen alle Welt sonst frei. Gib uns unsrer Väter Glauben, Lehr' uns Dir vertraun, o Herr, Leite uns auf Deinen Wegen, Unsres Volkes feste Wehr! </poem> == Franse vertaling == ''Le voix de l'Afrique du Sud'' is die Franse verwerking deur prof. [[Naòmi Morgan]], verbonde aan die [[Universiteit van die Vrystaat]]. Dit verskyn in 2010 die eerste maal op die CD van die musiekprojek ''Afri-Frans 2'' (Snit 13) van die vervaardigers Odyssey Records/Coleske Artists, en word gesing deur Myra Maud. Die bewoording lui so: <poem style='margin-left:2em; font-style:italic;'> Depuis l'azur de notre ciel, de nos océans sans fond De nos lointaines montagnes d'où les rochers nous répondent De nos vastes plaines désertes arpentées par les pionniers L'Afrique du Sud élève sa voix, c'est le chant de la bien-aimée Ton appel, on y répondra, tout sacrifice l'on fera Que l'on meure ou que l'on vive, en Afrique, au pays du Sud! Jusqu'au tréfonds de notre être, dans nos cœurs, notre esprit, notre âme Dans la gloire de notre passé et l'espoir de beaux lendemains Par la volonté, le labeur, et du berceau à la tombe Nous te jurons obédience et un indivisible amour Pays des pères ton nom si noble fièrement demeurera Et bons et vrais Afrikaners, que ce pas enfanta! En été le ciel s'embrase, en hiver c'est le froid qui glace! Quand se réveille la tendresse, quand la journée finit en deuil Quand les cloches des mariés sonnent et la terre sur le bois résonne C'est la même voix qui nous berce, et qui sait où nous retrouver Ton appel ne se refuse pas, nous y répondons toujours: Faut-il mourir, faut-il vivre? A tes ordres, ô pays du Sud! Guidés par ta toute-puissance, c'est ce pays que nos pères bâtirent Donne-nous la force, mon Père, de le garder, le maintenir Que les terres de nos ancêtres soient préservées de père en fils Gardez-nous serviteur du Très-Haut, défenseurs de la liberté Donne-nous la certitude de nos pères, ô mon Dieu Peuple et pays seront prospères, tant que Dieu règne en ce lieu </poem> == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronne == * {{af}} Swart, dr. M.J. (voorsitter redaksiekomitee). 1980. ''Afrikaanse kultuuralmanak''. Aucklandpark: Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge. == Eksterne skakel == {{CommonsKategorie}} * [http://www.roepstem.net/stema.html Woorde en wysie van ''Die Stem van Suid-Afrika''] *[https://web.archive.org/web/20070104204040/http://www.nationalanthems.info/za-94.mid Instrumentele MIDI weergawe] {{Normdata}} [[Kategorie:Afrikaanse volksmusiek]] [[Kategorie:Geskiedenis van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Nasionale simbole van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Volksliedere]] hd3sgh9lnupssygfq0l6wez4rr51x4k 2967168 2967167 2026-09-14T06:37:23Z Aliwal2012 39067 /* Die teks */ klein taalfoute verbeter 2967168 wikitext text/x-wiki [[Lêer:"Die Stem van Suid-Afrika" performed by the SABC Symphony Orchestra.oga|duimnael|Die Stem van Suid-Afrika uitgevoer deur die [[Suid-Afrikaanse Uitsaaikorporasie]] Simfonie-orkes]] [[Lêer:"Die Stem van Suid-Afrika" performed at the White House in 1994.oga|duimnael|Die Stem van Suid-Afrika opgevoer by die Withuis]] [[Lêer:Die Stempastorie Simonstad.jpg|duimnael|In dié huis, destyds die [[pastorie]] van die [[NG gemeente Vishoek|NG gemeente Simonstad]], het ds. [[M.L. de Villiers]] ''Die Stem'' in 1921 getoonset]] [[Lêer:Die Stempastorie Simonstad gedenkplaat.jpg|duimnael|Dié gedenkplaat is in 1979 opgerig toe Die Stempastorie tot nasionale gedenkwaardigheid verklaar is]] [[Lêer:Die Stem 1.jpg|duimnael|Eerste blad van die bladmusiek van ''Die Stem'' soos dit verskyn in die ''FAK-Volksangbundel'' van 1937]] [[Lêer:Die Stem 2.jpg|duimnael|Tweede blad van die bladmusiek van ''Die Stem'' soos dit verskyn in die ''FAK-Volksangbundel'' van 1937]] [[Lêer:State Arrival and Dinner for President Nelson Mandela in 1994.webm|duimnael|“Die Stem van Suid-Afrika” en “[[Nkosi Sikelel' iAfrika]]” word deur ’n Amerikaanse militêre orkes in 1994 as deel van ’n amptelike staatsbesoek van die Suid-Afrikaanse president [[Nelson Mandela]] aan die Amerikaanse hoofstad [[Washington, D.C.]] saam opgevoer]] '''Die Stem van Suid-Afrika''', ook bekend as '''Die Stem''', was vanaf 1957 tot 1994 die nasionale [[volkslied]] van [[Suid-Afrika]]. Vanaf 1994 tot 1997 is dit as een van twee volksliedere erken. Dit was ook die volkslied van [[Suidwes-Afrika]] onder Suid-Afrikaanse mandaat tot hulle onafhanklikheidswording in 1990, waarna [[Namibië, Land van die Dapper]] in 1991 as die volkslied aangeneem is. Die Stem is in [[1918]] deur [[C.J. Langenhoven]] geskryf, en getoonset in [[1921]] deur ds. [[M.L. de Villiers]], destydse leraar van die [[NG gemeente Vishoek|NG gemeente Simonstad]]. Dit is op [[31 Mei]] [[1928]] die eerste keer in die openbaar gesing, toe die [[Oranje, Blanje, Blou|vlag van die Unie van Suid-Afrika]] die eerste keer amptelik gehys is. Die Suid-Afrikaanse regering het dit op [[2 Mei]] [[1957]] as die amptelike nasionale volkslied verklaar.<ref name="HAT Taal-en-feitegids">HAT Taal-en-feitegids, Pearson, Desember 2013, {{ISBN|978-1-77578-243-8}}</ref> == Agtergrond == === Die teks === Ná die totstandkoming van die Unie van Suid-Afrika in 1910 het Afrikaans groot opgang gemaak. Terselfdertyd het die politieke en kulturele nasleep van die [[Eerste Wêreldoorlog]] spanning tussen die twee Blanke taalgroepe veroorsaak. Genl. [[Barry Hertzog]] het in 1912 sy standpunt “Suid-Afrika se belange eerste” gestel. Langenhoven, as lid van die Provinsiale Raad en kampvegter vir die volwaardige erkenning van Afrikaans, het in dié krisistyd diep bewus geword van die bedreiging van die belange van die Unie, van die Afrikaner en van Afrikaans. Tydens sy voorbereiding vir ’n reeks verkiesingsvergaderings het Langenhoven die gedig ''Die Stem van Suid-Afrika'', op 31 Mei 1918 in sy woning, [[Arbeidsgenot]], op [[Oudtshoorn]] voltooi. Hy het self na sy gedig as ’n “gesangetjie” verwys en ’n toonsetting daarvoor geskryf. In [[Kaapstad]] het hy ''Die Stem'', wat net uit drie koeplette met hul bygaande kore bestaan het, aan adv. [[Henry Fagan|H.A. Fagan]], assistent-redakteur van [[Die Burger|De Burger]], getoon. Fagan het sy geesdrif daarvoor te kenne gegee en deur sy toedoen is dit in Julie 1918 anoniem in De Burger met redaksionele aanprysing gepubliseer. Die toonsetting het egter nie by musiekkenners byval gevind nie. Die gepubliseerde gedig het wel groot byval by die lesers gevind. Handelende op ’n wenk van ’n korrespondent, dat die [[Afrikaner]]volk ’n godsdienstige volk is, het Langenhoven dadelik ’n vierde koeplet aan die gedig toegevoeg. Die koor van die tweede koeplet is ook gewysig. === Soeke na ’n wysie === Langenhoven was nou vol geesdrif om ’n gepaste wysie vir ''Die Stem'' te vind en op 5 Augustus 1918 het hy in [[De Burger]] ’n uitnodiging aan komponiste gerig om toonsettings voor te lê. In Mei 1919 het ds. M.L. de Villiers ’n eerste poging aan Langenhoven voorgelê maar dit is nie as bevredigend beskou nie. Langenhoven het nogtans aan De Villiers en later ook aan Victor Potgieter, Stephen Eyssen en [[Gideon Fagan]] verlof verleen om hul toonsettings te publiseer. In 1921, terwyl hy in sy pastorie in [[Simonstad]] werksaam was, het ds. M.L. de Villiers – nog steeds diep geïnspireer deur die woorde van ''Die Stem'' – plotseling ’n nuwe wysie daarvoor gevind en dit onmiddellik vir die eerste keer op ’n ou familieklavier gespeel en daarna die musiek neergeskryf. Ds. De Villiers het in die daaropvolgende jare die land deurreis en veral skole besoek ten einde ''Die Stem'' as volkslied, waarin die liefde, getrouheid en offervaardigheid vir die vaderland verklank word, landwyd bekend te stel. Die lied is spontaan as sodanig deur die Afrikaanssprekendes aanvaar. Sedert Uniewording was ''God save the King'' van owerheidsweë steeds as nie-amptelike volkslied gebruik. Politieke gebeurtenisse soos die vlagkwessie wat reeds in 1919 ernstige aandag begin verg het, en die bewindsoorname deur die [[Nasionale Party]] in 1924, het nou die wenslikheid van die aanvaarding van ’n Volkslied waarin ook die Afrikaanssprekende ’n deel sou hê, sterk na vore gebring. === Eerste erkenning === By geleentheid van die eerste amptelike hysing van die [[Vlag van Suid-Afrika (1928–1994)|Unievlag]] (saam met die [[Vlag van die Verenigde Koninkryk|Britse vlag]]) in Kaapstad op 31 Mei 1928 is ''Die Stem'' van Langenhoven in die toonsetting van De Villiers die eerste keer (saam met die Britse Volkslied) in ’n amptelike program opgeneem en gedruk. Onder leiding van die komponis is ''Die Stem'' by hierdie plegtigheid, waarby Langenhoven self ook teenwoordig was, deur ’n massa-kinderkoor voor die Senaatsgebou gesing. ''Die Stem'' het egter nog nie die status van amptelike Volkslied beklee nie. Die bekendheid en gewildheid van die melodie van ''Die Stem'' is verder bevorder deur die gebruik van die [[Suid-Afrikaanse Uitsaaikorporasie|SAUK]] om dit laataand by die afsluiting van sy programme saam met ''The King'' te speel. Die gebruik om dit ook aan die einde van bioskoopvertonings na ''The King'' te speel, het op baie plekke in die land posgevat. Van die kant van kultuurverenigings en die [[Suid-Afrikaanse Onderwysersunie]] is ook sterk aangedring op die aanvaarding van ''Die Stem'' as Volkslied. In 1931 het Langenhoven ''Die Stem'' in sy finale vorm opgeneem in ''Die pad van Suid-Afrika'', wat toe pas voltooi is. Ná die dood van Langenhoven op 15 Julie 1932 het die [[Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge|FAK]] ’n prysvraag uitgeskryf om finaal die geskikste Volkslied vir die Afrikaanssprekendes te vind. ’n Keuringskomitee het in 1934 uit 50 insendings ''Die Stem'' as die geskikste teks, en M.L. de Villiers se toonsetting later ook as die beste wysie, aangewys. Teen 1934 is ''Die Stem'' algemeen deur die Afrikaanssprekende deel van die bevolking as Volkslied aanvaar. === Status van Volkslied === Die begeerte het nou by ’n groot deel van die Engelssprekende bevolkingsgroep ontstaan om ’n gepaste vertaling van ''Die Stem'' te kry wat ook as Volkslied vir hulle sou dien, maar pogings van regeringsweë om dit te verwesenlik het vanweë politieke verdeeldheid misluk. Vir die opening van die Parlementsitting op 11 Februarie 1938 het Premier Hertzog opdrag gegee dat ''Die Stem'' saam met ''God save the King'' gespeel moes word, hoewel geeneen van die twee amptelike erkenning geniet het nie. Genl. Hertzog het hierdie stap gemotiveer deur te verklaar dat ''Die Stem'' “ ’n egte Suid-Afrikaanse lied is, in die volste sin van die woord, wat aan die hart van die Afrikaanssprekende ontspring het, en die gees van Suid-Afrika adem, op ’n wyse wat totaal vreemd is aan ''God save the King'' en wat in hierdie opsig deur geen ander Suid-Afrikaanse lied geëwenaar word nie, alreeds verskeie jare ’n geesdriftige ontvangs geniet het in die harte van Afrikaanssprekendes, deur hulle aangeneem is as hulle Volkslied en as die enigste Suid-Afrikaanse lied wat geregtig is op erkenning as ‘Volkslied van die Unie’. In hierdie gevoel en eis word die Afrikaanssprekendes reeds ondersteun deur ’n baie aansienlike gedeelte van wat bekend staan as die Britse gevoel in Suid-Afrika.” Ná hierdie ingebruikneming is ''Die Stem'' by elke amptelike geleentheid saam met ''The King'' gespeel, hoewel die regering dit om politieke redes nie wou waag om ''Die Stem'' tot amptelike volkslied te verhef nie. Die simboliese Ossewatrek van 1938 en die geesdrif wat daardeur gewek is, het opnuut die aandag by ''Die Stem'' as ideale Volkslied van Suid-Afrika bepaal. By die hoogtepunte van die feestelikhede op Oudtshoorn op 3 September 1938 is die begeerte by ’n geesdriftige vergadering rondom die ossewaens uitgespreek “dat ''Die Stem van Suid-Afrika'' op 16 Desember 1938 deur die hele volk plegtig as Volkslied aanvaar (moes) word”. Op die voorstel van adv. [[E.G. Jansen]], voorsitter van die [[Sentrale Volksmonumentekomitee]], is dan ook by Monumentkoppie besluit om ''Die Stem'' as Volkslied van die Afrikaanssprekendes te aanvaar. Daarna is dié lied deur die 100&nbsp;000 aanwesiges gesing. Die erkenning van ''Die Stem'' as amptelike Volkslied van geheel Suid-Afrika het nou afgehang van die verkryging van ’n Engelse vertaling wat vir die Engelssprekende bevolkingsdeel aanvaarbaar sou wees. === Engelse teks === Tussen 1939 en 1948 het dr. [[D.F. Malan]] as leier van die opposisie herhaaldelik gepleit vir die amptelike aanvaarding van ''Die Stem'' as Volkslied van Suid-Afrika. In April 1948 het die Nasionale Party aan bewind gekom en by die aanvang van die viering van die 300-jarige vestiging in Suid-Afrika, in 1952 het die Eerste Minister, dr. Malan, ’n komitee onder voorsitterskap van appèlregter [[H.A. Fagan]] benoem om vertalings van ''Die Stem'' te beoordeel en ’n aanbeveling daaroor by die regering te doen. Op 6 April 1952 het die komitee ’n keuse uit die materiaal van 226 vertalings gedoen en ’n definitiewe teks daaruit saamgestel. Die regering het hierdie vertaling van staatsweë aanvaar en aangekondig as die amptelike Engelse teks van ''Die Stem''. Die ironiese situasie het nou ontstaan dat die staat ’n vertaling erken en aanvaar het van ’n Volkslied wat self nog nie amptelik erken is nie maar darem tog amptelik deur die staat gebruik word. === Amptelike erkenning === Met ’n Engelse teks nou beskikbaar, het die vernaamste struikelblok op die pad van die finale amptelike erkenning van ''Die Stem'' as Volkslied verdwyn. Op 2 Mei 1957 het die Eerste Minister, mnr. [[J.G. Strijdom]], verklaar dat ''Die Stem'' by Afrikaans- en Engelssprekendes nou so diep gewortel is dat hierdie lied deur die volk van Suid-Afrika aanvaar is as hul Volkslied. Die regering het gevolglik besluit dat Suid-Afrika ’n Volkslied moes hê en dat daardie Volkslied ''Die Stem van Suid-Afrika/The Call of South Africa'' sou wees. === Nalatenskap van ''Die Stem'' === Op 11 Junie 1957 het die Letterkundige Nalatenskap van C.J. Langenhoven alle regte op ''Die Stem van Suid-Afrika'' aan die regering oorgedra en op 2 Februarie 1959, tydens die premierskap van dr. [[H.F. Verwoerd]], is die Wetsontwerp op die Outeursregte van ''Die Stem van Suid-Afrika'' eenparig deur die Volksraad aangeneem. === Na 1994 === Op [[20 April]] [[1994]] het ''[[Nkosi Sikelel’ iAfrika]]'' ook ’n volkslied van Suid-Afrika geword; en op [[10 Oktober]] [[1997]] is die eerste twee reëls van die Stem, saam met Engelse reëls, en [[Xhosa]]- en [[Suid-Sotho]]-dele van ''Nkosi Sikelel’ iAfrika'' saam verklaar as [[Nasionale lied van Suid-Afrika|Suid-Afrika se volkslied]]. == Afrikaanse woorde == [[Lêer:"Die Stem van Suid-Afrika" performed by the ASAF Choir and Cantare Male Voice Choir.oga|duimnael|Die Stem van Suid-Afrika gesing deur 'n koor]] <poem style="margin-left:2em; font-style:italic;"> '''Eerste vers''' Uit die blou van onse hemel, uit die diepte van ons see, Oor ons ewige gebergtes waar die kranse antwoord gee. Deur ons vêr-verlate vlaktes met die kreun van [[ossewa]] — Ruis die stem van ons geliefde, van ons land Suid-Afrika. Ons sal antwoord op jou roepstem, ons sal offer wat jy vra: Ons sal lewe, ons sal sterwe – ons vir jou, Suid-Afrika. '''Tweede vers''' In die murg van ons gebeente, in ons hart en siel en gees, In ons roem op ons verlede, in ons hoop op wat sal wees, In ons wil en werk en wandel, van ons wieg tot aan ons graf — Deel geen ander land ons liefde, trek geen ander trou ons af. Vaderland! ons sal die adel van jou naam met ere dra: Waar en trou as Afrikaners – kinders van Suid-Afrika. '''Derde vers''' In die songloed van ons somer, in ons winternag se kou, In die lente van ons liefde, in die lanfer van ons rou, By die klink van huweliksklokkies, by die kluitklap op die kis — Streel jou stem ons nooit verniet nie, weet jy waar jou kinders is. Op jou roep sê ons nooit nee nie, sê ons altyd, altyd ja: Om te lewe, om te sterwe – ja, ons kom Suid-Afrika. '''Vierde vers''' Op U Almag vas vertrouend het ons vadere gebou: Skenk ook ons die krag, o Here! om te handhaaf en te hou — Dat die erwe van ons vad’re vir ons kinders erwe bly: Knegte van die Allerhoogste, teen die hele wêreld vry. Soos ons vadere vertrou het, leer ook ons vertrou, o Heer — Met ons land en met ons nasie sal dit wel wees, God regeer. </poem> == Engelse vertaling == [[Lêer:"The Call of South Africa" performed by the ASAF Choir and the Cantare Male Voice Choir.oga|duimnael|Die Stem van Suid-Afrika gesing deur 'n koor in Engels]] Die stem is in 1952 onder die titel “The Call of South Africa” in Engels vertaal. Die woorde lui as volg: <poem style='margin-left:2em; font-style:italic;'> Ringing out from our blue heavens, from our deep seas breaking round; Over everlasting mountains where the echoing crags resound; From our plains where creaking wagons cut their trails into the earth - Calls the spirit of our Country, of the land that gave us birth. At thy call we shall not falter, firm and steadfast we shall stand, At thy will to live or perish, O South Africa, dear land. In our body and our spirit, in our inmost heart held fast; in the promise of our future and the glory of our past; In our will, our work, our striving, from the cradle to the grave - There’s no land that shares our loving, and no bond that can enslave. Thou hast borne us and we know thee. May our deeds to all proclaim Our enduring love and service to thy honour and thy name. In the golden warmth of summer, in the chill of winter’s air, in the surging life of springtime, in the autumn of despair; When the wedding bells are chiming or when those we love do depart; Thou dost know us for thy children and dost take us to thy heart. Loudly peals the answering chorus; We are thine, and we shall stand, Be it life or death, to answer to thy call, beloved land. In thy power, Almighty, trusting, did our fathers build of old; Strengthen then, O Lord, their children to defend, to love, to hold - That the heritage they gave us for our children yet may be; Bondsmen only of the Highest and before the whole world free. As our fathers trusted humbly, teach us, Lord, to trust Thee still; Guard our land and guide our people in Thy way to do Thy will. </poem> == Latynse vertaling == Die Stem is in 1957 deur W.J. Nijgh in Latyn vertaal, en heet “Vox africae australis”; die teks het oorspronklik in die ''Tydskrif vir Wetenskap en Kuns'' verskyn. Die woorde lui:<ref name="dbnl">[https://dbnl.nl/tekst/kann003lang01_01/kann003lang01_01.pdf Kannemeyer, J.C. 1996. ''Langenhoven. 'n Lewe''. Kaapstad: Tafelberg, p. 47]{{Dooie skakel|date=Mei 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <poem style='margin-left:2em; font-style:italic;'> Ex caerulo nostri coeli Profundis nostri maris Super montes sempiternos Quo coronae resonant. Campis nostris in deserto Germituque carrorum Craepitat beatae terrae Africae vox australis. Vocem tuam respondemus Quod petisque tibi sit, Tibi vita, moriamur, Tib' Australi Africae. In medulla nostra ossum, Anima corde et vi Gloriaque nostris actis Futurique spe nostra. Voluntasque labor acta Cunis usqu' ad sepulcra Nullam terram sumit amor Nulla fides exuit. Claritatis nomen tuum Honore portabimus Filii fideles sumus Africae semper nostrae. In aestate ardor solis Hiemis nocte frigor, Vereque nostri amoris Luctu maeroris nostri. Nuptiarum aeris sono Sabuli fragor acta Mulcet vox tua nos semper, Infantum noscis locum. Clamor tuus res respondetur Iterum atque ita, Vivendum debemus mori Sumus hic o Domine. Dominum factorem coeli Majores sequebantur. Domine, da nobis vires Conservandi copias Quas majores nobis dabant Pro peculio nostro, Servis Patris eataterni, Nos a malo libera. Patres nostros docuisti, Domine, doce et nos Patriam cum nostra gente, Tu nobiscum Rex coeli. </poem> == Duitse vertaling == Die Stem is in 1959 deur Edith Dietze ter Meer in Duits vertaal, en heet “Die Stimme südafrikas”. Die woorde lui:<ref name="dbnl" /> <poem style='margin-left:2em; font-style:italic;'> Aus dem Blau des Firmamentes, aus des Ozeans Gewalt, Aus den ewigen Gebirgen, wo das Echo widerhallt, Wo der Ochsenwagen Ächzen weit die Ebene durchdringt, Deine vielgeliebte Stimme, o Südafrika, erklingt. Wir gehorchen Deinem Rufe, Dir zum Opfer sind wir da, Wollen leben, wollen sterben, Stets für Dich, Südafrika! In der Tiefe unsrer Herzen, unsrer Seele, unsrem Geist, In dem Stolz auf das Vergangne und worauf die Zukunft weist, Unsrem Wollen, Werk und Wandel, von der Wiege bis zum Grab Teilt kein andres Land die Liebe, wendet je sie von Dir ab. Vaterland, zu Deinem Ruhme Woll'n wir tragen stolz und wahr Deines Namens hohen Adel, Kinder von Südafrika! In der Goldglut unsres Sommers und in kalter Winternacht, In dem Lenz von Glück und Liebe, wenn Verzweiflung mit uns wacht, Bei der Hochzeitsglocken Klingen, wenn der Tod das Liebste nimmt, Rührt uns Deine sanfte Stimme, weisst, wo Deine Kinder sind. Nein, Dein Ruf tönt nie vergebens, Unser Herz sagt freudig ja. Unser Leben, unser Sterben Gilt nur Dir, Südafrika! Deiner Allmacht fest vertrauend, baute unsrer Väter Kraft, Schenk auch uns, o Herr, die Stärke, die erhält und Zukunft schafft - Dass das Erbe unsrer Väter auch der Söhne Erbe sei: Beugend sich dem Allerhöchsten, gegen alle Welt sonst frei. Gib uns unsrer Väter Glauben, Lehr' uns Dir vertraun, o Herr, Leite uns auf Deinen Wegen, Unsres Volkes feste Wehr! </poem> == Franse vertaling == ''Le voix de l'Afrique du Sud'' is die Franse verwerking deur prof. [[Naòmi Morgan]], verbonde aan die [[Universiteit van die Vrystaat]]. Dit verskyn in 2010 die eerste maal op die CD van die musiekprojek ''Afri-Frans 2'' (Snit 13) van die vervaardigers Odyssey Records/Coleske Artists, en word gesing deur Myra Maud. Die bewoording lui so: <poem style='margin-left:2em; font-style:italic;'> Depuis l'azur de notre ciel, de nos océans sans fond De nos lointaines montagnes d'où les rochers nous répondent De nos vastes plaines désertes arpentées par les pionniers L'Afrique du Sud élève sa voix, c'est le chant de la bien-aimée Ton appel, on y répondra, tout sacrifice l'on fera Que l'on meure ou que l'on vive, en Afrique, au pays du Sud! Jusqu'au tréfonds de notre être, dans nos cœurs, notre esprit, notre âme Dans la gloire de notre passé et l'espoir de beaux lendemains Par la volonté, le labeur, et du berceau à la tombe Nous te jurons obédience et un indivisible amour Pays des pères ton nom si noble fièrement demeurera Et bons et vrais Afrikaners, que ce pas enfanta! En été le ciel s'embrase, en hiver c'est le froid qui glace! Quand se réveille la tendresse, quand la journée finit en deuil Quand les cloches des mariés sonnent et la terre sur le bois résonne C'est la même voix qui nous berce, et qui sait où nous retrouver Ton appel ne se refuse pas, nous y répondons toujours: Faut-il mourir, faut-il vivre? A tes ordres, ô pays du Sud! Guidés par ta toute-puissance, c'est ce pays que nos pères bâtirent Donne-nous la force, mon Père, de le garder, le maintenir Que les terres de nos ancêtres soient préservées de père en fils Gardez-nous serviteur du Très-Haut, défenseurs de la liberté Donne-nous la certitude de nos pères, ô mon Dieu Peuple et pays seront prospères, tant que Dieu règne en ce lieu </poem> == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronne == * {{af}} Swart, dr. M.J. (voorsitter redaksiekomitee). 1980. ''Afrikaanse kultuuralmanak''. Aucklandpark: Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge. == Eksterne skakel == {{CommonsKategorie}} * [http://www.roepstem.net/stema.html Woorde en wysie van ''Die Stem van Suid-Afrika''] *[https://web.archive.org/web/20070104204040/http://www.nationalanthems.info/za-94.mid Instrumentele MIDI weergawe] {{Normdata}} [[Kategorie:Afrikaanse volksmusiek]] [[Kategorie:Geskiedenis van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Nasionale simbole van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Volksliedere]] pbe2439n7gmnjg61hekojbrsgo273t7 0 171 2967040 2957836 2026-09-13T13:30:09Z SpesBona 2720 /* Sport */ Rugby hersien 2967040 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Suid-Afrikaanse dorp | naam = Kimberley | ander_naam = | inheemse_naam = | nedersetting_tipe = [[Stad]] | beeld_stadsilhoeët = Downtown Kimberley seen from the west 2015.JPG | beeld_alt = | beeldbyskrif = Die stadskern oor die Groot Gat gesien | beeld_vlag = | beeld_seël = | beeld_skild = | bynaam = Diamantstad | slagspreuk = | beeld_kaart = | duimdrukkeretiketposisie= links | kaart_onderskrif = | latd = 28 |latm = 44 |lats = 31 | longd = 24 |longm = 46 |longs = 19 | provinsie = Noord-Kaap | distrik = Frances Baard | munisipaliteit = Sol Plaatje | hoofplek = | stigtingsdatum = 5 Julie 1873<ref>{{en}} {{cite web |title=Chronological order of town establishment in South Africa based on Floyd (1960:20-26) |url=http://upetd.up.ac.za/thesis/available/etd-07212011-123414/unrestricted/05back.pdf |pages=xlv-lii |archive-url=https://web.archive.org/web/20190713023732/http://upetd.up.ac.za/thesis/available/etd-07212011-123414/unrestricted/05back.pdf |archive-date=13 Julie 2019 |url-status=live |df=dmy-all |accessdate=22 September 2016}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://de.scribd.com/document/291256918/Chronological-Order-of-Town-Establishment-in-South-Africa |title=Chronological Order of Town Establishment in South Africa |last=Evans |first=Owain |accessdate=30 September 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200422045415/https://de.scribd.com/document/291256918/Chronological-Order-of-Town-Establishment-in-South-Africa |archive-date=22 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | regeringvoetnotas = | regeringstipe = <!-- Wyknommer --> | leier_party = [[African National Congress|ANC]] | leiertitel = [[Burgemeester]] | leiernaam = [[Kagisho Dante Sonyoni]] | leiertitel1 = | leiernaam1 = | leiertitel2 = | leiernaam2 = | oppervlakvoetnotas = <ref name=census2011>Som van die hoofplekke [http://census2011.adrianfrith.com/place/383003 Roodepan], [http://census2011.adrianfrith.com/place/383005 Galeshewe] en [http://census2011.adrianfrith.com/place/383006 Kimberley] ''Sensus 2011''.</ref> | oppervlak_totaal_km2 = 164.3 | oppervlak_metro_km2 = | hoogte_m = 1184 | hoogte_maks_m = | hoogte_min_m = | bevolkingvoetnotas = <ref name=census2011 /> | bevolking_skat = | bev_skat_op = | bevolking_totaal = 225160 | bevolking_soos_op = 2011 | bevolking_metro = | bevolkingsdigtheid_metro_km2 = | bevolking_metro_voetnotas = | bevolking_demonym = Kimberliete | bevolkingnota = <!-- demografie (deel 1) --> | demografie1_voetnotas = <ref name=census2011 /> | persent_swart = 63,1% | persent_kleurling = 26,8% | persent_asiër = 1,2% | persent_wit = 8,0% | persent_ander = 0,9% <!-- demografie (deel 2) --> | demografie2_voetnotas = <ref name=census2011 /> | demografie2_titel1 = [[Afrikaans]] | demografie2_info1 = 43,2% | demografie2_titel2 = [[Tswana]] | demografie2_info2 = 35,8% | demografie2_titel3 = [[Engels]] | demografie2_info3 = 8,7% | demografie2_titel4 = [[Xhosa]] | demografie2_info4 = 6,0% | demografie2_titel5 = Ander | demografie2_info5 = 6,3% | poskode = 8301 | poskode2 = 8300 | skakelkode = 053 | sensuskode = | webwerf = }} '''Kimberley''' is die [[hoofstad]] en grootste stad van die [[Suid-Afrika]]anse provinsie [[Noord-Kaap]] met 'n bevolking van sowat 225&nbsp;000 in 2011 (insluitende [[township]]s). Die plek waar Kimberley sou ontwikkel, het in 1871 wêreldwyd opslae gemaak ná die ontdekking van 'n [[diamant]]veld. Die [[mynbou]]bedrywighede, wat hier vinnig ontwikkel het, gee onder meer aanleiding tot die industrialisering van Suid-Afrika. Kimberley staan derhalwe bekend as die '''Diamantstad'''. In 1881 is die eerste [[aandelebeurs]] in Afrika in die stad gestig.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://afkinsider.com/35226/17-things-didnt-realize-invented-by-south-africans/17/ |title=17 Things You Didn't Know Were Invented By South Africans |publisher=AFKInsider |date=9 Februarie 2017 |accessdate=14 September 2025}}</ref> Kimberley maak op 2 September 1882 ook geskiedenis as die eerste stad in Suid-Afrika en die [[Suidelike Halfrond]] asook die tweede in die wêreld na [[Philadelphia]], [[Pennsilvanië]], in die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] met [[Elektrisiteit|elektriese]] [[gloeilamp]]straatverligting – op 'n tydstip toe [[Londen]]se strate nog met gaslampe belig is.<ref>{{en}} [http://www.eskom.co.za/sites/heritage/Pages/early-years.aspx ''Eskom: Electricity in South Africa – Early Years. Besoek op 21 Maart 2018'']</ref> Kimberley staan ook bekend vir die [[Beleg van Kimberley|beleg]] tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]]. Die Britse sakemanne [[Cecil John Rhodes|Cecil Rhodes]] en [[Barney Barnato]] het hul rykdom in Kimberley begin en Rhodes het die [[De Beers]]-diamantmaatskappy in die vroeë dae van die mynstad gestig. Kimberley en die aanliggende [[Beaconsfield]] is in 1912 verenig onder een dorpsbestuur en het in Desember daardie jaar stadstatus verwerf. [[Lêer:Big Hole Kimberley.jpg|duimnael|links|Die Groot Gat]] Alhoewel die stad nie langs die belangrike toeristeroete van Suid-Afrika lê nie, is dit saam met [[Upington]] die poort na Suid-Afrika se "Wilde Weste" en na [[Namibië]], met [[Namakwaland]], die [[Augrabieswaterval]], die [[Kgalagadi-vredespark]] (voorheen die Kalahari-Gemsbokpark) en die [[Namibwoestyn]] met die [[Visrivier-canyon]] as die belangrikste [[Toerisme|toeristebestemmings]]. == Etimologie == Kimberley het veral aan sy begin naamveranderinge ondergaan van grensplaasname oor delwerskampname na die gevestigde name van die dorpe Kimberley en Beaconsfield wat in 1912 saamgesmelt het. Die enigste spore van voorkoloniale nedersettings binne die stadsgrense is verstrooide [[Laat Steentydperk]]-artefakte en daar is geen bekende rekord van plekname voor die eerste 19de-eeuse plaasname nie. Dit het buite die gebiede gelê wat in die voorkoloniale tydperk deur die [[Tswanas|Batswana]] bevolk is.<ref name="Shillington1985">{{en}} {{cite book |author=Kevin Shillington |title=The Colonisation of the Southern Tswana, 1879–1900 |year=1985 |publisher=Ravan Press |isbn=978-0-86975-270-8 |url=https://books.google.com/books?id=hWffoAEACAAJ}}</ref> Gebiede soos die nabygeleë [[Wildebeest Kuil Rotskunssentrum]] getuig van 'n [[Khoikhoi|Khoe]]-[[Boesman|San]]-geskiedenis wat tot in die negentiende eeu strek. In die na-apartheidsera is die Kimberley-stadsraad hernoem in die Sol Plaatje Plaaslike Munisipaliteit nadat sy gebied uitgebrei is om ook omliggende dorpe en stede in te sluit, waaronder [[Ritchie]]. [[Sol Plaatje]], die bekende skrywer en aktivis, het vir 'n groot deel van sy lewe in Kimberley gewoon. Net so het die destydse Diamantveld-distriksmunisipaliteit die [[Frances Baard-distriksmunisipaliteit]] geword, met verwysing na die vakbondlid [[Frances Baard]] wat in Greenpoint, Kimberley, gebore is. == Geskiedenis == === Ontdekking van diamante === [[Lêer:Red Cap Party.jpg|duimnael|Fleetwood Rawstorne se "Rooikappiepartytjie" van prospekteerders op Colesbergkoppie]] In 1866 het die vyftienjarige plaasseun Erasmus Stephanus Jacobs 'n klein wit klip gevind aan die oewer van die [[Oranjerivier]] op sy vader se plaas De Kalk naby [[Hopetown]] wat hulle van plaaslike [[Griekwas (stam)|Griekwas]] gehuur het. Die klip, wat sy moeder aan 'n belangstellende buurman en versamelaar geskenk het, was 'n 21,25 [[karaat]] (4,25&nbsp;g) [[diamant]] ter waarde van £500 wat die naam [[Eureka-diamant|Eureka]] gekry het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://experiencenortherncape.com/visitor/experiences/diamond-history-in-kimberley |title=Diamond History in Kimberley |publisher=Experience Northern Cape |accessdate=10 Desember 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221210061923/https://experiencenortherncape.com/visitor/experiences/diamond-history-in-kimberley |archive-date=10 Desember 2022 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Volgens 'n ander bron het hy die klippie vir sy vader gewys, wie dit toe verkoop het.<ref>{{en}} {{cite book |author=Martin Meredith |title=Diamonds, Gold and War: The Making of South Africa |url=https://books.google.com/books?id=4t6XGAAACAAJ |year=2007 |publisher=Simon & Schuster |isbn=978-0-7432-8614-5 |pages=16}}</ref> Die klippie is deur Schalk van Niekerk by Jacobs se vader gekoop, wie dit later herverkoop het. Drie jaar later is 'n groter 83,50 karaat (16,7&nbsp;g) diamant, die ''[[Ster van Suid-Afrika]]'' gevind, ook naby Hopetown.<ref>{{en}} {{cite book |author=Brian Roberts |title=The Diamond Magnates |url=https://archive.org/details/diamondmagnates0000robe |date=1972 |publisher=Hamilton |location=Londen |isbn=0-241-02177-4 |page=[https://archive.org/details/diamondmagnates0000robe/page/5 5]}}</ref><ref name="Wilson1982">{{en}} {{cite book |author=Arthur Norman Wilson |title=Diamonds: From Birth to Eternity |url=https://books.google.com/books?id=x5FQAQAAIAAJ |year=1982 |publisher=Gemological Institute of America |page=135 |isbn=978-0-87311-010-5}}</ref> Dié diamant is deur Van Niekerk vir £11&nbsp;200 verkoop en later op die [[Londen]]se mark herverkoop vir £25&nbsp;000.<ref name="Meredith2007">{{en}} {{cite book |author=Martin Meredith |title=Diamonds, Gold and War: The Making of South Africa |url=https://books.google.com/books?id=4t6XGAAACAAJ |year=2007 |publisher=Simon & Schuster |isbn=978-0-7432-8614-5}}</ref> Henry Richard Giddy het vertel hoe Esau Damoense (of Damon), die kok van die prospekteerder Fleetwood Rawstorne se "Rooikappiepartytjie", in 1871 diamante op Colesbergkoppie gevind het, nadat hy as straf soontoe gestuur is om daar te delf.<ref>{{en}} {{cite book |author=Henry Chilvers |title=The Story of De Beers |date=1939 |publisher=Cassell |pages=23–24}}</ref> Rawstorne het die nuus geneem na die nabygeleë delwerye van die [[De Beer-broers]] wat die plaas ''Vooruitzicht'' besit het – sy aankoms daar het die beroemde ''New Rush'' ontketen wat, soos die geskiedkundige Brian Roberts dit stel, eintlik 'n stormloop was. Binne 'n maand is 900 eise in die heuwel gesny waar twee tot drieduisend mans freneties gewerk het. Soos die land gesak het, het die heuwel in 'n myn verander – mettertyd die wêreldbekende [[Groot Gat|Kimberley-myn]].<ref>{{en}} {{cite book |author=Brian Roberts |title=Kimberley: Turbulent City |url=https://books.google.com/books?id=ON71wM6U0ZMC |publisher=David Philip & Historical Society of Kimberley and the Northern Cape |location=Kaapstad |year=1976 |isbn=978-0-949968-62-3 |pages=45–49}}</ref> Delwery het hier onder ellendige omstandighede plaasgevind – die meeste mense het net oor armsalige hulle of tente beskik en is gepla deur hitte, vuiligheid, insekte en geweldpleging. Die [[Kaapkolonie]], [[Zuid-Afrikaansche Republiek|Transvaal]], [[Oranje-Vrystaat]] en die [[Griekwas (stam)|Griekwaleier]] [[Nicolaas Waterboer]] het almal aanspraak gemaak op die diamantvelde. Veral die Vrystaatse [[Boere]] wou die gebied hê, aangesien dit binne die natuurlike grense geleë is wat deur die [[Oranjerivier|Oranje-]] en [[Vaalrivier]]e gevorm word. Ná die bemiddeling waaroor die Goewerneur van [[Natal (kolonie)|Natal]] toesig gehou het, het die Keate-toekenning ten gunste van Waterboer gegaan, wat homself onder Britse beskerming geplaas het.<ref name="Ralph1900">{{en}} {{cite book |author=Julia Ralph |title=Towards Pretoria; a record of the war between Briton and Boer, to the relief of Kimberley |publisher=Frederick A. Stokes |year=1900 |url=https://archive.org/details/towardspretoriar00ralp}}</ref> Die grondgebied bekend as Griekwaland-Wes is gevolglik op 27 Oktober 1871 geproklameer. === Plekname: van Vooruitzicht oor New Rush tot Kimberley === [[Lêer:Die Gartenlaube (1899) b 0836 i 1.jpg|duimnael|Kimberley rondom 1899]] [[Lêer:Griqualand West Sumpreme Court Kimberley.jpeg|duimnael|Griekwaland-Wes-Hooggeregshof in Kimberley]] Op 17 November 1871 het koloniale kommissarisse in New Rush aangekom om gesag oor die gebied uit te oefen namens die Kaapse goewerneur. Delwersbesware en myneropstande het goewerneur [[Henry Barkly]] se besoek aan New Rush in September die volgende jaar tot gevolg gehad, waar hy 'n plan bekend gemaak het om [[Griekwaland-Wes]] tot 'n kroonkolonie te laat verklaar. Die voortdurende magstryd en hebsug het nogtans 'n aantal merkwaardige mense voortgebring, wie in die ekonomiese geskiedenis van Suid-Afrika 'n beduidende rol sou speel: [[Cecil John Rhodes]], die seun van 'n Engelse vikaris, het hier die welvarendste en magtigste man op die [[Afrika]]vasteland geword. [[Barney Barnato]], 'n voormalige straathandelaar uit 'n Londense krotbuurt wie op 20-jarige leeftyd na Suid-Afrika geëmigreer het, het hier sy loopbaan as mynmagnaat en multimiljoenêr begin. [[Richard Southey]] sou in Januarie 1873 as luitenant-goewerneur van die voorgenome kroonkolonie aankom. Maande het egter verstryk sonder enige teken van die proklamasie of die nuutbelowe grondwet en voorsiening vir verteenwoordigende regering. Die vertraging was in Londen waar die Staatsekretaris vir die Kolonies, [[John Wodehouse, 1ste Graaf van Kimberley]], daarop aangedring het dat voor die bepaling van verkiesingsafdelings die plekke "ordentlike en verstaanbare name moes kry. Sy lordskap het geweier om op enige manier met so 'n vulgarisme verbind te wees soos ''New Rush'' en wat die [[Nederlands]]e naam betref, ''Vooruitzicht'' … kon hy dit nie spel of uitspreek nie."<ref name="turb115">{{en}} {{cite book |author=Brian Roberts |title=Kimberley: Turbulent City |url=https://books.google.com/books?id=ON71wM6U0ZMC |publisher=David Philip & Historical Society of Kimberley and the Northern Cape |location=Kaapstad |year=1976 |isbn=978-0-949968-62-3 |pages=115}}</ref> Die saak is oorgedra aan Southey wie dit aan sy koloniale sekretaris J.B. Currey gegee het. Roberts skryf "toe dit by die hernoeming van New Rush gekom het, het [Currey] homself as 'n waardige diplomaat bewys. Hy het redelik seker gemaak dat lord Kimberley die naam van die hoofverkiesingsafdeling sowel sou kon spel as uitspreek deur, soos hy sê, dit 'na sy lordskap' te noem." New Rush het deur proklamasie op 5 Julie 1873 Kimberley geword.<ref name="turb115" /> Delwer-sentiment is in 'n ''Diamond Field''-koerantartikel uitgespreek soos volg "ons het in New Rush gaan slaap en het wakker geword in Kimberley, en só het ons droom verdwyn."<ref>{{en}} {{cite book |author=Brian Roberts |title=Kimberley: Turbulent City |url=https://books.google.com/books?id=ON71wM6U0ZMC |publisher=David Philip & Historical Society of Kimberley and the Northern Cape |location=Kaapstad |year=1976 |isbn=978-0-949968-62-3 |pages=116}}</ref> Volgens 'n ooreenkoms deur die Britse regering oor vergoeding aan die Oranje-Vrystaat vir sy mededingende grondeise is in 1877 [[Griekwaland-Wes]] deur die Kaapkolonie geannekseer.<ref name="Ref_1918">{{en}} {{cite book |url=https://archive.org/details/selectconstitut01eybegoog |title=Select Constitutional Documents Illustrating South African History 1795–1910 |page=[https://archive.org/details/selectconstitut01eybegoog/page/n159 66] |publisher=Routledge and Sons |year=1918}}</ref> Die Kaapse eerste minister [[John Molteno]] het aanvanklik ernstige twyfel gehad oor die anneksasie van die streek met 'n groot skuldlas, maar nadat hy 'n ooreenkoms met die binnelandse regering aangegaan en die versekering ontvang het dat die plaaslike bevolking in die proses geraadpleeg sou word, het hy op 27 Julie 1877 die Griekwaland-Wes-anneksasiewet goedgekeur.<ref>{{en}} {{cite book |author=Brian Roberts |title=Kimberley: Turbulent City |url=https://books.google.com/books?id=ON71wM6U0ZMC |publisher=David Philip & Historical Society of Kimberley and the Northern Cape |location=Kaapstad |year=1976 |isbn=978-0-949968-62-3 |pages=155}}</ref> === Groot Gat en ander myne === {{Hoofartikel|Groot Gat}} [[Lêer:Open pit mine.jpg|duimnael|Die Groot Gat]] Delwery het veral by die Colesbergkoppie plaasgevind, maar die koppie is geleidelik weggedelf en staan nou bekend as die Groot Gat – die grootste gat in die wêreld wat met pik en graaf gemaak is. Amptelik is die Groot Gat se naam ''Kimberleymyn''. Die gat het 'n omvang van 1&nbsp;600 meter, 'n diepte van 215 meter, 'n deursnee van 460 meter en 'n oppervlak van twaalf [[hektaar]] (29,7&nbsp;[[akker]]). In die tydperk van 1871 tot 1914 het sowat 50&nbsp;000 myners 2&nbsp;722 kilogram of 14,5 miljoen karaat diamante gemyn en 25 miljoen ton aarde en gesteentes verwyder. In 1914 was die grond van diamante uitgeput, die delwers het na ander plekke getrek en die Groot Gat was voortaan aan die elemente blootgestel. Dit is opgegrawe tot 'n diepte van 240&nbsp;m, maar daarna met puin gevul waardeur sy diepte tot sowat 215&nbsp;m verminder is; sedertdien het dit water tot op 'n hoogte van 40&nbsp;m opgehoop, waardeur 175&nbsp;m sigbaar is. Onder die oppervlak is die Kimberleymyn onder die Groot Gat tot 'n diepte van 1097&nbsp;m ontgin. Volgens 'n gewilde plaaslike mite is dit die grootste handgegrawe gat ter wêreld, maar die [[Jagersfonteinmyn]] hou waarskynlik daardie rekord.<ref name="Hannatjie2005">{{en}} {{cite web |url=http://www.news24.com/News24/South_Africa/News/0,6119,2-7-1442_1708011,00.html |title=Big Hole loses claim to fame |publisher=[[Nuus24]] |author=Hannatjie van der Merwe |date=20 Mei 2005 |accessdate=7 Januarie 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090107014127/http://www.news24.com/News24/South_Africa/News/0%2C6119%2C2-7-1442_1708011%2C00.html |archive-date=7 Januarie 2009 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Dit vorm vandag die middelpunt van 'n opelugmuseum met oorspronklike delwersbehuisings uit die tyd van die diamantestormloop wat van ander plekke na die museumsterrein verskuif is. Die Groot Gat is die hoofkenmerk op 'n voorlegging van Mei 2004 met die naam "Kimberleymyne en geassosieerde vroeë nywerhede" op die Suid-Afrikaanse kandidaatlys as 'n [[Unesco]]-[[wêrelderfenisgebied]].<ref name="Ref_c">{{en}} {{cite web |url=http://www.news24.com/News24/South_Africa/News/0,,2-7-1442_1710296,00.html |title=Bid to plug Big Hole worldwide |publisher=[[Nuus24]] |accessdate=30 September 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070930225840/http://www.news24.com/News24/South_Africa/News/0%2C%2C2-7-1442_1710296%2C00.html |archive-date=30 September 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/1909/ |title=UNESCO World Heritage Tentative Lists: Kimberley Mines and Associated Early Industries |publisher=[[Unesco]] |accessdate=14 September 2025}}</ref> Ander myne by Kimberley was Bultfontein, Wesselton, De Beersmyn en [[Dutoitspan]]. Teen 1873 was Kimberley die naasgrootste Suid-Afrikaanse stad na [[Kaapstad]] met 'n bevolking van sowat 40&nbsp;000.<ref name="mere34">{{en}} {{cite book |author=Martin Meredith |title=Diamonds, Gold and War: The Making of South Africa |url=https://books.google.com/books?id=4t6XGAAACAAJ |year=2007 |publisher=Simon & Schuster |isbn=978-0-7432-8614-5 |pages=34}}</ref> In 1885 is 'n spoorwegverbinding met [[Kaapstad]], [[Gqeberha|Port Elizabeth]] en [[Oos-Londen]] voltooi wat die invoer van hout en steenkool vergemaklik het. Sewe jaar later is die ''Kimberley and World Exhibition'' (''Kimberley- en wêreldtentoonstelling'') gehou as die eerste van sy soort buite die [[Verenigde Koninkryk]].<ref>{{en}} K.A. Berney, Trudy Ring, Noelle Watson, Paul Schellinger (eds.): ''Middle East and Africa: International Dictionary of Historic Places, Volume 4''. Chicago and London: Fitzroy Dearborn Publishers 1996, bl. 434</ref> Ter geleentheid van die tentoonstelling is ook die eerste nasionale [[gholf]]kampioenskap in Suid-Afrika gehou.<ref>{{en}} Neville Ivor and James Leck: ''South African Sport''. MacDonald South Africa 1977, bl. 14</ref> Suid-Afrika se eerste mynbouskool, wat in 1896 in Kimberley geopen is, is later na Johannesburg verskuif, waar dit tot die [[Universiteit van die Witwatersrand]] uitgebou is. Huise, strate en brûe is opgerig, en teen die eeuwisseling was Kimberley 'n bloeiende stad. === Rol en invloed van De Beers === {{Hoofartikel|De Beers}} [[Lêer:BigHole Cocopan.JPG|duimnael|'n Bordjie by die Groot Gat wat lees: "Indien alle diamante wat by die Kimberleymyn ontgin is versamel word, sal dit drie [[koekepan]]ne soos hierdie kan vul"]] Die talle kleiner mynmaatskappye is saamgesmelt deur [[Cecil John Rhodes|Cecil Rhodes]] en [[Charles Rudd]] tot [[De Beers]] en ''The Kimberley'' onder [[Barney Barnato]]. In 1888 het dié twee maatskappye saamgesmelt tot [[De Beers|De Beers Consolidated Mines]], wat op 'n stadium die [[monopolie]] gehad het oor die wêreldwye diamantmark.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.angloamerican.com/~/media/Files/A/Anglo-American-PLC-V2/presentations/2014pres/de-beers-analyst-seminar-presentation.pdf |title=Anglo American: De Beers investor presentation |publisher=[[Anglo American-korporasie]] |accessdate=14 September 2025}}</ref><ref name="John1974">{{en}} {{cite book |author=John Hays Hammond |title=The Autobiography of John Hays Hammond |publisher=Ayer Publishing |year=1974 |isbn=0-405-05913-2 |page=205 |url=https://books.google.com/books?id=IdrVz9e9CzYC |accessdate=14 September 2025}}</ref> Kimberley het baie vinnig die grootste stad in die gebied geword, deels te danke aan 'n groot [[Afrika]]migrasie na die gebied vanuit die hele vasteland. Die migrante is met ope arms verwelkom, omdat die De Beers-maatskappy op soek was na goedkoopwerkers om die myne aan die gang te hou. 'n Ander groep wat na die stad getrek het vir geld was [[Prostitusie|prostitute]] uit 'n wye verskeidenheid [[etniese groep]]e wat in kroeë en saloons gevind kon word. Dit is geprys as 'n stad van onbeperkte geleenthede.<ref>{{en}} {{cite book |author=Martin Meredith |title=Diamonds, Gold and War: The Making of South Africa |year=2007 |publisher=Simon & Schuster |isbn=978-0-7432-8614-5 |pages=36 |url=https://books.google.de/books?id=4t6XGAAACAAJ&redir_esc=y |accessdate=14 September 2025}}</ref> Vyf groot gate is in die aarde gegrawe na aanleiding van die [[kimberliet]]pype wat na die stad genoem is. Kimberliet is 'n diamantdraende blou rots wat onder 'n geelkleurige grond lê.<ref name="mere34" /> === Tweede Vryheidsoorlog === {{Hoofartikel|Beleg van Kimberley}} {{Sien ook|Slag van die Twee Riviere|Slag van Magersfontein|Slag van Paardeberg}} [[Lêer:Dead Memorial, Kimberley.jpg|duimnael|[[Beleg van Kimberley]]-gedenkteken]] Op 14 Oktober 1899 is Kimberley aan die begin van die [[Tweede Vryheidsoorlog]] beleër deur die Boeremagte. Die Britse magte wat die beleg probeer verlig het, het groot verliese gely. Die beleg is eers op 15 Februarie 1900 opgehef, maar die oorlog het voortgeduur tot in Mei 1902. Teen daardie tyd het die Britte 'n [[konsentrasiekamp]] by Kimberley gebou om Boerevroue en -kinders te arresteer.<ref name="Ref_1902">{{en}} {{cite book |title=Sessional Papers By Great Britain Parliament |publisher=House of Commons |url=https://books.google.com/books?id=7jBFAAAAMAAJ |year=1902}}</ref> === Samesmelting === [[Lêer:World War I memorial in Kimberley.jpg|duimnael|[[Eerste Wêreldoorlog]]-gedenkteken in Kimberley]] Die tot dusver afsonderlik geadministreerde stadsdele Kimberley en Beaconsfield het in 1912 in die stad Kimberley saamgesmelt.<ref name="Roberts1976" /> === Onder apartheid === {{Hoofartikel|Apartheid}} Alhoewel 'n aansienlike mate aan stedelike segregasie reeds bestaan het, was die implementering van die [[Groepsgebiedewet]] een van die grootste invloede van [[apartheid]] op Kimberley. Gemeenskappe is volgens [[Wet op Bevolkingsregistrasie|wettiglik bepaalde rassekategorieë]] verdeel, naamlik "Europeërs" ([[Wit Suid-Afrikaners|wit]]), "Inheems" ([[Swart mense|swart]]), "Kleurling" ([[Bruin mense|bruin]]) en "[[Indiese Suid-Afrikaners|Indiërs]]" – toe regtens geskei deur die [[Wet op Verbod van Gemengde Huwelike]]. Individuele gesinne kon op drie maniere verdeel word (gebaseer op sulke berugte maatreëls soos die "potloodtoets") en gemengde gemeenskappe is óf heeltemal verskuif (soos in die [[Maleierkamp]] – alhoewel daardie "suiweringe" as sulks reeds voor die begin van apartheid begin is) óf hulle is selektief "skoongemaak" (soos in Greenpoint wat 'n "Kleurlinggroepsgebied" geword het, sy eertydse Afrika- en ander inwoners is na ander dele van die stad verskuif). [[Residensiële segregasie]] is dus afgedwing in 'n proses wat met die skepping van nuwe townships gepaard gegaan het by die noordelike en noordoostelike uithoeke van die groeiende stad. Instellings wat swaar getref is deur die Groepsgebiedewet, [[Wet op Bantoe-onderwys|Bantoe-onderwys]] en ander wette wat [[Kerk (organisasie)|kerke]] ingesluit het (soos die Metodistekerk in Beanstraat) en [[Skool|skole]] (party, soos William Pescod en [[Perseverance-skool]], is geskuif, terwyl die Gore Browne-opleidingskool gesluit is). Ander [[paswette|wetgewing]] het Afrikane se beweegruimte beperk en party openbare plekke is gereserveer "slegs vir Europeërs" volgens die [[Wet op Afsonderlike Geriewe]]. Die [[Wysigingswet op Naturellewette]] het gepoog om kerkgemeenskappe volgens rasselyne te splits – 'n wet wat in 1957 namens alle Anglikane in Suid-Afrika deur aartsbiskop [[Geoffrey Clayton]] verwerp is (waarvolgens hierdie apartheidsaspek nooit in [[Kerk (gebou)|kerke]] soos Kimberley se Sint Cyprianus-katedraal geïmplementeer is nie).<ref name="Paton1974">{{en}} {{cite book |author=Alan Paton |title=Apartheid and the Archbishop: The Life and Times of Geoffrey Clayton, Archbishop of Cape Town |url=https://archive.org/details/apartheidarchbis0000pato |year=1974 |publisher=Scribner |isbn=978-0-684-13713-1}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.disa.ukzn.ac.za/webpages/DC/rejan74.4/rejan74.4.pdf |title=Review of Paton's ''Apartheid and the Archbishop'' by Edgar Brookes |accessdate=11 Maart 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120311003158/http://www.disa.ukzn.ac.za/webpages/DC/rejan74.4/rejan74.4.pdf |archive-date=11 Maart 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Middel-1952 het die weerstand teen apartheid in Kimberley 'n vroeë hoogtepunt bereik met die [[Uittartingsveldtog]]. Arthur Letele het 'n groep vrywilligers saamgeroep om die segregasiewette te trotseer deur banke by die Kimberleystasie te beset wat "slegs vir Europeërs" gereserveer was – wat inhegtenisneming en tronkstraf tot gevolg gehad het. Op 8 November dieselfde jaar het die [[Mayibuye-opstand]] in Kimberley uitgebreek weens die swak gehalte [[bier]] wat in die biersaal bedien is. Die massabakleiery het gelei tot skietvoorvalle en 'n daaropvolgende massabegrafnis op 12 November 1952 by Kimberley se West End-[[begraafplaas]]. Die vermeende "ringleiers" Arthur Letele, Sam Phakedi, Pepys Madibane, Olehile Sehume, Alexander Nkoane, Daniel Chabalala en David Mpiwa is ná die slagting aangehou.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://sahistory.org.za/pages/chronology/thisday/1952-11-08.htm |title=Mayibuye Uprising-black South Africans, slaves in the land of their birth, rose up to peacefully throw off their shackles |publisher=South African History Online |date=16 Maart 2011 |accessdate=9 November 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101109051719/http://www.sahistory.org.za/pages/chronology/thisday/1952-11-08.htm |archive-date=9 November 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die aartsdiaken Wade van die St. Matteus-kerk het as 'n getuie by die daaropvolgende ondersoek die blaam veral op die apartheidsbeleid geplaas – insluitende swak behuising, beligting en openbare vervoer, tesame met "onvervulde beloftes" – wat volgens hom "die toestande teweeggebring het wat tot die onluste gelei het."<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.disa.ukzn.ac.za/webpages/DC/ipjan53n4/ipjan53n4.pdf |title=Indian Opinion 23 Jan 1953 – Apartheid policy responsible for riots |accessdate=11 Maart 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120311003257/http://www.disa.ukzn.ac.za/webpages/DC/ipjan53n4/ipjan53n4.pdf |archive-date=11 Maart 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> 'n Latere generasie van antiapartheidsaktiviste in Kimberley het [[Phakamile Mabija]], biskop Graham Chadwick en twee provinsiale premiers ná apartheid, [[Manne Dipico]] en [[Dipuo Peters]], ingesluit. Van die ander prominente persone in die stryd teen apartheid met Kimberley-verbintenisse sluit in [[Robert Sobukwe]], stigter van die [[Pan Africanist Congress of Azania|Pan Africanist Congress]], wie na Kimberley verban is (onder huisarres geplaas) ná sy vrylating in 1969 uit [[Robbeneiland]]. Hy is in 1978 in die stad oorlede. Benny Alexander (1955–2010), wie later sy naam verander het in [[Khoisan X]], was van 1989 af algemene sekretaris van die Pan Africanist Congress en die [[Pan-Africanist Movement]], is in Kimberley gebore en het daar grootgeword. === Sedert 1994 === [[Lêer:City Hall, DeBeers Road, Kimberley.jpg|duimnael|Kimberley se stadsaal]] In 1994 is die [[Noord-Kaap]]-provinsie gestig met Kimberley as sy hoofstad. Van die 1940's af was daar ietwat van 'n kwasiprovinsiale [[infrastruktuur]] in plek, maar sedert 1994 het Kimberley 'n aansienlike ontwikkeling ondergaan, nadat administratiewe departemente opgerig is en die nuwe provinsiale bestuur in die stad gehuisves word. Die [[Noord-Kaapse Provinsiale Wetgewer]] is ontwerp en geleë sodat dit die eens verdeelde stad verenig. Die Kimberley-stadsaal van die hernoemde [[Sol Plaatje Plaaslike Munisipaliteit]] is vergroot. 'n Nuwe wapen en leuse vir die stad is goedgekeur. Ná die beëindiging van apartheid het voorheen "slegs vir Europeërs" gereserveerde instellings soos skole uiteindelik toeganklik geword vir almal, net soos voorheen deur die [[Groepsgebiedewet]] geskeide voorstede. In die praktyk was hierdie proses een van opwaartse mobiliteit vir diegene wat die duurder opsies kon bekostig, terwyl verreweg die meeste swart mense in die townships bly waar [[armoed]] hoog is. Belangrike townshipwoonontwikkelings soos die "[[Heropbou- en Ontwikkelingsprogram]]" is geïmplementeer, maar nie sonder kritiek aangaande kwaliteit nie. Kimberley se bevolking het sterk gegroei en verstedeliking word deels aangespoor deur die afskaffing van die Wet op Instromingsbeheer. Die nedersetting [[Platfontein]] is ook by die stad gevoeg wat geskep is toe die [[ǃKung]]- en [[Khwe]]-gemeenskap voorheen van [[Schmidtsdrift]] en oorspronklik van [[Angola]] en [[Namibië]] die grond in 1996 verkry het. Die grootste deel van die gemeenskap het teen einde 2003 na die nuwe dorp verhuis. Volgens 'n 1998-skatting het Kimberley 'n bevolking van 210&nbsp;800 gehad met 46&nbsp;207 huishoudings in die stad. Volgens 'n 2008-skatting het die streek 'n bevolking van 250&nbsp;000 gehad. == Regering == [[Lêer:Main building of the Northern Cape Provincial Legislature.jpg|duimnael|Die [[Noord-Kaapse Provinsiale Wetgewer]]gebou, Galeshewe, Kimberley]] Die kroonkolonie [[Griekwaland-Wes]] (van 1873 af) is vanuit die regeringsgeboue in Kimberley bestuur tot en met die anneksasie deur die [[Kaapkolonie]] in 1880. Op die vlak van plaaslike regering het Kimberley en Beaconsfield oor afsonderlike stadsrade beskik tot hul samesmelting in 1912 as die stad Kimberley. Daarna het 'n enkele stadsraad die stadsake beheer, terwyl 'n afdelingsraad die omliggende landelike distrik geadministreer het. In die 1980's, in apartheid se laaste dae, is 'n aparte politieke entiteit vir [[Galeshewe]] (en [[Mankurwane]]) met 'n eie raad tot stand gebring. Ná apartheid het die Kimberley-stadsraad die [[Sol Plaatje Plaaslike Munisipaliteit]] geword, terwyl die Diamantveld-distriksmunisipaliteit hernoem is in [[Frances Baard-distriksmunisipaliteit]]. Kimberley is die setel van die [[Noord-Kaapse Provinsiale Wetgewer]] en die Provinsiale Administrasie. Dit verskaf diens aan die [[mynbou]]- en [[landbou]]sektore van die streek. Die idee om die Noord-Kaap as 'n geografiese entiteit op sy eie te vestig dateer uit die 1940's, maar dit het eers in 1994 'n politieke en administratiewe werklikheid geword met Kimberley as die nuwe provinsie se administratiewe hoofstad.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://sahistory.org.za/place/northern-cape |title=Northern Cape |publisher=South African History Online |accessdate=14 September 2025}}</ref> Die [[Noord-Kaapse Provinsiale Wetgewer|provinsiale wetgewer]] het aanvanklik die ou Kaapse Provinsiale Administrasiegebou by die Burgersentrum beslaan voordat hulle na 'n nuutgeboude Wetgewer getrek het wat doelbewus tussen een van die townships en voormalige wit voorstede opgerig is. Kimberley is ook die setel van die Noord-Kaapse afdeling van die hooggeregshof van Suid-Afrika, wat jurisdiksie oor die provinsie uitoefen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.saflii.org/za/cases/ZANCHC |title=South Africa: High Court, Northern Cape Division, Kimberley |publisher=Southern African Legal Information Institute |accessdate=14 September 2025}}</ref> Sedert die stigting van die [[Sol Plaatje Plaaslike Munisipaliteit]] in 2000 het die African National Congress elke verkiesing gewen en is die regeringsparty in die munisipaliteit, hoewel hul aantal stemme in onlangse verkiesings afgeneem het. Sedert 23 November 2021 dien Kagisho Dante Sonyoni as die uitvoerende burgemeester van die Sol Plaatje Plaaslike Munisipaliteit en daarmee van Kimberley.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.iol.co.za/news/politics/pics-sol-plaatje-municipalitys-youngest-mayor-sworn-in-bce42b7f-a844-4307-8f52-48224b5d27a7 |title=PICS: Sol Plaatje Municipality’s youngest mayor sworn in |publisher=[[IOL]] |date=23 November 2021 |accessdate=14 September 2025}}</ref> == Geografie en klimaat == [[Lêer:Lesser Flamingos, 2000 adults, Kamfersdam.jpg|duimnael|[[Kleinflamink]]e op 'n mensgemaakte eiland in die [[Kamferdam]]]] [[Lêer:Diamondfields, South Africa - panoramio (1).jpg|duimnael|'n Uitsig oor die Diamantvelde by Kimberley]] Kimberley is geleë in 'n taamlik plat landskap met geen prominente topografiese kenmerke binne die stadsgrense nie. Die enigste "heuwels" is puinhope wat deur meer as 'n eeu se diamantmynbou opgehoop is. Van die 1990's af is hulle herwin en in die De Beers-myn teruggegooi (teen 2010 was dit tot binne 'n paar tientalle meter van die oppervlak gevul). Sekere van die mynhope in die omgewing van die Groot Gat is tot erfenisgebiede verklaar en moet as deel van Kimberley se historiese industriële landskap bewaar word. Die omliggende landelike landskap, nie meer as 'n paar minute se rit van enige deel van die stad af nie, bestaan uit relatief plat vlaktes met heuwels, hoofsaaklik van kelderrots ([[andesiet]]) in die noorde en noordweste, of Karoo-[[doleriet]] in die suide en ooste. In die vlaktes het vlak panne gevorm. Een van Kimberley se bekende kenmerke is [[Kamferdam]], 'n groot pan in die noorde van die stad en 'n belangrike vleiland met 'n broeikolonie van [[kleinflamink]]e. Bewaringsinisiatiewe in die gebied het die doelwit om mense van die stad in aanraking te bring met sy natuurlewe. In 2012 het stygende watervlakke die kunsmatige eiland oorstroom wat gebou is om die broei van [[flamink]]e te ondersteun, terwyl in Desember 2013 'n plaaslike uitbreking van voëlbotulisme-bakterieë die dood van honderde voëls veroorsaak het.<ref>{{en}} Wildenboer, N. 2013. Expert confirms Kamfers Dam birds' cause of death. ''Diamond Fields Advertiser'' 13 Desember 2013, bl. 11</ref> Die eiland kon sedertdien herstel. Kimberley het 'n koue halfdroë klimaat ([[Köppen-klimaatklassifikasie|Köppen]] BSk). [[Somer]]s is lank, nat en duur. [[Winter]]s is kort, sag en droog met koue nagte. {{Tabel weergemiddeldes | locatie = Kimberley (1991–2020, uiterstes 1877–hede) | bron = NOAA,<ref>{{en}} {{cite web |url=ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/TABLES/REG__I/UA/68438.TXT |title=Kimberley Climate Normals 1961−1990 |publisher=[[National Oceanic and Atmospheric Administration]] |accessdate=27 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230627192457/ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/TABLES/REG__I/UA/68438.TXT |archive-date=27 Junie 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nodc.noaa.gov/archive/arc0216/0253808/2.2/data/0-data/Region-1-WMO-Normals-9120/SouthAfrica/CSV/KimberlyWO_68438.csv |title=Climate Normals 1991–2020 |publisher=[[National Oceanic and Atmospheric Administration]] |accessdate=18 September 2018}} {{dooie skakel}}</ref> Deutscher Wetterdienst (Junie-rekordhoogte, November-rekordlaagte),<ref name="DWD">{{de}} {{cite web |url=https://www.dwd.de/DWD/klima/beratung/ak/ak_684380_kt.pdf |title=Klimatafel von Kimberley, Provinz Northern Cape / Südafrika |publisher=Deutscher Wetterdienst |accessdate=14 September 2025}}</ref> Meteo Climat (rekordhoogte- en -laagtepunte),<ref name="meteoclimat">{{fr}} {{cite web |url=http://meteo-climat-bzh.dyndns.org/index.php?page=stati&id=757 |title=Station Kimberley |publisher=Meteo Climat |accessdate=19 November 2016}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.ogimet.com/cgi-bin/gsynres?ind=68438&ano=2021&mes=7&day=23&hora=18&min=0&ndays=30 |title=68438: Kimberley (South Africa) |publisher=OGIMET |accessdate=14 September 2025}}</ref> [[Suid-Afrikaanse Weerdiens]]<ref>{{en}} {{cite web |url=http://old.weathersa.co.za/Climat/Climstats/KimberleyStats.jsp |title=Climate data for Kimberley |publisher=Suid-Afrikaanse Weerdiens |accessdate=4 Maart 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120304032556/http://old.weathersa.co.za/Climat/Climstats/KimberleyStats.jsp |archive-date=4 Maart 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> <!-- maandelikse temperatuur- en neerslaggemiddeld--> | jan_gem=25.0 | jan_gem_ns=72.9 | feb_gem=24.5 | feb_gem_ns=67.4 | mrt_gem=22.3 | mrt_gem_ns=62.2 | apr_gem=18.1 | apr_gem_ns=38.6 | mei_gem=14.1 | mei_gem_ns=15.2 | jun_gem=10.7 | jun_gem_ns=8.6 | jul_gem=10.5 | jul_gem_ns=2.6 | aug_gem=13.0 | aug_gem_ns=3.8 | sep_gem=17.2 | sep_gem_ns=9.9 | okt_gem=20.5 | okt_gem_ns=31.1 | nov_gem=22.4 | nov_gem_ns=39.3 | dec_gem=24.3 | dec_gem_ns=52.2 | jaar_gem=18.5 | jaar_gem_ns=404.3 | jan_gem_min=17.3 | jan_gem_max=32.7 | feb_gem_min=17.1 | feb_gem_max=31.9 | mrt_gem_min=14.6 | mrt_gem_max=28.9 | apr_gem_min=10.2 | apr_gem_max=25.9 | mei_gem_min=5.6 | mei_gem_max=22.6 | jun_gem_min=1.8 | jun_gem_max=19.5 | jul_gem_min=1.4 | jul_gem_max=19.5 | aug_gem_min=3.7 | aug_gem_max=22.2 | sep_gem_min=7.7 | sep_gem_max=26.6 | okt_gem_min=11.6 | okt_gem_max=29.4 | nov_gem_min=13.8 | nov_gem_max=31.0 | dec_gem_min=15.9 | dec_gem_max=32.7 | jaar_gem_min=10.0 | jaar_gem_max=27.0 | jan_a_min=5.7 | jan_a_max=43.3 | feb_a_min=5.6 | feb_a_max=43.6 | mrt_a_min=2.0 | mrt_a_max=38.2 | apr_a_min=−2.8 | apr_a_max=37.5 | mei_a_min=−5.7 | mei_a_max=31.1 | jun_a_min=−8.4 | jun_a_max=27.8 | jul_a_min=−9.9 | jul_a_max=27.2 | aug_a_min=−8.5 | aug_a_max=31.6 | sep_a_min=−5.5 | sep_a_max=36.6 | okt_a_min=−0.7 | okt_a_max=42.3 | nov_a_min=2.2 | nov_a_max=39.2 | dec_a_min=3.8 | dec_a_max=40.9 | jaar_a_min=−9.9 | jaar_a_max=43.6 | zujan = 9.9 | zufeb = 9.2 | zumrt = 8.6 | zuapr = 8.7 | zumei = 9.1 | zujun = 8.8 | zujul = 9.2 | zuaug = 9.7 | zusep = 9.6 | zuokt = 9.8 | zunov = 10.4 | zudec = 10.7 | rdjan = 7.1 | rdfeb = 5.9 | rdmrt = 6.1 | rdapr = 4.4 | rdmei = 2.1 | rdjun = 1.0 | rdjul = 0.6 | rdaug = 0.8 | rdsep = 1.1 | rdokt = 3.6 | rdnov = 4.7 | rddec = 6.3 | lvjan = 45 | lvfeb = 53 | lvmrt = 57 | lvapr = 59 | lvmei = 54 | lvjun = 53 | lvjul = 48 | lvaug = 41 | lvsep = 36 | lvokt = 40 | lvnov = 42 | lvdec = 42 }} === Distrikte/voorstede/townships === {{div col|4}} * [[Albertynshof]] * Ashburnham * [[Beaconsfield]] * [[Belgravia, Kimberley|Belgravia]] * [[Carters Glen]] * Cassandra * Colville * De Beers * Diamantpark * [[Dutoitspan]] * El Torro Park * Ernestville * Floors/Florianville * [[Galeshewe]] insluitende "Old No 2" * Gemdene * Greenpoint * Greenside * [[Hadison Park]] * Herlear * Heuwelsig * Hillcrest * Homelite * Homestead * Homevale * Kenilworth * [[Kestellhof]] * Kimberley-Noord * Kirstenhof * Klisserville * Labram * Lindene * Leratopark * [[Maleierkamp]] * Minerva Gardens * Mint Village * Moghulpark * [[Monumenthoogte]] * Newton * [[New Park]] * Platfontein * [[Rhodesdene]] * Riviera * [[Roodepan]]/Pescodia * [[Royldene]] * RoyalGlen * Southridge * Squarehillpark * Vergenoeg * [[Verwoerdpark, Kimberley|Verwoerdpark]] * West End {{div col end}} == Kultuur == === Godsdiens === [[Lêer:NG kerk Kimberley, die Newtonkerk, 26 Desember 2017, Morné van Rooyen.jpg|duimnael|Die [[NG gemeente Kimberley]] se geskiedkundige Newtonkerk]] [[Lêer:St Cyprian's Cathedral Kimberley.001.jpg|duimnael|Die [[Anglikaanse Kerk van Suider-Afrika|Anglikaanse]] Sint Cyprianus-katedraal in Kimberley]] [[Lêer:Kimberley, Trinity Methodist 1.jpg|duimnael|Die Metodistekerk van die Drie-eenheid in Kimberley]] [[Lêer:Moederkerk van die Sewendedagadventisme in Afrika en Australië, Beaconsfield, Kimberley, Noord-Kaap, Suid-Afrika.jpg|duimnael|Die heel eerste kerkgebou van die Sewendedagadventistekerk in Afrika en Australië is omstreeks 1890 in [[Beaconsfield]] geplant en vandag 'n nasionale gedenkwaardigheid]] Kimberley lok sedert sy vroegste dae mense met uiteenlopende gelowe wat steeds weerspieël word deur die praktiserende geloofsgemeenskappe in die stad. Dit sluit veral denominasies van die [[Christendom]] in, maar ook [[Islam]], [[Judaïsme]], [[Hindoeïsme]], [[Boeddhisme]] en ander godsdienste. [[Tradisionele Afrika-godsdiens]]te leef voort as elemente in die [[Zion Christian Church]] (ZCC). Kimberley is die setel van die [[Anglikaanse Kerk van Suider-Afrika|Anglikaanse bisdom van die Kimberley en Kuruman]] asook van die [[Rooms-Katolieke Kerk|Rooms-Katolieke]] bisdom van Kimberley – voorheen die Apostoliese Vikariaat Kimberley in Oranje. Ander denominasies met kerke in die stad is [[Metodisme]], [[Presbiterianisme]], die [[Kongregasionalistiese Kerk]], die [[Nederduitse Gereformeerde Kerkfamilie]], [[Baptisme]], die [[Afrikaanse Baptiste Kerk]]), die [[Apostoliese Kerke]] en die [[Pinksterbeweging]]. Die [[Sewendedagadventisme]] se eerste kerk is in [[Beaconsfield]] geplant. === Kuns, musiek, rolprente en letterkunde === Noemenswaardige kunstenaars uit Kimberley sluit in [[William M. Timlin|William Timlin]] en [[Walter Westbrook]], terwyl [[Philip Bawcombe]] bekend was vir sy uitbeelding van Kimberley. Van die skrywers uit die stad of met 'n sterk verbinding met Kimberley is [[Diane Awerbuck]], [[Benjamin Bennett]], [[Laurie Green|Lawrence Green]], [[Dorian Haarhoff]], [[Dan Jacobson]], [[E.P. Lekhela]], [[Z.K. Matthews]], [[Sarah Gertrude Millin]], [[Sol Plaatje]], [[F.T. Prince|Frank Templeton Prince]], [[Olive Schreiner]], [[A.H.M. Scholtz]] en [[Sabata-Mpho Mokae]]. 'n Bekende kontemporêre [[reggae]]- en [[ritme en blues]]-musikus uit Kimberley is [[Dr Victor]].<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.drvictormusic.com/db.php?action=band |title=Dr Victor: biography |accessdate=3 Februarie 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140203162754/http://www.drvictormusic.com/db.php?action=band |archive-date=3 Februarie 2014 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> === Museums, monumente en gedenktekens === [[Lêer:DSC 0518 3.jpg|duimnael|Historiese lokomotief by die Groot Gat-museum]] [[Lêer:McGregor Museum, Kimberley (4527868638).jpg|duimnael|Die [[McGregor-museum]]]] [[Lêer:Sol Plaatje Museum.jpg|duimnael|Die [[Sol Plaatje-museum]]]] [[Lêer:Historical tramway at Market Square Kimberley.jpeg|duimnael|'n Geskiedkundige trem in Kimberley]] [[Lêer:Cecil John Rhodes 004.jpg|duimnael|[[Cecil John Rhodes-standbeelde|Cecil John Rhodes-standbeeld]] in Kimberley]] [[Lêer:Duggan Cronin Gallery (The Lodge), 12 Egerton Road, Belgravia, Kimberley.jpg|duimnael|Die [[Duggan-Cronin-versameling]] in Kimberley]] * Die [[Groot Gat]], voorheen die Kimberley-mynboumuseum, is 'n herskepte stadsbeeld en museum, met 'n uitkykdek oor die Groot Gat en ander kenmerke, geleë naby die Kimberleymyn ("Groot Gat"). Dit huisves 'n ryk versameling artefakte en inligting uit die vroeë dae van die stad.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.thebighole.co.za/ |title=The Big Hole {{!}} De Beers {{!}} Kimberley |publisher=The Big Gat |accessdate=21 September 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170921014652/http://www.thebighole.co.za/ |archive-date=21 September 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> * Die [[McGregor-museum]], wat sy eeufees in 2007 gevier het, kurateer en bestudeer belangrike navorsingsversamelings en inligting oor die geskiedenis en [[ekologie]] van die Noord-Kaap, wat weerspieël word in uitstallings by die museum se hoofkwartier by die Sanatorium in Belgravia en nege takmuseums. * Die [[William Humphreys-kunsgalery]].<ref name="Ref_g">{{en}} {{cite web |url=https://whag.co.za/ |title=William Humphreys Art Gallery |publisher=[[William Humphreys-kunsgalery]] |accessdate=14 September 2025}}</ref> * Die Kimberley Africana-biblioteek. * Dunluce- en Rudd-huismuseums. * Lugvaartpioniersmuseum: In 1913 is Suid-Afrika se eerste lugvaartskool in Kimberley geopen, waar die vlieëniers opgelei is vir die Suid-Afrikaanse Lugvaartkorps wat later die [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] geword het.<ref name="Tidy">{{en}} {{cite journal |url=http://samilitaryhistory.org/vol056dt.html |title=They Mounted up as Eagles |publisher=The South African Military History Society |author=Major D.P. Tidy |volume=5 |issue=6 |journal=Military History Journal |issn=0026-4016}}</ref> Die museum is geleë op die plek van dié lugvaartskool en beskik oor 'n replika van 'n Compton Patterson-[[Tweedekker(Vliegtuig)|tweedekker]], een van die eerste vliegtuie wat vir vliegopleiding gebruik is. Die eerste vrou op die Afrikakontinent wat haar vlieënierslisensie ontvang het, Ann Maria Bocciarelli, is by hierdie fasiliteit opgelei.<ref name="SAPFA-2">{{en}} {{cite web |url=http://www.sapfa.org.za/history/history_2.php |title=The History of Aviation in South Africa |publisher=South African Power Flying Association |accessdate=23 Maart 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090323171555/http://www.sapfa.org.za/history/history_2.php |archive-date=23 Maart 2009 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> * [[Robert Sobukwe]] se regskantoor * Die [[Sol Plaatje-museum]] bevind hom in die huis waar [[Sol Plaatje]] geleef en ''[[Mhudi]]'' geskryf het. * Vervoer Spoornet-museum * Clyde N. Terry-saal van Militaria * Freddie Tate-museum * 'n Erfenis-tramspoor is in 1985 geopen, waarmee een van Kimberley se geskiedkundige trems weer op die spoor gesit is. * Aan die buitewyke van Kimberley, op die Barkly-Wespad, is die Wildebeest Kuil Rotskunssentrum en Nooitgedacht Gletserlaveisel. In die suide van die stad is die Magersfontein-slagveldmuseum (sien [[Slag van Magersfontein]]), terwyl [[blokhuis]]e by [[Modderrivier, Noord-Kaap|Modderrivier]] (sien [[Slag van die Twee Riviere]]) gesien kan word. Van die gedenktekens sluit in: * Die Mynwerkersgedenkteken, ook die Delwersfontein genoem, geleë in die Oppenheimertuine en ontwerp deur [[Herman Wald]]. Dit is gebou ter ere van al die mynwerkers van Kimberley. Die gedenkteken bestaan uit vyf lewensgroot delwers wat 'n diamantsif lig. * Die Gedenkteken vir Gesneuweldes gedenk diegene wat dood is tydens die [[beleg van Kimberley]] se stadsverdedig. * Die [[Senotaaf]] is oorspronklik opgerig om al die gesneuweldes van die [[Eerste Wêreldoorlog]] te herdenk, later is gedenkplate bygevoeg in herdenking van Kimberleyse vrywilligers wat tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] gesneuwel het. Daar is 'n gedenkteken opgedra aan die [[Kaapse Korps]]lede wat geveg het in die Slag van Square Hill tydens die [[Eerste Wêreldoorlog]]. Dit behels 'n kanon wat tydens die geveg gebuit is en oorspronklik in Victoria Crescent, [[Maleierkamp]] gestaan het, maar ná 1994 na die Senotaaf verskuif is. * Die Konsentrasiekamp-gedenkteken voor die [[NG gemeente Kimberley]] herinner aan diegene wat tydens die Tweede Boereoorlog in die Kimberley-konsentrasiekamp geïnterneer is. * Die [[Henrietta Stockdale]]-standbeeld deur [[Jack Penn]] herdenk die Anglikaanse non (haar herbegrawe oorskot is langsaan begrawe), wat die Kaapse parlement versoek het om 'n wet goed te keur wat verpleging as 'n beroep erken en verpligte staatsregistrasie van verpleegkundiges vereis het, wat vir die eerste keer in die wêreld gebeur het. * Die standbeeld van [[Frances Baard]] is onthul deur premier [[Hazel Jenkins]] op [[Nasionale Vrouedag]], 9 Augustus 2009. * Die [[Sol Plaatje]]-standbeeld is onthul deur die [[President van Suid-Afrika|Suid-Afrikaanse president]] [[Jacob Zuma]] op 9 Januarie 2010, die 98ste herdenking van die [[African National Congress]] se stigting. Dié standbeeld is gebeeldhou deur Johan Moolman en staan by die Burgersentrum, voorheen die Maleierkamp, en ongeveer daar geleë waar Plaatje in 1910–13 sy drukpers gehad het.<ref name="Ref_h">{{en}} Plaatje Statue unveiled, ''Diamond Fields Advertiser'', 11 Januarie 2010, bl 6. (Verslae in die ''Sunday Argus'' en ''Independent on Line'' [10 Januarie 2010 om 12:42PM] het verkeerdelik berig dat die onthulling van dié standbeeld in Kaapstad plaasgevind het)</ref> * Burgermonument naby die Magersfontein-slagveld * [[Kaapse Polisie-gedenkteken]] * Mayibuye-gedenkteken * [[Cecil John Rhodes-standbeelde|Cecil John Rhodes-standbeeld]] * Maleierkamp-gedenkteken === Argitektuur === {{div col|2}} * [[McGregor-museum|Alexander McGregor-gedenkmuseum]] (1907) * De Beers-hoofkantoor * Dunluce ([[Victoriaanse Gotiek|Laat Victoriaans]]) * [[Harry Oppenheimer]]-huis (middel-1970's) * Gedenkteken vir Gesneuweldes * Kimberley Africana-biblioteek * Kimberley-stadsaal (Neo-klassiek) * Kimberley-klub * Kimberley Regimentdrilsaal (1892) * Kimberley-sanatorium ([[McGregor-museum]]) (1897) * Kimberley ondenominasionele skole * [[Vrymesselary|Vrymesselaarstempel]] * [[Noord-Kaapse Provinsiale Wetgewer]] * Oudmynbouskool (Laat Victoriaans) * Ruddhuis (die bungalow) * [[Duggan-Cronin-versameling|Die losie]] (Duggan-Cronin-versameling) {{div col end}} ==== Noemenswaardige godsdiensgeboue ==== * Die [[NG gemeente Kimberley|Nederduitse Gereformeerde Moederkerk Newton]] is 'n goeie voorbeeld van [[pleisterwerk]]-argitektuur in Kimberley. Dit is in 1976 as 'n [[Nasionale erfenisterreine van Suid-Afrika|Nasionale erfenisterrein van Suid-Afrika]] gelys en is nou 'n provinsiale erfenisterrein.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://196.35.231.29/sahra/HeritageSitesDetail.aspx?id=23900 |title=Dutch Reformed Mother Church Newton |publisher=[[Suid-Afrikaanse Erfenishulpbronagentskap]] |accessdate=4 Julie 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110704032036/http://196.35.231.29/sahra/HeritageSitesDetail.aspx?id=23900 |archive-date=4 Julie 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> * Kimberley se ou [[moskee]]s is vervang deur nuwes as gevolg van die Groepsgebiedewet en die geforseerde hervestiging van die stad se [[Moslem]]gemeenskappe. * Die Kimberleyse [[Sewendedagadventisme|Sewendedagadventistekerk]] is 'n klein L-vormige sinkgeboutjie en word beskou as die moederkerk van Sewendedagadventiste in Suid-Afrika. Dit is in 1967 as 'n Nasionale erfenisterrein van Suid-Afrika gelys en is nou 'n provinsiale erfenisterrein.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://196.35.231.29/sahra/HeritageSitesDetail.aspx?id=23927 |title=First Seventh Day Adventist Church Blacking Street Kimberley |publisher=[[Suid-Afrikaanse Erfenishulpbronagentskap]] |accessdate=4 Julie 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110704032023/http://196.35.231.29/sahra/HeritageSitesDetail.aspx?id=23927 |archive-date=4 Julie 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> * Die [[Sint Cyprianus-katedraal]] is ontwerp deur Arthur Lindley van die Greatbatch-maatskappy, die bouwerk aan die skip is in 1908 voltooi. Die res van die katedraal is stapsgewys voltooi, deels onder leiding van [[William M. Timlin]] (ook van die Greatbatch-maatskappy). In 1926 is die Kansel ingewy (en het 'n [[Eerste Wêreldoorlog]]-gedenkteken geword); in 1936 is die vrouekapel, sakristie en nuwe orrel bygevoeg; en in 1961 die toring ('n [[Tweede Wêreldoorlog]]-gedenkteken). Die katedraal bevat noemenswaardige loodglasvensters insluitende werke deur die Pretoriase kunstenaar [[Leo Theron]]. * Die Sint Maria Rooms-Katolieke katedraal. * Die [[sinagoge]] in die [[Bisantynse argitektuur|Bisantynse styl]] ontwerp deur D.W. Greatbatch en gebaseer op die sinagoge in [[Florence]], [[Italië]]. === Media === ==== Koerante ==== Op 15 Oktober 1870 het die eerste uitgawe van Kimberley se vroegste dagblad, die ''Diamond Field'', verskyn. Ander historiese koerante uit hierdie tydperk sluit ''Diamond News'' en ''The Independent'' in. Die huidige belangrikste Engelse dagblad in Kimberley, ''[[Diamond Fields Advertiser]]'', word sedert 23 Maart 1878 gepubliseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2008/09/11/NK/2/nknewspapers.html |title=A lot of news, a lot of newspapers |publisher=[[Volksblad]] |author=Anneke du Toit |date=10 September 2008 |accessdate=7 April 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150407091623/http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2008/09/11/NK/2/nknewspapers.html |archive-date=7 April 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite book |author=Brian Roberts |title=Kimberley: Turbulent City |url=https://books.google.com/books?id=ON71wM6U0ZMC |publisher=David Philip & Historical Society of Kimberley and the Northern Cape |location=Kaapstad |year=1976 |isbn=978-0-949968-62-3 |pages=173}}</ref> 'n Plaaslike uitgawe van die Afrikaanse dagblad ''[[Volksblad]]'', wat deur [[Naspers]] in Bloemfontein uitgegee is, het nuus in Kimberley en die Noord-Kaap gedek, maar die gedrukte weergawe van die dagblad is in 2020 gestaak. ==== Radio ==== Twee gemeenskap[[radio]]stasies is in die 1990's gestig: * ''Radio Teemaneng'' * ''XKfm'' wat in die !Xun- en Khwe-nedersetting Platfontein buite Kimberley gesetel is en in die twee [[Khoisan-tale]] wat in Platfontein gepraat word (!Xun en Khwedam) uitsaai. == Demografie == Volgens die 2011-sensus het die stad 'n bevolking van 96&nbsp;977 gehad (tweederdes meer sedert 62&nbsp;526 in 2001), waarvan 41% [[swart mense]], 37% [[bruin mense]] en 18% [[Wit Suid-Afrikaners|wit mense]] was. Die res was 2,3% [[Asiatiese Suid-Afrikaners|Asiate]] en 1,1% ander. [[Afrikaans]] is die belangrikste huistaal in die stad wat deur 55 persent van sy bewoners gebesig word. Die ander groot huistale is [[Tswana]] (19 persent) en [[Engels]] (16 persent). Soos orals in Suid-Afrika bevat Kimberley [[township]]s van die apartheidsera. [[Galeshewe]] is die grootste in die Noord-Kaap. {| class="wikitable" ! Jaar !! Totaal !! [[Bruin mense|Bruines]] !! [[Swart mense|Swartes]] !! [[Wit Suid-Afrikaners|Wittes]] !! [[Asiatiese Suid-Afrikaners|Asiërs]] !! Nie gespesifiseer |- | '''2001'''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://census2001.adrianfrith.com/place/32102 |title=Kimberley |publisher=Adrian Frith |work=2001-sensus |accessdate=14 September 2025}}</ref> || 62&nbsp;526 || 24&nbsp;422 || 12&nbsp;118 || 24&nbsp;683 || 1&nbsp;303 || — |- | '''2011'''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://census2011.adrianfrith.com/place/383006 |title=Kimberley |publisher=Adrian Frith |work=2011-sensus |accessdate=14 September 2025}}</ref> || 96&nbsp;977 || 35&nbsp;590 || 40&nbsp;218 || 17&nbsp;841 || 2&nbsp;226 || 1&nbsp;102 |} === Joodse gemeenskap === {{Hoofartikel|Jode in Suid-Afrika}} [[Lêer:Kimberley se sinagoge, 27 Desember 2017, Morné van Rooyen.jpg|duimnael|links|Kimberley se [[sinagoge]], einde 2017]] [[Lêer:Skaalmodel van die Kimberley-sinagoge, Suid-Afrikaanse Joodse Museum, Kaapstad.jpg|duimnael|Die Kimberley-sinagoge is ontwerp dier D.W. Greatbatch. Hierdie model in sterlingsilwer van die sinagoge is in 1902 gebou op 'n skaal van 1:100. Griekwaland-Wes se Hebreeuse Gemeente leen dit vir uitstalling aan die Suid-Afrikaanse Joodse Museum in Kaapstad]] [[Jode]] het na Kimberley gestroom ’n die ontdekking van diamante in 1870 en reeds in 1871 is die eerste gemeente, die Griekwaland-Wes- Hebreeuse Gemeente gestig. Die eerste [[sinagoge]] is vyf jaar later opgerig. Onder die eerste intrekkers was [[Barney Barnato]], sy broer Harry en sy neef sir [[David Harris]]. Die eerste tydelik [[rabbyn]] was eerw. Joël Rabinowitz, wat ’n sy aftrede uit [[Engeland]] na Suid-Afrika teruggekeer het. Die eerste heeltydse rabbyn was Meyer Mendelsohn. Tot die stigting van Johannesburg in 1886 was Kimberley die tuiste van Suid-Afrika se naasgrootste Joodse gemeenskap, wat 2&nbsp;000 siele op sy hoogtepunt getel het. Die stad het vyf Joodse burgemeesters gehad: William Sagar (1906–08), [[Ernest Oppenheimer|Ernest]] (later sir Ernest) Oppenheimer (1913–15), Bernard Cohen (1931–32), Gustave Haberfeld (1953–55, 1966–67), Lionel Jawno (1959–61) en C. Sussman (1964–65). Sir David Harris, wie ook bevelvoerder was van die Kimberley-dorpswag tydens die Boerebeleg tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]], was Volksraadslid vir Kimberley en [[Griekwaland-Wes]] van 1897 tot 1929. Die ontdekking van [[goud]] het baie Jode uit Kimberley na Johannesburg laat verhuis. Teen 1970 het die Joodse bevolking tot 600 afgeneem en teen 2005 het minder as 50 Jode in die stad oorgebly.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.jewishvirtuallibrary.org/kimberley |title=Kimberley |publisher=Jewish Virtual Library |accessdate=14 September 2025}}</ref> == Infrastruktuur == === Vervoer === ==== Lugvervoer ==== [[Lêer:Wikimania by Rehman - 2018-07-17 - A005 - Precon.jpg|duimnael|Die [[Kimberley-lughawe]]]] Suid-Afrika se eerste lugvaartskool waar vlieëniers opgelei is vir die voorgestelde Suid-Afrikaanse Lugvaartkorps is in 1913 in Kimberley gestig.<ref name="Becker9">{{en}} {{cite book |author=Dave Becker |title=On Wings of Eagles: South Africa's Military Aviation History |place=Durban |publisher=Walker-Ramus Trading Co. |year=1991 |edition=1 |isbn=0-947478-47-7 |page=9}}</ref> Dit is Paterson se Lugvaartsindikaatskool vir Vlug genoem en word by die Lugvaartpioniersmuseum ('n replika van die eerste Compton Patterson-tweedekker word daar bewaar) herdenk, geleë naby die [[Kimberley-lughawe]]. In die 1930's het Kimberley gespog met die beste naglandingsfasiliteite op die Afrikavasteland. In 1934 is daar 'n groot lugbyeenkoms gehou. In die oorlogsjare het die [[Suid-Afrikaanse Weermag|Unieverdedigingsmag]] toesig gehou oor die Kimberley-lughawe en dit is deur die 21 Vliegskool vir die opleiding van vegvlieëniers bestuur.<ref name="Roberts1976" /> Vandag bedien die Kimberley-lughawe die gebied met gereelde verbindings na [[Kaapstad Internasionale Lughawe|Kaapstad]] en [[O.R. Tambo Internasionale Lughawe|Johannesburg]]. ==== Spoorvervoer ==== [[Lêer:Station Kimberley.JPG|duimnael|Kimberleystasie]] [[Lêer:Historical tramway at Market Square Kimberley.jpeg|duimnael|'n Geskiedkundige trem in Kimberley]] In 1872 is die bouwerk aan die spoorverbinding na Kimberley langs die [[Kaapkolonie]] se kuslyn onder die bestuur van die [[Kaapse Regeringspoorweë]] aangepak.<ref>{{en}} {{cite book |author=Jose Burman |title=Early Railways at the Cape |publisher=Human & Rousseau |location=Kaapstad |year=1984 |ISBN=0-7981-1760-5 |pages=95}}</ref> Die spoorweg van Kaapstad na Kimberley is in 1885 voltooi en dit het die vervoer van beide passasiers en goedere versnel.<ref name="Roberts1976" /> Die spoorweg het Kimberley aan goedkoperbronne van [[graan]] en ander produkte voorsien, maar ook met verskaffers van [[steenkool]], waardeur een van die plaaslike invloede was om die (veral Afrika-) handel met vars produkte en vuurmaakhout in Kimberley se hinterland te ondermyn.<ref name="Worger1987">{{en}} {{cite book |author=William H. Worger |title=South Africa's City of Diamonds: Mine Workers and Monopoly Capitalism in Kimberley, 1867–1895 |url=https://books.google.com/books?id=tXR_QgAACAAJ |year=1987 |publisher=Yale University Press |isbn=978-0-300-03716-6}}</ref> 'n Ander belangrike aspek in die spoorweggeskiedenis was sy rol in die vinnige verspreiding aan die begin van die [[Spaanse griep in Suid-Afrika|Spaanse griepepidemie]] in 1918. Die spoorwegstelsel sou Kimberley uiteindelik met [[Gqeberha|Port Elizabeth]], [[Johannesburg]], [[Durban]] en [[Bloemfontein]] verbind. Die hoofaansluiting by [[De Aar]] in die [[Karoo]] het die spoorlyne uit die vroeë 20ste eeu met [[Upington]] (later tot in [[Namibië]]) en met [[Calvinia]] verbind. Van die 1990's af was daar 'n afname in die gebruik van die spoorweë. Vandag word passasierstreindienste na en van Kimberley verskaf deur [[Transnet Freight Rail|Transnet]] se [[Shosholoza Meyl]] met verbindings in 'n suidelike rigting na Kaapstad en Gqeberha asook in 'n noordelike rigting na Johannesburg. Luukse spoorwegervarings word op die hoof-noord-suidlyn deur die [[Bloutrein]] en Rovos Rail verskaf. Die sentrale spoorwegstasie van die stad is die Kimberley-spoorwegstasie. ==== Paaie ==== Wa- en koetsroetes is spoedig uitgebrei namate die stormloop na die diamantvelde momentum verkry het. Twee van die hoofroetes was vanaf die Kaap en vanaf Port Elizabeth, die destydse naaste [[Hawe|seehawens]]. Kontemporêre verslae van die 1870's beskryf die haglike toestande van sommige van die paaie en veroordeel die afwesigheid van brûe oor die groot riviere.<ref name="Holub1881">{{en}} {{cite book |author=Emil Holub |title=Seven Years in South Africa: Travels, Researches, and Hunting Adventures, Between the Diamond-fields and the Zambesi (1872–79) |url=https://en.wikisource.org/wiki/Seven_Years_in_South_Africa |year=1881 |publisher=S. Low, Marston, Searle & Rivington}}</ref> Van die middel-1880's af was die roete deur Kimberley en Mafeking (nou [[Mahikeng]]) die hoofas van Britse koloniale beheer en in 1890 is vanaf Kimberley langs daardie roete die Pionierskolom vir die kolonisasie in [[Rhodesië]] ontplooi. Vandag loop die sentrale hoofroete na die noorde, die [[N1 (Suid-Afrika)|N1]] van Kaapstad na Johannesburg, egter deur Bloemfontein en nie deur Kimberley nie. Kimberley is geleë by die kruising van die nasionale paaie [[N12 (Suid-Afrika)|N12]], wat [[George]], [[Wes-Kaap]], met [[Witbank]], [[Mpumalanga]], verbind, en [[N8 (Suid-Afrika)|N8]], wat [[Groblershoop]], [[Noord-Kaap]], met [[Maseru]], [[Lesotho]], verbind. ==== Toerisme ==== Die stad beskou homself as 'n belangrike toeristebestemming, die "stad wat skitter", en spog met 'n verskeidenheid museums en besienswaardighede. Dit is ook 'n poort na ander Noord-Kaapse bestemmings, insluitende die [[Mokala- Nasionale Park]], natuurreservate en talle wildplase of jaghuise, asook historiese terreine in die streek. ==== Konferensie-aanbieding ==== Kimberley het vername vergaderings en konferensies aangebied en 'n groot lokaal, die Mittah Seperepere-konvensiesentrum, en ander konferensiegasheerfasiliteite ontwikkel. Onlangse byeenkomste sluit in die stigtingsvergadering van die Kimberley-proses (2000) en 'n opvolgvergadering van hierdie organisasie in 2013 oor die beëindiging van die [[bloeddiamant]]handel, en die Internasionale Inheemse Volke-beraad oor Volhoubare Ontwikkeling (2002). == Onderwys == [[Lêer:Sol Plaatje University 46.jpg|duimnael|Die Sol Plaatje-universiteit se sentrale kampus]] Onderwys is 'n belangrike sektor in Kimberley se sosiale en ekonomiese lewe. Kimberley beskik oor talle leerinstellings, van kleuterskole tot universiteite en kolleges. Klasse word van skool tot skool in verskillende tale aangebied, met sommige wat selfs al hul klasse in twee tale onderrig. Die onderrigtale is veral [[Afrikaans]], Engels en [[Tswana]]. {{div col|2}} === Primêre onderwys === * [[Kimberley Juniorschool]] * [[Sint Cyprianus Laerskool, Kimberley|Sint Cyprianus Laerskool]] === Sekondêre onderwys === * Hoërskool Adamantia * [[Hoërskool Diamantveld]] * Hoërskool Floors * Hoërskool Greenpoint * Sekondêre Hoërskool Homevale * [[Tegniese Hoërskool Kimberley]] * [[Hoër Seunskool Kimberley]] * [[Hoër Meisieskool Kimberley]] * Hoërskool Noord-Kaap * Hoërskool Sint Bonifatius * Sint Patrick Christelike Broerskollege * Sekondêre Skool Vuyolwethu * William Pescod Hoërskool === Tersiêre onderwys === * [[Qualitas Loopbaanakademie]], (Nasionale handelsmerk, private kollege). Dit bied vol- en deeltydse studies vir studente sowel as korporatiewe opleiding en konsultasiedienste vir besighede en staatsdepartemente. {{div col end}} ==== Sol Plaatje-universiteit ==== Die [[Sol Plaatje-universiteit]] het in 2014 in Kimberley geopen en het aanvanklik slegs 145 studente geakkommodeer. Tydens die universiteitsnaam se aankondiging het oudpresident [[Jacob Zuma]] na die ontwikkeling van akademiese nisareas verwys wat in Suid-Afrika nie bestaan het nie of onderverteenwoordig was. "Gegewe die ryk erfenis van Kimberley en die Noord-Kaap in die algemeen," het Zuma gesê, "word beoog dat Sol Plaatje in erfenisstudies sal spesialiseer, insluitende onderling gekoppelde akademiese velde soos museumbestuur, [[argeologie]], inheemse tale en restourasie-argitektuur."<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.polity.org.za/article/sa-jacob-zuma-address-by-the-president-of-south-africa-during-the-announcement-of-new-interim-councils-and-names-of-the-new-universities-union-buildings-pretoria-25072013-2013-07-25 |title=SA: Jacob Zuma: Address by the President of South Africa, during the announcement of new Interim Councils and names of the new universities, Union Buildings, Pretoria (25/07/2013) |publisher=Polity |date=25 Julie 2013 |accessdate=14 September 2025}}</ref><ref>{{en}} Government Notice 1031 gazetted on 7 Dec 2012, as amended by Government Notice 1073, gazetted on 14 December 2012</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.timeslive.co.za/local/2013/03/21/northern-cape-s-first-university-to-open-in-2014 |title=Northern Cape's first university to open in 2014 |publisher=TimesLIVE |date=21 Maart 2013 |accessdate=17 Oktober 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151017011611/www.timeslive.co.za/local/2013/03/21/northern-cape-s-first-university-to-open-in-2014 |archive-date=17 Oktober 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.newuniversities.ac.za/academic |title=Home {{!}} New Universities {{!}} DHET New Universities Project Management Team |publisher=New Universities |accessdate=9 September 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170909191041/http://www.newuniversities.ac.za/academic |archive-date=9 September 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> == Ekonomie == [[Lêer:AE White na JW George Prospektering te Kimberley Prospecting 1870.jpg|duimnael|Prospektering in Kimberley omstreeks 1870, soos geskilder deur A.E. White]] [[Lêer:Du Toit's Pan road Kimberley SA.jpg|duimnael|Dutoitspanstraat in 1905]] Kimberley was die bakermat van Suid-Afrika se industrialisering in die laat 19de eeu toe die swaartepunt van die plaaslike [[ekonomie]] van [[landbou]] na [[mynbou]] begin verskuif het. 'n Beslissende faktor by hierdie ontwikkeling was [[trekarbeid]] waarby 'n groot aantal swart mense uit die hele [[Suider-Afrika]] in die plaaslike myne se behoefte aan mannekrag voorsien het. Kimberley se trekarbeiderstelsel het later as 'n voorbeeld vir die mynboubedryf aan die [[Witwatersrand]] en ander sektore gedien.<ref name="Roberts1976">{{en}} {{cite book |author=Brian Roberts |title=Kimberley: Turbulent City |url=https://books.google.com/books?id=ON71wM6U0ZMC |publisher=David Philip & Historical Society of Kimberley and the Northern Cape |location=Kaapstad |year=1976 |isbn=978-0-949968-62-3}}</ref> Kimberley het die voortou by die ekonomiese en tegnologiese ontwikkeling geneem. Dit was hier waar die eerste [[Aandelebeurs|effektebeurs]] in Suid-Afrika, die Koninklike Kimberley Effektebeurs (''Kimberley Royal Stock Exchange''), sy deure op 2 Februarie 1881 geopen het.<ref name="Roberts1976" /> Kimberley was op 2 September 1882 selfs die eerste stad in die [[Suidelike Halfrond]] en die tweede in die wêreld ná [[Philadelphia]], [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]], waar [[Elektrisiteit|elektriese]] straatverligting geïnstalleer is (alhoewel elektriese lig tegelykertyd in Kaapstad se [[Kaapstad-hawe|Tafelbaaihawe]] en in die [[Parlementsgebou (Kaapstad)|Parlementsgebou]] geïnstalleer is) – terwyl [[Londen]] se strate nog met gaslampe verlig is.<ref name="Michael2004">{{en}} {{cite book |title=Every Step of the Way |url=https://archive.org/details/bub_gb_57gyw36xwk8C |publisher=Human Sciences Research Council |isbn=0-7969-2061-3 |year=2004 |author1=Michael Morris |author2=John Linnegar}}</ref><ref name="Christie1984">{{en}} {{cite book |author=Renfrew Christie |title=Electricity, Industry and Class in South Africa |year=1984 |publisher=SUNY Press |isbn=978-0-87395-854-7 |url=https://books.google.com/books?id=WA0NFdZOK7QC |pages=5–6}}</ref><ref>{{en}} {{cite book |author1=S. R. Conradie |author2=L. J. M. Messerschmidt |title=A Symphony of Power: The Eskom Story |publisher=Chris van Rensburg Publications |year=2000 |location=Johannesburg |pages=13}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://heritage.eskom.co.za/heritage/electricity_in_south_africa.htm#12 |title=Eskom Heritage – Electricity in South Africa |publisher=[[Eskom]] |accessdate=15 Julie 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130715120640/http://heritage.eskom.co.za/heritage/electricity_in_south_africa.htm#12 |archive-date=15 Julie 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die eerste kragsentrale, wat privaat huise en winkels van elektrisiteit voorsien het, is op 15 Oktober 1900 deur burgemeester Oliver plegtig ingewy. As gevolg van die Anglo-Boereoorlog is die aflewering van die tegniese toerusting met agt maande vertraag. Die ekonomiese belangrikheid van die stad is in 1892 deur die besluit bevestig om hier in 1892 een van die eerste Suid-Afrikaanse en internasionale uitstallings te hou. Dié skou, wat ook baie belangstelling in die buiteland gewek het, is op 8 September deur die destydse goewerneur van die Kaapprovinsie, sir [[Henry Loch]], amptelik geopen. Tydens die uitstalling is kunswerke, skilderye uit die koninklike versameling van [[Victoria van die Verenigde Koninkryk|koningin Victoria]] asook mynboutoerusting vertoon. Nog 'n gebied, waarop Kimberley 'n baanbrekersrol vervul het, was onderwys. Suid-Afrika se eerste mynbouskool is hier in 1896 geopen en later na Johannesburg verskuif waar dit die basis vir die latere [[Universiteit van die Witwatersrand]] sou vorm. Die mynbouskool se Pretoria-kampus het later tot die [[Universiteit van Pretoria]] gegroei. Studente het hul eerste twee studiejare in kolleges elders in die land deurgebring, in [[Kaapstad]], [[Grahamstad]] of [[Stellenbosch]], hul derde jaar in Kimberley en die vierde jaar in Johannesburg. == Sport == [[Lêer:Sportsground at Sol Plaatje University.jpg|duimnael|Sportveld by die [[Sol Plaatje-universiteit]] se Suid-Kampus]] Kimberley het talle internasionale [[krieket]]spelers opgelewer wat 'n bydrae gemaak het tot die Suid-Afrikaanse krieketgeskiedenis. Van hulle sluit in [[Frank Nicholson|Frank (Nipper) Nicholson]], [[Xen Balaskas|Xenophon Balaskas]] gebore in Kimberley aan Griekse ouers en [[Ken Viljoen]], [[Ronnie Draper]] en in onlangse tye [[Pat Symcox]] en die [[Proteas]]afrigter [[Mickey Arthur]]. Tydens die [[Krieketwêreldbeker 2003]] is Kimberley se [[De Beers Diamond-ovaal]] vir drie wedstryde gebruik. Frank Dobbin, genoem [[Uncle Dobbin]], was 'n lid van [[Paul Roos]] se oorspronklike [[Springbokke|Springbokspan]] tydens hul 1906/07-toer na die [[Britse Eilande]]. Sy nagedagtenis leef voort in sy ou koloniale stylhuis in Roperstraat met 'n eenvoudige koperplaatjie met die naam "Dobbin" op. Latere Springbokspelers uit Kimberley sluit in [[Ian Kirkpatrick]], [[Tommy Bedford]] en [[Gawie Visagie]], broer van die Springbok-[[losskakel]] [[Piet Visagie]]. Kimberley huisves die [[Griekwas (rugbyspan)|Griekwas]] wat die [[Curriebeker]] vyf keer kon wen (in 1899, 1911, 1970, 2025 en 2026). [[Ronnie Bauser]], 'n voormalige burgemeester van Kimberley, was van 1950 tot 1971 betrokke in Griekwasrugby.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.pressreader.com/south-africa/die-burger/20171229/281728384893004 |title=Groot gees van Griekwa rugby sterf in Kimberley |publisher=Die Burger Newspaper |author=G. Coetzee |date=29 Desember 2017 |accessdate=2 Augustus 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200802215555/https://www.pressreader.com/south-africa/die-burger/20171229/281728384893004 |archive-date=2 Augustus 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die Suid-Afrikaanse [[sokker]]spelers [[Richard Henyekane]] en sy broer [[Joseph Henyekane|Joseph]], asook [[Jimmy Tau]] is in Kimberley gebore. [[Karen Muir]], gebore in Kimberley, het in 1965 die jongste persoon ooit geword om 'n wêreldrekord in enige sportsoort te verbeter. Hierdie ouderdomsgroeprekord staan tot vandag toe.<ref name="Ref_j">{{en}} {{cite web |url=http://www1.southafrica.net/Cultures/en-ZA/consumer.southafrica.net/Things+to+Do/Activities/WaterActivities/Swimming+in+South+Africa.htm |title=Swimming in South Africa |accessdate=5 Junie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080605023819/http://www1.southafrica.net/Cultures/en-ZA/consumer.southafrica.net/Things+to+Do/Activities/WaterActivities/Swimming+in+South+Africa.htm |archive-date=5 Junie 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Sy het dit in Augustus 1965 op die juniorwêreldkampioenskappe in [[Blackpool]], [[Engeland]], in die 110&nbsp;m-rugslag op twaalfjarige ouderdom opgestel. Sy het voortgegaan om baie meer wêreldrekords te verbeter, maar sy is 'n rol in wêreldswem geweier toe sy die geleentheid verloor het om haar land op die [[Olimpiese Somerspele 1968]] in [[Meksikostad]] te verteenwoordig omdat Suid-Afrika uitgesluit is weens sy rasse-apartheidsbeleid. Kimberley het ook gesien hoe 'n wêreldrekord verbeter is in die munisipale swembad wat nou Karen Muir se naam dra. Dit is opgestel deur [[Johannesburg]] se [[Anne Fairlie]] wat Karen Muir en [[Frances Kikki Caron]] in 'n wêreldrekordtyd verslaan het. [[Charl Bouwer]], die [[Paralimpiese Spele|Paralimpiese]] swemmer wat goud gewen het in die 50&nbsp;m-vrystyl op die [[Paralimpiese Somerspele 2012]] in [[Londen]], is in Kimberley gebore.<ref>{{af}} {{cite web |url=http://www.volksblad.com/Suid-Afrika/Nuus/Charl-Bouwer-swem-SA-se-negende-Paralimpiese-medalje-los-20120902 |title=Charl Bouwer swem SA se negende Paralimpiese medalje los |publisher=[[Volksblad]] |author=Sarel van der Walt |date=2 September 2012 |accessdate=21 April 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130421022304/http://www.volksblad.com/Suid-Afrika/Nuus/Charl-Bouwer-swem-SA-se-negende-Paralimpiese-medalje-los-20120902 |archive-date=21 April 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die Suid-Afrikaanse atleet en goue medaljewenner op die [[Olimpiese Somerspele 1920]], [[Bevil Rudd]], is in Kimberley gebore. [[Elsie McDonald]] was 'n bekende [[rolbal]]speler. Die eerste ''Maloof Money Cup''-skaatsplankrywêreldkampioenskap is in September 2011 en weer in 2012 in Kimberley beslis. Toe die Maloof-familie se borgskap in 2013 beëindig is, is die toernooi hernoem in die Kimberley-diamantbeker.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.kimberleydiamondcup.com |title=African Skate Project |publisher=Kimberley-diamantbeker |accessdate=24 Januarie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210124211054/http://www.africanskateproject.com/ |archive-date=24 Januarie 2021 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> == Besienswaardighede == [[Lêer:Armagh, 40 Memorial Road, Kimberley, Morné van Rooyen.jpg|duimnael|Armagh by Memorialweg 40 is 'n provinsiale erfenisterrein]] * '''Belgravia''' is die oudste woongebied in Kimberley en spog met pragtige woonhuise uit die 19de eeu. * Die '''''Star of the West''''' is moontlik die oudste kroeg in Suid-Afrika. 'n Barkruk, wat vir Sir Cecil Rhodes vervaardig is, kan hier nog steeds besigtig word. * Die '''kapel van Suster [[Henrietta Stockdale]]''' is in 1887 ter ere van dié bekende verpleegster opgerig. Danksy haar invloed was Suid-Afrika in 1891 die eerste land ter wêreld wat met die amptelike registrasie van verpleegsters begin het. * [[Kamferdam]] is 6&nbsp;km noord van Kimberley. == Sien ook == * [[Gereformeerde kerk Kimberley]] * [[NG gemeente Dutoitspan]] * [[NG gemeente Kimberley]] * [[Lys van dorpe in Suid-Afrika]] == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Kimberley (South Africa)|Kimberley}} * {{en}} {{Wikivoyage|Kimberley_(Northern_Cape)|Kimberley}} * {{en}} [http://kimberley.co.za/ ''Amptelike webtuiste''] * {{en}} [http://www.thebighole.co.za/ ''Die Groot Gat – amptelike webtuiste''] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Kimberley-South-Africa|title=Kimberley|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=14 September 2025}} * {{en}} [https://archive.is/20130105071243/http://world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&des=wg&srt=npan&col=abcdefghinoq&msz=1500&geo=-245 World Gazetteer] {{Geografiese ligging |Senter = Kimberley |Noord = [[Warrenton, Noord-Kaap|Warrenton]] |Noordwes = [[Barkly-Wes]] |Noordoos = [[Boshof]] |Oos = [[Bloemfontein]] |Suidoos = [[Koffiefontein]] |Suid = [[Ritchie]] |Suidwes = [[Douglas, Noord-Kaap|Douglas]] |Wes = [[Campbell]] }} {{Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox|DC9}} {{Provinsiale hoofstede van Suid-Afrika}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Kimberley| ]] [[Kategorie:Nedersettings in die Noord-Kaap]] [[Kategorie:Provinsiehoofstede van Suid-Afrika]] q1np3j7wdw73p8uys6ymqhzualsfsd1 0 414 2967196 2909138 2026-09-14T09:46:44Z Aliwal2012 39067 /* Geboortes */ * [[25 Desember]] – [[Lili Haydn]], Kanadese aktrise en komponis. 2967196 wikitext text/x-wiki {{jare|beeld=A Man on the Moon, AS11-40-5903 (cropped).jpg|teks=Eerste maanlanding.}} Die '''jaar 1969''' was 'n [[gewone jaar]] wat volgens die [[Gregoriaanse kalender]] op 'n [[Woensdag]] begin het. Dit was die 69ste jaar van die [[20ste eeu]] n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae gehad. == Gebeure == * Bouwerk aan die reuse [[Cahora Bassa-dam]] in [[Mosambiek]] begin. * Sirhan Sirhan word gevonnis vir die sluipmoord op Robert F. Kennedy. * [[Tsjeggo-Slowakye|Tsjeggo-Slowaakse]] [[kommunisme|kommunisteparty]]-voorsitter [[Alexander Dubček]] word ontslaan. * [[3 Maart]] – [[Apollo 9]] word gelanseer. * [[17 Maart]] – Die [[Israel]]se Meir-kabinet onder leiding van eerste minister [[Golda Meir]] word geïnstalleer. * [[16 Mei]] – [[Wenera-ruimteprogram]]: ''[[Wenera 5]]'', ’n onbemande [[Sowjetunie|Sowjet]]-[[ruimtetuig]], land op [[Venus (planeet)|Venus]]. * [[22 Mei]] – [[Apollo 10]] se [[Apollo-maanmodule|maan-eenheid]] vlieg binne 15&nbsp;400&nbsp;m van die [[maan]] se oppervlakte verby. * [[27 Junie]] – Die Stonewall-oproer lui die begin van die gayregtebeweging in die [[VSA]] in. * [[14 Julie]] – [[El Salvador]] val [[Honduras]] binne, die begin van die sg. ''[[Sokkeroorlog]]''. * [[20 Julie]] – [[Neil Armstrong]] en [[Buzz Aldrin]] doen die eerste [[maanlanding]] in die [[Apollo-maanmodule|maanlandingstuig]], "Eagle". * [[29 September]] – Die [[Bolandse aardbewing van 1969]] van 6,5 op die [[Richterskaal]] tref die [[Wes-Kaap]], en nege mense sterf toe [[Tulbagh]] die kwaaiste getref is. * [[15 Desember]] – [[Albino Luciani]] (later [[Pous Johannes Paulus I]]) word patriarg van [[Venesië]]. * [[17 Desember]] – Die [[Amerikaanse Lugmag]] kondig aan dat sy vlieënde-pieringondersoeke geen getuienis ontbloot het oor die bestaan van 'n buite-aardse ruimtetuig nie. * [[18 Desember]] – Die Britse parlement skaf die doodstraf af vir moord. == Geboortes == * [[1 Januarie]] – [[Nicholas Gleaves]], Engelse akteur en skrywer. * [[3 Januarie]] – [[Michael Schumacher]], Duitse sewemalige [[Formule Een]]-renmotorkampioen. * [[5 Januarie]] – [[Marilyn Manson]], Amerikaanse akteur en sanger. * [[21 Januarie]] – [[Karina Lombard]], Amerikaanse aktrise, komponis en vervaardiger.<!-- * [[25 Januarie]] – Desmond Dube, Suid-Afrikaanse akteur. --> * [[10 Februarie]] – [[Jan Kees de Jager]], Nederlandse politikus. * 10 Februarie – [[James Small]], [[Springbokrugbyspeler]] († [[2019]]). * [[27 Maart]] – [[Mariah Carey]], Amerikaanse sangeres. * 27 Maart – [[Pauley Perrette]], Amerikaanse aktrise, vervaardiger en regisseuse. * [[2 April]] – [[Mariella Ahrens]], Duitse aktrise. * [[25 April]] – [[Renée Zellweger]], Amerikaanse aktrise. * [[2 Mei]] – [[Brian Lara]], [[Trinidad en Tobago|Trinidadse]] [[krieket]]speler. * [[14 Mei]] – [[Cate Blanchett]], Australiese aktrise. * [[23 Mei]] – [[Kobie van Rensburg]], Suid-Afrikaanse tenoor en operadirekteur. * [[25 Mei]] – [[Anne Heche]], Amerikaanse aktrise, skryfster en vervaardiger († [[2022]]). * [[6 Junie]] – [[Erik Prince]], Amerikaanse sakeman, voormalige VSA Vloot SEAL-offisier en die stigter van die [[private militêre maatskappy]] Blackwater. * [[14 Junie]] – [[Steffi Graf]], [[Duitsers|Duitse]] vrouetennisspeler. * [[9 Julie]] – [[Gert-Jan Segers]], Nederlandse politikus. * [[10 Julie]] – [[Jonas Kaufmann]], Duitse [[opera]]tenoor. * [[26 Julie]] – [[Randall Abrahams]], Suid-Afrikaanse radio- en televisiebesigheidspersoon en musiekprodusent. * [[27 Julie]] – [[Jonty Rhodes]], Suid-Afrikaanse krieketspeler. * [[23 Augustus]] – [[Tinus Linee]], Suid-Afrikaanse rugbyspeler († [[2014]]). * [[13 September]] – [[Shane Warne]], Australiese krieketspeler († [[2022]]). * [[14 September]] – [[Kallie Kriel]], [[HUB]] van die Suid-Afrikaanse burgerregte-organisasie [[AfriForum]]. * [[20 September]] – [[Mark Pilgrim]], Suid-Afrikaanse mediapersoonlikheid († [[2023]]). * [[25 September]] – [[Catherine Zeta-Jones]], Walliese aktrise. * 25 September – [[Hansie Cronjé]], Suid-Afrikaanse [[krieket]]kaptein († [[2002]]). * [[6 Oktober]] – [[Hyun Jung-hwa]], vroue-[[tafeltennis]]speler van [[Suid-Korea]]. * [[17 Oktober]] – [[Ernie Els]], Suid-Afrikaanse beroepsgholfspeler. * [[12 November]] – [[Ian Bremmer]], Amerikaanse politikoloog, skrywer en entrepreneur wat fokus op globale politieke risiko. * [[24 Desember]] – [[Sean Cameron Michael]], Suid-Afrikaanse akteur. * [[25 Desember]] – [[Lili Haydn]], Kanadese aktrise en komponis. * [[28 Desember]] – [[Linus Torvalds]], Finse rekenaarwetenskaplike en skepper van [[Linux]]. * [[30 Desember]] – [[Toks van der Linde]], Suid-Afrikaanse rugbyspeler en tv-geselsprogramaanbieder. == Sterftes == * [[20 Februarie]] – [[Ernest Ansermet]], Switserse dirigent (* [[1883]]). * [[26 Februarie]] – [[Levi Eshkol]], Israelse politikus (eerste minister) (* [[1895]]). * [[28 Maart]] – [[Dwight D. Eisenhower]], Generaal in die [[Amerikaanse Weermag]] en 34ste [[President van die Verenigde State]] (* [[1890]]) * [[30 Maart]] – [[Terence Macleane Salter]], Brits-Suid-Afrikaanse plantversamelaar en [[Plantkunde|plantkundige]] (* [[1883]]) * [[12 April]] – [[D.F. Malherbe]], Afrikaanse digter en dramaturg (* [[1881]]). * [[29 April]] – [[Julius Katchen]], Amerikaanse pianis (* [[1926]]). * [[26 Mei]] – [[Helga Uys]], Duits-gebore konsertpianis, moeder van [[Pieter-Dirk Uys]] (* [[1908]]). * [[31 Mei]] – [[Tom Naudé]], Suid-Afrikaanse politikus en waarnemende [[Staatspresident van Suid-Afrika]] (1967–1968) (* [[1889]]). * [[22 Junie]] – [[Judy Garland]], Amerikaanse sanger, akteur (* [[1922]]). * [[3 Julie]] – [[Brian Jones]], Britse multi-instrumentalis, stigterslid van ''[[The Rolling Stones]]'' (* [[1942]]). * [[5 Julie]] – [[Walter Gropius]], Duitse argitek (* [[1883]]). * 5 Julie – [[Wilhelm Backhaus]], Duitse pianis en pedagoog (* [[1884]]). * [[22 Julie]] – [[Bertha Solomon]], Suid-Afrikaanse feminis en Volksraadslid vir [[Jeppes (kiesafdeling)|Jeppes]] van 1938 tot 1958 (* [[1892]]). * [[9 Augustus]] – [[Sharon Tate]], Amerikaanse aktrise (* [[1943]]). * [[15 Augustus]] &ndash; [[Stijn Streuvels]], Vlaamse skrywer (* [[1871]]). * [[19 Augustus]] – [[Ludwig Mies van der Rohe]], Duitse argitek, (* [[1886]]). * [[12 Oktober]] – [[Sonja Henie]], Amerikaanse aktrise en skryfster (* [[1912]]). * [[21 Oktober]] – [[Jack Kerouac]], Amerikaanse skrywer, (* [[1922]]). * [[26 Oktober]] – [[Jeremy Schulman]], Suid-Afrikaanse violis en dirigent (* [[1896]]). * [[18 November]] – [[Gus McNaughton]], Engelse akteur en skrywer (* [[1881]]). [[Kategorie:1969| ]] [[Kategorie:20ste eeu]] 8j7im9j341177giq7ludr6sy0ph4khg 0 476 2967172 2964806 2026-09-14T07:47:44Z Aliwal2012 39067 /* Geboortes */ [[Rob Davies]], ANC-politikus oud-Minister van Handel en Nywerheid 2967172 wikitext text/x-wiki {{jare|beeld=DFMalanPortret.jpg|teks=Malan}} Die '''jaar 1948''' was 'n [[skrikkeljaar]] wat volgens die [[Gregoriaanse kalender]] op 'n [[Donderdag]] begin het. Dit was die 48ste jaar van die [[20ste eeu]] n.C. In teenstelling met [[gewone jaar|gewone jare]] het die jaar 366 dae en 'n [[29 Februarie]] gehad. == Gebeure == * [[4 Januarie]] – [[Mianmar]] verkry onafhanklikheid van die [[Britse Ryk]] sonder om die [[Britse Statebond]] te betree. * [[30 Januarie]]-[[8 Februarie]] – Die [[Olimpiese Winterspele 1948|vyfde Olimpiese Winterspele]] word in [[St. Moritz]], [[Switserland]], aangebied. * [[4 Februarie]] – [[Sri Lanka]] (destyds Ceylon) word van die [[Verenigde Koninkryk]] onafhanklik. * [[3 April]] – Amerikaanse President [[Harry S. Truman]] teken die [[Marshall-plan]]. * [[17 April]] – Onthulling van die [[Hugenotemonument]] in [[Franschhoek]] ([[Wes-Kaap]], [[Suid-Afrika]]). * [[14 Mei]] – [[Israel]] verklaar hulle as ’n onafhanklike staat en ’n voorlopige regering word gestig. * [[15 Mei]] – Die Arabies-[[Israel]]iese oorlog breek uit. * [[28 Mei]] – Die [[Israeliese Lugmag]] word gestig. * [[4 Junie]] – Die [[Nasionale Party]] kom aan bewind in Suid-Afrika. [[Daniël François Malan]] word die vierde [[Eerste Minister]] van die [[Unie van Suid-Afrika]]. * [[7 Junie]] – Edvard Benes bedank as President van [[Tsjeggo-Slowakye]] eerder as om 'n [[grondwet]] te teken wat sy land in 'n [[Kommunisme|Kommunistiese staat]] sou omskep. * [[24 Junie]] – Die [[Sowjetunie]] begin die Berlynse blokkade deur oorlandse beweging na [[Wes-Berlyn]] te keer. * [[26 Junie]] – Die Westerse geallieerdes begin ’n [[Berlynse Lugbrug|lugbrug na Wes-Berlyn]] teen die blokkade deur die [[Sowjetunie]]. * [[16 Julie]] – Die wêreld se eerste [[turboskroef]] aangedrewe passasiersvliegtuig, die [[Vickers Viscount]], voltooi sy nooienvlug. * [[29 Julie]] – [[14 Augustus]] – Die [[Olimpiese Somerspele 1948|14de Olimpiese Somerspele]] word in [[Londen]], Verenigde Koninkryk, aangebied. * [[8 September]] – Die [[Dietse Kinderfonds]] se 83 weeskinders arriveer in [[Kaapstad]]. == Geboortes == * [[7 Januarie]] – [[Ichirō Mizuki]], [[Japan]]nese sanger, komponis en filmakteur († [[2022]]). * [[23 Januarie]] – [[Aviva Pelham]], Suid-Afrikaanse sopraan. * [[28 Januarie]] – [[Mikhail Baryshnikov]], Russies-Amerikaanse balletdanser. * [[29 Januarie]] – [[Kathryn Kates]], Amerikaanse aktrise († [[2022]]). * [[2 Februarie]] – [[Ina Garten]], Amerikaanse skrywer en koskenner. * [[3 Februarie]] – [[Henning Mankell]], Sweedse dramaturg en skrywer († [[2015]]). * [[5 Februarie]] – [[Sven-Göran Eriksson]], Sweedse [[sokker]]afrigter († [[2024]]). * 5 Februarie – [[Tom Wilkinson]], Engelse akteur († [[2023]]). * [[14 Februarie]] – [[Ingrid Winterbach]], Suid-Afrikaanse skrywer. * [[16 Februarie]] – [[Eckhart Tolle]], Duitse onderwyser en skrywer. * [[20 Februarie]] – [[Jennifer O'Neill]], Amerikaanse [[aktrise]]. * [[24 Februarie]] – [[Dennis Waterman]], [[Engeland|Engelse]] akteur († [[2022]]). * [[3 Maart]] – [[Danny Keogh]], Suid-Afrikaanse akteur, skrywer, en assistentregisseur († [[2019]]). * [[5 Maart]] – [[Elaine Paige]], Engelse sangeres en [[aktrise]]. * [[8 Maart]] – [[Annelize van der Ryst]], Suid-Afrikaanse aktrise. * [[20 Maart]] – [[John de Lancie]], Amerikaanse akteur en vervaardiger. * [[21 Maart]] – [[Fariborz Sahba]], [[Iran]]nees-[[Kanada|Kanadese]] [[Argitektuur|argitek]]. * [[26 Maart]] – [[Steven Tyler]], Amerikaanse sanger en akteur. * [[28 Maart]] – [[Dianne Wiest]], Amerikaanse aktrise. * [[28 April]] – [[Terry Pratchett]], Britse outeur († [[2015]]). * [[30 April]] – [[Perry King]], Amerikaanse akteur. * [[11 Mei]] – [[Ernst Kotzé]], Suid-Afrikaanse taalkundige, [[leksikograaf]], akademikus en vertaler. * 11 Mei – [[Willies Mchunu]], politikus en 7de [[premier van KwaZulu-Natal]]. * [[12 Mei]] – [[Rob Davies]], ANC-politikus en van 2009 tot 2019 die Minister van Handel en Nywerheid. * [[14 Mei]] – [[Bob Woolmer]], Britse krieketspeler en -afrigter († [[2007]]). * [[15 Mei]] – [[Brian Eno]], Engelse musikant, komponis, sanger en visuele kunstenaar. * [[15 Mei]] – [[Grace Jones]] OJ, Jamaikaanse model, sanger en aktrise. * [[21 Junie]] – [[Ian McEwan]], Britse skrywer van romans en rolprentdraaiboeke. * [[27 Junie]] – [[Richard G. Morris]], Britse [[neurowetenskap]]like. * [[28 Junie]] – [[Kathy Bates]], Amerikaanse aktrise. * [[4 Julie]] – [[René Arnoux]], Franse [[Formule Een]]renjaer. * [[9 Julie]] – [[Jeanne Zaidel-Rudolph]], Suid-Afrikaanse komponis en pianiste. * [[14 Julie]] – Koning [[Goodwill Zwelithini]], koning van die [[Zoeloes|Zoeloenasie]] van 1968–2021 († [[2021]]). * [[16 Julie]] – [[Pinchas Zukerman]], [[Israel]]se vioolspeler en dirigent. * [[18 Julie]] – [[James Faulkner]], Engelse akteur en vervaardiger. * [[21 Julie]] – [[Cat Stevens]] (alias Yusuf Islam), Britse sanger-liedjieskrywer. * [[1 Augustus]] – [[Pornpetch Wichitcholchai]], [[Thailand|Thaise]] prokureur. * [[13 Augustus]] – [[Mosiuoa Lekota]], Suid-Afrikaanse politikus († [[2026]]). * [[22 Augustus]] – [[Derek Watts]], Suid-Afrikaanse veteraan TV-joernalis (jarelange anker van [[Carte Blanche]]) († [[2023]]). * [[24 Augustus]] - Jean-Michel Jarre, [[Franse]] musikant. * [[29 Augustus]] – [[Paul Skelton]], Suid-Afrikaanse [[igtioloog]] en kenner van varswatervisse. * [[2 September]] – [[Christa McAuliffe]], Amerikaanse onderwyseres en [[ruimtevaarder]], sterf in [[Challenger-ramp]] († [[1986]]). * [[4 September]] – [[Peter Marais]], Wes-Kaapse veteraanpolitikus. * [[7 September]] – [[Khalifa bin Zayed Al Nahayan]], President van die [[Verenigde Arabiese Emirate]] sedert 2004 († [[2022]]). * [[10 September]] – [[Judy Geeson]], Engelse aktrise. * [[11 September]] – [[Marinda van Zyl]], [[Afrikaanse skrywer]]. * [[13 September]] – [[Nell Carter]], Amerikaanse aktrise en sangeres († [[2003]]). * [[16 September]] – [[Mariëtta Alberts]], Afrikaanse taalkundige, terminoloog en terminograaf. * [[19 September]] – [[Jeremy Irons]], Engelse akteur. * [[20 September]] – [[George R. R. Martin]], Amerikaanse skrywer, scenarioskrywer en televisievervaardiger. * [[22 September]] – [[Mark Phillips]], gewese eggenoot van [[Anne Mountbatten-Windsor|prinses Anne van die Verenigde Koninkryk]]. * [[23 September]] – [[Eileen Davies]], [[Engeland|Engelse]] [[aktrise]]. * [[26 September]] – [[Olivia Newton-John]], Brits-Australiese-Amerikaanse [[sangeres]] en filmster († [[2022]]). * [[29 September]] – [[Theo Jörgensmann]], Duitse jazzklarinetspeler. * [[6 Oktober]] – [[Gerry Adams]], Noord-Ierse politikus en die leier van [[Sinn Féin]]. * [[17 Oktober]] – [[S'bu Ndebele]], Suid-Afrikaanse [[ANC]]-politikus. * [[24 Oktober]] – [[Phil Bennett]], [[Wallis|Walliese]] internasionale rugbyspeler († [[2022]]). * [[1 November]] – [[Charles Picqué]], [[België|Belgiese]] politikus van die Franssprekende Sosialistiese Party. * [[4 November]] – [[Amadou Toumani Touré]], [[Mali|Maliese]] politikus († [[2020]]). * [[14 November]] – [[Charles III van die Verenigde Koninkryk]]. * [[30 November]] – [[Achmat Dangor]], tussentydse direkteur vir die Wêreldvigsveldtog († [[2020]]). * [[3 Desember]] – [[Ozzy Osbourne]], Engelse sanger († [[2025]]). * [[6 Desember]] – [[Keke Rosberg]], [[Finland|Finse]] [[Formule Een]]renjaer. * [[13 Desember]] – [[Bill Flynn]], Suid-Afrikaanse akteur en komediant († [[2007]]). * [[15 Desember]] – [[Cassandra Harris]], Amerikaanse aktrise († [[1991]]). * [[20 Desember]] – Dame [[Mitsuko Uchida]], klassieke pianis en dirigent. * [[29 Desember]] – [[Peter Robinson (politikus)|Peter Robinson]], [[Noord-Ierland|Noord-Ierse]] politikus en eerste minister in die Noord-Ierse regering * [[31 Desember]] – [[Donna Summer]], Amerikaanse sangeres († [[2012]]). * Onbekend – [[Trudie Taljaard]], Suid-Afrikaanse aktrise († [[2009]]). * Onbekend – [[Marie Prins]], Suid-Afrikaanse [[plantkundige]]. == Sterftes == * [[19 Januarie]] – [[Henri Georges Fourcade]], Suid-Afrikaanse landmeter, bosbouer en plantkundige (* [[1865]]). * [[30 Januarie]] – [[Mahatma Gandhi]], charismatiese Indiese massabewegingsleier, wat die saak van [[Brits-Indië|Brits-koloniale Indië]] onder die wêreld se aandag gebring het (* [[1869]]). * [[25 Februarie]] – [[Alexander du Toit]], Suid-Afrikaanse [[geoloog]] (* [[1878]]) * [[9 Maart]] – [[Edgar de Wahl]], skepper was van die [[kunsmatige taal]] [[Interlingue]] (* [[1867]]). * [[17 April]] – [[Kantarō Suzuki]], Japannese politikus en [[eerste minister]] ten tyde van Japan se oorgawe (* [[1868]]). * [[5 Mei]] – [[Austin Roberts]], 'n [[Suid-Afrika]]anse [[dierkunde|dierkundige]] en [[ornitoloog]] (* [[1883]]) * [[9 Mei]] – Dr. [[Jan van Bruggen]], [[Afrikaans]]e [[digter]], [[skrywer]], onderwyser en dosent (* [[1895]]). * [[29 Mei]] – Dame [[May Whitty]], Britse aktrise (* [[1865]]). * [[2 Junie]] – [[Karl Brandt]], SS-generaal en oorlogsmisdadiger (* [[1904]]). * [[3 Julie]] – [[J.F.W. Grosskopf]], 'n Afrikaanse skrywer (* [[1885]]). * [[13 Julie]] – [[Antonie Kock]], regter van die [[Zuid-Afrikaansche Republiek]] (* [[1869]]). * [[21 Julie]] – [[Bruckner de Villiers]], Suid-Afrikaanse politikus (* [[1875]]). * [[16 Augustus]] – [[Babe Ruth]] (53), Amerikaanse bofbalspeler (* [[1895]]). * [[25 Augustus]] – [[Frederic Creswell]], leier van die [[Arbeidersparty (Suid-Afrika, 1910)|Suid-Afrikaanse Arbeidersparty]] (* [[1866]]). * [[31 Augustus]] – [[Andrei Zhdanov]], Sowjetleier en kulturele ideoloog (* [[1896]]). * [[3 September]] – [[Edvard Beneš]], [[Tsjeggo-Slowakye|Tsjeggo-Slowaakse]] president (* [[1884]]). * [[22 September]] – [[Paul Roos]], Suid-Afrika se negende [[Springbokkaptein]] (* [[1878]]). * [[18 Oktober]] – [[Walther von Brauchitsch]], Nazi-Duitse veldmaarskalk (* [[1881]]). * [[2 Desember]] – [[Hendrik van der Bijl]], Suid-Afrikaanse wetenskaplike en “vader” van [[Yskor]] (* [[1887]]). * [[3 Desember]] – [[Jannie Hofmeyr]], Suid-Afrikaanse geleerde en politikus (* [[1894]]). [[Kategorie:1948| ]] [[Kategorie:20ste eeu]] 9ry5dxrvn18fukk6l50gatp2x28ydj9 0 1786 2967197 2871311 2026-09-14T09:49:09Z Aliwal2012 39067 /* Geboortes */ [[Lili Haydn]], Kanadese aktrise en komponis. 2967197 wikitext text/x-wiki {{DesemberKalender}} '''25 Desember''' is [[Kersfees|Kersdag]], die 359ste dag van die jaar in die [[Gregoriaanse kalender]] (360ste in [[skrikkeljaar|skrikkeljare]]). Daar volg nog 6 dae in die res van die jaar. [[Lêer:Christmas decoration (DSC04820).jpg|duimnael|regs|180px|Tradisionele Kersfeesversierings.]] [[Lêer:Candy cane on tree.jpg|regs|duimnael|180px|Lekkergoedkieries is 'n gewilde Kersversnapering en word ook dikwels as kersversiering gebruik.]] == Gebeure == * [[274]] – Keiser [[Aurelianus]] wy 'n tempel aan [[Sol Invictus]], die god van die nuwe staatsgodsdiens, wie se feesdag dit is. * [[800]] – [[Pous Leo III]] kroon [[Karel die Grote]] as [[keiser]], 'n titel wat nie in die Weste gebruik is sedert die troonafstand van Romulus Augustulus in [[476]] nie. * [[875]] – [[Pous Johannes VIII]] kroon [[Karel die Kale]] tot keiser van die [[Heilige Romeinse Ryk]]. * [[967]] – [[Pous Johannes XIII]] kroon Otto II tot medekeiser. * [[968]] – Pous Johannes XIII wy Adelbert as die eerste aartsbiskop van [[Maagdenburg]]. * [[1003]] – [[Pous Johannes XVIII]] volg [[Pous Johannes XVII]] op. * [[1012]] – Keiser Hendrik II set [[Teenpous Gregorius VI]] af. * [[1066]] – [[Willem I van Engeland|Willem die Veroweraar]] word in die [[Westminster-abdy]] tot [[Koninkryk van Engeland|koning van Engeland]] gekroon. * [[1497]] – [[Vasco da Gama]] ontdek [[Durban]] se natuurlike hawe. * [[1559]] – [[Pous Pius IV]] volg [[Pous Paulus IV]] op as [[pous]] van die [[Rooms-Katolieke Kerk]]. * [[1644]] – [[Emilio Bonaventura Altieri]] (later [[Pous Clemens X]]) word nuntius in [[Napels]]. * [[1655]] – Christina, koningin van Swede word plegtig in die Rooms-Katolieke Kerk opgeneem, nadat sy die [[Protestantisme]] verlaat het en geabdikeer het. * [[1750]] – [[Pous Benedictus XIV]] publiseer "Benedictus Deus" waarin 'n algemene aflaat aangekondig word. * [[1775]] – [[Pous Pius VI]] publiseer "Inscrutabile" oor die probleme van sy pontifikaat en "Summa Dei" oor die afsluiting van die jubileum-jaar. * [[1776]] – [[Slag van Trenton]]: [[George Washington]] steek die [[Delawarerivier]] oor en oorwin die [[Hesse (soldate)|Hesse]]. * [[1825]] – [[Pous Leo XII]] publiseer "Charitate Christi" oor die uitbreiding van die [[1825]] Jubileum na die hele Kerk. * [[1850]] – [[Juanasburg]] word verwoes deur die Gaikas-stamme tydens die [[Agtste Grensoorlog]]. * [[1868]] – Die Republiek van Ezo word gestig in [[Hokkaido]] deur rebelle getrou aan die onttroonde Tokugawa shogunaat. * [[1991]] – [[Michail Gorbatsjof]] bedank as president van die [[Sowjetunie]]. * [[2021]] – Die [[James Webb-ruimteteleskoop]] word lanseer. * [[2024]] – [[Azerbaijan Airlines-vlug 8243]] stort neer naby Aqtau Internasionale Lughawe, [[Kasakstan]], met 62 passasiers en 5 bemanningslede aan boord. * [[2025]] – Amerikaanse president [[Donald Trump]] magtig [[Amerikaanse aanvalle in Nigerië gedurende 2025|aanvalle]] teen [[Islamitiese Staat]]-militante in noordwes-[[Nigerië]]. == Geboortes == * [[1250]] – [[Johannes IV Laskaris]], [[keiser]] van die [[Nicea|Niceense Ryk]] († ca [[1305]]). * [[1709]] – [[Julien Offray de Lamettrie]], Franse arts en filosoof († [[11 November]] [[1751]]). * [[1717]] – [[Giovanni Angelo Braschi]] (later [[Pous Pius VI]]) († [[1799]]). * [[1861]] – [[Sam Allen]], Amerikaanse akteur († [[1934]]). * [[1878]] – [[Louis Chevrolet]], Switsers-Amerikaanse renjaer en sakeman, stigter van Chevrolet († [[1941]]). * [[1889]] – [[Sarah Goldblatt]], Suid-Afrikaanse joernalis en onderwyseres († [[1975]]). * [[1899]] – [[Humphrey Bogart]], Amerikaanse akteur († [[1957]]). * [[1906]] – [[Ernst Ruska]], Duitse elektriese [[ingenieur]] wat die [[Elektronmikroskopie|elektronmikroskoop]] uitgevind het († [[1988]]). * [[1914]] – [[Marais Steyn]], Suid-Afrikaanse politikus († [[1998]]). * [[1918]] – President [[Anwar Sadat]] van [[Egipte]] († [[sluipmoord]] in [[1981]]). * [[1927]] – [[Jan Pickard]], Suid-Afrikaanse rugbyspeler († 1998). * 1927 – [[Ram Narayan]], Indiese musikant. * [[1954]] – [[Ragheed al-Tatari]], voormalige politieke gevangene in [[Sirië]]. * [[1959]] – [[Thandi Modise]], Suid-Afrikaanse ANC-politikus, voormalige [[Speaker van die Nasionale Vergadering]]. * [[1969]] – [[Lili Haydn]], Kanadese aktrise en komponis. * [[1982]] – [[Konstantin Kisin]], Britse politieke kommentator, skrywer en podsendingaanbieder. == Sterftes == * [[795]] – [[Pous Adrianus I]], 95ste pous van die Rooms-Katolieke Kerk (* onbekend). * [[820]] – [[Leo V die Armeen|Leo V]], [[keiser]] van die [[Bisantynse Ryk]] (* [[775]]). * [[1635]] – [[Samuel de Champlain]], Franse ontdekker, navorser, pionier en eerste goewerneur van [[Nieu-Frankryk]], [[Kanada]] (* [[1567]]). * [[1845]] – [[Wilhelm Friedrich Ernst Bach]], Duitse komponis (* [[1759]]). * [[1977]] – [[Charlie Chaplin]], Britse [[akteur]], [[skrywer]] en rolprentvervaardiger (* [[1889]]). * [[1983]] – [[Joan Miró]], Spaans-Katalaanse skilder (* [[1893]]). * [[1992]] – [[Helen Joseph]], Suid-Afrikaanse vroueregte-aktivis (* [[1905]]). * [[1995]] – [[Emmanuel Levinas]], [[Franse]] [[filosoof]] (* [[1906]]). * 1995 – [[Dean Martin]], [[Amerika]]anse [[akteur]], [[sanger]] en komediant (* [[1917]]). * [[2000]] – [[Willard Van Orman Quine]], Amerikaanse [[filosoof]] (* [[1908]]). * [[2006]] – [[James Brown]], [[VSA|Amerikaanse]] [[musikant]], [[sanger]] en liedjieskrywer sanger (* [[1933]]) * [[2010]] – [[Hendrik van Blerk]], Afrikaanse skrywer en digter (* [[1915]]). * [[2011]] – [[J.C. Kannemeyer]], Afrikaanse skrywer en biograaf (* [[1939]]). * [[2016]] – [[George Michael]], Britse popster (* [[1963]]). * [[2017]] – [[Willie Toweel]], voormalige Suid-Afrikaanse bokskampioen (* [[1934]]). == Vakansies, vierings, en waarnemingsdae == * [[Kersfees]] word as die geboortedag van [[Christus]] op hierdie dag herdenk {{commonskat|25 December|25 Desember}} [[Kategorie:Desember]] gyloy69a19x1f9vtwjvx76i7lwvtl1i 0 4309 2967171 2903066 2026-09-14T07:46:56Z Aliwal2012 39067 /* Geboortes */ [[Rob Davies]], ANC-politikus oud-Minister van Handel en Nywerheid. 2967171 wikitext text/x-wiki {{MeiKalender}} '''12 Mei''' is die 132ste dag van die jaar in die [[Gregoriaanse kalender]] (133ste in 'n [[skrikkeljaar]]). Daar is nog 233 dae in hierdie jaar. == Gebeure == * [[254]] – [[Pous Stefanus I]] volg [[Pous Lucius I]] op as [[pous]] van die [[Rooms-Katolieke Kerk]]. * [[1012]] – [[Teenpous Gregorius VI]] word pous van die Rooms-Katolieke Kerk. * [[1191]] – [[Richard I van Engeland]] trou met Berengaria van Navarre. * [[1264]] – Die Slag van Lewes begin. * [[1328]] – Keiser Lodewyk IV (die Beier) stel [[Teenpous Nicolaas V]] aan as pous. * [[1367]] – [[Pous Urbanus V]] stel Guillaume d”Aigrefeuille die Jongere, aan as kardinaal priester van St. Étienne by Mont Cœlius. * [[1588]] – Henry III van Frankryk vlug uit [[Parys]] nadat Henry van Guise die stad binnekom. * 1619 – Johan van Oldenbarnevelt word weens hoogverraad ter dood veroordeel . * [[1689]] – Koning Willlem se Oorlog: [[William III van Engeland|Willem III van Engeland]] sluit aan by die Bond van Augsburg en verklaar oorlog teen [[Frankryk]]. * [[1718]] – [[Carlo Rezzonico]] (later [[Pous Clemens XIII]]) word goewerneur van Rieti. * [[1797]] – Eerste Koalisie: [[Napoleon I van Frankryk]] verower [[Venesië]]. Die republiek van Venesie was vanaf 726 ´n onafhanklike land gewees. * [[1820]] – [[Annibale Sermattei della Genga]] (later [[Pous Leo XII]]) word vikaris-generaal van Rome. * 1832 – In die Teatro della Canobbiana, te Milaan, begin die eerste opvoering van die opera ''L'elisir d'amore'' ''(die liefdeselixier)'' van die Italiaanse komponis Gaetano Donizetti. * [[1870]] – [[Manitoba]] word 'n provinsie van Kanada. * [[1873]] – Oscar II van Swede-Noorweë gekroon as koning van [[Swede]]. * [[1881]] – In [[Noord-Afrika]], word [[Tunisië]] 'n [[Frankryk|Franse]] protektoraat. * [[1885]] – Die vierdaagse Slag van Batoche kom tot 'n einde met 'n oorwinning oor die rebelle. * [[1901]] – Die Britse stoomskip [[Hermes (skip)|Hermes]] strand op [[Bloubergstrand]] by Kaapstad. * [[1931]] – Die bevrore lyk van [[Alfred Wegener]] word in [[Groenland]] gevind. * [[1932]] – Tien weke na sy [[ontvoering]] word die seun van [[Charles Lindbergh]] dood teruggevind. * 1935 – Robert Smith en Bill Wilson stig die AA ("''Alcoholics Anonymous''"). * 1940 – [[Tweede Wêreldoorlog]]: Die Nederlandse mynvëer ''Bulgia'' word tydens ´n aanval deur ´n Duitse [[vegvliegtuig]] gesink en 13 matrose sterf tydens die aanval. * [[1949]] – Die [[Sowjetunie]] staak die [[Berlynse Lugbrug|Blokkade van Berlyn]]. * 1965 – Die onbemande Sowjetruimtevaartuig ''Loenik 5'' stort op die maan neer. * [[1967]] – [[Pink Floyd]] hou die eerste kwadrofoniese rockkonsert. * 1976 – Die Spaanse [[olietenkskip]] ''Urquiola'' loop by La Coruña aan land en besoedel ongeveer 100 kilometer se strand met [[ruolie]]. * [[2000]] – Die [[Tate Modern]]-kunsmuseum open in [[Londen]] * [[2002]] – Voormalige President [[Jimmy Carter]] arriveer in [[Kuba]] vir 'n vyfdagbesoek aan [[Fidel Castro]] en is die eerste [[President van die Verenigde State]] wat Kuba besoek sedert Castro se [[1959]]-rewolusie. * 2008 – 'n [[Aardbewing]] in Sentraal-China van 7,5 op die [[Richterskaal]] eis meer as 50 000 lewens. * [[2010]] – [[Afriqiyah Lugdiens Vlug 771]] stort neer by die [[Tripoli Internasionale Lughawe]] in [[Libië]]. Die vlug vanaf Suid-Afrika het 104 passasiers aan boord gehad. 103 mense sterf en een seun (9 jaar) uit die [[Nederlande]] oorleef. == Geboortes == * [[1330]] – Willem V van Holland, graaf van Holland († 1389). * [[1496]] – Gustav I van Swede, koning van Swede († [[1560]]). * [[1670]] – Koning [[August II van Pole]] († [[1733]]). * [[1794]] – Sir [[George Cathcart]], Britse generaal, diplomaat en goewerneur van die [[Kaapkolonie]] († [[1854]]). * [[1803]] – [[Justus von Liebig]], Duitse chemikus († [[1873]]). * [[1820]] – [[Florence Nightingale]], Engelse verpleegster, bekend as "''die dame met die lamp''" († [[1910]]). * [[1828]] – [[Dante Gabriel Rossetti]], Italiaanse digter en skilder († [[1882]]). * [[1842]] – [[Jules Massenet]], Franse komponis († [[1912]]). * [[1845]] – [[Gabriel Fauré]], Franse komponis († [[1924]]). * [[1872]] – [[Henry Sampson]], leier van die [[Arbeidersparty (Suid-Afrika, 1910)|Suid-Afrikaanse Arbeidersparty]] († [[1938]]). * [[1890]] – [[Kurt Student]], Duitse generaal († 1978). * [[1900]] – [[Helene Weigel]], Duitse aktrise († [[1971]]). * [[1907]] – [[Katharine Hepburn]], Amerikaanse aktrise († [[2003]]). * [[1910]] – [[Dorothy Crowfoot Hodgkin]], Britse chemikus, grondlegger van proteïenkristallografie († [[1994]]). * [[1914]] – [[Howard K. Smith]], joernalis († [[2002]]). * 1914 – [[Bertus Aafjes]], Nederlandse skrywer en digter († 1993). * [[1921]] – [[Joseph Beuys]], Duitse beeldhouer en kunstenaar († [[1986]]). * [[1923]] – [[Daniel Steyn]], [[Suid-Afrikaanse]] [[politikus]] en kabinetsminister († [[2017]]). * [[1924]] – [[Tony Hancock]], komediant († [[1968]]). * [[1926]] – [[Marilyn Knowlden]], Amerikaanse aktrise († [[2025]]). * [[1928]] – [[Burt Bacharach]], Amerikaanse komponis en liedjieskrywer († [[2023]]). * [[1929]] – [[Sam Nujoma]], Namibiese politikus en eerste president van [[Namibië]] (1990–2005) († [[2025]]). * [[1931]] – [[Stella Branca]], [[Afrikaanse skrywer]] en [[kunstenaar]] († [[2020]]). * [[1937]] – [[George Carlin]], Amerikaanse komediant († [[2008]]). * [[1948]] – [[Rob Davies]], ANC-politikus en van 2009 tot 2019 die Minister van Handel en Nywerheid. * [[1952]] – [[Membathisi Mdladlana]], Suid-Afrikaanse politikus, hoë kommissaris in [[Kanada]]. * [[1961]] – [[Zandile Gumede]], politikus en voorheen [[burgemeester]] van [[eThekwini Metropolitaanse Munisipaliteit|eThekwini]]. * [[1962]] – [[Emilio Estevez]], Amerikaanse akteur. * [[1966]] – [[Stephen Baldwin]], Amerikaanse akteur. * [[1975]] – [[Jonah Lomu]], [[Nieu-Seeland]]se [[rugby]]speler († [[2015]]). * [[1980]] – [[Rishi Sunak]], Britse politikus en voormalige [[Eerste minister van die Verenigde Koninkryk]]. * 1980 – [[Nadia G]], [[Kanada|Kanadese]] aktrise. == Sterftes == * [[1003]] – [[Pous Silvester II]], die 139ste pous van die Rooms-Katolieke Kerk (* ±[[945]]). * [[1012]] – [[Pous Sergius IV]], die 142ste pous van die Rooms-Katolieke Kerk (* ±[[970]]). * [[1884]] – [[Bedrich Smetana]], [[Tsjeggo-Slowakye|Tsjeggiese]] komponis (* [[1824]]). * [[1931]] – [[Eugène Ysaÿe]], Belgiese violis en komponis (* [[1858]]). * [[1935]] – [[Józef Piłsudski]], president van [[Pole]] (* [[1867]]). * [[1937]] – [[Carl Petterson]], Sweedse seeman en avonturier (* [[1875]]). * [[1947]] – [[Walter Madeley]], leiersfiguur in die [[Arbeidersparty (Suid-Afrika, 1910)|SA Arbeidersparty]] (* [[1873]]). * [[1956]] – [[Louis Calhern]], Amerikaanse stil-filmakteur (* [[1895]]). * [[1957]] – [[Erich von Stroheim]], Amerikaanse akteur, regisseur en vervaardiger (* 1885). * [[1966]] – [[Felix Steiner]], [[Duitsland|Duitse]] generaal (* [[1896]]). * [[1976]] – [[Rudolf Kempe]], Duitse [[dirigent]] (* 1910). * [[1980]] – [[Lillian Roth]], Amerikaanse aktrise (* 1910). * [[1985]] – [[Jean Dubuffet]], Franse skilder en beeldhouer (* [[1901]]). * [[1986]] – [[Elisabeth Bergner]], Duitse aktrise (* 1897). * [[1988]] – [[Chet Baker]], [[jazz]] trompetspeler (* [[1929]]). * [[1992]] – [[Robert Reed]], Amerikaanse akteur, ''[[The Brady Bunch]]'' (* [[1932]]). * [[1994]] – [[Erik Erikson]], [[Duitsers|Duits]]-Amerikaanse [[Ontwikkelingsielkunde|ontwikkelingsielkundige]] (* 1902). * [[2001]] – [[Perry Como]], Amerikaanse [[sanger]] en TV-aanbieder (* [[1912]]). * [[2013]] – [[Nico van Rensburg]], Afrikaanse boeremusieklegende en konsertinaspeler (* [[1937]]). * [[2014]] – [[Cornell Borchers]], [[Duitsland|Duitse]] aktrise (* [[1925]]). * [[2015]] – [[Ruth Mompati]], Suid-Afrikaanse politikus en ambassadeur (* 1925). * [[2018]] – [[Sam Nzima]], Suid-Afrikaanse fotojoernalis (* [[1934]]). == Vakansiedae == * Internasionale Dag van die Verpleegkunde * [[Moedersdag]] – [[2024]] [[Kategorie:Mei]] ojs3mmkslfe3c4latp20p4ck5235e1w 0 9915 2967025 2907913 2026-09-13T12:48:18Z Sobaka 328 /* Geskiedenis */ skakel 2967025 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Suid-Afrikaanse dorp | naam = Centurion | ander_naam = | inheemse_naam = | nedersetting_tipe = | beeld_stadsilhoeët = CenturionGautrainStation.jpg | beeld_alt = | beeldbyskrif = [[Centurion (Gautrein-stasie)|Centurion se Gautrein-stasie]] | beeld_vlag = | beeld_seël = | beeld_skild = | bynaam = | slagspreuk = | beeld_kaart = | duimdrukkeretiketposisie = onderkant | kaart_onderskrif = | latd = 25 |latm = 51 |lats = 37 | longd = 28 |longm = 11 |longs = 22 | provinsie = Gauteng | distrik = | munisipaliteit = Stad Tshwane | hoofplek = | stigtingsdatum = 1902 | regeringvoetnotas = | regeringstipe = | leier_party = | leiertitel = | leiernaam = | leiertitel1 = | leiernaam1 = | leiertitel2 = | leiernaam2 = | oppervlakvoetnotas = | oppervlak_totaal_km2 = 394,88 | oppervlak_metro_km2 = | hoogte_m = 1453 | hoogte_maks_m = | hoogte_min_m = | bevolkingvoetnotas = | bevolking_skat = | bev_skat_op = | bevolking_totaal = 236580 | bevolking_soos_op = 2011 | bevolking_metro = | bevolkingsdigtheid_metro_km2 = | bevolking_metro_voetnotas = | bevolking_demonym = | bevolkingnota = | demografie1_voetnotas = | persent_swart = 29,3% | persent_kleurling = 2,3% | persent_asiër = 8,4% | persent_wit = 59,0% | persent_ander = 1,0% | demografie2_voetnotas = | demografie2_titel1 = [[Afrikaans]] | demografie2_info1 = 49,4% | demografie2_titel2 = [[Engels]] | demografie2_info2 = 26,0% | demografie2_titel3 = [[Noord-Sotho (taal)|Noord-Sotho]] | demografie2_info3 = 5,2% | demografie2_titel4 = [[Tswana]] | demografie2_info4 = 3,7% | demografie2_titel5 = Ander | demografie2_info5 = 15,6% | poskode = 0157 | poskode2 = 0046 | skakelkode = 012 | sensuskode = 799059 | webwerf = }} '''Centurion''' (voorheen '''Lyttelton''' en '''Verwoerdburg''') is 'n stad in die [[Gauteng]]provinsie, [[Suid-Afrika]], geleë tussen [[Pretoria]] en [[Johannesburg]]. == Geskiedenis == Die meerderheid van die areas binne Centurion word verbind met die Erasmusfamilie, wat in 1841 in die area gewoon het. Daniel Jacobus Erasmus (bynaam "Swartkoppies") het op die plaas Zwartkop geboer. Sy oudste seun Daniel Elardus Erasmus het op die plaas Doornkloof geboer en sy jongste broer, Rasmus Elardus Erasmus, het op Brakfontein geboer, wat later aanleiding sou gee tot woonbuurte met die name: [[Erasmia]], [[Elarduspark]], [[Erasmusrand]], [[Zwartkop]] en [[Doringkloof|Doornkloof]].<ref>https://web.archive.org/web/20121116080749/http://heritagehill.co.za/history.php</ref> In 1881, met die [[Eerste Vryheidsoorlog]], het die slag van Rooihuiskraal plaasgevind.<ref>{{Cite web |url=https://www.kraaluitgewers.co.za/tydlyn-eerste-vryheidsoorlog/ |title=argiefkopie |access-date=16 Augustus 2022 |archive-date=16 Augustus 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220816125802/https://www.kraaluitgewers.co.za/tydlyn-eerste-vryheidsoorlog/ |url-status=dead }}</ref> Met 'n [[Boerekommando]], onder die leierskap van Daniel Erasmus Junior, word Sir [[George Pomeroy Colley]] teengestaan.<ref>https://rekord.co.za/253160/fun-facts-on-centurion-history/</ref> In 1889 het [[Alois Hugo Nellmapius]] die noord- en noordooste gedeeltes van die plaas Doornkloof gekoop,<ref>{{Cite web |url=https://gpsnews.co.za/2020/12/21/alois-nellmapius-historical-character/ |title=argiefkopie |access-date=16 Augustus 2022 |archive-date=16 Augustus 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220816125937/https://gpsnews.co.za/2020/12/21/alois-nellmapius-historical-character/ |url-status=dead }}</ref> en noem dit Irene, na sy dogter Irene Violet Nellmapius. Tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]] is die [[Irene-konsentrasiekamp]] in 1901 op die plaas Doornkloof gestig. In totaal het 1179 kinders en vrouens in die konsentrasiekamp gesterf.<ref>https://boervolkerfenisbewaring.co.za/irene/</ref> Die Irene-konsentrasiekamp se begraafplaas kan besoek word. Centurion is in [[1964]] as '''Verwoerdburg''' gestig, en genoem na dr. [[Hendrik Verwoerd]], die Suid-Afrikaanse eerste minister van 1958 tot 1966. Die polities neutrale naam ''Centurion'' is later gekies, kort nadat die ANC ([[African National Congress]]) aan bewind gekom het in 1994. Dit het geen besonderse betekenis nie en is waarskynlik gekies na aanleiding van ''Centurion Park'' (nou [[SuperSport-park]]), 'n [[krieket]]stadion in die gebied. Ná afloop van die apartheidsera in [[1994]] is die [[Indiër]]woonbuurt [[Laudium]], wat vantevore deel van Pretoria was, by Centurion ingelyf. Die woonbuurt vir swart inwoners, [[Olievenhoutbosch]], het as plakkerskamp begin en is mettertyd geformaliseer en deel van Centurion gemaak. In [[2000]] het die Centurion Munisipaliteit deel geword van die [[Stad Tshwane Metropolitaanse Munisipaliteit]], wat [[Pretoria]] insluit, en die dorpsraad het ontbind. == Infrastruktuur == [[Lêer:Wierda Bridge.JPG|duimnael|links|Wierdabrug tussen Centurion en Pretoria]] Centurion is geleë op die kruising tussen die [[N1]]- (Johannesburg-Pretoria) en [[N14]]- ([[Krugersdorp]]-Pretoria) snelweë. Die [[R21 (Suid-Afrika)|R21]] (Pretoria na [[O.R. Tambo Internasionale Lughawe]]) loop ook deur Centurion. Centurion is 'n groeiende stad, met verskeie moderne winkelsentrums (byvoorbeeld Centurion Mall, mall@reds, Lifestyle Centre en verskeie kleiner sentrums), goeie vermaaklikplekke en talle gholfbane. Die Centurion Gholf- en Residensiële Landgoed en landgoedere in Eldoraigne se uitbreidings beskik oor uitstekende woonopsies. Die [[Unitas]]-hospitaal verskaf mediese dienste van topgehalte. Daar is ook verskeie klinieke en uitgebreide mediese praktyke vir die gemeenskap beskikbaar. Die Highveld Techno Park-ontwikkeling huisves internasionale tegnologiemaatskappye soos [[Siemens AG|Siemens]] Telekommunikasie, [[Grintek]] en selfs verskeie [[Telkom]]-geboue. Sinkgate as gevolg van dolomiet is 'n algemene probleem in Centurion, en sinkgate kom gereeld voor. Streng voorwaardes vir geologiese toetse om bouplanne goedgekeur te kry help deels om die probleem te bekamp, maar dis veral die munisipaliteit wat moet sorg dat die waterpypnetwerk nie lek nie, en instandhouding van beide water- en rioollyne is besonder belangrik in Centurion. Die dienste in Centurion is betreklik stabiel, en die stad het nie besonder baie las van kragonderbrekings of probleme met water en riool nie. Daar is wel kommer oor die gebrek aan skole en die verkeerslas, waarmee die staat nie tred gehou het met die uitbreiding van woonbuurte, veral in die suide van Centurion nie. === Vervoer === Daar is 'n [[Gautrein]]-stasie in Centurion. Die [[Centurion (Gautrein-stasie)|stasie]] is naby die Centurionmeer in Weslaan geleë. Passasiers kry 'n panoramiese uitsig oor Centurion soos hulle die stasie binnekom of verlaat. Die [[Lanseria-lughawe]], sowat 30&nbsp;km wes van Centurion, is nog makliker bereikbaar as die groot lughawe naby Kemptonpark en saam met maklike toegang na verskeie snelweë, is Centurion gerieflik verbind met sy omgewing en verder, wat die stad aantreklik maak vir 'n verskeidenheid besighede en konsultantfirmas. === Biblioteke === Daar is verskeie Biblioteke in Centurion:<ref>{{Cite web |url=https://www.tshwane.gov.za/sites/residents/Services/pages/community-library-listing.aspx |title=argiefkopie |access-date=15 Augustus 2022 |archive-date=18 Augustus 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220818172820/https://www.tshwane.gov.za/sites/residents/Services/Pages/Community-Library-Listing.aspx |url-status=dead }}</ref> * Centurion Biblioteek * Eldoraigne Biblioteek * Erasmia Biblioteek * Pierre Van Ryneveld Biblioteek * Valhalla Biblioteek === Skole === Daar is verskeie skole in Centurion: {{div col|colwidth=22em}} * [[Laerskool Bakenkop]] * Laerskool Fleur * Laerskool Hennopspark * [[Laerskool Louis Leipoldt]] * [[Laerskool Rooihuiskraal]] * [[Laerskool Swartkop]] * Laerskool Valhalla * Laerskool Wierdapark<ref>{{cite web |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/nog-n-skool-bevestig-covid-19-geval/ |title=Nóg ’n skool bevestig Covid-19-geval |work=[[Maroela Media]] |date=23 Maart 2020 |access-date=23 Maart 2020 |first=Tania |last=Heyns |language=af |archive-url=https://web.archive.org/web/20200420170606/https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/nog-n-skool-bevestig-covid-19-geval/ |archive-date=20 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> * Laerskool Uitsig * Laerskool Raslouw * Hoërskool Raslouw * Lyttelton Manor High School * Lyttelton Primary * Hoërskool Eldoraigne * Hoërskool Centurion * Hoërskool Zwartkop * Springvale Primary * Sutherland High School * Cornwall Hill College * [[Laerskool Reformia|Centurion Christelike Laerskool]] * [[Regio Centurion Onafhanklike Laerskool]] * The Way * Village Montessori Primary {{div col end}} == Geografie == Centurion is geleë in die oorgangsgebied tussen die [[hoëveld]]- en die [[bosveld]]-gebiede en die [[Hennopsrivier]] vloei deur die hart van Centurion. As gevolg van sy ligging het Centurion 'n besonder ryk [[voël]]lewe. == Sport == [[Lêer:SS park.jpg|duimnael|Die [[SuperSport-park]] in Centurion]] Centurion beskik oor 'n [[toetskrieket]]stadion, genaamd [[SuperSport-park]] weens borgskapredes. Beide die [[Proteas|Suid-Afrikaanse nasionale krieketspan]] en die [[Suid-Afrikaanse nasionale vrouekrieketspan]] speel van hulle tuiswedstryde in die stad. Tydens die [[Krieketwêreldbeker 2003]] is vyf wedstryde hier gespeel en tydens die [[Kampioenetrofee 2009]] agt, waaronder die eindstryd. Centurion het ook tydens die [[Vrouekrieketwêreldbeker 2005]] wedstryde gehuisves. Die permanente motorsportrenbaan Zwartkops is ook deel van die stad. == Kultuur == Die Centurion-teater is geleë in Amkorstraat in Centurion. Die teater bied 'n verskeidenheid produksies aan. == Museums en gedenktekens == * [[Suid-Afrikaanse Lugmagmuseum]] * Smuts Huis Museum * Centurion Kunsmuseum * [[Suid-Afrikaanse Lugmag-gedenkteken]] * [[Irene-konsentrasiekamp|Irene-Konsentrasiekamp]] begraafplaas == Natuurreservate en natuurgebiede == * Bishop voëlpark * Doringkloofspruit natuurarea * Lutton Valley voëlbewaringsarea * FoDS voëluitkykpunt * [[Rietvlei-natuurreservaat]] * Rooihuiskraal historiese terrein * Pierre van Ryneveld natuurarea == Woonbuurte van Centurion == {{div col|colwidth=22em}} * [[Amberfield]] (verskeie uitbreidings) * [[Blue Valley Gholflandgoed]] * [[Bronberrick]] * [[Brookelands Lewenstyllandgoed]] * [[Centurion Gholflandgoed]] * [[Claudius, Pretoria|Claudius]] * [[Clubview]] * [[Cornwall Hill]] * [[Die Hoewes]] * [[Doringkloof]] * [[Eco-Park Estate]] * [[Eldo Glen]], Eldo Park, Eldo View, Eldo Meadows * [[Eldoraigne]] * [[Erasmia]] * [[Hennopspark]] * [[Heuweloord]] * [[Heuwelsig Landgoed]] * [[Highveld]] * [[Irene]] * [[Kloofsig]] * [[Laudium]] * [[Lyttelton]] * [[Lyttelton Manor]] * [[Olievenhoutbosch]] * [[Pierre van Ryneveldpark]] * [[Raslouw]] * [[Rooihuiskraal]] * [[Sunderlandrif]] * [[Thatchfield]] * [[The Reeds]] * [[Valhalla]] * Verwoerdburgstad (in onbruik) * [[Wierdapark]] * [[Zwartkop]]. {{div col end}} == Sien ook == * [[Gereformeerde kerk Centurion]] * [[Lys van nedersettings in Suid-Afrika]] == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie}} * {{en}} {{Wikivoyage}} * [http://maps.google.com/maps?ll=-25.856581,28.187571&spn=0.029639,0.040158&t=k&hl=en Kaart op Google] * [http://www.centurionnews.co.za/ Centurion Nuus] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929133544/http://www.centurionnews.co.za/ |date=29 September 2007 }} * [http://www.centurionteater.co.za/ Centurion Teater] * Centurion Kuns Museum * [http://www.raslouwskool.co.za/ Laerskool Raslouw] * [http://www.raslouwskool.co.za/ Hoërskool Raslouw] * [http://www.raslouwskool.co.za/ Raslouw Pre-primêr] * [http://www.reformia.org.za/ Centurion Reformia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080615013003/http://www.reformia.org.za/ |date=15 Junie 2008 }} * [http://www.centurionhospitality.co.za/ Portaal tot Centurion akkommodasie- en onthaal-diensverskaffers] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090123193359/http://www.centurionhospitality.co.za/ |date=23 Januarie 2009 }} * [https://www.saafmuseum.com/ (en) Suid Afrikaanse Lugmag Museum] * [http://www.smutshouse.co.za/ (en) Smuts Huis Museum] {{Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox|TSH}} {{SA grootste stede}} {{Normdata}} [[Kategorie:Centurion| ]] glm7j861y9j7h2t9rq27o7uwl85z099 4 10229 2967186 1975266 2026-09-14T09:00:13Z SpesBona 2720 Beter prent 2967186 wikitext text/x-wiki '''[[14 September]]''': [[Lêer:Luna 1 - 2 Spacecraft.png|border|regs|125px|'n Model van die Sowjettuig Loenik 2.]] * [[1752]] – Die [[Verenigde Koninkryk|Britse Ryk]] neem die [[Gregoriaanse kalender]] aan en slaan elf dae oor ([[2 September]] is in dié jaar direk gevolg deur [[14 September]]). * [[1901]] – [[Theodore Roosevelt]] word [[President van die Verenigde State van Amerika|president]] van die [[Verenigde State van Amerika]] ná die sluipmoord op [[William McKinley]]. * [[1959]] – 'n Nuwe era van navorsing oor die [[maan]] en sy oppervlak begin ná die beplande neerstorting van die [[Sowjetunie|Sowjet]]tuig '''[[Loena-ruimteprogram|Loenik-2]]''' naby die Autolycus-krater. * [[1982]] – [[Grace Kelly|Prinses Grace]] van [[Monaco]] sterf aan haar beserings ná 'n motorongeluk. * [[1989]] – [[Frederik Willem de Klerk|FW de Klerk]] volg [[Pieter Willem Botha|PW Botha]] op as [[Staatspresident van Suid-Afrika|Staatspresident]] van [[Suid-Afrika]]. moyrqpc6zwom2tpvdhro97jcaobo8w9 4 10890 2967135 2965535 2026-09-13T19:35:17Z SpesBona 2720 + [[Tiger Oats-gebou, Moorreesburg]] 2967135 wikitext text/x-wiki {| width="100%" style="border:solid 1px #479429;" cellspacing="0" cellpadding="10" |- | colspan="2" | <h2 style="font-size:16pt">Voorbladartikels: die beste van Wikipedia</h2> [[Lêer:Cscr-featured.svg|links|50px|]] Hier by die Afrikaanse Wikipedia poog ons om spogartikels voor te berei om op die voorblad te pryk. Hierdie artikels verteenwoordig van die beste skryfwerk en is vooraf gekies deur die gemeenskapslede. Dit beteken egter nie dat die artikels nie verder verbeter kan word nie, maar bloot dat dit al reeds meer aandag geniet het. Tans is daar '''{{PAGESINCATEGORY:Voorbladartikels}}''' artikels wat voorbladstatus behaal het, uit 'n totaal van {{NUMBEROFARTICLES}}. Dus verskyn een uit elke {{rondaf|{{#expr: {{NUMBEROFARTICLES:R}} / {{PAGESINCATEGORY:Voorbladartikels}}}} }} artikels op die onderstaande lys. Nomineer gerus potensiële artikels by [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad|''Kandidaatartikels vir voorblad'']] of bespreek ander gebruikers se nominasies. <div align="center"><br /> <p style="font-variant: small-caps; text-align: center; font-size: 100%;">[[#Aardrykskunde|Aardrykskunde]] • [[#Biologie|Biologie]] • [[#Geskiedenis|Geskiedenis]] • [[#Kultuur en samelewing|Kultuur en samelewing]] • [[#Sport|Sport]] • [[#Taal- en letterkunde|Taal- en letterkunde]] • [[#Die Kunste|Die Kunste]] • [[#Sterrekunde en ruimtevaart|Sterrekunde en ruimtevaart]] • [[#Wetenskap en tegnologie|Wetenskap en tegnologie]]</p> </div> |- | colspan="2" | {| width="100%" |[[Lêer:Calendar-nl.png|30px]] | width="100%"|<div style="border-bottom: solid 2px #479429;"><br /> === Nuwe toevoegings === </div> |} |-valign="top" | width="50%" | {{Wikipedia:Voorbladartikel week {{CURRENTWEEK}} {{CURRENTYEAR}}}} | width="50%" | {{Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} -1 }} {{CURRENTYEAR}}}} |-valign="top" | {| width="100%" |{{klik|Afbeelding=Purple geography icon.svg|Grootte=60px|Link=Kategorie:Geografie}} | width="100%"|<div style="border-bottom: solid 2px #479429;"><br /> === Aardrykskunde === </div> |} [[Lêer:Satellite image of Japan in May 2003.jpg|100px|regs|Japan]] [[Aarde]] - [[Alabama]] - [[Alaska]] - [[Alexandrië]] - [[Alpe]] - [[Amsterdam]] - [[Andorra]] - [[Antarktika]] - [[Argentinië]] - [[Arktiese Oseaan]] - [[Arles]] - [[Armenië]] - [[Australië]] - [[Azerbeidjan]] - [[Belfast]] - [[België]] - [[Berg Athos]] - [[Berlyn]] - [[Bergen]] - [[Bernau bei Berlin]] - [[Bieszczady]] - [[Bloemfontein]] - [[Bordeaux]] - [[Botswana]] - [[Brandenburg]] - [[Brasilië]] - [[Bredasdorp]] - [[Bremen]] - [[Bretagne]] - [[Brussel]] - [[Buenos Aires]] - [[Bulgarye]] - [[Carcassonne]] - [[Chicago]] - [[Chili]] - [[Costa Rica]] - [[Darmstadt]] - [[Denemarke]] - [[Duitsland]] - [[Durban]] - [[Estland]] - [[Ethiopië]] - [[Faroëreilande]] - [[Finland]] - [[Frankfurt am Main]] - [[Frankryk]] - [[Frans-Guyana]] - [[Genua]] - [[Georgië]] - [[Glasgow]] - [[Gotenburg]] - [[Gqeberha]] - [[Hamburg]] - [[Harlem]] - [[Hawaii]] - [[Helsinki]] - [[Hesse]] - [[Republiek Ierland|Ierland]] - [[Iran]] - [[Istanboel]] - [[Italië]] - [[Japan]] - [[Johannesburg]] - [[Kaaimanseilande]] - [[Kaapse Plooigordel]] - [[Kaapstad]] - [[Kalifornië]] - [[Kaliningrad]] - [[Kambodja]] - [[Kamtsjatka-skiereiland]] - [[Kanada]] - [[Kasakstan]] - [[Keulen]] - [[Kimberley]] - [[Krim]] - [[Krugerwildtuin]] - [[Leiden]] - [[Letland]] - [[Libië]] - [[Litaue]] - [[Londen]] - [[Los Angeles]] - [[Louisiana]] - [[Madagaskar]] - [[Malawi]] - [[Malta]] - [[Meksiko]] - [[Miami]] - [[Milwaukee]] - [[Moldowa]] - [[Monaco]] - [[Mont-Saint-Michel]] - [[Montreal]] - [[Montreux]] - [[Moskou]] - [[Namibië]] - [[Nederland]] - [[Nedersakse]] - [[Nieu-Seeland]] - [[Noord-Ierland]] - [[Noord-Masedonië]] - [[Noorweë]] - [[Normandië]] - [[Nyldelta]] - [[Oekraïne]] - [[Oostenryk]] - [[Paaseiland]] - [[Papoea-Nieu-Guinee]] - [[Parys]] - [[Perth]] - [[Pireneë]] - [[Pole]] - [[Portugal]] - [[Potsdam]] - [[Pretoria]] - [[Provence]] - [[Quebec]] - [[Republiek China]] - [[Réunion]] - [[Reykjavik]] - [[Riga]] - [[Rio de Janeiro]] - [[Roemenië]] - [[Rusland]] - [[Sachalin]] - [[São Paulo]] - [[Seegolf]] - [[Senegal]] - [[Shanghai]] - [[Siberië]] - [[Singapoer]] - [[Skerryvore]] - [[Skotland]] - [[Slowakye]] - [[Spanje]] - [[Straatsburg]] - [[Suid-Afrika]] - [[Suid-Korea]] - [[Svalbard]] - [[Swartwoud]] - [[Swede]] - [[Switserland]] - [[Sydney]] - [[Tafelberg]] - [[Tahiti]] - [[Thailand]] - [[Tirus]] - [[Tornado]] - [[Treviso]] - [[Tsjeggië]] - [[Tsoenami]] - [[Turyn]] - [[Uruguay]] - [[Valencia, Spanje|Valencia]] - [[Venesië]] - [[Verenigde Koninkryk]] - [[Verenigde State van Amerika]] - [[Vermont]] - [[Vilnius]] - [[Vulkaan]] - [[Waalse Gewes]] - [[Wallis]] - [[Warskou]] - [[Washington, D.C.]] - [[Wes-Australië]] - [[Windhoek]] - [[Ysland]] - [[Zambië]] - [[Zürich]] | {| width="100%" |{{klik|Afbeelding=P history.svg|Grootte=60px|Link=Kategorie:Geskiedenis}} | width="100%"|<div style="border-bottom: solid 2px #479429;"><br /> === Geskiedenis === </div> |} [[Lêer:B-29s dropping bombs.jpg|100px|regs|Bomwerpers oor Japan tydens die Tweede Wêreldoorlog]] [[2de eeu v.C.]] - [[8,8 cm-Flak 18/36/37/41]] - [[Akkadiese Ryk]] - [[Alcatraz-gevangenis]] - [[Amerikaanse Rewolusie]] - [[Andries Pretorius]] - [[Anne Frank]] - [[Antieke Egipte]] - [[Antieke Hawaii]] - [[Apartheid]] - [[Asjantiryk]] - [[Assirië]] - [[Berlynse Lugbrug]] - [[Bloedlaster]] - [[Boeing B-17 Flying Fortress]] - [[Boerekrygsgevangenes]] - [[Centurion (tenk)|Centurion]] - [[Cetshwayo|Cetshwayo kaMpande]] - [[Charles III van die Verenigde Koninkryk]] - [[Choefoe]] - [[Cicero]] - [[Cité de Carcassonne]] - [[Cleopatra VII]] - [[Consolidated B-24 Liberator]] - [[Djengis Khan]] - [[Dodetempel van Hatsjepsoet]] - [[Dooie See-rolle]] - [[Duitse Demokratiese Republiek]] - [[Elizabeth II van die Verenigde Koninkryk]] - [[Etruskers]] - [[Fenisië]] - [[Francis William Reitz]] - [[Fritz Joubert Duquesne]] - [[Gallië]] - [[George V van die Verenigde Koninkryk]] - [[Geskiedenis van Spanje]] - [[Goelag]] - [[Groot Sfinks van Giza]] - [[Groot Trek]] - [[Grootvorstedom Moskou]] - [[Heinz Guderian]] - [[Helios]] - [[Hetiete]] - [[Homeros]] - [[Hongaarse Rewolusie van 1956]] - [[Indusvalleibeskawing]] - [[Iwan die Verskriklike]] - [[Jan Christian Smuts]] - [[Jesus van Nasaret]] - [[Johanna van Arkel]] - [[Jura]] - [[Kanaän]] - [[Kathaar]] - [[Khmer-ryk]] - [[Kiëf-Roes]] - [[Koningin Camilla van die Verenigde Koninkryk]] - [[Koninkryk Juda]] - [[Kosakke]] - [[Koue Oorlog]] - [[Koesj]] - [[Kruistog]] - [[Kulturele Rewolusie]] - [[Kwartêre Ystydperk]] - [[Legendariese Sweedse konings]] - [[Li Bai]] - [[Memphis (Egipte)|Memphis]] - [[Josef Mengele]] - [[Mesopotamië]] - [[Middeleeuse kookkuns]] - [[Militêre geskiedenis van Suid-Afrika]] - [[Mongoolse Ryk]] - [[Bernard Montgomery]] - [[Moord op die Romanofs]] - [[Adriaan Moorrees]] - [[Namibiese volksmoord 1904-1908]] - [[Fridtjof Nansen]] - [[Natalse Regeringspoorweë]] - [[Neanderdaller]] - [[Nebukadnesar II]] - [[Neolitiese Omwenteling]] - [[Nikolaas II van Rusland]] - [[Nineve]] - [[Nyabêla]] - [[Operasie Entebbe]] - [[Opstand in die Warskou-ghetto]] - [[Paleolitikum]] - [[Palmyra]] - [[Partiese Ryk]] - [[Perikles]] - [[Pieter I van Rusland]] - [[Pitia]] - [[Plinius die ouere]] - [[Pous Pius IX]] - [[Pous Silvester II]] - [[Ramses II]] - [[Rosettasteen]] - [[Russies-Japannese Oorlog]] - [[Russiese Rewolusie (1917)|Russiese Rewolusie 1917]] - [[Sargon van Akkad]] - [[William Philip Schreiner]] - [[Seerowery]] - [[Sesdaagse Oorlog]] - [[Sherman Firefly]] - [[Slag van Magersfontein]] - [[Slag van Stalingrad]] - [[Sowjetunie]] - [[Hendrik Spoorbek]] - [[Stonewall-onluste]] - [[Hans Strijdom]] - [[Suid-Afrikaanse Grensoorlog]] - [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] - [[Helen Suzman]] - [[Terracottaleër]] - [[Tiger I-tenk]] - [[Tiglat-Pileser III]] - [[Toetankamen]] - [[Trojaanse Oorlog]] - [[Tweede Wêreldoorlog]] - [[USS Constitution]] - [[USS Franklin (CV-13)]] - [[USS Maryland (BB-46)]] - [[Vallei van die Konings]] - [[Victoria van die Verenigde Koninkryk]] - [[Vlad Dracula]] - [[Voorlaaier (geweer)|Voorlaaier]] - [[Wêreldgeskiedenis]] - [[Winteroorlog]] |-valign="top" | {| width="100%" |{{klik|Afbeelding=P culture.svg|Grootte=60px|Link=Kategorie:Kultuur}} | width="100%"|<div style="border-bottom: solid 2px #479429;"><br /> === Kultuur en samelewing === </div> |} [[Lêer:Red Wine Glass.jpg|100px|regs|'n Glas rooiwyn]] [[3D-rolprent]] - [[Afrikaanse kerkbou in die Karoo]] - [[Alter Bridge]] - [[Androginie]] - [[Antinoös]] - [[Hennie Aucamp]] - [[Chris Barnard (skrywer)|Chris Barnard]] - [[Barnsteen]] - [[Simone de Beauvoir]] - [[Bewussyn]] - [[Christiaan Frederik Beyers]] - [[Boeddhisme]] - [[Borsjt]] - [[Breyten Breytenbach]] - [[André P. Brink]] - [[Ted Bundy]] - [[Byeboerdery]] - [[Petrus Coetzee]] - [[Cristina Fernández de Kirchner]] - [[Dagbreek (Sondagkoerant)|Dagbreek]] - [[Joachim Nikolaus von Dessin]] - [[Marie Koopmans-de Wet]] - [[Reza de Wet]] - [[Die Transvaler]] - [[Die Vaderland]] - [[Egiptiese mitologie]] - [[Ekonomie van Suid-Afrika]] - [[Eleusiniese misterieë]] - [[Fietsryrewolusie]] - [[Frans Engelenburg]] - [[Ganesja]] - [[Geestesteuring]] - [[Gereformeerde kerk Humpata]] - [[Geskiedenis van erotiese afbeeldings]] - [[Groot Markplein van Brussel]] - [[Hadj]] - [[Carl Otto Hager]] - [[Hiernamaals]] - [[Hindoeïsme]] - [[Adriaan Hofmeyr]] - [[Jan Hendrik Hofmeyr (predikant)|Jan Hendrik Hofmeyr]] - [[Jannie Hofmeyr]] - [[Anthony Hopkins]] - [[Interseks]] - [[Islamitiese seksualiteitswette]] - [[Jode in Suid-Afrika]] - [[Ingrid Jonker]] - [[Elsa Joubert]] - [[Kaas]] - [[Kleurlingstemregvraagstuk]] - [[Uys Krige]] - [[Kruiskleding]] - [[C. Louis Leipoldt]] - [[Etienne Leroux]] - [[N.P. van Wyk Louw]] - [[Mabel Malherbe]] - [[Charles Manson]] - [[Maori-kultuur]] - [[Eugène Marais]] - [[Johannes Meintjes]] - [[Georges Méliès]] - [[Middeleeuse kookkuns]] - [[Andrew Murray]] - [[Nederduits (skoolvak)]] - [[NG gemeente Fordsburg]] - [[NG gemeente Rondebosch]] - [[Oktoberfest]] - [[Oosters-Ortodokse Kerk]] - [[D.J. Opperman]] - [[Ougelowiges]] - [[Outisme]] - [[Paryse Metro]] - [[Pasta]] - [[Édith Piaf]] - [[Plafon van die Sixtynse kapel]] - [[Wladimir Poetin]] - [[Posseël]] - [[Dirk Postma]] - [[Ptolemeus]] - [[Jan Rabie]] - [[Reinheitsgebot]] - [[Rooiplein]] - [[P.D. Rossouw]] - [[Maria Elizabeth Rothmann]] - [[Jean-Jacques Rousseau]] - [[SACS]] - [[Satan]] - [[Arnold Schoenberg]] - [[Seks]] - [[Seksualiteit in antieke Rome]] - [[Seksuele oriëntasie]] - [[Sider]] - [[Sisiliaanse Mafia]] - [[Slawiese mitologie]] - [[Dan Sleigh]] - [[Sodiakmoordenaar]] - [[Speelkaart]] - [[Meryl Streep]] - [[Suid-Afrikaanse militêre dekorasies: 2003-]] - [[Swabies-Alemanniese Karnaval]] - [[Swastika]] - [[Tarotwaarsêery‎]] - [[Tatoeëermerk]] - [[Elizabeth Taylor]] - [[Anton Tsjechof]] - [[Herman van Broekhuizen]] - [[Verenigde Party]] - [[Vermaak]] - [[Vlag van Argentinië]] - [[Vlag van Armenië]] - [[Vlag van Australië]] - [[Vlag van Azerbeidjan]] - [[Vlag van Belarus]] - [[Vlag van België]] - [[Vlag van Brasilië]] - [[Vlag van Chili]] - [[Vlag van Denemarke]] - [[Vlag van die Filippyne]] - [[Vlag van die Republiek China]] - [[Vlag van die Verenigde Koninkryk]] - [[Vlag van die Verenigde State]] - [[Vlag van die Volksrepubliek China]] - [[Vlag van Duitsland]] - [[Vlag van Estland]] - [[Vlag van Europa]] - [[Vlag van Finland]] - [[Vlag van Frankryk]] - [[Vlag van Georgië]] - [[Vlag van Hongkong]] - [[Vlag van Indië]] - [[Vlag van Israel]] - [[Vlag van Japan]] - [[Vlag van Kanada]] - [[Vlag van Meksiko]] - [[Vlag van Namibië]] - [[Vlag van Nederland]] - [[Vlag van Nieu-Seeland]] - [[Vlag van Noorweë]] - [[Vlag van Puerto Rico]] - [[Vlag van Singapoer]] - [[Vlag van Suid-Afrika]] - [[Vlag van Suid-Korea]] - [[Mary Walker]] - [[Webjoernaal]] - [[Westerse filosofie]] - [[Wyn]] - [[Wysheid]] | {| width="100%" |{{klik|Afbeelding=P sport.svg|Grootte=60px|Link=Kategorie:Sport}} | width="100%"|<div style="border-bottom: solid 2px #479429;"><br /> === Sport === </div> |} [[Lêer:Rugby tackle cropped.jpg|100px|regs|'n Engelse rugbyspeler ruk hom los uit 'n harde duikslag deur 'n Australiër]] [[Afghaanse nasionale krieketspan]] - [[All Blacks]] - [[Fernando Alonso]] - [[Argentynse nasionale rugbyspan]] - [[Australiese nasionale krieketspan]] - [[Belgiese nasionale rugbyspan]] - [[Bengaalse nasionale krieketspan]] - [[Bermudaanse nasionale krieketspan]] - [[Brasiliaanse nasionale rugbyspan]] - [[Britse en Ierse Leeus]] - [[Jenson Button]] - [[Chileense nasionale rugbyspan]] - [[David Coulthard]] - [[Duitse nasionale krieketspan]] - [[Duitse nasionale rugbyspan]] - [[Engelse nasionale krieketspan]] - [[Engelse nasionale rugbyspan]] - [[Roger Federer]] - [[Fidjiaanse nasionale rugbyspan]] - [[Franse nasionale rugbyspan]] - [[Pierre Gasly]] - [[Georgiese nasionale rugbyspan]] - [[Lewis Hamilton]] - [[Hongkongse nasionale krieketspan]] - [[Hongkongse nasionale rugbyspan]] - [[Ierse nasionale krieketspan]] - [[Ierse nasionale rugbyspan]] - [[Indiese nasionale krieketspan]] - [[Italiaanse nasionale rugbyspan]] - [[Ivoriaanse nasionale rugbyspan]] - [[Japannese nasionale rugbyspan]] - [[Kampioenetrofee 2025]] - [[Kanadese nasionale krieketspan]] - [[Kanadese nasionale rugbyspan]] - [[Keniaanse nasionale krieketspan]] - [[Keniaanse nasionale rugbyspan]] - [[Koreaanse nasionale rugbyspan]] - [[Krieket]] - [[Krieketwêreldbeker 2003]] - [[Krieketwêreldbeker 2007]] - [[Krieketwêreldbeker 2011]] - [[Krieketwêreldbeker 2015]] - [[Krieketwêreldbeker 2019]] - [[Krieketwêreldbeker 2023]] - [[Niki Lauda]] - [[Namibiese nasionale krieketspan]] - [[Namibiese nasionale rugbyspan]] - [[Nederlandse nasionale krieketspan]] - [[Nederlandse nasionale rugbyspan]] - [[Nepalese nasionale krieketspan]] - [[Nieu-Seelandse nasionale krieketspan]] - [[Lando Norris]] - [[Olimpiese Somerspele 2008]] - [[Olimpiese Somerspele 2012]] - [[Omaanse nasionale krieketspan]] - [[Pakistanse nasionale krieketspan]] - [[Papoea-Nieu-Guinese nasionale krieketspan]] - [[Paralimpiese Somerspele 2008]] - [[Nelson Piquet]] - [[Portugese nasionale rugbyspan]] - [[Proteas]] - [[Roemeense nasionale rugbyspan]] - [[Rugby]] - [[Rugbywêreldbeker 2003]] - [[Rugbywêreldbeker 2007]] - [[Rugbywêreldbeker 2011]] - [[Rugbywêreldbeker 2015]] - [[Rugbywêreldbeker 2019]] - [[Rugbywêreldbeker 2023]] - [[Samoaanse nasionale rugbyspan]] - [[Skaak]] - [[Skotse nasionale krieketspan]] - [[Skotse nasionale rugbyspan]] - [[Spaanse nasionale rugbyspan]] - [[Springbokke]] - [[Sri Lankaanse nasionale krieketspan]] - [[T20I-wêreldbeker 2016]] - [[T20I-wêreldbeker 2021]] - [[T20I-wêreldbeker 2022]] - [[T20I-wêreldbeker 2024]] - [[Tafeltennis]] - [[Tongaanse nasionale rugbyspan]] - [[Ugandese nasionale krieketspan]] - [[Uruguaanse nasionale rugbyspan]] - [[Verenigde Arabiese Emirate se nasionale krieketspan]] - [[Verenigde State se nasionale krieketspan]] - [[Verenigde State se nasionale rugbyspan]] - [[Wallabies]] - [[Walliese nasionale rugbyspan]] - [[Wes-Indiese nasionale krieketspan]] - [[Zimbabwiese nasionale krieketspan]] - [[Zimbabwiese nasionale rugbyspan]] {| width="100%" | {{klik|Afbeelding=P biology.svg|Grootte=60px|Link=Kategorie:Biologie}} | width="100%"|<div style="border-bottom: solid 2px #479429;"><br /> === Biologie === </div> |} [[Lêer:Hippopotame 0003.jpg|100px|regs|Seekoei]] [[Afrika-rotsluislang]] - [[Berghaan]] - [[Blouwalvis]] - [[Bonobo]] - [[Buffel]] - [[Diabetes]] - [[Dier]] - [[Dinosourus]] - [[Fotosintese]] - [[Gewone luislang]] - [[Gordeldier]] - [[Hidroponika]] - [[Homo erectus]] - [[Homo ergaster]] - [[Jagluiperd]] - [[Javaanse tier]] - [[Kaapse luiperd]] - [[Kambriese ontploffing]] - [[Kat]] - [[Koraal]] - [[Kryt-Paleogeen-uitwissing]] - [[Leeu]] - [[Lewensiklus van die tier]] - [[Mens]] - [[Menslike evolusie]] - [[Mos]] - [[Oorsprong van voëls]] - [[Pikkewyn]] - [[Plesiosauria]] - [[Poema]] - [[Pterosauria]] - [[Pylsterteend]] - [[Rot]] - [[Saffraan]] - [[Seekoei]] - [[Sekretarisvoël]] - [[Senuweestelsel]] - [[Sesam]] - [[Slaap]] - [[Swangerskap]] - [[Tierluislang]] - [[Velociraptor]] - [[Veroudering]] - [[Wolf]] - [[Ysbeer]] |-valign="top" | {| width="100%" |{{klik|Afbeelding=P linguistics.svg|Grootte=60px|Link=Kategorie:Taal}} | width="100%"|<div style="border-bottom: solid 2px #479429;"><br /> === Taal- en letterkunde === </div> |} [[Lêer:Betws y coed.jpg|100px|regs|Padteken in Wallies]] [[Afrikaans]] - [[Fins]] - [[Frans]] - [[Hamlet]] - [[Henry James]] - [[Inferno (Dante)]] - [[Italiaans]] - [[Mabel Jansen]] - [[Adam Mickiewicz]] - [[Misdaad en Straf]] - [[Nederlands]] - [[William Shakespeare]] - [[Sweeds]] - [[Taal]] - [[Verskille tussen Afrikaans en Nederlands]] - [[Wallies]] | {| width="100%" |{{klik|Afbeelding=P art.svg|Grootte=60px|Link=Kategorie:Kuns}} | width="100%"|<div style="border-bottom: solid 2px #479429;"><br /> === Die Kunste === </div> |} [[Lêer:Little nemo the walking bed.jpg|100px|regs|'n Strokiesverhaal]] [[Ingmar Bergman]] - [[Bucchero]] - [[Samuel Cronwright]] - [[Salvador Dalí]] - [[Marlene Dietrich]] - [[documenta]] - [[Mia Farrow]] - [[Frankenstein]] - [[Paul Gauguin]] - [[Katedraal van Petrus en Paulus]] - [[Katedraal van Vilnius]] - [[Klooster]] - [[Krugerstandbeeld]] - [[Kuns]] - [[Leonardo da Vinci]] - [[Modernisme]] - [[Marita Napier]] - [[Oscar Niemeyer]] - [[Jacobus Hendrik Pierneef]] - [[Johan de Ridder]] - [[Leni Riefenstahl]] - [[Auguste Rodin]] - [[Jack Sparrow]] - [[Steven Spielberg]] - [[Staafkerk van Borgund]] - [[Sosialistiese realisme]] - [[Spider-Man]] - [[Strokiesverhaal]] - [[Tiger Oats-gebou, Moorreesburg]] - [[Topkapi-paleis]] - [[Tuin van Wellus]] - [[Rembrandt van Rijn]] - [[Leonore Veenemans]] - [[Andy Warhol]] - [[Wat Phra Kaew]] |-valign="top" | {| width="100%" |{{klik|Afbeelding=Q space.svg|Grootte=60px|Link=Kategorie:Geesteswetenskappe}} | width="100%"|<div style="border-bottom: solid 2px #479429;"><br /> === Sterrekunde en ruimtevaart === </div> |} [[Lêer:Saturn (planet) large.jpg|100px|regs|Saturnus]] [[101955 Benoe]] - [[Aarde]] - [[Alpha Centauri]] - [[Andromeda-sterrestelsel]] - [[Apollo 8]] - [[Apollo 13]] - [[Asteroïde]] - [[Betelgeuse]] - [[Buiteaardse lewe]] - [[Ceres (dwergplaneet)|Ceres]] - [[Driehoeksterrestelsel]] - [[Dwergplaneet]] - [[Europese Suidelike Sterrewag]] - [[Geostasionêre wentelbaan]] - [[Heliosfeer]] - [[H II-gebied]] - [[Hubble-ruimteteleskoop]] - [[Iapetos (maan)|Iapetos]] - [[James Webb-ruimteteleskoop]] - [[Jupiter]] - [[Komeet]] - [[Kuipergordel]] - [[Maan]] - [[Maanlanding]] - [[Mariner 4]] - [[Mars]] - [[Melkweg]] - [[Mercurius]] - [[Meteoriet]] - [[Neptunus]] - [[Opsporing van eksoplanete]] - [[Pioneer 11]] - [[Planetêre bewoonbaarheid]] - [[Pluto]] - [[Proxima Centauri]] - [[Reusebotsingshipotese]] - [[Ruimtebotsing]] - [[Sagittarius A*]] - [[Saturnus]] - [[Son]] - [[Sonnestelsel]] - [[Ster]] - [[Sterrestelsel]] - [[Titaan (maan)|Titaan]] - [[Triton (maan)|Triton]] - [[Uranus]] - [[Uranus se ringe]] - [[Venus]] - [[Veranderlike ster]] - [[Waarneembare heelal]] | {| width="100%" |{{klik|Afbeelding=P physics.svg|Grootte=60px|Link=Kategorie:Wetenskap}} | width="100%"|<div style="border-bottom: solid 2px #479429;"><br /> === Wetenskap en tegnologie === </div> |} [[Lêer:Wankel-1.jpg|100px|regs|Wankelenjin]] [[Aardverwarming]] - [[Airbus A380]] - [[Anonymous (kollektief)]] - [[Apple Inc.]] - [[Binnebrandenjin]] - [[Charlotte Douglas Internasionale Lughawe]] - [[Concorde]] - [[Delta Air Lines]] - [[Differensiaalrekening]] - [[Doebai Internasionale Lughawe]] - [[Galileo Galilei]] - [[Gemenedrukbuisbrandstofinspuiting]] - [[Geskiedenis van die Aarde]] - [[Glas]] - [[Maria Goeppert-Mayer]] - [[Goud]] - [[Hardeskyf]] - [[Hernubare energie]] - [[Infrarooi]] - [[Ivy Mike- kerntoets]] - [[Jaar]] - [[Kalium]] - [[Kamera]] - [[Karoo-supergroep]] - [[Kunsmatige algemene intelligensie]] - [[Laser]] - [[Manhattan-projek]] - [[Miami Internasionale Lughawe]] - [[Newark Liberty Internasionale Lughawe]] - [[Parasetamol]] - [[Patent]] - [[Pi]] - [[Poolkoördinatestelsel]] - [[Portland Internasionale Lughawe]] - [[Qantas]] - [[James Randi]] - [[San Francisco Internasionale Lughawe]] - [[Ignaz Semmelweis]] - [[TGV]] - [[Tegnesium]] - [[Edward Teller]] - [[Tempelhof-lughawe]] - [[Toekoms van die Aarde]] - [[Turboskroef]] - [[Uraan]] - [[Virgin Australia]] - [[Wankelenjin]] - [[Waterstof]] - [[Wright-broers]] - [[Yster]] |- | colspan="2" | |} __NOTOC____NOEDITSECTION__ <center>[[Wikipedia:Voorbladartikels 2005|Voorbladartikels 2005]] • [[Wikipedia:Voorbladartikels 2006|Voorbladartikels 2006]] • [[Wikipedia:Voorbladartikels 2007|Voorbladartikels 2007]] • [[Wikipedia:Voorbladartikels 2008|Voorbladartikels 2008]] • [[Wikipedia:Voorbladartikels 2009|Voorbladartikels 2009]] • [[Wikipedia:Voorbladartikels 2010|Voorbladartikels 2010]] • [[Wikipedia:Voorbladartikels 2011|Voorbladartikels 2011]] • [[Wikipedia:Voorbladartikels 2012|Voorbladartikels 2012]] • [[Wikipedia:Voorbladartikels 2013|Voorbladartikels 2013]] • [[Wikipedia:Voorbladartikels 2014|Voorbladartikels 2014]] • [[Wikipedia:Voorbladartikels 2015|Voorbladartikels 2015]] • [[Wikipedia:Voorbladartikels 2016|Voorbladartikels 2016]] • [[Wikipedia:Voorbladartikels 2017|Voorbladartikels 2017]] • [[Wikipedia:Voorbladartikels 2018|Voorbladartikels 2018]] • [[Wikipedia:Voorbladartikels 2019|Voorbladartikels 2019]] • [[Wikipedia:Voorbladartikels 2020|Voorbladartikels 2020]] • [[Wikipedia:Voorbladartikels 2021|Voorbladartikels 2021]] • [[Wikipedia:Voorbladartikels 2022|Voorbladartikels 2022]] • [[Wikipedia:Voorbladartikels 2023|Voorbladartikels 2023]] • [[Wikipedia:Voorbladartikels 2024|Voorbladartikels 2024]] • [[Wikipedia:Voorbladartikels 2025|Voorbladartikels 2025]] • [[Wikipedia:Voorbladartikels 2026|Voorbladartikels 2026]]</center> <br /> <hr> <br /> Indien die voorblad nie verfris word met die nuwe week se artikel nie, of indien die geskiedkundige herdenkings steeds die vorige dag se inskrywings vertoon, kan u gerus [{{SERVER}}{{localurl:Tuisblad|action=purge}} hier] klik sodat dit verfris word. [[Kategorie:Voorblad]] cs8j80m55ywikcz5q81yn4r229fa3rv 0 13420 2967066 2966843 2026-09-13T15:59:23Z Boss1336 $2 ( 214397 /* */ 2967066 wikitext text/x-wiki Jou poes == Energie-omsettingsmasjiene == Daar bestaan 'n groot verskeidenheid masjiene wat energie van een vorm na 'n ander omsit: * [[Brandstofsel]]le, * [[Geotermiese krag]]sentrales, * [[Warmte-enjin]]s soos die [[binnebrandmotor]] wat in karre gebruik word of die [[stoomenjin]], * [[Hidro-elektriese dam]]me, * [[Staalenjin]]s, * [[Kernreaktor]]e, * [[Kernfusie]] reaktore, * [[Oseaniese termiese energie omsetting]], * [[Sonsel]]le, * [[Sonskoorsteen]], * [[Golfkrag]] omsetters, * [[Windkrag|Windmeulens]] == Sien ook == * [[Ekonomie van energie]] * [[Energievoorsiening]] * [[Stoor van energie]] * [[Hernubare energie]] * [[Eksergie]] * [[Kwaliteit van energie]] {{Normdata}} [[Kategorie:Energie-omsetting]] [[Kategorie:Termodinamika]] 1vursgw340e5e0s9k9wm3piqn8zecpj 2967067 2967066 2026-09-13T16:00:49Z SpesBona 2720 Wysiging deur [[Special:Contributions/Boss1336 $2 (|Boss1336 $2 (]] teruggerol na laaste weergawe deur [[User:SpesBona|SpesBona]] 1805534 wikitext text/x-wiki In [[fisika]] en [[ingenieurswese]], is '''energie-omsetting''' enige proses waar [[energie]] van een vorm na 'n ander omgeskakel word. Energie wat in fossielbrandstowwe, sonstraling of kernbrandstowwe gevind word moet na ander vorme van energie omgeskakel word om vir die mens van nut te kan wees soos in [[elektrisiteit]], aandrywing, verhitting of verkoeling. [[Masjien]]e word gebruik om energie van een vorm na 'n ander om te sit. Die doeltreffendheid van 'n masjien is 'n maatstaf van hoe goed dit die een vorm na die ander kan omskakel. Energie word omgesit sodat deur ander masjiene gebruik kan word of om 'n energiediens aan die samelewing kan verskaf. 'n [[Binnebrandmotor]] sit chemiese energie in die petrol om na meganiese aandrywingsenergie wat die kar laat beweeg. 'n [[Sonsel]] sit die son se straling om na elektriese energie wat gebruik kan word om 'n gloeilamp of 'n rekenaar te maak werk. Die [[stoomenjin]] is 'n tipiese voorbeeld van die energie-omsettingsproses. In 'n stoomenjin word brandende steenkool gebruik om die water (die vloeier) te verhit, wat dan as stoom uitsit en 'n suier laat beweeg. Die water word dan verkoel en weereens teruggeneem na waar die warm kole dit kan verhit om sodoende 'n siklus aan die gang te sit wat die stoomenjin aan die gang hou. Die stoomenjin maak gebruik van die energie wat vervat is in die temperatuurverskil tussen die warm en koue water om die suier te maak beweeg. Die omsetting is nooit perfek nie en van die energie in die brandende steenkool gaan verlore as hitte. Die bedryf van die stoomenjin kan omskryf word vanaf 'n energie oogpunt deur die masjiensiklusse in [[termodinamika]] of vanuit 'n vloeieroogpunt deur [[stromingsleer]] en vanuit 'n warmtevloei oogpunt deur die wetenskap van [[warmte-oordrag]]. == Energie-omsettingsmasjiene == Daar bestaan 'n groot verskeidenheid masjiene wat energie van een vorm na 'n ander omsit: * [[Brandstofsel]]le, * [[Geotermiese krag]]sentrales, * [[Warmte-enjin]]s soos die [[binnebrandmotor]] wat in karre gebruik word of die [[stoomenjin]], * [[Hidro-elektriese dam]]me, * [[Staalenjin]]s, * [[Kernreaktor]]e, * [[Kernfusie]] reaktore, * [[Oseaniese termiese energie omsetting]], * [[Sonsel]]le, * [[Sonskoorsteen]], * [[Golfkrag]] omsetters, * [[Windkrag|Windmeulens]] == Sien ook == * [[Ekonomie van energie]] * [[Energievoorsiening]] * [[Stoor van energie]] * [[Hernubare energie]] * [[Eksergie]] * [[Kwaliteit van energie]] {{Normdata}} [[Kategorie:Energie-omsetting]] [[Kategorie:Termodinamika]] r6lpxfe3qvln7kl8ivqj23d7d55746v 0 17339 2967119 2857338 2026-09-13T18:56:23Z Oesjaar 7467 /* Geskiedenis */ Skakel 2967119 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Suid-Afrikaanse dorp | naam = Elim | inheemse_naam = | ander_naam = | beeld_stadsilhoeët = Elim.jpg | beeldbyskrif = 'n Straat in Elim | duimdrukkeretiketposisie= regs | latd = 34 |latm = 35 |lats = 30 | longd = 19 |longm = 45 |longs = 30 | provinsie = Wes-Kaap | distrik = Overberg | munisipaliteit = Kaap Agulhas | stigtingsdatum = | regeringstipe = | leier_party = | leiertitel = | leiernaam = | oppervlakvoetnotas = | oppervlak_totaal_km2 = | hoogte_m = | bevolking_totaal = | bevolking_soos_op = 2011 | bevolkingvoetnotas = | demografie1_voetnotas = | persent_swart = 7.4% | persent_kleurling = 91.6% | persent_asiër = | persent_wit = 1.0% | persent_ander = | demografie2_voetnotas = | demografie2_titel1 = [[Afrikaans]] | demografie2_info1 = 94.1% | demografie2_titel2 = [[Engels]] | demografie2_info2 = 3.6% | demografie2_titel3 = | demografie2_info3 = | demografie2_titel4 = | demografie2_info4 = | demografie2_titel5 = Ander | demografie2_info5 = 2.3% | poskode = 7284 | poskode2 = 7284 | skakelkode = | sensuskode = 173004 | webwerf = }} '''Elim''' in die [[Strandveld]] in die [[Overberg]] is 20&nbsp;km suidwes van [[Bredasdorp]] geleë. 'n Opvallende kenmerk van die dorp is die witgekalkte rietdakhuise met hul lae werfmure, groentetuine, leislote en vybome. == Geskiedenis == Toe die sendingstasie by Genadendal te groot raak, besluit die [[Morawiese kerk|Morawiese Sendinggenootskap]] in 1824 om die plaas Vogelstruyskraal van Louis du Toit aan te koop om daarop 'n nuwe sendingpos te stig. Op die naam Elim is besluit na aanleiding van [[Eksodus (Bybel)|Ex.]] 15:27. Op die dorre [[Agulhasvlakte|Agulhas-kusvlakte]] was genoeg vars water uit die Nuwejaarsrivier beskikbaar. Hans Pieter Hallbeck was die stigter-sendeling. Die ou plaashuis van Vogelstruyskraal staan nog aan die westekant van die dorp. In 1974 is die watermeul van 1828 tot nasionale monument verklaar. Hier is die [[koring]] van die omgewing gemaal. Voor die biblioteek staan die enigste monument in die land wat die vrystelling van die slawe in 1834 in Suid-Afrika gedenk. Die kerkklok het 'n unieke meganisme en is reeds sedert 1764 in Herrnhut gebruik en is in 1914 hier geïnstalleer. Omdat die Morawiese kerk die eienaar van die grond is, kon die kerk lank sy oorheersende invloed in die gemeenskap handhaaf. Die sendelinge het nie slegs die Evangelie gebring nie, maar ook hul gemeentelede in allerlei vaardighede onderrig. Daarom het Elim bekend geword vir sy rietdekkers, messelaars en skrynwerkers. Boere verbou vrugte (o.a. [[druiwe]]) en [[groente]] en hou vee aan. In 'n fabriek word [[fynbos]] insluitende [[Elegia tectorum|dekriet]] en [[hakea]] gedroog vir die uitvoermark. Reeds meer as 150 jaar word sewejaartjies (''[[Helichrysum]]'' en ''Helipterum'' spp.) gedroog vir Europese bloemiste. ''[[Erica regia]]'', die Elim-heide, groei in die omgewing. Met die amptelike sensus van 1891 was hier 1 150 inwoners. Die huidige inwonertal word op 1 400 beraam. == Sien ook == * [[Lys van dorpe in Suid-Afrika]] == Verwysings == {{Verwysings}} == Bibliografie == * Howard, Leslie en Phillips, Keith: Overberg Tapestry. BPR Publishers. {{ISBN|0-958-47661-6}} * [[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]], deel 4. Kaapstad: Nasou, 1971. {{ISBN|0-625-00320-9}} == Eksterne skakels == * [http://home.intekom.com/reisinafrikaans/belim.htm Reis in Afrikaans - daar is maar één Elim] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927015213/http://home.intekom.com/reisinafrikaans/belim.htm |date=27 September 2007 }} {{Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox|DC3}} [[Kategorie:Nedersettings in die Wes-Kaap]] 996llx3yamgibsxwxvk9xgkdy8jm4oe 0 19665 2967155 2868373 2026-09-13T22:46:17Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2967155 wikitext text/x-wiki {| align="right" cellpadding="2" cellspacing="0" style="border:1px solid #88a; background:#CEDAF2; padding:5px; font-size: 85%; margin: 0 0 0.5em 1em; border-collapse:collapse;" ! align="center" colspan="2" style="color: #000000; background: #f7f8ff; padding: 4px; font-size:170%;" | '''Chicago'''<br /> [[Lêer:Chicago montage.jpg|280px]] |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;border-bottom:1px solid #999" | '''Kaart''' |style="border-left:1px solid #999"| '''Seël''' |- style="background:white" |rowspan=6| [[Lêer:Cook County Illinois incorporated and unincorporated areas Chicago highlighted.svg|180px|senter]] |- style="background: white" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:Seal of Chicago.svg|75px|senter]] |- style="background: #f7f8ff;border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999;border-top:1px solid #999"| '''Vlag''' |- style="background: white; border-top:1px solid #999;" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:Flag of Chicago, Illinois.svg|90px|senter]] |- style="background: #f7f8ff; border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Land''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | {{vlagland|Verenigde State}} |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''[[Deelstate van die Verenigde State van Amerika|Deelstaat]]''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[Lêer:Flag of Illinois.svg|20px]] [[Illinois]] |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''[[County (Verenigde State)|Counties]]''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Cook, DuPage |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Koördinate''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | {{Koördinate|41|53|N|87|37|W}} |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Stigting''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | ca. [[1780]] |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Geïnkorporeer op''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[4 Maart]] [[1837]] |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Oppervlakte:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 607,44 [[vierkante kilometer|vk km]] |- | &nbsp;- waarvan land | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 589,82 [[vierkante kilometer|vk km]] |- | &nbsp;'''Hoogte bo seevlak''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 182,02&nbsp;m |- style="border-top:1px solid #999;" |- style="border-top:1px solid #999;" |- |&nbsp;'''Bevolking:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal (2020) | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 2&nbsp;746&nbsp;388 |- | &nbsp;- Bevolkingsdigtheid | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 4&nbsp;656,33/vk km |- | &nbsp;- Metropolitaanse gebied | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 9&nbsp;618&nbsp;502 |- |&nbsp;'''Tydsone''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[UTC]] -6 (CST) |- style="border-top:1px solid #999;" | &nbsp;- [[Somertyd]] | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | UTC -5 (CDT) |- style="border-top:1px solid #999;" |- |&nbsp;'''Klimaat''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Tipe | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Kontinentale klimaat |- | &nbsp;- Gemiddelde jaarlikse temperatuur | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 10,5&nbsp;°C |- | &nbsp;- Gem. temp. Januarie/Julie | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | -3,3 / 24,3&nbsp;°C |- | &nbsp;- Gemiddelde jaarlikse neerslae | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 937,1&nbsp;mm |- |&nbsp;'''Burgemeester''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Brandon Johnson ([[Demokratiese Party (Verenigde State)|D]]) |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Amptelike webwerf''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [https://www.chicago.gov/ ''chicago.gov''] |} '''Chicago''' ([[Engels]]: [ʃɪˈkɑːɡoʊ], {{Audio|En-Chicago.ogg|luister}}; plaaslik ook: [ʃɪˈkɔːɡoʊ], {{Audio|En-us-Chicago.ogg|luister}}) is die grootste stad in die [[Deelstate van die Verenigde State van Amerika|Amerikaanse deelstaat]] [[Illinois]], in die Middelweste op die suidwestelike oewer van die [[Michiganmeer]]. Met 'n bevolking van byna drie miljoen is dit ook die derde grootste stad in die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]]. Dit is ’n belangrike nywerheid- en sakesentrum, bekend vir sy talle [[wolkekrabber]]s.<ref name="HAT Taal-en-feitegids">HAT Taal-en-feitegids, Pearson, Desember 2013, {{ISBN|978-1-77578-243-8}}</ref> Die groter sogenaamde Chicagoland, 'n verstedelikte gebied wat oor die noordooste van Illinois tot in die suidooste van [[Wisconsin]] en die noordweste van [[Indiana]] strek, is die derde grootste metropolitaanse gebied in die Verenigde State en die oorheersende [[metropool]] in die Amerikaanse Middelweste met 'n bevolking van meer as nege miljoen.<ref>{{en}} [http://www.britannica.com/place/Chicago ''Encyclopædia Britannica: Chicago. Besoek op 18 Junie 2015'']</ref> Chicago, wat in die noordweste van Illinois aan die Michiganmeer lê, is die finansiële, sake- en kulturele spilpunt van die Amerikaanse Middelweste en word deur die ''Loughborough University Globalization and World Cities Study Group & Network'' as alfa-wêreldstad gelys. Die stad het in sy lang geskiedenis verskillende byname soos ''Windy City'', ''Chi-Town'' en ''Stad van die Groot Skouers'' (volgens [[Carl Sandburg]] se gedig ''Chicago'') gekry. Die stad is in 1833 as 'n dorp gestig wat die [[Groot Mere]] met die [[Mississippirivier]]stelsel verbind het en het vinnig tot 'n belangrike vervoersentrum in die Noordwesgebied ontwikkel, met stoomboot-, kanaal- en (sedert 1855) spoorwegverbindings na ander belangrike gebiede in die VSA. In 1890 is dit reeds by die tien invloedrykste wêreldstede gereken en was dit ook 'n belangrike nywerheids-, politieke, geneeskundige en opvoedkundige sentrum. Ná die groot brandramp van die jaar 1871 is Chicago binne 'n kort tydperk as moderne stedelike nedersetting herbou. Dit was in die laat 19de eeu die bakermat van die staalskelet-wolkekrabber, terwyl sy modernistiese 20ste eeuse boukuns rigtingwysende ontwerpe van internasionaal befaamde argitekte soos [[Louis Sullivan|Louis H. Sullivan]], [[Frank Lloyd Wright]] en [[Ludwig Mies van der Rohe]] insluit. Ná die [[Tweede Wêreldoorlog]] het Chicago 'n nuwe oplewing van boubedrywighede beleef, alhoewel 'n groot deel van die stedelike bevolking na die voorstede verhuis het. == Etimologie == Chicago se naam is afgelei van 'n Franse weergawe van die inheemse Miami-Illinois-woord ''shikaakw'' vir 'n wilde familielid van die [[ui]]; dit staan onder [[Plantkunde|plantkundiges]] bekend as ''Allium tricoccum'', terwyl die meer algemene naam ''ramps'' is. In 1679 was [[René Robert Cavelier de La Salle]] die eerste persoon wat in sy [[memoires]] na die huidige stad Chicago as ''Checagou'' verwys het.<ref>{{en}} {{cite book |author=Milo M. Quaife |title=Checagou: From Indian Wigwam to Modern City, 1673–1835 |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.151734 |year=1933 |publisher=University of Chicago Press |location=Chicago, IL |oclc=1865758}}</ref> In 1688 het [[Henri Joutel]] in sy joernaal opgemerk dat die gelyknamige wilde "knoffel" in die gebied se woude volop gegroei.<ref name="Swenson, John F. 235–248">{{en}} {{cite journal |author=John F. Swenson |title=Chicagoua/Chicago: The origin, meaning, and etymology of a place name |journal=Illinois Historical Journal |volume=84 |issue=4 |date=Winter 1991 |pages=235–248 |issn=0748-8149 |oclc=25174749}}</ref> Volgens sy dagboek in laat September 1687: {{caanhaling|''… when we arrived at the said place called "Chicagou" which, according to what we were able to learn of it, has taken this name because of the quantity of garlic which grows in the forests in this region.'' <small>"… toe ons by die genoemde plek genaamd "Chicagou" aangekom het, wat, volgens wat ons daarvan kon verneem, hierdie naam verkry het vanweë die hoeveelheid knoffel wat in die woude in hierdie streek groei."</small>|4=Henri Joutel|5=dagboek<ref name="Swenson, John F. 235–248" />}} Die stad het in sy geskiedenis verskeie byname gehad, soos die ''Windy City'', ''Chi-Town'', ''Second City'' en ''City of the Big Shoulders''.<ref>{{en}} {{cite book |author=Sarah S. Marcus |title=Chicago's Twentieth-Century Cultural Exports |editor=Grossman, Keating & Reiff |year=2004 |url=http://www.encyclopedia.chicagohistory.org/pages/410156.html |accessdate=6 Desember 2015 |archive-date=18 Januarie 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220118043358/http://www.encyclopedia.chicagohistory.org/pages/410156.html |url-status=dead }}</ref> == Geografie == [[Lêer:Chicago.landsat.750pix.jpg|duimnael|'n ''Landsat''-beeld van Chicago]] Chicago lê in die noordooste van die deelstaat Illinois aan die suidwestelike oewer van Michiganmeer en op die kontinentale waterskeiding by die Chicago Portage, wat die waterskeidings van die Mississippirivier en die Groot Mere met mekaar verbind. Twee riviere vloei heeltemal of gedeeltelik deur die stadsgebied van Chicago – die Chicagorivier in die middestad en die Calumetrivier in die industriële voorstad South Side. Die ''Chicago Sanitary and Ship Canal'' verbind die Chicagorivier met die Des Plaines-rivier wes van die stad. Toe Chicago in die 1830's gestig is, het die meeste beboude gebiede by die monding van die Chicagorivier ontstaan. Tans beslaan Chicago 'n totale oppervlakte van 607,44&nbsp;km² (234,53 vierkante myl), waarvan 589,82&nbsp;km² (227,73 vierkante myl) land en 17,62&nbsp;km² (6,80 vierkante myl) of 2,90% [[water]] is. Die gemiddelde hoogte bo [[seevlak]] is 182,02 meter (579 voet), met die laagste punte langs die meeroewer (176 meter) en die hoogste, 'n vullisterrein, in die suide (224 meter/735 voet). === Die Chicagorivier === [[Lêer:Chicago Donwtown.jpg|duimnael|Plesierbote op die Chicagorivier]] Die Chicagorivier is tans 'n waterwegstelsel wat uit 'n verskeidenheid riviere en kanale met 'n totale lengte van 156 myl (251&nbsp;km) bestaan en regdeur die stad, insluitende die stadskern, loop. Alhoewel dit 'n betreklik kort waterloop is, het Chicago nogtans sy ontstaan aan dié rivier te danke, met die sogenaamde Chicago Portage as 'n belangrike geografiese verbindingstuk tussen die Groot Mere, die waterweë van die Mississippivallei en uiteindelik die [[Golf van Meksiko]]. Net so merkwaardig is die rivier se natuurlike en mensgemaakte geskiedenis. In 1887 het Illinois se Algemene Vergadering, onder meer vanweë rampspoedige weerstoestande wat in 1885 watervoorsiening in Chicago bedreig het, besluit om die Chicagorivier se vloeirigting om te keer. So is water uit die Michiganmeer herlei na die Mississippirivier-waterskeiding. In 1889 het die Vergadering die ''Chicago Sanitary District'' geskep om die Illinois-Michigankanaal, wat omrede Chicago se vinnige groei ontoereikend geword het as rioolwaterafloop en kommersiële waterweg, met die aansienlik groter ''Chicago Sanitary and Ship Canal'' te vervang. Die ''Chicago Sanitary District'' het die verbinding tussen die Groot Mere en die Mississippi-waterskeiding in 1900 voltooi deur die waterloop van die rivier se sogenaamde Main Stem en suidelike tak deur middel van 'n reeks kanaalsluise omgekeer. Daarnaas is ook die rivier se watertoeloop uit die Michiganmeer vergroot en na die nuwe kanaal herlei. Dié projek is deur die [[American Society of Civil Engineers|American Society of Civil Engineers (ASCE)]] in 1999 as 'n "Jaarduisendmonument van siviele ingenieurswese" aangewys.<ref>{{en}} [http://www.ktu.edu.tr/dosyalar/14_01_00_2d9a6.pdf ''Top 10 Achievements & MIllennium Monuments. Besoek op 28 Maart 2017''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180403183307/http://www.ktu.edu.tr/dosyalar/14_01_00_2d9a6.pdf |date=3 April 2018}}</ref> Op Chicago se stadsvlag word die rivier deur twee horisontale strepe versinnebeeld. Die Chicagorivier het daarnaas ook as inspirasie vir een van die stad se alomteenwordige simbole – 'n drieledige, Y-vormige simbool wat die Chicagorivier se drie vertakkings versinnebeeld en op talle geboue en ander strukture in die hele stadsgebied aangetref word. === Die Michiganmeer === [[Lêer:Chicago Downtown Aerial View.jpg|duimnael|'n Lugfoto van Chicago se middestad]] Die geskiedenis van Chicago is nou verbind met dié van die Michiganmeer en reeds voor die stigting van die stad is setlaars en goedere met skepe na die gebied vervoer. Die Michiganmeer is die derde grootste van die Groot Mere met 'n maksimum diepte van 282&nbsp;m (925 voet) en 'n oppervlakte wat effens groter is as dié van [[Kroasië]] in [[Europa]]. Die meer bereik net voor Chicago 'n gemiddelde diepte van tussen 4,5 en 10,6 meter. 'n Aantal skeepswrakke, waaronder skoeners, sleepbote en veerbote, maar ook vliegtuie uit die [[Tweede Wêreldoorlog]] lê hier op die meerbodem. Duiktogte en plesiervaarte langs die kus is baie gewild onder die inwoners. In 1988 is sebramossels in Lake Saint Clair ontdek en hulle het vinnig in die Groot Mere uitgebrei. Die mossels het 'n groot impak op die plaaslike ekostelsel. Hulle verstop waterpype en het 'n negatiewe uitwerking op die basiese voedselketting. 'n Onverwagte gevolg van hulle uitbreiding was die suiwering van die meerwater – terwyl sigbaarheid onderwater in die 1970's nog slegs 'n gemiddelde 1,5 tot 4,8 meter was, het dit tans gestyg tot gemiddeldes van meer as ses en soms selfs twaalf meter. === Klimaat === [[Lêer:Chicago above the clouds.jpg|duimnael|Die stadsilhoeët van Chicago, soos gesien vanuit 'n vliegtuig bo die wolke]] Chicago se klimaat word, net soos dié van ander gebiede in die Midweste, deur 'n groot verskeidenheid weerstoestande en vier verskillende seisoene gekenmerk. Julie is die warmste maand van die jaar met gemiddelde maksimum temperature van 29&nbsp;°C (84&nbsp;°F) en 'n gemiddelde minimum van 17&nbsp;°C (63&nbsp;°F). Die kwik daal in Januarie, die koudste maand, tot 'n gemiddelde maksimum van -2&nbsp;°C (29&nbsp;°F) en gemiddelde minimum van -10&nbsp;°C (13&nbsp;°F). Die hoogste temperature wat volgens die Nasionale Weerdiens ooit amptelik aangeteken is, was 40&nbsp;°C (117&nbsp;°F) op 24 Julie 1934, die laagste (-31&nbsp;°C of -23&nbsp;°F) op 20 Januarie 1985. Chicago se gemiddelde jaarlikse neerslag is 965 millimeter (38 duim). Somer is die hoofreënseisoen met oorwegend kortstondige reënval en donderbuie. Die winters is eerder droog en die meeste neerslag val as sneeu. Die sneeurykste winter was dié van 1929–1930 met 'n totale sneeuval van 290&nbsp;cm. Die sterkste reënval binne 24 uur is met 164 millimeter (6,49 duim) op 14 Augustus 1987 aangeteken. {{Tabel weergemiddeldes |locatie=Chicago |jan_gem_max=−0.6 |feb_gem_max=1.8 |mrt_gem_max=8.1 |apr_gem_max=15.0 |mei_gem_max=21.1 |jun_gem_max=26.5 |jul_gem_max=28.9 |aug_gem_max=27.7 |sep_gem_max=23.8 |okt_gem_max=16.8 |nov_gem_max=9.0 |dec_gem_max=1.6 |jaar_gem_max=15.0 |jan_gem_min=−8.6 |feb_gem_min=−6.6 |mrt_gem_min=−1.6 |apr_gem_min=3.8 |mei_gem_min=9.1 |jun_gem_min=14.5 |jul_gem_min=17.7 |aug_gem_min=17.2 |sep_gem_min=12.4 |okt_gem_min=6.0 |nov_gem_min=0.2 |dec_gem_min=−6.3 |jaar_gem_min=4.8 |jan_gem_ns=43.9 |feb_gem_ns=45.5 |mrt_gem_ns=63.5 |apr_gem_ns=85.9 |mei_gem_ns=93.5 |jun_gem_ns=87.6 |jul_gem_ns=94.0 |aug_gem_ns=124.5 |sep_gem_ns=81.5 |okt_gem_ns=80.0 |nov_gem_ns=80.0 |dec_gem_ns=57.2 |jaar_gem_ns=937.1 |rdjan=10.5 |rdfeb=8.8 |rdmrt=11.1 |rdapr=12.0 |rdmei=11.6 |rdjun=10.2 |rdjul=9.8 |rdaug=9.8 |rdsep=8.3 |rdokt=10.2 |rdnov=10.8 |rddec=11.0 |bron = World Weather Information Service<ref>{{en}} {{cite web |url=http://worldweather.wmo.int/en/city.html?cityId=274 |title=Chicago, Illinois |publisher=World Weather Information Service |accessdate=2 Mei 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200502233332/http://worldweather.wmo.int/en/city.html?cityId=274 |archive-date=2 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>}} == Geskiedenis == Toe die Franse verkenners [[Louis Joliet]] en die sendeling [[Jacques Marquette]] in 1673 die eerste bekende ekspedisie na die gebied van die huidige Chicago onderneem het, was dit maar 'n modderige en stinkerige vlakte, wat deur die plaaslike [[Illinois-Miami]] 'shikaakwa' genoem is – letterlik "Plek van die wilde knoffel". Nogtans het Joliet onmiddellik die strategiese potensiaal van die gebied raakgesien, wat moontlik as 'n bootvervoerroete tussen die Groot Mere en die Mississippi-riviervallei sou kon dien. Sy voorstel om 'n kanaal tussen die Michiganmeer en die Mississippi te bou, is egter nie deur die [[Frankryk|Franse]] regering aanvaar nie. Die eerste nedersetting is dus eers in 1779 gestig, toe Jean Baptiste Point du Sable, 'n pelshandelaar van Haïtiaanse afkoms, hier sy handelspos aan die oewer van die Chicago-rivier opgerig het. Fort Dearborn, 'n militêre pos wat deur die Amerikaanse regering in 1803 oorkant die rivier gebou is, is gedurende die [[Anglo-Amerikaanse Oorlog van 1812|oorlog van 1812]] deur die [[Verenigde Koninkryk|Britte]] se [[Indiane|Indiaanse]] bondgenote verniel en eers in 1816 heropgebou. Dit het daarna die kern van 'n klein handelsdorp geword. [[Lêer:Chicago lit.jpg|duimnael|Chicago in die 19de eeu]] Die deelstaat Illinois se owerhede het Joliet se kanaalplanne in die dertigerjare van die 19de eeu begin heroorweeg en uiteindelik is die dorp Chicago as die beplande oostelike eindpunt van die waterweg aangelê. Die verwagte styging van grondpryse het talle spekulante na Chicago gelok en in 1837 was daar reeds 4&nbsp;000 inwoners. Die kanaalbouprojek is nogtans eers in die veertigerjare aangepak. Die Illinois-en-Michigankanaal is net soos die eerste spoorweglyn in 1848 geopen en Chicago het in die volgende dekade tot 'n belangrike vervoersentrum ontwikkel. In 1857 het reeds 120 treine per dag in Chicago aangekom of vertrek en die dorp het tot die wêreld se grootse uitvoerhawe vir [[graan]] ontwikkel. Ook groot hoeveelhede hout uit die deelstate [[Wisconsin]] en [[Michigan]] is van hier na die boomlose nedersettings van die [[Groot Vlaktes]] vervoer. Danksy die spoorweglyne en skeepsroetes het groot getalle immigrante in Chicago aangekom en in die dekade tussen 1850 en 1860 het die bevolking van 30&nbsp;000 tot meer as 100&nbsp;000 gegroei. Aanvanklik het veral [[Iere|Ierse]] setlaars hulle in die gebied gevestig en werk gevind by die kanaalbouprojek, maar tussen 1850 en 1920 was [[Duitsers]] die grootste groep nuwe aankomelinge. In die dekade tussen 1870 en 1880 het ook talle [[Skandinawië|Skandinawiese]] immigrante hulle in Chicago gevestig. In 1890 het Chicago reeds met die grootste Skandinawiese gemeenskap van alle Amerikaanse stede gepronk. 'n Derde belangrike groep was [[Pole (volk)|Poolse]] immigrante. [[Lêer:The maze of livestock pens and walkways at Chicago's stockyards, ca. 1947 - NARA - 541823 (cropped).jpg|duimnael|links|''Union Stock Yards'' (1947)]] Dit was veral Chicago se vinnig groeiende nywerhede wat mense na die stad gelok het. Die nyweraar Cyrus McCormick het sy maaierfabriek reeds in 1847 na Chicago verskuif en teen die laat tagtigerjare is vyftien persent van alle Amerikaanse [[landbou]]masjiene in Chicago vervaardig. Chicago het daarnaas sedert die 1860's ook tot die sentrum van die Amerikaanse vleisverpakkingsbedryf ontwikkel en sy ''Union Stock Yards'', wat in 1865 geopen is, was die grootse vleisverwerkingsfabriek ter wêreld. In die vroeë tagtigerjare is George Pullman se grootskaalse treinwanywerheid saam met 'n industriële modelstad net suid van Chicago opgerig. Maatskappye soos Montgomery Ward (wat later as Wards bekend gestaan en tot 'n afdelingswinkelketting ontwikkel het) en Sears & Roebuck het van Chicago die wêreld se posbesteldienshoofstad gemaak. Die Groot Vuur van die jaar 1871, wat enkele honderd menselewens geëis en 100&nbsp;000 van die 300&nbsp;000 inwoners dakloos gelaat het, was net 'n tydelike teenslag vir Chicago. Die stad is vinnig herstel en in die volgende dekades het 'n aantal bekende plaaslike argitekte hulle stempel op die stad se boukuns afgedruk. Die eerste kantoorgebou wat op die basis van 'n yster-en-staalkonstruksie ontstaan het, die ''[[Home Insurance Building]]'', is in 1885 deur William Le Baron Jenney opgerig. Wolkekrabbers met 'n yster- en staalraamwerk het die sakekern se argitektuur begin oorheers, terwyl die inwonerstal in 1890 een miljoen oorskry het. Toe Chicago in 1893 as die gasheerstad van die Kolumbus-wêreldtentoonstelling (''World's Columbian Exposition'') opgetree het, het meer as 27 miljoen nasionale en internasionale besoekers die neoklassieke argitektuur en ander argitektoniese en tegniese besienswaardighede bewonder. [[Lêer:ChicagovanafSearsTower.jpg|duimnael|Die middestad van Chicago, soos gesien vanaf die Sears-toring]] Die skadusy van die bevolkingsgroei en nywerheidsontwikkeling was die ellende van die krotbuurte, waarin talle immigrante uit [[Oos-Europa|Oos-]] en [[Suid-Europa]] beland het, en die voortdurende arbeidsonluste, wat hulle hoogtepunt in die Haymarket-onluste van die jaar 1886 en die Pullman-staking in 1894 bereik het. In die tydperk tussen ná die [[Eerste Wêreldoorlog]] het ook duisende swartes uit die [[Suidelike Verenigde State]] hulle in Chicago gevestig, maar rasseverhoudinge het aanvanklik baie sleg gebly. Gedurende die rasseonluste van Julie 1919, wat vyf dae lank gewoed het, het 23 swartes en vyftien blankes gesterf. Daarnaas het Chicago in die 1920's ook weens die georganiseerde misdaad in die stad 'n slegte reputasie opgebou. Dit was die stad van [[Al Capone]], die berugte rampokker en Chicago het tydens die Prohibisie bekend gestaan vir ''bootlegging'' (onwettige stokery) en die gewapende bende-oorloë wat hier gewoed het. Nogtans het die stad se ekonomie in die 1920's verder gegroei. Die verkiesing van Anton Cermak as burgemeester in 1931 het 'n periode van byna vyftig jaar ingelui waarin die [[Demokratiese Party (Verenigde State)|Demokratiese Party]] die stad oorheers het. Onder die regering van burgemeester Richard J. Daley, wat die amp vanaf 1955 tot met sy dood in 1976 beklee het, was Chicago een van min groot Amerikaanse metropole met 'n funksionerende bestuur. Die oplewing in boubedrywighede tydens die laat sestiger- en vroeë sewentigerjare was gekenmerk deur die oprigting van drie van die wêreld se hoogste wolkekrabbers – die John Hancock-sentrum, die Amoco-gebou en die [[Willis-toring|Sears-toring]]. Met die McCormick Place-konvensiesentrum het Chicago sy reputasie as die land se vernaamste bestemming vir konvensies gevestig, terwyl die O'Hare Field-lughawe in die 1970's en 1980's die besigste ter wêreld was. [[Lêer:Buckingham Fountain August 2010 2.JPG|duimnael|links|Grant Park met die Buckingham Fountain]] Die verandering in die rassamestelling, wat deur die voortgesette swart migrasie uit die Suide en talle blanke gesinne se verhuising na die voorstede veroorsaak is, het in die sewentigerjare 'n kwellende sosiale vraagstuk geword. Die aandeel swart bewoners het tussen 1940 en 1980 van 8,2 tot 39,8 persent gestyg. Die vervanging van krotbuurte deur grootskaalse sosiale behuisingprojekte het nuwe probleme vir swart inwoners geskep en segregasie gevestig. Met die agteruitgang van ou nywerhede in die groot sentrums van die sogenaamde ''Rust Belt'' het swart werkloosheid skerp gestyg, terwyl ontevredenheid met die Demokratiese Party steeds gegroei het. Die stemme van swart kiesers het in 1983 tot die oorwinning van die swart burgemeesterskandidaat Harold Washington gelei. Nogtans was die laat 20ste eeu 'n periode van ekonomiese agteruitgang, waartydens talle werkgeleenthede na die voorstede verskuif is. Chicago se bevolking, wat sy hoogtepunt met 3,6 miljoen in 1950 bereik het, het in die volgende dekades steeds verminder en was in 1990 nog slegs 2,8 miljoen. Danksy die groot aantal [[Spaans]]talige en [[Asië|Asiatiese]] immigrante het die inwonertal sindsdien weer begin styg. In 2000 was reeds sowat 'n kwart van die bevolking van [[Latyns-Amerika]]anse afkoms. Ook welvarende blankes het hulle weer in die nuwe spogbuurte van die middestad gevestig. Die stadshorison van Chicago het in 2009 met die voltooiing van 'n aantal nuwe wolkekrabbers merkbaar verander, terwyl 'n nuwe ekologiese ontwikkelingsplan naas die vermindering van lugbesoedeling ook die herstel van natuurlike groen gebiede en die skepping van daktuine bo-op die platdakke van wolkekrabbers insluit. == Ekonomie == [[Lêer:Cbot-close-night.jpg|duimnael|Die ''Chicago Board of Trade'' se hoofkwartier]] 'n Verskeidenheid ekonomiese sektore, wat in Chicago gesetel is, sorg vir die derde grootste metropolitaanse bruto geografiese produk in die VSA – naastenby VSA-$ 442 miljard volgens skattings uit die jaar 2007. Die [[Switserland|Switserse]] bank UBS het Chicago in 2006 tiende op sy lys van die welvarendste stede ter wêreld geplaas. Diversifikasie was Chicago se sleutel tot een van die mees gebalanseerde ekonomieë in die Verenigde State. Alhoewel nywerhede soos chemie, metaalverwerking, masjienbou en elektroniese verbruikersgoedere nog steeds 'n belangrike rol speel, is die meeste fabrieke lankal na die voorstede verskuif. Nogtans beskik die stad oor die grootste aantal werknemers in die hoëtegnologie- en inligtingsbedrywe. Chicago se meerhawe hanteer uitvoergoedere soos [[ruolie]], [[yster]]erts, [[steenkool]], chemiese produkte, [[tekstiel]]e en graan. Die belangrikste invoere is motors, [[staal]], visseryprodukte en alkoholiese dranke. 'n Aantal groot ondernemings uit alle sektore het tans hulle hoofkwartiere in die stad, waaronder ''Boeing Company'', wat sy administrasie in 2001 van [[Seattle]] na Chicago verskuif het, en vervaardigers van mediese produkte en aanbieders van mediese dienste soos Baxter International en Abbott Laboratories. Ander [[multinasionaal|multinasionale]] maatskappye met hoofkwartiere in Chicago is [[Encyclopædia Britannica]] Inc. (die uitgewer van die bekende [[ensiklopedie]]), Hyatt (een van die grootste hotelkettings ter wêreld), Midway Games (rekenaarspeletjies), Playboy Enterprises (media en vermaak), Tribune Company (media) en Wm. Wrigley Jr. Company (die grootste vervaardiger van kougom wêreldwyd). Die voorstede van Chicago huisves die hoofkwartiere van internasionale maatskappye soos ACNielsen (marknavorsing), die voedselvervaardiger Kraft Foods, McDonald's Corporation (kitskos-restourante), Motorola (elektroniese stelsels en bou-elemente), Sears Holdings Corporation (handel), [[United Airlines]] (lugredery) en U.S. Robotics (inligtings- en telekommunikasietegnologie). Dit was egter veral die finansiële sektor wat van Chicago se sentrale besigheidsdistrik die tweede grootste in die land gemaak het. Chicago is die setel van die Federale Reserwebank van Chicago en belangrike beurse soos die Effektebeurs van Chicago, die Handelsraad van Chicago (''Chicago Board of Trade, CBOT''), die ''Chicago Options Exchange'' en die ''Chicago Mercantile Exchange'' (die "Merc"). Chicago en sy omgewing huisves daarnaas ook talle makelarye en assuransie-maatskappye soos Allstate Corporation en Zurich North America. Chicago is naas [[Las Vegas]] en [[Orlando, Florida|Orlando]] (Florida) ook die derde belangrikste bestemming vir konvensies in die VSA. == Vervoer == [[Lêer:20110821 AmtrakEmpireBuilder.jpg|duimnael|'n Amtrak-trein op die Empire Builder-roete vertrek uit Chicago-stasie, op pad na die Pasifiese Noordweste]] [[Lêer:CTA blue line O'Hare.jpg|duimnael|Die Chicago Transit Authority (CTA) beheer 'n gekombineerde mol- en stadstreinnetwerk]] Chicago is 'n eersterangse vervoerspilpunt in die VSA, maar speel as die derde grootste intermodale hawe ter wêreld na [[Hongkong]] en [[Singapoer]] ook 'n belangrike rol op internasionale vlak. Die stad beskik oor uitstekende spoorwegverbindings en sy hoofstasie Chicago Union Station is die vertrekpunt vir baie langafstandtreindienste van die nasionale spoorwegmaatskappy Amtrak, met bestemmings soos [[New York Stad|New York]], Seattle, [[New Orleans]], [[San Francisco]], [[Los Angeles]] en [[Washington, D.C.]]. Plaaslike treindienste verbind Chicago met ander bestemmings in Illinois en die nabygeleë [[Milwaukee]]. === Lughawens === Die belangrikste internasionale [[lughawe]]ns van Chicago is [[Midway Internasionale Lughawe|Midway]] in die suide van die stad en [[O'Hare Internasionale Lughawe|Chicago/O'Hare]] in die noordweste, wat albei deur die Stad Chicago beheer word. O'Hare is een van die besigste lughawens ter wêreld. Die internasionale lughawe Gary/Chicago International in die nabygeleë Gary ([[Indiana]]) dien as die derde lughawe in die metropolitaanse gebied van Chicago, alhoewel ''SkyValue'' die enigste [[lugredery]] is wat hier gereelde seisoenale passasiersvlugte aanbied. 'n Vierde lughawe, Chicago/Rockford International Airport (die vroeëre Groter Rockford-lughawe), dien as 'n vraglughawe vir die maatskappy ''United Parcel Service'' ([[UPS Airlines]]) en hanteer ook 'n kleiner aantal passasiersvlugte. Dit is daarnaas 'n belangrike uitwyklughawe vir O'Hare, veral in slegte weersomstandighede. Chicago dien as die internasionale hoofkwartier van die Amerikaanse lugredery [[United Airlines]]. === Openbare vervoer === Die ''Regional Transportation Authority (RTA)'' koördineer die drie liggame wat die openbare vervoerstelsel van Chicago beheer. Die ''Chicago Transit Authority (CTA)'' beheer die openbare vervoer in Chicago en 'n aantal aangrensende voorstede soos Evanston, Rosemont, Oak Park, Cicero en Forest Park. Die CTA beskik oor 'n uitgebreide netwerk van buslyne en 'n gekombineerde mol- en stadstreinstelsel (Engels: ''rapid transport system''), wat plaaslik as "L" bekend staan ('n afkorting vir "''elevated''") en onder meer treinverbindings na Midway en O'Hare aanbied. ''Pace'' beheer die bus- en sogenaamde ''paratransit''-vervoer in meer as 200 voorstede van die omgewing, waarvan sommige lyne na die middestad uitgebrei is. ''Metra'' se spoorwegverbindings is veral op pendelaars uit die voorstede gemik. == Demografie == Volgens die sensus van 2010 het Chicago se bevolking 2&nbsp;695&nbsp;598 beloop – 'n afname van 6,9 persent sedert die sensus van 2000. Die stad se inwoners verteenwoordig sowat 'n vyfde van die totale bevolking van die deelstaat Illinois en sowat een persent van die totale Amerikaanse bevolking. [[Lêer:Marina10.jpg|duimnael|'n Nagtelike uitsig oor die River North-sone, met die Wrigley-gebou (links), 330 North Wabash in die middel, die Marina City-kompleks, Westin Chicago River North, en 321 North Clark. Aon Center en Two Prudential Plaza in die agtergrond. Heel agter: die Michiganmeer]] Van die bevolking was 41,97 persent blankes, 36,77 persent swartes, 0,36 persent [[Indiane]], 4,35 persent Asiate, 0,06 persent Pasifiese Eilanders, 13,58 persent van ander rasse en 2,92 persent van gemengde afkoms. 26,02 persent was van Latyns-Amerikaanse afkoms. Alhoewel die woongebiede in Chicago en sy voorstede oorwegend langs rasselyne verdeel is, het die stad sy unieke kultuur aan sy etniese diversiteit en sy historiese funksie as 'n smeltkroes te danke. Die blanke, swart en Latyns-Amerikaanse woonbuurte het radiaal vanuit die stadsentrum na die voorstede uitgebrei. Chicago se hoofsaaklik etniese groepe is [[Iere]], [[Duitsers]], [[Italianers]], [[Pole (volk)|Pole]], [[Han-Chinese]], [[Meksiko|Meksikaners]] en [[Puerto Rico|Puerto Ricaners]]. Die South Side van Chicago word deur 'n groot konsentrasie van Iers-Amerikaanse inwoners gekenmerk, alhoewel baie van hulle in die afgelope vyftig jaar na die voorstede verhuis het. Baie van Chicago se politikusse is van Ierse afkoms, soos die destydse burgemeester Richard M. Daley. Chicago besit daarnaas die grootste Poolse bevolking buite die Poolse hoofstad [[Warskou]]; die tweede grootste groep Latyns-Amerikaanse inwoners in die VSA na Los Angeles asook die tweede grootste gemeenskap van Puerto Ricaanse inwoners na New York Stad en die derde grootste aantal Suid-Asiate na New York Stad en San Francisco. Ander belangrike etniese groepe sluit naastenby 200&nbsp;000 [[Arabiere]] en 100&nbsp;000 [[Roemene]] in. Vir die groot [[Litauers|Litause]] gemeenskap fungeer Chicago as "Wêreldhoofstad". === Suid-Afrikaners in Chicago === Die eerste [[Suid-Afrika]]ners wat na Chicago gemigreer het, was meestal akademici en dokters in die 1960's.<ref name="chicago encyclopaedia">{{en}} [http://www.encyclopedia.chicagohistory.org/pages/1167.html South Africans – Encyclopedia Chicago]</ref> Hulle het 'n netwerk gevestig wat geleerdes in medisyne en verwante velde gewerf het etlike dekades geduur het en honderde professionele na Chicago gelok het.<ref name="chicago encyclopaedia" /> Suid-Afrikaanse migrasie na Chicago het gedurende die 1970's toegeneem met die verhoogde geweld in die opstand teen die [[apartheid]]sbeleide wat vele wit Suid-Afrikaners genoop het om die land in vrees of in protes te verlaat.<ref name="chicago encyclopaedia" /> Ná die [[Soweto-opstand|Soweto-studenteopstande]] van 1976 het emigrasie skielik toegeneem, met veral 'n groot groep [[Jode|Joodse]] Suid-Afrikaners wat 'n gemeenskap in die noordelike voorstede van Chicago gevestig het en ander na die area gelok het.<ref name="chicago encyclopaedia" /> 'n Klein aantal swart studente en politieke vlugtelinge het gemigreer, maar emigrasiebeleide tydens apartheid het dit vir die meeste swartes moeilik gemaak om die land te verlaat; politieke vlugtelinge moes gewoonlik eers na ander [[Afrika]]lande emigreer voordat hulle na Chicago kon verhuis. Migrasie het deur die 1980's en 1990's voortgeduur soos Suid-Afrikaners om politieke redes, om met families herenig te word, en om persoonlike geleenthede na te streef, die land verlaat het.<ref name="chicago encyclopaedia" /> Die migrasie het rondom die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1994]] 'n hoogtepunt bereik toe groot getalle wit Suid-Afrikaners – veral [[Afrikaners]] – gemigreer het uit vrees vir verandering wat sou plaasvind as 'n gevolg van die oordrag van politieke mag aan die swart meerderheid.<ref name="chicago encyclopaedia" /> Volgens gemeenskapsskattings in 2001 het Chicago se Suid-Afrikaanse bevolking uit tussen 2&nbsp;000 en 3&nbsp;000 mense bestaan.<ref name="chicago encyclopaedia" /> Hierdie mense het uit diverse etniese groepe en agtergronde gekom en is dwarsdeur die stad en die voorstede verspreid gevestig.<ref name="chicago encyclopaedia" /> Die Chicagose Suid-Afrikaanse gemeenskap omvat verskillende groepe en organisasies wat kulturele en gemeenskapsbewustheid bevorder.<ref name="chicago encyclopaedia" /> ''Indaba'', wat "bespreking" in [[Zoeloe]] beteken, is 'n belangrike organisasie in hierdie gemeenskap.<ref name="chicago encyclopaedia" /> Die organisasie is in die vroeë 1990's gestig en borg 'n aantal jaarlikse gemeenskapsgebeurtenisse, soos die jaarlikse somer[[braai]]. Daarby vergemaklik Indaba inligtingsuitwisseling deur middel van 'n [[webwerf]] en 'n e-poslys om Suid-Afrikaners oor beide internasionale en plaaslike kwessies en gebeurtenisse ingelig te hou.<ref name="chicago encyclopaedia" /> Die Suid-Afrikaanse konsulaat in Chicago behou kontak met vele uitgewekenes en bied 'n jaarlikse [[Vryheidsdag]]partytjie op 27 April asook ander gebeurtenisse en sprekers deur die jaar.<ref name="chicago encyclopaedia" /> Daarby het afgestudeerdes van die [[Universiteit van die Witwatersrand]] 'n oudstudentegroep in Chicago gestig wat gebeurtenisse vir lede reël.<ref name="chicago encyclopaedia" /> In 2001 is die Suid-Afrikaanse Verenigde State-vroueaksiegroep gestig wat bewustheid en begrip oor Suid-Afrika onder Amerikaners bevorder.<ref name="chicago encyclopaedia" /> Suid-Afrikaners sosialiseer ook in verskeie andere fora, soos informele partytjies, religieuse aanbidding en ander aktiwiteite, [[rugby]]wedstryde, en feesdae.<ref name="chicago encyclopaedia" /> Suid-Afrikaners het ook verskeie bande met die stad Chicago geskep met die belange om besigheids-, opvoedkundige en kulturele uitwisseling tussen Suid-Afrika en die Midweste te bevorder.<ref name="chicago encyclopaedia" /> Die VSA se Midwesterse en Suid-Afrikaanse Kamer van Handel, wat in 2000 deur Amerikaners en Suid-Afrikaanse besigheidsmanne gestig is wat met die Suid-Afrikaanse konsulaat in Chicago werk, poog om bewustheid en uitwisseling tussen hierdie areas te vermeerder.<ref name="chicago encyclopaedia" /> Bykomend behou die Chicago Susterstede Internasionale Program 'n amptelike verhouding met die Suid-Afrikaanse stad [[Durban]].<ref name="chicago encyclopaedia" /> == Argitektuur == Chicago se argitektuur het steeds 'n groot invloed op die ontwikkeling van die Amerikaanse argitektuur uitgeoefen en sy nuutste boustyle gereflekteer. Die stad pronk dus met 'n verskeidenheid indrukwekkende geboue, wat deur belangrike argitekte in 'n groot aantal style ontwerp is. Aangesien die meeste geboue in die middestad in die Groot Brand van 1871 verniel is (Chicago se historiese watertoring is 'n bekende uitsondering), word Chicago se huidige argitektuur veral deur sy oorspronklikheid gekenmerk. === Geskiedenis === [[Lêer:Chicago from the Hancock observation deck.jpg|duimnael|links|North Lakeshore Drive, soos gesien vanaf die John Hancock Center]] [[Lêer:Home Insurance Building.JPG|duimnael|[[Home Insurance Building]] (1884–1885)]] Die snelle groei van Chicago en die gepaardgaande prysontploffing van onbeboude erwe was net soos die Groot Brandramp van 1871, toe ysterkonstruksies vanweë die groot hitte soos botter gesmelt het, 'n ingrypende ervaring vir plaaslike argitekte. Hulle het dus geprobeer om nuwe boukundige metodes te ontwikkel wat brandbestande en hoër geboue moontlik sou maak. Die argitekte Burnham en Root se ''Monadnock Building'', wat tussen 1884 en 1892 ontstaan het, was 'n poging om wolkekrabbers met tradisionele materiale soos bakstene te verwesenlik. Alhoewel hierdie gebou se nugtere fasade as rigtingwysend beskou is, moes die grondverdieping van twee meter dikke mure voorsien word om die wolkekrabber se vyftien verdiepings te kan dra. Sodoende is kosbare oppervlakte, wat anders vir winkels beskikbaar sou gewees het, vir statiese sterkte opgeoffer. Daarenteen het die sogenaamde Chicago-skool van argitektuur in die vroeë 1880's pionierswerk met die ontwikkeling van staalraamkonstruksies gedoen en was in die 1890's die eerste wat spieëlglas gebruik het. Hierdie nuwe tegnologieë en materiale het onder meer die oprigtig van die eerste wolkekrabbers moontlik gemaak. William LeBaron Jenney se ''[[Home Insurance Building]]'' was in 1885 die eerste gebou, waarin in plaas van gietyster staal vir die strukturele raamwerk gebruik is. Nogtans is hierdie gebou nog van 'n tradisionele steenfasade voorsien. Teen die middel van die 1890's het Daniel Burnham en sy vennote John Welborn Root en Charles Atwood tegnologies gevorderde staalraamwerke ontwerp, wat met glas- en terracotta-fasades gespog het. Hierdie ontwerpe is danksy die betrokkenheid van professionele ingenieurs soos E.C. Shankland en toekomsgerigte kontraktante soos George A. Fuller moontlik gemaak. Louis Sullivan het as Chicago se mees filosofiese argitek na vore getree. Hy het besef dat wolkekrabbers 'n nuwe vorm van argitektuur verteenwoordig het en dus geboue ontwerp waarby vir die eerste keer die vertikale struktuur beklemtoon is. Hierdie nuwe argitektoniese styl, wat deur Jenney, Burnham, Sullivan en ander verteenwoordig is, het aanvanklik bekendheid verwerf onder die naam "Kommersiële Styl", maar is deur geskiedkundiges later die "Chicago-skool" genoem. Chicago se Masonic Temple het in 1892 die World Building in New York Stad ná twee jaar as die hoogste gebou verbygesteek, maar net twee jaar later is 'n nuwe rekord deur 'n ander wolkekrabber in New York opgestel. Die sogenaamde "Wit Stad", wat onder die leiding van Daniel Burnham vir die ''World's Columbian Exposition'' in 1893 ontwerp is, word deur sommige geskiedkundiges as die beginpunt van die hernuwing van die neoklassieke boustyl in Chicago en die res van die Verenigde State beskou. Die mees gevorderde wolkekrabbers in Chicago is ná die sluiting van die tentoonstelling, in die periode tussen 1894 en 1899, opgerig. Frank Llyod Wright se Prairie-skool het sowel die ontwerp van geboue asook meubels beïnvloed, terwyl die Duits-gebore argitek [[Ludwig Mies van der Rohe]] met sy ''Illinois Institute of Technology''-kampus in Chicago een van die grondleggers van die latere Moderne of [[Internasionale Styl]] was. === Wolkekrabbers === [[Lêer:Chicago Skyline from an office building window.jpg|duimnael|Die middestad van Chicago in 2015]] Met die voltooiing van die eerste staalskelet-wolkekrabber in 1885 het Chicago bekendheid verwerf as 'n stad van wolkekrabbers en dit besit steeds die hoogste stadshorison ter wêreld. Die meeste wolkekrabbers het in die middestad ontstaan, waaronder historiese geboue soos die ''Chicago Board of Trade Building'' in die Loop, of langs die oewers van die Michiganmeer. Die ''Merchandise Mart'' by die vereniging van die Chicagorivier se noordelike en suidelike takriviere was vroeër die hoogste gebou ter wêreld. Die huidige hoogste drie wolkekrabbers in Chicago is die Sears Tower (tans die hoogste gebou in die Verenigde State), die Aon Center en die John Hancock Center. Die res van die stadsgebied bestaan hoofsaaklik uit hoë woonstelgeboue naby die Michiganmeer en laer geboue en gesinshuise verder af van die meeroewer. Die belangrikste nywerheidsgebiede lê langs die meeroewer digby die grens met die deelstaat Indiana, suid van die Midway-lughawe en aan die oewers van die ''Chicago Sanitary and Ship Canal''. Nuwe boubedrywighede sal Chicago se stadshorison met 'n aantal nuwe en hoër wolkekrabbers soos die Waterview Tower, die Chicago Spire en die Trump International Hotel and Tower verryk. Die Chicago Spire volgens 'n ontwerp van die Spaanse argitek Santiago Calatrava sou na verwagting in die jaar 2012 voltooi wees, maar die konstruksiewerk is in 2008 gestaak.<ref>{{en}} The Irish Emigrant: [http://www.irishemigrant.com/ie/go.asp?p=story&storyID=7981 ''Death knell for Chicago Spire as receiver appointed''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151229085200/http://www.irishemigrant.com/ie/go.asp?p=story&storyID=7981 |date=29 Desember 2015}}</ref> Hierdie gebou met sy beplande hoogte van 610 meter sal nie die rekord as die hoogste wolkekrabber ter wêreld opstel nie, aangesien die Burj Dubai ("Toring van Dubai") in die [[Verenigde Arabiese Emirate]] die Spire nog voor sy voltooiing met 'n hoogte van 808 meter sal oortref. Die poskode 60602 in Chicago is deur Forbes danksy nuwe projekte soos ''The Heritage at Millennium Park'' in 130 N. Garland-straat as die begeerlikste in die land aangewys.<ref>{{en}} [https://archive.is/20120730072413/http://www.forbes.com/2006/03/09/cx_sc_0310homeslide1.html?thisSpeed=6000 ''Best and worst neighbourhoods to buy a home: zip codes with highest appreciation''] op www.forbes.com.</ref> Langs Lake Shore Drive is talle parke soos Grant Park en [[Millennium Park (Chicago)|Millenium Park]] by die meeroewer aangelê, wat onder meer 31 strande, die Lincoln Park-dieretuin, 'n aantal voëlreservate, die McCormick Place-konvensiesentrum, Navy Pier (die [[Amerikaanse Vloot]] se hawehoof in Chicago), [[Soldier Field]], die Museum-kampus en 'n watersuiweringsaanleg behels. [[Lêer:2010-02-19 16500x2000 chicago skyline panorama.jpg|duimnael|senter|900px|Die stadshorison van Chicago]] == Kultuur == === Museums === [[Lêer:Stairwell at The Museum of Contemporary Art in Chicago.jpg|duimnael|'n Traphuis in die ''Museum of Contemporary Art'' se nuwe gebou, wat deur Josef Paul Kleihues ontwerp is]] [[Lêer:Adler fg03.jpg|duimnael|Modelle van planete in die Adler-planetarium]] [[Lêer:Tiffany Dome Ceiling at the Chicago Cultural Center.jpg|duimnael|Tiffany-solder in die sentrale gebou van die Chicago Cultural Center]] Museum Campus met 'n oppervlakte van tien akkers (vier hektaar) teen die suidelike kant van Grant Park is in 1998 amptelik ingewy. Hierdie park langs die meeroewer behels drie van Chicago se belangrikste museums: die Adler-planetarium, die ''Field Museum of Natural History'' en die Shedd-akwarium. Die Adler-planetarium en die sterrekundige museum is in 1930 voltooi. Die museum behandel die [[heelal]], ons [[sonnestelsel]] en die historiese en moderne [[Sterrekunde|sterrekundige]] navorsing. Van sy bekendste voorwerpe is 'n versameling van historiese instrumente. Die museum beskik daarnaas oor twee teaters vir sterrekundige demonstrasies, wat met 'n Zeiss-projektor en 'n moderne digitale [[laser]]stelsel toegerus is. Hier word onder meer vlugsimulasies aangebied. Die ''Field Museum of Natural History'' is in 1893 as die ''Columbian Museum of Chicago'' gestig. Oorspronklik het dit ook kunsversamelings vertoon, maar hom later na sy hernoeming in 1905 op [[natuurwetenskappe]] en volkekunde toegespits. Sy beskermheer Marshall Field het die stigting van aansienlike fondse voorsien. Die museum het in 1921 na sy huidige gebou aan die oewer van die Michiganmeer verhuis. Met meer as 22 miljoen gekonserveerde organismes en ander voorwerpe behoort sy natuurwetenskaplike en antropologiese versamelings tot die grootstes ter wêreld. Grant Park huisves ook die ''Art Institute of Chicago'', die tweede belangrike museum in die middestad. Die kunsmuseum, wat ook 'n kunsskool huisves, is in 1866 gestig en vertoon bekende kunswerke soos [[Claude Monet]] se ''Haystacks'', George Serat se ''Sunday Afternoon on the Island of La Grande Jatte'', Grant Wood se ''American Gothic'' en Edward Hopper se ''Nighthawks''. Die Art Institute huisves daarnaas ook die lewenswerk van die fotograaf Irving Penn. Die enigste gebou van die ''World's Columbian Exposition'' van 1893 wat tot vandag bewaar gebly het, huisves die ''Museum of Science and Industry in Chicago'' in die nabygeleë Hyde Park-buurt se Jackson-park, net suid van die middestad. Baie van sy vertoonstukke is met die oog op interaktiwiteit ontwerp. Besoekers kan byvoorbeeld deur 'n model van die [[mens]]like [[hart]] wandel, die geskiedenis van die [[Telefoon|telefonie]] in die ''Hall of Communications'' bestudeer of die model van 'n koolmyn besigtig. Die ''Museum of Contemporary Art (MCA)'' was die Duitse argitek Josef Paul Kleihues se eerste projek in die Verenigde State en is in 1967 as 'n museum vir eietydse kuns gestig. Dit beskik oor 'n groot aantal interaktiewe vertoonstukke, video-aanbiedings asook 'n afdeling met kunswerke van onder meer Alexander Calder en [[Andy Warhol]]. Teen sy agterkant lê 'n beeldhouwkunstuin en 'n patio. Die ''Oriental Institute'' maak deel uit van die Universiteit van Chicago en vertoon 'n omvattende versameling van [[Antieke Egipte|Oud-Egiptiese]] kuns, asook argeologiese vondse uit die [[Midde-Ooste]], terwyl die Freedom Museum aan die ''First Amendment'' (Eerste Wysiging) van die Verenigde State se Grondwet gewy is. Ander museums en kunsgalerye in Chicago sluit die ''Chicago History Museum'', die ''DuSable Museum of African-American History'', die ''Mexican Fine Arts Center Museum'', die ''Peggy Notebaert Nature Museum'' en ''The Renaissance Society'' in. === Vermaak en uitvoerende kunste === Chicago besit 'n besige teaterlewe met teatergeselskappe soos ''Steppenwolf Theatre Company'', ''Goodman Theatre'' en ''Victory Gardens Theater'', asook oor twee bekende spanne komediante – ''The Second City'' en ''I.O.'' [[Lêer:Chicagothebandmillbrook lar.jpg|duimnael|links|300px|Die rockgroep ''Chicago'' tydens 'n konsert in Queenstown ([[Nieu-Seeland]])]] Die stad huisves die ''Lyric Opera of Chicago'', die ''Chicago Symphony Orchestra'', die ''Joffrey Ballet'' en 'n aantal moderne en [[jazz]]-dansgroepe. Die [[klassieke musiek]]lewe sluit geselskappe en orkeste soos ''Music of the Baroque'', die ''Chicago Opera Theater'', die ''Chicago Chamber Musicians'', ''Chicago a cappella'' en baie ander in. Chicago staan ook bekend vir sy ''Chicago blues'', ''Chicago soul'', jazz en gospel. Die stad is die bakermat van innoverende musiekstyle soos ''House'' en die tuiste van baie ''Hip-hop''-kunstenaars. Die plaaslike ''Wax Trax!''-etiket het 'n belangrike rol by die ontwikkeling van die ''New Wave'', ''Punk'' en ''Industrial''-musiekstyle van die 1980's gespeel en ook die alternatiewe musiekstyle van die 1990's beïnvloed. Chicago was een van die gasheerstede tydens beide die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1994]] en die [[Vrouesokkerwêreldbeker 1999]]. == Susterstede == {{columns-list|3| * {{vlagikoon|Pole}} [[Warskou]], [[Pole]], sedert 1960.<ref name="Susterstede">{{en}} {{cite web |url=http://www.chicagosistercities.com/sister-cities/ |title=Chicago Sister Cities |publisher=Chicago Sister Cities International |accessdate=21 Mei 2024}}</ref> * {{vlagikoon|Italië}} [[Milaan]], [[Italië]], sedert 1973.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Japan}} [[Osaka]], [[Japan]], sedert 1973.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Marokko}} [[Casablanca]], [[Marokko]], sedert 1982.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Volksrepubliek China}} [[Shanghai]], [[Volksrepubliek China]], sedert 1985.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Volksrepubliek China}} [[Shenyang]], Volksrepubliek China, sedert 1985.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Swede}} [[Gotenburg]], [[Swede]], sedert 1987.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Ghana}} [[Accra]], [[Ghana]], sedert 1989.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Tsjeggië}} [[Praag]], [[Tsjeggië]], sedert 1990.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Oekraïne}} [[Kijif]], [[Oekraïne]], sedert 1991.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Meksiko}} [[Meksikostad]], [[Meksiko]], sedert 1991.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Kanada}} [[Toronto]], [[Kanada]], sedert 1991.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Verenigde Koninkryk}} [[Birmingham]], [[Verenigde Koninkryk]], sedert 1993.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Litaue}} [[Vilnius]], [[Litaue]], sedert 1993.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Duitsland}} [[Hamburg]], [[Duitsland]], sedert 1994.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Israel}} [[Petah Tikva]], [[Israel]], sedert 1994.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Frankryk}} [[Parys]], [[Frankryk]], sedert 1996.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Griekeland}} [[Athene]], [[Griekeland]], sedert 1997.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Suid-Afrika}} [[Durban]], [[Suid-Afrika]], sedert 1997.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Ierland}} [[Galway]], [[Republiek Ierland]], sedert 1997.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Switserland}} [[Luzern]], [[Switserland]], sedert 1998.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Indië}} [[Delhi]], [[Indië]], sedert 2001.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Jordanië}} [[Amman]], [[Jordanië]], sedert 2004.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Serwië}} [[Belgrado]], [[Serwië]], sedert 2005.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Pakistan}} [[Lahore]], [[Pakistan]], sedert 2007.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Suid-Korea}} [[Busan]], [[Suid-Korea]], sedert 2007.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Colombia}} [[Bogotá]], [[Colombia]], sedert 2009.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Australië}} [[Sydney]], [[Australië]], sedert 2019.<ref name="Susterstede" /> }} Voormalige susterstede (ná die [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022]] beëindig): * {{vlagikoon|Rusland}} [[Moskou]], [[Rusland]], sedert 1997.<ref name="Susterstede" /> == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Verdere leesstof == ; Algemene oorsig en geskiedenis * {{en}} Cronon, William: ''Nature's Metropolis: Chicago and the Great West''. New York: Norton 1991 * {{en}} Furer, Howard B.: ''Chicago: A Chronological & Documentary History, 1784–1970''. New York: Oceana Publications 1974 * {{en}} Mayer, Harold M., en Richard C. Wade: ''Chicago: Growth of a Metropolis''. Chicago: University of Chicago Press 1969 * {{en}} Miller, Donald L.: ''City of the Century: The Epic of Chicago and the Making of America''. New York: Simon and Schuster 1996 ; Argitektuur * {{de}} Gympel, Jan: ''Geschichte der Architektur. Von der Antike bis heute''. Königswinter: Könemann/Tandem 2005 * {{en}} Pridmore, Jay en George A. Larson: ''Chicago Architecture and Design: Revised and expanded''. New York: Harry N. Abrams, Inc. 2005 == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie}} ; Algemene inligting ---- * {{en}} {{Wikivoyage}} * {{en}} [https://www.chicago.gov/ Amptelike webwerf] ; Aanlyn-ensiklopedie ---- * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Chicago|title=Chicago|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=21 Mei 2024}} * {{en}} [http://www.encyclopedia.chicagohistory.org/misc/showhistory.html ''Encyclopaedia of Chicago''] ; Argitektuur en ontwerpkuns ---- * {{en}} [http://www.architecture.org/ ''Chicago Architecture Foundation''] * {{en}} [https://www.aiachicago.org/ ''American Institute of Architects, Chicago''] * {{en}} [http://chi-athenaeum.org/ ''Chicago Athenaeum Museum of Architecture and Design''] ; Geskiedenis ---- * {{en}} [https://www.chicagohistory.org/ ''Chicago History Museum''] ; Afrikaanse reisberigte ---- * {{af}} [http://home.intekom.com/reisinafrikaans/bchicago.htm Jens Friis: "''Al Capone verdwyn, nou boer Chicago vooruit''"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927014617/http://home.intekom.com/reisinafrikaans/bchicago.htm |date=27 September 2007}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Chicago| ]] ddf3f7jt317zjeyninjhv908leit48o 0 23862 2967100 2966090 2026-09-13T18:00:07Z SpesBona 2720 Korreksies en aanpassings in ooreenstemming met [[Springbokke]] 2967100 wikitext text/x-wiki : ''Hierdie artikel handel oor die Nieu-Seelandse nasionale mansrugbyspan. Vir die artikel oor die nasionale vrouerugbyspan, sien [[Black Ferns]].'' {{Inligtingskas Rugbyspan | land = Nieu-Seeland | beeld = Allblacks.gif | unie = [[Nieu-Seeland Rugby]] (NZR) | bynaam = All Blacks | embleem = Varingblaar | stadion = | kapasiteit = | kaptein = [[Scott Barrett]] | afrigter = {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} [[Dave Rennie]] <small>(sedert 2026)</small> | patroon_la1 = _allbkacls2425h | patroon_b1 = _allbkacls2425h | patroon_ra1 = _allbkacls2425h | patroon_sh1 = | patroon_so1 = _3_white_stripes | linkerarm1 = 000000 | liggaam1 = 000000 | regterarm1 = 000000 | broek1 = 000000 | kouse1 = 000000 | patroon_la2 = _allbkacls2425a | patroon_b2 = _allbkacls2425a | patroon_ra2 = _allbkacls2425a | patroon_sh2 = | patroon_so2 = _3_white_stripes | linkerarm2 = ffffff | liggaam2 = ffffff | regterarm2 = ffffff | broek2 = 000000 | kouse2 = 000000 | statistiek = Statistiek | toetse = [[Sam Whitelock]] (153)<ref name="Most tests">{{en}} {{cite web |url=http://stats.allblacks.com/asp/mosttests.ASP?stats_ID=12 |title=All Blacks that have played 50 or more tests. |publisher=All Blacks |accessdate=9 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=matches;team=8;template=results;type=player |title=Most matches |publisher=ESPNscrum |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> | toptoetspuntebehaler = [[Dan Carter]] (1598)<ref name="Most test points">{{en}} {{cite web |url=http://stats.allblacks.com/asp/mostptsinall.ASP?stats_ID=14 |title=All Black Test Match point scorers. |publisher=All Blacks |accessdate=9 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=points;team=8;template=results;type=player |title=Most points |publisher=ESPNscrum |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> | meestedrieë = [[Doug Howlett]] (49)<ref name="Most test tries">{{en}} {{cite web |url=http://stats.allblacks.com/asp/mosttriesintests.ASP?stats_ID=16 |title=Most tries in Test matches. |publisher=All Blacks |accessdate=9 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=tries;team=8;template=results;type=player |title=Most tries |publisher=ESPNscrum |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> | jongstespeler = [[Jonah Lomu]] 1994 (19 jaar, 45 dae) | eerste = {{AUSru}} 3–22 {{NZLru-r}}<br />([[Sydney]], [[Australië]]; 15 Augustus 1903) | grootwen = {{NZLru}} 145–17 {{JPNru-r}}<br />([[Bloemfontein]], [[Suid-Afrika]]; 4 Junie 1995) | grootverloor = {{NZLru}} 10–43 {{RSAru-r}}<br />([[Wellington, Nieu-Seeland|Wellington]], Nieu-Seeland; 13 September 2025) | Wêreldbekerverskynings = 10/10 | jaar = 1987 | beste = Kampioen in [[Rugbywêreldbeker 1987|1987]], [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] en [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]] | url = www.allblacks.com | unieurl = www.nzrugby.co.nz }} Die '''All Blacks''' is die nasionale [[rugby]]span wat [[Nieu-Seeland]] in internasionale wedstryde (toetswedstryde) verteenwoordig. Rugby is Nieu-Seeland se nasionale sport en die All Blacks is ’n gedugte mag in internasionale rugby met ’n wenrekord teen al die ander lande. Nieu-Seeland is een van die min lande waar rugby die hoofsport is. Slegs die [[Cookeilande]], [[Fidji]], [[Samoa]], [[Tonga]] en [[Wallis]] kan soortgelyke bewerings maak.<ref>{{en}} {{cite web|url=http://www.teivovo.com/history/|title=Rugby History in Fiji|publisher=Teivovo|accessdate=14 November 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20071114224240/http://www.teivovo.com/history/|archive-date=14 November 2007|url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Sy belangrikste internasionale verskyning het die All Blacks tydens die vierjaarlikse [[rugbywêreldbeker]]toernooi. In [[Rugbywêreldbeker 1987|1987]] was Nieu-Seeland saam met [[Australië]] die gasheer vir die eerste [[Rugbywêreldbeker]] wat die All Blacks gewen het. Tydens die [[Rugbywêreldbeker 1995]] in [[Suid-Afrika]] het die All Blacks die eindstryd gehaal, maar is deur die gasheer in [[ekstra tyd]] met 15–12 verslaan. Die volgende verskyning in die eindstryd het die All Blacks tydens die [[Rugbywêreldbeker 2011]] tuis gemaak, toe hulle [[Franse nasionale rugbyspan|Frankryk]] naelskraap met 8–7 verslaan het. Tydens die [[Rugbywêreldbeker 2015]] het Nieu-Seeland as eerste span daarin geslaag om die [[Webb Ellis-beker]] te verdedig, toe hulle die [[Wallabies]] geklop het. Daarmee het die All Blacks die eerste nasionale rugbyspan geword om die trofee drie keer omhoog te hou, ’n prestasie wat later deur die [[Springbokke]] geëwenaar is. Tydens die [[Rugbywêreldbeker 2023]] het die All Blacks die eindstryd vir ’n vyfde keer gehaal, maar teen die Springbokke naelskraap met 12–11 vasgeval. Die All Blacks speel jaarliks teen die Australiese Wallabies, die Suid-Afrikaanse Springbokke en die [[Argentinië|Argentynse]] [[Argentynse nasionale rugbyspan|Poemas]] in [[die Rugbykampioenskap]], voorheen die Drienasiesreeks, waartydens hulle ook om die [[Bledisloebeker]] teen Australië en die [[Vryheidsbeker]] teen Suid-Afrika meeding. Die All Blacks het die Drienasiesreeks en die Rugbykampioenskap reeds 20 keer in die toernooi se 27 jaar bestaan gewen en is die huidige Bledisloebeker- asook Vryheidsbekerhouer. Die span het vir die eerste keer in 1882 ’n internasionale wedstryd gespeel teen die [[Waratahs (Superrugbyspan)|Nieu-Suid-Walliese Waratahs]], en het hulle eerste toetswedstryd in 1903 gespeel: ’n oorwinning oor Australië. Dit is gevolg deur ’n toer na die [[Noordelike Halfrond]] in 1905 waartydens die span slegs teen [[Walliese nasionale rugbyspan|Wallis]] in [[Cardiff]] verloor het. Tydens hulle 1905-toer het die All Blacks slegs swart gedra, behalwe vir die [[silwervaring]]; die “All Black”-naam dateer uit dié tydperk. Die All Blacks het hulle eerste reeksoorwinning oor hul “aartsvyande Suid-Afrika” (die Springbokke) in Nieu-Seeland in 1956 behaal. ’n Dekade later het hulle hul langste segetog behaal deur sewentien toetse tussen 1965 en 1970 te wen. Die [[Britse en Ierse Leeus]] het hulle enigste reeksoorwinning oor die All Blacks in 1971 behaal, maar sewe jaar later sou die All Blacks hulle eerste [[Grand Slam (Rugby)|Grand Slam]] behaal (oorwinnings oor [[Engelse nasionale rugbyspan|Engeland]], [[Ierse nasionale rugbyspan|Ierland]], [[Skotse nasionale rugbyspan|Skotland]] en Wallis tydens dieselfde toer). Die All Blacks sou nog drie ander keer ’n Grand Slam behaal (in 2005, 2008 en 2010). Die 1981-Springboktoer na Nieu-Seeland het grootskaalse burgerlike onrus veroorsaak as gevolg van proteste teen die Suid-Afrikaanse [[apartheid]]sbeleid. Nieu-Seeland het in 1996 in post-apartheid Suid-Afrika vir die eerste keer daarin geslaag om ’n reeksoorwinning oor die Springbokke in Suid-Afrika te behaal. Die vroeë Nieu-Seelandse nasionale rugbydrag het bestaan uit ’n swart trui met ’n silwervaring en wit broeke. Rugby het ’n belangrike rol gespeel in die integrasie van die [[Maori's]] in die [[Verenigde Koninkryk|Brits]]-beïnvloede Nieu-Seelandse samelewing, aangesien die sport geskik was vir die fisieke vermoëns van die [[Inheemse volke|inheemse mense]] van Nieu-Seeland en hulle is spoedig as gelykwaardige spelers aanvaar. Om die teenstander te intimideer en hulleself te motiveer voer die All Blacks tradisioneel ’n [[haka]] (’n Maori-oorlogsdans) voor elke wedstryd uit. Tradisioneel word ''Te Rauparaha'' se ''Ka Mate haka'' uitgevoer, maar sedert 2005 word ''Kapa o Pango'', ’n aangepaste weergawe van die All Blacks se 1924-haka, ''Kia Whaka-ngawari'', soms ook gebruik. Hulle is tans (Oktober 2025) tweede op Wêreldrugby se wêreldranglys<ref name="ranglys">{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/rankings |title=Women’s and Men’s Rankings |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> en is in 2005, 2006, 2008, 2010, 2011, 2012, 2013, 2014, 2015 en 2016 deur Wêreldrugby as “span van die jaar” aangewys. 21 voormalige All Blacks is in Wêreldrugby se Heldesaal opgeneem. == Beheerliggaam == {{Hoofartikel|Nieu-Seeland Rugby}} [[Lêer:NZunions.png|duimnael|’n Kaart van die Nieu-Seelandse plaaslike beheerliggame en hul spanne]] Die beheerliggaam vir rugby in Nieu-Seeland is Nieu-Seeland Rugby (''New Zealand Rugby'', NZR), tot in 2013 die Nieu-Seelandse Rugbyvoetbalunie (NSRVU; ''New Zealand Rugby Football Union'', NZRFU) genoem. Nieu-Seeland Rugby is op 16 April 1892 gestig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nzrugby.co.nz/about-nzr/our-history/ |title=Our History |publisher=[[Nieu-Seeland Rugby]] |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> In 1949 het dit ’n volle lid van die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) geword.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/organisation/membership/oceania/new-zealand |title=New Zealand |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Daarbenewens was die Nieu-Seelandse beheerliggaam in 2000 ’n stigterslid van die Vereniging van Oseaniese Rugbyunies (''Federation of Oceania Rugby Unions'', FORU; nou [[Oseanië Rugby]], OR).<ref name="islands">{{en}} {{cite journal |author=Robert F. Dewey |title=Rugby Union Football, Pacific Islands |editor=John Nauright, Charles Parrish |work=Sports around the world: History, culture and practice |edition=1 |publisher=ABC-Clio |location=Santa Barbara |year=2012 |ISBN=978-1-59884-300-2 |pages=445–447}}</ref> Naas die amptelike nasionale span roep NZR ook ander keurspanne byeen. Kinders en jongmense word reeds op skool aan rugby bekend gestel en na gelang van hul belangstelling en talent begin hulle met hul afrigting. Die talentvolste spelers op skoolvlak word vir die skoolspan ''NZ Schools'' gekeur.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.allblacks.com/teams/schools/ |title=New Zealand Schools |publisher=All Blacks |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Die volgende vlak op pad na die nasionale span All Blacks is die o/20-nasionale span wat aan die o/20-Rugbykampioenskap en die [[Wêreldrugby o/20-kampioenskap]] deelneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://super.rugby/therugbychampionship/news/inaugural-rugby-championship-under-20-all-set-for-sunshine-coast-kick-off/ |title=Inaugural rugby championship under-20 all set for sunshine coast kick-off |publisher=[[Superrugby]] |accessdate=9 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.allblacks.com/teams/u20/ |title=New Zealand Under 20 |publisher=All Blacks |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Naas hierdie span vir ’n bepaalde ouderdomsgroep hou NZR ook toesig oor spanne wat volgens spesiale kriteria saamgestel word. Die ''Junior All Blacks'' is, ten spyte van hul naam, geen nasionale span vir jongmense nie, maar die tweede span vir opkomende (toekomstige) All Blacks. Tydens toere van ander spanne deur Nieu-Seeland speel die besoekers gewoonlik ook teen die Nieu-Seeland Māori. ’n Speler moet oor ’n [[Maori|Māori]]-afkoms beskik om vir hierdie span in aanmerking te kan kom.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.allblacks.com/teams/maori-all-blacks/ |title=Māori All Blacks |publisher=All Blacks |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Die span ''Heartland XV'' bestaan uit amateurspelers.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.allblacks.com/teams/heartland-xv/ |title=Heartland XV |publisher=All Blacks |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Die ''All Blacks Sevens'' is die Nieu-Seelandse [[sewesrugby]]span en hulle neem aan internasionale toernooie soos Wêreldrugby se Sewesreeks, Sewesrugbywêreldbeker, [[Olimpiese Somerspele]] en [[Statebondspele]] deel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.allblacks.com/teams/all-blacks-sevens/ |title=All Blacks Sevens |publisher=All Blacks |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Op ’n nasionale vlak is klubs slegs in ’n plaaslike opsig belangrik. Die 26 plaaslike beheerliggame (17 op die [[Noordeiland]] en nege op die [[Suideiland]]), wat elkeen met ’n keurspan aan die professionele liga, die Mitre 10-beker, of die semi-professionele Heartland-kampioenskap deelneem, is belangriker. Bo die nasionale kampioenskap word jaarliks saam met spanne uit Australië en een elk uit beide [[Fidji]] en die [[Stille Oseaan]]-eilande (feitlik die [[Cookeilande]], Fidji, [[Samoa]] en [[Tonga]]) die internasionale [[Superrugby]]toernooi beslis.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sarugbymag.co.za/super-rugby-set-twelve-2022/ |title=Reports: Agreement reached for 12-team Super Rugby from 2022 |publisher=www.sarugbymag.co.za |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Aangesien die seisoene min oorvleuel word talle spelers in al drie ligas gebruik. Volgens NZR se beginsels moet ’n speler vir ’n plaaslike span in die ITM-beker of Superrugby speel om in aanmerking vir die All Blacks te kan kom. Indien ’n speler in die buiteland speel, mag hy nie vir die All Blacks uitdraf nie. As gevolg van hierdie regulasie, wat ander vername rugbylande nie het nie, bly die beste spelers vir enkele jare in Nieu-Seeland en hulle kondig dan hul uittrede uit die nasionale span aan, om aansluitend in die finansieel sterkste rugbyligas ter wêreld (die Engelse Premierskap of die Franse Top 14) te gaan speel. == Geskiedenis == === Invoer van rugby na Nieu-Seeland === [[Lêer:New Zealand in NSW 1884.jpg|duimnael|Die Nieu-Seelandse span wat in 1884 na Nieu-Suid-Wallis getoer het]] Rugbyvoetbal is deur Charles Monro in 1870 in Nieu-Seeland ingevoer.<ref>{{en}} {{cite book |author=Winston McCarthy |title=Haka! The All Blacks Story |url=https://archive.org/details/hakaallblackssto0000wins |publisher=Pelham Books |location=Londen |year=1968 |isbn=978-0-7207-0206-4 |pages=[https://archive.org/details/hakaallblackssto0000wins/page/11 11]}}</ref> Die seun van die destydse speaker van die Nieu-Seelandse huis van verteenwoordigers het die sport ontdek terwyl hy sy studies by Christ’s College Finchley, [[Engeland]], voltooi het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/5387120.stm |title=All Black magic: New Zealand rugby |publisher=[[BBC]] |author=Sean Davies |date=27 September 2006 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Die eerste bekende wedstryd in Nieu-Seeland het op 14 Mei 1870 in [[Nelson, Nieu-Seeland|Nelson]] tussen die Nelsonklub en Nelson Kollege plaasgevind.<ref>{{en}} {{cite book |author=Greg Ryan |title=Forerunners of the All Blacks |url=https://archive.org/details/forerunnersofall0000ryan |publisher=Canterbury University Press |location=Christchurch |year=1993 |isbn=0-908812-30-2 |pages=[https://archive.org/details/forerunnersofall0000ryan/page/16 16]}}</ref> Die eerste unie, die Canterbury Rugbyvoetbalunie, is in 1879 gestig.<ref>{{en}} {{cite book |author=Phil Gifford |title=The Passion: The Stories Behind 125 years of Canterbury Rugby |publisher=Wilson Scott Publishing |location=Christchurch |year=2004 |isbn=0-9582535-1-X |pages=27}}</ref> In 1882 is Nieu-Seeland se eerste internasionale wedstryde gespeel toe die Australiese ''Southern Rugby Union'' (later die ''New South Wales Rugby Union'') die land besoek het. Die besoekers het twee keer teen [[Auckland]]se provinsiale klubs gespeel, twee keer teen Wellington en eenkeer teen Canterbury, Otago en West Coast, [[Noord-Eiland]], waarvan hulle vier wedstryde gewen en drie verloor het; hulle het nie teen ’n nasionale span gespeel nie.<ref>{{en}} {{cite book |author=Winston McCarthy |title=Haka! The All Blacks Story |url=https://archive.org/details/hakaallblackssto0000wins |publisher=Pelham Books |location=London |year=1968 |isbn=978-0-7207-0206-4 |pages=[https://archive.org/details/hakaallblackssto0000wins/page/12 12]}}</ref> Twee jaar later het die eerste Nieu-Seelandse span na oorsee getoer. Hulle het teen verskeie spanne uit Nieu-Suid-Wallis te staan gekom en al die wedstryde gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/first-nz-rugby-team-tours-overseas |title=First New Zealand rugby team in action |work=New Zealand History |publisher=Ministerie van Kultuur en Erfenis |date=2 Oktober 2014 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Die eerste besoek deur ’n Britse span het in 1888 plaasgevind toe ’n privaat georganiseerde Britse Eilande-span (vandag bekend as die [[Britse en Ierse Leeus]]) Australië en Nieu-Seeland besoek het; geen toetswedstryde (internasionale wedstryd) is egter gespeel nie. Die spelers was meestal afkomstig uit Engeland en die Scottish Borders, alhoewel daar verteenwoordigers uit al vier die Tuisunies was.<ref>{{en}} {{cite book |author=Phil Gifford |title=The Passion: The Stories Behind 125 years of Canterbury Rugby |publisher=Wilson Scott Publishing |location=Christchurch |year=2004 |isbn=0-9582535-1-X |pages=29–30}}</ref> === ’n Internasionale kompetisie begin === [[Lêer:Original allblacks.jpg|duimnael|links|Die 1905-All Blacks, bekend as die ''Originals'']] [[Lêer:Lion rugby.jpg|duimnael|Die Nieu-Seelandse katjie oorwen die Engelse leeu (spotprent in ''Punch'')]] [[Lêer:Wales-v-New-Zealand-1905.jpg|duimnael|links|’n Lynstaan tydens die 1905-wedstryd teen Wallis – die enigste wat die All Blacks tydens die toer verloor het]] In 1888 en 1889 het die ''New Zealand Natives'', ’n deur privaatpersone geborgde, nieamptelike en amper slegs uit [[Maori|Māori]] bestaande span, die eerste keurspan uit ’n [[Britse Ryk|Britse kolonie]] geword om in die [[Verenigde Koninkryk van Groot-Brittanje en Ierland|Verenigde Koninkryk]] wedstryde te speel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/page/new-zealand-natives-rugby-tour-1888-9 |title=Natives’ Rugby Tour, 1888–89 |work=New Zealand History |publisher=Ministerie van Kultuur en Erfenis |date=2 Oktober 2014 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> In 1892 is die Nieu-Seelandse Rugbyvoetbalunie (NSRVU; ''New Zealand Rugby Football Union'', NZRFU; nou [[Nieu-Seeland Rugby]], ''New Zealand Rugby'', NZR) gestig wat aanvanklik sewe provinsies verteenwoordig het. Canterbury, Otago en Southland het beswaar aangeteken teen die vereiste dat NSRVU se uitvoerende komiteelede in [[Wellington, Nieu-Seeland|Wellington]] moes bly. Hulle het uiteindelik almal by die NSRVU aangesluit, al is die woonplekreël eers in 1986 verander.<ref>{{en}} {{cite book |author=Phil Gifford |title=The Passion: The Stories Behind 125 years of Canterbury Rugby |publisher=Wilson Scott Publishing |location=Christchurch |year=2004 |isbn=0-9582535-1-X |pages=32}}</ref> Die eerste deur die NSRVU goedgekeurde amptelike Nieu-Seelandse span het in Julie 1893 deur Nieu-Suid-Wallis en Queensland getoer.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/7 |title=1893 New Zealand tour to New South Wales and Queensland |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Die span se eerste regte toetswedstryd was op 15 Augustus 1903 voor ’n skare van 30&nbsp;000 op die [[Sydney-krieketveld]], wat hulle met 22–3 teen die [[Wallabies|Australiërs]] gewen het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/16 |title=1903 New Zealand tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> ’n Jaar later het die Nieu-Seelanders in die eerste toetswedstryd teen die Britse keurspan, die latere Britse Leeus, geseëvier.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyfootballhistory.com/lions_results.html#A1904 |title=British & Irish Lions Results: 1904 Australia & New Zealand |publisher=rugbyfootballhistory.com |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> In 1905 het die eerste amptelike Nieu-Seeland-verteenwoordigende span na [[Groot-Brittanje]], [[Ierland]], [[Frankryk]] en [[Kalifornië]] getoer. Tydens hierdie toer het die bynaam ''All Blacks'' ([[Afrikaans]]: “die geheel en al in swart geklede”) ontstaan, en na dié span is later as ''Original All Blacks'' (“Oorspronklike All Blacks”) verwys. Hulle het 35 wedstryde gespeel, waaronder vyf toetswedstryde. Die ''Originals'' se enigste nederlaag tydens die toer was ’n 0–3 teen [[Walliese nasionale rugbyspan|Wallis]] in [[Cardiff]]; in al die ander wedstryde het hulle slegs oorwinnings aangeteken.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/20 |title=1905/06 New Zealand tour to Europe and North America |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Dié wedstryd is as gevolg van die omstredenheid aangaande ’n betwiste drie deur die All Black-speler Bob Deans in die volksgeskiedenis van beide lande opgeneem. As die drie nie toegelaat sou gewees het nie, sou die wedstryd in ’n 3–3 gelykopuitslag geëindig het. Met hierdie toer het die Nieu-Seelanders hul posisie as een van die vorste nasionale rugbyspanne onderstreep. In 1908 het ’n die Britse Eilande verteenwoordigende span, genoem die ''Anglo-Welsh'' aangesien dit slegs uit Engelse en Walliese spelers bestaan het, Nieu-Seeland besoek en is met 2–0 deur die All Blacks verslaan, nadat die derde wedstryd in ’n gelykop geëindig het.<ref>{{en}} {{cite book |author=Winston McCarthy |title=Haka! The All Blacks Story |url=https://archive.org/details/hakaallblackssto0000wins |publisher=Pelham Books |location=London |year=1968 |isbn=978-0-7207-0206-4 |pages=[https://archive.org/details/hakaallblackssto0000wins/page/56 56]}}</ref> Behalwe vir ’n tweemaandse toer in 1913 na die westelike [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] en [[Brits-Columbië]] het die All Blacks tot ná die einde van die [[Eerste Wêreldoorlog]] slegs teen Australië en verskeie provinsiale spanne te staan gekom. Tussen 1915 en 1919 het geen toetswedstryde plaasgevind nie.<ref>{{en}} {{cite book |author=Winston McCarthy |title=Haka! The All Blacks Story |url=https://archive.org/details/hakaallblackssto0000wins |publisher=Pelham Books |location=Londen |year=1968 |isbn=978-0-7207-0206-4 |pages=[https://archive.org/details/hakaallblackssto0000wins/page/61 61]}}</ref> === Ontstaan van ’n legende === [[Lêer:1924 invincibles all blacks.jpg|duimnael|''The Invincibles'' All Blacks wat in 1924–25 na die Britse Eilande en Frankryk getoer het]] [[Lêer:Allblacks haka 1932.jpg|duimnael|Die All Blacks op die hoogtepunt van hul haka voor ’n toets teen Australië in 1932]] [[Lêer:NoMaorisNoTour.jpg|duimnael|Aankondiging van ’n protesvergadering deur die Nieu-Seelandse “Burgerlike All Blacks Toervereniging” (1959)]] Ná die einde van die oorlog het ’n keurspan van die Nieu-Seelandse Weermag in Engeland aan die King’s-beker deelgeneem. Hulle het die trofee ingepalm en tydens die volgende jare die kerngroep van die All Blacks gevorm.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/culture/1987-ruby-world-cup/origins-of-international-rugby |title=Origins of international rugby |work=New Zealand History |publisher=Ministerie van Kultuur en Erfenis |date=2 Oktober 2014 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Tydens die Suid-Afrikaanse toer na Australasië in 1921 het die wedywering tussen die [[Suid-Afrika]]anse [[Springbokke]] en die Nieu-Seelandse All Blacks wat tot op hede voortduur ’n aanvang geneem. Albei spanne is reeds as die beste spanne wêreldwyd beskou, maar het nog nie een toetswedstryd teen mekaar gespeel nie.<ref>{{en}} {{cite book |author=Grant Harding, David Williams |title=The Toughest of Them All: New Zealand and South Africa, the Struggle for Rugby Supremacy |publisher=Penguin Books |location=Auckland/New York |year=2000 |isbn=0-14-029577-1 |pages=16}}</ref> Gevolglik is die Springbokke se toer na [[Australië]] en Nieu-Seeland as ’n soort “rugbywêreldbekertoernooi” beskryf.<ref>{{en}} Spiro Zavos: ''The Passion That Keeps An Old Rivalry Burning.'' In: The Sydney Morning Herald, 9 Augustus 1997, bl. 52.</ref> Die strawwe toer het helaas gelykop geëindig, nadat die drie wedstryde in ’n oorwinning, ’n gelykop en ’n nederlaag geëindig het.<ref>{{en}} {{cite book |author=Grant Harding, David Williams |title=The Toughest of Them All: New Zealand and South Africa, the Struggle for Rugby Supremacy |publisher=Penguin Books |location=Auckland/New York |year=2000 |isbn=0-14-029577-1 |pages=20–21}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/41 |title=1921 South Africa tour to Australasia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Die All Blacks het daarna in 1928 na Suid-Afrika gereis vir ’n reeks wat weereens gelykop geëindig het.<ref>{{en}} {{cite book |author=Grant Harding, David Williams |title=The Toughest of Them All: New Zealand and South Africa, the Struggle for Rugby Supremacy |publisher=Penguin Books |location=Auckland/New York |year=2000 |isbn=0-14-029577-1 |pages=234–235}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/59 |title=1928 New Zealand tour to South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Ná ’n onderbreking van amper twintig jaar het die NSRVU in 1924 weer ’n toer na Europa gereël, wat na 28 wedstryde teen klubs en provinsiale spanne ook vier toetswedstryde ingesluit het. Die 1924-All Black-besoekers aan die [[Verenigde Koninkryk]] is die bynaam ''The Invincibles'' (“die onoorwinlike”) gegee, aangesien hulle al hulle wedstryde gewen het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/50 |title=1924/25 New Zealand tour to Europe and North America |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Die span is egter van ’n kans op ’n volle Grand Slam (oorwinnings oor al vier die Britse spanne tydens dieselfde toer) ontneem nadat [[Skotse nasionale rugbyspan|Skotland]] geweier het om te speel, aangesien dié toer deur die [[Engelse Rugbyvoetbalunie]] gereël is.<ref>{{en}} {{cite book |author=Ron Palenski |title=Century in Black: 100 Years of All Black Test Rugby |url=https://archive.org/details/centuryinblack0000ronp |publisher=Hodder Moa Beckett Publishers |location=Auckland |year=2003 |isbn=1-86958-937-8 |pages=[https://archive.org/details/centuryinblack0000ronp/page/42 42]}}</ref> Die eerste werklik-verteenwoordigende Britse Eilande-span, saamgestel uit spelers van al vier die Tuisunies, het Nieu-Seeland in 1930 besoek. Alhoewel die Leeus die eerste toetswedstryd gewen het, het die tuisspan herstel en die toetsreeks met 3–1 beklink.<ref>{{en}} {{cite book |author=Winston McCarthy |title=Haka! The All Blacks Story |url=https://archive.org/details/hakaallblackssto0000wins |publisher=Pelham Books |location=London |year=1968 |isbn=978-0-7207-0206-4 |pages=[https://archive.org/details/hakaallblackssto0000wins/page/132 132]–134}}</ref> Nieu-Seeland het die Verenigde Koninkryk in 1935–36 vir ’n reeks van 30 wedstryde weer besoek, waarvan hulle slegs drie wedstryde, waaronder twee toetswedstryde, verloor het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/81 |title=1935/36 New Zealand tour to UK, Ireland and Canada |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> In een van die nederlae het Prins Alexander Obolensky twee skitterende drieë gedruk om Engeland met 13–0 te laat wen, waarmee hulle hul eerste oorwinning ooit oor die All Blacks aangeteken het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/england/suffolk/7813726.stm |title=Statue for rugby's Russian prince |publisher=[[BBC]] |date=9 Januarie 2009 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> In 1937 het Suid-Afrika ’n reeksoorwinning oor die All Blacks in Nieu-Seeland behaal. Die All Blacks het die eerste toetswedstryd gewen, maar die Springbokke het in die twee oorblywende toetswedstryde geseëvier. Vervolgens is die 1937-Springbokke as die beste span beskryf, wat “Nieu-Seeland ooit verlaat het”.<ref>{{en}} {{cite book |author=Ron Palenski |title=Century in Black: 100 Years of All Black Test Rugby |url=https://archive.org/details/centuryinblack0000ronp |publisher=Hodder Moa Beckett Publishers |location=Auckland |year=2003 |isbn=1-86958-937-8 |pages=[https://archive.org/details/centuryinblack0000ronp/page/192 192]}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbymuseum.co.nz/asp/container_pages/normal_menu/rmArticle.asp?IDID=152 |title=THE 1956 SPRINGBOK TOUR |publisher=New Zealand Rugby Museum |accessdate=5 Junie 2012 |archive-url=https://archive.today/20120605005815/http://www.rugbymuseum.co.nz/asp/container_pages/normal_menu/rmArticle.asp?IDID=152 |archive-date=5 Junie 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> === Naoorlogse tydperk === [[Lêer:1971 All Blacks.jpg|duimnael|Die All Blacks voor die derde toetswedstryd tydens die Britse Leeus-toer in 1971]] In 1949 het die Nieu-Seelandse beheerliggaam saam met sy [[Rugby Australia|Australiese]] en [[Suid-Afrikaanse Rugbyunie|Suid-Afrikaanse]] eweknieë volle lede geword van die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) wat voorheen slegs uit verteenwoordigers van [[Engelse Rugbyvoetbalunie|Engeland]], [[Ierse Rugbyvoetbalunie|Ierland]], [[Skotse Rugbyunie|Skotland]] en [[Walliese Rugbyunie|Wallis]] bestaan het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyfootballhistory.com/timeline1940s.htm |title=Historical Rugby Milestones 1940s |publisher=rugbyfootballhistory.com |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Die All Blacks sou eers in dieselfde jaar, ná die einde van die [[Tweede Wêreldoorlog]], weer teen Suid-Afrika speel toe hulle die land met Fred Allen as kaptein besoek het. ’n Berugte All Blacks-rekord is tydens dié besoek opgestel — die All Blacks se nederlaag in twee toetswedstryde op een dag. Gelyktydig het die Wallabies ’n toer na Nieu-Seeland onderneem, omdat die Māorispelers as gevolg van die Apartheidpolitik nie vir die wedstryde teen die Springbokke gekies is nie en saam met reserwespelers ’n tweede span gevorm het. Vervolgens het die Springbokke slegs teen ''Pākehā'' (Nieu-Seelanders met ’n Europese afkoms) gespeel.<ref>{{en}} {{cite book |author=Max Howell |title=Born to Lead: Wallaby Test Captains |publisher=Celebrity Books |location=North Harbour |year=2005 |isbn=1-877252-18-2 |pages=128}}</ref> Die beperking vir nieblanke spelers was tot die 1970-toer in werking, toe vier spelers met ’n Māori- en ’n Samoaanse herkoms as “eerblankes” na Suid-Afrika kon gaan.<ref>{{en}} {{cite book |author=Malcolm Mulholland |title=Beneath the Maori Moon: An Illustrated History of Maori Rugby |publisher=Huia Publishers |location=Wellington |year=2009 |isbn=978-1-86969-305-3 |pages=164–165}}</ref> Op die middag van 3 September (Nieu-Seelandse tyd) is die All Blacks onder kaptein J. B. (Johnny) Smith in Wellington deur Australië met 11–6 verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/105 |title=1949 Australia tour to New Zealand |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Dieselfde middag in Suid-Afrika (Suid-Afrikaanse tyd) het die All Blacks onder kaptein Ron Elvidge (Allen was beseer) met 3–9 teen die Springbokke in [[Durban]] verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/103 |title=1949 New Zealand tour to South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Die All Blacks in Nieu-Seeland het ook hulle tweede toets met 16–9 verloor, waarmee Australië die Bledisloebeker vir die eerste keer ingepalm het. Alhoewel elke wedstryd ’n taai stryd was, het die All Blacks die reeks met 0–4 verloor, tot op hede ’n negatiewe rekord vir die All Blacks.<ref>{{en}} {{cite book |author=Winston McCarthy |title=Haka! The All Blacks Story |url=https://archive.org/details/hakaallblackssto0000wins |publisher=Pelham Books |location=London |year=1968 |isbn=978-0-7207-0206-4 |pages=[https://archive.org/details/hakaallblackssto0000wins/page/207 207]}}</ref> Sedertdien staan vir die All Blacks die jaar 1949 as “verskriklike jaar” bekend, aangesien hulle hul ses toetswedstryde dié jaar verloor het. Gevolglik het die NSRVU daarop besluit om hul kragte saam te snoer en voortaan geen tweede span gelyktydig te laat speel nie.<ref>{{en}} {{cite book |author=Winston McCarthy |title=Haka! The All Blacks Story |url=https://archive.org/details/hakaallblackssto0000wins |publisher=Pelham Books |location=Londen |year=1968 |isbn=978-0-7207-0206-4 |pages=[https://archive.org/details/hakaallblackssto0000wins/page/217 217]–218}}</ref> Die Britse Leeus het in 1950 na Nieu-Seeland getoer, maar drie van die vier toetswedstryde teen die All Blacks verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/1950-australia-new-zealand/ |title=1950 Australia & New Zealand |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Die twee reeksnederlae teen Suid-Afrika het beteken dat die Springbokke se 1956-besoek aan Nieu-Seeland met groot afwagting ingewag is. Die All Blacks se kaptein was Bob Duff en die [[afrigter]] Bob Stuart. Die 3–1-reeksoorwinning was die eerste oor die Springbokke en ook die Springbokke se eerste reeksnederlaag teen enige teenstander.<ref>{{en}} {{cite book |author=Grant Harding, David Williams |title=The Toughest of Them All: New Zealand and South Africa, the Struggle for Rugby Supremacy |publisher=Penguin Books |location=Auckland/New York |year=2000 |isbn=0-14-029577-1 |pages=52–53}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/130 |title=1956 South Africa tour to Australasia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Tydens dié reeks het die All Blacks Don Clarke en Kevin Skinner vir die laaste twee toetswedstryde benoem om die reeksoorwinning te help beklink.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbymuseum.co.nz/asp/container_pages/normal_menu/rmArticle.asp?IDID=152 |title=THE 1956 SPRINGBOK TOUR |publisher=New Zealand Rugby Museum |accessdate=5 Junie 2012 |archive-url=https://archive.today/20120605005815/http://www.rugbymuseum.co.nz/asp/container_pages/normal_menu/rmArticle.asp?IDID=152 |archive-date=5 Junie 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Skinner is ingesluit om die Springbokstutte “uit te sorteer”, terwyl Don Clarke weens sy doelskopvermoeë vervolgens bekend sou staan as “The Boot”.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.allblacks.com/all-players/profile/Kevin-Skinner-AB-491 |title=Kevin Skinner |publisher=All Blacks |accessdate=9 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.allblacks.com/all-players/profile/Don-Clarke-AB-580 |title=Don Clarke #580 |publisher=All Blacks |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Die All Blacks se 3–1 reeksoorwinning oor die Leeus in 1959 het ’n dominante tydperk van All Black-rugby ingelui.<ref>{{en}} {{cite book |author=Winston McCarthy |title=Haka! The All Blacks Story |url=https://archive.org/details/hakaallblackssto0000wins |publisher=Pelham Books |location=Londen |year=1968 |isbn=978-0-7207-0206-4 |pages=[https://archive.org/details/hakaallblackssto0000wins/page/267 267]–272}}</ref> Dit is opgevolg deur ’n 1963–64-toer na die Verenigde Koninkryk, gelei deur Wilson Whineray, wat baie naby aan ’n Grand Slam gekom het maar daarvan ontneem is deur ’n puntelose gelykopuitslag teen Skotland.<ref name="GrandSlamAttempts">{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/sport/news/article.cfm?c_id=4&objectid=10357266 |title=Beach beckons as All Blacks celebrate history |publisher=[[The New Zealand Herald]] |date=27 November 2005 |accessdate=30 September 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070930014500/http://www.nzherald.co.nz/event/story.cfm?c_id=1500971&ObjectID=10357266 |archive-date=30 September 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die enigste nederlaag op die toer was teen Newport RFC wat die All Blacks op 30 Oktober 1963 met 3–0 by Rodney Parade, Newport, geklop het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.historyofnewport.co.uk/games/games.php?id=000018 |title=New Zealand, 30 October 1963 |work=History of Newport |publisher=Newport RFC |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Later sou die 1967-span drie toetswedstryde wen, maar hulle kon nie teen Ierland speel nie as gevolg van ’n [[bek-en-klouseer]]-bedreiging, waarvolgens die All Blacks die Grand Slam nie meer kon aanteken nie.<ref name="GrandSlamAttempts" /> Die toer het deel gevorm van die All Blacks se langste segetog tussen 1965 en 1970 waartydens hulle 17 toetsoorwinnings behaal het;<ref>{{en}} {{cite book |author=Ron Palenski |title=Century in Black: 100 Years of All Black Test Rugby |url=https://archive.org/details/centuryinblack0000ronp |publisher=Hodder Moa Beckett Publishers |location=Auckland |year=2003 |isbn=1-86958-937-8 |pages=[https://archive.org/details/centuryinblack0000ronp/page/269 269]}}</ref> dié rekord is in 1998 deur die Springbokke geëwenaar en in 2010 deur Litaue verbeter.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/sport/news/article.cfm?c_id=4&objectid=10640778 |title=Lithuania sets rugby record |publisher=[[The New Zealand Herald]] |date=25 April 2010 |accessdate=9 Maart 2026}} {{dooie skakel}}</ref> Alhoewel die 1966-Leeus tydens hulle Nieu-Seelandse toer met 4–0 verslaan is, is die geluk vyf jaar later omgekeer toe die 1971-Leeus, onder die kapteinskap van die Wallieser John Dawes, die All Blacks in ’n toetsreeks met 2–1 (met een gelykop) verslaan het wat tot op hede steeds die Leeus se enigste reeksoorwinning oor Nieu-Seeland is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/1966-australia-new-zealand/ |title=1966 Australia & New Zealand |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=9 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/1971-australia-new-zealand/ |title=1971 Australia & New Zealand |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> In 1972/73 het die All Blacks ’n Europatoer van 32 wedstryde aangepak. Die 1972/3-besoekers aan die Britse Eilande het as gevolg van ’n gelykopuitslag teen Ierland net-net nie daarin geslaag om ’n Grand Slam te behaal nie.<ref name="GrandSlamAttempts" /> Die toer is ook noemenswaardig vir die huistoe stuur van die stut Keith Murdoch wat na bewering tydens feesvieringe ná die oorwinning oor Wallis betrokke was by ’n kroeggeveg in ’n [[Cardiff]]hotel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/all-blacks/news/article.cfm?c_id=116&objectid=10348988 |title=Disgraced All Black 'heroic' in dignified silence |publisher=[[The New Zealand Herald]] |author=Robert Lowe |date=7 Oktober 2005 |accessdate=9 Maart 2026}} {{dooie skakel}}</ref> === Omstrede toere === [[Lêer:AllblacksItalia1980.jpg|duimnael|Die All Blacks teen Italië in 1980]] [[Lêer:1981-springbok-tour-auckland-entry-to-ground.jpg|duimnael|[[Polisie]] buite [[Edenparkstadion|Edenpark]] voor ’n All Blacks-wedstryd tydens die Springbok-toer in 1981]] [[Lêer:Argentina vs all blacks reid running.jpg|duimnael|Die All Blacks speel teen Argentinië tydens hul 1985-toer]] Uit ’n sportiewe oogpunt was die uit 24 wedstryde bestaande All Blacks se 1976-toer na Suid-Afrika minder suksesvol: Die All Blacks het drie wedstryde teen provinsiale spanne en ook drie van hul vier toetswedstryde teen die Springbokke verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/272 |title=1976 New Zealand tour to South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Dié toer na Suid-Afrika het veral tot politieke opslae gelei. Weens die Suid-Afrikaanse apartheidsbeleid het baie Māori geweier om in Suid-Afrika te speel. Van die begin van die 1960’s af is met openbare proteste en politieke druk probeer om die NSRVU te oortuig, om óf hoegenaamd geen Māori te keur nie óf toere na Suid-Afrika nie te onderneem nie. Terwyl die eerste minister Norman Kirk in 1973 ’n toer van die All Blacks na Suid-Afrika verbied het, het sy opvolger Robert Muldoon in 1976 egter sy toestemming vir ’n toer van die All Blacks na Suid-Afrika gegee.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/nz/news/article.cfm?c_id=1&objectid=10392040 |title=It's time to close the final chapter |publisher=[[The New Zealand Herald]] |date=19 Julie 2006 |accessdate=7 Junie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200607180030/https://www.nzherald.co.nz/nz/news/article.cfm?c_id=1&objectid=10392040 |archive-date=7 Junie 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Nadat die span ondanks skerp proteste na Suid-Afrika vertrek het, het ’n aantal Afrikalande Nieu-Seeland se uitsluiting van die [[Olimpiese Somerspele 1976]] geëis. Die [[Internasionale Olimpiese Komitee]] het egter nie gereageer nie aangesien rugby destyds nie ’n Olimpiese sportsoort was nie. Vervolgens het 28 oorwegend Afrikalande die Olimpiese Spele in [[Montreal]] geboikot.<ref>{{de}} {{cite book |author=Volker Kluge |title=Olympische Sommerspiele – Die Chronik III |publisher=Sportverlag |location=Berlyn |year=2000 |isbn=3-328-00741-5 |pages=450–451}}</ref> Die All Blacks kon weereens nie daarin slaag om ’n toetsreeks in Suid-Afrika te wen nie en het dit eers in 1996, ná die einde van [[Apartheid]], vermaag. Die 1976-toer het bygedra tot die Gleneagles-ooreenkoms wat deur die Staatshoofde van die [[Britse Statebond]] in 1977 goedgekeur is en enige sportiewe verbintenis met Suid-Afrika verbied het.<ref name="Gleneagles">{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/culture/1981-springbok-tour/gleneagles-agreement |title=From Montreal to Gleneagles |work=New Zealand History |publisher=Minister van Kultuur en Erfenis |date=11 April 2014 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Ook in 1977 het Nieu-Seeland die toetsreeks teen die Britse Leeus ná drie naelskraapse oorwinnings en ’n ewe naelskraapse nederlaag beklink.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/1977-new-zealand/ |title=1977 New Zealand |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> ’n Jaar later het Graham Mourie die All Blacks aangevoer tydens hulle eerste Grand Slam wat met ’n 13–12-oorwinning oor Wallis beklink is. Die wedstryd het tot groot omstredenheid gelei nadat die All Blacks gewen het as gevolg van ’n strafskop laat in die wedstryd.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/sport/news/article.cfm?c_id=4&objectid=10541667 |title=Rugby's 10 worst refereeing howlers |publisher=[[The New Zealand Herald]] |author=Steve Deane |date=7 November 2008 |accessdate=23 Oktober 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121023101148/https://www.nzherald.co.nz/sport/news/article.cfm?c_id=4&objectid=10541667 |archive-date=23 Oktober 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die slot Andy Haden het in ’n poging om die strafskop te bekom uit die lynstaan geduik; die strafskop wat deur die skeidsregter Roger Quittenton toegeken is, was egter teen Wallis se slot Geoff Wheel wat van die skouer van Frank Oliver afgespring het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.tiscali.co.uk/news/newswire.php/news/reuters/2005/11/24/sport/mouriehasmixedemotionsoverhadendive.html |title=Mourie has mixed emotions over Haden dive |publisher=tiscali.co.uk |date=24 November 2005 |author=John Mehaffey |accessdate=12 Oktober 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071012004557/http://tiscali.co.uk/news/newswire.php/news/reuters/2005/11/24/sport/mouriehasmixedemotionsoverhadendive.html |archive-date=12 Oktober 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die All Blacks se enigste nederlaag tydens die toer was die berugte 0–12-nederlaag teen die Ierse provinsie [[Munster Rugby|Munster]] op Thomond Park.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/observer/osm/story/0,,678170,00.html |title=The 10 greatest shocks in sport's history |publisher=[[The Guardian]] |author=Oliver Irish |date=7 April 2002 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Die nederlaag het bekendheid verwerf deur die toneelstuk “Alone it Stands” deur John Breen.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://nbr.co.nz/smythe/2005/04/alone-it-stands-at-court-theatre.html |title=Alone It Stands – at Court Theatre |publisher=nbr.co.nz/smythe |author=John Smythe |date=1 April 2004 |accessdate=17 Augustus 2005 |archive-url=https://web.archive.org/web/20050817144751/http://nbr.co.nz/smythe/2005/04/alone-it-stands-at-court-theatre.html |archive-date=17 Augustus 2005 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://culturevulture.net/theater/alone-it-stands-john-breen/ |title=Alone It Stands – John Breen |publisher=Culture Vulture |date=6 Junie 2001 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Die 1981-Springbokrugbytoer na Nieu-Seeland het gelei tot betogings teen Suid-Afrika se apartheidsbeleid<ref name="1981wairarapa">{{en}} {{cite web |url=http://wairarapa.co.nz/times-age/weekly/2001/springboks_tour.html |title=Dark days of thunder – when a free nation confronted apartheid in sport |publisher=wairarapa.co.nz |author=Sharpe Marty |date=25 Augustus 2001 |accessdate=17 Februarie 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060217223452/http://wairarapa.co.nz/times-age/weekly/2001/springboks_tour.html |archive-date=17 Februarie 2006 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> op ’n skaal wat sedert die 1951-waterfrontdispuut nie in Nieu-Seeland gesien is nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.nzhistory.net.nz/culture/springbok-tour |title=A country divided |work=New Zealand History |publisher=Ministerie van Kultuur en Erfenis |accessdate=24 Oktober 2012 |author=Steve Watters |archive-url=https://www.webcitation.org/6Ber9dKmf?url=http://www.nzhistory.net.nz/culture/1981-springbok-tour |archive-date=24 Oktober 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die NSRVU het die Springbokke na Nieu-Seeland uitgenooi omdat die [[Robert Muldoon|Muldoon]]-regering geweier het om politiek en sport te meng.<ref name="Gleneagles" /> Reeds voor die begin van die toer is dié besluit skerp gekritiseer. Baie het dit as ondersteuning van ’n blanke oorheersing in Suid-Afrika beskou, terwyl ander na die gespanne verhoudings met die Māori tuis verwys het. Van einde Julie tot middel September het die Suid-Afrikaners 17 wedstryde in Nieu-Seeland, waaronder drie toetswedstryde teen die All Blacks, gespeel. Alhoewel die All Blacks die toetsreeks gewen het, is twee van die toer se provinsiale wedstryde gekanselleer. Die wedstryde het groot skare gelok, maar die hele toer is gekenmerk deur geweld en betogings. In [[Hamilton, Nieu-Seeland|Hamilton]] het 350 betogers die versperrings verwyder, die speelveld ingestorm en ’n kansellasie van die wedstryd afgedwing.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/media/video/game-cancelled-in-hamilton |title=Game cancelled in Hamilton, 1981 Springbok tour |work=New Zealand History |publisher=Ministerie van Kultuur en Erfenis |date=4 Julie 2006 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> In [[Timaru]] moes ook ’n wedstryd afgelas word en Wellington het herhaaldelike straatgevegte gesien. Gedurende die laaste wedstryd in [[Auckland]] is uit ’n laag vlieënde vliegtuig meelsakke, pamflette en ’n plakkaat wat [[Steve Biko]] gehuldig het op die speelveld in [[Edenparkstadion|Edenpark]] neergegooi.<ref name="Tour Diary">{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/culture/1981-springbok-tour/tour-diary |title='A war played out twice a week' |work=New Zealand History |publisher=Ministerie van Kultuur en Erfenis |author=Steve Watters |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Tydens die toer het die land onrus deurgemaak en die toer het ’n beduidende impak op die Nieu-Seelandse samelewing gehad.<ref name="1981wairarapa" /><ref name="Tour Diary" /><ref name="TurningPoint">{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/nz/news/article.cfm?c_id=1&objectid=10390269 |title=Protests a turning point in the history of New Zealand |publisher=[[The New Zealand Herald]] |author=Ruth Hill |date=8 Julie 2006 |accessdate=29 September 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070929121654/http://www.nzherald.co.nz/section/4/story.cfm?c_id=4&ObjectID=10390269 |archive-date=29 September 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Tydens die Britse Leeus se 1983-toer na Nieu-Seeland het die Britte se verouderde rugby teenoor die Nieu-Seelandse s’n duidelik na vore getree en die besoekers het die toetsreeks met 0–4 verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espn.com/rugby/story/_/id/19176624/the-1983-lions-tour-new-zealand-which-began-hope-ended-calamity |title=The 1983 Lions tour of New Zealand which began in hope but ended in calamity |publisher=ESPNscrum |author=Huw Richards |date=21 April 2017 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Die 6–38-nederlaag in die vierde toetswedstryd is die ergste in dié tyd vir die Britse Leeus teen ’n nasionale span.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.scotsman.com/sport/rugby-union/on-this-day-1983-lions-suffer-worst-ever-defeat-2915410 |title=On this day 1983: Lions suffer worst ever defeat |publisher=The Scotsman |author=Duncan Smith |date=16 Julie 2020 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Alhoewel daar nuwe protesaksies verwag is en die projek met die Gleneagles-ooreenkoms gebots het, het die NSRVU die Suid-Afrikaanse beheerliggaam se uitnodiging vir ’n teenbesoek aanvaar en in 1985 ’n toer na Suid-Afrika voorberei. Twee advokate het klagte ingedien en aangevoer dat die toer nie in die grondwetlike belang van die Nieu-Seelandse Rugbyvoetbalunie ten einde van die bevordering van die spel was nie.<ref name="TurningPoint" /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbymuseum.co.nz/ABProfilee.asp?level1=All_Blacks&Level2=ABC&IDID=289 |title=Bernie Fraser |publisher=New Zealand Rugby Museum |author=Bob Luxford |accessdate=24 Oktober 2012 |archive-url=https://www.webcitation.org/6BerCy1qE?url=http://www.rugbymuseum.co.nz/ABProfilee.asp?level1=All_Blacks |archive-date=24 Oktober 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.dnzb.govt.nz/dnzb/default.asp?Find_Quick.asp?PersonEssay=5B31 |title=Blazey, Cecil Albert 1909–1998 |publisher=Dictionary of New Zealand Biography |author=Julia Millen |date=7 April 2006 |accessdate=24 Oktober 2012 |archive-url=https://www.webcitation.org/6BerF93Rm?url=http://www.teara.govt.nz/en/biographies/5b31/1 |archive-date=24 Oktober 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Pleks daarvan is op korttermyn ’n toer na Argentinië gereël.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/430 |title=1985 New Zealand tour to Argentina |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Beide in Suid-Afrika en Nieu-Seeland was daar mense wat steeds ’n toer van Nieu-Seeland na Suid-Afrika sou ondersteun het. Gevolglik is in 1986 ’n privaat georganiseerde toer met rebellerende spelers gereël. Die span, wat as “die Kavaliers” bekend gestaan het, het 28 van die 30 spelers wat vir die 1985-All Blacks-toer gekies is, ingesluit en twaalf wedstryde in Suid-Afrika gespeel, waaronder vier wat as “toetswedstryde” bestempel is. Die Springbokke het die eerste, derde en vierde toetswedstryde gewen en die rebelle kon nie die droom om die Springbokke in Suid-Afrika te klop verwesenlik nie. Die Geel Bladsye het die toer met R2,5 miljoen geborg wat beskryf is as die grootste rugbyborgskap in Suid-Afrika tot op daardie stadium. Gerugte het die rondte gedoen dat die spelers betaal is, op ’n stadium toe rugby nog streng ’n amateursport was.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbymuseum.co.nz/asp/container_pages/normal_menu/rmArticle.asp?IDID=154 |title=The 1986 Cavaliers Tour |publisher=New Zealand Rugby Museum |accessdate=26 Augustus 2007}} {{dooie skakel}}</ref> Die Kavalierstoer het die All Blacks se voorbereiding op die eerste [[rugbywêreldbeker]]toernooi in [[Rugbywêreldbeker 1987|1987]] ietwat ontwrig. Die rebelle is baie lig gestraf en is slegs vir twee toetswedstryde geskors. Lede van die Kavaliers het maklik gemeng met hul tydelike plaasvervangers, die sogenaamde ‘Baby Blacks’. Die Kavaliers se beproewing op die Suid-Afrikaanse Hoëveld het waarskynlik bygedra tot die All Blacks se oorwinning tydens die eerste wêreldbeker. Meer as die helfte van die span wat Frankryk in die 1987-eindstryd geklop het, was voormalige Kavaliers.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/media/photo/cavaliers-rugby-tour-1985 |title=Cavaliers rugby tour, 1986 |work=New Zealand History |publisher=Ministerie van Kultuur en Erfenis |date=12 Junie 2014 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Eers in 1992, ná die apartheidsera, is weer toetswedstryde tussen Nieu-Seeland en Suid-Afrika gereël. === Vroeë wêreldbekertoernooie === [[Lêer:Webb Ellis Cup.jpg|duimnael|upright|Die [[Webb Ellis-beker]] is op die spel tydens rugbywêreldbekertoernooie]] Die Nieu-Seelandse en Australiese rugbyunies was toonaangewend by die invoering van die [[rugbywêreldbeker]]toernooi, waarvolgens beide Nieu-Seeland en Australië die eerste [[Rugbywêreldbeker 1987]] aangebied het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/culture/1987-rugby-world-cup/the-world-cup-is-born |title=1987 Rugby World Cup: The long road to the cup |publisher=New Zealand History |date=2021 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Die All Blacks het aan hul status as algehele gunstelinge voldoen. Ná drie maklike oorwinnings tydens die groepfase oor [[Italiaanse nasionale rugbyspan|Italië]], [[Fidjiaanse nasionale rugbyspan|Fidji]] en [[Argentynse nasionale rugbyspan|Argentinië]] het hulle Skotland in die kwarteindstryd en Wallis in die halfeindstryd verslaan. In die eindstryd op [[Edenparkstadion|Edenpark]] in [[Auckland]] het hulle [[Franse nasionale rugbyspan|Frankryk]] met 29–9 geklop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/1987/overview |title=Rugby World Cup 1987: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Nieu-Seeland het slegs 52 punte afgestaan en 43 drieë gedruk.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbymuseum.co.nz/toursbreak.asp?level1=All_Black_Tests&Level2=ABC&IDID=103 |title=World Cup in New Zealand and Australia |publisher=New Zealand Rugby Museum |accessdate=24 Oktober 2012 |archive-url=https://www.webcitation.org/6BerL29Xf?url=http://www.rugbymuseum.co.nz/toursbreak.asp?level1=All_Black_Tests |archive-date=24 Oktober 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref name="ruwc">{{en}} {{cite web |url=http://stats.allblacks.com/asp/rwc.asp |title=Match Centre – All Blacks at the Rugby World Cup |publisher=All Blacks |accessdate=7 Oktober 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241007093603/http://stats.allblacks.com/asp/rwc.asp |archive-date=7 Oktober 2024 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die All Blacks se oorheersing was ook tydens die 1988-toer na Australië duidelik, toe hulle onoorwonne gebly het (twaalf oorwinnings en een gelykop).<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/468 |title=1988 New Zealand tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Die jaar 1989 het nog beter verloop, toe die All Blacks al hul 19 wedstryde gewen het (waaronder sewe toetswedstryde). In Augustus 1990 is hulle vir die eerste keer in vier jaar deur die Wallabies verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/513 |title=1990 Australia tour to New Zealand |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Voor die [[Rugbywêreldbeker 1991]] was die All Blacks ’n verouderde span wat deur Alex Wyllie en John Hart saam afgerig is.<ref>{{en}} {{cite book |author=Ron Palenski |title=Century in Black: 100 Years of All Black Test Rugby |url=https://archive.org/details/centuryinblack0000ronp |publisher=Hodder Moa Beckett Publishers |location=Auckland |year=2003 |isbn=1-86958-937-8 |pages=[https://archive.org/details/centuryinblack0000ronp/page/227 227]}}</ref> Hulle het gesukkel tydens die groepwedstryde teen Engeland, die [[Verenigde State se nasionale rugbyspan|Verenigde State]] en Italië, maar het daarin geslaag om hulle kwarteindstryd teen [[Kanadese nasionale rugbyspan|Kanada]] te wen.<ref>{{en}} {{cite book |author=Ron Palenski |title=Century in Black: 100 Years of All Black Test Rugby |url=https://archive.org/details/centuryinblack0000ronp |publisher=Hodder Moa Beckett Publishers |location=Auckland |year=2003 |isbn=1-86958-937-8 |pages=[https://archive.org/details/centuryinblack0000ronp/page/228 228]}}</ref> Daarna is hulle deur die latere kampioen Australië met 16–6 in die halfeindstryd op Lansdowne Road in Dublin geklop. In die klein finale om die derde plek het hulle Skotland verslaan.<ref name="ruwc" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/1991/overview |title=Rugby World Cup 1991: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Kort ná die toernooi het baie spelers en die afrigter, Wyllie, wat ’n 86%-wentempo in 29 toetse behaal het, uitgetree.<ref name="Palenski290">{{en}} {{cite book |author=Ron Palenski |title=Century in Black: 100 Years of All Black Test Rugby |url=https://archive.org/details/centuryinblack0000ronp |publisher=Hodder Moa Beckett Publishers |location=Auckland |year=2003 |isbn=1-86958-937-8 |pages=[https://archive.org/details/centuryinblack0000ronp/page/290 290]}}</ref> Die aansienlik jonger span het aanvanklik nie op die gewone hoë vlak gespeel nie. Terwyl die All Blacks in 1993 die toetsreeks teen die Britse Leeus met 2–1 beklink het, het hulle ’n jaar later twee agtereenvolgende tuiswedstryde teen Frankryk verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/1993-new-zealand/ |title=1993 New Zealand |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=9 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/590 |title=1994 France tour to Canada and New Zealand |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Daarna het die All Blacks die eerste toetsreeks teen Suid-Afrika ná die einde van apartheid met twee oorwinnings en een gelykopuitslag beklink.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/593 |title=1994 South Africa tour to New Zealand |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Laurie Mains het in 1992 vir Wyllie vervang en opdrag gekry om die span op die [[Rugbywêreldbeker 1995]] in Suid-Afrika voor te berei. Die All Blacks was weereens die gunstelinge om die toernooi te wen.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://worldcupweb.com/WCrugby/donews.asp?ID=1634 |title=All set for World Cup semis |publisher=worldcupweb.com |date=14 November 2003 |accessdate=11 November 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061111001951/http://www.worldcupweb.com/WCrugby/donews.asp?ID=1634 |archive-date=11 November 2006 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Hulle het hulle status as gunstelinge onderstreep toe hulle Ierland en Wallis tydens die groepfase verslaan het. Daarna is [[Japannese nasionale rugbyspan|Japan]] met 145–17 verneder, hulle hoogste oorwinning in dié tyd.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/rugby_world_cup/history/3090865.stm |title=World Cup records |publisher=[[BBC]] |date=26 September 2003 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Hulle het voortgegaan, toe ’n jong [[Jonah Lomu]] vier drieë teen Engeland gedruk het in die All Blacks se 45–29 halfeindstrydoorwinning.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbymuseum.co.nz/ABProfilee.asp?level1=All_Blacks&Level2=ABC&IDID=506 |title=Jonah Tali Lomu |publisher=New Zealand Rugby Museum |author=Lindsay Knight |accessdate=14 Maart 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070314224022/http://www.rugbymuseum.co.nz/ABProfilee.asp?level1=All_Blacks&Level2=ABC&IDID=506 |archive-date=14 Maart 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die All Blacks sou egter op die ou einde in die eindstryd teen die gasheer in hulle eerste wêreldbekertoernooi in [[ekstra tyd]] verloor toe die Spingboklosskakel [[Joel Stransky]] die beker met ’n skepskop beklink het.<ref name="ruwc" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/1995/overview |title=Rugby World Cup 1995: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Die All Blacks is skynbaar deur ’n onheilspellende voedselvergiftiging van die vorige dag geteister. Sedertdien doen samesweringsteorië die rondte, waarvolgens Suid-Afrikaanse rugbyamptenare of ’n kelnerin genaamd “Suzie” ’n stof in die All Blacks se ete sou gemeng het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/observer/osm/story/0,,1251765,00.html |title=OSM's sporting plaque |publisher=[[The Guardian]] |accessdate=9 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.independent.co.uk/news/rugby-players-food-may-have-been-spiked-1353245.html |title=Rugby players' food may have been spiked |publisher=[[The Independent]] |date=20 November 1996 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyheaven.smh.com.au/articles/2003/08/11/1060588317125.html |title=Suzie never existed |publisher=Rugby Heaven |accessdate=4 Desember 2003 |archive-url=https://web.archive.org/web/20031204033730/http://www.rugbyheaven.smh.com.au/articles/2003/08/11/1060588317125.html |archive-date=4 Desember 2003 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugby.com.au/news/springboks_poisoned_at_1995_cup:_luyt,12170.html |title=Springboks poisoned at 1995 Cup: Luyt |publisher=[[Rugby Australia]] |date=30 Oktober 2003 |accessdate=27 Augustus 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060827222052/http://rugby.com.au/news/springboks_poisoned_at_1995_cup:_luyt,12170.html |archive-date=27 Augustus 2006 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/rugby_world_cup/history/2960348.stm |title=1995: Party time for SA |publisher=[[BBC]] |date=24 September 2003 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> === Begin van die professionele tydperk === [[Lêer:France All Blacks 16-11-2002.jpg|duimnael|Frankryk huisves die All Blacks op die [[Stade de France]], [[Saint-Denis]], 2002]] Om die toenemende oorskakeling van goeie spelers na finansieel gevestigde [[rugby league]]-spanne teen te werk het die Internasionale Rugbyvoetbalraad in Augustus 1995 besluit om van rugby ’n professionele sport te maak. In dieselfde jaar het die beheerliggame van Suid-Afrika, Nieu-Seeland en Australië die konsortium SANZAR gestig om televisie-uitsaairegte vir twee nuwe kompetisies te verkoop, die internasionale kompetisie Super 12 (nou [[Superrugby]]) en die Drienasiesreeks van die nasionale spanne (nou [[Die Rugbykampioenskap]]).<ref>{{en}} {{cite book |author=Bob Howitt |title=SANZAR Saga: Ten Years of Super 12 and Tri-Nations Rugby |publisher=HarperCollins Publishers |location=New York |year=2005 |isbn=1-86950-566-2 |pages=7}}</ref> Aangesien die nuwe toernooie min plek vir maandelange oorsese toere gelaat het, het dié tradisie uit die amateurtydperk vinnig tot ’n einde gekom (behalwe vir die vierjaarlikse Leeustoere). Die eerste Drienasiesreeks is in [[1996-Drienasiesreeks|1996]] beslis met die All Blacks wat al vier toetswedstryde gewen het om die trofee in te palm.<ref>{{en}} {{cite book |author=Bob Howitt |title=SANZAR Saga: Ten Years of Super 12 and Tri-Nations Rugby |publisher=HarperCollins Publishers |location=New York |year=2005 |isbn=1-86950-566-2 |pages=170}}</ref> Op die 1996-Drienasiesoorwinning het nog ’n historiese mylpaal gevolg: Tydens die daaropvolgende toetsreeks in Suid-Afrika het die All Blacks onder die nuwe afrigter, John Hart, en hul kaptein Sean Fitzpatrick vir die eerste keer daarin geslaag om ’n toetsreeks in Suid-Afrika te beklink.<ref name="PalenskiSA1996">{{en}} {{cite book |author=Ron Palenski |title=Century in Black: 100 Years of All Black Test Rugby |url=https://archive.org/details/centuryinblack0000ronp |publisher=Hodder Moa Beckett Publishers |location=Auckland |year=2003 |isbn=1-86958-937-8 |pages=[https://archive.org/details/centuryinblack0000ronp/page/206 206]}}</ref> Fitzpatrick het die reeksoorwinning hoër geag as Nieu-Seeland se 1987-wêreldbekeroorwinning, waaraan hy ook deelgeneem het.<ref name="PalenskiSA1996" /> Die volgende twee seisoene het gemengde resultate vir die All Blacks opgelewer: hulle het tydens die [[1997-Drienasiesreeks]] al hul wedstryde gewen en die titel suksesvol verdedig, maar in [[1998-Drienasiesreeks|1998]] sou hulle al hul vier toetse van die reeks verloor.<ref>{{en}} {{cite book |author=Bob Howitt |title=SANZAR Saga: Ten Years of Super 12 and Tri-Nations Rugby |publisher=HarperCollins Publishers |location=New York |year=2005 |isbn=1-86950-566-2 |pages=185}}</ref> Dit sou ook die eerste keer sedert 1949 wees dat hulle vier keer aanmekaar verloor het.<ref>{{en}} {{cite book |author=Bob Howitt |title=SANZAR Saga: Ten Years of Super 12 and Tri-Nations Rugby |publisher=HarperCollins Publishers |location=New York |year=2005 |isbn=1-86950-566-2 |pages=199}}</ref> Op 28 Augustus 1999 het hulle hul ergste toetsnederlaag in dié tyd gely, toe hulle met 7–28 teen Australië in [[Sydney]] verloor het.<ref name="palenski233">{{en}} {{cite book |author=Ron Palenski |title=Century in Black: 100 Years of All Black Test Rugby |url=https://archive.org/details/centuryinblack0000ronp |publisher=Hodder Moa Beckett Publishers |location=Auckland |year=2003 |isbn=1-86958-937-8 |pages=[https://archive.org/details/centuryinblack0000ronp/page/233 233]}}</ref> Die All Blacks het tydens die [[Rugbywêreldbeker 1999]] een maand later herstel en hulle groep oorheers deur onder andere Engeland met 30–16 op [[Twickenham-stadion|Twickenham]] te verslaan; hulle het ook [[Tongaanse nasionale rugbyspan|Tonga]] en Italië heeltemal gedomineer. In die kwarteindstryd het hulle Skotland met 30–18 geklop om in die halfeindstryd teen Frankryk op Twickenham te staan te kom. Die All Blacks het teen halftyd met 17–10 voorgeloop,<ref name="palenski233" /> maar in die tweede helfte het Frankryk skitterende rugby gespeel waarop die All Blacks geen antwoord gehad het nie en Frankryk het uiteindelik met 43–31 gewen.<ref name="palenski233" /> In die klein finale om die derde plek is die All Blacks deur die Springbokke verslaan.<ref name="ruwc" /><ref name="palenski233" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/1999/overview |title=Rugby World Cup 1999: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Daarna het Hart as afrigter bedank hy en is met twee mede-afrigters, Wayne Smith en Tony Gilbert, vervang. In 2000 was die Nieu-Seelandse beheerliggaam een van die stigterslede van die vastelandse beheerliggaam Vereniging van Oseaniese Rugbyunies (''Federation of Oceania Rugby Unions'', FORU; nou [[Oseanië Rugby]], OR).<ref name="islands" /> Onder Smith en Gilbert het die All Blacks telkens tweede geëindig tydens die [[2000-Drienasiesreeks|2000]]- en [[2001-Drienasiesreeks|2001]]-Drienasiestoernooie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2000 |title=2000 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2001 |title=2001 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Albei afrigters is op 3 Oktober 2001 met John Mitchell vervang, wat die All Blacks afgerig en gelei het tot Drienasiesoorwinnings in [[2002-Drienasiesreeks|2002]] en [[2003-Drienasiesreeks|2003]] en die herowering van die Bledisloebeker (wat sedert 1998 deur Australië gewen is) in 2003.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2002 |title=2002 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2003 |title=2003 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Nadat hulle die 2003-Drienasiesreeks gewen het, het hulle die [[Rugbywêreldbeker 2003]] in Australië as een van die gunstelinge afgeskop en weereens hulle groep oorheers met oorwinnings oor Italië, Kanada en Tonga voordat hulle een van die strafste toernooiwedstryde in dié tyd teen Wallis gewen het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/rugby_world_cup/team_pages/wales/3234965.stm |title=Charvis bowed but proud |publisher=[[BBC]] |date=2 November 2003 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Hulle het dié keer ook daarin geslaag om Suid-Afrika in ’n wêreldbekerwedstryd te klop (met 29–9), maar die All Blacks het in die halfeindstryd in Sydney met 22–10 teen die verdedigende kampioen Australië vasgeval. Daarna het Nieu-Seeland die klein finale om die derde plek teen Frankryk gewen.<ref name="ruwc" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2003/overview |title=Rugby World Cup 2003: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Ná die toernooi is Mitchell deur die NSRVU afgedank en met Graham Henry vervang.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espn.com/rugby/story/_/id/15371552/henry-new-all-blacks-coach |title=Henry is new All Blacks coach |publisher=ESPNscrum |date=18 Desember 2003 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> === Beginnende oorheersing en tweede wêreldbekertitel === [[Lêer:British and Irish Lions scrum.jpg|duimnael|Losskrum tussen die Leeus en die All Blacks in 2005]] [[Lêer:2005 Tri Nations Series - All Blacks vs Wallabies.jpg|duimnael|Die All Blacks teen die Wallabies tydens die [[2005-Drienasiesreeks]]]] [[Lêer:Match NZ-Tonga.JPG|duimnael|Nieu-Seeland teen Tonga tydens die [[Rugbywêreldbeker 2011]]]] [[Lêer:All Blacks parade 2011 RWC (1).jpg|duimnael|Nieu-Seeland nadat hulle in 2011 as die wêreldkampioen gekroon is]] Henry se ampstermyn het afgeskop met twee oorwinnings oor die wêreldkampioen Engeland in 2004. Die twee wedstryde se gesamentlike telling was 72–15, met die All Blacks wat Engeland daarvan weerhou het om enige drieë te druk.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/778 |title=2004 England tour to Australasia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Ondanks dié positiewe begin van Henry se ampstermyn was die [[2004-Drienasiesreeks]] ’n gemengde sukses met twee oorwinnings en nederlae elk. Die kompetisie was taaier as ooit tevore en die uitslag moes deur bonuspunte beslis word wat die All Blacks laaste geplaas het.<ref>Bonuspunte kon op twee manier verdien word: deur vier of meer drieë in ’n wedstryd te druk en deur met sewe punte of minder te verloor.</ref><ref>{{en}} {{cite book |author=Bob Howitt |title=SANZAR Saga: Ten Years of Super 12 and Tri-Nations Rugby |publisher=HarperCollins Publishers |location=New York |year=2005 |isbn=1-86950-566-2 |pages=289}}</ref> Die 2004-seisoen het op ’n hoë noot geëindig met die All Blacks wat in Europa gewen het, waaronder ’n 45–6-rekordoorwinning oor Frankryk.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2004/nov/28/rugbyunion.newzealandrugbyunionteam |title=Carter leads devastating dance of the All Blacks |publisher=[[The Guardian]] |author=Michael Streeter |date=28 November 2004 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> In 2005 was die Britse en Ierse Leeus op toer in Nieu-Seeland. Die All Blacks het die toetsreeks met 3–0 beklink, die [[2005-Drienasiesreeks]] gewen en die eerste Grand Slam sedert 1978 teen die spanne van die Britse Eilande aangeteken.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/2005-new-zealand/ |title=2005 New Zealand |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=9 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2005 |title=2005 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2005/nov/27/rugbyunion.newzealandrugbyunionteam1 |title=Scots unable to derail Blacks' grand slam |publisher=[[The Guardian]] |author=Norman Harris |date=27 November 2005 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Die All Blacks is deur die Internasionale Rugbyraad as “span van die jaar”, Graham Henry as “afrigter van die jaar” en [[Dan Carter]] as “speler van die jaar” aangewys.<ref name="World Rugby Awards" /> Die All Blacks se wenstreep het in die volgende jaar aangehou: In [[2006-Drienasiesreeks|2006]] het hulle die Drienasiesreeks weer verower deur die eerste vyf wedstryde te wen (drie teen Australië en twee teen Suid-Afrika).<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2006 |title=2006 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Hulle het egter hulle laaste wedstryd van die reeks teen Suid-Afrika verloor. Nieu-Seeland het sy einde-van-die-jaar-toer onoorwonne voltooi met rekordoorwinnings oor Engeland, Frankryk en Wallis.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://iol.co.za/sport/rugby/2006-12-22-all-blacks-dominate-with-world-cup-looming/ |title=All Blacks dominate with World Cup looming |publisher=[[IOL]] |author=Foster Niumata |date=22 Desember 2006 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Weens hul uitstekende prestasies is die All Blacks in 2006 weer aangewys as die IRR se “span van die jaar” en die [[losvoorspeler]] [[Richie McCaw]] as “speler van die jaar”.<ref name="World Rugby Awards" /> Daarbenewens is hulle as Laureus se “span van die jaar” en die vleuel [[Jonah Lomu]] as “terugkoms van die jaar” genomineer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.laureus.com/world-sports-awards/2006 |title=Laureus World Sports Awards 2006 winners & nominees |publisher=Laureus Wêreldsporttoekennings |date=2006 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> In 2007 is die All Blacks weer as Laureus se “span van die jaar” genomineer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.laureus.com/world-sports-awards/2007 |title=Laureus World Sports Awards 2007 winners & nominees |publisher=Laureus Wêreldsporttoekennings |date=2007 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Die All Blacks se eerste [[2007-Drienasiesreeks|Drienasiestoets van 2007]] was teen die Springbokke in Durban waar hulle twee drieë in die laaste tien minute gedruk het om die wedstryd met 26–21 te wen. Die volgende week het die Wallabies die All Blacks teen alle verwagtinge op die [[Melbourne-krieketveld]] in [[Melbourne]] verslaan (met 20–15): die All Blacks se eerste nederlaag teen die Wallabies sedert 2004. Australië se nederlaag teen die Springbokke in Suid-Afrika en die All Blacks se 26–12-oorwinning oor Australië in die finale wedstryd in Auckland het egter meegebring dat die All Blacks ook die 2007-Drienasiesreeks en die Bledisloebeker gewen het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyheaven.smh.com.au/articles/2007/07/21/1184560103146.html |title=Kick in the guts for Wallabies |publisher=rugby heaven |accessdate=7 Augustus 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070807124957/http://www.rugbyheaven.smh.com.au/articles/2007/07/21/1184560103146.html |archive-date=7 Augustus 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Ná hul oorwinning tydens die 2007-Drienasiesreeks het Nieu-Seeland die [[Rugbywêreldbeker 2007]] in Frankryk weer as gunstelinge betree en die verwagtinge met twee oorwinnings oor Frankryk tydens opwarmingswedstryde onderstreep. Die All Blacks het die toetse gewen: met 42–11 op Edenpark en met 61–10 op die [[Westpacstadion]]. In ’n derde wedstryd teen Kanada is die All Blacks effens gevlei deur ’n wentelling van 64–13 wat nie Kanada se aanslag ten volle reflekteer nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.abc.net.au/sport/content/200706/s1953312.htm |title=Slick All Blacks belt Canada |publisher=Australian Broadcasting Corporation |date=16 Junie 2007 |accessdate=17 September 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070917054254/http://www.abc.net.au/sport/content/200706/s1953312.htm |archive-date=17 September 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die All Blacks het ná oorwinnings oor Skotland, Italië, [[Roemeense nasionale rugbyspan|Roemenië]] en [[Portugese nasionale rugbyspan|Portugal]] (elkeen met meer as 40 punte) hul groep gewen. Hulle is egter deur die nominale gasheer Frankryk in die kwarteindstryd in Cardiff met 20–18 geklop, gelykstaande aan hul ergste toernooi-uitslag in dié tyd.<ref name="ruwc" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2007/overview |title=Rugby World Cup 2007: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Ná die nederlaag teen Frankryk is die kontrak met die afrigter Graham Henry ten spyte van kritiek verleng, alhoewel die destydse [[Crusaders (Superrugbyspan)|Crusader]]-afrigter Robbie Deans ’n sterk aanspraakmaker was.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/sport/news/article.cfm?c_id=4&objectid=10480740 |title=Reconditioning a mistake – Henry |publisher=[[The New Zealand Herald]] |date=7 Desember 2007 |accessdate=31 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160331125648/http://www.nzherald.co.nz/sport/news/article.cfm?c_id=4&objectid=10480740 |archive-date=31 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die 2008-seisoen het met drie middeljaartoetse teen Ierland en Engeland afgeskop, en Nieu-Seeland het al daardie toetswedstryde gewen.<ref name="2008results">{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/scrum/rugby/records/team/match_results.html?id=2008;team=8;type=year |title=Rugby Union {{!}} 2008 {{!}} New Zealand {{!}} Match results |publisher=ESPNscrum |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Nieu-Seeland het in sy eerste [[2008-Drienasiesreeks|Drienasieswedstryd]] Suid-Afrika met 19–8 in Wellington verslaan, maar is een week later op [[Carisbrook]] in Dunedin deur die Springbokke met 30–28 geklop, wat ’n reeks van 30 oorwinnings tuis beëindig het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nytimes.com/2008/07/13/sports/13iht-RUGBY.1.14449484.html |title=Springboks end home streak of All Blacks |publisher=[[The New York Times]] |date=13 Julie 2008 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbydump.com/news/springboks-end-all-black-home-winning-streak-in-dunedin/ |title=Springboks end All Black home winning streak in Dunedin |publisher=Rugby Dump |date=12 Julie 2008 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Nieu-Seeland het sy volgende Drienasieswedstryd op 26 Julie teen Australië in Sydney met 19–34 verloor, maar ’n week later het die All Blacks die Wallabies tuis met 39–10 geklop.<ref name="2008results" /> Hulle het toe Suid-Afrika met 19–0 op [[Nuwelandstadion]] verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2008/aug/17/newzealandrugbyunionteam.southafricarugbyteam |title=All Blacks manage crisis |publisher=[[The Guardian]] |author=Michael Aylwin |date=16 Augustus 2008 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Nieu-Seeland het sy laaste wedstryd op 13 September teen Australië op Suncorpstadion in [[Brisbane]] met 28–24 gewen en daarmee beide die Bledisloebeker en die Drienasiesitel verdedig.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.espnscrum.com/tri-nations-2008/rugby/match/25714.html |title=Australia v New Zealand |publisher=ESPNscrum |accessdate=8 Oktober 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141008203415/http://www.espnscrum.com/tri-nations-2008/rugby/match/25714.html |archive-date=8 Oktober 2014 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die All Blacks het die 2009-seisoen met ’n 22–27-nederlaag teen Frankryk op Carisbrook afgeskop, maar het een week later wraak geneem en Frankryk in Wellington met 14–10 verslaan. Volgens punteverskil het Frankryk die Dave Gallaher-trofee vir die eerste keer ingepalm.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2009/jun/13/new-zealand-france-rugby-union |title=France complete historic win on New Zealand soil |publisher=[[The Guardian]] |date=13 Junie 2009 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> ’n Week later het die All Blacks Italië met 27–6 in [[Christchurch]] verslaan. Hulle het die [[2009-Drienasiesreeks]] ná Suid-Afrika, wat slegs een wedstryd verloor het, as naaswenner geëindig, en die All Blacks het die reeks met ’n 33–6-oorwinning oor Australië in Wellington afgesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.greenandgoldrugby.com/a-bledisloe-stat-attack/ |title=Statistics and records for Australia Wallabies vs New Zealand All Blacks |publisher=greenandgoldrugby.com |date=15 Julie 2009 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> In 2010 het die All Blacks die [[2010-Drienasiesreeks|Drienasiesreeks]] ná drie agtereenvolgende oorwinnings oor Suid-Afrika vir die tiende keer ingepalm,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espn.com/rugby/report?gameId=103851&league=244293 |title=Gritty All Blacks are worthy champions |publisher=ESPNscrum |author=Huw Baines |date=21 Augustus 2010 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> en hulle het ook die Bledisloebeker ná agtereenvolgende oorwinnings oor Australië gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://edition.cnn.com/2010/SPORT/10/30/rugby.australia.newzealand/index.html |title=Wallabies beat All Blacks with last-minute kick |publisher=[[CNN]] |author=Dean Irvine |date=30 Oktober 2010 |accessdate=23 Augustus 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190823201813/http://edition.cnn.com/2010/SPORT/10/30/rugby.australia.newzealand/index.html |archive-date=23 Augustus 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> ’n Onoorwonne wenstreep, wat in 2009 begin het, het 15 wedstryde bereik.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/scrum/rugby/records/team/most_consecutive_wins.html?id=1;type=class |title=Rugby Union {{!}} Test matches {{!}} Most consecutive wins |publisher=ESPNscrum |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Gevolglik is die All Blacks in 2011 weer as Laureus se “span van die jaar” genomineer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.laureus.com/world-sports-awards/2011 |title=Laureus World Sports Awards 2011 winners & nominees |publisher=Laureus Wêreldsporttoekennings |date=2011 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Ondanks ’n tweede plek tydens die [[2011-Drienasiesreeks]], nadat hulle deur Australië in Brisbane geklop is,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2011/aug/27/australia-win-tri-nations |title=Australia clinch Tri Nations with victory over New Zealand |publisher=The Guardian |author=Mike Averis |date=27 Augustus 2011 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> het die All Blacks as eerste span op die wêreldranglys die [[Rugbywêreldbeker 2011]] op eie bodem as gunstelinge betree.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2011/aug/27/rugby-world-cup-preview |title=Rugby World Cup 2011 preview |publisher=[[The Guardian]] |author=Mike Averis |date=27 Augustus 2011 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Die All Blacks het die groepfase met Tonga, Japan, Frankryk en Kanada onoorwonne beëindig, en ná oorwinnings oor Argentinië (met 33–10) en toe Australië (met 20–6) het hulle in die eindstryd op 23 Oktober 2011 op Edenpark in Auckland weer teen Frankryk te staan gekom. Nieu-Seeland het een drie gedruk en een strafdoel aangeteken en sodoende net-net met 8–7 gewen, waardeur die All Blacks hul tweede beker ná 1987 ingepalm het.<ref name="ruwc" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2011/overview |title=Rugby World Cup 2011: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2011/oct/23/rugby-world-cup-richie-mccaw-new-zealand-france?intcmp=239 |title=Richie McCaw's New Zealand beat France in final |publisher=[[The Guardian]] |author=Eddie Butler |date=23 Oktober 2011 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Henry het ná die wêreldbekertoernooi as afrigter bedank en hy is deur sy adjunk [[Steve Hansen]] opgevolg.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/rugbyunion/international/newzealand/8960338/New-Zealand-Rugby-Union-appoints-Steve-Hansen-as-new-All-Blacks-coach.html |title=New Zealand Rugby Union appoints Steve Hansen as new All Blacks coach |publisher=[[Daily Telegraph]] |author=Gavin Mairs |date=17 Desember 2011 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Daarop het nog ’n nominasie as Laureus se “span van die jaar” gevolg.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.laureus.com/world-sports-awards/2012 |title=Laureus World Sports Awards 2012 winners & nominees |publisher=Laureus Wêreldsporttoekennings |date=2012 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> === Derde wêreldbekertitel en daarna === [[Lêer:2012-11-17 ITA-NZL Olympic Stadium.jpg|duimnael|Nieu-Seeland teen Italië in [[Rome]]]] [[Lêer:Crowds along Lambton Quay watching the 2015 RWC All Blacks victory parade (Codie Taylor, Julian Savea, TJ Perenara).jpg|duimnael|Nieu-Seeland nadat hulle in 2015 as die wêreldkampioen gekroon is]] Argentinië het in 2012 by die Drienasiesreeks aangesluit wat tot die Rugbykampioenskap herdoop is. Die All Blacks het in die [[2012-Rugbykampioenskapreeks|eerste toernooi]] al hul ses wedstryde gewen en die titel ingepalm.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2012 |title=2012 The Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Hulle het deur die jaar heen onoorwonne gebly en is eers in die laaste wedstryd op Twickenham deur Engeland geklop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/20534229 |title=England 38-21 New Zealand |publisher=[[BBC]] |date=1 Desember 2012 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> In 2013 het Nieu-Seeland Frankryk vir ’n reeks van drie wedstryde gehuisves – hul eerste ontmoeting sedert die 2011-eindstryd. Die All Blacks het al drie wedstryde gewen en ook die [[2013-Rugbykampioenskapreeks]] onoorwonne afgesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/rugby-union/24412501 |title=New Zealand beat South Africa for title |publisher=[[BBC]] |date=5 Oktober 2013 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> In November 2013 het Nieu-Seeland die eerste rugbyland van die professionele tydperk geword wat ’n 100%-wenrekord in ’n kalenderjaar kon behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/25037059 |title=New Zealand deny Ireland to win 24-22 and seal perfect year |publisher=[[BBC]] |date=24 November 2013 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Daarna is hulle weer as Laureus se “span van die jaar” genomineer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.laureus.com/world-sports-awards/2014 |title=Laureus World Sports Awards 2014 winners & nominees |publisher=Laureus Wêreldsporttoekennings |date=2014 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Tydens die [[2014-Rugbykampioenskapreeks]] het die All Blacks in hul wegwedstryde gelykop teen Australië gespeel en teen Suid-Afrika verloor, maar hulle het die ander vier toernooiwedstryde gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2014 |title=2014 The Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Tydens die verkorte [[2015-Rugbykampioenskapreeks]] het die All Blacks teen Australië verloor en as naaswenner geëindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2015 |title=2015 The Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Hulle het egter ’n beduidende terugvegoorwinning in die tweede Bledisloetoets behaal en toe dié beker behou. Die All Blacks het die [[Rugbywêreldbeker 2015]] in Engeland as verdedigende kampioen betree en tydens die groepfase na oorwinnings oor Argentinië, Namibië, Tonga en Georgië weereens onoorwonne gebly. In die kwarteindstryd het hulle die gevreesde teenstander Frankryk met 62–13 verslaan, die hoogste oorwinning in dié tyd tydens ’n uitklopwedstryd.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/34541264 |title=Rugby World Cup: New Zealand beat France 62-13 to reach semis |publisher=[[BBC]] |author=Ben Dirs |date=17 Oktober 2015 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Die All Blacks het Suid-Afrika naelskraap met 20–18 in die halfeindstryd en Australië met 34–17 in die eindstryd geklop om sodoende die eerste land geword wat die titel verdedig en ook vir ’n derde keer ingepalm het.<ref name="ruwc" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2015/overview |title=Rugby World Cup 2015: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2015/oct/31/new-zealand-australia-rugby-world-cup-final-match-report |title=New Zealand retain Rugby World Cup with ruthless display against Australia |publisher=[[The Guardian]] |date=31 Oktober 2015 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Daarna het die losskakel [[Dan Carter]] Laureus se toekenning as “terugkoms van die jaar” gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.laureus.com/world-sports-awards/2016 |title=Laureus World Sports Awards 2016 winners & nominees |publisher=Laureus Wêreldsporttoekennings |date=2016 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Die All Blacks, onder die nuwe kaptein en [[agsteman]], Kieran Read, en adjunkkaptein en [[heelagter]] Ben Smith, het ook tydens die [[2016-Rugbykampioenskapreeks]] onoorwonne gebly en telkens ’n bonuspuntoorwinning behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2016 |title=2016 The Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Beide Smith en die vleuel Israel Dagg was met vyf drieë elk die beste driedrukkers van dié toernooi, terwyl die [[losskakel]] [[Beauden Barrett]] met 81 die meeste punte tydens die toernooi aangeteken het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.allblacks.com/News/30192/all-blacks-2016-year-in-review |title=All Blacks 2016: Year in Review |publisher=All Blacks |accessdate=1 Junie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190601204028/https://www.allblacks.com/News/30192/all-blacks-2016-year-in-review |archive-date=1 Junie 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Tydens die [[2016 eindjaarrugbytoetsreeks]] het die All Blacks hul eerste wedstryd in 111 jaar se wedywering teen Ierland verloor en is met 29–40 op [[Soldier Field]] in [[Chicago]] geklop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/37886601 |title=Autumn internationals: Ireland 40–29 New Zealand |publisher=[[BBC]] |date=5 November 2016 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Nieu-Seeland het vir dié nederlaag wraak geneem en in die terugwedstryd een week later Ierland in Dublin met 21–9 verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.stuff.co.nz/sport/rugby/all-blacks/86655461/all-blacks-score-three-tries-to-beat-ireland-219-in-dublin-and-avenge-loss-in-chicago |title=All Blacks shake off Chicago shock to defeat Ireland in Dublin |publisher=Stuff |date=20 November 2016 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> In 2017 het die Britse en Ierse Leeus vir die tweede keer van die professionele tydperk na Nieu-Seeland getoer. Die reeks het in ’n gelykop geëindig, nadat die All Blacks en die Leeus ’n 1–1–1 aangeteken het. Die All Blacks het die eerste toets met 30–15 gewen, die Leeus die tweede met 24–21, en die laaste toets was ’n 15–15-gelykop. Net soos die 2005-toer was hierdie Leeus-toer met omstredenheid geteister, soos die Leeus se taktiek (onder die Nieu-Seelandse afrigter Warren Gatland),<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.standard.co.uk/sport/rugby/it-s-onedimensional-and-boring-for-critics-to-keep-moaning-about-warrenball-a3558391.html |title=It’s one-dimensional and boring for critics to keep moaning about Warrenball |publisher=Evening Standard |date=6 Junie 2017 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> die toon van plaaslike mediadekking,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2016/nov/02/warren-gatland-new-zealand-herald-clown-lions-coach-all-blacks-criticism |title=Warren Gatland mocked as clown by New Zealand media after anti-fan remarks |publisher=[[The Guardian]] |date=2 November 2016 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> die rooikaart teen Sonny Bill Williams in die tweede toets<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.independent.co.uk/sport/rugby/rugby-union/lionstour/british-and-irish-lions-2017-sonny-bill-williams-red-card-tackle-video-defining-moment-rugbys-greatest-series-a7818371.html |title=British and Irish Lions 2017: Sonny Bill Williams' red card a defining moment in 'rugby's greatest series' |publisher=The Independent |author=Jack de Menezes |date=1 Julie 2017 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> asook die speelbeheer van die Franse skeidsregters Romain Poite en Jérôme Garcès<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2017/jul/08/all-blacks-lions-third-test-auckland-new-zealand-reaction |title=New Zealand media attack referee Romain Poite’s late penalty U-turn |publisher=8 Julie 2017 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> is almal debatteerbaar. Die gelykop van die toetsreeks, saam met die nederlaag teen Ierland die vorige jaar het volgens sommige persberigte daarop gedui dat die span swakker word en die [[Noordelike Halfrond]] nader beweeg.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.allblacks.com/News/31076/rugby-power-swings-back-to-the-north-woodward |title=Rugby power swings back to the north – Woodward |publisher=All Blacks |accessdate=1 Junie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190601205536/http://www.allblacks.com/News/31076/rugby-power-swings-back-to-the-north-woodward |archive-date=1 Junie 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Huleadle het egter die [[2017-Rugbykampioenskapreeks]] onoorwonne beklink en ook die Bledisloebeker ingepalm, nadat die All Black Australië twee keer geklop het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2017 |title=2017 The Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> In Oktober het Nieu-Seeland in die laaste Bledisloetoets op Suncorpstadion in Brisbane ’n verrassende 18–23-nederlaag teen Australia gely. Tydens die [[2017 eindjaarrugbytoetsreeks]] het die All Blacks met die [[Britse Barbarians]] (met 31–22), Frankryk (met 38–18), Skotland (met 22–17) en Wallis (met 33–18) afgereken.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/1144 |title=2017 New Zealand tour to France and British Isles |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Met die afskop van die 2018-seisoen het die All Black tydens die Franse toer die reeks met 3–0 beklink,<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/1425 |title=2018 France tour to New Zealand |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> en hul eerste wedstryde van die [[2018-Rugbykampioenskapreeks]] teen Australië 38–13 en 40–12 gewen om sodoende die Bledisloebeker behou. ’n Ander maklike 46–24-oorwinning oor Argentinië het gevolg, maar die All Blacks is vervolgens deur die Springbokke vir die eerste keer sedert 2009 tuis in Wellington in ’n taai wedstryd met 36–34 geklop,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/45532702 |title=Rugby Championship 2018: South Africa earn thrilling 36–34 win over New Zealand |publisher=[[BBC]] |date=15 September 2018 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> voordat hulle weer met Argentinië 35–17 afgereken het. In die terugwedstryd teen Suid-Afrika in Pretoria het die All Blacks vir die grootste deel van die wedstryd gesukkel, maar laat in die tweede helfte teruggekom om in die wedstryd met 32–30 te seevier.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.newshub.co.nz/home/sport/2018/10/rugby-championship-all-blacks-survive-springboks-scare.html |title=Rugby Championship: All Blacks survive Springboks scare |publisher=Newshub |date=7 Oktober 2018 |accessdate=30 Junie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190630104834/https://www.newshub.co.nz/home/sport/2018/10/rugby-championship-all-blacks-survive-springboks-scare.html |archive-date=30 Junie 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Hulle het later nog ’n verpletterende 37–20-oorwinning oor Australië in [[Jokohama]] aangeteken en sodoende ’n suiwer Bledisloereeks verseker.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.news.com.au/sport/rugby/live-bledisloe-cup-game-three-australia-vs-new-zealand/news-story/6e6a65540f10db153e5147d41ecbd8b7 |title=New Zealand secures Bledisloe Cup clean sweep against Australia |publisher=NewsComAu |date=27 Oktober 2018 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> ’n Ontwikkelingspan het aangebly om [[Japannese nasionale rugbyspan|Japan]] met 69–31 te klop, terwyl die eerste span vir die [[2018 eindjaarrugbytoetsreeks]] na Europa getoer het. Dit sou ’n taai reeks vir die All Blacks word, waartydens hulle Engeland net-net met een punt (16–15) in ’n strawwe wedstryd oorwin het,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2018/nov/10/england-new-zealand-autumn-international-series-report |title=England denied by All Blacks and late decision in Twickenham thriller |publisher=[[The Guardian]] |author=Paul Rees |date=10 November 2018 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> gevolg deur die tweede nederlaag ooit teen Ierland met 9–16 onder ’n kookpotatmosfeer op [[Aviva-stadion]] in Dublin.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2018/nov/17/ireland-new-zealand-autumn-international-match-report |title=Jacob Stockdale scores only try as Ireland earn historic win over All Blacks |publisher=[[The Guardian]] |author=Robert Kitson |date=17 November 2018 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Die All Blacks het toe 66–3 met Italië afgereken en sodoende hul reeks met een oorwinning beëindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/1427 |title=2018 New Zealand tour to Japan and Europe |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> === Opkomende mededingers === [[Lêer:New Zealand national rugby 20191101a11.jpg|duimnael|Klein finale om die derde plek tydens die [[Rugbywêreldbeker 2019]] tussen die All Blacks en Wallis]] [[Lêer:2023 Rugby World Cup – France vs New Zealand – 2.jpg|duimnael|Openingswedstryd van die Rugbywêreldbeker 2023 tussen die gasheer Frankryk en Nieu-Seeland]] [[Lêer:All Blacks vs Argentina - 10 August 2024.jpg|duimnael|Wedstryd tussen die All Blacks en die Poemas tydens die [[2024-Rugbykampioenskapreeks]]]] Aan die begin van die 2019-seisoen het die All Blacks slegs die derde plek van die [[2019-Rugbykampioenskapreeks|Rugbykampioenskapreeks]] behaal; die eerste keer sedert dié toernooi van stapel gestuur is – die laaste keer wat Nieu-Seeland die derde plek (en destyds laaste plek) gemaak het, was tydens die [[2004-Drienasiesreeks]]. In die kampioenskap het die All Blacks vir die eerste keer sedert 1994 teen die Springbokke gelykop geëindig, gevolg deur ’n rekordnederlaag teen die Wallabies met 26–47.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2019 |title=2019 The Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Ongeag dié uitslag het Nieu-Seeland die Bledisloebeker verdedig, nadat hulle in die terugwedstryd Australië met 36–0 geklop het. Die All Blacks se eerste wedstryd tydens die [[Rugbywêreldbeker 2019]] in Japan teen die Springbokke is met spanning verwag en Nieu-Seeland het met 23–13 geseëvier.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.allblacks.com/news/all-blacks-turn-kicking-pressure-back-on-springboks-for-win/ |title=All Blacks turn kicking pressure back on Springboks for win |publisher=All Blacks |author=Lynn McConnell |date=21 September 2019 |accessdate=22 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230922053708/https://www.allblacks.com/news/all-blacks-turn-kicking-pressure-back-on-springboks-for-win/ |archive-date=22 September 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Daarna het Nieu-Seeland Kanada en Namibië verslaan. Hul laaste groepwedstryd teen Italië is net soos twee ander wedstryde weens [[tifoon]] Hagibis se verwoestinge afgelas en as ’n 0–0-gelykop geag.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/sport/news/article.cfm?c_id=4&objectid=12275294 |title=Rugby World Cup clash between All Blacks and Italy cancelled |publisher=[[The New Zealand Herald]] |date=10 Oktober 2019 |accessdate=30 Desember 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191230023508/https://www.nzherald.co.nz/sport/news/article.cfm?c_id=4&objectid=12275294 |archive-date=30 Desember 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Ná hul kwarteindstrydoorwinning oor Ierland het hulle in die halfeindstryd teen Engeland met 7–19 vasgeval.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.stuff.co.nz/sport/rugby/rugby-world-cup/rwc-2019-japan/115611398/all-blacks-v-england-new-zealands-threepeat-hopes-over-after-crushing-loss-to-england |title=All Blacks v England: New Zealand's three-peat hopes over after heavy loss to England |publisher=stuff.co.nz |author=Richard Knowler |date=26 Oktober 2019 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Hulle het daarmee die kans op ’n titeldriekuns misgeloop en as troosprys in die klein finale om die derde plek teen Wallis te staan gekom. Dit was vir beide die Nieu-Seelandse afrigter [[Steve Hansen]] en die Walliese afrigter [[Warren Gatland]] die laaste wedstryd in hul onderskeidelike poste, en hul spanne wou albei met ’n goeie wedstryd groet. Die All Blacks het daarin geslaag en met 40–17 gewen.<ref name="ruwc" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/50232481 |title=Rugby World Cup 2019 bronze match: Wales 17-40 New Zealand |publisher=[[BBC]] |date=1 November 2019 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.stuff.co.nz/sport/rugby/all-blacks/117137284/a-tribute-to-steve-hansen-one-of-the-greatest-coaches-in-rugby-history |title=A tribute to Steve Hansen: One of the greatest coaches in rugby history |publisher=Stuff |date=4 November 2019 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Steve Hansen is in Desember 2019 deur Ian Foster opgevolg.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.stuff.co.nz/sport/rugby/all-blacks/118113331/all-blacks-name-ian-foster-next-head-coach-live |title=Ian Foster named next All Blacks coach – coverage of the announcement and reaction as Scott Robertson loses out |publisher=Stuff |date=11 Desember 2019 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Die Springbokke het vanweë die wêreldwye [[Covid-19-pandemie]] nie aan die [[2020-Drienasiesreeks]] deelgeneem nie en die All Blacks het dié toernooi ná twee oorwinnings en nederlae elk beklink, waaronder die eerste nederlaag teen die Poemas ooit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/live/2020/nov/14/nz-all-blacks-vs-argentina-live-scores-tri-nations-rugby-union-new-zealand-game-match-sydney-bankwest-stadium-score-kickoff-news-teams-latest |title=New Zealand All Blacks 15–25 Argentina: Rugby Tri-Nations – as it happened |publisher=[[The Guardian]] |author=Jonathan Howcroft |date=14 November 2020 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> In die tweede ontmoeting met Argentinië het Nieu-Seeland wraak geneem en vir die eerste keer enige Argentynse punte verhoed. Tydens die [[2021-Rugbykampioenskapreeks]] het Nieu-Seeland sy titel ná vyf oorwinnings en een nederlaag verdedig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/58689678 |title=Rugby Championship – New Zealand 19–17 South Africa: All Blacks seal title with late penalty |publisher=[[BBC]] |date=25 September 2021 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Die [[2021 eindjaarrugbytoetsreeks]] het vir Nieu-Seeland met oorwinnings oor die Verenigde State, Wallis en Italië begin, maar daarop het nederlae teen Ierland en Frankryk gevolg, waarmee die Franse die Dave Gallaher-trofee vir ’n tweede keer ingepalm het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/59363034 |title=France 40–25 New Zealand: Hosts beat All Blacks for first time since 2009 |publisher=[[BBC]] |date=20 November 2021 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Tydens die 2022 midjaarrugbytoetsreeks is Nieu-Seeland vir die eerste keer deur Ierland in ’n tuisreeks met 1–2 verslaan. Dit was ook Ierland se eerste oorwinnings in Nieu-Seeland ooit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2022/jul/16/new-zealand-ireland-third-test-rugby-union-match-report |title=Ireland stun All Blacks again to make history with series triumph |publisher=[[The Guardian]] |author=Lee Calvert |date=16 Julie 2022 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Die [[2022-Rugbykampioenskapreeks]] kon die All Blacks slegs met een bonuspunt meer as die Springbokke beklink.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://super.rugby/therugbychampionship/news/trc-rd-6-pumas-make-springboks-work-hard-for-victory/ |title=Pumas Make Springboks Work Hard for Victory |publisher=[[Superrugby]] |date=25 September 2022 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Tydens die verkorte [[2023-Rugbykampioenskapreeks]] het die All Blacks ná oorwinnings in al hul drie wedstryde hul algehele 20ste titel in dié toernooi se geskiedenis ingepalm.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/66348302 |title=Australia 7–38 New Zealand: All Blacks hammer Wallabies to win Rugby Championship |publisher=[[BBC]] |date=29 Julie 2023 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> In hul laaste opwarmingswedstryd voor die [[Rugbywêreldbeker 2023]] in Frankryk het Nieu-Seeland teen hul aartsvyand Suid-Afrika op Twickenham met 7–35 hul ergste nederlaag in dié tyd gely.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/sport/all-blacks-v-springboks-live-updates-at-twickenham/ISFKUMXIWRD7ZGW4MIS4HCWATU/ |title=All Blacks suffer record defeat to Springboks at Twickenham – as it happened |publisher=[[The New Zealand Herald]] |date=25 Augustus 2023 |accessdate=26 Augustus 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230826032944/https://www.nzherald.co.nz/sport/all-blacks-v-springboks-live-updates-at-twickenham/ISFKUMXIWRD7ZGW4MIS4HCWATU/ |archive-date=26 Augustus 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die All Blacks was vir die hooftoernooi tradisioneel een van die gunstelinge op die titel. In die openingswedstryd het die All Blacks teen die medegunsteling en gasheer Frankryk hul ergste nederlaag in dié tyd tydens ’n toernooi en hul eerste in die groepfase gely (met 13–27). Die All Blacks kon egter herstel en die groepfase met maklike oorwinnings oor Namibië (met 71–3), Italië (met 96–17) en Uruguay (met 73–0) afsluit. In die kwarteindstryd het hulle met Ierland nog ’n gunsteling ontmoet en kon ’n naelskraapse 28–24-oorwinning behaal. In die halfeindstryd het die All Blacks Argentinië met 44–6 oorrompel en die eerste span geword wat vyf eindstryde gehaal het. Hier het hulle die aartsvyand Suid-Afrika ontmoet, waardeur een span vir die eerste keer ’n vierde wêreldbekertitel kon inpalm. In een van die nouste eindstryde in dié tyd het Nieu-Seeland met 11–12 verloor, waartydens die kaptein [[Sam Cane]] die eerste speler geword het wat ’n rooikaart in ’n eindstryd ontvang het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/888879/new-zealand-rugby-world-cup-2023-review |title=New Zealand: Rugby World Cup 2023 review |publisher=rugbyworldcup.com |date=29 Oktober 2023 |accessdate=31 Oktober 2023}}</ref> Vroeg in 2024 het die voormalige All Black [[Scott Robertson]] as hoofafrigter oorgeneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nzrugby.co.nz/news-and-events/latest-news/scott-robertson-appointed-all-blacks-head-coach-from-2024 |title=Scott Robertson appointed All Blacks Head Coach from 2024 |publisher=[[The New Zealand Herald]] |date=21 Maart 2024 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Tydens die [[2024-Rugbykampioenskapreeks]] moes die All Blacks die titel aan die aartsvyand die Springbokke oorhandig nadat die Suid-Afrikaners vir die eerste keer sedert 1949 hul vierde agtereenvolgende oorwinning oor die Nieu-Seelanders kon behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/articles/ce81zgvqqmgo |title=What have we learned from the Rugby Championship? |publisher=[[BBC]] |author=Alastair Telfer |date=29 September 2024 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Tydens die [[2025-Rugbykampioenskapreeks]] is Nieu-Seeland se ergste nederlaag teen die aartsvyand Suid-Afrika met 10–43 oortref.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/sport/all-blacks-v-south-africa-new-zealand-out-to-regain-freedom-cup-at-wellingtons-sky-stadium/JMY2764YCRGOPAEWVLIAZCRRMI |title=All Blacks v South Africa recap: Springboks hand All Blacks record defeat in Wellington |publisher=[[The New Zealand Herald]] |authors=Benjamin Plummer, Alex Powell, Christopher Reive |date=13 September 2025 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Die Springbokke het ook met die toernooititel weggestap.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/articles/c2375g123zgo |title=What did we learn from the Rugby Championship? |publisher=[[BBC]] |author=Alastair Telfer |date=5 Oktober 2025 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> In Januarie 2026 het Robertson as hoofafrigter bedank.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/sport/rugby/all-blacks/all-blacks-coach-scott-robertson-set-to-be-axed-reports/E5C3QKLUDNA7XFK4YMXOE7AW6Q/ |title=All Blacks coach Scott Robertson departs his role |publisher=[[The New Zealand Herald]] |date=15 Januarie 2026 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Twee maande later is die voormalige All Black [[Dave Rennie]] as sy opvolger benoem en hy sal die All Blacks voorberei op die [[Rugbywêreldbeker 2027]] in Australië.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.allblacks.com/news/new-zealand-rugby-appoints-dave-rennie-as-all-blacks-head-coach |title=New Zealand Rugby appoints Dave Rennie as All Blacks Head Coach |publisher=All Blacks |date=4 Maart 2026 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> == Die bynaam „All Blacks“ == Billy Wallace, die laaste oorblywende speler van die 1905/06-''Original All Blacks'', het in 1955 in ’n onderhoud vertel, dat ’n joernalis van die koerant ''Daily Mail'' na afloop van die wedstryd teen Hartlepool na die Nieu-Seelandse span as „all backs“ verwys het. Dié joernalis het die gewoonlik swaar en groot voorspelers bedoel, wat in teenstelling met hul teenstanders vinnig en rats was en die bal net só goed soos die agterspelers bemeester het, asof hulle almal sou speel soos die agterspan (''as if they were all backs'', “asof almal agterspelers was”). Wallace het verder beweer, dat weens ’n tikfout in ’n artikel voor die komende speel teen Somerset almal na die span slegs as “All Blacks” verwys het.<ref>{{en}} {{cite book |author=Ron Palenski |title=Century in Black: 100 Years of All Black Test Rugby |url=https://archive.org/details/centuryinblack0000ronp |publisher=Hodder Moa Beckett Publishers |location=Auckland |year=2003 |isbn=1-86958-937-8 |pages=[https://archive.org/details/centuryinblack0000ronp/page/16 16]–17}}</ref> Wallace se verduideliking word vandag algemeen verwerp, aangesien vir die tydperk van 1905/06 geen Engelse koerant beskikbaar is wat die term “All Backs” gebruik nie. Die term “All Backs” word wel in ’n verslag deur die plaaslike koerant ''Northern Daily Mail'' ná die wedstryd teen Hartlepool gebruik, wat vervolgens deur die ''Daily Mail'' se nasionale uitgawe oorgeneem is. Die outeur van dié artikel is J. A. Buttery, die ''Daily Mail'' se rugbyverslaggewer tydens die Nieu-Seelandse toer, wat met die bynaam na die geheel-en-al swart gekleede span (met uitsondering van die silwervaring) verwys het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://rugbymuseum.co.nz/article-all-blacks-the-name/ |title=“All Blacks” – The Name. |publisher=New Zealand Rugby Museum |accessdate=4 Februarie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180204171307/http://rugbymuseum.co.nz/article-all-blacks-the-name/ |archive-date=4 Februarie 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> == All Black-trui == [[Lêer:All Blacks 1905.JPG|duimnael|links|Die 1905-''Originals'' se trui]] [[Lêer:All blacks jersey whitebackg.jpg|duimnael|Die [[Adidas]]-trui tussen Julie 1999 en Augustus 2011]] [[Lêer:NZ All Blacks Mens XV's Shirt.jpg|duimnael|Die 2012-trui, geborg deur AIG]] Die huidige Nieu-Seelandse trui is heeltemal swart (na dié trui word soms as die “swartste” trui ooit verwys), met uitsondering van die borg se kenteken en die NSRVU se silwervaring op die embleem. Die 1884-Nieu-Seeland-toer na Australië was die eerste oorsese rugbytoer vir Nieu-Seeland en het heeltemal ander truie as vandag s’n gesien. Destyds het die span ’n donkerblou hemp met ’n goue varing op die linkerkant van die trui aangetrek.<ref>{{en}} {{cite book |author=Phil Gifford |title=The Passion: The Stories Behind 125 years of Canterbury Rugby |publisher=Wilson Scott Publishing |location=Christchurch |year=2004 |isbn=0-9582535-1-X |pages=28}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://rugbymuseum.co.nz/a-history-of-nz-rugby-in-four-jerseys/ |title=A history of New Zealand rugby in four jerseys |author=Malcolom Woods |publisher=New Zealand Rugby Museum |date=September 2011 |accessdate=30 September 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190930025244/http://rugbymuseum.co.nz/a-history-of-nz-rugby-in-four-jerseys/ |archive-date=30 September 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.massey.ac.nz/massey/about-massey/news/article.cfm?mnarticle_uuid=1B1C2AFC-A0D1-F2F9-1B0B-EC682E8B332C |title=Early All Blacks jerseys recreated |publisher=Massey Universiteit |accessdate=5 Februarie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190205045155/http://www.massey.ac.nz/massey/about-massey/news/article.cfm?mnarticle_uuid=1B1C2AFC-A0D1-F2F9-1B0B-EC682E8B332C |archive-date=5 Februarie 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 1893 het die NSRVU op hul jaarlikse algemene vergadering bepaal dat die trui uit ’n swart hemp met ’n silwervaring op en wit poefbroeke sal bestaan.<ref>{{en}} {{cite book |author=Ron Palenski |title=Century in Black: 100 Years of All Black Test Rugby |url=https://archive.org/details/centuryinblack0000ronp |publisher=Hodder Moa Beckett Publishers |location=Auckland |year=2003 |isbn=1-86958-937-8 |pages=[https://archive.org/details/centuryinblack0000ronp/page/17 17]}}</ref> Historiese prente toon egter dat wit broeke gedurende die vroeë jare gedra is. Iewers tussen 1897 en 1901 is die trui verander; die span wat in 1901 teen Nieu-Suid-Wallis te staan gekom het, het ’n swart hemp sonder kraag en ’n silwervaring gedra.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.teara.govt.nz/en/1966/all-blacks/page-3 |title=The “All Black” Uniform |publisher=Te Ara – the Encyclopedia of New Zealand |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Sedert 2000 vertoon Nieu-Seeland tydens hul eindjaarrugbytoetsreekse in Frankryk ’n geborduurde herinneringspapawer op hul truimou.<ref>{{en}} {{cite journal |journal=The Press (Christchurch) |title=ABs Remember |date=11 November 2006 |page=F1}}</ref> Die papawer het die ANZAC-soldate wat aan die strande van [[Gallipoli]] gesneuwel het geëer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://media.newzealand.com/en/story-ideas/new-zealand-france-strong-links/ |title=New Zealand & France – strong links |publisher=www.newzealand.com |accessdate=24 Januarie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190124115200/https://media.newzealand.com/en/story-ideas/new-zealand-france-strong-links/ |archive-date=24 Januarie 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Kaptein Richie McCaw het gesê “Ons wil die oorsese diens van Nieu-Seelanders gedenk. Dit is ’n belangrike deel van ons geskiedenis as ’n land en as ’n span.”<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.iol.co.za/index.php?sf=117&set_id=6&click_id=18&art_id=qw116167788450S163 |title=All Blacks to honour fallen soldiers |work=[[IOL]] |publisher=[[Sekunjalo Independent Media]] |date=24 Oktober 2006 |accessdate=24 Oktober 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121024025916/http://www.iol.co.za/sport/all-blacks-to-honour-fallen-soldiers-1.564093 |archive-date=24 Oktober 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Gedurende die Rugbywêreldbeker 2011 het die All Blacks ’n geborduurde Webb Ellis-beker op die mou van hul trui met die jaar “1987” onderaan in herinnering aan hul eerste wêreldtitel vertoon. Elkeen van die vier spanne wat voorheen die toernooi gewen het, het dieselfde detail op hul truie getoon.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.allblacks.com/News/16938/the-new-all-blacks-jersey-a-tribute-to-history- |title=The new All Blacks jersey – a tribute to history |publisher=All Blacks |date=30 Julie 2011 |accessdate=29 Oktober 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141029130037/https://www.allblacks.com/News/16938/the-new-all-blacks-jersey-a-tribute-to-history- |archive-date=29 Oktober 2014 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Adidas betaal aan die NSRVU $200&nbsp;miljoen oor nege jaar, met die verwagting dat Nieu-Seeland omtrent 75% van hul wedstryde sal wen.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.unlimited.co.nz/unlimited.nsf/0/13565E280545E3FACC256DA30017EA5A?OpenDocument&Highlight=2,team,new,zealand,and,teamwork |title=God defend the All Black brand |publisher=Fairfax New Zealand |work=Unlimited Magazine |author=Russell Brown |date=22 September 2003 |accessdate=11 Oktober 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071011212110/http://unlimited.co.nz/unlimited.nsf/0/13565E280545E3FACC256DA30017EA5A?OpenDocument&Highlight=2%2Cteam%2Cnew%2Czealand%2Cand%2Cteamwork |archive-date=11 Oktober 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Nike het in 1996 ook aansoek gedoen om die All Blacks te borg, maar het eerder die gholfspeler[[Tiger Woods]] geborg.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://content.time.com/time/subscriber/article/0,33009,1609776,00.html |title=Member of the Club |publisher=[[Time (tydskrif)]] |author=Alice Park |location=Fort Worth |date=12 April 2007 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Die wegtrui was tradisioneel wit met swart broeke. Nadat die All Blacks vir ’n aantal jare in ’n alternatiewe uitrusting met ’n grys trui en swart broek uitgedraf het, het die NSRVU in Mei 2009 teruggekeer na die tradisionele wit truie met swart broeke. Vir hul wedstryd teen die Springbokke op 30 Julie 2011 in Wellington het die All Blacks se trui ’n wit kraag in eerbetoon vir die span wat die 1987-wêreldbeker gewen het getoon. Net selde speel die All Blacks hul wegwedstryde nie in swart nie, veral as hulle teen spanne te staan kom wat tradisioneel ook in donker kleure speel (byvoorbeeld die Skotte se donkerblou). In 2006 is die wit trui met ’n grys een vervang, maar drie jaar later was dit weer die gewone wit trui. In 2012 het die NSRVU ’n omstrede stap geneem en die Amerikaanse versekerings- en finansiëledienstemaatskappy, AIG, toegelaat om hulself op die sentrale bodeel van die All Black-trui te adverteer. In ruil daarvoor sou die NSRVU ’n geheime, direkte finansiële borgskap met ’n waarde van sowat $80&nbsp;miljoen oor vyf jaar bekom.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.odt.co.nz/sport/rugby/rugby-all-blacks-aig-deal-worth-80m |title=All Blacks' AIG deal worth $80m |publisher=Otago Daily Times |date=4 November 2012 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Nadat AIG besluit het om nie sy borgooreenkoms met die span te verleng nie, is aangekondig dat die Altrad Group vanaf 2022 die All Blacks se nuwe hoofborg sou wees met ’n sesjaarooreenkoms ter waarde van meer as $120&nbsp;miljoen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/sport/rugby-french-billionaire-mohed-altrad-reveals-hidden-detail-in-massive-all-blacks-sponsorship-deal/TN4ZPRCLR7JMQD5T2P5DZAONLM/ |title=Rugby: French billionaire Mohed Altrad reveals hidden detail in massive All Blacks sponsorship deal |publisher=[[The New Zealand Herald]] |date=30 Augustus 2021 |accessdate=28 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220928174608/https://www.nzherald.co.nz/sport/rugby-french-billionaire-mohed-altrad-reveals-hidden-detail-in-massive-all-blacks-sponsorship-deal/TN4ZPRCLR7JMQD5T2P5DZAONLM/ |archive-date=28 September 2022 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Steinlager was die eerste borg wat, tussen 1994 en 1999, op die All Blacks se trui verskyn het, op die linkerbors van die trui (oorkant die silwervaring); voordat Adidas in 1999 as verskaffer oorgeneem het. Adidas tree sedert die [[1999-Drienasiesreeks]] as Nieu-Seeland se truivervaardiger op, nadat hulle by Canterbury oorgeneem het, wat sedert 1924 die truie vervaardig het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://nz.canterbury.com/canterbury-1924-i46 |title=Canterbury 1924 |publisher=nz.canterbury.com |accessdate=25 Junie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180625050132/https://nz.canterbury.com/canterbury-1924-i46 |archive-date=25 Junie 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Ná die vrystelling van ’n spesiale trui vir die komende drie toetse teen die [[Britse en Ierse Leeus]] is in Junie 2017 aangekondig dat die vennootskap tussen die All Blacks en Adidas tot minstens 2023 uitgebrei is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rnz.co.nz/news/sport/331970/adidas-and-all-blacks-unveil-new-jersey |title=Adidas and All Blacks unveil new jersey |publisher=Radio New Zealand |date=31 Mei 2017 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> == Tuisstadions == [[Lêer:Eden Park.jpg|duimnael|links|[[Edenparkstadion|Edenpark]] in [[Auckland]]]] {{Location map+ |Nieu-Seeland |caption=Kaart van Nieu-Seeland se huidige tuistadions |places= {{Location map~ |Nieu-Seeland |label=[[Edenparkstadion|Edenpark]] |position=right |mark=Red pog.svg |marksize=5 |lat_deg=-36 |lat_min=-52 |lat_sec=-30 |lon_deg=174 |lon_min=44 |lon_sec=41 }} {{Location map~ |Nieu-Seeland |label={{nowrap|[[North Harbour-stadion|North Harbour]]}} |position=left |mark=Red pog.svg |marksize=5 |lat_deg=-36 |lat_min=-43 |lat_sec=-37 |lon_deg=174 |lon_min=42 |lon_sec=6 }} {{Location map~ |Nieu-Seeland |label=[[Waikatostadion|Waikato]] |position=left |mark=Red pog.svg |marksize=5 |lat_deg=-37 |lat_min=-46 |lat_sec=-52 |lon_deg=175 |lon_min=16 |lon_sec=6 }} {{Location map~ |Nieu-Seeland |label=[[Westpacstadion|Westpac]] |position=bottom |mark=Red pog.svg |marksize=5 |lat_deg=-41 |lat_min=-16 |lat_sec=-23 |lon_deg=174 |lon_min=47 |lon_sec=9 }} {{Location map~ |Nieu-Seeland |label={{nowrap|[[Forsyth Barr-stadion|Forsyth Barr]]}} |position=bottom |mark=Red pog.svg |marksize=5 |lat_deg=-45 |lat_min=-52 |lat_sec=-9 |lon_deg=170 |lon_min=31 |lon_sec=28 }} {{Location map~ |Nieu-Seeland |label={{nowrap|[[Rugby League Park]]}} |position=bottom |mark=Red pog.svg |marksize=5 |lat_deg=-43.5437 |lon_deg=172.6041 }} {{Location map~ |Nieu-Seeland |label=[[Yarrowstadion|Yarrow]] |position=left |mark=Red pog.svg |marksize=5 |lat_deg=-39 |lat_min=-4 |lat_sec=-13 |lon_deg=174 |lon_min=3 |lon_sec=54 }} {{Location map~ |Nieu-Seeland |label=[[McLeanpark]] |position=bottom |mark=Red pog.svg |marksize=5 |lat_deg=-39 |lat_min=-30 |lat_sec=-7 |lon_deg=176 |lon_min=54 |lon_sec=46 }} {{Location map~ |Nieu-Seeland |label=[[Trafalgarpark]] |position=top |mark=Red pog.svg |marksize=5 |lat_deg=-41 |lat_min=-16 |lat_sec=-1 |lon_deg=173 |lon_min=16 |lon_sec=59 }} }} Net soos ander vername rugbylande soos Argentinië, Australië, Frankryk en Suid-Afrika beskik Nieu-Seeland oor geen amptelike tuisstadion vir sy nasionale span nie. Die All Blacks gebruik vir hul tuiswedstryde eerder ’n verskeidenheid stadions dwarsdeur Nieu-Seeland in. Veral [[Edenparkstadion|Edenpark]] in [[Auckland]], [[Westpacstadion]] in [[Wellington, Nieu-Seeland|Wellington]] und die [[Waikatostadion]] in [[Hamilton, Nieu-Seeland|Hamilton]] word gereeld vir toetswedstryde gebruik. Voor die oprigting van die Westpacstadion in 1999 was Wellington se toetsstadion [[Athletic Park]]. Athletic Park het die eerste All Blacks-toets in Nieu-Seeland teen Groot-Brittanje in 1904 gehuisves.<ref name="2ndTest">{{en}} {{cite web |url=http://stats.allblacks.com/asp/teamsheet.asp?MT_ID=1047 |title=Match Centre – All Blacks vs British & Irish Lions |publisher=All Blacks |accessdate=8 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408164322/http://stats.allblacks.com/asp/teamsheet.asp?MT_ID=1047 |archive-date=8 April 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Hul eerste tuistoets buite die hoofsentra Auckland, Christchurch, Dunedin en Wellington is in 1996 op [[McLeanpark]] in [[Napier, Nieu-Seeland|Napier]] gespeel.<ref name="296thTest">{{en}} {{cite web |url=http://stats.allblacks.com/asp/teamsheet.asp?MT_ID=2004 |title=Match Centre – All Blacks vs Samoa |publisher=All Blacks |accessdate=6 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230406162445/http://stats.allblacks.com/asp/teamsheet.asp?MT_ID=2004 |archive-date=6 April 2023}}</ref> Edenpark het albei eindstryde van die rugbywêreldbekertoernooie in 1987 en 2011 aangebied. Beide Edenpark en [[Lancasterpark]] is met die oog op die Rugbywêreldbeker 2011 opgeknap en hulle kapasiteite is verhoog. Die Nieu-Seelandse regering het alternatiewelik vir die uitbreiding van Edenpark die oprigting van ’n nasionale stadion by die ou hawe van Auckland voorgestel. Dié voorstel het is egter deur die owerhede in Auckland en die streek verwerp en is einde November 2006 laat vaar.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/nz/news/article.cfm?c_id=1&objectid=10412665 |title=It's Eden Park says disappointed Mallard |publisher=[[The New Zealand Herald]] |date=27 November 2006 |accessdate=5 Augustus 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805132327/http://www.nzherald.co.nz/nz/news/article.cfm?c_id=1&objectid=10412665 |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Destyds het die NSRVU Carisbrook nie langer as ’n geskikte toetsstadion beskou nie, en ’n [[Forsyth Barr-stadion|bedekte sportstadion]] is as vervanging voorgestel.<ref name="CarisbrookReplacement">{{en}} {{cite web |url=http://tvnz.co.nz/view/page/411317/811408 |title=Proposed stadium a NZ first |publisher=Television New Zealand |date=10 Augustus 2006 |accessdate=14 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200914055955/http://tvnz.co.nz/view/page/411317/811408 |archive-date=14 September 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die stad [[Dunedin]] het die nuwe stadion in Maart 2008 goedgekeur,<ref>{{en}} {{cite web |url=http://tvnz.co.nz/view/page/1320238/1642915 |title=Dunedin council to help fund stadium |publisher=Television New Zealand |date=17 Maart 2008 |accessdate=24 Oktober 2012 |archive-url=https://www.webcitation.org/6BeuvOBVD?url=http://tvnz.co.nz/view/page/1320238/1642915 |archive-date=24 Oktober 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> die verkryging van grond het van Augustus tot Oktober daardie jaar plaasgevind,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.odt.co.nz/news/dunedin/council-starts-buying-stadium-land |title=Council starts buying stadium land |publisher=Otago Daily Times |author=David Loughrey |date=29 Augustus 2008 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> en die nuwe stadion is in Augustus 2011 ingewy, net betyds vir die Rugbywêreldbeker. Lancasterpark is tydens die Christchurch-aardbewing in Februarie 2011 ernstig beskadig, met krake in sommige staanplekke en die speeloppervlak is deur oorvloedig erg beskadig, maar ook die infrastruktuur en strate rondom dié stadion. As gevolg van die groot skade is al die wedstryde, wat in Christchurch beplan was, na ander plekke verskuif. Toetsrugby het in 2012 na Christchurch se [[Rugby League Park]] teruggekeer. Alhoewel die staanplekke op daardie stadion ernstig beskadig is, sodat hulle afgebreek moes word, was die skade aan die infrastruktuur heelwat minder as by Lancasterpark, en die speeloppervlak het die aardbewing relatief onbeskadig oorleef. Die stadion is herbou met ’n permanente sitplekkapasiteit van 17&nbsp;000, met tydelike sitplekke vir ’n bykomende 9&nbsp;000 toeskouers. === Rugbywêreldbekerstadions === {{Hoofartikel|Rugbywêreldbeker 1987|Rugbywêreldbeker 2011}} [[Lêer:Rugby World Cup 2011 New Zealand.jpg|duimnael|Speelstede in Nieu-Seeland tydens die Rugbywêreldbeker 2011]] Die eerste Rugbywêreldbeker 1987 is saam deur Australië en Nieu-Seeland aangebied. Van die wedstryde was soos volg opgedeel: Vyf wedstryde van Groep 2, asook al die wedstryde van beide Groep 3 (wat die All Blacks ingesluit het) en Groep 4 is dwarsdeur Nieu-Seeland aangebied. Daarbenewens is een kwarteindstryd elk in Auckland en Christchurch, asook die klein finale om die derde plek in Rotorua en die eindstryd tussen die All Blacks en Frankryk in Auckland aangebied. Nieu-Seeland het altesaam 21 wedstryde gehuisves, met die oorblywende elf wedstryde wat in Australië gespeel is. Van Nieu-Seeland se ander stadions tydens dié toernooi was: Athletic Park in Wellington, Lancasterpark in Christchurch, [[Carisbrook]] in [[Dunedin]], [[McLeanpark]] in [[Napier]], [[Waikatostadion]] in [[Hamilton, Nieu-Seeland|Hamilton]], [[Rugby Park-stadion|Rugby Park]] in [[Invercargill]] en [[Arena Manawatu|Showgrounds-ovaal]] in [[Palmerston North]]. Die [[Rugbywêreldbeker 2003]] sou oorspronklik oor deur beide Australië en Nieu-Seeland aangebied word, maar ná ’n dispuut tussen die [[Nieu-Seeland Rugby|Nieu-Seelandse Rugbyunie]] en die IRR is Australië as alleenlike gasheer aangewys.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/1861398.stm |title=New Zealand loses Cup status |publisher=[[BBC]] |date=8 Maart 2002 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Nieu-Seeland sou oorspronklik 23 van die 48 wedstryde huisves, maar is van hul gasheerregte ontneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/international/1937084.stm |title=NZ loses Rugby World Cup |publisher=[[BBC]] |date=18 April 2002 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Die Rugbywêreldbeker 2011 is dwarsdeur Nieu-Seeland aangebied. Die 48 wedstryde is in 13 stadions gehuisves, met [[Edenparkstadion|Edenpark]] in Auckland wat die openingswedstryd, die halfeindrondte, die klein finale om die derde plek en die eindstryd tussen die All Blacks en Frankryk aangebied het. Van Nieu-Seeland se ander stadions tydens dié toernooi was: [[Westpacstadion|Westpac]] in Wellington, [[Forsyth Barr-stadion|Otago]] in [[Dunedin]], [[North Harbour-stadion|North Harbour]] in Auckland, Waikatostadion in Hamilton, [[Rotorua Internasionale Stadion|Rotorua Int’l Stadion]] in [[Rotorua]], [[Yarrowstadion]] in [[Nieu-Plymouth]], [[Trafalgarpark]] in [[Nelson, Nieu-Seeland|Nelson]], Rugby Park in Invercargill, [[Okarapark]] in [[Whangarei]], McLeanpark in Napier en Showgrounds-ovaal in Palmerston North. == Haka == {{Hoofartikel|Haka}} [[Lêer:New Zealand Haka vs Portugal 15-09-2007.jpg|duimnael|links|Haka voor ’n wedstryd teen Portugal in Lyon, Frankryk, tydens die Rugbywêreldbeker 2007]] [[Lêer:New zealand haka 1917.jpg|duimnael|’n Haka in 1917, Parys]] [[Lêer:Maori allblacks paris.jpg|duimnael|Die Maori-All Blacks se haka in 1926, Parys]] [[Lêer:haka 2006.jpg|duimnael|Die All Blacks besig om die Haka uit te voer voor ’n wedstryd teen Frankryk in 2006]] [[Lêer:Haka.jpg|duimnael|’n 2009-haka]] [[Lêer:Ka mate.jpg|duimnael|Frankryk beantwoord die haka tydens die 2007-kwarteindstryd met ’n nabystaan – en sal die wedstryd later wen]] [[Lêer:2015 Rugby World Cup New Zealand vs Argentina (21391939030).jpg|duimnael|Haka tydens die Rugbywêreldbeker 2015 teen Argentinië]] Die All Blacks voer ’n haka (’n [[Maori|Māori]]-oorlogsdans) voor elke toetswedstryd uit wat as ’n motivering vir hulleself en ’n intimidasie van hul teenstanders dien. Die haka word soms as ’n uitnodiging vir ’n geveg beskryf. Die haka word met Nieu-Seeland geassosieer sedert ’n toer van Nieu-Suid-Wallis in 1888/89.<ref>{{en}} {{cite book |author=Malcolm Mulholland |title=Beneath the Maori Moon: An Illustrated History of Maori Rugby |publisher=Huia Publishers |location=Wellington |year=2009 |isbn=978-1-86969-305-3 |pages=17}}</ref> Die Nieu-Seelandse “Native”-span (die span wat in Brittanje, Australië en Nieu-Seeland getoer het in 1888 en 1889) het die ''Ake Ake Kia Kaha'' gebruik en die 1903-span in Australië het ’n spottende haka, ''Tupoto koe, Kangaru!'' gebruik. Die 1905-All Blacks het die tradisie begin om die ''Ka Mate'' te gebruik en teen 1914 was dit goed gevestig in Nieu-Seelandse rugby. Die 1924-All Blacks het ’n spesiaal gekomponeerde haka, ''Kia Whaka-ngawari'', gebruik, maar later het die All Blacks weer teruggeval op die ''Ka Mate''.<ref>{{en}} {{cite book |author=Malcolm Mulholland |title=Beneath the Maori Moon: An Illustrated History of Maori Rugby |publisher=Huia Publishers |location=Wellington |year=2009 |isbn=978-1-86969-305-3 |pages=24}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://teara.govt.nz/en/1966/haka/page-3 |title=All Blacks' Haka |publisher=Te Ara – the Encyclopedia of New Zealand |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Die haka is tot in 1986 veral buite Nieu-Seeland opgevoer, maar sedert die [[Rugbywêreldbeker 1987]] ook op eie bodem. Dit moes egter geoefen word om 'n ritmiese akkuraatheid en intensiteit wat voorheen ontbreek het, te bereik. Die spelers Wayne Shelford en Hika Reid het hierin ’n sleutelrol gespeel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.allblacks.com/the-haka/ |title=The Haka |publisher=All Blacks |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> In Augustus 2005, voor die Drienasiestoets tussen Nieu-Seeland en Suid-Afrika op Carisbrook in [[Dunedin]], het die All Blacks ’n ander haka, ''Kapa o Pango'', uitgevoer. ''Kapa o Pango'' was ’n haka wat spesiaal deur Derek Lardelli ontwikkel is en “...ontwerp is om die multi-kulturele aard van kontemporêre Nieu-Seeland te reflekteer — in besonder die invloed van [[Polinesië|Polinesiese]] kulture”.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/nz/news/article.cfm?c_id=1&objectid=10342926 |title=New haka the cutting edge of sport |publisher=[[The New Zealand Herald]] |author=Jon Stokes |date=29 Augustus 2005 |accessdate=29 September 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070929164431/http://www.nzherald.co.nz/section/4/story.cfm?c_id=4&objectid=10342926 |archive-date=29 September 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> ''Kapa o Pango'' is bedoel om gebruik te word by spesiale geleenthede en nie om die ''Ka Mate'' te vervang nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://xtramsn.co.nz/rugby/0,,12428-4704719,00.html |title=ABs Reveal New Haka |publisher=xtramsn.co.nz |author=Marc Hinton |date=27 Augustus 2005 |accessdate=29 Junie 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060629234113/http://xtramsn.co.nz/rugby/0,,12428-4704719,00.html |archive-date=29 Junie 2006 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> ''Kapa o Pango'' eindig met ’n “keel-afsny”-aksie wat ’n bron van omstredenheid was en gelei het tot aantygings dat ''Kapa o Pango'' geweld aanmoedig wat die verkeerde boodskap aan All Blacks-ondersteuners sou stuur.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/rugbyunion/international/newzealand/2364899/Cut-throat-haka-does-All-Blacks-no-favours.html |title=Cut-throat haka does All Blacks no favours |publisher=[[Daily Telegraph]] |author=Mick Cleary |date=5 September 2005 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theage.com.au/sport/haka-furore-adds-spice-to-bledisloe-duel-20060728-gdo27b.html |title=Haka furore adds spice to Bledisloe duel |publisher=theage.com.au |date=28 Julie 2006 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Volgens die “Kapo o Pango”-komponis, Derek Lardelli, stel die gebaar die “trek van lewenskragtige energie in die longe en hart in” voor.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.planet-rugby.com/News/story_52333.shtml |title=Kapa O Pango gets green light |publisher=Planet Rugby |date=8 Julie 2006 |accessdate=7 Junie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190607091559/http://www.planet-rugby.com/News/story_52333.shtml |archive-date=7 Junie 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Indien die All Blacks in [[Wellington, Nieu-Seeland|Wellington]] speel, word uit respek teenoor Te Rauparaha altyd die Ka Mate uitgevoer. By ander speelplekke besluit die kaptein en die haka se leier gedurende die dae voor die wedstryd op die haka wat wat die beste pas by die bui van die spel.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.espn.com/espn/feature/story/_/id/27583628/understanding-all-blacks-supreme-success |title=Understanding the All Blacks' supreme success |publisher=ESPNscrum |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> In November 2006, by die [[Millennium-stadion]] in [[Cardiff]], het die All Blacks die haka in hulle kleedkamers voor die wedstryd uitgevoer, in plaas van net voor die afskop. Die Walliese Rugbyunie wou gehad het dat die Walliese volkslied gesing moes word ná die uitvoering van die haka. Die All Blacks wou nie instem tot die versoek nie en het daarom die haka in hulle kleedkamers uitgevoer.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://icwales.icnetwork.co.uk/0500rugbyunion/0200news/tm_method=full%26objectid=18166940%26siteid=50082-name_page.html |title=So just who is to blame for no Millennium haka? |publisher=icwales.co.uk |date=27 November 2006 |accessdate=18 Desember 2006}}</ref> Ander nasionale spanne uit [[Eilandstaat|eilandstate]] in die [[Stille Oseaan]]-gebied voer soortgelyke oorlogsdanse voor internasionale wedstryde uit; dit sluit in [[Samoaanse nasionale rugbyspan|Samoa]] se weergawe van die haka, Tonga se ''Sipi Tau'' en Fidji se ''cibi''. Suid-Afrika se Springbokke het ook al oorweg om ’n [[Zoeloes|Zoeloe]]-oorlogsdans as deel van die voorwedstrydverrigtinge in te voer.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/6902661.stm |title=Springboks aim to unveil own haka |publisher=[[BBC]] |date=17 Julie 2007 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Die “Ka Mate”-haka begin algemeen met ’n stel van vyf voorbereidingsinstruksies wat deur die leier geskree word, voordat die hele span by hom aansluit:<ref>{{en}} {{cite web |url=http://haka.co.nz/haka/ |title=Haka |date=30 November 2015 |accessdate=22 Oktober 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191022020138/http://haka.co.nz/haka/ |archive-date=22 Oktober 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite book |title=Haka! The Dance of a Noble People |date=17 Junie 1993 |publisher=Raupo Publishing (NZ) Ltd}}</ref> {| border="0" cellpadding="4" cellspacing="2" style="margin-left:3em" |+'''"Ka Mate"''' |- |'''Leier''': |''Taringa whakarongo!'' | |Ore op! |- | |''Kia rite! Kia rite! Kia mau! '' | |Maak reg...! Staan in een ry...! Staan vas! |- |'''Span''': |''Hī!'' | |Ja! |- |'''Leier''': |''Ringa ringa pakia!'' | | Klap die hande teen die dye! |- | |''Waewae takahia kia kino nei hoki!'' | |Stamp met die voete so hard as wat jy kan! |- |'''Span''': |''Kia kino nei hoki!'' | |So hard as wat ons kan! |- |'''Leier''': |''Ka mate, ka mate'' | |Ek sterf! Ek sterf! |- |'''Span''': |''Ka ora' Ka ora' | |Ek lewe! Ek lewe! |- |'''Leier''': |''Ka mate, ka mate'' | |Ek sterf! Ek sterf! |- |'''Span''': |''Ka ora' Ka ora' | |Ek lewe! Ek lewe! |- |'''Almal''': |''Tēnei te tangata pūhuruhuru'' | |Hier staan die harige man... |- | | ''Nāna ne I tiki mai whakawhiti te rā'' | |...wat die son roep en dit op ons laat skyn! |- | |''A Upane! Ka Upane!'' | |Ry nou! Ry nou! |- | |''A Upane Kaupane" | |Neem die eerste stap! |- | |''Whiti te rā,!'' | |Laat die sonskyn in! |- | |''Hī!'' | |Maak klaar! |} == Toetswedstryde == [[Lêer:New Zealand IRB World Rankings.png|duimnael|400px|Nieu-Seeland se plek op [[Wêreldrugby]] se ranglys vanaf 10 Oktober 2003 tot op hede]] Die All Blacks het teen elke teenstander ’n positiewe wenrekord. Nieu-Seeland het 512 van sy 668 toetswedstryde gewen, ’n wenrekord van 76,65%. Daarmee is die All Blacks die suksesvolste nasionale rugbyspan wêreldwyd. Drie nasionale spanne, wat deur Wêreldrugby as ’n vlak-een-span geag word, het nog nooit teen die All Blacks ’n oorwinning aangeteken nie ([[Italiaanse nasionale rugbyspan|Italië]], [[Japannese nasionale rugbyspan|Japan]] en [[Skotse nasionale rugbyspan|Skotland]]). Die slegste wenrekord het die All Blacks teen die Suid-Afrikaanse Springbokke (57,02%). Sedert die bekendstelling van Wêreldrugby se ranglys in Oktober 2003 was Nieu-Seeland oorwegend in die eerste plek. Nieu-Seeland se statistieke in toetswedstryde teen al die lande, in alfabetiese volgorde, is soos volg (korrek teen September 2026):<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=team;team=8;template=results;type=team;view=opposition |title=International Rugby Union Statistics – New Zealand |publisher=ESPNscrum |accessdate=9 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.allblacks.com/ |title=Match Centre – All Blacks test match Record since first test match |publisher=All Blacks |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> {| class="sortable wikitable" ! Teenstander ! Gespeel ! Gewen ! Verloor ! Gelykop ! % Gewen |- bgcolor="#d0ffd0" align="center" |- | {{ARGru}} || 41 || 36 || 4 || 1 || 87,80 |- | {{AUSru}} || 181 || 128 || 45 || 8 || 70,72 |- | {{BILru}} || 41 || 30 || 7 || 4 || 73,17 |- | {{ENGru}} || 47 || 36 || 9 || 2 || 76,60 |- | {{FIJru}} || 8 || 8 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{FRAru}} || 68 || 52 || 15 || 1 || 76,47 |- | {{GEOru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{IRLru}} || 40 || 34 || 5 || 1 || 85,00 |- | {{ITAru}} || 18 || 18 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{JPNru}} || 6 || 6 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{CANru}} || 6 || 6 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{NAMru}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 100,00 |- | [[Lêer:Flag of rugby Pacific Islanders.svg|24px|raam]] Pasifiese Eilanders || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{PORru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{ROMru}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{SAMru}} || 7 || 7 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{SCOru}} || 33 || 31 || 0 || 2 || 93,94 |- | {{RSAru}} || 114 || 65 || 45 || 4 || 57,02 |- | {{TGAru}} || 7 || 7 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{URUru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{USAru}} || 4 || 4 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{WALru}} || 38 || 35 || 3 || 0 || 92,11 |- class="sortbottom" ! Algeheel || 668 !! 512 !! 133 !! 23 !! 76,65 |} Wedstryde teen verskeie saamgestelde spanne tydens oorsese toere van die amateurtydperk en die deur [[Nieu-Seeland Rugby]] nieerkende wedstryde teen die Nieu-Suid-Walliese Waratahs (1920–1928) is nie in die lys nie. Wedstryde teen die [[Britse Barbarians]] word deur Nieu-Seeland Rugby ook nie as sulks erken nie. == Wedywering met ander nasionale spanne == === Noordelike Halfrond === Net soos die ander rugbylande van die Suidelike Halfrond handhaaf Nieu-Seeland ’n wedywering met die nasionale spanne van die Noordelike Halfrond. Net só het Nieu-Seeland tydens twee van sy eindstrydverskynings teen Frankryk te staan gekom (in 1987 en 2011), wat hulle albei kon wen. Sedert 2000 ding Nieu-Seeland en Frankryk mee om die [[Dave Gallaher-trofee]] en sedert 2008 ding Nieu-Seeland en Engeland mee om die [[Hillary-skild]].<ref name="Part One">{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/story/84191.html |title=The Scrum.com trophy guide – Part One |publisher=ESPNscrum |date=29 Oktober 2008 |accessdate=13 Mei 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230513190107/http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/story/84191.html |archive-date=13 Mei 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref name="Part Two">{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/story/84879.html |title=The Scrum.com trophy guide – Part Two |publisher=ESPNscrum |date=5 November 2008 |accessdate=13 Mei 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230513190101/http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/story/84879.html |archive-date=13 Mei 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 2005 en 2017 was teen die Britse en Ierse Leeus die New Zealand Lions Series-trofee op die spel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espn.co.uk/rugby/story/_/id/15380001/lions-trophy-unveiled |title=Lions trophy unveiled |publisher=ESPNscrum |date=29 Mei 2005 |accessdate=2 Augustus 2025}}</ref> Dié trofee is in 2021 met die Lions Series-trofee vervang, wat aan die wenner van elke vierjaarlikse Leeus-reeks oorhandig word.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lionsrugby.com/en/news/lions-and-springboks-to-play-for-new-tour-trophy-created-by-thomas-lyte |title=Lions and Springboks to play for new Tour trophy created by Thomas Lyte |publisher=[[Britse en Ierse Leeus]] |date=4 Mei 2021 |accessdate=2 Augustus 2025}}</ref> === Suid-Afrika === [[Lêer:1981-springbok-tour-auckland-1.jpg|duimnael|Die All Blacks se 1981-toetswedstryd teen die Springbokke in Auckland moes agter doringdraad plaasvind en is deur betogings begelei]] Sedert die eerste ontmoeting in 1921 op Nieu-Seelandse bodem handhaaf die Springbokke en die All Blacks, wat albei as die beste nasionale rugbyspanne wêreldwyd beskou word, ’n intensiewe wedywering. Reeds destyds is albei spanne as die bestes beskou, wat deur die gelykopuitslag van die eerste toetsreeks bevestig is. Die tweede toetsreeks tydens die teenbesoek van 1928 in Suid-Afrika het ook in ’n gelykopuitslag geëindig. In 1937 het die Springbokke daarin geslaag om in Nieu-Seeland ’n toetsreeks teen die All Blacks te wen. In 1949 het die Springbokke die tuisreeks teen die All Blacks met ’n negatiewe rekord vir die Nieu-Seelanders, wat vandag nog bestaan, gewen. In 1956 het die All Blacks egter die tuisreeks teen die Springbokke gewen. In 1960 was die Springbokke weer tydens die tuisreeks teen die All Blacks suksesvol; dié toer word egter vir politieke rusies as vir sportiewe suksesse onthou. Daarna is die wedersydse toetsreekse veral deur die Suid-Afrikaanse apartheidsbeleid en die gepaardgaande twis oor die All Blacks se Māorispelers gekenmerk. Tot in die 1980’s is onderlinge toere onderneem, maar hulle het veral politieke weerstand van anti-apartheidsaktiviste ontlok en is vervolgens deur proteste van ander lande begelei. Die Nieu-Seelandse regering se vashou aan die 1976-toer na Suid-Afrika en die Internasionale Olimpiese Komitee se weiering (rugby was destyds nie ’n Olimpiese sportsoort nie) om Nieu-Seeland ná proteste deur Afrikalande van die [[Olimpiese Somerspele 1976]] te skors het tot die boikot van dié Olimpiese Spele deur 30 oorwegend Afrikalande gelei.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cbc.ca/sports/olympics-summer/african-nations-boycott-costly-montreal-games-1.770807 |title=African nations boycott costly Montreal Games |publisher=Canadian Broadcasting Corporation |date=7 Augustus 2009 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Eers ná die einde van die apartheidsbewind in Suid-Afrika het die onderlinge wedywering genormaliseer. Tot vandag toe het die Springbokke slegs teen die All Blacks ’n negatiewe wenrekord.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.investec.com/en_za/sponsorships/rugby/all-blacks-vs-springboks-the-greatest-sports-rivalry.html |title=Springboks vs the All Blacks – The Great Rivalry |publisher=Investec |accessdate=9 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.allblacks.com/news/a-rivalry-in-numbers-all-blacks-vs-south-africa |title=A Rivalry in Numbers: All Blacks vs South Africa |publisher=All Blacks |date=23 Julie 2019 |accessdate=4 Oktober 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221004192056/https://www.allblacks.com/news/a-rivalry-in-numbers-all-blacks-vs-south-africa |archive-date=4 Oktober 2022 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die wedywering sluit intussen ook die rugbywêreldbekertoernooie in, aangesien die Springbokke die Webb Ellis-beker reeds vier keer omhoog kon hou en die All Blacks drie keer. In 2023 het die Springbokke die eerste span geword wat die toernooi vir ’n vierde keer kon wen (by altesaam tien rugbywêreldbekertoernooie). Albei spanne het tot dusver tydens ses rugbywêreldbekertoernooie ontmoet, waarvan die All Blacks en die Springbokke drie wedstryde elk kon wen. Die Springbokke se belangrikste oorwinnings was die 1995-eindstryd, toe hulle met 15–12 in ekstra tyd gewen het, en die 2023-eindstryd, wat hulle met 12–11 kon wen. Sedert 1996 ontmoet albei spanne tydens die jaarlikse Drienasiesreeks, sedert 2012 die Rugbykampioenskap. Tydens die [[2017-Rugbykampioenskapreeks]] moes die Springbokke hul (tot dusver) ergste nederlaag verduur: 0–57 teen die All Blacks.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://super.rugby/therugbychampionship/news/rampant-all-blacks-blow-springboks-away/ |title=Rampant All Blacks blow Springboks away |publisher=Super Rugby |date=17 Augustus 2017 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Tydens die [[2025-Rugbykampioenskapreeks]] het die Springbokke op hul beurt die All Blacks hul ergste nederlaag in dié tyd toegedien: 10–43. As gevolg van die Springbokke se geskiedenis as ’n suiwer “wit” span het baie Suid-Afrikaners, wat destyds onder die rassistiese diskriminasie gely het, die All Blacks pleks van die Springbokke ondersteun, ook oor generasies heen. Dit het sy oorsprong in apartheid, toe anti-apartheidsaktiviste by elke geleentheid die teenstander van die Springbokke as ’n soort weerstand teen apartheid en sy simbole ondersteun het. Ná die einde van apartheid is hierdie gedrag deur ander Suid-Afrikaners egter as “onpatrioties” en “verraad” bestempel. Sedert die oorwinnings van ’n span toenemend saamgestel uit “swart”, “wit” en “bruin” spelers (sedert die Rugbywêreldbeker 1995), asook herstrukturering in die bestuurspan kon al hoe meer Suid-Afrikaners van alle etniese agtergronde hulself met die nasionale rugbyspan identifiseer, en om hierdie rede het die ondersteuning vir die All Blacks of ander spanne gekwyn.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://theconversation.com/cape-crusaders-why-some-south-africans-still-support-the-kiwis-not-the-springboks-87207 |title=Cape Crusaders: why some South Africans (still) support the Kiwis, not the Springboks |publisher=The Conversation |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> === Australië === [[Lêer:Australia nz first 1903.jpg|duimnael|Die eerste toetswedstryd tussen Australië en Nieu-Seeland op 15 Augustus 1903 in Sydney]] Soos in ander sportsoorte (veral [[krieket]], [[rugby league]], [[netbal]] en op die [[Statebondspele]]) handhaaf Nieu-Seeland tradisioneel goeie wedywering met sy buurland Australië,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.foxsports.com.au/more-sports/mad-tuesday-11-things-you-never-wanted-to-know-about-the-trans-tasman-sporting-rivalry/news-story/ae6dd16e7f4cec90ec146c176f497ebf |title=Mad Tuesday: 11 things you never wanted to know about the Trans Tasman sporting rivalry |publisher=Fox Sports |author=Trevor Marshallsea |date=3 Mei 2016 |accessdate=15 November 2021}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/blog/2015/oct/29/the-encounters-that-have-underpinned-trans-tasman-sporting-rivalry |title=The encounters that have underpinned trans-Tasman sporting rivalry |publisher=[[The Guardian]] |author=Russell Jackson |date=28 Oktober 2015 |accessdate=15 November 2021}}</ref> waarna dikwels as “wedywering onder sibbes” (''sibling rivalry'') verwys word.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cricketcountry.com/articles/australia-vs-new-zealand-an-intense-sibling-rivalry-where-nothing-else-matters-than-win-502235 |title=Australia vs New Zealand, an intense sibling rivalry where nothing else matters than 'win' |publisher=Cricket Country |author=Suvajit Mustafi |date=28 Maart 2015 |accessdate=15 November 2021}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.stuff.co.nz/sport/cricket/67529059/top-ten-nzaustralia-clashes |title=Top ten NZ/Australia clashes |publisher=Stuff |author=Rosanna Price, Henry Cooke |date=27 Maart 2015 |accessdate=15 November 2021}}</ref> Die eerste toetswedstryd tussen albei spanne is tydens die Nieu-Seelandse besoek aan Australië in 1903 gespeel. Sedert 1932 ding albei spanne mee om die Bledisloebeker, een van die oudste trofeë in internasionale rugby. Van die 181 toetswedstryde tot dusver het Nieu-Seeland 128 gewen, Australië 45, met agt gelykopuitslae. Gedurende wêreldbekertoernooie het albei spanne tot dusver vier keer ontmoet (in 1991, 2003, 2011 en 2015), waarvan albei spanne twee wedstryde elk gewen het. Albei lande het al belangrike rugbytoernooie soos die [[Rugbywêreldbeker 1987]] saam aangebied. Die [[Rugbywêreldbeker 2003]] is oorspronklik ook aan albei rugbylande toegewys, maar ná ’n kontraktuele dispuut oor grondtekenregte tussen die [[Nieu-Seeland Rugby|Nieu-Seelandse Rugbyunie]] en die IRR is Australië as alleenlike gasheer aangewys. Daarbenewens het hulle in die eindstryd van die Rugbywêreldbeker 2015 ontmoet, wat die All Blacks gewen het. == Rekords == === Wêreldbekerrekord === [[Lêer:Richie McCaw and the Webb Ellis cup after the Rugby World Cup final 2011.jpg|duimnael|upright|Nieu-Seeland het in 1987, 2011 en 2015 die [[Webb Ellis-beker]] omhoog gehou]] Alhoewel die All Blacks altyd een van die groot gunstelinge is om die vierjaarlikse [[rugbywêreldbeker]]toernooi te wen, het hulle die [[Webb Ellis-beker]] slegs drie keer ingepalm: tydens die eerste [[Rugbywêreldbeker 1987]] in Nieu-Seeland en Australië, tydens die [[Rugbywêreldbeker 2011]] tuis en tydens die [[Rugbywêreldbeker 2015]] in Engeland. Daarmee het die All Blacks die eerste nasionale rugbyspan geword wat die titel verdedig het. In [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]] het hulle die halfeindstryd teen die Wallabies verloor en in [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]] die eindstryd teen die Springbokke. Hul tweede ergste uitslag was in [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]] die vierde plek. In [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]] het hulle weereens die halfeindstryd teen Australië verloor. Hul ergste toernooiverloop was tydens die [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]], toe hulle reeds in die kwarteindstryd deur Frankryk uitgeskakel is. {| class="wikitable" ! Jaar !! Uitslag |- style="background:#F7F6A8;" | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1987|1987]] || '''Kampioen''' |- style="background:#FFDAB9;" | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]] || Derde plek |- style="background:#DCE5E5;" | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]] || Tweede plek |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]] || Vierde plek |- style="background:#FFDAB9;" | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]] || Derde plek |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]] || Kwarteindrondte |- style="background:#F7F6A8;" | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] || '''Kampioen''' |- style="background:#F7F6A8;" | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]] || '''Kampioen''' |- style="background:#FFDAB9;" | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] || Derde plek |- style="background:#DCE5E5;" | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2023|2023]] || Tweede plek |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2027|2027]] || ''gekwalifiseer'' |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2031|2031]] || {{n.v.t.}} |} === Drienasies/Rugbykampioenskap === [[Lêer:Bledisloe Cup on display in Sydney 2014.jpg|duimnael|upright|Tydens die Rugbykampioenskap ding onder andere Australië en Nieu-Seeland om die [[Bledisloebeker]] mee]] Nieu-Seeland se enigste jaarlikse toernooi is die Rugbykampioenskap (voorheen die Drienasies), waar hulle teen drie ander lande van die Suidelike Halfrond speel: Australië en Suid-Afrika sedert 1996; Argentinië het in 2012 by dié toernooi aangesluit. Nieu-Seeland se rekord van 20 toernooikampioenskappe (1996, 1997, 1999, 2002, 2003, 2005–2008, 2010, 2012–2014, 2016–2018 en 2020–2023) en 99 wedstrydoorwinnings is verreweg meer as die rekords van die ander spanne. As deel van die Rugbykampioenskap ding die All Blacks ook met die Wallabies om die [[Bledisloebeker]] (sedert 1932) en met die Springbokke om die [[Vryheidsbeker]] (sedert 2004) mee.<ref name="Part Two" /> {{Drie-Nasiesrekord}} {{Die Rugbykampioenskap-rekord}} <small>Punte word soos volg toegeken: 4 punte vir ’n oorwinning, 2 punte vir ’n gelykopuitslag, 0 punte vir ’n nederlaag (saam met moontlike bonuspunte), 1 bonuspunt vir ten minste drie drieë meer as die teenstander, 1 bonuspunt vir ’n nederlaag met minder as sewe punte.</small> === Ander toetswedstryde === Gedurende die amateurtydperk het die All Blacks maandelange oorsese toere onderneem, waartydens hulle teen ander nasionale spanne, plaaslike saamgestelde spanne en klubspanne gespeel het. Eweneens het oorsese spanne na Nieu-Seeland getoer. Die All Blacks het al vier keer ’n Grand Slam behaal, d.w.s. ’n oorwinning oor die vier Tuisnasies Engeland, Ierland, Skotland en Wallis tydens dieselfde toer (die Grand Slam-toere was in 1978, 2005, 2008 en 2010). Teen die jaar 2000 het die oorsese toere volgens die ou tradisie tot ’n einde gekom, aangesien die professionalisering van die rugbyspel te min tyd vir toere oorlaat (’n uitsondering is die [[Britse en Ierse Leeus]] se vierjaarlikse toere). Deesdae is toetswedstryde teen die spanne van die Noordelike Halfrond tweekeer per jaar moontlik. Gedurende Juniemaand se [[midjaarrugbytoetsreeks]] vertrek Europese spanne na Nieu-Seeland en gedurende Novembermaand se [[eindjaarrugbytoetsreeks]] reis die All Blacks na Europa. Een van die mees tradisionele trofee in internasionale rugby is die Bledisloebeker. Australië en Nieu-Seeland ding sedert 1932 om dié beker mee, sedert 1996 tydens die Drienasiesreeks en sedert 2012 as deel van die Rugbykampioenskap. Tydens dié toernooi ding Nieu-Seeland sedert 2004 ook met Suid-Afrika om die [[Vryheidsbeker]] mee. Sedert 2000 ding Nieu-Seeland en Frankryk mee om die [[Dave Gallaher-trofee]] (genoem na [[David Gallaher|David „Dave“ Gallaher]], die kaptein van die ''Original All Blacks'' van 1905/06, wie tydens die [[Eerste Wêreldoorlog]] in Frankryk gesneuwel het) en hulle moes dié trofee in 2009 en 2021 oorhandig. Sedert 2008 ding Nieu-Seeland en Engeland mee om die [[Hillary-skild]] (genoem na die in 2008 oorlede [[Edmund Hillary]]) wat die All Blacks slegs in 2012 moes oorhandig.<ref name="Part One" /><ref name="Part Two" /> In 2005 en 2017 het die All Blacks teen die Britse en Ierse Leeus om die New Zealand Lions Series-trofee meegeding, wat in 2021 met die Lions Series-trofee vervang is. == Spelers == === Huidige span === Die volgende spelers het die All Blacks-span gevorm tydens die [[2025-Rugbykampioenskapreeks]]:<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.allblacks.com/news/all-blacks-squad-for-the-lipovitan-d-rugby-championship |title=All Blacks Squad for the Lipovitan-D Rugby Championship |publisher=[[Nieu-Seeland Rugby]] |date=4 Augustus 2025 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> {| | valign="top"| {| class="wikitable" |+ Agterspelers ''(backs)'' |- ! Speler !! Posisie !! Klub / Provinsie !! Toetswedstryde |- | [[Noah Hotham]] || [[Skrumskakel]] || [[Crusaders (Superrugbyspan)|Crusaders]] / Tasman || style="text-align:center" | {{0|00}}2 |- | [[Cortez Ratima]] || Skrumskakel || [[Chiefs (Superrugbyspan)|Chiefs]] / Waikato || style="text-align:center" | {{0}}14 |- | [[Cam Roigard]] || Skrumskakel || [[Hurricanes (Superrugbyspan)|Hurricanes]] / Counties Manukau || style="text-align:center" | {{0}}12 |- | [[Beauden Barrett]] || [[Losskakel]] || [[Blues (Superrugbyspan)|Blues]] / Taranaki || style="text-align:center" | 136 |- | [[Damian McKenzie]] || Losskakel || [[Chiefs (Superrugbyspan)|Chiefs]] / Waikato || style="text-align:center" | {{0}}64 |- | [[Jordie Barrett]] || [[Senter]] || [[Hurricanes (Superrugbyspan)|Hurricanes]] / Taranaki || style="text-align:center" | {{0}}71 |- | [[Anton Lienert-Brown]] || Senter || [[Chiefs (Superrugbyspan)|Chiefs]] / Waikato || style="text-align:center" | {{0}}85 |- | [[Billy Proctor]] || Senter || [[Hurricanes (Superrugbyspan)|Hurricanes]] / Wellington || style="text-align:center" | {{0|00}}4 |- | [[Timoci Tavatavanawai]] || Senter || [[Highlanders (Superrugbyspan)|Highlanders]] / Tasman || style="text-align:center" | {{0|00}}2 |- | [[Quinn Tupaea]] || Senter || [[Chiefs (Superrugbyspan)|Chiefs]] / Waikato || style="text-align:center" | {{0}}16 |- | [[Caleb Clarke]] || [[Vleuel]] || [[Blues (Superrugbyspan)|Blues]] / Auckland || style="text-align:center" | {{0}}29 |- | [[Rieko Ioane]] || Vleuel || [[Blues (Superrugbyspan)|Blues]] / Auckland || style="text-align:center" | {{0}}83 |- | [[Emoni Narawa]] || Vleuel || [[Chiefs (Superrugbyspan)|Chiefs]] / Bay of Plenty || style="text-align:center" | {{0|00}}3 |- | [[Sevu Reece]] || Vleuel || [[Crusaders (Superrugbyspan)|Crusaders]] / Bay of Plenty || style="text-align:center" | {{0}}34 |- | [[Will Jordan (rugbyspeler)|Will Jordan]] || [[Heelagter]] || [[Crusaders (Superrugbyspan)|Crusaders]] / Tasman || style="text-align:center" | {{0}}44 |- | [[Ruben Love]] || Heelagter || [[Hurricanes (Superrugbyspan)|Hurricanes]] / Wellington || style="text-align:center" | {{0|00}}2 |} | | valign="top" | {| class="wikitable" |+ Voorspelers ''(forwards)'' |- ! Speler !! Posisie !! Klub / Provinsie !! Toetswedstryde |- | [[Brodie McAlister]] || [[Haker]] || [[Chiefs (Superrugbyspan)|Chiefs]] / Canterbury || style="text-align:center" | {{0|00}}1 |- | [[Codie Taylor]] || Haker || [[Crusaders (Superrugbyspan)|Crusaders]] / Canterbury || style="text-align:center" | {{0}}98 |- | [[Samisoni Taukeiʻaho]] || Haker || [[Chiefs (Superrugbyspan)|Chiefs]] / Waikato || style="text-align:center" | {{0}}33 |- | [[Ethan de Groot]] || [[Stut]] || [[Highlanders (Superrugbyspan)|Highlanders]] / Southland || style="text-align:center" | {{0}}32 |- | [[Tyrel Lomax]] || Stut || [[Hurricanes (Superrugbyspan)|Hurricanes]] / Tasman || style="text-align:center" | {{0}}45 |- | [[Fletcher Newell]] || Stut || [[Crusaders (Superrugbyspan)|Crusaders]] / Canterbury || style="text-align:center" | {{0}}25 |- | [[Ollie Norris]] || Stut || [[Chiefs (Superrugbyspan)|Chiefs]] / Waikato || style="text-align:center" | {{0|00}}2 |- | [[Pasilio Tosi]] || Stut || [[Hurricanes (Superrugbyspan)|Hurricanes]] / Bay of Plenty || style="text-align:center" | {{0|00}}9 |- | [[Tamaiti Williams]] || Stut || [[Crusaders (Superrugbyspan)|Crusaders]] / Canterbury || style="text-align:center" | {{0}}18 |- | [[Scott Barrett]] [[Lêer:Captain sports.svg|15px|Kaptein]] || [[Slot (rugby)|Slot]] || [[Crusaders (Superrugbyspan)|Crusaders]] / Taranaki || style="text-align:center" | {{0}}81 |- | [[Fabian Holland]] || Slot || [[Highlanders (Superrugbyspan)|Highlanders]] / Otago || style="text-align:center" | {{0|00}}3 |- | [[Patrick Tuipulotu]] || Slot || [[Blues (Superrugbyspan)|Blues]] / Auckland || style="text-align:center" | {{0}}53 |- | [[Tupou Vaaʻi]] || Slot || [[Chiefs (Superrugbyspan)|Chiefs]] / Taranaki || style="text-align:center" | {{0}}40 |- | [[Samipeni Finau]] || [[Losvoorspeler]] || [[Chiefs (Superrugbyspan)|Chiefs]] / Waikato || style="text-align:center" | {{0}}11 |- | [[Luke Jacobson]] || Losvoorspeler || [[Chiefs (Superrugbyspan)|Chiefs]] / Waikato || style="text-align:center" | {{0}}24 |- | [[Du’Plessis Kirifi]] || Losvoorspeler || [[Hurricanes (Superrugbyspan)|Hurricanes]] / Wellington || style="text-align:center" | {{0|00}}3 |- | [[Peter Lakai]] || Losvoorspeler || [[Hurricanes (Superrugbyspan)|Hurricanes]] / Wellington || style="text-align:center" | {{0|00}}3 |- | [[Simon Parker]] || Losvoorspeler || [[Chiefs (Superrugbyspan)|Chiefs]] / Northland || style="text-align:center" | {{0|00}}0 |- | [[Ardie Savea]] || Losvoorspeler || [[Moana Pasifika]] / Wellington || style="text-align:center" | {{0}}97 |- | [[Wallace Sititi]] || Losvoorspeler || [[Chiefs (Superrugbyspan)|Chiefs]] / North Harbour || style="text-align:center" | {{0}}10 |} |} === Bekende spelers === [[Lêer:Dave Gallaher 1905c.jpg|duimnael|upright|Dave Gallaher (1905)]] [[Lêer:Colin Meads.jpg|duimnael|upright|Colin Meads (1956)]] [[Lêer:Jonah Lomu (cropped).jpg|duimnael|upright|Jonah Lomu (2004)]] 21 voormalige Nieu-Seelandse spelers is vir hul uitstekende prestasies in Wêreldrugby se Heldesaal opgeneem:<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/halloffame/inductees |title=Inductees |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> {| class="wikitable" ! Speler !! Posisie !! Inskrywing |- | [[Fred Allen (rugbyspeler)|Fred Allen]] || [[Losskakel]] || 2014 |- | [[Zinzan Brooke]] || [[Agsteman]], [[Vleuel]] || 2026 |- | [[Dan Carter]] || [[Losskakel]], [[Senter]] || 2023 |- | [[Don Clarke]] || [[Heelagter]] || 2014 |- | [[Sean Fitzpatrick]] || [[Haker]] || 2014 |- | [[Grant Fox]] || [[Losskakel]] || 2014 |- | [[David Gallaher]] || [[Losvoorspeler]] || 2010 |- | [[Michael Jones (rugbyspeler)|Michael Jones]] || [[Losvoorspeler]], [[Agsteman]] || 2014 |- | [[David Kirk]] || [[Skrumskakel]] || 2011 |- | [[Ian Kirkpatrick (Nieu-Seelandse rugbyspeler)|Ian Kirkpatrick]] || [[Losvoorspeler]] || 2014 |- | [[John Kirwan]] || [[Vleuel]] || 2014 |- | [[Chris Laidlaw]] || [[Skrumskakel]] || 2024 |- | [[Brian Lochore]] || [[Agsteman]], [[Slot (rugby)|Slot]] || 2011 |- | [[Jonah Lomu]] || [[Vleuel]] || 2011 |- | [[Richie McCaw]] || [[Losvoorspeler]] || 2019 |- | [[Colin Meads]] || [[Slot (rugby)|Slot]], [[Agsteman]] || 2014 |- | [[Graham Mourie]] || [[Losvoorspeler]] || 2014 |- | [[George Nepia]] || [[Heelagter]] || 2014 |- | [[Joe Warbrick]] || [[Heelagter]] || 2008 |- | [[Wilson Whineray]] || [[Stut]] || 2007 |- | [[Bryan Williams]] || [[Vleuel]], [[Senter]], [[Heelagter]] || 2018 |} Daarbenewens is die wêreldkampioenafrigter [[Graham Henry]] en die span ''New Zealand Natives'' ingeskryf.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/halloffame/inductees/706696 |title=Graham Henry – World Rugby – Hall of Fame |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=9 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/halloffame/inductees/59180 |title=1888 New Zealand Team – World Rugby – Hall of Fame |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> 14 spelers is tweeledige wêreldkampioene: [[Dan Carter]], [[Ben Franks]], [[Owen Franks]], [[Jerome Kaino]], [[Richie McCaw]], [[Keven Mealamu]], [[Ma’a Nonu]], [[Kieran Read]], [[Colin Slade]], [[Conrad Smith]], [[Victor Vito (rugbyspeler)|Victor Vito]], [[Sam Whitelock]], [[Sonny Bill Williams]] en [[Tony Woodcock (rugbyspeler)|Tony Woodcock]] (almal in 2011 en in 2015). [[Wêreldrugby]] het ses spelers as speler van die jaar benoem: [[Dan Carter]] (in 2005, 2012 en 2015), [[Richie McCaw]] (in 2006, 2009 en 2010), [[Kieran Read]] (in 2013), [[Brodie Retallick]] (in 2014), [[Beauden Barrett]] (in 2016 en 2017) en [[Ardie Savea]] (in 2023).<ref name="World Rugby Awards">{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/tournaments/awards/past-winners/ |title=World Rugby Awards Past Winners |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> === Spelerstatistieke === [[Lêer:Kieran Read 2011.jpg|duimnael|upright|Kieran Read (2011)]] [[Lêer:Richie McCaw ONZ (cropped).jpg|duimnael|upright|Richie McCaw (2016)]] [[Lêer:Dan Carter ONZM (cropped).jpg|duimnael|upright|Dan Carter (2019)]] Vervolgens die belangrikste statistieke van die All Blacks se spelers.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.allblacks.com/asp/statlist.asp |title=All Blacks se statistieke |publisher=All Blacks |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Die spelers wat met <nowiki>*</nowiki> gekenmerk is, is nog aktief en kan hul statistieke verbeter. Die verskil tussen die aantal wedstryde en die aantal toetswedstryde is ’n gevolg van die All Blacks se groot aantal wedstryde teen plaaslike spanne en keurspanne tydens oorsese toere in die amateurtydperk. <small>(Korrek teen Oktober 2025)</small> {| | {| class="wikitable" |+ Meeste toetswedstryde<ref name="Most tests" /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;team=8;template=results;type=player |title=Total matches played (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Toetswedstryde |- | {{0}}1 || [[Sam Whitelock]] || 2010–2023 || 153 |- | {{0}}2 || [[Richie McCaw]] || 2001–2015 || 148 |- | {{0}}3 || [[Beauden Barrett]] * || 2012–2025 || 141 |- | {{0}}4 || [[Keven Mealamu]] || 2002–2015 || 132 |- | {{0}}5 || [[Kieran Read]] || 2008–2019 || 127 |- | {{0}}6 || [[Aaron Smith]] || 2012–2023 || 125 |- | {{0}}7 || [[Tony Woodcock]] || 2002–2015 || 118 |- | {{0}}8 || [[Dan Carter]] || 2003–2015 || 112 |- | {{0}}9 || [[Brodie Retallick]] || 2012–2023 || 109 |- | 10 || [[Owen Franks]] || 2009–2019 || 108 |} | {| class="wikitable" |+ Meeste wedstryde<ref name="Most matches">{{en}} {{cite web |url=http://stats.allblacks.com/asp/mostgames.ASP?stats_ID=11 |title=All Blacks that have played 75 or more matches. |publisher=All Blacks |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Wedstryde |- | {{0}}1 || [[Sam Whitelock]] || 2010–2023 || 153 |- | {{0}}2 || [[Richie McCaw]] || 2001–2015 || 149 |- | {{0}}3 || [[Beauden Barrett]] * || 2012–2025 || 142 |- |rowspan="2"| {{0}}4 || [[Colin Meads]] || 1957–1971 |rowspan="2"| 133 |- | [[Keven Mealamu]] || 2002–2015 |- |rowspan="2"| {{0}}6 || [[Sean Fitzpatrick]] || 1986–1997 |rowspan="2"| 128 |- | [[Kieran Read]] || 2008–2019 |- | {{0}}8 || [[Aaron Smith]] || 2012–2023 || 125 |- | {{0}}9 || [[Tony Woodcock]] || 2002–2015 || 118 |- | 10 || [[Andy Haden]] || 1972–1985 || 117 |} |- | {| class="wikitable" |+ Meeste punte aangeteken<ref name="Most test points" /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=points;team=8;template=results;type=player |title=Total points scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Punte |- | {{0}}1 || [[Dan Carter]] || 2003–2015 || 1598 |- | {{0}}2 || [[Andrew Mehrtens]] || 1995–2004 || {{0}}967 |- | {{0}}3 || [[Beauden Barrett]] * || 2012–2025 || {{0}}813 |- | {{0}}4 || [[Grant Fox]] || 1985–1993 || {{0}}645 |- | {{0}}5 || [[Richie Mo’unga]] || 2017–2023 || {{0}}466 |- | {{0}}6 || [[Damian McKenzie]] * || 2016–2025 || {{0}}353 |- | {{0}}7 || [[Aaron Cruden]] || 2010–2017 || {{0}}322 |- | {{0}}8 || [[Jordie Barrett]] * || 2017–2025 || {{0}}306 |- | {{0}}9 || [[Carlos Spencer]] || 1997–2004 || {{0}}291 |- | 10 || [[Doug Howlett]] || 2000–2007 || {{0}}245 |} | {| class="wikitable" |+ Meeste drieë gedruk<ref name="Most test tries" /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=tries;team=8;template=results;type=player |title=Total tries scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Drieë |- | {{0}}1 || [[Doug Howlett]] || 2000–2007 || 49 |- |rowspan="3"| {{0}}2 || [[Julian Savea]] || 2012–2017 |rowspan="3"| 46 |- | [[Christian Cullen]] || 1996–2002 |- | [[Joe Rokocoko]] || 2003–2010 |- | {{0}}5 || [[Beauden Barrett]] * || 2012–2025 || 45 |- | {{0}}6 || [[Jeff Wilson]] || 1993–2001 || 44 |- | {{0}}7 || [[Will Jordan (rugbyspeler)|Will Jordan]] * || 2020–2025 || 43 |- | {{0}}8 || [[Ben Smith]] || 2012–2019 || 39 |- | {{0}}9 || [[Rieko Ioane]] * || 2016–2025 || 38 |- | 10 || [[Jonah Lomu]] || 1995–2002 || 37 |} |} == Afrigters == [[Lêer:Wayne Smith CNZM (cropped).jpg|duimnael|upright|Wayne Smith (2012)]] [[Lêer:Graham Henry knight 2012.jpg|duimnael|upright|Graham Henry (2012)]] [[Lêer:Steve Hansen 2012.jpg|duimnael|upright|Steve Hansen (2020)]] Aangesien die definisie en rol van afrigters tot die Suid-Afrikaanse toer in 1949 baie uiteenlopend was, bevat die volgende tabel slegs afrigters wat sedertdien benoem is.<ref>{{en}} {{cite book |author=Ron Palenski |title=Century in Black: 100 Years of All Black Test Rugby |url=https://archive.org/details/centuryinblack0000ronp |publisher=Hodder Moa Beckett Publishers |location=Auckland |year=2003 |isbn=1-86958-937-8 |pages=[https://archive.org/details/centuryinblack0000ronp/page/290 290]}}</ref> Sedert die begin af was al die All Blacks se afrigters Nieu-Seelanders. {| class="wikitable" ! Naam ! Tydperk ! Wedstryde ! Oorwinnings ! Gelykop ! Nederlae ! % Gewen |- | Alex McDonald | 1949 | 4 | 0 | 0 | 4 | 0 |- | Tom Morrison | 1950, 1955–56 | 12 | 8 | 1 | 3 | 66,7 |- | Len Clode | 1951 | 3 | 3 | 0 | 0 | 100 |- | Arthur Marslin | 1953–1954 | 5 | 3 | 0 | 2 | 60 |- | Dick Everest | 1957 | 2 | 2 | 0 | 0 | 100 |- | Jack Sullivan | 1958–1960 | 11 | 6 | 1 | 4 | 54,5 |- | Neil McPhail | 1961–1965 | 20 | 16 | 2 | 2 | 80 |- | Ron Bush | 1962 | 2 | 2 | 0 | 0 | 100 |- | Fred Allen | 1966–1968 | 14 | 14 | 0 | 0 | 100 |- | Ivan Vodanovich | 1969–1971 | 10 | 4 | 1 | 5 | 40 |- | Bob Duff | 1972–1973 | 8 | 6 | 1 | 1 | 75 |- | John Stewart | 1974–1976 | 11 | 6 | 1 | 4 | 54,5 |- | Jack Gleeson | 1977–1978 | 13 | 10 | 0 | 3 | 76,9 |- | Eric Watson | 1979–1980 | 9 | 5 | 0 | 4 | 55,5 |- | Peter Burke | 1981–1982 | 11 | 9 | 0 | 2 | 81,8 |- | Bryce Rope | 1983–1984 | 12 | 9 | 1 | 2 | 75 |- | Sir Brian Lochore | 1985–1987 | 18 | 14 | 1 | 3 | 77,7 |- | Alex Wyllie | 1988–1991 | 29 | 25 | 1 | 3 | 86,2 |- | Laurie Mains | 1992–1995 | 34 | 23 | 1 | 10 | 67,6 |- | John Hart | 1996–1999 | 41 | 31 | 1 | 9 | 75,6 |- | Wayne Smith | 2000–2001 | 17 | 12 | 0 | 5 | 70,5 |- | John Mitchell | 2002–2003 | 28 | 23 | 1 | 4 | 82,1 |- | Graham Henry | 2004–2011 | 103 | 88 | 0 | 15 | 85,4 |- | Steve Hansen | 2012–2019 | 107 | 93 | 4 | 10 | 86,9 |- | Ian Foster | 2020–2023 | 46 | 32 | 2 | 12 | 69,5 |- | Scott Robertson | 2024–2026 | 27 | 20 | 0 | 7 | 74,1 |- | Dave Rennie | sedert 2026 | 7 | 4 | 0 | 3 | 57,1 |} == Toekennings == Die Italiaanse sporttydskrif ''Gazzetta dello Sport'' het die All Blacks in 2005 as “wêreldspan van die jaar” aangewys. Die Internasionale Rugbyraad, sedert 2014 Wêreldrugby, het die All Blacks elf keer as “span van die jaar” benoem (in 2005, 2006, 2008, 2010, 2011, 2012, 2013, 2014, 2015 en 2016).<ref name="World Rugby Awards" /> Die All Blacks het ook die Laureus Wêreldsporttoekennings as “span van die jaar” ontvang (in 2016).<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.laureus.com/world-sports-awards/2016 |title=Laureus World Sports Awards 2016 |publisher=Laureus Wêreldsporttoekennings |date=2016 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> == Sien ook == {{Portaal|Rugby|Ru ball.svg}} * [[Nieu-Seelandse nasionale krieketspan]] * [[Black Ferns]], Nieu-Seeland se nasionale vrouerugbyspan * [[Nieu-Seelandse nasionale sokkerspan]] == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronnelys == * {{en}} {{cite book |author=Winston McCarthy |title=Haka! The All Blacks Story |url=https://archive.org/details/hakaallblackssto0000wins |publisher=Pelham Books |location=London |year=1968 |isbn=978-0-7207-0206-4}} * {{de}} {{cite book |author=James Kerr |title=Das Geheimnis der All Blacks |publisher=Copress Verlag |location=Grünwald |year=2021 |isbn=978-3-7679-1230-4}} * {{en}} {{cite book |author=Terry McLean |title=New Zealand Rugby Legends |publisher=MOA Publications |location=Auckland |year=1987 |isbn=0-908570-15-5}} * {{en}} {{cite book |author=Greg Ryan |title=Forerunners of the All Blacks |url=https://archive.org/details/forerunnersofall0000ryan |publisher=Canterbury University Press |location=Christchurch |year=1993 |isbn=0-908812-30-2}} * {{en}} {{cite book |author=Grant Harding, David Williams |title=The Toughest of Them All: New Zealand and South Africa, the Struggle for Rugby Supremacy |publisher=Penguin Books |location=Auckland/New York |year=2000 |isbn=0-14-029577-1}} * {{en}} {{cite book |author=Ron Palenski |title=Century in Black: 100 Years of All Black Test Rugby |url=https://archive.org/details/centuryinblack0000ronp |publisher=Hodder Moa Beckett Publishers |location=Auckland |year=2003 |isbn=1-86958-937-8}} * {{en}} {{cite book |author=Phil Gifford |title=The Passion: The Stories Behind 125 years of Canterbury Rugby |publisher=Wilson Scott Publishing |location=Christchurch |year=2004 |isbn=0-9582535-1-X}} * {{en}} {{cite book |author=Bob Howitt |title=SANZAR Saga: Ten Years of Super 12 and Tri-Nations Rugby |publisher=HarperCollins Publishers |location=New York |year=2005 |isbn=1-86950-566-2}} * {{en}} {{cite book |author=Max Howell |title=Born to Lead: Wallaby Test Captains |publisher=Celebrity Books |location=North Harbour |year=2005 |isbn=1-877252-18-2}} * {{fr}} {{cite book |author=Ian Borthwick |title=France/All Blacks: 100 ans de rencontres |publisher=Au vent des îles |location=Papeete |year=2006 |isbn=2-915654-07-7}} * {{en}} {{cite book |author=Malcolm Mulholland |title=Beneath the Maori Moon: An Illustrated History of Maori Rugby |publisher=Huia Publishers |location=Wellington |year=2009 |isbn=978-1-86969-305-3}} * {{en}} {{cite book |author=Sean Fagan |title=The First Lions of Rugby |publisher=Slattery Media Group |location=Richmond |year=2013 |isbn=978-0-9875002-7-4}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|New Zealand national rugby union team|All Blacks}} * {{en}} [http://www.allblacks.com/ Amptelike webwerf van die All Blacks] * {{en}} [https://www.nzrugby.co.nz/ Amptelike webwerf van Nieu-Seeland Rugby] * {{en}} [https://www.world.rugby/organisation/membership/oceania/new-zealand Nieu-Seeland by Wêreldrugby] * {{en}} [https://www.planetrugby.com/team/new-zealand/ Nieu-Seeland op Planet Rugby] {{Nasionale rugbyspanne}} {{Die Rugbykampioenskap}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Nieu-Seelandse rugbyspanne]] [[Kategorie:Nasionale rugbyspanne van Oseanië]] rcyrlprqk07eeno5xii5vrldtf7avgm 2967123 2967100 2026-09-13T19:00:54Z SpesBona 2720 /* Toetswedstryde */ Suid-Afrika hersien volgens https://stats.allblacks.com/rivalries/profile/South-Africa-men 2967123 wikitext text/x-wiki : ''Hierdie artikel handel oor die Nieu-Seelandse nasionale mansrugbyspan. Vir die artikel oor die nasionale vrouerugbyspan, sien [[Black Ferns]].'' {{Inligtingskas Rugbyspan | land = Nieu-Seeland | beeld = Allblacks.gif | unie = [[Nieu-Seeland Rugby]] (NZR) | bynaam = All Blacks | embleem = Varingblaar | stadion = | kapasiteit = | kaptein = [[Scott Barrett]] | afrigter = {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} [[Dave Rennie]] <small>(sedert 2026)</small> | patroon_la1 = _allbkacls2425h | patroon_b1 = _allbkacls2425h | patroon_ra1 = _allbkacls2425h | patroon_sh1 = | patroon_so1 = _3_white_stripes | linkerarm1 = 000000 | liggaam1 = 000000 | regterarm1 = 000000 | broek1 = 000000 | kouse1 = 000000 | patroon_la2 = _allbkacls2425a | patroon_b2 = _allbkacls2425a | patroon_ra2 = _allbkacls2425a | patroon_sh2 = | patroon_so2 = _3_white_stripes | linkerarm2 = ffffff | liggaam2 = ffffff | regterarm2 = ffffff | broek2 = 000000 | kouse2 = 000000 | statistiek = Statistiek | toetse = [[Sam Whitelock]] (153)<ref name="Most tests">{{en}} {{cite web |url=http://stats.allblacks.com/asp/mosttests.ASP?stats_ID=12 |title=All Blacks that have played 50 or more tests. |publisher=All Blacks |accessdate=9 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=matches;team=8;template=results;type=player |title=Most matches |publisher=ESPNscrum |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> | toptoetspuntebehaler = [[Dan Carter]] (1598)<ref name="Most test points">{{en}} {{cite web |url=http://stats.allblacks.com/asp/mostptsinall.ASP?stats_ID=14 |title=All Black Test Match point scorers. |publisher=All Blacks |accessdate=9 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=points;team=8;template=results;type=player |title=Most points |publisher=ESPNscrum |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> | meestedrieë = [[Doug Howlett]] (49)<ref name="Most test tries">{{en}} {{cite web |url=http://stats.allblacks.com/asp/mosttriesintests.ASP?stats_ID=16 |title=Most tries in Test matches. |publisher=All Blacks |accessdate=9 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=tries;team=8;template=results;type=player |title=Most tries |publisher=ESPNscrum |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> | jongstespeler = [[Jonah Lomu]] 1994 (19 jaar, 45 dae) | eerste = {{AUSru}} 3–22 {{NZLru-r}}<br />([[Sydney]], [[Australië]]; 15 Augustus 1903) | grootwen = {{NZLru}} 145–17 {{JPNru-r}}<br />([[Bloemfontein]], [[Suid-Afrika]]; 4 Junie 1995) | grootverloor = {{NZLru}} 10–43 {{RSAru-r}}<br />([[Wellington, Nieu-Seeland|Wellington]], Nieu-Seeland; 13 September 2025) | Wêreldbekerverskynings = 10/10 | jaar = 1987 | beste = Kampioen in [[Rugbywêreldbeker 1987|1987]], [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] en [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]] | url = www.allblacks.com | unieurl = www.nzrugby.co.nz }} Die '''All Blacks''' is die nasionale [[rugby]]span wat [[Nieu-Seeland]] in internasionale wedstryde (toetswedstryde) verteenwoordig. Rugby is Nieu-Seeland se nasionale sport en die All Blacks is ’n gedugte mag in internasionale rugby met ’n wenrekord teen al die ander lande. Nieu-Seeland is een van die min lande waar rugby die hoofsport is. Slegs die [[Cookeilande]], [[Fidji]], [[Samoa]], [[Tonga]] en [[Wallis]] kan soortgelyke bewerings maak.<ref>{{en}} {{cite web|url=http://www.teivovo.com/history/|title=Rugby History in Fiji|publisher=Teivovo|accessdate=14 November 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20071114224240/http://www.teivovo.com/history/|archive-date=14 November 2007|url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Sy belangrikste internasionale verskyning het die All Blacks tydens die vierjaarlikse [[rugbywêreldbeker]]toernooi. In [[Rugbywêreldbeker 1987|1987]] was Nieu-Seeland saam met [[Australië]] die gasheer vir die eerste [[Rugbywêreldbeker]] wat die All Blacks gewen het. Tydens die [[Rugbywêreldbeker 1995]] in [[Suid-Afrika]] het die All Blacks die eindstryd gehaal, maar is deur die gasheer in [[ekstra tyd]] met 15–12 verslaan. Die volgende verskyning in die eindstryd het die All Blacks tydens die [[Rugbywêreldbeker 2011]] tuis gemaak, toe hulle [[Franse nasionale rugbyspan|Frankryk]] naelskraap met 8–7 verslaan het. Tydens die [[Rugbywêreldbeker 2015]] het Nieu-Seeland as eerste span daarin geslaag om die [[Webb Ellis-beker]] te verdedig, toe hulle die [[Wallabies]] geklop het. Daarmee het die All Blacks die eerste nasionale rugbyspan geword om die trofee drie keer omhoog te hou, ’n prestasie wat later deur die [[Springbokke]] geëwenaar is. Tydens die [[Rugbywêreldbeker 2023]] het die All Blacks die eindstryd vir ’n vyfde keer gehaal, maar teen die Springbokke naelskraap met 12–11 vasgeval. Die All Blacks speel jaarliks teen die Australiese Wallabies, die Suid-Afrikaanse Springbokke en die [[Argentinië|Argentynse]] [[Argentynse nasionale rugbyspan|Poemas]] in [[die Rugbykampioenskap]], voorheen die Drienasiesreeks, waartydens hulle ook om die [[Bledisloebeker]] teen Australië en die [[Vryheidsbeker]] teen Suid-Afrika meeding. Die All Blacks het die Drienasiesreeks en die Rugbykampioenskap reeds 20 keer in die toernooi se 27 jaar bestaan gewen en is die huidige Bledisloebeker- asook Vryheidsbekerhouer. Die span het vir die eerste keer in 1882 ’n internasionale wedstryd gespeel teen die [[Waratahs (Superrugbyspan)|Nieu-Suid-Walliese Waratahs]], en het hulle eerste toetswedstryd in 1903 gespeel: ’n oorwinning oor Australië. Dit is gevolg deur ’n toer na die [[Noordelike Halfrond]] in 1905 waartydens die span slegs teen [[Walliese nasionale rugbyspan|Wallis]] in [[Cardiff]] verloor het. Tydens hulle 1905-toer het die All Blacks slegs swart gedra, behalwe vir die [[silwervaring]]; die “All Black”-naam dateer uit dié tydperk. Die All Blacks het hulle eerste reeksoorwinning oor hul “aartsvyande Suid-Afrika” (die Springbokke) in Nieu-Seeland in 1956 behaal. ’n Dekade later het hulle hul langste segetog behaal deur sewentien toetse tussen 1965 en 1970 te wen. Die [[Britse en Ierse Leeus]] het hulle enigste reeksoorwinning oor die All Blacks in 1971 behaal, maar sewe jaar later sou die All Blacks hulle eerste [[Grand Slam (Rugby)|Grand Slam]] behaal (oorwinnings oor [[Engelse nasionale rugbyspan|Engeland]], [[Ierse nasionale rugbyspan|Ierland]], [[Skotse nasionale rugbyspan|Skotland]] en Wallis tydens dieselfde toer). Die All Blacks sou nog drie ander keer ’n Grand Slam behaal (in 2005, 2008 en 2010). Die 1981-Springboktoer na Nieu-Seeland het grootskaalse burgerlike onrus veroorsaak as gevolg van proteste teen die Suid-Afrikaanse [[apartheid]]sbeleid. Nieu-Seeland het in 1996 in post-apartheid Suid-Afrika vir die eerste keer daarin geslaag om ’n reeksoorwinning oor die Springbokke in Suid-Afrika te behaal. Die vroeë Nieu-Seelandse nasionale rugbydrag het bestaan uit ’n swart trui met ’n silwervaring en wit broeke. Rugby het ’n belangrike rol gespeel in die integrasie van die [[Maori's]] in die [[Verenigde Koninkryk|Brits]]-beïnvloede Nieu-Seelandse samelewing, aangesien die sport geskik was vir die fisieke vermoëns van die [[Inheemse volke|inheemse mense]] van Nieu-Seeland en hulle is spoedig as gelykwaardige spelers aanvaar. Om die teenstander te intimideer en hulleself te motiveer voer die All Blacks tradisioneel ’n [[haka]] (’n Maori-oorlogsdans) voor elke wedstryd uit. Tradisioneel word ''Te Rauparaha'' se ''Ka Mate haka'' uitgevoer, maar sedert 2005 word ''Kapa o Pango'', ’n aangepaste weergawe van die All Blacks se 1924-haka, ''Kia Whaka-ngawari'', soms ook gebruik. Hulle is tans (Oktober 2025) tweede op Wêreldrugby se wêreldranglys<ref name="ranglys">{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/rankings |title=Women’s and Men’s Rankings |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> en is in 2005, 2006, 2008, 2010, 2011, 2012, 2013, 2014, 2015 en 2016 deur Wêreldrugby as “span van die jaar” aangewys. 21 voormalige All Blacks is in Wêreldrugby se Heldesaal opgeneem. == Beheerliggaam == {{Hoofartikel|Nieu-Seeland Rugby}} [[Lêer:NZunions.png|duimnael|’n Kaart van die Nieu-Seelandse plaaslike beheerliggame en hul spanne]] Die beheerliggaam vir rugby in Nieu-Seeland is Nieu-Seeland Rugby (''New Zealand Rugby'', NZR), tot in 2013 die Nieu-Seelandse Rugbyvoetbalunie (NSRVU; ''New Zealand Rugby Football Union'', NZRFU) genoem. Nieu-Seeland Rugby is op 16 April 1892 gestig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nzrugby.co.nz/about-nzr/our-history/ |title=Our History |publisher=[[Nieu-Seeland Rugby]] |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> In 1949 het dit ’n volle lid van die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) geword.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/organisation/membership/oceania/new-zealand |title=New Zealand |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Daarbenewens was die Nieu-Seelandse beheerliggaam in 2000 ’n stigterslid van die Vereniging van Oseaniese Rugbyunies (''Federation of Oceania Rugby Unions'', FORU; nou [[Oseanië Rugby]], OR).<ref name="islands">{{en}} {{cite journal |author=Robert F. Dewey |title=Rugby Union Football, Pacific Islands |editor=John Nauright, Charles Parrish |work=Sports around the world: History, culture and practice |edition=1 |publisher=ABC-Clio |location=Santa Barbara |year=2012 |ISBN=978-1-59884-300-2 |pages=445–447}}</ref> Naas die amptelike nasionale span roep NZR ook ander keurspanne byeen. Kinders en jongmense word reeds op skool aan rugby bekend gestel en na gelang van hul belangstelling en talent begin hulle met hul afrigting. Die talentvolste spelers op skoolvlak word vir die skoolspan ''NZ Schools'' gekeur.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.allblacks.com/teams/schools/ |title=New Zealand Schools |publisher=All Blacks |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Die volgende vlak op pad na die nasionale span All Blacks is die o/20-nasionale span wat aan die o/20-Rugbykampioenskap en die [[Wêreldrugby o/20-kampioenskap]] deelneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://super.rugby/therugbychampionship/news/inaugural-rugby-championship-under-20-all-set-for-sunshine-coast-kick-off/ |title=Inaugural rugby championship under-20 all set for sunshine coast kick-off |publisher=[[Superrugby]] |accessdate=9 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.allblacks.com/teams/u20/ |title=New Zealand Under 20 |publisher=All Blacks |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Naas hierdie span vir ’n bepaalde ouderdomsgroep hou NZR ook toesig oor spanne wat volgens spesiale kriteria saamgestel word. Die ''Junior All Blacks'' is, ten spyte van hul naam, geen nasionale span vir jongmense nie, maar die tweede span vir opkomende (toekomstige) All Blacks. Tydens toere van ander spanne deur Nieu-Seeland speel die besoekers gewoonlik ook teen die Nieu-Seeland Māori. ’n Speler moet oor ’n [[Maori|Māori]]-afkoms beskik om vir hierdie span in aanmerking te kan kom.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.allblacks.com/teams/maori-all-blacks/ |title=Māori All Blacks |publisher=All Blacks |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Die span ''Heartland XV'' bestaan uit amateurspelers.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.allblacks.com/teams/heartland-xv/ |title=Heartland XV |publisher=All Blacks |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Die ''All Blacks Sevens'' is die Nieu-Seelandse [[sewesrugby]]span en hulle neem aan internasionale toernooie soos Wêreldrugby se Sewesreeks, Sewesrugbywêreldbeker, [[Olimpiese Somerspele]] en [[Statebondspele]] deel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.allblacks.com/teams/all-blacks-sevens/ |title=All Blacks Sevens |publisher=All Blacks |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Op ’n nasionale vlak is klubs slegs in ’n plaaslike opsig belangrik. Die 26 plaaslike beheerliggame (17 op die [[Noordeiland]] en nege op die [[Suideiland]]), wat elkeen met ’n keurspan aan die professionele liga, die Mitre 10-beker, of die semi-professionele Heartland-kampioenskap deelneem, is belangriker. Bo die nasionale kampioenskap word jaarliks saam met spanne uit Australië en een elk uit beide [[Fidji]] en die [[Stille Oseaan]]-eilande (feitlik die [[Cookeilande]], Fidji, [[Samoa]] en [[Tonga]]) die internasionale [[Superrugby]]toernooi beslis.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sarugbymag.co.za/super-rugby-set-twelve-2022/ |title=Reports: Agreement reached for 12-team Super Rugby from 2022 |publisher=www.sarugbymag.co.za |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Aangesien die seisoene min oorvleuel word talle spelers in al drie ligas gebruik. Volgens NZR se beginsels moet ’n speler vir ’n plaaslike span in die ITM-beker of Superrugby speel om in aanmerking vir die All Blacks te kan kom. Indien ’n speler in die buiteland speel, mag hy nie vir die All Blacks uitdraf nie. As gevolg van hierdie regulasie, wat ander vername rugbylande nie het nie, bly die beste spelers vir enkele jare in Nieu-Seeland en hulle kondig dan hul uittrede uit die nasionale span aan, om aansluitend in die finansieel sterkste rugbyligas ter wêreld (die Engelse Premierskap of die Franse Top 14) te gaan speel. == Geskiedenis == === Invoer van rugby na Nieu-Seeland === [[Lêer:New Zealand in NSW 1884.jpg|duimnael|Die Nieu-Seelandse span wat in 1884 na Nieu-Suid-Wallis getoer het]] Rugbyvoetbal is deur Charles Monro in 1870 in Nieu-Seeland ingevoer.<ref>{{en}} {{cite book |author=Winston McCarthy |title=Haka! The All Blacks Story |url=https://archive.org/details/hakaallblackssto0000wins |publisher=Pelham Books |location=Londen |year=1968 |isbn=978-0-7207-0206-4 |pages=[https://archive.org/details/hakaallblackssto0000wins/page/11 11]}}</ref> Die seun van die destydse speaker van die Nieu-Seelandse huis van verteenwoordigers het die sport ontdek terwyl hy sy studies by Christ’s College Finchley, [[Engeland]], voltooi het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/5387120.stm |title=All Black magic: New Zealand rugby |publisher=[[BBC]] |author=Sean Davies |date=27 September 2006 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Die eerste bekende wedstryd in Nieu-Seeland het op 14 Mei 1870 in [[Nelson, Nieu-Seeland|Nelson]] tussen die Nelsonklub en Nelson Kollege plaasgevind.<ref>{{en}} {{cite book |author=Greg Ryan |title=Forerunners of the All Blacks |url=https://archive.org/details/forerunnersofall0000ryan |publisher=Canterbury University Press |location=Christchurch |year=1993 |isbn=0-908812-30-2 |pages=[https://archive.org/details/forerunnersofall0000ryan/page/16 16]}}</ref> Die eerste unie, die Canterbury Rugbyvoetbalunie, is in 1879 gestig.<ref>{{en}} {{cite book |author=Phil Gifford |title=The Passion: The Stories Behind 125 years of Canterbury Rugby |publisher=Wilson Scott Publishing |location=Christchurch |year=2004 |isbn=0-9582535-1-X |pages=27}}</ref> In 1882 is Nieu-Seeland se eerste internasionale wedstryde gespeel toe die Australiese ''Southern Rugby Union'' (later die ''New South Wales Rugby Union'') die land besoek het. Die besoekers het twee keer teen [[Auckland]]se provinsiale klubs gespeel, twee keer teen Wellington en eenkeer teen Canterbury, Otago en West Coast, [[Noord-Eiland]], waarvan hulle vier wedstryde gewen en drie verloor het; hulle het nie teen ’n nasionale span gespeel nie.<ref>{{en}} {{cite book |author=Winston McCarthy |title=Haka! The All Blacks Story |url=https://archive.org/details/hakaallblackssto0000wins |publisher=Pelham Books |location=London |year=1968 |isbn=978-0-7207-0206-4 |pages=[https://archive.org/details/hakaallblackssto0000wins/page/12 12]}}</ref> Twee jaar later het die eerste Nieu-Seelandse span na oorsee getoer. Hulle het teen verskeie spanne uit Nieu-Suid-Wallis te staan gekom en al die wedstryde gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/first-nz-rugby-team-tours-overseas |title=First New Zealand rugby team in action |work=New Zealand History |publisher=Ministerie van Kultuur en Erfenis |date=2 Oktober 2014 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Die eerste besoek deur ’n Britse span het in 1888 plaasgevind toe ’n privaat georganiseerde Britse Eilande-span (vandag bekend as die [[Britse en Ierse Leeus]]) Australië en Nieu-Seeland besoek het; geen toetswedstryde (internasionale wedstryd) is egter gespeel nie. Die spelers was meestal afkomstig uit Engeland en die Scottish Borders, alhoewel daar verteenwoordigers uit al vier die Tuisunies was.<ref>{{en}} {{cite book |author=Phil Gifford |title=The Passion: The Stories Behind 125 years of Canterbury Rugby |publisher=Wilson Scott Publishing |location=Christchurch |year=2004 |isbn=0-9582535-1-X |pages=29–30}}</ref> === ’n Internasionale kompetisie begin === [[Lêer:Original allblacks.jpg|duimnael|links|Die 1905-All Blacks, bekend as die ''Originals'']] [[Lêer:Lion rugby.jpg|duimnael|Die Nieu-Seelandse katjie oorwen die Engelse leeu (spotprent in ''Punch'')]] [[Lêer:Wales-v-New-Zealand-1905.jpg|duimnael|links|’n Lynstaan tydens die 1905-wedstryd teen Wallis – die enigste wat die All Blacks tydens die toer verloor het]] In 1888 en 1889 het die ''New Zealand Natives'', ’n deur privaatpersone geborgde, nieamptelike en amper slegs uit [[Maori|Māori]] bestaande span, die eerste keurspan uit ’n [[Britse Ryk|Britse kolonie]] geword om in die [[Verenigde Koninkryk van Groot-Brittanje en Ierland|Verenigde Koninkryk]] wedstryde te speel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/page/new-zealand-natives-rugby-tour-1888-9 |title=Natives’ Rugby Tour, 1888–89 |work=New Zealand History |publisher=Ministerie van Kultuur en Erfenis |date=2 Oktober 2014 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> In 1892 is die Nieu-Seelandse Rugbyvoetbalunie (NSRVU; ''New Zealand Rugby Football Union'', NZRFU; nou [[Nieu-Seeland Rugby]], ''New Zealand Rugby'', NZR) gestig wat aanvanklik sewe provinsies verteenwoordig het. Canterbury, Otago en Southland het beswaar aangeteken teen die vereiste dat NSRVU se uitvoerende komiteelede in [[Wellington, Nieu-Seeland|Wellington]] moes bly. Hulle het uiteindelik almal by die NSRVU aangesluit, al is die woonplekreël eers in 1986 verander.<ref>{{en}} {{cite book |author=Phil Gifford |title=The Passion: The Stories Behind 125 years of Canterbury Rugby |publisher=Wilson Scott Publishing |location=Christchurch |year=2004 |isbn=0-9582535-1-X |pages=32}}</ref> Die eerste deur die NSRVU goedgekeurde amptelike Nieu-Seelandse span het in Julie 1893 deur Nieu-Suid-Wallis en Queensland getoer.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/7 |title=1893 New Zealand tour to New South Wales and Queensland |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Die span se eerste regte toetswedstryd was op 15 Augustus 1903 voor ’n skare van 30&nbsp;000 op die [[Sydney-krieketveld]], wat hulle met 22–3 teen die [[Wallabies|Australiërs]] gewen het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/16 |title=1903 New Zealand tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> ’n Jaar later het die Nieu-Seelanders in die eerste toetswedstryd teen die Britse keurspan, die latere Britse Leeus, geseëvier.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyfootballhistory.com/lions_results.html#A1904 |title=British & Irish Lions Results: 1904 Australia & New Zealand |publisher=rugbyfootballhistory.com |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> In 1905 het die eerste amptelike Nieu-Seeland-verteenwoordigende span na [[Groot-Brittanje]], [[Ierland]], [[Frankryk]] en [[Kalifornië]] getoer. Tydens hierdie toer het die bynaam ''All Blacks'' ([[Afrikaans]]: “die geheel en al in swart geklede”) ontstaan, en na dié span is later as ''Original All Blacks'' (“Oorspronklike All Blacks”) verwys. Hulle het 35 wedstryde gespeel, waaronder vyf toetswedstryde. Die ''Originals'' se enigste nederlaag tydens die toer was ’n 0–3 teen [[Walliese nasionale rugbyspan|Wallis]] in [[Cardiff]]; in al die ander wedstryde het hulle slegs oorwinnings aangeteken.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/20 |title=1905/06 New Zealand tour to Europe and North America |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Dié wedstryd is as gevolg van die omstredenheid aangaande ’n betwiste drie deur die All Black-speler Bob Deans in die volksgeskiedenis van beide lande opgeneem. As die drie nie toegelaat sou gewees het nie, sou die wedstryd in ’n 3–3 gelykopuitslag geëindig het. Met hierdie toer het die Nieu-Seelanders hul posisie as een van die vorste nasionale rugbyspanne onderstreep. In 1908 het ’n die Britse Eilande verteenwoordigende span, genoem die ''Anglo-Welsh'' aangesien dit slegs uit Engelse en Walliese spelers bestaan het, Nieu-Seeland besoek en is met 2–0 deur die All Blacks verslaan, nadat die derde wedstryd in ’n gelykop geëindig het.<ref>{{en}} {{cite book |author=Winston McCarthy |title=Haka! The All Blacks Story |url=https://archive.org/details/hakaallblackssto0000wins |publisher=Pelham Books |location=London |year=1968 |isbn=978-0-7207-0206-4 |pages=[https://archive.org/details/hakaallblackssto0000wins/page/56 56]}}</ref> Behalwe vir ’n tweemaandse toer in 1913 na die westelike [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] en [[Brits-Columbië]] het die All Blacks tot ná die einde van die [[Eerste Wêreldoorlog]] slegs teen Australië en verskeie provinsiale spanne te staan gekom. Tussen 1915 en 1919 het geen toetswedstryde plaasgevind nie.<ref>{{en}} {{cite book |author=Winston McCarthy |title=Haka! The All Blacks Story |url=https://archive.org/details/hakaallblackssto0000wins |publisher=Pelham Books |location=Londen |year=1968 |isbn=978-0-7207-0206-4 |pages=[https://archive.org/details/hakaallblackssto0000wins/page/61 61]}}</ref> === Ontstaan van ’n legende === [[Lêer:1924 invincibles all blacks.jpg|duimnael|''The Invincibles'' All Blacks wat in 1924–25 na die Britse Eilande en Frankryk getoer het]] [[Lêer:Allblacks haka 1932.jpg|duimnael|Die All Blacks op die hoogtepunt van hul haka voor ’n toets teen Australië in 1932]] [[Lêer:NoMaorisNoTour.jpg|duimnael|Aankondiging van ’n protesvergadering deur die Nieu-Seelandse “Burgerlike All Blacks Toervereniging” (1959)]] Ná die einde van die oorlog het ’n keurspan van die Nieu-Seelandse Weermag in Engeland aan die King’s-beker deelgeneem. Hulle het die trofee ingepalm en tydens die volgende jare die kerngroep van die All Blacks gevorm.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/culture/1987-ruby-world-cup/origins-of-international-rugby |title=Origins of international rugby |work=New Zealand History |publisher=Ministerie van Kultuur en Erfenis |date=2 Oktober 2014 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Tydens die Suid-Afrikaanse toer na Australasië in 1921 het die wedywering tussen die [[Suid-Afrika]]anse [[Springbokke]] en die Nieu-Seelandse All Blacks wat tot op hede voortduur ’n aanvang geneem. Albei spanne is reeds as die beste spanne wêreldwyd beskou, maar het nog nie een toetswedstryd teen mekaar gespeel nie.<ref>{{en}} {{cite book |author=Grant Harding, David Williams |title=The Toughest of Them All: New Zealand and South Africa, the Struggle for Rugby Supremacy |publisher=Penguin Books |location=Auckland/New York |year=2000 |isbn=0-14-029577-1 |pages=16}}</ref> Gevolglik is die Springbokke se toer na [[Australië]] en Nieu-Seeland as ’n soort “rugbywêreldbekertoernooi” beskryf.<ref>{{en}} Spiro Zavos: ''The Passion That Keeps An Old Rivalry Burning.'' In: The Sydney Morning Herald, 9 Augustus 1997, bl. 52.</ref> Die strawwe toer het helaas gelykop geëindig, nadat die drie wedstryde in ’n oorwinning, ’n gelykop en ’n nederlaag geëindig het.<ref>{{en}} {{cite book |author=Grant Harding, David Williams |title=The Toughest of Them All: New Zealand and South Africa, the Struggle for Rugby Supremacy |publisher=Penguin Books |location=Auckland/New York |year=2000 |isbn=0-14-029577-1 |pages=20–21}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/41 |title=1921 South Africa tour to Australasia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Die All Blacks het daarna in 1928 na Suid-Afrika gereis vir ’n reeks wat weereens gelykop geëindig het.<ref>{{en}} {{cite book |author=Grant Harding, David Williams |title=The Toughest of Them All: New Zealand and South Africa, the Struggle for Rugby Supremacy |publisher=Penguin Books |location=Auckland/New York |year=2000 |isbn=0-14-029577-1 |pages=234–235}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/59 |title=1928 New Zealand tour to South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Ná ’n onderbreking van amper twintig jaar het die NSRVU in 1924 weer ’n toer na Europa gereël, wat na 28 wedstryde teen klubs en provinsiale spanne ook vier toetswedstryde ingesluit het. Die 1924-All Black-besoekers aan die [[Verenigde Koninkryk]] is die bynaam ''The Invincibles'' (“die onoorwinlike”) gegee, aangesien hulle al hulle wedstryde gewen het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/50 |title=1924/25 New Zealand tour to Europe and North America |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Die span is egter van ’n kans op ’n volle Grand Slam (oorwinnings oor al vier die Britse spanne tydens dieselfde toer) ontneem nadat [[Skotse nasionale rugbyspan|Skotland]] geweier het om te speel, aangesien dié toer deur die [[Engelse Rugbyvoetbalunie]] gereël is.<ref>{{en}} {{cite book |author=Ron Palenski |title=Century in Black: 100 Years of All Black Test Rugby |url=https://archive.org/details/centuryinblack0000ronp |publisher=Hodder Moa Beckett Publishers |location=Auckland |year=2003 |isbn=1-86958-937-8 |pages=[https://archive.org/details/centuryinblack0000ronp/page/42 42]}}</ref> Die eerste werklik-verteenwoordigende Britse Eilande-span, saamgestel uit spelers van al vier die Tuisunies, het Nieu-Seeland in 1930 besoek. Alhoewel die Leeus die eerste toetswedstryd gewen het, het die tuisspan herstel en die toetsreeks met 3–1 beklink.<ref>{{en}} {{cite book |author=Winston McCarthy |title=Haka! The All Blacks Story |url=https://archive.org/details/hakaallblackssto0000wins |publisher=Pelham Books |location=London |year=1968 |isbn=978-0-7207-0206-4 |pages=[https://archive.org/details/hakaallblackssto0000wins/page/132 132]–134}}</ref> Nieu-Seeland het die Verenigde Koninkryk in 1935–36 vir ’n reeks van 30 wedstryde weer besoek, waarvan hulle slegs drie wedstryde, waaronder twee toetswedstryde, verloor het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/81 |title=1935/36 New Zealand tour to UK, Ireland and Canada |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> In een van die nederlae het Prins Alexander Obolensky twee skitterende drieë gedruk om Engeland met 13–0 te laat wen, waarmee hulle hul eerste oorwinning ooit oor die All Blacks aangeteken het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/england/suffolk/7813726.stm |title=Statue for rugby's Russian prince |publisher=[[BBC]] |date=9 Januarie 2009 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> In 1937 het Suid-Afrika ’n reeksoorwinning oor die All Blacks in Nieu-Seeland behaal. Die All Blacks het die eerste toetswedstryd gewen, maar die Springbokke het in die twee oorblywende toetswedstryde geseëvier. Vervolgens is die 1937-Springbokke as die beste span beskryf, wat “Nieu-Seeland ooit verlaat het”.<ref>{{en}} {{cite book |author=Ron Palenski |title=Century in Black: 100 Years of All Black Test Rugby |url=https://archive.org/details/centuryinblack0000ronp |publisher=Hodder Moa Beckett Publishers |location=Auckland |year=2003 |isbn=1-86958-937-8 |pages=[https://archive.org/details/centuryinblack0000ronp/page/192 192]}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbymuseum.co.nz/asp/container_pages/normal_menu/rmArticle.asp?IDID=152 |title=THE 1956 SPRINGBOK TOUR |publisher=New Zealand Rugby Museum |accessdate=5 Junie 2012 |archive-url=https://archive.today/20120605005815/http://www.rugbymuseum.co.nz/asp/container_pages/normal_menu/rmArticle.asp?IDID=152 |archive-date=5 Junie 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> === Naoorlogse tydperk === [[Lêer:1971 All Blacks.jpg|duimnael|Die All Blacks voor die derde toetswedstryd tydens die Britse Leeus-toer in 1971]] In 1949 het die Nieu-Seelandse beheerliggaam saam met sy [[Rugby Australia|Australiese]] en [[Suid-Afrikaanse Rugbyunie|Suid-Afrikaanse]] eweknieë volle lede geword van die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) wat voorheen slegs uit verteenwoordigers van [[Engelse Rugbyvoetbalunie|Engeland]], [[Ierse Rugbyvoetbalunie|Ierland]], [[Skotse Rugbyunie|Skotland]] en [[Walliese Rugbyunie|Wallis]] bestaan het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyfootballhistory.com/timeline1940s.htm |title=Historical Rugby Milestones 1940s |publisher=rugbyfootballhistory.com |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Die All Blacks sou eers in dieselfde jaar, ná die einde van die [[Tweede Wêreldoorlog]], weer teen Suid-Afrika speel toe hulle die land met Fred Allen as kaptein besoek het. ’n Berugte All Blacks-rekord is tydens dié besoek opgestel — die All Blacks se nederlaag in twee toetswedstryde op een dag. Gelyktydig het die Wallabies ’n toer na Nieu-Seeland onderneem, omdat die Māorispelers as gevolg van die Apartheidpolitik nie vir die wedstryde teen die Springbokke gekies is nie en saam met reserwespelers ’n tweede span gevorm het. Vervolgens het die Springbokke slegs teen ''Pākehā'' (Nieu-Seelanders met ’n Europese afkoms) gespeel.<ref>{{en}} {{cite book |author=Max Howell |title=Born to Lead: Wallaby Test Captains |publisher=Celebrity Books |location=North Harbour |year=2005 |isbn=1-877252-18-2 |pages=128}}</ref> Die beperking vir nieblanke spelers was tot die 1970-toer in werking, toe vier spelers met ’n Māori- en ’n Samoaanse herkoms as “eerblankes” na Suid-Afrika kon gaan.<ref>{{en}} {{cite book |author=Malcolm Mulholland |title=Beneath the Maori Moon: An Illustrated History of Maori Rugby |publisher=Huia Publishers |location=Wellington |year=2009 |isbn=978-1-86969-305-3 |pages=164–165}}</ref> Op die middag van 3 September (Nieu-Seelandse tyd) is die All Blacks onder kaptein J. B. (Johnny) Smith in Wellington deur Australië met 11–6 verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/105 |title=1949 Australia tour to New Zealand |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Dieselfde middag in Suid-Afrika (Suid-Afrikaanse tyd) het die All Blacks onder kaptein Ron Elvidge (Allen was beseer) met 3–9 teen die Springbokke in [[Durban]] verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/103 |title=1949 New Zealand tour to South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Die All Blacks in Nieu-Seeland het ook hulle tweede toets met 16–9 verloor, waarmee Australië die Bledisloebeker vir die eerste keer ingepalm het. Alhoewel elke wedstryd ’n taai stryd was, het die All Blacks die reeks met 0–4 verloor, tot op hede ’n negatiewe rekord vir die All Blacks.<ref>{{en}} {{cite book |author=Winston McCarthy |title=Haka! The All Blacks Story |url=https://archive.org/details/hakaallblackssto0000wins |publisher=Pelham Books |location=London |year=1968 |isbn=978-0-7207-0206-4 |pages=[https://archive.org/details/hakaallblackssto0000wins/page/207 207]}}</ref> Sedertdien staan vir die All Blacks die jaar 1949 as “verskriklike jaar” bekend, aangesien hulle hul ses toetswedstryde dié jaar verloor het. Gevolglik het die NSRVU daarop besluit om hul kragte saam te snoer en voortaan geen tweede span gelyktydig te laat speel nie.<ref>{{en}} {{cite book |author=Winston McCarthy |title=Haka! The All Blacks Story |url=https://archive.org/details/hakaallblackssto0000wins |publisher=Pelham Books |location=Londen |year=1968 |isbn=978-0-7207-0206-4 |pages=[https://archive.org/details/hakaallblackssto0000wins/page/217 217]–218}}</ref> Die Britse Leeus het in 1950 na Nieu-Seeland getoer, maar drie van die vier toetswedstryde teen die All Blacks verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/1950-australia-new-zealand/ |title=1950 Australia & New Zealand |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Die twee reeksnederlae teen Suid-Afrika het beteken dat die Springbokke se 1956-besoek aan Nieu-Seeland met groot afwagting ingewag is. Die All Blacks se kaptein was Bob Duff en die [[afrigter]] Bob Stuart. Die 3–1-reeksoorwinning was die eerste oor die Springbokke en ook die Springbokke se eerste reeksnederlaag teen enige teenstander.<ref>{{en}} {{cite book |author=Grant Harding, David Williams |title=The Toughest of Them All: New Zealand and South Africa, the Struggle for Rugby Supremacy |publisher=Penguin Books |location=Auckland/New York |year=2000 |isbn=0-14-029577-1 |pages=52–53}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/130 |title=1956 South Africa tour to Australasia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Tydens dié reeks het die All Blacks Don Clarke en Kevin Skinner vir die laaste twee toetswedstryde benoem om die reeksoorwinning te help beklink.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbymuseum.co.nz/asp/container_pages/normal_menu/rmArticle.asp?IDID=152 |title=THE 1956 SPRINGBOK TOUR |publisher=New Zealand Rugby Museum |accessdate=5 Junie 2012 |archive-url=https://archive.today/20120605005815/http://www.rugbymuseum.co.nz/asp/container_pages/normal_menu/rmArticle.asp?IDID=152 |archive-date=5 Junie 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Skinner is ingesluit om die Springbokstutte “uit te sorteer”, terwyl Don Clarke weens sy doelskopvermoeë vervolgens bekend sou staan as “The Boot”.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.allblacks.com/all-players/profile/Kevin-Skinner-AB-491 |title=Kevin Skinner |publisher=All Blacks |accessdate=9 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.allblacks.com/all-players/profile/Don-Clarke-AB-580 |title=Don Clarke #580 |publisher=All Blacks |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Die All Blacks se 3–1 reeksoorwinning oor die Leeus in 1959 het ’n dominante tydperk van All Black-rugby ingelui.<ref>{{en}} {{cite book |author=Winston McCarthy |title=Haka! The All Blacks Story |url=https://archive.org/details/hakaallblackssto0000wins |publisher=Pelham Books |location=Londen |year=1968 |isbn=978-0-7207-0206-4 |pages=[https://archive.org/details/hakaallblackssto0000wins/page/267 267]–272}}</ref> Dit is opgevolg deur ’n 1963–64-toer na die Verenigde Koninkryk, gelei deur Wilson Whineray, wat baie naby aan ’n Grand Slam gekom het maar daarvan ontneem is deur ’n puntelose gelykopuitslag teen Skotland.<ref name="GrandSlamAttempts">{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/sport/news/article.cfm?c_id=4&objectid=10357266 |title=Beach beckons as All Blacks celebrate history |publisher=[[The New Zealand Herald]] |date=27 November 2005 |accessdate=30 September 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070930014500/http://www.nzherald.co.nz/event/story.cfm?c_id=1500971&ObjectID=10357266 |archive-date=30 September 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die enigste nederlaag op die toer was teen Newport RFC wat die All Blacks op 30 Oktober 1963 met 3–0 by Rodney Parade, Newport, geklop het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.historyofnewport.co.uk/games/games.php?id=000018 |title=New Zealand, 30 October 1963 |work=History of Newport |publisher=Newport RFC |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Later sou die 1967-span drie toetswedstryde wen, maar hulle kon nie teen Ierland speel nie as gevolg van ’n [[bek-en-klouseer]]-bedreiging, waarvolgens die All Blacks die Grand Slam nie meer kon aanteken nie.<ref name="GrandSlamAttempts" /> Die toer het deel gevorm van die All Blacks se langste segetog tussen 1965 en 1970 waartydens hulle 17 toetsoorwinnings behaal het;<ref>{{en}} {{cite book |author=Ron Palenski |title=Century in Black: 100 Years of All Black Test Rugby |url=https://archive.org/details/centuryinblack0000ronp |publisher=Hodder Moa Beckett Publishers |location=Auckland |year=2003 |isbn=1-86958-937-8 |pages=[https://archive.org/details/centuryinblack0000ronp/page/269 269]}}</ref> dié rekord is in 1998 deur die Springbokke geëwenaar en in 2010 deur Litaue verbeter.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/sport/news/article.cfm?c_id=4&objectid=10640778 |title=Lithuania sets rugby record |publisher=[[The New Zealand Herald]] |date=25 April 2010 |accessdate=9 Maart 2026}} {{dooie skakel}}</ref> Alhoewel die 1966-Leeus tydens hulle Nieu-Seelandse toer met 4–0 verslaan is, is die geluk vyf jaar later omgekeer toe die 1971-Leeus, onder die kapteinskap van die Wallieser John Dawes, die All Blacks in ’n toetsreeks met 2–1 (met een gelykop) verslaan het wat tot op hede steeds die Leeus se enigste reeksoorwinning oor Nieu-Seeland is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/1966-australia-new-zealand/ |title=1966 Australia & New Zealand |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=9 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/1971-australia-new-zealand/ |title=1971 Australia & New Zealand |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> In 1972/73 het die All Blacks ’n Europatoer van 32 wedstryde aangepak. Die 1972/3-besoekers aan die Britse Eilande het as gevolg van ’n gelykopuitslag teen Ierland net-net nie daarin geslaag om ’n Grand Slam te behaal nie.<ref name="GrandSlamAttempts" /> Die toer is ook noemenswaardig vir die huistoe stuur van die stut Keith Murdoch wat na bewering tydens feesvieringe ná die oorwinning oor Wallis betrokke was by ’n kroeggeveg in ’n [[Cardiff]]hotel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/all-blacks/news/article.cfm?c_id=116&objectid=10348988 |title=Disgraced All Black 'heroic' in dignified silence |publisher=[[The New Zealand Herald]] |author=Robert Lowe |date=7 Oktober 2005 |accessdate=9 Maart 2026}} {{dooie skakel}}</ref> === Omstrede toere === [[Lêer:AllblacksItalia1980.jpg|duimnael|Die All Blacks teen Italië in 1980]] [[Lêer:1981-springbok-tour-auckland-entry-to-ground.jpg|duimnael|[[Polisie]] buite [[Edenparkstadion|Edenpark]] voor ’n All Blacks-wedstryd tydens die Springbok-toer in 1981]] [[Lêer:Argentina vs all blacks reid running.jpg|duimnael|Die All Blacks speel teen Argentinië tydens hul 1985-toer]] Uit ’n sportiewe oogpunt was die uit 24 wedstryde bestaande All Blacks se 1976-toer na Suid-Afrika minder suksesvol: Die All Blacks het drie wedstryde teen provinsiale spanne en ook drie van hul vier toetswedstryde teen die Springbokke verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/272 |title=1976 New Zealand tour to South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Dié toer na Suid-Afrika het veral tot politieke opslae gelei. Weens die Suid-Afrikaanse apartheidsbeleid het baie Māori geweier om in Suid-Afrika te speel. Van die begin van die 1960’s af is met openbare proteste en politieke druk probeer om die NSRVU te oortuig, om óf hoegenaamd geen Māori te keur nie óf toere na Suid-Afrika nie te onderneem nie. Terwyl die eerste minister Norman Kirk in 1973 ’n toer van die All Blacks na Suid-Afrika verbied het, het sy opvolger Robert Muldoon in 1976 egter sy toestemming vir ’n toer van die All Blacks na Suid-Afrika gegee.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/nz/news/article.cfm?c_id=1&objectid=10392040 |title=It's time to close the final chapter |publisher=[[The New Zealand Herald]] |date=19 Julie 2006 |accessdate=7 Junie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200607180030/https://www.nzherald.co.nz/nz/news/article.cfm?c_id=1&objectid=10392040 |archive-date=7 Junie 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Nadat die span ondanks skerp proteste na Suid-Afrika vertrek het, het ’n aantal Afrikalande Nieu-Seeland se uitsluiting van die [[Olimpiese Somerspele 1976]] geëis. Die [[Internasionale Olimpiese Komitee]] het egter nie gereageer nie aangesien rugby destyds nie ’n Olimpiese sportsoort was nie. Vervolgens het 28 oorwegend Afrikalande die Olimpiese Spele in [[Montreal]] geboikot.<ref>{{de}} {{cite book |author=Volker Kluge |title=Olympische Sommerspiele – Die Chronik III |publisher=Sportverlag |location=Berlyn |year=2000 |isbn=3-328-00741-5 |pages=450–451}}</ref> Die All Blacks kon weereens nie daarin slaag om ’n toetsreeks in Suid-Afrika te wen nie en het dit eers in 1996, ná die einde van [[Apartheid]], vermaag. Die 1976-toer het bygedra tot die Gleneagles-ooreenkoms wat deur die Staatshoofde van die [[Britse Statebond]] in 1977 goedgekeur is en enige sportiewe verbintenis met Suid-Afrika verbied het.<ref name="Gleneagles">{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/culture/1981-springbok-tour/gleneagles-agreement |title=From Montreal to Gleneagles |work=New Zealand History |publisher=Minister van Kultuur en Erfenis |date=11 April 2014 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Ook in 1977 het Nieu-Seeland die toetsreeks teen die Britse Leeus ná drie naelskraapse oorwinnings en ’n ewe naelskraapse nederlaag beklink.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/1977-new-zealand/ |title=1977 New Zealand |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> ’n Jaar later het Graham Mourie die All Blacks aangevoer tydens hulle eerste Grand Slam wat met ’n 13–12-oorwinning oor Wallis beklink is. Die wedstryd het tot groot omstredenheid gelei nadat die All Blacks gewen het as gevolg van ’n strafskop laat in die wedstryd.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/sport/news/article.cfm?c_id=4&objectid=10541667 |title=Rugby's 10 worst refereeing howlers |publisher=[[The New Zealand Herald]] |author=Steve Deane |date=7 November 2008 |accessdate=23 Oktober 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121023101148/https://www.nzherald.co.nz/sport/news/article.cfm?c_id=4&objectid=10541667 |archive-date=23 Oktober 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die slot Andy Haden het in ’n poging om die strafskop te bekom uit die lynstaan geduik; die strafskop wat deur die skeidsregter Roger Quittenton toegeken is, was egter teen Wallis se slot Geoff Wheel wat van die skouer van Frank Oliver afgespring het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.tiscali.co.uk/news/newswire.php/news/reuters/2005/11/24/sport/mouriehasmixedemotionsoverhadendive.html |title=Mourie has mixed emotions over Haden dive |publisher=tiscali.co.uk |date=24 November 2005 |author=John Mehaffey |accessdate=12 Oktober 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071012004557/http://tiscali.co.uk/news/newswire.php/news/reuters/2005/11/24/sport/mouriehasmixedemotionsoverhadendive.html |archive-date=12 Oktober 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die All Blacks se enigste nederlaag tydens die toer was die berugte 0–12-nederlaag teen die Ierse provinsie [[Munster Rugby|Munster]] op Thomond Park.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/observer/osm/story/0,,678170,00.html |title=The 10 greatest shocks in sport's history |publisher=[[The Guardian]] |author=Oliver Irish |date=7 April 2002 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Die nederlaag het bekendheid verwerf deur die toneelstuk “Alone it Stands” deur John Breen.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://nbr.co.nz/smythe/2005/04/alone-it-stands-at-court-theatre.html |title=Alone It Stands – at Court Theatre |publisher=nbr.co.nz/smythe |author=John Smythe |date=1 April 2004 |accessdate=17 Augustus 2005 |archive-url=https://web.archive.org/web/20050817144751/http://nbr.co.nz/smythe/2005/04/alone-it-stands-at-court-theatre.html |archive-date=17 Augustus 2005 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://culturevulture.net/theater/alone-it-stands-john-breen/ |title=Alone It Stands – John Breen |publisher=Culture Vulture |date=6 Junie 2001 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Die 1981-Springbokrugbytoer na Nieu-Seeland het gelei tot betogings teen Suid-Afrika se apartheidsbeleid<ref name="1981wairarapa">{{en}} {{cite web |url=http://wairarapa.co.nz/times-age/weekly/2001/springboks_tour.html |title=Dark days of thunder – when a free nation confronted apartheid in sport |publisher=wairarapa.co.nz |author=Sharpe Marty |date=25 Augustus 2001 |accessdate=17 Februarie 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060217223452/http://wairarapa.co.nz/times-age/weekly/2001/springboks_tour.html |archive-date=17 Februarie 2006 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> op ’n skaal wat sedert die 1951-waterfrontdispuut nie in Nieu-Seeland gesien is nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.nzhistory.net.nz/culture/springbok-tour |title=A country divided |work=New Zealand History |publisher=Ministerie van Kultuur en Erfenis |accessdate=24 Oktober 2012 |author=Steve Watters |archive-url=https://www.webcitation.org/6Ber9dKmf?url=http://www.nzhistory.net.nz/culture/1981-springbok-tour |archive-date=24 Oktober 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die NSRVU het die Springbokke na Nieu-Seeland uitgenooi omdat die [[Robert Muldoon|Muldoon]]-regering geweier het om politiek en sport te meng.<ref name="Gleneagles" /> Reeds voor die begin van die toer is dié besluit skerp gekritiseer. Baie het dit as ondersteuning van ’n blanke oorheersing in Suid-Afrika beskou, terwyl ander na die gespanne verhoudings met die Māori tuis verwys het. Van einde Julie tot middel September het die Suid-Afrikaners 17 wedstryde in Nieu-Seeland, waaronder drie toetswedstryde teen die All Blacks, gespeel. Alhoewel die All Blacks die toetsreeks gewen het, is twee van die toer se provinsiale wedstryde gekanselleer. Die wedstryde het groot skare gelok, maar die hele toer is gekenmerk deur geweld en betogings. In [[Hamilton, Nieu-Seeland|Hamilton]] het 350 betogers die versperrings verwyder, die speelveld ingestorm en ’n kansellasie van die wedstryd afgedwing.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/media/video/game-cancelled-in-hamilton |title=Game cancelled in Hamilton, 1981 Springbok tour |work=New Zealand History |publisher=Ministerie van Kultuur en Erfenis |date=4 Julie 2006 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> In [[Timaru]] moes ook ’n wedstryd afgelas word en Wellington het herhaaldelike straatgevegte gesien. Gedurende die laaste wedstryd in [[Auckland]] is uit ’n laag vlieënde vliegtuig meelsakke, pamflette en ’n plakkaat wat [[Steve Biko]] gehuldig het op die speelveld in [[Edenparkstadion|Edenpark]] neergegooi.<ref name="Tour Diary">{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/culture/1981-springbok-tour/tour-diary |title='A war played out twice a week' |work=New Zealand History |publisher=Ministerie van Kultuur en Erfenis |author=Steve Watters |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Tydens die toer het die land onrus deurgemaak en die toer het ’n beduidende impak op die Nieu-Seelandse samelewing gehad.<ref name="1981wairarapa" /><ref name="Tour Diary" /><ref name="TurningPoint">{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/nz/news/article.cfm?c_id=1&objectid=10390269 |title=Protests a turning point in the history of New Zealand |publisher=[[The New Zealand Herald]] |author=Ruth Hill |date=8 Julie 2006 |accessdate=29 September 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070929121654/http://www.nzherald.co.nz/section/4/story.cfm?c_id=4&ObjectID=10390269 |archive-date=29 September 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Tydens die Britse Leeus se 1983-toer na Nieu-Seeland het die Britte se verouderde rugby teenoor die Nieu-Seelandse s’n duidelik na vore getree en die besoekers het die toetsreeks met 0–4 verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espn.com/rugby/story/_/id/19176624/the-1983-lions-tour-new-zealand-which-began-hope-ended-calamity |title=The 1983 Lions tour of New Zealand which began in hope but ended in calamity |publisher=ESPNscrum |author=Huw Richards |date=21 April 2017 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Die 6–38-nederlaag in die vierde toetswedstryd is die ergste in dié tyd vir die Britse Leeus teen ’n nasionale span.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.scotsman.com/sport/rugby-union/on-this-day-1983-lions-suffer-worst-ever-defeat-2915410 |title=On this day 1983: Lions suffer worst ever defeat |publisher=The Scotsman |author=Duncan Smith |date=16 Julie 2020 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Alhoewel daar nuwe protesaksies verwag is en die projek met die Gleneagles-ooreenkoms gebots het, het die NSRVU die Suid-Afrikaanse beheerliggaam se uitnodiging vir ’n teenbesoek aanvaar en in 1985 ’n toer na Suid-Afrika voorberei. Twee advokate het klagte ingedien en aangevoer dat die toer nie in die grondwetlike belang van die Nieu-Seelandse Rugbyvoetbalunie ten einde van die bevordering van die spel was nie.<ref name="TurningPoint" /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbymuseum.co.nz/ABProfilee.asp?level1=All_Blacks&Level2=ABC&IDID=289 |title=Bernie Fraser |publisher=New Zealand Rugby Museum |author=Bob Luxford |accessdate=24 Oktober 2012 |archive-url=https://www.webcitation.org/6BerCy1qE?url=http://www.rugbymuseum.co.nz/ABProfilee.asp?level1=All_Blacks |archive-date=24 Oktober 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.dnzb.govt.nz/dnzb/default.asp?Find_Quick.asp?PersonEssay=5B31 |title=Blazey, Cecil Albert 1909–1998 |publisher=Dictionary of New Zealand Biography |author=Julia Millen |date=7 April 2006 |accessdate=24 Oktober 2012 |archive-url=https://www.webcitation.org/6BerF93Rm?url=http://www.teara.govt.nz/en/biographies/5b31/1 |archive-date=24 Oktober 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Pleks daarvan is op korttermyn ’n toer na Argentinië gereël.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/430 |title=1985 New Zealand tour to Argentina |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Beide in Suid-Afrika en Nieu-Seeland was daar mense wat steeds ’n toer van Nieu-Seeland na Suid-Afrika sou ondersteun het. Gevolglik is in 1986 ’n privaat georganiseerde toer met rebellerende spelers gereël. Die span, wat as “die Kavaliers” bekend gestaan het, het 28 van die 30 spelers wat vir die 1985-All Blacks-toer gekies is, ingesluit en twaalf wedstryde in Suid-Afrika gespeel, waaronder vier wat as “toetswedstryde” bestempel is. Die Springbokke het die eerste, derde en vierde toetswedstryde gewen en die rebelle kon nie die droom om die Springbokke in Suid-Afrika te klop verwesenlik nie. Die Geel Bladsye het die toer met R2,5 miljoen geborg wat beskryf is as die grootste rugbyborgskap in Suid-Afrika tot op daardie stadium. Gerugte het die rondte gedoen dat die spelers betaal is, op ’n stadium toe rugby nog streng ’n amateursport was.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbymuseum.co.nz/asp/container_pages/normal_menu/rmArticle.asp?IDID=154 |title=The 1986 Cavaliers Tour |publisher=New Zealand Rugby Museum |accessdate=26 Augustus 2007}} {{dooie skakel}}</ref> Die Kavalierstoer het die All Blacks se voorbereiding op die eerste [[rugbywêreldbeker]]toernooi in [[Rugbywêreldbeker 1987|1987]] ietwat ontwrig. Die rebelle is baie lig gestraf en is slegs vir twee toetswedstryde geskors. Lede van die Kavaliers het maklik gemeng met hul tydelike plaasvervangers, die sogenaamde ‘Baby Blacks’. Die Kavaliers se beproewing op die Suid-Afrikaanse Hoëveld het waarskynlik bygedra tot die All Blacks se oorwinning tydens die eerste wêreldbeker. Meer as die helfte van die span wat Frankryk in die 1987-eindstryd geklop het, was voormalige Kavaliers.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/media/photo/cavaliers-rugby-tour-1985 |title=Cavaliers rugby tour, 1986 |work=New Zealand History |publisher=Ministerie van Kultuur en Erfenis |date=12 Junie 2014 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Eers in 1992, ná die apartheidsera, is weer toetswedstryde tussen Nieu-Seeland en Suid-Afrika gereël. === Vroeë wêreldbekertoernooie === [[Lêer:Webb Ellis Cup.jpg|duimnael|upright|Die [[Webb Ellis-beker]] is op die spel tydens rugbywêreldbekertoernooie]] Die Nieu-Seelandse en Australiese rugbyunies was toonaangewend by die invoering van die [[rugbywêreldbeker]]toernooi, waarvolgens beide Nieu-Seeland en Australië die eerste [[Rugbywêreldbeker 1987]] aangebied het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/culture/1987-rugby-world-cup/the-world-cup-is-born |title=1987 Rugby World Cup: The long road to the cup |publisher=New Zealand History |date=2021 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Die All Blacks het aan hul status as algehele gunstelinge voldoen. Ná drie maklike oorwinnings tydens die groepfase oor [[Italiaanse nasionale rugbyspan|Italië]], [[Fidjiaanse nasionale rugbyspan|Fidji]] en [[Argentynse nasionale rugbyspan|Argentinië]] het hulle Skotland in die kwarteindstryd en Wallis in die halfeindstryd verslaan. In die eindstryd op [[Edenparkstadion|Edenpark]] in [[Auckland]] het hulle [[Franse nasionale rugbyspan|Frankryk]] met 29–9 geklop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/1987/overview |title=Rugby World Cup 1987: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Nieu-Seeland het slegs 52 punte afgestaan en 43 drieë gedruk.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbymuseum.co.nz/toursbreak.asp?level1=All_Black_Tests&Level2=ABC&IDID=103 |title=World Cup in New Zealand and Australia |publisher=New Zealand Rugby Museum |accessdate=24 Oktober 2012 |archive-url=https://www.webcitation.org/6BerL29Xf?url=http://www.rugbymuseum.co.nz/toursbreak.asp?level1=All_Black_Tests |archive-date=24 Oktober 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref name="ruwc">{{en}} {{cite web |url=http://stats.allblacks.com/asp/rwc.asp |title=Match Centre – All Blacks at the Rugby World Cup |publisher=All Blacks |accessdate=7 Oktober 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241007093603/http://stats.allblacks.com/asp/rwc.asp |archive-date=7 Oktober 2024 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die All Blacks se oorheersing was ook tydens die 1988-toer na Australië duidelik, toe hulle onoorwonne gebly het (twaalf oorwinnings en een gelykop).<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/468 |title=1988 New Zealand tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Die jaar 1989 het nog beter verloop, toe die All Blacks al hul 19 wedstryde gewen het (waaronder sewe toetswedstryde). In Augustus 1990 is hulle vir die eerste keer in vier jaar deur die Wallabies verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/513 |title=1990 Australia tour to New Zealand |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Voor die [[Rugbywêreldbeker 1991]] was die All Blacks ’n verouderde span wat deur Alex Wyllie en John Hart saam afgerig is.<ref>{{en}} {{cite book |author=Ron Palenski |title=Century in Black: 100 Years of All Black Test Rugby |url=https://archive.org/details/centuryinblack0000ronp |publisher=Hodder Moa Beckett Publishers |location=Auckland |year=2003 |isbn=1-86958-937-8 |pages=[https://archive.org/details/centuryinblack0000ronp/page/227 227]}}</ref> Hulle het gesukkel tydens die groepwedstryde teen Engeland, die [[Verenigde State se nasionale rugbyspan|Verenigde State]] en Italië, maar het daarin geslaag om hulle kwarteindstryd teen [[Kanadese nasionale rugbyspan|Kanada]] te wen.<ref>{{en}} {{cite book |author=Ron Palenski |title=Century in Black: 100 Years of All Black Test Rugby |url=https://archive.org/details/centuryinblack0000ronp |publisher=Hodder Moa Beckett Publishers |location=Auckland |year=2003 |isbn=1-86958-937-8 |pages=[https://archive.org/details/centuryinblack0000ronp/page/228 228]}}</ref> Daarna is hulle deur die latere kampioen Australië met 16–6 in die halfeindstryd op Lansdowne Road in Dublin geklop. In die klein finale om die derde plek het hulle Skotland verslaan.<ref name="ruwc" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/1991/overview |title=Rugby World Cup 1991: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Kort ná die toernooi het baie spelers en die afrigter, Wyllie, wat ’n 86%-wentempo in 29 toetse behaal het, uitgetree.<ref name="Palenski290">{{en}} {{cite book |author=Ron Palenski |title=Century in Black: 100 Years of All Black Test Rugby |url=https://archive.org/details/centuryinblack0000ronp |publisher=Hodder Moa Beckett Publishers |location=Auckland |year=2003 |isbn=1-86958-937-8 |pages=[https://archive.org/details/centuryinblack0000ronp/page/290 290]}}</ref> Die aansienlik jonger span het aanvanklik nie op die gewone hoë vlak gespeel nie. Terwyl die All Blacks in 1993 die toetsreeks teen die Britse Leeus met 2–1 beklink het, het hulle ’n jaar later twee agtereenvolgende tuiswedstryde teen Frankryk verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/1993-new-zealand/ |title=1993 New Zealand |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=9 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/590 |title=1994 France tour to Canada and New Zealand |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Daarna het die All Blacks die eerste toetsreeks teen Suid-Afrika ná die einde van apartheid met twee oorwinnings en een gelykopuitslag beklink.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/593 |title=1994 South Africa tour to New Zealand |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Laurie Mains het in 1992 vir Wyllie vervang en opdrag gekry om die span op die [[Rugbywêreldbeker 1995]] in Suid-Afrika voor te berei. Die All Blacks was weereens die gunstelinge om die toernooi te wen.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://worldcupweb.com/WCrugby/donews.asp?ID=1634 |title=All set for World Cup semis |publisher=worldcupweb.com |date=14 November 2003 |accessdate=11 November 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061111001951/http://www.worldcupweb.com/WCrugby/donews.asp?ID=1634 |archive-date=11 November 2006 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Hulle het hulle status as gunstelinge onderstreep toe hulle Ierland en Wallis tydens die groepfase verslaan het. Daarna is [[Japannese nasionale rugbyspan|Japan]] met 145–17 verneder, hulle hoogste oorwinning in dié tyd.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/rugby_world_cup/history/3090865.stm |title=World Cup records |publisher=[[BBC]] |date=26 September 2003 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Hulle het voortgegaan, toe ’n jong [[Jonah Lomu]] vier drieë teen Engeland gedruk het in die All Blacks se 45–29 halfeindstrydoorwinning.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbymuseum.co.nz/ABProfilee.asp?level1=All_Blacks&Level2=ABC&IDID=506 |title=Jonah Tali Lomu |publisher=New Zealand Rugby Museum |author=Lindsay Knight |accessdate=14 Maart 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070314224022/http://www.rugbymuseum.co.nz/ABProfilee.asp?level1=All_Blacks&Level2=ABC&IDID=506 |archive-date=14 Maart 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die All Blacks sou egter op die ou einde in die eindstryd teen die gasheer in hulle eerste wêreldbekertoernooi in [[ekstra tyd]] verloor toe die Spingboklosskakel [[Joel Stransky]] die beker met ’n skepskop beklink het.<ref name="ruwc" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/1995/overview |title=Rugby World Cup 1995: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Die All Blacks is skynbaar deur ’n onheilspellende voedselvergiftiging van die vorige dag geteister. Sedertdien doen samesweringsteorië die rondte, waarvolgens Suid-Afrikaanse rugbyamptenare of ’n kelnerin genaamd “Suzie” ’n stof in die All Blacks se ete sou gemeng het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/observer/osm/story/0,,1251765,00.html |title=OSM's sporting plaque |publisher=[[The Guardian]] |accessdate=9 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.independent.co.uk/news/rugby-players-food-may-have-been-spiked-1353245.html |title=Rugby players' food may have been spiked |publisher=[[The Independent]] |date=20 November 1996 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyheaven.smh.com.au/articles/2003/08/11/1060588317125.html |title=Suzie never existed |publisher=Rugby Heaven |accessdate=4 Desember 2003 |archive-url=https://web.archive.org/web/20031204033730/http://www.rugbyheaven.smh.com.au/articles/2003/08/11/1060588317125.html |archive-date=4 Desember 2003 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugby.com.au/news/springboks_poisoned_at_1995_cup:_luyt,12170.html |title=Springboks poisoned at 1995 Cup: Luyt |publisher=[[Rugby Australia]] |date=30 Oktober 2003 |accessdate=27 Augustus 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060827222052/http://rugby.com.au/news/springboks_poisoned_at_1995_cup:_luyt,12170.html |archive-date=27 Augustus 2006 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/rugby_world_cup/history/2960348.stm |title=1995: Party time for SA |publisher=[[BBC]] |date=24 September 2003 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> === Begin van die professionele tydperk === [[Lêer:France All Blacks 16-11-2002.jpg|duimnael|Frankryk huisves die All Blacks op die [[Stade de France]], [[Saint-Denis]], 2002]] Om die toenemende oorskakeling van goeie spelers na finansieel gevestigde [[rugby league]]-spanne teen te werk het die Internasionale Rugbyvoetbalraad in Augustus 1995 besluit om van rugby ’n professionele sport te maak. In dieselfde jaar het die beheerliggame van Suid-Afrika, Nieu-Seeland en Australië die konsortium SANZAR gestig om televisie-uitsaairegte vir twee nuwe kompetisies te verkoop, die internasionale kompetisie Super 12 (nou [[Superrugby]]) en die Drienasiesreeks van die nasionale spanne (nou [[Die Rugbykampioenskap]]).<ref>{{en}} {{cite book |author=Bob Howitt |title=SANZAR Saga: Ten Years of Super 12 and Tri-Nations Rugby |publisher=HarperCollins Publishers |location=New York |year=2005 |isbn=1-86950-566-2 |pages=7}}</ref> Aangesien die nuwe toernooie min plek vir maandelange oorsese toere gelaat het, het dié tradisie uit die amateurtydperk vinnig tot ’n einde gekom (behalwe vir die vierjaarlikse Leeustoere). Die eerste Drienasiesreeks is in [[1996-Drienasiesreeks|1996]] beslis met die All Blacks wat al vier toetswedstryde gewen het om die trofee in te palm.<ref>{{en}} {{cite book |author=Bob Howitt |title=SANZAR Saga: Ten Years of Super 12 and Tri-Nations Rugby |publisher=HarperCollins Publishers |location=New York |year=2005 |isbn=1-86950-566-2 |pages=170}}</ref> Op die 1996-Drienasiesoorwinning het nog ’n historiese mylpaal gevolg: Tydens die daaropvolgende toetsreeks in Suid-Afrika het die All Blacks onder die nuwe afrigter, John Hart, en hul kaptein Sean Fitzpatrick vir die eerste keer daarin geslaag om ’n toetsreeks in Suid-Afrika te beklink.<ref name="PalenskiSA1996">{{en}} {{cite book |author=Ron Palenski |title=Century in Black: 100 Years of All Black Test Rugby |url=https://archive.org/details/centuryinblack0000ronp |publisher=Hodder Moa Beckett Publishers |location=Auckland |year=2003 |isbn=1-86958-937-8 |pages=[https://archive.org/details/centuryinblack0000ronp/page/206 206]}}</ref> Fitzpatrick het die reeksoorwinning hoër geag as Nieu-Seeland se 1987-wêreldbekeroorwinning, waaraan hy ook deelgeneem het.<ref name="PalenskiSA1996" /> Die volgende twee seisoene het gemengde resultate vir die All Blacks opgelewer: hulle het tydens die [[1997-Drienasiesreeks]] al hul wedstryde gewen en die titel suksesvol verdedig, maar in [[1998-Drienasiesreeks|1998]] sou hulle al hul vier toetse van die reeks verloor.<ref>{{en}} {{cite book |author=Bob Howitt |title=SANZAR Saga: Ten Years of Super 12 and Tri-Nations Rugby |publisher=HarperCollins Publishers |location=New York |year=2005 |isbn=1-86950-566-2 |pages=185}}</ref> Dit sou ook die eerste keer sedert 1949 wees dat hulle vier keer aanmekaar verloor het.<ref>{{en}} {{cite book |author=Bob Howitt |title=SANZAR Saga: Ten Years of Super 12 and Tri-Nations Rugby |publisher=HarperCollins Publishers |location=New York |year=2005 |isbn=1-86950-566-2 |pages=199}}</ref> Op 28 Augustus 1999 het hulle hul ergste toetsnederlaag in dié tyd gely, toe hulle met 7–28 teen Australië in [[Sydney]] verloor het.<ref name="palenski233">{{en}} {{cite book |author=Ron Palenski |title=Century in Black: 100 Years of All Black Test Rugby |url=https://archive.org/details/centuryinblack0000ronp |publisher=Hodder Moa Beckett Publishers |location=Auckland |year=2003 |isbn=1-86958-937-8 |pages=[https://archive.org/details/centuryinblack0000ronp/page/233 233]}}</ref> Die All Blacks het tydens die [[Rugbywêreldbeker 1999]] een maand later herstel en hulle groep oorheers deur onder andere Engeland met 30–16 op [[Twickenham-stadion|Twickenham]] te verslaan; hulle het ook [[Tongaanse nasionale rugbyspan|Tonga]] en Italië heeltemal gedomineer. In die kwarteindstryd het hulle Skotland met 30–18 geklop om in die halfeindstryd teen Frankryk op Twickenham te staan te kom. Die All Blacks het teen halftyd met 17–10 voorgeloop,<ref name="palenski233" /> maar in die tweede helfte het Frankryk skitterende rugby gespeel waarop die All Blacks geen antwoord gehad het nie en Frankryk het uiteindelik met 43–31 gewen.<ref name="palenski233" /> In die klein finale om die derde plek is die All Blacks deur die Springbokke verslaan.<ref name="ruwc" /><ref name="palenski233" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/1999/overview |title=Rugby World Cup 1999: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Daarna het Hart as afrigter bedank hy en is met twee mede-afrigters, Wayne Smith en Tony Gilbert, vervang. In 2000 was die Nieu-Seelandse beheerliggaam een van die stigterslede van die vastelandse beheerliggaam Vereniging van Oseaniese Rugbyunies (''Federation of Oceania Rugby Unions'', FORU; nou [[Oseanië Rugby]], OR).<ref name="islands" /> Onder Smith en Gilbert het die All Blacks telkens tweede geëindig tydens die [[2000-Drienasiesreeks|2000]]- en [[2001-Drienasiesreeks|2001]]-Drienasiestoernooie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2000 |title=2000 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2001 |title=2001 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Albei afrigters is op 3 Oktober 2001 met John Mitchell vervang, wat die All Blacks afgerig en gelei het tot Drienasiesoorwinnings in [[2002-Drienasiesreeks|2002]] en [[2003-Drienasiesreeks|2003]] en die herowering van die Bledisloebeker (wat sedert 1998 deur Australië gewen is) in 2003.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2002 |title=2002 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2003 |title=2003 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Nadat hulle die 2003-Drienasiesreeks gewen het, het hulle die [[Rugbywêreldbeker 2003]] in Australië as een van die gunstelinge afgeskop en weereens hulle groep oorheers met oorwinnings oor Italië, Kanada en Tonga voordat hulle een van die strafste toernooiwedstryde in dié tyd teen Wallis gewen het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/rugby_world_cup/team_pages/wales/3234965.stm |title=Charvis bowed but proud |publisher=[[BBC]] |date=2 November 2003 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Hulle het dié keer ook daarin geslaag om Suid-Afrika in ’n wêreldbekerwedstryd te klop (met 29–9), maar die All Blacks het in die halfeindstryd in Sydney met 22–10 teen die verdedigende kampioen Australië vasgeval. Daarna het Nieu-Seeland die klein finale om die derde plek teen Frankryk gewen.<ref name="ruwc" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2003/overview |title=Rugby World Cup 2003: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Ná die toernooi is Mitchell deur die NSRVU afgedank en met Graham Henry vervang.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espn.com/rugby/story/_/id/15371552/henry-new-all-blacks-coach |title=Henry is new All Blacks coach |publisher=ESPNscrum |date=18 Desember 2003 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> === Beginnende oorheersing en tweede wêreldbekertitel === [[Lêer:British and Irish Lions scrum.jpg|duimnael|Losskrum tussen die Leeus en die All Blacks in 2005]] [[Lêer:2005 Tri Nations Series - All Blacks vs Wallabies.jpg|duimnael|Die All Blacks teen die Wallabies tydens die [[2005-Drienasiesreeks]]]] [[Lêer:Match NZ-Tonga.JPG|duimnael|Nieu-Seeland teen Tonga tydens die [[Rugbywêreldbeker 2011]]]] [[Lêer:All Blacks parade 2011 RWC (1).jpg|duimnael|Nieu-Seeland nadat hulle in 2011 as die wêreldkampioen gekroon is]] Henry se ampstermyn het afgeskop met twee oorwinnings oor die wêreldkampioen Engeland in 2004. Die twee wedstryde se gesamentlike telling was 72–15, met die All Blacks wat Engeland daarvan weerhou het om enige drieë te druk.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/778 |title=2004 England tour to Australasia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Ondanks dié positiewe begin van Henry se ampstermyn was die [[2004-Drienasiesreeks]] ’n gemengde sukses met twee oorwinnings en nederlae elk. Die kompetisie was taaier as ooit tevore en die uitslag moes deur bonuspunte beslis word wat die All Blacks laaste geplaas het.<ref>Bonuspunte kon op twee manier verdien word: deur vier of meer drieë in ’n wedstryd te druk en deur met sewe punte of minder te verloor.</ref><ref>{{en}} {{cite book |author=Bob Howitt |title=SANZAR Saga: Ten Years of Super 12 and Tri-Nations Rugby |publisher=HarperCollins Publishers |location=New York |year=2005 |isbn=1-86950-566-2 |pages=289}}</ref> Die 2004-seisoen het op ’n hoë noot geëindig met die All Blacks wat in Europa gewen het, waaronder ’n 45–6-rekordoorwinning oor Frankryk.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2004/nov/28/rugbyunion.newzealandrugbyunionteam |title=Carter leads devastating dance of the All Blacks |publisher=[[The Guardian]] |author=Michael Streeter |date=28 November 2004 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> In 2005 was die Britse en Ierse Leeus op toer in Nieu-Seeland. Die All Blacks het die toetsreeks met 3–0 beklink, die [[2005-Drienasiesreeks]] gewen en die eerste Grand Slam sedert 1978 teen die spanne van die Britse Eilande aangeteken.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/2005-new-zealand/ |title=2005 New Zealand |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=9 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2005 |title=2005 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2005/nov/27/rugbyunion.newzealandrugbyunionteam1 |title=Scots unable to derail Blacks' grand slam |publisher=[[The Guardian]] |author=Norman Harris |date=27 November 2005 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Die All Blacks is deur die Internasionale Rugbyraad as “span van die jaar”, Graham Henry as “afrigter van die jaar” en [[Dan Carter]] as “speler van die jaar” aangewys.<ref name="World Rugby Awards" /> Die All Blacks se wenstreep het in die volgende jaar aangehou: In [[2006-Drienasiesreeks|2006]] het hulle die Drienasiesreeks weer verower deur die eerste vyf wedstryde te wen (drie teen Australië en twee teen Suid-Afrika).<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2006 |title=2006 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Hulle het egter hulle laaste wedstryd van die reeks teen Suid-Afrika verloor. Nieu-Seeland het sy einde-van-die-jaar-toer onoorwonne voltooi met rekordoorwinnings oor Engeland, Frankryk en Wallis.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://iol.co.za/sport/rugby/2006-12-22-all-blacks-dominate-with-world-cup-looming/ |title=All Blacks dominate with World Cup looming |publisher=[[IOL]] |author=Foster Niumata |date=22 Desember 2006 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Weens hul uitstekende prestasies is die All Blacks in 2006 weer aangewys as die IRR se “span van die jaar” en die [[losvoorspeler]] [[Richie McCaw]] as “speler van die jaar”.<ref name="World Rugby Awards" /> Daarbenewens is hulle as Laureus se “span van die jaar” en die vleuel [[Jonah Lomu]] as “terugkoms van die jaar” genomineer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.laureus.com/world-sports-awards/2006 |title=Laureus World Sports Awards 2006 winners & nominees |publisher=Laureus Wêreldsporttoekennings |date=2006 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> In 2007 is die All Blacks weer as Laureus se “span van die jaar” genomineer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.laureus.com/world-sports-awards/2007 |title=Laureus World Sports Awards 2007 winners & nominees |publisher=Laureus Wêreldsporttoekennings |date=2007 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Die All Blacks se eerste [[2007-Drienasiesreeks|Drienasiestoets van 2007]] was teen die Springbokke in Durban waar hulle twee drieë in die laaste tien minute gedruk het om die wedstryd met 26–21 te wen. Die volgende week het die Wallabies die All Blacks teen alle verwagtinge op die [[Melbourne-krieketveld]] in [[Melbourne]] verslaan (met 20–15): die All Blacks se eerste nederlaag teen die Wallabies sedert 2004. Australië se nederlaag teen die Springbokke in Suid-Afrika en die All Blacks se 26–12-oorwinning oor Australië in die finale wedstryd in Auckland het egter meegebring dat die All Blacks ook die 2007-Drienasiesreeks en die Bledisloebeker gewen het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyheaven.smh.com.au/articles/2007/07/21/1184560103146.html |title=Kick in the guts for Wallabies |publisher=rugby heaven |accessdate=7 Augustus 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070807124957/http://www.rugbyheaven.smh.com.au/articles/2007/07/21/1184560103146.html |archive-date=7 Augustus 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Ná hul oorwinning tydens die 2007-Drienasiesreeks het Nieu-Seeland die [[Rugbywêreldbeker 2007]] in Frankryk weer as gunstelinge betree en die verwagtinge met twee oorwinnings oor Frankryk tydens opwarmingswedstryde onderstreep. Die All Blacks het die toetse gewen: met 42–11 op Edenpark en met 61–10 op die [[Westpacstadion]]. In ’n derde wedstryd teen Kanada is die All Blacks effens gevlei deur ’n wentelling van 64–13 wat nie Kanada se aanslag ten volle reflekteer nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.abc.net.au/sport/content/200706/s1953312.htm |title=Slick All Blacks belt Canada |publisher=Australian Broadcasting Corporation |date=16 Junie 2007 |accessdate=17 September 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070917054254/http://www.abc.net.au/sport/content/200706/s1953312.htm |archive-date=17 September 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die All Blacks het ná oorwinnings oor Skotland, Italië, [[Roemeense nasionale rugbyspan|Roemenië]] en [[Portugese nasionale rugbyspan|Portugal]] (elkeen met meer as 40 punte) hul groep gewen. Hulle is egter deur die nominale gasheer Frankryk in die kwarteindstryd in Cardiff met 20–18 geklop, gelykstaande aan hul ergste toernooi-uitslag in dié tyd.<ref name="ruwc" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2007/overview |title=Rugby World Cup 2007: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Ná die nederlaag teen Frankryk is die kontrak met die afrigter Graham Henry ten spyte van kritiek verleng, alhoewel die destydse [[Crusaders (Superrugbyspan)|Crusader]]-afrigter Robbie Deans ’n sterk aanspraakmaker was.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/sport/news/article.cfm?c_id=4&objectid=10480740 |title=Reconditioning a mistake – Henry |publisher=[[The New Zealand Herald]] |date=7 Desember 2007 |accessdate=31 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160331125648/http://www.nzherald.co.nz/sport/news/article.cfm?c_id=4&objectid=10480740 |archive-date=31 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die 2008-seisoen het met drie middeljaartoetse teen Ierland en Engeland afgeskop, en Nieu-Seeland het al daardie toetswedstryde gewen.<ref name="2008results">{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/scrum/rugby/records/team/match_results.html?id=2008;team=8;type=year |title=Rugby Union {{!}} 2008 {{!}} New Zealand {{!}} Match results |publisher=ESPNscrum |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Nieu-Seeland het in sy eerste [[2008-Drienasiesreeks|Drienasieswedstryd]] Suid-Afrika met 19–8 in Wellington verslaan, maar is een week later op [[Carisbrook]] in Dunedin deur die Springbokke met 30–28 geklop, wat ’n reeks van 30 oorwinnings tuis beëindig het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nytimes.com/2008/07/13/sports/13iht-RUGBY.1.14449484.html |title=Springboks end home streak of All Blacks |publisher=[[The New York Times]] |date=13 Julie 2008 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbydump.com/news/springboks-end-all-black-home-winning-streak-in-dunedin/ |title=Springboks end All Black home winning streak in Dunedin |publisher=Rugby Dump |date=12 Julie 2008 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Nieu-Seeland het sy volgende Drienasieswedstryd op 26 Julie teen Australië in Sydney met 19–34 verloor, maar ’n week later het die All Blacks die Wallabies tuis met 39–10 geklop.<ref name="2008results" /> Hulle het toe Suid-Afrika met 19–0 op [[Nuwelandstadion]] verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2008/aug/17/newzealandrugbyunionteam.southafricarugbyteam |title=All Blacks manage crisis |publisher=[[The Guardian]] |author=Michael Aylwin |date=16 Augustus 2008 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Nieu-Seeland het sy laaste wedstryd op 13 September teen Australië op Suncorpstadion in [[Brisbane]] met 28–24 gewen en daarmee beide die Bledisloebeker en die Drienasiesitel verdedig.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.espnscrum.com/tri-nations-2008/rugby/match/25714.html |title=Australia v New Zealand |publisher=ESPNscrum |accessdate=8 Oktober 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141008203415/http://www.espnscrum.com/tri-nations-2008/rugby/match/25714.html |archive-date=8 Oktober 2014 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die All Blacks het die 2009-seisoen met ’n 22–27-nederlaag teen Frankryk op Carisbrook afgeskop, maar het een week later wraak geneem en Frankryk in Wellington met 14–10 verslaan. Volgens punteverskil het Frankryk die Dave Gallaher-trofee vir die eerste keer ingepalm.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2009/jun/13/new-zealand-france-rugby-union |title=France complete historic win on New Zealand soil |publisher=[[The Guardian]] |date=13 Junie 2009 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> ’n Week later het die All Blacks Italië met 27–6 in [[Christchurch]] verslaan. Hulle het die [[2009-Drienasiesreeks]] ná Suid-Afrika, wat slegs een wedstryd verloor het, as naaswenner geëindig, en die All Blacks het die reeks met ’n 33–6-oorwinning oor Australië in Wellington afgesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.greenandgoldrugby.com/a-bledisloe-stat-attack/ |title=Statistics and records for Australia Wallabies vs New Zealand All Blacks |publisher=greenandgoldrugby.com |date=15 Julie 2009 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> In 2010 het die All Blacks die [[2010-Drienasiesreeks|Drienasiesreeks]] ná drie agtereenvolgende oorwinnings oor Suid-Afrika vir die tiende keer ingepalm,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espn.com/rugby/report?gameId=103851&league=244293 |title=Gritty All Blacks are worthy champions |publisher=ESPNscrum |author=Huw Baines |date=21 Augustus 2010 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> en hulle het ook die Bledisloebeker ná agtereenvolgende oorwinnings oor Australië gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://edition.cnn.com/2010/SPORT/10/30/rugby.australia.newzealand/index.html |title=Wallabies beat All Blacks with last-minute kick |publisher=[[CNN]] |author=Dean Irvine |date=30 Oktober 2010 |accessdate=23 Augustus 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190823201813/http://edition.cnn.com/2010/SPORT/10/30/rugby.australia.newzealand/index.html |archive-date=23 Augustus 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> ’n Onoorwonne wenstreep, wat in 2009 begin het, het 15 wedstryde bereik.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/scrum/rugby/records/team/most_consecutive_wins.html?id=1;type=class |title=Rugby Union {{!}} Test matches {{!}} Most consecutive wins |publisher=ESPNscrum |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Gevolglik is die All Blacks in 2011 weer as Laureus se “span van die jaar” genomineer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.laureus.com/world-sports-awards/2011 |title=Laureus World Sports Awards 2011 winners & nominees |publisher=Laureus Wêreldsporttoekennings |date=2011 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Ondanks ’n tweede plek tydens die [[2011-Drienasiesreeks]], nadat hulle deur Australië in Brisbane geklop is,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2011/aug/27/australia-win-tri-nations |title=Australia clinch Tri Nations with victory over New Zealand |publisher=The Guardian |author=Mike Averis |date=27 Augustus 2011 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> het die All Blacks as eerste span op die wêreldranglys die [[Rugbywêreldbeker 2011]] op eie bodem as gunstelinge betree.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2011/aug/27/rugby-world-cup-preview |title=Rugby World Cup 2011 preview |publisher=[[The Guardian]] |author=Mike Averis |date=27 Augustus 2011 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Die All Blacks het die groepfase met Tonga, Japan, Frankryk en Kanada onoorwonne beëindig, en ná oorwinnings oor Argentinië (met 33–10) en toe Australië (met 20–6) het hulle in die eindstryd op 23 Oktober 2011 op Edenpark in Auckland weer teen Frankryk te staan gekom. Nieu-Seeland het een drie gedruk en een strafdoel aangeteken en sodoende net-net met 8–7 gewen, waardeur die All Blacks hul tweede beker ná 1987 ingepalm het.<ref name="ruwc" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2011/overview |title=Rugby World Cup 2011: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2011/oct/23/rugby-world-cup-richie-mccaw-new-zealand-france?intcmp=239 |title=Richie McCaw's New Zealand beat France in final |publisher=[[The Guardian]] |author=Eddie Butler |date=23 Oktober 2011 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Henry het ná die wêreldbekertoernooi as afrigter bedank en hy is deur sy adjunk [[Steve Hansen]] opgevolg.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/rugbyunion/international/newzealand/8960338/New-Zealand-Rugby-Union-appoints-Steve-Hansen-as-new-All-Blacks-coach.html |title=New Zealand Rugby Union appoints Steve Hansen as new All Blacks coach |publisher=[[Daily Telegraph]] |author=Gavin Mairs |date=17 Desember 2011 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Daarop het nog ’n nominasie as Laureus se “span van die jaar” gevolg.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.laureus.com/world-sports-awards/2012 |title=Laureus World Sports Awards 2012 winners & nominees |publisher=Laureus Wêreldsporttoekennings |date=2012 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> === Derde wêreldbekertitel en daarna === [[Lêer:2012-11-17 ITA-NZL Olympic Stadium.jpg|duimnael|Nieu-Seeland teen Italië in [[Rome]]]] [[Lêer:Crowds along Lambton Quay watching the 2015 RWC All Blacks victory parade (Codie Taylor, Julian Savea, TJ Perenara).jpg|duimnael|Nieu-Seeland nadat hulle in 2015 as die wêreldkampioen gekroon is]] Argentinië het in 2012 by die Drienasiesreeks aangesluit wat tot die Rugbykampioenskap herdoop is. Die All Blacks het in die [[2012-Rugbykampioenskapreeks|eerste toernooi]] al hul ses wedstryde gewen en die titel ingepalm.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2012 |title=2012 The Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Hulle het deur die jaar heen onoorwonne gebly en is eers in die laaste wedstryd op Twickenham deur Engeland geklop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/20534229 |title=England 38-21 New Zealand |publisher=[[BBC]] |date=1 Desember 2012 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> In 2013 het Nieu-Seeland Frankryk vir ’n reeks van drie wedstryde gehuisves – hul eerste ontmoeting sedert die 2011-eindstryd. Die All Blacks het al drie wedstryde gewen en ook die [[2013-Rugbykampioenskapreeks]] onoorwonne afgesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/rugby-union/24412501 |title=New Zealand beat South Africa for title |publisher=[[BBC]] |date=5 Oktober 2013 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> In November 2013 het Nieu-Seeland die eerste rugbyland van die professionele tydperk geword wat ’n 100%-wenrekord in ’n kalenderjaar kon behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/25037059 |title=New Zealand deny Ireland to win 24-22 and seal perfect year |publisher=[[BBC]] |date=24 November 2013 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Daarna is hulle weer as Laureus se “span van die jaar” genomineer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.laureus.com/world-sports-awards/2014 |title=Laureus World Sports Awards 2014 winners & nominees |publisher=Laureus Wêreldsporttoekennings |date=2014 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Tydens die [[2014-Rugbykampioenskapreeks]] het die All Blacks in hul wegwedstryde gelykop teen Australië gespeel en teen Suid-Afrika verloor, maar hulle het die ander vier toernooiwedstryde gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2014 |title=2014 The Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Tydens die verkorte [[2015-Rugbykampioenskapreeks]] het die All Blacks teen Australië verloor en as naaswenner geëindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2015 |title=2015 The Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Hulle het egter ’n beduidende terugvegoorwinning in die tweede Bledisloetoets behaal en toe dié beker behou. Die All Blacks het die [[Rugbywêreldbeker 2015]] in Engeland as verdedigende kampioen betree en tydens die groepfase na oorwinnings oor Argentinië, Namibië, Tonga en Georgië weereens onoorwonne gebly. In die kwarteindstryd het hulle die gevreesde teenstander Frankryk met 62–13 verslaan, die hoogste oorwinning in dié tyd tydens ’n uitklopwedstryd.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/34541264 |title=Rugby World Cup: New Zealand beat France 62-13 to reach semis |publisher=[[BBC]] |author=Ben Dirs |date=17 Oktober 2015 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Die All Blacks het Suid-Afrika naelskraap met 20–18 in die halfeindstryd en Australië met 34–17 in die eindstryd geklop om sodoende die eerste land geword wat die titel verdedig en ook vir ’n derde keer ingepalm het.<ref name="ruwc" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2015/overview |title=Rugby World Cup 2015: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2015/oct/31/new-zealand-australia-rugby-world-cup-final-match-report |title=New Zealand retain Rugby World Cup with ruthless display against Australia |publisher=[[The Guardian]] |date=31 Oktober 2015 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Daarna het die losskakel [[Dan Carter]] Laureus se toekenning as “terugkoms van die jaar” gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.laureus.com/world-sports-awards/2016 |title=Laureus World Sports Awards 2016 winners & nominees |publisher=Laureus Wêreldsporttoekennings |date=2016 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Die All Blacks, onder die nuwe kaptein en [[agsteman]], Kieran Read, en adjunkkaptein en [[heelagter]] Ben Smith, het ook tydens die [[2016-Rugbykampioenskapreeks]] onoorwonne gebly en telkens ’n bonuspuntoorwinning behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2016 |title=2016 The Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Beide Smith en die vleuel Israel Dagg was met vyf drieë elk die beste driedrukkers van dié toernooi, terwyl die [[losskakel]] [[Beauden Barrett]] met 81 die meeste punte tydens die toernooi aangeteken het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.allblacks.com/News/30192/all-blacks-2016-year-in-review |title=All Blacks 2016: Year in Review |publisher=All Blacks |accessdate=1 Junie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190601204028/https://www.allblacks.com/News/30192/all-blacks-2016-year-in-review |archive-date=1 Junie 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Tydens die [[2016 eindjaarrugbytoetsreeks]] het die All Blacks hul eerste wedstryd in 111 jaar se wedywering teen Ierland verloor en is met 29–40 op [[Soldier Field]] in [[Chicago]] geklop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/37886601 |title=Autumn internationals: Ireland 40–29 New Zealand |publisher=[[BBC]] |date=5 November 2016 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Nieu-Seeland het vir dié nederlaag wraak geneem en in die terugwedstryd een week later Ierland in Dublin met 21–9 verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.stuff.co.nz/sport/rugby/all-blacks/86655461/all-blacks-score-three-tries-to-beat-ireland-219-in-dublin-and-avenge-loss-in-chicago |title=All Blacks shake off Chicago shock to defeat Ireland in Dublin |publisher=Stuff |date=20 November 2016 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> In 2017 het die Britse en Ierse Leeus vir die tweede keer van die professionele tydperk na Nieu-Seeland getoer. Die reeks het in ’n gelykop geëindig, nadat die All Blacks en die Leeus ’n 1–1–1 aangeteken het. Die All Blacks het die eerste toets met 30–15 gewen, die Leeus die tweede met 24–21, en die laaste toets was ’n 15–15-gelykop. Net soos die 2005-toer was hierdie Leeus-toer met omstredenheid geteister, soos die Leeus se taktiek (onder die Nieu-Seelandse afrigter Warren Gatland),<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.standard.co.uk/sport/rugby/it-s-onedimensional-and-boring-for-critics-to-keep-moaning-about-warrenball-a3558391.html |title=It’s one-dimensional and boring for critics to keep moaning about Warrenball |publisher=Evening Standard |date=6 Junie 2017 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> die toon van plaaslike mediadekking,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2016/nov/02/warren-gatland-new-zealand-herald-clown-lions-coach-all-blacks-criticism |title=Warren Gatland mocked as clown by New Zealand media after anti-fan remarks |publisher=[[The Guardian]] |date=2 November 2016 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> die rooikaart teen Sonny Bill Williams in die tweede toets<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.independent.co.uk/sport/rugby/rugby-union/lionstour/british-and-irish-lions-2017-sonny-bill-williams-red-card-tackle-video-defining-moment-rugbys-greatest-series-a7818371.html |title=British and Irish Lions 2017: Sonny Bill Williams' red card a defining moment in 'rugby's greatest series' |publisher=The Independent |author=Jack de Menezes |date=1 Julie 2017 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> asook die speelbeheer van die Franse skeidsregters Romain Poite en Jérôme Garcès<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2017/jul/08/all-blacks-lions-third-test-auckland-new-zealand-reaction |title=New Zealand media attack referee Romain Poite’s late penalty U-turn |publisher=8 Julie 2017 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> is almal debatteerbaar. Die gelykop van die toetsreeks, saam met die nederlaag teen Ierland die vorige jaar het volgens sommige persberigte daarop gedui dat die span swakker word en die [[Noordelike Halfrond]] nader beweeg.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.allblacks.com/News/31076/rugby-power-swings-back-to-the-north-woodward |title=Rugby power swings back to the north – Woodward |publisher=All Blacks |accessdate=1 Junie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190601205536/http://www.allblacks.com/News/31076/rugby-power-swings-back-to-the-north-woodward |archive-date=1 Junie 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Huleadle het egter die [[2017-Rugbykampioenskapreeks]] onoorwonne beklink en ook die Bledisloebeker ingepalm, nadat die All Black Australië twee keer geklop het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2017 |title=2017 The Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> In Oktober het Nieu-Seeland in die laaste Bledisloetoets op Suncorpstadion in Brisbane ’n verrassende 18–23-nederlaag teen Australia gely. Tydens die [[2017 eindjaarrugbytoetsreeks]] het die All Blacks met die [[Britse Barbarians]] (met 31–22), Frankryk (met 38–18), Skotland (met 22–17) en Wallis (met 33–18) afgereken.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/1144 |title=2017 New Zealand tour to France and British Isles |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Met die afskop van die 2018-seisoen het die All Black tydens die Franse toer die reeks met 3–0 beklink,<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/1425 |title=2018 France tour to New Zealand |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> en hul eerste wedstryde van die [[2018-Rugbykampioenskapreeks]] teen Australië 38–13 en 40–12 gewen om sodoende die Bledisloebeker behou. ’n Ander maklike 46–24-oorwinning oor Argentinië het gevolg, maar die All Blacks is vervolgens deur die Springbokke vir die eerste keer sedert 2009 tuis in Wellington in ’n taai wedstryd met 36–34 geklop,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/45532702 |title=Rugby Championship 2018: South Africa earn thrilling 36–34 win over New Zealand |publisher=[[BBC]] |date=15 September 2018 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> voordat hulle weer met Argentinië 35–17 afgereken het. In die terugwedstryd teen Suid-Afrika in Pretoria het die All Blacks vir die grootste deel van die wedstryd gesukkel, maar laat in die tweede helfte teruggekom om in die wedstryd met 32–30 te seevier.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.newshub.co.nz/home/sport/2018/10/rugby-championship-all-blacks-survive-springboks-scare.html |title=Rugby Championship: All Blacks survive Springboks scare |publisher=Newshub |date=7 Oktober 2018 |accessdate=30 Junie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190630104834/https://www.newshub.co.nz/home/sport/2018/10/rugby-championship-all-blacks-survive-springboks-scare.html |archive-date=30 Junie 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Hulle het later nog ’n verpletterende 37–20-oorwinning oor Australië in [[Jokohama]] aangeteken en sodoende ’n suiwer Bledisloereeks verseker.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.news.com.au/sport/rugby/live-bledisloe-cup-game-three-australia-vs-new-zealand/news-story/6e6a65540f10db153e5147d41ecbd8b7 |title=New Zealand secures Bledisloe Cup clean sweep against Australia |publisher=NewsComAu |date=27 Oktober 2018 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> ’n Ontwikkelingspan het aangebly om [[Japannese nasionale rugbyspan|Japan]] met 69–31 te klop, terwyl die eerste span vir die [[2018 eindjaarrugbytoetsreeks]] na Europa getoer het. Dit sou ’n taai reeks vir die All Blacks word, waartydens hulle Engeland net-net met een punt (16–15) in ’n strawwe wedstryd oorwin het,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2018/nov/10/england-new-zealand-autumn-international-series-report |title=England denied by All Blacks and late decision in Twickenham thriller |publisher=[[The Guardian]] |author=Paul Rees |date=10 November 2018 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> gevolg deur die tweede nederlaag ooit teen Ierland met 9–16 onder ’n kookpotatmosfeer op [[Aviva-stadion]] in Dublin.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2018/nov/17/ireland-new-zealand-autumn-international-match-report |title=Jacob Stockdale scores only try as Ireland earn historic win over All Blacks |publisher=[[The Guardian]] |author=Robert Kitson |date=17 November 2018 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Die All Blacks het toe 66–3 met Italië afgereken en sodoende hul reeks met een oorwinning beëindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/1427 |title=2018 New Zealand tour to Japan and Europe |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> === Opkomende mededingers === [[Lêer:New Zealand national rugby 20191101a11.jpg|duimnael|Klein finale om die derde plek tydens die [[Rugbywêreldbeker 2019]] tussen die All Blacks en Wallis]] [[Lêer:2023 Rugby World Cup – France vs New Zealand – 2.jpg|duimnael|Openingswedstryd van die Rugbywêreldbeker 2023 tussen die gasheer Frankryk en Nieu-Seeland]] [[Lêer:All Blacks vs Argentina - 10 August 2024.jpg|duimnael|Wedstryd tussen die All Blacks en die Poemas tydens die [[2024-Rugbykampioenskapreeks]]]] Aan die begin van die 2019-seisoen het die All Blacks slegs die derde plek van die [[2019-Rugbykampioenskapreeks|Rugbykampioenskapreeks]] behaal; die eerste keer sedert dié toernooi van stapel gestuur is – die laaste keer wat Nieu-Seeland die derde plek (en destyds laaste plek) gemaak het, was tydens die [[2004-Drienasiesreeks]]. In die kampioenskap het die All Blacks vir die eerste keer sedert 1994 teen die Springbokke gelykop geëindig, gevolg deur ’n rekordnederlaag teen die Wallabies met 26–47.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2019 |title=2019 The Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Ongeag dié uitslag het Nieu-Seeland die Bledisloebeker verdedig, nadat hulle in die terugwedstryd Australië met 36–0 geklop het. Die All Blacks se eerste wedstryd tydens die [[Rugbywêreldbeker 2019]] in Japan teen die Springbokke is met spanning verwag en Nieu-Seeland het met 23–13 geseëvier.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.allblacks.com/news/all-blacks-turn-kicking-pressure-back-on-springboks-for-win/ |title=All Blacks turn kicking pressure back on Springboks for win |publisher=All Blacks |author=Lynn McConnell |date=21 September 2019 |accessdate=22 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230922053708/https://www.allblacks.com/news/all-blacks-turn-kicking-pressure-back-on-springboks-for-win/ |archive-date=22 September 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Daarna het Nieu-Seeland Kanada en Namibië verslaan. Hul laaste groepwedstryd teen Italië is net soos twee ander wedstryde weens [[tifoon]] Hagibis se verwoestinge afgelas en as ’n 0–0-gelykop geag.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/sport/news/article.cfm?c_id=4&objectid=12275294 |title=Rugby World Cup clash between All Blacks and Italy cancelled |publisher=[[The New Zealand Herald]] |date=10 Oktober 2019 |accessdate=30 Desember 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191230023508/https://www.nzherald.co.nz/sport/news/article.cfm?c_id=4&objectid=12275294 |archive-date=30 Desember 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Ná hul kwarteindstrydoorwinning oor Ierland het hulle in die halfeindstryd teen Engeland met 7–19 vasgeval.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.stuff.co.nz/sport/rugby/rugby-world-cup/rwc-2019-japan/115611398/all-blacks-v-england-new-zealands-threepeat-hopes-over-after-crushing-loss-to-england |title=All Blacks v England: New Zealand's three-peat hopes over after heavy loss to England |publisher=stuff.co.nz |author=Richard Knowler |date=26 Oktober 2019 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Hulle het daarmee die kans op ’n titeldriekuns misgeloop en as troosprys in die klein finale om die derde plek teen Wallis te staan gekom. Dit was vir beide die Nieu-Seelandse afrigter [[Steve Hansen]] en die Walliese afrigter [[Warren Gatland]] die laaste wedstryd in hul onderskeidelike poste, en hul spanne wou albei met ’n goeie wedstryd groet. Die All Blacks het daarin geslaag en met 40–17 gewen.<ref name="ruwc" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/50232481 |title=Rugby World Cup 2019 bronze match: Wales 17-40 New Zealand |publisher=[[BBC]] |date=1 November 2019 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.stuff.co.nz/sport/rugby/all-blacks/117137284/a-tribute-to-steve-hansen-one-of-the-greatest-coaches-in-rugby-history |title=A tribute to Steve Hansen: One of the greatest coaches in rugby history |publisher=Stuff |date=4 November 2019 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Steve Hansen is in Desember 2019 deur Ian Foster opgevolg.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.stuff.co.nz/sport/rugby/all-blacks/118113331/all-blacks-name-ian-foster-next-head-coach-live |title=Ian Foster named next All Blacks coach – coverage of the announcement and reaction as Scott Robertson loses out |publisher=Stuff |date=11 Desember 2019 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Die Springbokke het vanweë die wêreldwye [[Covid-19-pandemie]] nie aan die [[2020-Drienasiesreeks]] deelgeneem nie en die All Blacks het dié toernooi ná twee oorwinnings en nederlae elk beklink, waaronder die eerste nederlaag teen die Poemas ooit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/live/2020/nov/14/nz-all-blacks-vs-argentina-live-scores-tri-nations-rugby-union-new-zealand-game-match-sydney-bankwest-stadium-score-kickoff-news-teams-latest |title=New Zealand All Blacks 15–25 Argentina: Rugby Tri-Nations – as it happened |publisher=[[The Guardian]] |author=Jonathan Howcroft |date=14 November 2020 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> In die tweede ontmoeting met Argentinië het Nieu-Seeland wraak geneem en vir die eerste keer enige Argentynse punte verhoed. Tydens die [[2021-Rugbykampioenskapreeks]] het Nieu-Seeland sy titel ná vyf oorwinnings en een nederlaag verdedig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/58689678 |title=Rugby Championship – New Zealand 19–17 South Africa: All Blacks seal title with late penalty |publisher=[[BBC]] |date=25 September 2021 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Die [[2021 eindjaarrugbytoetsreeks]] het vir Nieu-Seeland met oorwinnings oor die Verenigde State, Wallis en Italië begin, maar daarop het nederlae teen Ierland en Frankryk gevolg, waarmee die Franse die Dave Gallaher-trofee vir ’n tweede keer ingepalm het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/59363034 |title=France 40–25 New Zealand: Hosts beat All Blacks for first time since 2009 |publisher=[[BBC]] |date=20 November 2021 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Tydens die 2022 midjaarrugbytoetsreeks is Nieu-Seeland vir die eerste keer deur Ierland in ’n tuisreeks met 1–2 verslaan. Dit was ook Ierland se eerste oorwinnings in Nieu-Seeland ooit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2022/jul/16/new-zealand-ireland-third-test-rugby-union-match-report |title=Ireland stun All Blacks again to make history with series triumph |publisher=[[The Guardian]] |author=Lee Calvert |date=16 Julie 2022 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Die [[2022-Rugbykampioenskapreeks]] kon die All Blacks slegs met een bonuspunt meer as die Springbokke beklink.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://super.rugby/therugbychampionship/news/trc-rd-6-pumas-make-springboks-work-hard-for-victory/ |title=Pumas Make Springboks Work Hard for Victory |publisher=[[Superrugby]] |date=25 September 2022 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Tydens die verkorte [[2023-Rugbykampioenskapreeks]] het die All Blacks ná oorwinnings in al hul drie wedstryde hul algehele 20ste titel in dié toernooi se geskiedenis ingepalm.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/66348302 |title=Australia 7–38 New Zealand: All Blacks hammer Wallabies to win Rugby Championship |publisher=[[BBC]] |date=29 Julie 2023 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> In hul laaste opwarmingswedstryd voor die [[Rugbywêreldbeker 2023]] in Frankryk het Nieu-Seeland teen hul aartsvyand Suid-Afrika op Twickenham met 7–35 hul ergste nederlaag in dié tyd gely.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/sport/all-blacks-v-springboks-live-updates-at-twickenham/ISFKUMXIWRD7ZGW4MIS4HCWATU/ |title=All Blacks suffer record defeat to Springboks at Twickenham – as it happened |publisher=[[The New Zealand Herald]] |date=25 Augustus 2023 |accessdate=26 Augustus 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230826032944/https://www.nzherald.co.nz/sport/all-blacks-v-springboks-live-updates-at-twickenham/ISFKUMXIWRD7ZGW4MIS4HCWATU/ |archive-date=26 Augustus 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die All Blacks was vir die hooftoernooi tradisioneel een van die gunstelinge op die titel. In die openingswedstryd het die All Blacks teen die medegunsteling en gasheer Frankryk hul ergste nederlaag in dié tyd tydens ’n toernooi en hul eerste in die groepfase gely (met 13–27). Die All Blacks kon egter herstel en die groepfase met maklike oorwinnings oor Namibië (met 71–3), Italië (met 96–17) en Uruguay (met 73–0) afsluit. In die kwarteindstryd het hulle met Ierland nog ’n gunsteling ontmoet en kon ’n naelskraapse 28–24-oorwinning behaal. In die halfeindstryd het die All Blacks Argentinië met 44–6 oorrompel en die eerste span geword wat vyf eindstryde gehaal het. Hier het hulle die aartsvyand Suid-Afrika ontmoet, waardeur een span vir die eerste keer ’n vierde wêreldbekertitel kon inpalm. In een van die nouste eindstryde in dié tyd het Nieu-Seeland met 11–12 verloor, waartydens die kaptein [[Sam Cane]] die eerste speler geword het wat ’n rooikaart in ’n eindstryd ontvang het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/888879/new-zealand-rugby-world-cup-2023-review |title=New Zealand: Rugby World Cup 2023 review |publisher=rugbyworldcup.com |date=29 Oktober 2023 |accessdate=31 Oktober 2023}}</ref> Vroeg in 2024 het die voormalige All Black [[Scott Robertson]] as hoofafrigter oorgeneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nzrugby.co.nz/news-and-events/latest-news/scott-robertson-appointed-all-blacks-head-coach-from-2024 |title=Scott Robertson appointed All Blacks Head Coach from 2024 |publisher=[[The New Zealand Herald]] |date=21 Maart 2024 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Tydens die [[2024-Rugbykampioenskapreeks]] moes die All Blacks die titel aan die aartsvyand die Springbokke oorhandig nadat die Suid-Afrikaners vir die eerste keer sedert 1949 hul vierde agtereenvolgende oorwinning oor die Nieu-Seelanders kon behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/articles/ce81zgvqqmgo |title=What have we learned from the Rugby Championship? |publisher=[[BBC]] |author=Alastair Telfer |date=29 September 2024 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Tydens die [[2025-Rugbykampioenskapreeks]] is Nieu-Seeland se ergste nederlaag teen die aartsvyand Suid-Afrika met 10–43 oortref.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/sport/all-blacks-v-south-africa-new-zealand-out-to-regain-freedom-cup-at-wellingtons-sky-stadium/JMY2764YCRGOPAEWVLIAZCRRMI |title=All Blacks v South Africa recap: Springboks hand All Blacks record defeat in Wellington |publisher=[[The New Zealand Herald]] |authors=Benjamin Plummer, Alex Powell, Christopher Reive |date=13 September 2025 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Die Springbokke het ook met die toernooititel weggestap.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/articles/c2375g123zgo |title=What did we learn from the Rugby Championship? |publisher=[[BBC]] |author=Alastair Telfer |date=5 Oktober 2025 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> In Januarie 2026 het Robertson as hoofafrigter bedank.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/sport/rugby/all-blacks/all-blacks-coach-scott-robertson-set-to-be-axed-reports/E5C3QKLUDNA7XFK4YMXOE7AW6Q/ |title=All Blacks coach Scott Robertson departs his role |publisher=[[The New Zealand Herald]] |date=15 Januarie 2026 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Twee maande later is die voormalige All Black [[Dave Rennie]] as sy opvolger benoem en hy sal die All Blacks voorberei op die [[Rugbywêreldbeker 2027]] in Australië.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.allblacks.com/news/new-zealand-rugby-appoints-dave-rennie-as-all-blacks-head-coach |title=New Zealand Rugby appoints Dave Rennie as All Blacks Head Coach |publisher=All Blacks |date=4 Maart 2026 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> == Die bynaam „All Blacks“ == Billy Wallace, die laaste oorblywende speler van die 1905/06-''Original All Blacks'', het in 1955 in ’n onderhoud vertel, dat ’n joernalis van die koerant ''Daily Mail'' na afloop van die wedstryd teen Hartlepool na die Nieu-Seelandse span as „all backs“ verwys het. Dié joernalis het die gewoonlik swaar en groot voorspelers bedoel, wat in teenstelling met hul teenstanders vinnig en rats was en die bal net só goed soos die agterspelers bemeester het, asof hulle almal sou speel soos die agterspan (''as if they were all backs'', “asof almal agterspelers was”). Wallace het verder beweer, dat weens ’n tikfout in ’n artikel voor die komende speel teen Somerset almal na die span slegs as “All Blacks” verwys het.<ref>{{en}} {{cite book |author=Ron Palenski |title=Century in Black: 100 Years of All Black Test Rugby |url=https://archive.org/details/centuryinblack0000ronp |publisher=Hodder Moa Beckett Publishers |location=Auckland |year=2003 |isbn=1-86958-937-8 |pages=[https://archive.org/details/centuryinblack0000ronp/page/16 16]–17}}</ref> Wallace se verduideliking word vandag algemeen verwerp, aangesien vir die tydperk van 1905/06 geen Engelse koerant beskikbaar is wat die term “All Backs” gebruik nie. Die term “All Backs” word wel in ’n verslag deur die plaaslike koerant ''Northern Daily Mail'' ná die wedstryd teen Hartlepool gebruik, wat vervolgens deur die ''Daily Mail'' se nasionale uitgawe oorgeneem is. Die outeur van dié artikel is J. A. Buttery, die ''Daily Mail'' se rugbyverslaggewer tydens die Nieu-Seelandse toer, wat met die bynaam na die geheel-en-al swart gekleede span (met uitsondering van die silwervaring) verwys het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://rugbymuseum.co.nz/article-all-blacks-the-name/ |title=“All Blacks” – The Name. |publisher=New Zealand Rugby Museum |accessdate=4 Februarie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180204171307/http://rugbymuseum.co.nz/article-all-blacks-the-name/ |archive-date=4 Februarie 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> == All Black-trui == [[Lêer:All Blacks 1905.JPG|duimnael|links|Die 1905-''Originals'' se trui]] [[Lêer:All blacks jersey whitebackg.jpg|duimnael|Die [[Adidas]]-trui tussen Julie 1999 en Augustus 2011]] [[Lêer:NZ All Blacks Mens XV's Shirt.jpg|duimnael|Die 2012-trui, geborg deur AIG]] Die huidige Nieu-Seelandse trui is heeltemal swart (na dié trui word soms as die “swartste” trui ooit verwys), met uitsondering van die borg se kenteken en die NSRVU se silwervaring op die embleem. Die 1884-Nieu-Seeland-toer na Australië was die eerste oorsese rugbytoer vir Nieu-Seeland en het heeltemal ander truie as vandag s’n gesien. Destyds het die span ’n donkerblou hemp met ’n goue varing op die linkerkant van die trui aangetrek.<ref>{{en}} {{cite book |author=Phil Gifford |title=The Passion: The Stories Behind 125 years of Canterbury Rugby |publisher=Wilson Scott Publishing |location=Christchurch |year=2004 |isbn=0-9582535-1-X |pages=28}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://rugbymuseum.co.nz/a-history-of-nz-rugby-in-four-jerseys/ |title=A history of New Zealand rugby in four jerseys |author=Malcolom Woods |publisher=New Zealand Rugby Museum |date=September 2011 |accessdate=30 September 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190930025244/http://rugbymuseum.co.nz/a-history-of-nz-rugby-in-four-jerseys/ |archive-date=30 September 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.massey.ac.nz/massey/about-massey/news/article.cfm?mnarticle_uuid=1B1C2AFC-A0D1-F2F9-1B0B-EC682E8B332C |title=Early All Blacks jerseys recreated |publisher=Massey Universiteit |accessdate=5 Februarie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190205045155/http://www.massey.ac.nz/massey/about-massey/news/article.cfm?mnarticle_uuid=1B1C2AFC-A0D1-F2F9-1B0B-EC682E8B332C |archive-date=5 Februarie 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 1893 het die NSRVU op hul jaarlikse algemene vergadering bepaal dat die trui uit ’n swart hemp met ’n silwervaring op en wit poefbroeke sal bestaan.<ref>{{en}} {{cite book |author=Ron Palenski |title=Century in Black: 100 Years of All Black Test Rugby |url=https://archive.org/details/centuryinblack0000ronp |publisher=Hodder Moa Beckett Publishers |location=Auckland |year=2003 |isbn=1-86958-937-8 |pages=[https://archive.org/details/centuryinblack0000ronp/page/17 17]}}</ref> Historiese prente toon egter dat wit broeke gedurende die vroeë jare gedra is. Iewers tussen 1897 en 1901 is die trui verander; die span wat in 1901 teen Nieu-Suid-Wallis te staan gekom het, het ’n swart hemp sonder kraag en ’n silwervaring gedra.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.teara.govt.nz/en/1966/all-blacks/page-3 |title=The “All Black” Uniform |publisher=Te Ara – the Encyclopedia of New Zealand |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Sedert 2000 vertoon Nieu-Seeland tydens hul eindjaarrugbytoetsreekse in Frankryk ’n geborduurde herinneringspapawer op hul truimou.<ref>{{en}} {{cite journal |journal=The Press (Christchurch) |title=ABs Remember |date=11 November 2006 |page=F1}}</ref> Die papawer het die ANZAC-soldate wat aan die strande van [[Gallipoli]] gesneuwel het geëer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://media.newzealand.com/en/story-ideas/new-zealand-france-strong-links/ |title=New Zealand & France – strong links |publisher=www.newzealand.com |accessdate=24 Januarie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190124115200/https://media.newzealand.com/en/story-ideas/new-zealand-france-strong-links/ |archive-date=24 Januarie 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Kaptein Richie McCaw het gesê “Ons wil die oorsese diens van Nieu-Seelanders gedenk. Dit is ’n belangrike deel van ons geskiedenis as ’n land en as ’n span.”<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.iol.co.za/index.php?sf=117&set_id=6&click_id=18&art_id=qw116167788450S163 |title=All Blacks to honour fallen soldiers |work=[[IOL]] |publisher=[[Sekunjalo Independent Media]] |date=24 Oktober 2006 |accessdate=24 Oktober 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121024025916/http://www.iol.co.za/sport/all-blacks-to-honour-fallen-soldiers-1.564093 |archive-date=24 Oktober 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Gedurende die Rugbywêreldbeker 2011 het die All Blacks ’n geborduurde Webb Ellis-beker op die mou van hul trui met die jaar “1987” onderaan in herinnering aan hul eerste wêreldtitel vertoon. Elkeen van die vier spanne wat voorheen die toernooi gewen het, het dieselfde detail op hul truie getoon.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.allblacks.com/News/16938/the-new-all-blacks-jersey-a-tribute-to-history- |title=The new All Blacks jersey – a tribute to history |publisher=All Blacks |date=30 Julie 2011 |accessdate=29 Oktober 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141029130037/https://www.allblacks.com/News/16938/the-new-all-blacks-jersey-a-tribute-to-history- |archive-date=29 Oktober 2014 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Adidas betaal aan die NSRVU $200&nbsp;miljoen oor nege jaar, met die verwagting dat Nieu-Seeland omtrent 75% van hul wedstryde sal wen.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.unlimited.co.nz/unlimited.nsf/0/13565E280545E3FACC256DA30017EA5A?OpenDocument&Highlight=2,team,new,zealand,and,teamwork |title=God defend the All Black brand |publisher=Fairfax New Zealand |work=Unlimited Magazine |author=Russell Brown |date=22 September 2003 |accessdate=11 Oktober 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071011212110/http://unlimited.co.nz/unlimited.nsf/0/13565E280545E3FACC256DA30017EA5A?OpenDocument&Highlight=2%2Cteam%2Cnew%2Czealand%2Cand%2Cteamwork |archive-date=11 Oktober 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Nike het in 1996 ook aansoek gedoen om die All Blacks te borg, maar het eerder die gholfspeler[[Tiger Woods]] geborg.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://content.time.com/time/subscriber/article/0,33009,1609776,00.html |title=Member of the Club |publisher=[[Time (tydskrif)]] |author=Alice Park |location=Fort Worth |date=12 April 2007 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Die wegtrui was tradisioneel wit met swart broeke. Nadat die All Blacks vir ’n aantal jare in ’n alternatiewe uitrusting met ’n grys trui en swart broek uitgedraf het, het die NSRVU in Mei 2009 teruggekeer na die tradisionele wit truie met swart broeke. Vir hul wedstryd teen die Springbokke op 30 Julie 2011 in Wellington het die All Blacks se trui ’n wit kraag in eerbetoon vir die span wat die 1987-wêreldbeker gewen het getoon. Net selde speel die All Blacks hul wegwedstryde nie in swart nie, veral as hulle teen spanne te staan kom wat tradisioneel ook in donker kleure speel (byvoorbeeld die Skotte se donkerblou). In 2006 is die wit trui met ’n grys een vervang, maar drie jaar later was dit weer die gewone wit trui. In 2012 het die NSRVU ’n omstrede stap geneem en die Amerikaanse versekerings- en finansiëledienstemaatskappy, AIG, toegelaat om hulself op die sentrale bodeel van die All Black-trui te adverteer. In ruil daarvoor sou die NSRVU ’n geheime, direkte finansiële borgskap met ’n waarde van sowat $80&nbsp;miljoen oor vyf jaar bekom.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.odt.co.nz/sport/rugby/rugby-all-blacks-aig-deal-worth-80m |title=All Blacks' AIG deal worth $80m |publisher=Otago Daily Times |date=4 November 2012 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Nadat AIG besluit het om nie sy borgooreenkoms met die span te verleng nie, is aangekondig dat die Altrad Group vanaf 2022 die All Blacks se nuwe hoofborg sou wees met ’n sesjaarooreenkoms ter waarde van meer as $120&nbsp;miljoen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/sport/rugby-french-billionaire-mohed-altrad-reveals-hidden-detail-in-massive-all-blacks-sponsorship-deal/TN4ZPRCLR7JMQD5T2P5DZAONLM/ |title=Rugby: French billionaire Mohed Altrad reveals hidden detail in massive All Blacks sponsorship deal |publisher=[[The New Zealand Herald]] |date=30 Augustus 2021 |accessdate=28 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220928174608/https://www.nzherald.co.nz/sport/rugby-french-billionaire-mohed-altrad-reveals-hidden-detail-in-massive-all-blacks-sponsorship-deal/TN4ZPRCLR7JMQD5T2P5DZAONLM/ |archive-date=28 September 2022 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Steinlager was die eerste borg wat, tussen 1994 en 1999, op die All Blacks se trui verskyn het, op die linkerbors van die trui (oorkant die silwervaring); voordat Adidas in 1999 as verskaffer oorgeneem het. Adidas tree sedert die [[1999-Drienasiesreeks]] as Nieu-Seeland se truivervaardiger op, nadat hulle by Canterbury oorgeneem het, wat sedert 1924 die truie vervaardig het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://nz.canterbury.com/canterbury-1924-i46 |title=Canterbury 1924 |publisher=nz.canterbury.com |accessdate=25 Junie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180625050132/https://nz.canterbury.com/canterbury-1924-i46 |archive-date=25 Junie 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Ná die vrystelling van ’n spesiale trui vir die komende drie toetse teen die [[Britse en Ierse Leeus]] is in Junie 2017 aangekondig dat die vennootskap tussen die All Blacks en Adidas tot minstens 2023 uitgebrei is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rnz.co.nz/news/sport/331970/adidas-and-all-blacks-unveil-new-jersey |title=Adidas and All Blacks unveil new jersey |publisher=Radio New Zealand |date=31 Mei 2017 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> == Tuisstadions == [[Lêer:Eden Park.jpg|duimnael|links|[[Edenparkstadion|Edenpark]] in [[Auckland]]]] {{Location map+ |Nieu-Seeland |caption=Kaart van Nieu-Seeland se huidige tuistadions |places= {{Location map~ |Nieu-Seeland |label=[[Edenparkstadion|Edenpark]] |position=right |mark=Red pog.svg |marksize=5 |lat_deg=-36 |lat_min=-52 |lat_sec=-30 |lon_deg=174 |lon_min=44 |lon_sec=41 }} {{Location map~ |Nieu-Seeland |label={{nowrap|[[North Harbour-stadion|North Harbour]]}} |position=left |mark=Red pog.svg |marksize=5 |lat_deg=-36 |lat_min=-43 |lat_sec=-37 |lon_deg=174 |lon_min=42 |lon_sec=6 }} {{Location map~ |Nieu-Seeland |label=[[Waikatostadion|Waikato]] |position=left |mark=Red pog.svg |marksize=5 |lat_deg=-37 |lat_min=-46 |lat_sec=-52 |lon_deg=175 |lon_min=16 |lon_sec=6 }} {{Location map~ |Nieu-Seeland |label=[[Westpacstadion|Westpac]] |position=bottom |mark=Red pog.svg |marksize=5 |lat_deg=-41 |lat_min=-16 |lat_sec=-23 |lon_deg=174 |lon_min=47 |lon_sec=9 }} {{Location map~ |Nieu-Seeland |label={{nowrap|[[Forsyth Barr-stadion|Forsyth Barr]]}} |position=bottom |mark=Red pog.svg |marksize=5 |lat_deg=-45 |lat_min=-52 |lat_sec=-9 |lon_deg=170 |lon_min=31 |lon_sec=28 }} {{Location map~ |Nieu-Seeland |label={{nowrap|[[Rugby League Park]]}} |position=bottom |mark=Red pog.svg |marksize=5 |lat_deg=-43.5437 |lon_deg=172.6041 }} {{Location map~ |Nieu-Seeland |label=[[Yarrowstadion|Yarrow]] |position=left |mark=Red pog.svg |marksize=5 |lat_deg=-39 |lat_min=-4 |lat_sec=-13 |lon_deg=174 |lon_min=3 |lon_sec=54 }} {{Location map~ |Nieu-Seeland |label=[[McLeanpark]] |position=bottom |mark=Red pog.svg |marksize=5 |lat_deg=-39 |lat_min=-30 |lat_sec=-7 |lon_deg=176 |lon_min=54 |lon_sec=46 }} {{Location map~ |Nieu-Seeland |label=[[Trafalgarpark]] |position=top |mark=Red pog.svg |marksize=5 |lat_deg=-41 |lat_min=-16 |lat_sec=-1 |lon_deg=173 |lon_min=16 |lon_sec=59 }} }} Net soos ander vername rugbylande soos Argentinië, Australië, Frankryk en Suid-Afrika beskik Nieu-Seeland oor geen amptelike tuisstadion vir sy nasionale span nie. Die All Blacks gebruik vir hul tuiswedstryde eerder ’n verskeidenheid stadions dwarsdeur Nieu-Seeland in. Veral [[Edenparkstadion|Edenpark]] in [[Auckland]], [[Westpacstadion]] in [[Wellington, Nieu-Seeland|Wellington]] und die [[Waikatostadion]] in [[Hamilton, Nieu-Seeland|Hamilton]] word gereeld vir toetswedstryde gebruik. Voor die oprigting van die Westpacstadion in 1999 was Wellington se toetsstadion [[Athletic Park]]. Athletic Park het die eerste All Blacks-toets in Nieu-Seeland teen Groot-Brittanje in 1904 gehuisves.<ref name="2ndTest">{{en}} {{cite web |url=http://stats.allblacks.com/asp/teamsheet.asp?MT_ID=1047 |title=Match Centre – All Blacks vs British & Irish Lions |publisher=All Blacks |accessdate=8 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408164322/http://stats.allblacks.com/asp/teamsheet.asp?MT_ID=1047 |archive-date=8 April 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Hul eerste tuistoets buite die hoofsentra Auckland, Christchurch, Dunedin en Wellington is in 1996 op [[McLeanpark]] in [[Napier, Nieu-Seeland|Napier]] gespeel.<ref name="296thTest">{{en}} {{cite web |url=http://stats.allblacks.com/asp/teamsheet.asp?MT_ID=2004 |title=Match Centre – All Blacks vs Samoa |publisher=All Blacks |accessdate=6 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230406162445/http://stats.allblacks.com/asp/teamsheet.asp?MT_ID=2004 |archive-date=6 April 2023}}</ref> Edenpark het albei eindstryde van die rugbywêreldbekertoernooie in 1987 en 2011 aangebied. Beide Edenpark en [[Lancasterpark]] is met die oog op die Rugbywêreldbeker 2011 opgeknap en hulle kapasiteite is verhoog. Die Nieu-Seelandse regering het alternatiewelik vir die uitbreiding van Edenpark die oprigting van ’n nasionale stadion by die ou hawe van Auckland voorgestel. Dié voorstel het is egter deur die owerhede in Auckland en die streek verwerp en is einde November 2006 laat vaar.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/nz/news/article.cfm?c_id=1&objectid=10412665 |title=It's Eden Park says disappointed Mallard |publisher=[[The New Zealand Herald]] |date=27 November 2006 |accessdate=5 Augustus 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805132327/http://www.nzherald.co.nz/nz/news/article.cfm?c_id=1&objectid=10412665 |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Destyds het die NSRVU Carisbrook nie langer as ’n geskikte toetsstadion beskou nie, en ’n [[Forsyth Barr-stadion|bedekte sportstadion]] is as vervanging voorgestel.<ref name="CarisbrookReplacement">{{en}} {{cite web |url=http://tvnz.co.nz/view/page/411317/811408 |title=Proposed stadium a NZ first |publisher=Television New Zealand |date=10 Augustus 2006 |accessdate=14 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200914055955/http://tvnz.co.nz/view/page/411317/811408 |archive-date=14 September 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die stad [[Dunedin]] het die nuwe stadion in Maart 2008 goedgekeur,<ref>{{en}} {{cite web |url=http://tvnz.co.nz/view/page/1320238/1642915 |title=Dunedin council to help fund stadium |publisher=Television New Zealand |date=17 Maart 2008 |accessdate=24 Oktober 2012 |archive-url=https://www.webcitation.org/6BeuvOBVD?url=http://tvnz.co.nz/view/page/1320238/1642915 |archive-date=24 Oktober 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> die verkryging van grond het van Augustus tot Oktober daardie jaar plaasgevind,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.odt.co.nz/news/dunedin/council-starts-buying-stadium-land |title=Council starts buying stadium land |publisher=Otago Daily Times |author=David Loughrey |date=29 Augustus 2008 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> en die nuwe stadion is in Augustus 2011 ingewy, net betyds vir die Rugbywêreldbeker. Lancasterpark is tydens die Christchurch-aardbewing in Februarie 2011 ernstig beskadig, met krake in sommige staanplekke en die speeloppervlak is deur oorvloedig erg beskadig, maar ook die infrastruktuur en strate rondom dié stadion. As gevolg van die groot skade is al die wedstryde, wat in Christchurch beplan was, na ander plekke verskuif. Toetsrugby het in 2012 na Christchurch se [[Rugby League Park]] teruggekeer. Alhoewel die staanplekke op daardie stadion ernstig beskadig is, sodat hulle afgebreek moes word, was die skade aan die infrastruktuur heelwat minder as by Lancasterpark, en die speeloppervlak het die aardbewing relatief onbeskadig oorleef. Die stadion is herbou met ’n permanente sitplekkapasiteit van 17&nbsp;000, met tydelike sitplekke vir ’n bykomende 9&nbsp;000 toeskouers. === Rugbywêreldbekerstadions === {{Hoofartikel|Rugbywêreldbeker 1987|Rugbywêreldbeker 2011}} [[Lêer:Rugby World Cup 2011 New Zealand.jpg|duimnael|Speelstede in Nieu-Seeland tydens die Rugbywêreldbeker 2011]] Die eerste Rugbywêreldbeker 1987 is saam deur Australië en Nieu-Seeland aangebied. Van die wedstryde was soos volg opgedeel: Vyf wedstryde van Groep 2, asook al die wedstryde van beide Groep 3 (wat die All Blacks ingesluit het) en Groep 4 is dwarsdeur Nieu-Seeland aangebied. Daarbenewens is een kwarteindstryd elk in Auckland en Christchurch, asook die klein finale om die derde plek in Rotorua en die eindstryd tussen die All Blacks en Frankryk in Auckland aangebied. Nieu-Seeland het altesaam 21 wedstryde gehuisves, met die oorblywende elf wedstryde wat in Australië gespeel is. Van Nieu-Seeland se ander stadions tydens dié toernooi was: Athletic Park in Wellington, Lancasterpark in Christchurch, [[Carisbrook]] in [[Dunedin]], [[McLeanpark]] in [[Napier]], [[Waikatostadion]] in [[Hamilton, Nieu-Seeland|Hamilton]], [[Rugby Park-stadion|Rugby Park]] in [[Invercargill]] en [[Arena Manawatu|Showgrounds-ovaal]] in [[Palmerston North]]. Die [[Rugbywêreldbeker 2003]] sou oorspronklik oor deur beide Australië en Nieu-Seeland aangebied word, maar ná ’n dispuut tussen die [[Nieu-Seeland Rugby|Nieu-Seelandse Rugbyunie]] en die IRR is Australië as alleenlike gasheer aangewys.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/1861398.stm |title=New Zealand loses Cup status |publisher=[[BBC]] |date=8 Maart 2002 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Nieu-Seeland sou oorspronklik 23 van die 48 wedstryde huisves, maar is van hul gasheerregte ontneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/international/1937084.stm |title=NZ loses Rugby World Cup |publisher=[[BBC]] |date=18 April 2002 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Die Rugbywêreldbeker 2011 is dwarsdeur Nieu-Seeland aangebied. Die 48 wedstryde is in 13 stadions gehuisves, met [[Edenparkstadion|Edenpark]] in Auckland wat die openingswedstryd, die halfeindrondte, die klein finale om die derde plek en die eindstryd tussen die All Blacks en Frankryk aangebied het. Van Nieu-Seeland se ander stadions tydens dié toernooi was: [[Westpacstadion|Westpac]] in Wellington, [[Forsyth Barr-stadion|Otago]] in [[Dunedin]], [[North Harbour-stadion|North Harbour]] in Auckland, Waikatostadion in Hamilton, [[Rotorua Internasionale Stadion|Rotorua Int’l Stadion]] in [[Rotorua]], [[Yarrowstadion]] in [[Nieu-Plymouth]], [[Trafalgarpark]] in [[Nelson, Nieu-Seeland|Nelson]], Rugby Park in Invercargill, [[Okarapark]] in [[Whangarei]], McLeanpark in Napier en Showgrounds-ovaal in Palmerston North. == Haka == {{Hoofartikel|Haka}} [[Lêer:New Zealand Haka vs Portugal 15-09-2007.jpg|duimnael|links|Haka voor ’n wedstryd teen Portugal in Lyon, Frankryk, tydens die Rugbywêreldbeker 2007]] [[Lêer:New zealand haka 1917.jpg|duimnael|’n Haka in 1917, Parys]] [[Lêer:Maori allblacks paris.jpg|duimnael|Die Maori-All Blacks se haka in 1926, Parys]] [[Lêer:haka 2006.jpg|duimnael|Die All Blacks besig om die Haka uit te voer voor ’n wedstryd teen Frankryk in 2006]] [[Lêer:Haka.jpg|duimnael|’n 2009-haka]] [[Lêer:Ka mate.jpg|duimnael|Frankryk beantwoord die haka tydens die 2007-kwarteindstryd met ’n nabystaan – en sal die wedstryd later wen]] [[Lêer:2015 Rugby World Cup New Zealand vs Argentina (21391939030).jpg|duimnael|Haka tydens die Rugbywêreldbeker 2015 teen Argentinië]] Die All Blacks voer ’n haka (’n [[Maori|Māori]]-oorlogsdans) voor elke toetswedstryd uit wat as ’n motivering vir hulleself en ’n intimidasie van hul teenstanders dien. Die haka word soms as ’n uitnodiging vir ’n geveg beskryf. Die haka word met Nieu-Seeland geassosieer sedert ’n toer van Nieu-Suid-Wallis in 1888/89.<ref>{{en}} {{cite book |author=Malcolm Mulholland |title=Beneath the Maori Moon: An Illustrated History of Maori Rugby |publisher=Huia Publishers |location=Wellington |year=2009 |isbn=978-1-86969-305-3 |pages=17}}</ref> Die Nieu-Seelandse “Native”-span (die span wat in Brittanje, Australië en Nieu-Seeland getoer het in 1888 en 1889) het die ''Ake Ake Kia Kaha'' gebruik en die 1903-span in Australië het ’n spottende haka, ''Tupoto koe, Kangaru!'' gebruik. Die 1905-All Blacks het die tradisie begin om die ''Ka Mate'' te gebruik en teen 1914 was dit goed gevestig in Nieu-Seelandse rugby. Die 1924-All Blacks het ’n spesiaal gekomponeerde haka, ''Kia Whaka-ngawari'', gebruik, maar later het die All Blacks weer teruggeval op die ''Ka Mate''.<ref>{{en}} {{cite book |author=Malcolm Mulholland |title=Beneath the Maori Moon: An Illustrated History of Maori Rugby |publisher=Huia Publishers |location=Wellington |year=2009 |isbn=978-1-86969-305-3 |pages=24}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://teara.govt.nz/en/1966/haka/page-3 |title=All Blacks' Haka |publisher=Te Ara – the Encyclopedia of New Zealand |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Die haka is tot in 1986 veral buite Nieu-Seeland opgevoer, maar sedert die [[Rugbywêreldbeker 1987]] ook op eie bodem. Dit moes egter geoefen word om 'n ritmiese akkuraatheid en intensiteit wat voorheen ontbreek het, te bereik. Die spelers Wayne Shelford en Hika Reid het hierin ’n sleutelrol gespeel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.allblacks.com/the-haka/ |title=The Haka |publisher=All Blacks |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> In Augustus 2005, voor die Drienasiestoets tussen Nieu-Seeland en Suid-Afrika op Carisbrook in [[Dunedin]], het die All Blacks ’n ander haka, ''Kapa o Pango'', uitgevoer. ''Kapa o Pango'' was ’n haka wat spesiaal deur Derek Lardelli ontwikkel is en “...ontwerp is om die multi-kulturele aard van kontemporêre Nieu-Seeland te reflekteer — in besonder die invloed van [[Polinesië|Polinesiese]] kulture”.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/nz/news/article.cfm?c_id=1&objectid=10342926 |title=New haka the cutting edge of sport |publisher=[[The New Zealand Herald]] |author=Jon Stokes |date=29 Augustus 2005 |accessdate=29 September 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070929164431/http://www.nzherald.co.nz/section/4/story.cfm?c_id=4&objectid=10342926 |archive-date=29 September 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> ''Kapa o Pango'' is bedoel om gebruik te word by spesiale geleenthede en nie om die ''Ka Mate'' te vervang nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://xtramsn.co.nz/rugby/0,,12428-4704719,00.html |title=ABs Reveal New Haka |publisher=xtramsn.co.nz |author=Marc Hinton |date=27 Augustus 2005 |accessdate=29 Junie 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060629234113/http://xtramsn.co.nz/rugby/0,,12428-4704719,00.html |archive-date=29 Junie 2006 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> ''Kapa o Pango'' eindig met ’n “keel-afsny”-aksie wat ’n bron van omstredenheid was en gelei het tot aantygings dat ''Kapa o Pango'' geweld aanmoedig wat die verkeerde boodskap aan All Blacks-ondersteuners sou stuur.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/rugbyunion/international/newzealand/2364899/Cut-throat-haka-does-All-Blacks-no-favours.html |title=Cut-throat haka does All Blacks no favours |publisher=[[Daily Telegraph]] |author=Mick Cleary |date=5 September 2005 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theage.com.au/sport/haka-furore-adds-spice-to-bledisloe-duel-20060728-gdo27b.html |title=Haka furore adds spice to Bledisloe duel |publisher=theage.com.au |date=28 Julie 2006 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Volgens die “Kapo o Pango”-komponis, Derek Lardelli, stel die gebaar die “trek van lewenskragtige energie in die longe en hart in” voor.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.planet-rugby.com/News/story_52333.shtml |title=Kapa O Pango gets green light |publisher=Planet Rugby |date=8 Julie 2006 |accessdate=7 Junie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190607091559/http://www.planet-rugby.com/News/story_52333.shtml |archive-date=7 Junie 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Indien die All Blacks in [[Wellington, Nieu-Seeland|Wellington]] speel, word uit respek teenoor Te Rauparaha altyd die Ka Mate uitgevoer. By ander speelplekke besluit die kaptein en die haka se leier gedurende die dae voor die wedstryd op die haka wat wat die beste pas by die bui van die spel.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.espn.com/espn/feature/story/_/id/27583628/understanding-all-blacks-supreme-success |title=Understanding the All Blacks' supreme success |publisher=ESPNscrum |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> In November 2006, by die [[Millennium-stadion]] in [[Cardiff]], het die All Blacks die haka in hulle kleedkamers voor die wedstryd uitgevoer, in plaas van net voor die afskop. Die Walliese Rugbyunie wou gehad het dat die Walliese volkslied gesing moes word ná die uitvoering van die haka. Die All Blacks wou nie instem tot die versoek nie en het daarom die haka in hulle kleedkamers uitgevoer.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://icwales.icnetwork.co.uk/0500rugbyunion/0200news/tm_method=full%26objectid=18166940%26siteid=50082-name_page.html |title=So just who is to blame for no Millennium haka? |publisher=icwales.co.uk |date=27 November 2006 |accessdate=18 Desember 2006}}</ref> Ander nasionale spanne uit [[Eilandstaat|eilandstate]] in die [[Stille Oseaan]]-gebied voer soortgelyke oorlogsdanse voor internasionale wedstryde uit; dit sluit in [[Samoaanse nasionale rugbyspan|Samoa]] se weergawe van die haka, Tonga se ''Sipi Tau'' en Fidji se ''cibi''. Suid-Afrika se Springbokke het ook al oorweg om ’n [[Zoeloes|Zoeloe]]-oorlogsdans as deel van die voorwedstrydverrigtinge in te voer.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/6902661.stm |title=Springboks aim to unveil own haka |publisher=[[BBC]] |date=17 Julie 2007 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Die “Ka Mate”-haka begin algemeen met ’n stel van vyf voorbereidingsinstruksies wat deur die leier geskree word, voordat die hele span by hom aansluit:<ref>{{en}} {{cite web |url=http://haka.co.nz/haka/ |title=Haka |date=30 November 2015 |accessdate=22 Oktober 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191022020138/http://haka.co.nz/haka/ |archive-date=22 Oktober 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite book |title=Haka! The Dance of a Noble People |date=17 Junie 1993 |publisher=Raupo Publishing (NZ) Ltd}}</ref> {| border="0" cellpadding="4" cellspacing="2" style="margin-left:3em" |+'''"Ka Mate"''' |- |'''Leier''': |''Taringa whakarongo!'' | |Ore op! |- | |''Kia rite! Kia rite! Kia mau! '' | |Maak reg...! Staan in een ry...! Staan vas! |- |'''Span''': |''Hī!'' | |Ja! |- |'''Leier''': |''Ringa ringa pakia!'' | | Klap die hande teen die dye! |- | |''Waewae takahia kia kino nei hoki!'' | |Stamp met die voete so hard as wat jy kan! |- |'''Span''': |''Kia kino nei hoki!'' | |So hard as wat ons kan! |- |'''Leier''': |''Ka mate, ka mate'' | |Ek sterf! Ek sterf! |- |'''Span''': |''Ka ora' Ka ora' | |Ek lewe! Ek lewe! |- |'''Leier''': |''Ka mate, ka mate'' | |Ek sterf! Ek sterf! |- |'''Span''': |''Ka ora' Ka ora' | |Ek lewe! Ek lewe! |- |'''Almal''': |''Tēnei te tangata pūhuruhuru'' | |Hier staan die harige man... |- | | ''Nāna ne I tiki mai whakawhiti te rā'' | |...wat die son roep en dit op ons laat skyn! |- | |''A Upane! Ka Upane!'' | |Ry nou! Ry nou! |- | |''A Upane Kaupane" | |Neem die eerste stap! |- | |''Whiti te rā,!'' | |Laat die sonskyn in! |- | |''Hī!'' | |Maak klaar! |} == Toetswedstryde == [[Lêer:New Zealand IRB World Rankings.png|duimnael|400px|Nieu-Seeland se plek op [[Wêreldrugby]] se ranglys vanaf 10 Oktober 2003 tot op hede]] Die All Blacks het teen elke teenstander ’n positiewe wenrekord. Nieu-Seeland het 511 van sy 668 toetswedstryde gewen, ’n wenrekord van 76,50%. Daarmee is die All Blacks die suksesvolste nasionale rugbyspan wêreldwyd. Drie nasionale spanne, wat deur Wêreldrugby as ’n vlak-een-span geag word, het nog nooit teen die All Blacks ’n oorwinning aangeteken nie ([[Italiaanse nasionale rugbyspan|Italië]], [[Japannese nasionale rugbyspan|Japan]] en [[Skotse nasionale rugbyspan|Skotland]]). Die slegste wenrekord het die All Blacks teen die Suid-Afrikaanse Springbokke (57,02%). Sedert die bekendstelling van Wêreldrugby se ranglys in Oktober 2003 was Nieu-Seeland oorwegend in die eerste plek. Nieu-Seeland se statistieke in toetswedstryde teen al die lande, in alfabetiese volgorde, is soos volg (korrek teen September 2026):<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=team;team=8;template=results;type=team;view=opposition |title=International Rugby Union Statistics – New Zealand |publisher=ESPNscrum |accessdate=9 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.allblacks.com/rivalries |title=Rivalries |publisher=All Blacks |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> {| class="sortable wikitable" ! Teenstander ! Gespeel ! Gewen ! Verloor ! Gelykop ! % Gewen |- bgcolor="#d0ffd0" align="center" |- | {{ARGru}} || 41 || 36 || 4 || 1 || 87,80 |- | {{AUSru}} || 181 || 128 || 45 || 8 || 70,72 |- | {{BILru}} || 41 || 30 || 7 || 4 || 73,17 |- | {{ENGru}} || 47 || 36 || 9 || 2 || 76,60 |- | {{FIJru}} || 8 || 8 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{FRAru}} || 68 || 52 || 15 || 1 || 76,47 |- | {{GEOru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{IRLru}} || 40 || 34 || 5 || 1 || 85,00 |- | {{ITAru}} || 18 || 18 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{JPNru}} || 6 || 6 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{CANru}} || 6 || 6 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{NAMru}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 100,00 |- | [[Lêer:Flag of rugby Pacific Islanders.svg|24px|raam]] Pasifiese Eilanders || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{PORru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{ROMru}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{SAMru}} || 7 || 7 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{SCOru}} || 33 || 31 || 0 || 2 || 93,94 |- | {{RSAru}} || 114 || 64 || 46 || 4 || 56,14 |- | {{TGAru}} || 7 || 7 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{URUru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{USAru}} || 4 || 4 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{WALru}} || 38 || 35 || 3 || 0 || 92,11 |- class="sortbottom" ! Algeheel || 668 !! 511 !! 134 !! 23 !! 76,50 |} Wedstryde teen verskeie saamgestelde spanne tydens oorsese toere van die amateurtydperk en die deur [[Nieu-Seeland Rugby]] nieerkende wedstryde teen die Nieu-Suid-Walliese Waratahs (1920–1928) is nie in die lys nie. Wedstryde teen die [[Britse Barbarians]] word deur Nieu-Seeland Rugby ook nie as sulks erken nie. == Wedywering met ander nasionale spanne == === Noordelike Halfrond === Net soos die ander rugbylande van die Suidelike Halfrond handhaaf Nieu-Seeland ’n wedywering met die nasionale spanne van die Noordelike Halfrond. Net só het Nieu-Seeland tydens twee van sy eindstrydverskynings teen Frankryk te staan gekom (in 1987 en 2011), wat hulle albei kon wen. Sedert 2000 ding Nieu-Seeland en Frankryk mee om die [[Dave Gallaher-trofee]] en sedert 2008 ding Nieu-Seeland en Engeland mee om die [[Hillary-skild]].<ref name="Part One">{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/story/84191.html |title=The Scrum.com trophy guide – Part One |publisher=ESPNscrum |date=29 Oktober 2008 |accessdate=13 Mei 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230513190107/http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/story/84191.html |archive-date=13 Mei 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref name="Part Two">{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/story/84879.html |title=The Scrum.com trophy guide – Part Two |publisher=ESPNscrum |date=5 November 2008 |accessdate=13 Mei 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230513190101/http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/story/84879.html |archive-date=13 Mei 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 2005 en 2017 was teen die Britse en Ierse Leeus die New Zealand Lions Series-trofee op die spel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espn.co.uk/rugby/story/_/id/15380001/lions-trophy-unveiled |title=Lions trophy unveiled |publisher=ESPNscrum |date=29 Mei 2005 |accessdate=2 Augustus 2025}}</ref> Dié trofee is in 2021 met die Lions Series-trofee vervang, wat aan die wenner van elke vierjaarlikse Leeus-reeks oorhandig word.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lionsrugby.com/en/news/lions-and-springboks-to-play-for-new-tour-trophy-created-by-thomas-lyte |title=Lions and Springboks to play for new Tour trophy created by Thomas Lyte |publisher=[[Britse en Ierse Leeus]] |date=4 Mei 2021 |accessdate=2 Augustus 2025}}</ref> === Suid-Afrika === [[Lêer:1981-springbok-tour-auckland-1.jpg|duimnael|Die All Blacks se 1981-toetswedstryd teen die Springbokke in Auckland moes agter doringdraad plaasvind en is deur betogings begelei]] Sedert die eerste ontmoeting in 1921 op Nieu-Seelandse bodem handhaaf die Springbokke en die All Blacks, wat albei as die beste nasionale rugbyspanne wêreldwyd beskou word, ’n intensiewe wedywering. Reeds destyds is albei spanne as die bestes beskou, wat deur die gelykopuitslag van die eerste toetsreeks bevestig is. Die tweede toetsreeks tydens die teenbesoek van 1928 in Suid-Afrika het ook in ’n gelykopuitslag geëindig. In 1937 het die Springbokke daarin geslaag om in Nieu-Seeland ’n toetsreeks teen die All Blacks te wen. In 1949 het die Springbokke die tuisreeks teen die All Blacks met ’n negatiewe rekord vir die Nieu-Seelanders, wat vandag nog bestaan, gewen. In 1956 het die All Blacks egter die tuisreeks teen die Springbokke gewen. In 1960 was die Springbokke weer tydens die tuisreeks teen die All Blacks suksesvol; dié toer word egter vir politieke rusies as vir sportiewe suksesse onthou. Daarna is die wedersydse toetsreekse veral deur die Suid-Afrikaanse apartheidsbeleid en die gepaardgaande twis oor die All Blacks se Māorispelers gekenmerk. Tot in die 1980’s is onderlinge toere onderneem, maar hulle het veral politieke weerstand van anti-apartheidsaktiviste ontlok en is vervolgens deur proteste van ander lande begelei. Die Nieu-Seelandse regering se vashou aan die 1976-toer na Suid-Afrika en die Internasionale Olimpiese Komitee se weiering (rugby was destyds nie ’n Olimpiese sportsoort nie) om Nieu-Seeland ná proteste deur Afrikalande van die [[Olimpiese Somerspele 1976]] te skors het tot die boikot van dié Olimpiese Spele deur 30 oorwegend Afrikalande gelei.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cbc.ca/sports/olympics-summer/african-nations-boycott-costly-montreal-games-1.770807 |title=African nations boycott costly Montreal Games |publisher=Canadian Broadcasting Corporation |date=7 Augustus 2009 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Eers ná die einde van die apartheidsbewind in Suid-Afrika het die onderlinge wedywering genormaliseer. Tot vandag toe het die Springbokke slegs teen die All Blacks ’n negatiewe wenrekord.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.investec.com/en_za/sponsorships/rugby/all-blacks-vs-springboks-the-greatest-sports-rivalry.html |title=Springboks vs the All Blacks – The Great Rivalry |publisher=Investec |accessdate=9 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.allblacks.com/news/a-rivalry-in-numbers-all-blacks-vs-south-africa |title=A Rivalry in Numbers: All Blacks vs South Africa |publisher=All Blacks |date=23 Julie 2019 |accessdate=4 Oktober 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221004192056/https://www.allblacks.com/news/a-rivalry-in-numbers-all-blacks-vs-south-africa |archive-date=4 Oktober 2022 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die wedywering sluit intussen ook die rugbywêreldbekertoernooie in, aangesien die Springbokke die Webb Ellis-beker reeds vier keer omhoog kon hou en die All Blacks drie keer. In 2023 het die Springbokke die eerste span geword wat die toernooi vir ’n vierde keer kon wen (by altesaam tien rugbywêreldbekertoernooie). Albei spanne het tot dusver tydens ses rugbywêreldbekertoernooie ontmoet, waarvan die All Blacks en die Springbokke drie wedstryde elk kon wen. Die Springbokke se belangrikste oorwinnings was die 1995-eindstryd, toe hulle met 15–12 in ekstra tyd gewen het, en die 2023-eindstryd, wat hulle met 12–11 kon wen. Sedert 1996 ontmoet albei spanne tydens die jaarlikse Drienasiesreeks, sedert 2012 die Rugbykampioenskap. Tydens die [[2017-Rugbykampioenskapreeks]] moes die Springbokke hul (tot dusver) ergste nederlaag verduur: 0–57 teen die All Blacks.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://super.rugby/therugbychampionship/news/rampant-all-blacks-blow-springboks-away/ |title=Rampant All Blacks blow Springboks away |publisher=Super Rugby |date=17 Augustus 2017 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Tydens die [[2025-Rugbykampioenskapreeks]] het die Springbokke op hul beurt die All Blacks hul ergste nederlaag in dié tyd toegedien: 10–43. As gevolg van die Springbokke se geskiedenis as ’n suiwer “wit” span het baie Suid-Afrikaners, wat destyds onder die rassistiese diskriminasie gely het, die All Blacks pleks van die Springbokke ondersteun, ook oor generasies heen. Dit het sy oorsprong in apartheid, toe anti-apartheidsaktiviste by elke geleentheid die teenstander van die Springbokke as ’n soort weerstand teen apartheid en sy simbole ondersteun het. Ná die einde van apartheid is hierdie gedrag deur ander Suid-Afrikaners egter as “onpatrioties” en “verraad” bestempel. Sedert die oorwinnings van ’n span toenemend saamgestel uit “swart”, “wit” en “bruin” spelers (sedert die Rugbywêreldbeker 1995), asook herstrukturering in die bestuurspan kon al hoe meer Suid-Afrikaners van alle etniese agtergronde hulself met die nasionale rugbyspan identifiseer, en om hierdie rede het die ondersteuning vir die All Blacks of ander spanne gekwyn.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://theconversation.com/cape-crusaders-why-some-south-africans-still-support-the-kiwis-not-the-springboks-87207 |title=Cape Crusaders: why some South Africans (still) support the Kiwis, not the Springboks |publisher=The Conversation |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> === Australië === [[Lêer:Australia nz first 1903.jpg|duimnael|Die eerste toetswedstryd tussen Australië en Nieu-Seeland op 15 Augustus 1903 in Sydney]] Soos in ander sportsoorte (veral [[krieket]], [[rugby league]], [[netbal]] en op die [[Statebondspele]]) handhaaf Nieu-Seeland tradisioneel goeie wedywering met sy buurland Australië,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.foxsports.com.au/more-sports/mad-tuesday-11-things-you-never-wanted-to-know-about-the-trans-tasman-sporting-rivalry/news-story/ae6dd16e7f4cec90ec146c176f497ebf |title=Mad Tuesday: 11 things you never wanted to know about the Trans Tasman sporting rivalry |publisher=Fox Sports |author=Trevor Marshallsea |date=3 Mei 2016 |accessdate=15 November 2021}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/blog/2015/oct/29/the-encounters-that-have-underpinned-trans-tasman-sporting-rivalry |title=The encounters that have underpinned trans-Tasman sporting rivalry |publisher=[[The Guardian]] |author=Russell Jackson |date=28 Oktober 2015 |accessdate=15 November 2021}}</ref> waarna dikwels as “wedywering onder sibbes” (''sibling rivalry'') verwys word.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cricketcountry.com/articles/australia-vs-new-zealand-an-intense-sibling-rivalry-where-nothing-else-matters-than-win-502235 |title=Australia vs New Zealand, an intense sibling rivalry where nothing else matters than 'win' |publisher=Cricket Country |author=Suvajit Mustafi |date=28 Maart 2015 |accessdate=15 November 2021}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.stuff.co.nz/sport/cricket/67529059/top-ten-nzaustralia-clashes |title=Top ten NZ/Australia clashes |publisher=Stuff |author=Rosanna Price, Henry Cooke |date=27 Maart 2015 |accessdate=15 November 2021}}</ref> Die eerste toetswedstryd tussen albei spanne is tydens die Nieu-Seelandse besoek aan Australië in 1903 gespeel. Sedert 1932 ding albei spanne mee om die Bledisloebeker, een van die oudste trofeë in internasionale rugby. Van die 181 toetswedstryde tot dusver het Nieu-Seeland 128 gewen, Australië 45, met agt gelykopuitslae. Gedurende wêreldbekertoernooie het albei spanne tot dusver vier keer ontmoet (in 1991, 2003, 2011 en 2015), waarvan albei spanne twee wedstryde elk gewen het. Albei lande het al belangrike rugbytoernooie soos die [[Rugbywêreldbeker 1987]] saam aangebied. Die [[Rugbywêreldbeker 2003]] is oorspronklik ook aan albei rugbylande toegewys, maar ná ’n kontraktuele dispuut oor grondtekenregte tussen die [[Nieu-Seeland Rugby|Nieu-Seelandse Rugbyunie]] en die IRR is Australië as alleenlike gasheer aangewys. Daarbenewens het hulle in die eindstryd van die Rugbywêreldbeker 2015 ontmoet, wat die All Blacks gewen het. == Rekords == === Wêreldbekerrekord === [[Lêer:Richie McCaw and the Webb Ellis cup after the Rugby World Cup final 2011.jpg|duimnael|upright|Nieu-Seeland het in 1987, 2011 en 2015 die [[Webb Ellis-beker]] omhoog gehou]] Alhoewel die All Blacks altyd een van die groot gunstelinge is om die vierjaarlikse [[rugbywêreldbeker]]toernooi te wen, het hulle die [[Webb Ellis-beker]] slegs drie keer ingepalm: tydens die eerste [[Rugbywêreldbeker 1987]] in Nieu-Seeland en Australië, tydens die [[Rugbywêreldbeker 2011]] tuis en tydens die [[Rugbywêreldbeker 2015]] in Engeland. Daarmee het die All Blacks die eerste nasionale rugbyspan geword wat die titel verdedig het. In [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]] het hulle die halfeindstryd teen die Wallabies verloor en in [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]] die eindstryd teen die Springbokke. Hul tweede ergste uitslag was in [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]] die vierde plek. In [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]] het hulle weereens die halfeindstryd teen Australië verloor. Hul ergste toernooiverloop was tydens die [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]], toe hulle reeds in die kwarteindstryd deur Frankryk uitgeskakel is. {| class="wikitable" ! Jaar !! Uitslag |- style="background:#F7F6A8;" | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1987|1987]] || '''Kampioen''' |- style="background:#FFDAB9;" | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]] || Derde plek |- style="background:#DCE5E5;" | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]] || Tweede plek |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]] || Vierde plek |- style="background:#FFDAB9;" | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]] || Derde plek |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]] || Kwarteindrondte |- style="background:#F7F6A8;" | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] || '''Kampioen''' |- style="background:#F7F6A8;" | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]] || '''Kampioen''' |- style="background:#FFDAB9;" | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] || Derde plek |- style="background:#DCE5E5;" | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2023|2023]] || Tweede plek |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2027|2027]] || ''gekwalifiseer'' |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2031|2031]] || {{n.v.t.}} |} === Drienasies/Rugbykampioenskap === [[Lêer:Bledisloe Cup on display in Sydney 2014.jpg|duimnael|upright|Tydens die Rugbykampioenskap ding onder andere Australië en Nieu-Seeland om die [[Bledisloebeker]] mee]] Nieu-Seeland se enigste jaarlikse toernooi is die Rugbykampioenskap (voorheen die Drienasies), waar hulle teen drie ander lande van die Suidelike Halfrond speel: Australië en Suid-Afrika sedert 1996; Argentinië het in 2012 by dié toernooi aangesluit. Nieu-Seeland se rekord van 20 toernooikampioenskappe (1996, 1997, 1999, 2002, 2003, 2005–2008, 2010, 2012–2014, 2016–2018 en 2020–2023) en 99 wedstrydoorwinnings is verreweg meer as die rekords van die ander spanne. As deel van die Rugbykampioenskap ding die All Blacks ook met die Wallabies om die [[Bledisloebeker]] (sedert 1932) en met die Springbokke om die [[Vryheidsbeker]] (sedert 2004) mee.<ref name="Part Two" /> {{Drie-Nasiesrekord}} {{Die Rugbykampioenskap-rekord}} <small>Punte word soos volg toegeken: 4 punte vir ’n oorwinning, 2 punte vir ’n gelykopuitslag, 0 punte vir ’n nederlaag (saam met moontlike bonuspunte), 1 bonuspunt vir ten minste drie drieë meer as die teenstander, 1 bonuspunt vir ’n nederlaag met minder as sewe punte.</small> === Ander toetswedstryde === Gedurende die amateurtydperk het die All Blacks maandelange oorsese toere onderneem, waartydens hulle teen ander nasionale spanne, plaaslike saamgestelde spanne en klubspanne gespeel het. Eweneens het oorsese spanne na Nieu-Seeland getoer. Die All Blacks het al vier keer ’n Grand Slam behaal, d.w.s. ’n oorwinning oor die vier Tuisnasies Engeland, Ierland, Skotland en Wallis tydens dieselfde toer (die Grand Slam-toere was in 1978, 2005, 2008 en 2010). Teen die jaar 2000 het die oorsese toere volgens die ou tradisie tot ’n einde gekom, aangesien die professionalisering van die rugbyspel te min tyd vir toere oorlaat (’n uitsondering is die [[Britse en Ierse Leeus]] se vierjaarlikse toere). Deesdae is toetswedstryde teen die spanne van die Noordelike Halfrond tweekeer per jaar moontlik. Gedurende Juniemaand se [[midjaarrugbytoetsreeks]] vertrek Europese spanne na Nieu-Seeland en gedurende Novembermaand se [[eindjaarrugbytoetsreeks]] reis die All Blacks na Europa. Een van die mees tradisionele trofee in internasionale rugby is die Bledisloebeker. Australië en Nieu-Seeland ding sedert 1932 om dié beker mee, sedert 1996 tydens die Drienasiesreeks en sedert 2012 as deel van die Rugbykampioenskap. Tydens dié toernooi ding Nieu-Seeland sedert 2004 ook met Suid-Afrika om die [[Vryheidsbeker]] mee. Sedert 2000 ding Nieu-Seeland en Frankryk mee om die [[Dave Gallaher-trofee]] (genoem na [[David Gallaher|David „Dave“ Gallaher]], die kaptein van die ''Original All Blacks'' van 1905/06, wie tydens die [[Eerste Wêreldoorlog]] in Frankryk gesneuwel het) en hulle moes dié trofee in 2009 en 2021 oorhandig. Sedert 2008 ding Nieu-Seeland en Engeland mee om die [[Hillary-skild]] (genoem na die in 2008 oorlede [[Edmund Hillary]]) wat die All Blacks slegs in 2012 moes oorhandig.<ref name="Part One" /><ref name="Part Two" /> In 2005 en 2017 het die All Blacks teen die Britse en Ierse Leeus om die New Zealand Lions Series-trofee meegeding, wat in 2021 met die Lions Series-trofee vervang is. == Spelers == === Huidige span === Die volgende spelers het die All Blacks-span gevorm tydens die [[2025-Rugbykampioenskapreeks]]:<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.allblacks.com/news/all-blacks-squad-for-the-lipovitan-d-rugby-championship |title=All Blacks Squad for the Lipovitan-D Rugby Championship |publisher=[[Nieu-Seeland Rugby]] |date=4 Augustus 2025 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> {| | valign="top"| {| class="wikitable" |+ Agterspelers ''(backs)'' |- ! Speler !! Posisie !! Klub / Provinsie !! Toetswedstryde |- | [[Noah Hotham]] || [[Skrumskakel]] || [[Crusaders (Superrugbyspan)|Crusaders]] / Tasman || style="text-align:center" | {{0|00}}2 |- | [[Cortez Ratima]] || Skrumskakel || [[Chiefs (Superrugbyspan)|Chiefs]] / Waikato || style="text-align:center" | {{0}}14 |- | [[Cam Roigard]] || Skrumskakel || [[Hurricanes (Superrugbyspan)|Hurricanes]] / Counties Manukau || style="text-align:center" | {{0}}12 |- | [[Beauden Barrett]] || [[Losskakel]] || [[Blues (Superrugbyspan)|Blues]] / Taranaki || style="text-align:center" | 136 |- | [[Damian McKenzie]] || Losskakel || [[Chiefs (Superrugbyspan)|Chiefs]] / Waikato || style="text-align:center" | {{0}}64 |- | [[Jordie Barrett]] || [[Senter]] || [[Hurricanes (Superrugbyspan)|Hurricanes]] / Taranaki || style="text-align:center" | {{0}}71 |- | [[Anton Lienert-Brown]] || Senter || [[Chiefs (Superrugbyspan)|Chiefs]] / Waikato || style="text-align:center" | {{0}}85 |- | [[Billy Proctor]] || Senter || [[Hurricanes (Superrugbyspan)|Hurricanes]] / Wellington || style="text-align:center" | {{0|00}}4 |- | [[Timoci Tavatavanawai]] || Senter || [[Highlanders (Superrugbyspan)|Highlanders]] / Tasman || style="text-align:center" | {{0|00}}2 |- | [[Quinn Tupaea]] || Senter || [[Chiefs (Superrugbyspan)|Chiefs]] / Waikato || style="text-align:center" | {{0}}16 |- | [[Caleb Clarke]] || [[Vleuel]] || [[Blues (Superrugbyspan)|Blues]] / Auckland || style="text-align:center" | {{0}}29 |- | [[Rieko Ioane]] || Vleuel || [[Blues (Superrugbyspan)|Blues]] / Auckland || style="text-align:center" | {{0}}83 |- | [[Emoni Narawa]] || Vleuel || [[Chiefs (Superrugbyspan)|Chiefs]] / Bay of Plenty || style="text-align:center" | {{0|00}}3 |- | [[Sevu Reece]] || Vleuel || [[Crusaders (Superrugbyspan)|Crusaders]] / Bay of Plenty || style="text-align:center" | {{0}}34 |- | [[Will Jordan (rugbyspeler)|Will Jordan]] || [[Heelagter]] || [[Crusaders (Superrugbyspan)|Crusaders]] / Tasman || style="text-align:center" | {{0}}44 |- | [[Ruben Love]] || Heelagter || [[Hurricanes (Superrugbyspan)|Hurricanes]] / Wellington || style="text-align:center" | {{0|00}}2 |} | | valign="top" | {| class="wikitable" |+ Voorspelers ''(forwards)'' |- ! Speler !! Posisie !! Klub / Provinsie !! Toetswedstryde |- | [[Brodie McAlister]] || [[Haker]] || [[Chiefs (Superrugbyspan)|Chiefs]] / Canterbury || style="text-align:center" | {{0|00}}1 |- | [[Codie Taylor]] || Haker || [[Crusaders (Superrugbyspan)|Crusaders]] / Canterbury || style="text-align:center" | {{0}}98 |- | [[Samisoni Taukeiʻaho]] || Haker || [[Chiefs (Superrugbyspan)|Chiefs]] / Waikato || style="text-align:center" | {{0}}33 |- | [[Ethan de Groot]] || [[Stut]] || [[Highlanders (Superrugbyspan)|Highlanders]] / Southland || style="text-align:center" | {{0}}32 |- | [[Tyrel Lomax]] || Stut || [[Hurricanes (Superrugbyspan)|Hurricanes]] / Tasman || style="text-align:center" | {{0}}45 |- | [[Fletcher Newell]] || Stut || [[Crusaders (Superrugbyspan)|Crusaders]] / Canterbury || style="text-align:center" | {{0}}25 |- | [[Ollie Norris]] || Stut || [[Chiefs (Superrugbyspan)|Chiefs]] / Waikato || style="text-align:center" | {{0|00}}2 |- | [[Pasilio Tosi]] || Stut || [[Hurricanes (Superrugbyspan)|Hurricanes]] / Bay of Plenty || style="text-align:center" | {{0|00}}9 |- | [[Tamaiti Williams]] || Stut || [[Crusaders (Superrugbyspan)|Crusaders]] / Canterbury || style="text-align:center" | {{0}}18 |- | [[Scott Barrett]] [[Lêer:Captain sports.svg|15px|Kaptein]] || [[Slot (rugby)|Slot]] || [[Crusaders (Superrugbyspan)|Crusaders]] / Taranaki || style="text-align:center" | {{0}}81 |- | [[Fabian Holland]] || Slot || [[Highlanders (Superrugbyspan)|Highlanders]] / Otago || style="text-align:center" | {{0|00}}3 |- | [[Patrick Tuipulotu]] || Slot || [[Blues (Superrugbyspan)|Blues]] / Auckland || style="text-align:center" | {{0}}53 |- | [[Tupou Vaaʻi]] || Slot || [[Chiefs (Superrugbyspan)|Chiefs]] / Taranaki || style="text-align:center" | {{0}}40 |- | [[Samipeni Finau]] || [[Losvoorspeler]] || [[Chiefs (Superrugbyspan)|Chiefs]] / Waikato || style="text-align:center" | {{0}}11 |- | [[Luke Jacobson]] || Losvoorspeler || [[Chiefs (Superrugbyspan)|Chiefs]] / Waikato || style="text-align:center" | {{0}}24 |- | [[Du’Plessis Kirifi]] || Losvoorspeler || [[Hurricanes (Superrugbyspan)|Hurricanes]] / Wellington || style="text-align:center" | {{0|00}}3 |- | [[Peter Lakai]] || Losvoorspeler || [[Hurricanes (Superrugbyspan)|Hurricanes]] / Wellington || style="text-align:center" | {{0|00}}3 |- | [[Simon Parker]] || Losvoorspeler || [[Chiefs (Superrugbyspan)|Chiefs]] / Northland || style="text-align:center" | {{0|00}}0 |- | [[Ardie Savea]] || Losvoorspeler || [[Moana Pasifika]] / Wellington || style="text-align:center" | {{0}}97 |- | [[Wallace Sititi]] || Losvoorspeler || [[Chiefs (Superrugbyspan)|Chiefs]] / North Harbour || style="text-align:center" | {{0}}10 |} |} === Bekende spelers === [[Lêer:Dave Gallaher 1905c.jpg|duimnael|upright|Dave Gallaher (1905)]] [[Lêer:Colin Meads.jpg|duimnael|upright|Colin Meads (1956)]] [[Lêer:Jonah Lomu (cropped).jpg|duimnael|upright|Jonah Lomu (2004)]] 21 voormalige Nieu-Seelandse spelers is vir hul uitstekende prestasies in Wêreldrugby se Heldesaal opgeneem:<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/halloffame/inductees |title=Inductees |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> {| class="wikitable" ! Speler !! Posisie !! Inskrywing |- | [[Fred Allen (rugbyspeler)|Fred Allen]] || [[Losskakel]] || 2014 |- | [[Zinzan Brooke]] || [[Agsteman]], [[Vleuel]] || 2026 |- | [[Dan Carter]] || [[Losskakel]], [[Senter]] || 2023 |- | [[Don Clarke]] || [[Heelagter]] || 2014 |- | [[Sean Fitzpatrick]] || [[Haker]] || 2014 |- | [[Grant Fox]] || [[Losskakel]] || 2014 |- | [[David Gallaher]] || [[Losvoorspeler]] || 2010 |- | [[Michael Jones (rugbyspeler)|Michael Jones]] || [[Losvoorspeler]], [[Agsteman]] || 2014 |- | [[David Kirk]] || [[Skrumskakel]] || 2011 |- | [[Ian Kirkpatrick (Nieu-Seelandse rugbyspeler)|Ian Kirkpatrick]] || [[Losvoorspeler]] || 2014 |- | [[John Kirwan]] || [[Vleuel]] || 2014 |- | [[Chris Laidlaw]] || [[Skrumskakel]] || 2024 |- | [[Brian Lochore]] || [[Agsteman]], [[Slot (rugby)|Slot]] || 2011 |- | [[Jonah Lomu]] || [[Vleuel]] || 2011 |- | [[Richie McCaw]] || [[Losvoorspeler]] || 2019 |- | [[Colin Meads]] || [[Slot (rugby)|Slot]], [[Agsteman]] || 2014 |- | [[Graham Mourie]] || [[Losvoorspeler]] || 2014 |- | [[George Nepia]] || [[Heelagter]] || 2014 |- | [[Joe Warbrick]] || [[Heelagter]] || 2008 |- | [[Wilson Whineray]] || [[Stut]] || 2007 |- | [[Bryan Williams]] || [[Vleuel]], [[Senter]], [[Heelagter]] || 2018 |} Daarbenewens is die wêreldkampioenafrigter [[Graham Henry]] en die span ''New Zealand Natives'' ingeskryf.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/halloffame/inductees/706696 |title=Graham Henry – World Rugby – Hall of Fame |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=9 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/halloffame/inductees/59180 |title=1888 New Zealand Team – World Rugby – Hall of Fame |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> 14 spelers is tweeledige wêreldkampioene: [[Dan Carter]], [[Ben Franks]], [[Owen Franks]], [[Jerome Kaino]], [[Richie McCaw]], [[Keven Mealamu]], [[Ma’a Nonu]], [[Kieran Read]], [[Colin Slade]], [[Conrad Smith]], [[Victor Vito (rugbyspeler)|Victor Vito]], [[Sam Whitelock]], [[Sonny Bill Williams]] en [[Tony Woodcock (rugbyspeler)|Tony Woodcock]] (almal in 2011 en in 2015). [[Wêreldrugby]] het ses spelers as speler van die jaar benoem: [[Dan Carter]] (in 2005, 2012 en 2015), [[Richie McCaw]] (in 2006, 2009 en 2010), [[Kieran Read]] (in 2013), [[Brodie Retallick]] (in 2014), [[Beauden Barrett]] (in 2016 en 2017) en [[Ardie Savea]] (in 2023).<ref name="World Rugby Awards">{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/tournaments/awards/past-winners/ |title=World Rugby Awards Past Winners |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> === Spelerstatistieke === [[Lêer:Kieran Read 2011.jpg|duimnael|upright|Kieran Read (2011)]] [[Lêer:Richie McCaw ONZ (cropped).jpg|duimnael|upright|Richie McCaw (2016)]] [[Lêer:Dan Carter ONZM (cropped).jpg|duimnael|upright|Dan Carter (2019)]] Vervolgens die belangrikste statistieke van die All Blacks se spelers.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.allblacks.com/asp/statlist.asp |title=All Blacks se statistieke |publisher=All Blacks |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> Die spelers wat met <nowiki>*</nowiki> gekenmerk is, is nog aktief en kan hul statistieke verbeter. Die verskil tussen die aantal wedstryde en die aantal toetswedstryde is ’n gevolg van die All Blacks se groot aantal wedstryde teen plaaslike spanne en keurspanne tydens oorsese toere in die amateurtydperk. <small>(Korrek teen Oktober 2025)</small> {| | {| class="wikitable" |+ Meeste toetswedstryde<ref name="Most tests" /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;team=8;template=results;type=player |title=Total matches played (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Toetswedstryde |- | {{0}}1 || [[Sam Whitelock]] || 2010–2023 || 153 |- | {{0}}2 || [[Richie McCaw]] || 2001–2015 || 148 |- | {{0}}3 || [[Beauden Barrett]] * || 2012–2025 || 141 |- | {{0}}4 || [[Keven Mealamu]] || 2002–2015 || 132 |- | {{0}}5 || [[Kieran Read]] || 2008–2019 || 127 |- | {{0}}6 || [[Aaron Smith]] || 2012–2023 || 125 |- | {{0}}7 || [[Tony Woodcock]] || 2002–2015 || 118 |- | {{0}}8 || [[Dan Carter]] || 2003–2015 || 112 |- | {{0}}9 || [[Brodie Retallick]] || 2012–2023 || 109 |- | 10 || [[Owen Franks]] || 2009–2019 || 108 |} | {| class="wikitable" |+ Meeste wedstryde<ref name="Most matches">{{en}} {{cite web |url=http://stats.allblacks.com/asp/mostgames.ASP?stats_ID=11 |title=All Blacks that have played 75 or more matches. |publisher=All Blacks |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Wedstryde |- | {{0}}1 || [[Sam Whitelock]] || 2010–2023 || 153 |- | {{0}}2 || [[Richie McCaw]] || 2001–2015 || 149 |- | {{0}}3 || [[Beauden Barrett]] * || 2012–2025 || 142 |- |rowspan="2"| {{0}}4 || [[Colin Meads]] || 1957–1971 |rowspan="2"| 133 |- | [[Keven Mealamu]] || 2002–2015 |- |rowspan="2"| {{0}}6 || [[Sean Fitzpatrick]] || 1986–1997 |rowspan="2"| 128 |- | [[Kieran Read]] || 2008–2019 |- | {{0}}8 || [[Aaron Smith]] || 2012–2023 || 125 |- | {{0}}9 || [[Tony Woodcock]] || 2002–2015 || 118 |- | 10 || [[Andy Haden]] || 1972–1985 || 117 |} |- | {| class="wikitable" |+ Meeste punte aangeteken<ref name="Most test points" /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=points;team=8;template=results;type=player |title=Total points scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Punte |- | {{0}}1 || [[Dan Carter]] || 2003–2015 || 1598 |- | {{0}}2 || [[Andrew Mehrtens]] || 1995–2004 || {{0}}967 |- | {{0}}3 || [[Beauden Barrett]] * || 2012–2025 || {{0}}813 |- | {{0}}4 || [[Grant Fox]] || 1985–1993 || {{0}}645 |- | {{0}}5 || [[Richie Mo’unga]] || 2017–2023 || {{0}}466 |- | {{0}}6 || [[Damian McKenzie]] * || 2016–2025 || {{0}}353 |- | {{0}}7 || [[Aaron Cruden]] || 2010–2017 || {{0}}322 |- | {{0}}8 || [[Jordie Barrett]] * || 2017–2025 || {{0}}306 |- | {{0}}9 || [[Carlos Spencer]] || 1997–2004 || {{0}}291 |- | 10 || [[Doug Howlett]] || 2000–2007 || {{0}}245 |} | {| class="wikitable" |+ Meeste drieë gedruk<ref name="Most test tries" /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=tries;team=8;template=results;type=player |title=Total tries scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Drieë |- | {{0}}1 || [[Doug Howlett]] || 2000–2007 || 49 |- |rowspan="3"| {{0}}2 || [[Julian Savea]] || 2012–2017 |rowspan="3"| 46 |- | [[Christian Cullen]] || 1996–2002 |- | [[Joe Rokocoko]] || 2003–2010 |- | {{0}}5 || [[Beauden Barrett]] * || 2012–2025 || 45 |- | {{0}}6 || [[Jeff Wilson]] || 1993–2001 || 44 |- | {{0}}7 || [[Will Jordan (rugbyspeler)|Will Jordan]] * || 2020–2025 || 43 |- | {{0}}8 || [[Ben Smith]] || 2012–2019 || 39 |- | {{0}}9 || [[Rieko Ioane]] * || 2016–2025 || 38 |- | 10 || [[Jonah Lomu]] || 1995–2002 || 37 |} |} == Afrigters == [[Lêer:Wayne Smith CNZM (cropped).jpg|duimnael|upright|Wayne Smith (2012)]] [[Lêer:Graham Henry knight 2012.jpg|duimnael|upright|Graham Henry (2012)]] [[Lêer:Steve Hansen 2012.jpg|duimnael|upright|Steve Hansen (2020)]] Aangesien die definisie en rol van afrigters tot die Suid-Afrikaanse toer in 1949 baie uiteenlopend was, bevat die volgende tabel slegs afrigters wat sedertdien benoem is.<ref>{{en}} {{cite book |author=Ron Palenski |title=Century in Black: 100 Years of All Black Test Rugby |url=https://archive.org/details/centuryinblack0000ronp |publisher=Hodder Moa Beckett Publishers |location=Auckland |year=2003 |isbn=1-86958-937-8 |pages=[https://archive.org/details/centuryinblack0000ronp/page/290 290]}}</ref> Sedert die begin af was al die All Blacks se afrigters Nieu-Seelanders. {| class="wikitable" ! Naam ! Tydperk ! Wedstryde ! Oorwinnings ! Gelykop ! Nederlae ! % Gewen |- | Alex McDonald | 1949 | 4 | 0 | 0 | 4 | 0 |- | Tom Morrison | 1950, 1955–56 | 12 | 8 | 1 | 3 | 66,7 |- | Len Clode | 1951 | 3 | 3 | 0 | 0 | 100 |- | Arthur Marslin | 1953–1954 | 5 | 3 | 0 | 2 | 60 |- | Dick Everest | 1957 | 2 | 2 | 0 | 0 | 100 |- | Jack Sullivan | 1958–1960 | 11 | 6 | 1 | 4 | 54,5 |- | Neil McPhail | 1961–1965 | 20 | 16 | 2 | 2 | 80 |- | Ron Bush | 1962 | 2 | 2 | 0 | 0 | 100 |- | Fred Allen | 1966–1968 | 14 | 14 | 0 | 0 | 100 |- | Ivan Vodanovich | 1969–1971 | 10 | 4 | 1 | 5 | 40 |- | Bob Duff | 1972–1973 | 8 | 6 | 1 | 1 | 75 |- | John Stewart | 1974–1976 | 11 | 6 | 1 | 4 | 54,5 |- | Jack Gleeson | 1977–1978 | 13 | 10 | 0 | 3 | 76,9 |- | Eric Watson | 1979–1980 | 9 | 5 | 0 | 4 | 55,5 |- | Peter Burke | 1981–1982 | 11 | 9 | 0 | 2 | 81,8 |- | Bryce Rope | 1983–1984 | 12 | 9 | 1 | 2 | 75 |- | Sir Brian Lochore | 1985–1987 | 18 | 14 | 1 | 3 | 77,7 |- | Alex Wyllie | 1988–1991 | 29 | 25 | 1 | 3 | 86,2 |- | Laurie Mains | 1992–1995 | 34 | 23 | 1 | 10 | 67,6 |- | John Hart | 1996–1999 | 41 | 31 | 1 | 9 | 75,6 |- | Wayne Smith | 2000–2001 | 17 | 12 | 0 | 5 | 70,5 |- | John Mitchell | 2002–2003 | 28 | 23 | 1 | 4 | 82,1 |- | Graham Henry | 2004–2011 | 103 | 88 | 0 | 15 | 85,4 |- | Steve Hansen | 2012–2019 | 107 | 93 | 4 | 10 | 86,9 |- | Ian Foster | 2020–2023 | 46 | 32 | 2 | 12 | 69,5 |- | Scott Robertson | 2024–2026 | 27 | 20 | 0 | 7 | 74,1 |- | Dave Rennie | sedert 2026 | 7 | 4 | 0 | 3 | 57,1 |} == Toekennings == Die Italiaanse sporttydskrif ''Gazzetta dello Sport'' het die All Blacks in 2005 as “wêreldspan van die jaar” aangewys. Die Internasionale Rugbyraad, sedert 2014 Wêreldrugby, het die All Blacks elf keer as “span van die jaar” benoem (in 2005, 2006, 2008, 2010, 2011, 2012, 2013, 2014, 2015 en 2016).<ref name="World Rugby Awards" /> Die All Blacks het ook die Laureus Wêreldsporttoekennings as “span van die jaar” ontvang (in 2016).<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.laureus.com/world-sports-awards/2016 |title=Laureus World Sports Awards 2016 |publisher=Laureus Wêreldsporttoekennings |date=2016 |accessdate=9 Maart 2026}}</ref> == Sien ook == {{Portaal|Rugby|Ru ball.svg}} * [[Nieu-Seelandse nasionale krieketspan]] * [[Black Ferns]], Nieu-Seeland se nasionale vrouerugbyspan * [[Nieu-Seelandse nasionale sokkerspan]] == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronnelys == * {{en}} {{cite book |author=Winston McCarthy |title=Haka! The All Blacks Story |url=https://archive.org/details/hakaallblackssto0000wins |publisher=Pelham Books |location=London |year=1968 |isbn=978-0-7207-0206-4}} * {{de}} {{cite book |author=James Kerr |title=Das Geheimnis der All Blacks |publisher=Copress Verlag |location=Grünwald |year=2021 |isbn=978-3-7679-1230-4}} * {{en}} {{cite book |author=Terry McLean |title=New Zealand Rugby Legends |publisher=MOA Publications |location=Auckland |year=1987 |isbn=0-908570-15-5}} * {{en}} {{cite book |author=Greg Ryan |title=Forerunners of the All Blacks |url=https://archive.org/details/forerunnersofall0000ryan |publisher=Canterbury University Press |location=Christchurch |year=1993 |isbn=0-908812-30-2}} * {{en}} {{cite book |author=Grant Harding, David Williams |title=The Toughest of Them All: New Zealand and South Africa, the Struggle for Rugby Supremacy |publisher=Penguin Books |location=Auckland/New York |year=2000 |isbn=0-14-029577-1}} * {{en}} {{cite book |author=Ron Palenski |title=Century in Black: 100 Years of All Black Test Rugby |url=https://archive.org/details/centuryinblack0000ronp |publisher=Hodder Moa Beckett Publishers |location=Auckland |year=2003 |isbn=1-86958-937-8}} * {{en}} {{cite book |author=Phil Gifford |title=The Passion: The Stories Behind 125 years of Canterbury Rugby |publisher=Wilson Scott Publishing |location=Christchurch |year=2004 |isbn=0-9582535-1-X}} * {{en}} {{cite book |author=Bob Howitt |title=SANZAR Saga: Ten Years of Super 12 and Tri-Nations Rugby |publisher=HarperCollins Publishers |location=New York |year=2005 |isbn=1-86950-566-2}} * {{en}} {{cite book |author=Max Howell |title=Born to Lead: Wallaby Test Captains |publisher=Celebrity Books |location=North Harbour |year=2005 |isbn=1-877252-18-2}} * {{fr}} {{cite book |author=Ian Borthwick |title=France/All Blacks: 100 ans de rencontres |publisher=Au vent des îles |location=Papeete |year=2006 |isbn=2-915654-07-7}} * {{en}} {{cite book |author=Malcolm Mulholland |title=Beneath the Maori Moon: An Illustrated History of Maori Rugby |publisher=Huia Publishers |location=Wellington |year=2009 |isbn=978-1-86969-305-3}} * {{en}} {{cite book |author=Sean Fagan |title=The First Lions of Rugby |publisher=Slattery Media Group |location=Richmond |year=2013 |isbn=978-0-9875002-7-4}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|New Zealand national rugby union team|All Blacks}} * {{en}} [http://www.allblacks.com/ Amptelike webwerf van die All Blacks] * {{en}} [https://www.nzrugby.co.nz/ Amptelike webwerf van Nieu-Seeland Rugby] * {{en}} [https://www.world.rugby/organisation/membership/oceania/new-zealand Nieu-Seeland by Wêreldrugby] * {{en}} [https://www.planetrugby.com/team/new-zealand/ Nieu-Seeland op Planet Rugby] {{Nasionale rugbyspanne}} {{Die Rugbykampioenskap}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Nieu-Seelandse rugbyspanne]] [[Kategorie:Nasionale rugbyspanne van Oseanië]] ntqq6f0qg0fljo7tvmdzl43j4ksw1hc 0 24801 2967122 2958027 2026-09-13T19:00:49Z SpesBona 2720 Verwysings vir toere en toernooie bygevoeg 2967122 wikitext text/x-wiki : ''Hierdie artikel handel oor die Suid-Afrikaanse nasionale mansrugbyspan. Vir die artikel oor die nasionale vrouerugbyspan, sien [[Suid-Afrikaanse nasionale vrouerugbyspan]], vir die dier, sien [[springbok]] en vir die dorp, sien [[Springbok, Noord-Kaap]].'' {{Inligtingskas Rugbyspan | land = Suid-Afrika | beeld = 02-Springboks RGB Gold-on-Grad.png | unie = [[Suid-Afrikaanse Rugbyunie]] (SARU) | bynaam = Springbokke, Springboks of amaBokoboko | embleem = [[Springbok]] | president = Mark Alexander | stadion = [[Ellispark-stadion]]<br />[[Kings Park-stadion]]<br />[[Loftus Versfeld]]<br />[[Nelson Mandelabaaistadion]]<br />[[Nuwelandstadion]]<br />[[Vrystaatstadion]] | kapasiteit = | kaptein = [[Siya Kolisi]] | afrigter = {{vlagikoon|Suid-Afrika}} [[Rassie Erasmus]] <small>(sedert 2024)</small> | gestig = | patroon_la1 = _sa23h | patroon_b1 = _sa23h | patroon_ra1 = _sa23h | patroon_sh1 = | patroon_so1 = _Springboksocks19 | linkerarm1 = 006400 | liggaam1 = 006400 | regterarm1 = 006400 | broek1 = FFFFFF | kouse1 = 1b3838 | patroon_la2 = _whiteborder | patroon_b2 = _southafrica_rugby23a | patroon_ra2 = _whiteborder | patroon_sh2 = | patroon_so2 = _sky_blue_on_top | linkerarm2 = 44E4F3 | liggaam2 = FFFFFF | regterarm2 = 44E4F3 | broek2 = 44E4F3 | kouse2 = FFFFFF | statistiek = Statistiek | toetse = [[Eben Etzebeth]] (138)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=matches;team=5;template=results;type=player |title=Most matches |publisher=ESPNscrum |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> | toptoetspuntebehaler = [[Percy Montgomery]] (893)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=points;team=5;template=results;type=player |title=Most points |publisher=ESPNscrum |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> | meestedrieë = [[Bryan Habana]] (67)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=tries;team=5;template=results;type=player |title=Most tries |publisher=ESPNscrum |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> | jongstespeler = AJ Hartley, 1891 (18 jaar, 18 dae) | eerste = [[Lêer:Flag of the Cape Colony (1876–1910).svg|20px]] '''Suid-Afrika''' 0–4 {{BILru-r}}<br />([[Kaapstad]], [[Suid-Afrika]]; 30 Julie 1891) | grootwen = {{RSAru}} 134–3 {{URUru-r}}<br />([[Oos-Londen]], Suid-Afrika; 11 Junie 2005) | grootverloor = {{NZLru}} 57–0 {{RSAru-r}}<br />([[Auckland]], [[Nieu-Seeland]]; 16 September 2017) | Wêreldbekerverskynings = 8/10 | jaar = 1995 | beste = Kampioen in [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]], [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]], [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] en [[Rugbywêreldbeker 2023|2023]] | url = | unieurl = www.sarugby.co.za }} Die '''Springbokke''' ([[Engels]]: ''Springboks''; [[Xhosa]] en [[Zoeloe]]: ''amaBokoboko''; ook korter '''Bokke''' of ''Boks'' genoem) is die nasionale [[rugby]]span wat [[Suid-Afrika]] in internasionale wedstryde (toetswedstryde) verteenwoordig. Die Springbokke is na die [[springbok]], die nasionale dier van Suid-Afrika, genoem. Rugby is een van Suid-Afrika se nasionale sportsoorte en die Springbokke is ’n gedugte krag in internasionale rugby met ’n wenrekord teen byna al die ander lande, behalwe teen die [[Nieu-Seeland]]se [[All Blacks]]. Die Springbokke se belangrikste internasionale verskyning is tydens die vierjaarlikse [[rugbywêreldbeker]]toernooi. Alhoewel die Springbokke as gevolg van die internasionale boikot teen [[apartheid]] nie aan die eerste twee rugbywêreldbekertoernooie in [[Rugbywêreldbeker 1987|1987]] en [[Rugbywêreldbeker 1995|1991]] deelgeneem het nie, het dié land in [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]] as gasheer van die toernooi opgetree en tydens hul debuut die beker gewen. Die Springbokke het die All Blacks in die eindstryd met 15–12 geklop, ’n gebeurtenis wat steeds as een van die grootste prestasies in die Suid-Afrikaanse sportgeskiedenis beskou word. Suid-Afrika het twaalf jaar later die [[Webb Ellis-beker]] tydens die [[Rugbywêreldbeker 2007]] in [[Frankryk]] en weereens twaalf jaar later tydens die [[Rugbywêreldbeker 2019]] in [[Japan]] ingepalm. Tydens die [[Rugbywêreldbeker 2023]] in Frankryk het die Springbokke ná die All Blacks die tweede span geword wat die beker suksesvol kon verdedig en die eerste geword om vier wêreldbekertoernooie te wen. Die Springbokke het sodoende Nieu-Seeland se vorige rekord van drie titels verbeter, maar met twee wêreldbekerverskynings minder. Daarmee is die Springbokke nou die wêreld se suksesvolste span in wêreldbekerrugby, aangesien hulle sedert 1995 vier uit agt rugbywêreldbekertoernooie gewen het. Die All Blacks het daarenteen sedert 1987 drie uit tien rugbywêreldbekertoernooie gewen. Die Springbokke speel jaarliks teen die All Blacks van Nieu-Seeland, die [[Wallabies]] van [[Australië]] en die [[Argentynse nasionale rugbyspan|Poemas]] van [[Argentinië]] in [[die Rugbykampioenskap]], voorheen die Drienasiesreeks genoem, waartydens hulle ook om die [[Mandela Uitdaagplaat]] teen Australië en die [[Vryheidsbeker]] teen Nieu-Seeland meeding. Die Springbokke het die voormalige Drienasiesreeks reeds drie keer in die toernooi se 14 jaar bestaan gewen (in [[1998-Drienasiesreeks|1998]], [[2004-Drienasiesreeks|2004]] en [[2009-Drienasiesreeks|2009]]), en later die uitgebreide Rugbykampioenskapreeks (in [[2019-Rugbykampioenskapreeks|2019]], [[2024-Rugbykampioenskapreeks|2024]] en [[2025-Rugbykampioenskapreeks|2025]]). In 1891 het die Springbokke in hul eerste internasionale wedstryd te staan gekom, toe die [[Britse en Ierse Leeus|Britse Leeus]], ’n span van gekeurde spelers uit die vier Tuisnasies, tydens hul toer Suid-Afrika besoek het. Tot sy professionalisering was rugby ’n amateursport, wat op internasionale vlak deur soms maandelange, oorsese toere gekenmerk was, waartydens die nasionale spanne nie net teen ander nasionale spanne te staan gekom het nie, maar ook teen plaaslike spanne en rugbyklubs. Sedert die begin van rugby in Suid-Afrika word die Springbokke in groen-en-goud as een van die gedugste nasionale spanne wêreldwyd beskou en die beheerliggaam, die [[Suid-Afrikaanse Rugbyunie]] (SARU), word deur [[Wêreldrugby]] saam met tien ander as ’n vlak-een-span geag. Die Suid-Afrikaanse nasionale rugbyspan is tans (Oktober 2025) eerste op Wêreldrugby se wêreldranglys<ref name="ranglys">{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/rankings |title=Women’s and Men’s Rankings |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> en in 2004, 2007, 2009 en 2019 is die Springbokke deur Wêreldrugby as die “span van die jaar” aangewys. 14 voormalige Springbokspelers is in Wêreldrugby se Heldesaal opgeneem. == Beheerliggaam == {{Hoofartikel|Suid-Afrikaanse Rugbyunie}} [[Lêer:SAunions af.PNG|duimnael|’n Kaart van die Suid-Afrikaanse plaaslike beheerliggame en hul spanne]] Die beheerliggaam vir rugby in Suid-Afrika is die Suid-Afrikaanse Rugbyunie (SARU), tot in 2005 Suid-Afrikaanse Rugbyvoetbalunie (SARVU) genoem. Dit het in 1992 met die saamsmelting van die blanke Suid-Afrikaanse Rugbyraad en die multiëtniese Suid-Afrikaanse Rugbyunie ontstaan. Die Suid-Afrikaanse beheerliggaam het in Julie dieselfde jaar aangesluit by die Konfederasie van Afrikarugby (Engels: ''Confederation of African Rugby''; Frans: ''Confédération Africaine de Rugby''; nou [[Rugby Afrika]], RA) en is sedertdien verreweg die vasteland se belangrikste beheerliggaam.<ref name="rugbyafrique">{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyafrique.com/unions/ |title=Rugby Africa Unions |publisher=[[Rugby Afrika]] |date=2020 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Reeds in 1949 het die Suid-Afrikaanse beheerliggaam ’n volle lid van die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) geword.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/organisation/membership/africa/south-africa |title=South Africa |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die SARU bestaan uit 14 plaaslike beheerliggame, wat elkeen sy eie span kies vir die [[Curriebeker]], die oudste en belangrikste Suid-Afrikaanse rugbybeker.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sarugby.co.za/tournaments/league?lid=3 |title=Currie Cup Premier Division |publisher=[[Suid-Afrikaanse Rugbyunie]] |accessdate=6 Oktober 2025}} {{dooie skakel}}</ref> Daarnaas is van 1998 tot 2015 die jaarlikse [[Vodacombeker]] beslis.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://supersport.com/rugby/supersport-challenge/faqs |title=SuperSport Rugby Challenge FAQs |publisher=[[SuperSport]] |accessdate=11 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210411190028/https://supersport.com/rugby/supersport-challenge/faqs |archive-date=11 April 2021 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Naas die amptelike nasionale span roep die SARU ook ander keurspanne byeen. Die [[Junior Bokke]] is die o/20-nasionale span en hulle neem aan die o/20-Rugbykampioenskap en die [[Wêreldrugby o/20-kampioenskap]] deel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://super.rugby/therugbychampionship/news/inaugural-rugby-championship-under-20-all-set-for-sunshine-coast-kick-off/ |title=Inaugural rugby championship under-20 all set for sunshine coast kick-off |publisher=[[Superrugby]] |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sarugby.co.za/en/teams/junior-springboks?teamclass=2&category=junior%20boks |title=Junior Springboks |publisher=[[Suid-Afrikaanse Rugbyunie]] |accessdate=6 Oktober 2025}} {{dooie skakel}}</ref> Die [[Blitsbokke]] is die Suid-Afrikaanse [[sewesrugby]]span en hulle neem aan internasionale toernooie soos Wêreldrugby se Sewesreeks, Sewesrugbywêreldbeker, die [[Olimpiese Somerspele]] en [[Statebondspele]] deel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sarugby.co.za/en/teams/blitzboks?teamclass=3&category=blitzboks |title=Springboks Sevens |publisher=[[Suid-Afrikaanse Rugbyunie]] |accessdate=6 Oktober 2025}} {{dooie skakel}}</ref> Kinders en jongmense word reeds op skool aan rugby bekend gestel en na gelang van hul belangstelling en talent begin hulle met hul afrigting. Die talentvolste spelers op skoolvlak word jaarliks ná die Cravenweek (genoem na [[Danie Craven]]) vir die “SA Skolespan” gekeur.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sarugby.co.za/en/teams/sa-schools?teamclass=6 |title=SA Schools |publisher=[[Suid-Afrikaanse Rugbyunie]] |accessdate=6 Oktober 2025}} {{dooie skakel}}</ref> Elke Suid-Afrikaanse universiteit beskik oor ’n eie rugbyspan wat aan die Varsitybeker en die Varsityskild deelneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.varsitycup.co.za/ |title=Main page |publisher=Varsitybeker |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Benewens die nasionale kampioenskap word daar ook jaarliks in die internasionale [[Verenigde Rugbykampioenskap]]toernooi meegeding teen spanne van [[Ierland]], [[Italië]], [[Skotland]] en [[Wallis]]. Suid-Afrika neem met vier konsessies, waaroor SARU toesig hou, deel: Die [[Bulls (Verenigde Rugbykampioenskap)|Bulls]] uit [[Pretoria]], die [[Lions (Verenigde Rugbykampioenskap)|Lions]] uit [[Johannesburg]], die [[Sharks (Verenigde Rugbykampioenskap)|Sharks]] uit [[Durban]] en die [[Stormers (Verenigde Rugbykampioenskap)|Stormers]] uit [[Kaapstad]]. Aangesien die seisoene min oorvleuel word baie spelers in albei professionele ligas gebruik.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rte.ie/sport/rugby/2020/0929/1168300-sa-rugby-votes-four-leading-sides-into-expanded-pro16/ |title=SA Rugby votes four leading sides into expanded Pro16 from 2021 |publisher=[[RTÉ]] |date=29 September 2020 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> == Geskiedenis == === Beginjare === [[Lêer:Stellenbosch WC ZA.jpg|duimnael|Landskapstoneel by [[Stellenbosch]] in die [[Wes-Kaap]], waar in 1883 die Stellenboschklub gestig is]] Toe Canon George Ogilvie, wat die bynaam Gog gehad het, in 1861 skoolhoof van Diocesan College in [[Kaapstad]] geword het, het hy die vorm van voetbal wat by die Winchesterskool gespeel is ingevoer. Dié weergawe van voetbal, wat hantering ingesluit en as “Gog’s Game” bekend gestaan het, word beskou as die begin van rugby in Suid-Afrika.<ref name="sareferees">{{en}} {{cite web |url=http://www.sareferees.co.za/features/history/story_1207144730.php |title=Laws – History – In South Africa |publisher=SA Rugby Referees |accessdate=28 September 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928021039/http://www.sareferees.co.za/features/history/story_1207144730.php |archive-date=28 September 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref name="uctrfc">{{en}} {{cite web |url=http://www.uctrfc.co.za/history.htm |title=History |publisher=THE FNB UCT RFC |accessdate=19 September 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070919202234/http://www.uctrfc.co.za/history.htm |archive-date=19 September 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref name="roodepoort">{{en}} {{cite web |url=https://roodepoortrecord.co.za/2018/08/23/today-in-history-the-first-official-rugby-match-in-south-africa-is-played-web/ |title=Today in History: The first official rugby match in South Africa is played |publisher=Roodepoort Record |date=23 Augustus 2018 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Jong mans in Kaapstad het spoedig ook die spel begin speel en op 23 Augustus 1862 het die [[Cape Argus]] verslag gedoen oor die eerste bekende wedstryd in Suid-Afrika tussen 17 leëroffisiere van die Elfde Regiment en 15 staatsamptenare, waaronder die latere eerste minister van die [[Kaapkolonie]], [[John X. Merriman]], by [[Groenpunt]] in Kaapstad. Dié wedstryd het met ’n gelykopuitslag van 0–0 geëindig.<ref name="Allen1">{{en}} {{cite web |author=Dean Allen |url=https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/09523360412331305773 |title=Beating them at their own game: rugby, the Anglo-Boer War and Afrikaner nationalism, 1899–1948 |publisher=International Journal of the History of Sport, 20:3, 37 – 57 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die plaaslike pers het in daardie tyd verslag gedoen oor ’n reeks voetbalwedstryde tussen saamgeroepte spanne; “Dorp teen die Woonbuurte” of “Tuis (Brits)-gebore teen Koloniaal-gebore”.<ref name="roodepoort" /><ref name="sareferees" /><ref name="sarsu">{{en}} {{cite web |url=http://www.sarsu.org/index.php?option=com_content&task=view&id=169&Itemid=275 |title=World of Rugby |publisher=SARSU |accessdate=10 Mei 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080510050826/http://www.sarsu.org/index.php?option=com_content&task=view&id=169&Itemid=275 |archive-date=10 Mei 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die [[Engelse Rugbyvoetbalunie]], wat in 1871 gestig is, het die meeste van die spelreëls neergelê. Die nuwe sport is veral deur Britse koloniste en soldate saamgeneem en versprei. Die voormalige internasionale speler en latere administrateur van [[Masjonaland]], [[William Henry Milton]], het in 1878 die gestandaardiseerde spelreëls na Suid-Afrika gebring. Twee rugbyklubs, ''Hamilton RFC'' en ''Villagers RFC'', beweer dat hulle die eerste rugbyklubs in Suid-Afrika is. Britse koloniste het gehelp om die spel in die [[Oos-Kaap]], [[Natal (kolonie)|Natal]] en langs die [[goud]]- en [[diamant]]roetes na [[Kimberley]] en [[Johannesburg]] te versprei. Britse troepe sou ook ’n leidende rol in die uitbreiding van die spel oor die hele land speel.<ref name="sarsu" /> In 1883 is die [[Stellenbosch]]klub gestig in die [[Landbou|boerderydistrik]] buite Kaapstad. Rugby is entoesiasties deur die jong [[Boere]] aangeneem. Die spel was teen daardie tyd sterk genoeg in die [[Wes-Kaap]] vir die [[Westelike Provinsie|Westelike Provinsie Rugbyvoetbalunie]] om gevorm te word. [[Griekwaland-Wes]] het in 1886 gevolg, [[Oostelike Provinsie]] in 1888, en [[Goue Leeus|Transvaal]] in 1889.<ref name="sarsu" /> Die eerste landswye toernooi is in dieselfde jaar in Kimberley gehou met die Westelike Provinsie wat Griekwaland-Wes, die Oostelike Provinsie en Transvaal geklop het. In dieselfde jaar is die Suid-Afrikaanse Rugbyraad gestig,<ref name="sareferees" /> maar slegs “blanke” rugbyklubs is toegelaat om by dié raad aan te sluit. Die rugbyklubs van [[swart mense|swart]] en [[bruin mense]] moes eie beheerliggame stig en hulle spelers was oor dekades heen van die nasionale span uitgesluit.<ref>{{en}} {{cite book |author=David R. Black, John Nauright |title=Rugby and the South African nation |url=https://archive.org/details/rugbysouthafrica0000blac |publisher=Manchester University Press |location=Manchester |date=1998 |isbn=0-7190-4931-8 |pages=[https://archive.org/details/rugbysouthafrica0000blac/page/29 29]–30}}</ref> === Eerste internasionale wedstryde === [[Lêer:Donald Currie (1825-1909), by Walter William Ouless.jpg|duimnael|links|upright|[[Donald Currie]], skenker van die Curriebeker in beide krieket en rugby]] [[Lêer:England-v-Cape-Colony-1891.jpg|duimnael|Engeland teen die Kaapkolonie in 1891, die eerste van die onoorwonne Bill MacLagan se [[Britse Eilande]]-toer na Suid-Afrika]] [[Lêer:South africa v british isles.jpg|duimnael|Die Suid-Afrikaanse Springbokspan wat die tweede toets teen die Britse Leeus in 1891 gespeel het]] In 1891 het, gefinansieer deur [[Cecil John Rhodes]] en die Westelike Provinsie, die eerste internasionale toer van ’n Britse keurspan (die huidige [[Britse en Ierse Leeus]]) deur Suid-Afrika plaasgevind.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lionsrugby.com/history/1888/04/28/1888-1899-touring-tradition-begins/ |title=1888-1899 – Touring tradition begins in 19th century |publisher=[[Britse en Ierse Leeus]] |accessdate=30 Junie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180630110730/https://www.lionsrugby.com/history/1888/04/28/1888-1899-touring-tradition-begins/ |archive-date=30 Junie 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Dit was die eerste verteenwoordigende wedstryde deur Suid-Afrikaanse spanne wat nog besig was om die spel aan te leer. Die besoekers het altesaam twintig wedstryde gespeel wat hulle almal gewen het en eers in die laaste wedstryd het die Kaapse span daarin geslaag om ’n punt aan te teken. Die drie wedstryde wat die Leeus teen ’n saamgestelde Suid-Afrikaanse span gespeel het (waarvan die eerste op 30 Julie 1891 in [[Gqeberha|Port Elizabeth]]) word as toetswedstryde beskou, alhoewel die [[Unie van Suid-Afrika]] eers in 1910 gestig is. In ’n noemenswaardige gebeurtenis tydens die toer het die Britse span die [[Curriebeker]] (wat deur [[Donald Currie]] geskenk is) aan Griekwaland-Wes oorhandig, die span wat tydens dié toer volgens hulle mening die beste gepresteer het. Sedertdien is die Curriebeker die trofee waarom tydens die gelyknamige Suid-Afrikaanse rugbykampioenskap meegeding word.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/1891-south-africa/ |title=1891 South Africa |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://rugby365.com/tournaments/currie-cup/sir-donald-currie-and-his-cup |title=Sir Donald Currie and his Cup |publisher=rugby365.com |date=25 Oktober 2017 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Vyf jaar later het die Leeus vir ’n toer van 21 wedstryde na Suid-Afrika teruggekeer. In die tussentyd het die Suid-Afrikaanse spel aansienlik verbeter en hulle het een van vier wedstryde gewen, toe hulle op 5 September 1896 met 5–0 gewen het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/1896-south-africa/ |title=1896 South Africa |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die voorspelers het veral beïndruk en die span se eerste sege was ’n teken van wat die toekoms sou inhou. Suid-Afrika se span het vir die eerste keer mirtegroen truie gedra wat die kaptein, [[Barry Heatlie]], by sy Old Diocesian-klub geleen het.<ref name="bigbrian">{{en}} {{cite web |url=http://www.angelfire.com/biz4/bigbrian/heatlie.html |title=The Captian who gave South Africa it's National Colours |publisher=Big Brians Stories |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die wendrie is deur die Transvaalse [[losskakel]], Alf Larard, gedruk.<ref name="bigbrian" /> Rugby in Suid-Afrika het ’n groot hupstoot gekry deur die besoekende Leeus wat belangstelling in die Suid-Afrikaanse pers uitgelok het.<ref>{{en}} {{cite book |author=John Nauright |title=Sport, Cultures, and Identities in South Africa |publisher=Continuum International Publishing Group |year=1997 |isbn=0-7185-0072-5 |pages=40}}</ref> Nie net die Britse koloniste, maar ook die Boere van [[Nederland]]se afkoms het die rugbyspel in hul alledaagse lewe geïntegreer. Dié spel was só gewild, dat tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]] op 29 April 1902 ’n kort wapenstilstand gesluit is om ’n wedstryd tussen Britte en Boere te speel. Tydens die oorlog is 27&nbsp;000 Boere krygsgevange geneem, waarvan 24&nbsp;000 na oorsese kampe in [[Britse Ryk|Britse kolonies]] soos [[Sint Helena]], [[Sri Lanka|Ceylon]], [[Brits-Indië]] en [[Bermuda]] asook na [[Portugal]] gestuur is. Die speel van rugby het die [[Boerekrygsgevangenes]] ’n verlossing van die swaarkry in die kampe gebied en dit was in dié tydperk wat ’n groot deel van die Boeregevangenes vir die eerste keer met rugby kennis gemaak het. Ná die oorlog sou rugby veral in die platteland onder die invloed van die terugkerende krygsgevangenes onder die [[Afrikaner]]gemeenskap posvat. [[Sokker]] en rugby was die enigste spansporte wat vir die boere toeganklik was en rugby het die voordeel gebied dat dit makliker op rowwe ongelyke grond gespeel kon word.<ref name="Allen1" /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbydata.com/2014/10/19/war-and-rugby/ |title=War and Rugby |publisher=rugbydata.com |date=19 Oktober 2014 |accessdate=4 Augustus 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190804195021/http://www.rugbydata.com/2014/10/19/war-and-rugby/ |archive-date=4 Augustus 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In die Kaap sou veral die [[Universiteit Stellenbosch]] ’n belangrike rol speel as die teelaarde van toekomstige spelers en administrateurs. Die eerste dokumentêre bewys van ’n rugbyklub by Stellenbosch dateer uit 1880, alhoewel die Universiteitsklub eers amptelik in 1919 gestig is. Stellenbosch se ligging naby Kaapstad, waar die spel reeds goed gevestig was teen die einde van die 19de eeu, het ongetwyfeld bygedra tot die ontwikkeling van rugby in Stellenbosch. Vandaar is rugby na die platteland versprei deur die jaarlikse rugbytoer en deur [[Afrikaans]]e onderwysers en predikante uit Stellenbosch.<ref name="Grundlingh">{{en}} {{cite web |url=http://dx.doi.org/10.1080/09523369408713871 |title=Playing for power? Rugby, Afrikaner nationalism and masculinity in South Africa, c.1900–70 |author=Grundlingh, Albert |year=1994 |publisher=International Journal of the History of Sport, 11:3, 408 – 430 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Skaars ’n jaar nadat die [[Vrede van Vereeniging]] gesluit is om ’n einde te maak aan die Boereoorlog het die Britse Leeus in 1903 vir hulle derde besoek in Suid-Afrika aangekom. Die Leeus sou vir die eerste keer ’n reeksnederlaag in Suid-Afrika lei nadat hulle gelykop gespeel het in die eerste twee toetswedstryde en die laaste op 5 September 1896 op [[Nuwelandstadion|Nuweland]] met 0–8 verloor het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/1903-south-africa/ |title=1903 South Africa |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens die toer het die Leeus slegs elf van hul 22 wedstryde gewen.<ref name="Allen2">{{en}} {{cite web |url=https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/17460260701437003 |author=Allen, Dean |title=Tours of Reconciliation: Rugby, War and Reconstruction in South Africa, 1891–1907 |publisher=Sport in History, 27:2, 172 – 189 |date=2007 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die Suid-Afrikaners sou in teenstelling daarmee tot in 1956 nie weer ’n toetsreeks verloor nie – hetsy tuis of weg. In die finale toets het Suid-Afrika se span weer die groen kraaglose Old Diocesan-truie gedra wat hulle tydens hul eerste oorwinning in 1896 gedra het.<ref name="bigbrian" /><ref name="BBC1">{{en}} {{cite web |url=http://www.bbc.co.uk/wales/scrumv/features/history/lionshistory.shtml |title=British Lions |publisher=[[BBC]] |accessdate=11 Maart 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060311031641/http://www.bbc.co.uk/wales/scrumv/features/history/lionshistory.shtml |archive-date=11 Maart 2006 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die sukses wat die span in die toets in die groen trui behaal het, het gelei tot ’n besluit om voortaan altyd in groen te speel.<ref name="bigbrian" /> === Vestiging van die “Springbokke” === [[Lêer:Springboks in Paris - Jan 1907.jpg|duimnael|upright|Die Springbokke in Parys, Januarie 1907]] [[Lêer:Springboks 1906.jpg|duimnael|links|Die 1906-Springbokke in aksie teen Cambridge]] [[Lêer:Southafrica rugby team 1906.jpg|duimnael|links|Die 1906-Springbokspan, teen Cambridge]] [[Lêer:Paul-Roos,-Springbok-.jpg|duimnael|upright|[[Paul Roos]], Springbokkaptein van die eerste Suid-Afrikaanse rugbytoerspan na die Britse Eilande in 1906]] [[Lêer:South africa to the field vs cornwall.jpg|duimnael|links|Die Springbokke draf uit teen Cornwall tydens hul Europese toer in 1912/13]] [[Lêer:South africa ireland teams 1912.jpg|duimnael|links|Gesamentlike groepfoto van die Ierse en Suid-Afrikaanse spanne op 30 November 1912]] Reeds voor die 1903-besoek deur die Leeus het die Suid-Afrikaanse Rugbyraad besluit om ’n groen trui met ’n [[springbok]] as embleem vir Suid-Afrika se nasionale span te gebruik. Die embleem kon egter nie betyds borduur word vir die reeks nie.<ref>{{af}} {{cite web |url=http://www.news24.com/Beeld/Sport/0,,3-63_2004262,00.html |title=Vandag, 100 jaar gelede, is Bok gebore |publisher=[[Beeld]] |date=26 September 2006 |accessdate=29 Februarie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080229120200/http://www.news24.com/Beeld/Sport/0,,3-63_2004262,00.html |archive-date=29 Februarie 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Dit is dus oorgelaat aan die eerste Suid-Afrikaanse span wat in 1906/1907 oorsee getoer het om die eerste Springboktruie te dra. Die 1906/7 span het groen truie met wit krae gedra met swart broeke en blou kouse.<ref name="bigbrian" /> [[Paul Roos]] was die kaptein van dié eerste Springbokspan, wat oorheers is deur spelers van die Westelike Provinsie. Die eerste toer na Brittanje het in 1906/7 plaasgevind en 29 wedstryde ingesluit, waaronder een toetswedstryd elk teen die nasionale spanne van [[Skotse nasionale rugbyspan|Skotland]], [[Engelse nasionale rugbyspan|Engeland]], [[Walliese nasionale rugbyspan|Wallis]] en [[Ierse nasionale rugbyspan|Ierland]]. Engeland het daarin geslaag om gelykop te speel, maar Skotland was die enigste van die Britse Tuisunies wat teen die Springbokke gewen het. Die Springbokke het ook die [[Engelse Kanaal]] gekruis om ’n nieamptelike wedstryd op die [[Parys]]e [[Parc des Princes]] teen ’n Franse keurspan te speel wat saamgestel is uit lede van twee [[Parys]]e klubs: Stade Français en Racing Club de France. Die amptelike [[Franse nasionale rugbyspan|Franse span]] was op daardie stadium op besoek aan Engeland. Die Springbokke het 13 drieë aangeteken in hulle oorwinning met 55–6.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyrelics.com/Museum/countries/SA/tr-1906.htm |title=1906-07 Springboks tour |publisher=rugbyrelics.com |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die naam ‘Springbokke’ is vir die eerste keer tydens die 1906/7-toer gebruik. Paul Roos het saam met die adjunkkaptein [[Paddy Carolin]] en die toerbestuurder Cecil Carden die naam by ’n vergadering uitgedink om die Britse pers daarvan te verhoed om hul eie bynaam vir die span te bedink. Roos het aan koerante gesê om die span ‘De Springbokken’ te noem. Die Daily Mail het daarna ’n artikel gepubliseer waarin na die ‘Springboks’ verwys is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.irb.com/newsmedia/features/newsid=278260,printer.htmx |title=100 years of South African rugby: Part two |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=10 November 2006 |accessdate=10 Oktober 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121010092842/http://www.irb.com/newsmedia/features/newsid=278260,printer.htmx |archive-date=10 Oktober 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die span het van toe af baadjies met ’n springbok op die linkersak gedra. Die toer het bygedra tot die heel van wonde ná die [[Tweede Vryheidsoorlog]] en ’n sin van nasionale trots onder Suid-Afrikaners gekweek. Die term ‘Springbok’ is later gebruik vir al die individue of spanne wat Suid-Afrika internasionaal verteenwoordig het, ongeag van die sportsoort. Dié tradisie is beëindig met die begin van die demokratiese bedeling in 1994 in Suid-Afrika en tans word die term slegs vir die nasionale rugbyspanne gebruik.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nytimes.com/1995/11/14/sports/IHT-world-champions-face-next-test-springboks-blossom-flowers-of-a-new.html |title=World Champions Face Next Test: Springboks Blossom, Flowers of a New Land |publisher=International Herald Tribune |author=Ian Thomsen |date=14 November 1995 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die 1903-Leeutoer en die Springbokke se eerste toer word gesien as belangrike gebeurtenisse in die versoening tussen die twee wit groepe in Suid-Afrika ná die verwoestende effek van die Tweede Vryheidsoorlog (swartes, bruines en [[Indiese Suid-Afrikaners]] is deur dié versoening egter nie geraak nie). Paul Roos se toerspan het spelers soos [[Billy Millar]], wat ernstig gewond is in die oorlog, A.F.W. Marsberg en W.C. Martheze wat aan die Britse kant geveg het ingesluit sowel as burgers wat die [[Boererepubliek]]e ondersteun het, soos W.S. Morkel wat ’n krygsgevangene in [[Sint Helena]] was.<ref name="Allen2" /> Paul Roos het hom soos volg oor die saak uitgespreek:<ref name="Allen2" /><ref>{{en}} {{cite book |author=Daryl Adair |title=Sport: Race, Ethnicity and Identity: Building Global Understanding |publisher=Routledge |date=2013 |pages=12 |url=https://books.google.de/books?id=-Y3dAAAAQBAJ&printsec=frontcover&dq=Sport:+Race,+Ethnicity+and+Identity:+Building+Global+Understanding&hl=de&sa=X&ved=0ahUKEwjDuqaY5u_pAhUHTsAKHU0FBaMQ6AEIJzAA#v=onepage&q=Sport%3A%20Race%2C%20Ethnicity%20and%20Identity%3A%20Building%20Global%20Understanding&f=false |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |author=George Claassen |title=In the Words of South African Sporting Heroes |publisher=Penguin Books |date=2012 |url=https://books.google.de/books?id=-TtOMLQkvxIC&printsec=frontcover&dq=In+the+Words+of+South+African+Sporting+Heroes&hl=de&sa=X&ved=0ahUKEwi8_Kes5u_pAhVKTcAKHfYWA6oQ6AEIJzAA#v=onepage&q=In%20the%20Words%20of%20South%20African%20Sporting%20Heroes&f=false |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> {{cquote|The tour had united us...from Cape Agulhas to the Zambesi, South Africa was one, and all differences had been forgotten. Here, we are one; may it always be the same. (As for the British) We now understand each other better, and if that is going to be one of the results of our tour, we shall be more than satisfied.}} {{cquote|Die toer het ons verenig...vanaf [[Kaap Agulhas]] tot die [[Zambezirivier|Zambezi]], Suid-Afrika was een, en al die geskille was vergete. Hier is ons een; mag dit altyd dieselfde wees. (Wat die Britte betref) Ons verstaan mekaar nou beter, en as dit een van die resultate van ons toer sou wees, sal ons meer as tevrede wees.}} Die toer het ook die beeld van Afrikaners en Suid-Afrikaners in Brittanje verbeter, nadat die Boere in oorlogspropaganda as agterlik beskryf is. Tydens ’n dinee ná die gelykopuitslag teen Engeland het Paul Roos die saak volgens die ''Sportsman'' soos volg beskryf:<ref name="Allen2" /><ref>{{en}} {{cite book |author=Daryl Adair |title=Sport: Race, Ethnicity and Identity: Building Global Understanding |publisher=Routledge |date=2013 |pages=12}}</ref> {{cquote|The draw was perhaps the best result. Does not this teach that they should all be equal and should “Dutch” and “English” work together side by side? Just as they respected one another so he wished to find things prevail in South Africa. He was proud of his side and the behaviour of his men, who were drawn from all parts and parties, and included men who had fought on each side. They had seen that the Boer was, perhaps, not so bad as he had been painted; on the other hand, the latter had been able to understand things better by making actual acquaintance with this country, and he hoped that in the near future the two races would understand each other better and work hand in hand to noble purpose.}} {{cquote|Die gelykop was miskien die beste uitslag. Leer dit ons nie dat almal gelyk moet wees nie en dat ‘Nederlanders’ en ‘Engelse’ langs mekaar moet werk nie? Net soos hulle mekaar respekteer wou hy hê dat dinge in Suid-Afrika seëvier. Hy was trots op sy span en die gedrag van sy mans, wat uit alle dele en partye benoem is, en mans ingesluit het wat aan albei kante geveg het. Hulle het gesien dat die Boer, miskien, nie so sleg was soos wat hy daargestel is nie; aan die ander kant het laasgenoemde dinge beter begryp deur kennis te maak met hierdie land, en hy het gehoop dat die twee rasse in die nabye toekoms mekaar beter sal verstaan en hand aan hand sou werk tot ’n edele doel.}} Die 1910-Leeutoer na Suid-Afrika was die eerste wat verteenwoordigers van al die vier Britse Tuisunies ingesluit het. Die toerspan het gemiddelde sukses teen nietoetsspanne behaal en net meer as die helfte van hulle wedstryde gewen. Onder hul [[Ierland|Ierse]] kaptein Tom Smyth het die besoekers slegs een van hulle drie toetswedstryde gewen, die tweede toets in [[Gqeberha|Port Elizabeth]] met ’n telling van 8–3. Die Springbokke het die eerste en laaste toetswedstryde met onderskeidelik 14–10 in Johannesburg en 21–5 in Kaapstad gewen om die reeks met 2–1 te beklink.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/1910-south-africa/ |title=1910 South Africa |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Gedurende die volgende jare het die Springbokke opgebloei. Die Bokke se tweede Europese toer het in 1912/13 plaasgevind. Op dié toer het die Springbokke al die vier Tuisunies verslaan en sodoende hul eerste [[Grand Slam (Rugby)|Grand Slam]] behaal (Skotland met 16–0, Ierland met 38–0, Wallis met 3–0 en Engeland met 9–3). Die span het ook teen Frankryk gewen (met 38–5 in [[Bordeaux]]).<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/international/3984061.stm |title=History favours Springbok slam |publisher=[[BBC]] |author=James Standley |date=5 November 2004 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> === Tussenoorlogse era === [[Lêer:South Africa rugby union team against New Zealand, 1921.jpg|duimnael|Die Springbokspan wat in 1921 teen Nieu-Seeland te staan gekom het]] [[Lêer:1937 span 011.jpg|duimnael|Die 1937-Springboktoerspan na Australië en Nieu-Seeland]] Die [[Eerste Wêreldoorlog]] het internasionale rugby onderbreek. Die oorlog sou ook die Springbok Jackie Morkel se lewe eis toe hy in gevegte tydens die [[Oos-Afrika-veldtog]] omgekom het. Tydens die Suid-Afrikaanse toer na Australasië in 1921 het die wedywering tussen die Suid-Afrikaanse Springbokke en die [[Nieu-Seeland]]se [[All Blacks]] wat tot op hede voortduur ’n aanvang geneem. Albei spanne is reeds as die beste spanne wêreldwyd beskou, maar het nog nie een toetswedstryd teen mekaar gespeel nie.<ref>{{en}} {{cite book |author=Grand Harding, David Williams |title=The Toughest of Them All: New Zealand and South Africa: The Struggle for Rugby Supremacy |year=2000 |publisher=Penguin Books |location=[[Auckland]], Nieu-Seeland |isbn=0-14-029577-1 |pages=16}}</ref> Gevolglik is die Springbokke se toer na [[Australië]] en Nieu-Seeland as ’n soort “rugbywêreldbekertoernooi” beskryf.<ref>{{en}} Spiro Zavos: ''The Passion That Keeps An Old Rivalry Burning.'' In: The Sydney Morning Herald, 9 Augustus 1997, bl. 52.</ref> Die strawwe toer het helaas gelykop geëindig, nadat die drie wedstryde in ’n oorwinning, ’n gelykop en ’n nederlaag geëindig het.<ref>{{en}} {{cite book |author=Grand Harding, David Williams |title=The Toughest of Them All: New Zealand and South Africa: The Struggle for Rugby Supremacy |year=2000 |publisher=Penguin Books |location=[[Auckland]], Nieu-Seeland |isbn=0-14-029577-1 |pages=20–21}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/41 |title=1921 South Africa tour to Australasia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die All Blacks het Suid-Afrika vir die eerste keer in 1928 besoek. Die reeks het weereens gelykop geëindig.<ref>{{en}} {{cite book |author=Grand Harding, David Williams |title=The Toughest of Them All: New Zealand and South Africa: The Struggle for Rugby Supremacy |year=2000 |publisher=Penguin Books |location=[[Auckland]], Nieu-Seeland |isbn=0-14-029577-1 |pages=234–235}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/59 |title=1928 New Zealand tour to South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In 1924 het die Britse en Ierse Leeus Suid-Afrika vir die eerste keer sedert 1910 besoek. Die Leeuspan is deur beserings geteister en swak skopwerk het die span verder in die steek gelaat. Die 1924-Leeus het slegs nege van hul 21 wedstryde in Suid-Afrika gewen en hulle het al vier toetswedstryde verloor. ’n Wedstryd teen die Westelike Provinsie het ook toetsstatus geniet.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/1924-south-africa/ |title=1924 South Africa |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Met die Springbokke se 1931/32-toer na die Britse Eilande het hulle hul tweede Grand Slam behaal. Die span het oor ’n magtige pak voorspelers beskik, wat gebaat het by die [[losskakel]]kaptein [[Bennie Osler]] se skopskoen, alhoewel dit net min entoesiasme veroorsaak het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.scotsman.com/sport/rugbys-great-leap-forward-2477113 |title=Rugby's great leap forward |publisher=The Scotsman |date=27 Januarie 2003 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> ’n Sterk Walliese span is by St Helen’s met 8–3 verslaan, nadat [[Danie Craven]] ’n uitstekende debuut gelewer het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://tvnz.co.nz/view/sport_story_skin/631712 |title=1924 – South Africa |publisher=Television New Zealand |date=24 November 2005 |accessdate=3 Junie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080603135214/http://tvnz.co.nz/view/sport_story_skin/631712 |archive-date=3 Junie 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 1933 het die Australiese [[Wallabies]] vir die eerste keer Suid-Afrika besoek. Die Springbokke het dié naelskraapse toetsreeks met 3–2 beklink.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://southcoastherald.co.za/364873/july-8-day-world-history-briefly-2/ |title=July 8: On This Day in World History … briefly |publisher=South Coast Herald |date=8 Julie 2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die All Blacks het eers in 1956 daarin geslaag om Suid-Afrika tuis in Nieu-Seeland te klop en dit het selfs langer geneem om die Springbokke in Suid-Afrika te klop (in 1996). Die Springbokke het in 1937 weer Nieu-Seeland besoek en dié toetsreeks met 2–1 beklink. Die All Blacks het die eerste toetswedstryd gewen, maar hulle is in die twee daaropvolgende toetswedstryde verslaan. Vervolgens is die 1937-Springbokke as die beste span beskryf, wat “Nieu-Seeland ooit verlaat het”.<ref>{{en}} {{cite book |author=Ron Palenski |title=Century in Black: 100 Years of All Black Test Rugby |url=https://archive.org/details/centuryinblack0000ronp |publisher=Hodder Moa Beckett |location=Auckland |date=2003 |isbn=1-86958-937-8 |pages=[https://archive.org/details/centuryinblack0000ronp/page/192 192]}}</ref> Die reeksoorwinning oor Nieu-Seeland het gevolg op ’n 2–0-reeksoorwinning oor die Australiese Wallabies.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.clubrugby.co.nz/wellington/story.php?id=1312 |title=Wellington against International teams: versus South Africa 1937 |publisher=Club Rugby |author=Steven White |date=7 April 2015 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In 1938 het die Leeus weer Suid-Afrika besoek. Die Leeus het meer as die helfte van hulle wedstryde gewen. Die Springbokke het, soos verwag, die eerste twee toetswedstryde gewen (onderskeidelik met 26–12 in Johannesburg en 19–3 in Port Elizabeth). Die Leeus het egter verras met ’n 21–16-oorwinning in die derde toets in Kaapstad, die eerste Leeus-oorwinning oor Suid-Afrika sedert 1910.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/1938-south-africa/ |title=1938 South Africa |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die [[Tweede Wêreldoorlog]] het alle internasionale toere gekniehalter. === Naoorlogse tydperk === [[Lêer:Solomon chaired 1953.jpg|duimnael|links|upright|Die Wallabies-kaptein John Solomon word deur die Springbokke gedra (1953)]] [[Lêer:Combined Newbridge and Pontypool Team versus the Springboks (11993224404).jpg|duimnael|’n Saamgestelde Pontypool-Newbridge-span teen Suid-Afrika op 18 Oktober 1951 in Wallis]] [[Lêer:Llanelli versus Springbok match at Stradey Park (8428559381).jpg|duimnael|Llanelli RFC speel op 26 Oktober 1951 teen die Springbokke, Stradeypark, Wallis]] In 1949 het die Suid-Afrikaanse beheerliggaam saam met sy [[Rugby Australia|Australiese]] en [[Nieu-Seeland Rugby|Nieu-Seelandse]] eweknieë volle lede geword van die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) wat voorheen slegs uit verteenwoordigers van [[Engelse Rugbyvoetbalunie|Engeland]], [[Ierse Rugbyvoetbalunie|Ierland]], [[Skotse Rugbyunie|Skotland]] en [[Walliese Rugbyunie|Wallis]] bestaan het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyfootballhistory.com/timeline1940s.htm |title=Historical Rugby Milestones 1940s |publisher=rugbyfootballhistory.com |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In dieselfde jaar is [[Danie Craven]] as [[afrigter]] aangestel. Die Springbokke sou onder sy leiding tien agtereenvolgende wedstryde wen, insluitende ’n 4–0 pak slae oor Nieu-Seeland tydens hulle 1949-toer na Suid-Afrika, tot op hede ’n wenrekord teen die All Blacks.<ref>{{en}} {{cite book |author=Winston McCarthy |title=Haka! The All Blacks Story |url=https://archive.org/details/hakaallblackssto0000wins |publisher=Pelham Books |location=Londen |date=1968 |pages=[https://archive.org/details/hakaallblackssto0000wins/page/207 207]}}</ref> Die Nieu-Seelanders het ’n swaar pak voorspelers, wat almal meer as 90&nbsp;kg geweeg het, gekies. Craven se strategie het op die spoed van die Transvaalse [[agsteman]] [[Hennie Muller]] staatgemaak. Muller sou die All Black-skakelpaar teister en die span sou ’n vinnige pas op die wedstryd afdwing om ’n oorwinning oor die swaar All Blacks te verseker.<ref>{{af}} {{cite web |url=http://www.webfactor.co.za/index.htm |title=Springbokrugby tussen 1949 en 1953 |accessdate=17 Mei 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090517052713/http://www.webfactor.co.za/index.htm |archive-date=17 Mei 2009 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{af}} {{cite web |url=http://www.webfactor.co.za/vooraf_1949.htm |title=Die 1949 Springbokke teen die All Blacks |accessdate=17 Mei 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090517052739/http://www.webfactor.co.za/vooraf_1949.htm |archive-date=17 Mei 2009 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Gelyktydig het die Wallabies ’n toer na Nieu-Seeland onderneem, omdat die [[Maori|Māorispelers]] as gevolg van die [[Apartheid]]politiek nie vir die wedstryde teen die Springbokke gekies is nie en saam met reserwespelers ’n tweede span gevorm het. Vervolgens het die Springbokke slegs teen ''Pākehā'' (Nieu-Seelanders met ’n Europese afkoms) gespeel.<ref>{{en}} {{cite book |author=Max Howell |title=Born to Lead: Wallaby Test Captains |publisher=Celebrity Books |location=North Harbour |date=2005 |isbn=1-877252-18-2 |pages=128}}</ref> Die 1951/52-span is beskou as een van die beste Springboktoerspanne in dié tyd. Die span het tydens hul besoek aan Europa deur al vier Tuisunies te klop Suid-Afrika se derde Grand Slam behaal. Hennie Muller het die kapteinskap by [[Basil Kenyon]] oorgeneem nadat laasgenoemde ’n ernstige oogbesering opgedoen het. Die span het Frankryk ook verslaan en 30 van hul 31 wedstryde tydens die toer gewen; slegs in die naelskraapse wedstryd teen ’n Londense keurspan is die Springbokke verslaan. Veral die 44–0-oorwinning oor Skotland is noemenswaardig, in dié tyd die hoogste oorwinning (volgens die huidige puntestelsel sou dit ’n 62–0-oorwinning gewees het).<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.scotsman.com/sport/battling-years-2477164 |title=The Battling Years |publisher=The Scotsman |author=Allan Massie |date=28 Januarie 2003 |accessdate=3 Junie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080603213057/http://sport.scotsman.com/guidetoscottishrugby/The-Battling-Years.2397247.jp |archive-date=3 Junie 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 1953 het die Wallabies weer ’n toer na Suid-Afrika onderneem. Tydens die tweede toetswedstryd het die Australiërs aan die Springbokke hul tweede nederlaag ná 15 jaar besorg. Die Suid-Afrikaanse span was baie beïndruk met dié prestasie en sodoende het twee Springbokspelers die Australiese kaptein [[John Solomon]] op hul skouers die speelveld uitgedra.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://apnews.com/0dc38e8ae9061de37d728432778835c3 |title=Ex-Wallabies skipper John Solomon dies at age 90 |publisher=Associated Press |date=18 Maart 2020 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens hul 1955-besoek aan Suid-Afrika het die Leeus 19 van hul 25 wedstryde gewen en in een gelykop gespeel. Die toetsreeks van vier wedstryde het gelykop geëindig. Die span onder die Ierse kaptein en [[Slot (rugby)|slot]] Robin Thompson se taktiek was om by elke geleentheid met die bal te hardloop eerder as om met die Springbokke se voorspelers slaags te raak. Die taktiek het die Leeuspan gehelp om nuwe standaarde daar te stel vir opposisie teen die Springbokke wat as byna onoorwinlik beskou is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/1955-south-africa/ |title=1955 South Africa |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In 1956 het die Springbokke ’n toer na Nieu-Seeland onderneem. Tydens dié toer het die All Blacks onder kapteinskap van Bob Duff vir die eerste keer daarin geslaag om ’n reeksoorwinning oor die Springbokke te behaal.<ref>{{en}} {{cite book |authors=Grand Harding, David Williams |title=The Toughest of Them All: New Zealand and South Africa: The Struggle for Rugby Supremacy |year=2000 |publisher=Penguin Books |location=[[Auckland]], Nieu-Seeland |isbn=0-14-029577-1 |pages=52–53}}</ref> Met die verrassende insluiting van Don Clarke uit Waikato, wat die bynaam ''The Boot'' gekry het, het die All Blacks die beslissende strafdoele behaal wat die reeks in hul guns beklink het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.allblacks.com/all-players/profile/Don-Clarke-AB-580 |title=Don Clarke #580 |publisher=All Blacks |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In 1958 het Frankryk die tweede land van die [[Noordelike Halfrond]] geword om Suid-Afrika te besoek; van die Franse is egter min verwag. Die Franse het die Springbokke geskok deur die toetsreeks van twee te wen. Dié span is gelei deur Lucien Mias pleks van die beseerde toerkaptein Michel Celaya. Die onderskatte Franse het gelykop gespeel in die eerste toetswedstryd op Nuweland (met 3–3). Dié prestasie is oortref toe die Franse die Springbokke met 9–5 op Ellispark geklop het. Daardie reeksoorwinning word as ’n keerpunt in die Franse rugbygeskiedenis beskou én het aangedui dat Frankryk nou ’n toprugbyland is.<ref>{{en}} {{cite book |author=Alex Potter, Georges Duthen |title=The Rise of French Rugby |publisher=A.H. & A.W. Reed |location=Wellington |date=1961 |pages=83–91}}</ref> Die 1958-toer is opgevolg deur besoeke in 1964 (’n Franse 1–0-oorwinning) en in 1967 (’n Suid-Afrikaanse 3–1-oorwinning). === Toenemende Anti-Apartheid-proteste === [[Lêer:Danie Craven statue.jpg|duimnael|links|upright|Standbeeld van [[Danie Craven]] in [[Stellenbosch]]]] [[Lêer:NoMaorisNoTour.jpg|duimnael|Aankondiging van ’n protesvergadering deur die Nieu-Seelandse “Burgerlike All Blacks Toervereniging” (1959)]] [[Lêer:Travaglini pumas sudafrica.jpg|duimnael|Suid-Afrika teen Argentinië in 1972, ''El Gráfico'']] Reeds voor die instel van Apartheidswette sedert 1948 het spanne wat toere na Suid-Afrika onderneem het, dit as nodig geag om geen nieblanke spelers saam te neem nie. Hierdeur is veral Māorispelers van Nieu-Seelandse spanne geraak. Oor die uitsluiting van George Nepia en Jimmy Mill tydens die All Blacks se 1928-toer,<ref>{{en}} {{cite book |author=Grand Harding, David Williams |title=The Toughest of Them All: New Zealand and South Africa: The Struggle for Rugby Supremacy |year=2000 |publisher=Penguin Books |location=[[Auckland]], Nieu-Seeland |isbn=0-14-029577-1 |pages=31}}</ref> maar ook oor Ranji Wilson se uitsluiting uit die weermagspan nege jaar vroeër<ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.allblacks.com/all-players/profile/Ranji-Wilson-AB-151 |title=Ranji Wilson #151 |publisher=All Blacks |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> is destyds weinig kommentaar gelewer. Maar in 1960 het, veral as gevolg van die “wind van verandering”-toespraak deur die Britse eerste minister [[Harold Macmillan]] en die [[Sharpeville-slagting]], die internasionale kritiek teen die Suid-Afrikaanse apartheidsbeleid skerp toegeneem.<ref name="harding73">{{en}} {{cite book |author=Grand Harding, David Williams |title=The Toughest of Them All: New Zealand and South Africa: The Struggle for Rugby Supremacy |year=2000 |publisher=Penguin Books |location=[[Auckland]], Nieu-Seeland |isbn=0-14-029577-1 |pages=73}}</ref> Sedertdien het die Springbokke in ’n toenemende mate die teiken van internasionale kontroversies en proteste geword. In dieselfde jaar het die All Blacks sonder hul Māorispelers, wat weens druk van die Suid-Afrikaanse regering uitgesluit is, ’n toer na Suid-Afrika onderneem. In Nieu-Seeland was hierdie toer hoogs omstrede: ’n georganiseerde petisie deur die “Burgerlike All Blacks Toervereniging”, wat 160&nbsp;000 handtekeninge versamel het, het tevergeefs vir die skrapping van dié toer gepleit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/the-all-blacks-depart-for-a-tour-of-australia-and-south-africa-with-all-white-players |title=All-white All Blacks leave for South Africa |work=New Zealand History |publisher=Minister van Kultuur en Erfenis |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Op sportvlak het die Springbokke tydens dié toer twee oorwinnings behaal en een gelykop en een nederlaag gely.<ref name="harding73" /> Rondom die draai van die jaar 1960/61 het die Springbokke onder hul kaptein [[Avril Malan]] ’n viermaande-lange toer na Europa onderneem, waartydens hulle 34 oorwinnings behaal het. Met naelskraapse oorwinnings oor die Tuisunies het hulle hul vierde en laaste Grand Slam van die 20ste eeu beklink, alhoewel die Springbokke teen Frankryk slegs 0–0-gelykop kon speel. Die span het ’n voorspelergeoriënteerde wedstryd gespeel waarin intimidasie ’n belangrike faktor was. Hul teenstanders het ’n reeks omstrede beserings opgedoen. Die Bokke het hulle laaste wedstryd teen die [[Britse Barbarians]] in [[Cardiff]] met 0–6 verloor, teen wat moontlik die beste Barbarianvoorspelers in dié tyd was.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/157 |title=1960/61 South Africa tour to Europe and East Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens hul 1962-toer na Suid-Afrika het die Leeus 16 van hul 25 wedstryde gewen en in vier gelykop gespeel. In die toetswedstryde het hulle egter nie goed gevaar nie en drie verloor, nadat hulle in die eerste toets gelykop gespeel het. Die toer is gekenmerk deur die voorspelerspel wat in die verlede baie sukses aan die Springbokke besorg het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/1962-south-africa/ |title=1962 South Africa |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In 1964 het die Walliese span sy eerste toer na Suid-Afrika onderneem. Die enigste toetswedstryd teen die Springbokke het hulle met 3–24 verloor, hul ergste nederlaag in 40 jaar.<ref>{{en}} {{cite book |author=David Smith, Gareth Williams |title=Fields of Praise: The Official History of The Welsh Rugby Union |url=https://archive.org/details/fieldsofpraiseof0000smit |publisher=University of Wales Press |location=Cardiff |date=1980 |isbn=0-7083-0766-3 |pages=[https://archive.org/details/fieldsofpraiseof0000smit/page/368 368]–369}}</ref> Die jaar 1965 word as die swakste in die geskiedenis van Springbokrugby beskou. Tydens hul Europese toer van vyf wedstryde in April het hulle slegs in een gelykop gespeel; die Springbokke is in albei toetswedstryde deur onderskeidelik Ierland en Skotland verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/178 |title=1965 South Africa tour to Ireland and Scotland |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens hul langer toer na Australië en Nieu-Seeland vanaf Junie tot September het die Springbokke herstel, maar hulle is in albei toetswedstryde deur die Wallabies en in drie van die vier toetswedstryde deur die All Blacks verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugby-talk.com/2010/02/springbok-history-1965/ |title=Springbok History 1965 |publisher=rugby-talk.com |date=16 Februarie 2010 |accessdate=8 Mei 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250508095354/https://www.rugby-talk.com/2010/02/springbok-history-1965/ |archive-date=8 Mei 2025 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die [[Nieu-Seeland Rugby|Nieu-Seelandse Rugbyvoetbalunie]] (NZRFU) het die beplande 1967-toer na Suid-Afrika gekanselleer, nadat die Suid-Afrikaanse regering steeds geweier het om Māorispelers in die All Blackspan te aanvaar.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/rugby/news/article.cfm?c_id=80&objectid=10567880 |title=Call to honour Maori denied AB caps |publisher=[[The New Zealand Herald]] |date=22 April 2009 |accessdate=22 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160322050056/http://www.nzherald.co.nz/rugby/news/article.cfm?c_id=80&objectid=10567880 |archive-date=22 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 1968 het die Leeus tydens hul toer na Suid-Afrika 15 van hul 16 wedstryde teen provinsiale spanne gewen, maar hulle het drie van die vier toetswedstryde teen die Springbokke verloor en in een gelykop gespeel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/1968-south-africa/ |title=1968 South Africa |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die teenbesoek op die Britse Eilande in 1969 het tot groot protesaksie gelei, waarvolgens van die wedstryde agter doringdraad gespeel is.<ref>{{en}} [[Suid-Afrikaanse Instituut vir Rasseverhoudinge]] (SAIRV): ''A Survey of Race Relations 1969''. Johannesburg 1970, bl. 253–254.</ref> Die Tuisnasies het nuwe selfvertroue verkry en die Springbokke het twee van hul sewe wedstryde in Wallis, teen Newport RFC en ’n saamgestelde span uit Gwent, verloor. Die Walliese nasionale span was op die punt van ’n oorwinning oor Suid-Afrika, nadat hulle met 6–6 gelykop gespeel het. Teen Ierland het die Springbokke ook gelykop gespeel, terwyl hulle deur Engeland en Skotland verslaan is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/204 |title=1969/70 South Africa tour to UK and Ireland |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Om verdere toerkansellasies deur die Nieu-Seelandse beheerliggaam te voorkom, het die Suid-Afrikaanse regering voor die All Blacks se 1970-toer van mening verander en ingestem om spelers en toeskouers met ’n Māori-afkoms as “eerblankes” toe te laat, soos hulle voorheen met [[Japanners]] in Suid-Afrika gedoen het.<ref>{{en}} SAIRV: ''A Survey of Race Relations 1963''. Johannesburg 1964, bl. 290.</ref> Australië het geweier om die All Blacks se vliegtuig te laat land, waarvolgens hulle oor die VSA, Portugal, [[Griekeland]] en [[Nigerië]] na Suid-Afrika moes reis. Verskeie Māori het tydens die besoek aan Suid-Afrika die apartheidswette doelbewus oortree en met swart mense gesels, waardeur hulle die Suid-Afrikaanse regering opsetlik omgekrap het. Die Springbokke het die toetsreeks van vier wedstryde met 3–1 gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/springbok-rugby-team/news/article.cfm?c_id=327&objectid=10639172 |title=Rugby: Once was hatred |publisher=[[The New Zealand Herald]] |date=18 April 2010 |accessdate=27 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181127194937/https://www.nzherald.co.nz/springbok-rugby-team/news/article.cfm?c_id=327&objectid=10639172 |archive-date=27 November 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Met die oog op die 1971-toer van die Franse span na Suid-Afrika is die gekleurde speler [[Roger Bourgarel]] aanvanklik deur die Keurkomitee uitgesluit, maar ná ’n intervensie deur [[Albert Ferrasse]], president van die [[Franse Rugbyfederasie]], weer vir die span gekeur. Die met Ferrasse-bevriende Danie Craven, destyds president van die Suid-Afrikaanse beheerliggaam, het hy uitdruklike toestemming hiervoor gegee. Die twee toetswedstryde het in ’n gelykop en ’n oorwinning vir die Springbokke geëindig.<ref>{{fr}} {{cite web |url=https://www.lequipe.fr/Rugby/Actualites/-le-respect-je-l-ai-gagne-sur-le-terrain/419378 |title=«Le respect, je l'ai gagné sur le terrain» |publisher=L'Équipe |author=Gilles Navarro |date=24 November 2013 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Massabetogings teen apartheid en onluste het in dieselfde jaar die Springbokke se toer na Australië gekenmerk. Lugrederye, hotelle, restourante, poskantore en hawens is deur stakings gedwing om Suid-Afrikaanse burgers, maatskappye en instellings te boikot. Die Springbokke kon hul toer slegs met hulp van die [[Koninklike Australiese Lugmag]] voortsit en hulle het al drie toetswedstryde met tellings van 19–11, 14–6 en 18–6 gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.solidarity.net.au/aboriginal/1971-springbok-tour-when-campaigners-scored-a-victory-against-racism/ |title=1971 Springbok tour: When campaigners scored a victory against racism |publisher=solidarity.net.au |date=28 September 2011 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://blogs.sport24.co.za/mclook/2011/12/24/the-1971-springbok-tour/ |title=The 1971 Springbok tour |publisher=Sport24 |date=24 Desember 2011 |accessdate=4 Julie 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120704092029/http://blogs.sport24.co.za/mclook/2011/12/24/the-1971-springbok-tour/ |archive-date=4 Julie 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die 1974-Leeus, aangevoer deur [[Willie John McBride]], het tydens hul toer na Suid-Afrika gedurende al 22 wedstryde onoorwonne gebly. Hulle het drie van die vier toetswedstryde gewen en in een gelykop gespeel. Die afrigters van die Leeus het opgemerk dat die Springbokke hul teenstanders met fisiese aggressie oorheers het. Die Leeus het besluit om “hulle vergelding eerste in te kry” met hul berugte ‘99 call’. Die idee was dat ’n Suid-Afrikaanse skeidsregter waarskynlik nie al die Leeus sou afstuur as hulle almal teruggeveg het teen blatante vuilspel nie. Die derde toetswedstryd tussen die Leeus en die Springbokke in Port Elisabeth het in die “Slag van Boet Erasmus-stadion” ontaard, een van die mees geweldadige gevegte in die rugbygeskiedenis. Tydens dié wedstryd het JPR Williams ná so ’n roep oor die helfte van die veld gehardloop en ‘Moaner’ van Heerden aangeval.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://sport.guardian.co.uk/smalltalk/story/0%2C%2C1888496%2C00.html |title=JPR Williams |publisher=[[The Guardian]] |date=25 Augustus 2007 |accessdate=20 Januarie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080120133505/http://sport.guardian.co.uk/smalltalk/story/0%2C%2C1888496%2C00.html |archive-date=20 Januarie 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 1975 het die Franse span weer na Suid-Afrika getoer en elf wedstryde gespeel, waarvan hulle ses gewen het (in albei toetswedstryde het die Springbokke egter geseëvier). Gedurende dié toer het Craven drie wedstryde teen swart en multiëtniese spanne gereël – ’n voorwaarde “sine qua non”, wat Ferrasse vir die Franse besoek geëis het.<ref>{{fr}} {{cite book |author=Henri Garcia |title=La fabuleuse histoire du rugby |publisher=Éditions de La Martinière |location=Parys |year=2011 |isbn=978-2-7324-4528-1 |pages=574–576}}</ref> === Sportiewe isolasie === [[Lêer:South american v south africa rugby.jpg|duimnael|Die Suid-Amerikaanse Jaguares speel in 1982 teen die Springbokke, ''El Gráfico''. Die Suid-Amerikaanse Jaguares is in 1980 gestig om die sportiewe isolasie van Suid-Afrika te omseil]] [[Lêer:1981-springbok-tour-auckland-entry-to-ground.jpg|duimnael|[[Polisie]]beamptes buite [[Edenpark]] voor ’n All Blacks-wedstryd tydens die Springboktoer in 1981]] [[Lêer:1981-springbok-tour-auckland-kingsland-station.jpg|duimnael|Polisiebeamptes bewaak ’n doringdraad rondom Edenpark naby die Kingsland-spoorwegstasie in 1981]] [[Lêer:Hamilton2.jpg|duimnael|Protes teen die Springbokke in Hamilton, aan die regterkant die aktivis Tom Newnham (1981)]] Suid-Afrika is in ’n toenemende mate geïsoleer, wat ook sy nasionale spanne se oorsese toere ingesluit het. Gedurende die toer na Australië vanaf Julie tot Augustus 1971 het die Springbokke se teenwoordigheid tot ’n groot openbare debat gelei. In [[Adelaide, Australië|Adelaide]], [[Brisbane]], [[Melbourne]], [[Perth]] en [[Sydney]] is teen die apartheidspolitiek groot protes aangeteken. Gedurende hierdie betogings het die deelnemers met polisiebeamptes slaags geraak. Volgens ramings is tussen 500 en 700 betogers in hegtenis geneem. Die toer van ses weke is nie afgelas nie, maar die stadions het soos met doringdraad beweerde vestings gelyk en is deur ’n groot aantal polisiebeamptes beskerm. Johannes Bjelke-Petersen, [[Queensland]] se eerste minister, het op 14 Julie ’n eenmaandse noodtoestand verklaar, waaruit ’n 24 uur se staking deur sowat 125&nbsp;000 werknemers ontwikkel het. Die koste vir die beskermingsmaatreëls wat getref is, is deur Suid-Afrika op sowat 1,6 miljoen rand beraam.<ref>{{en}} SAIRV: ''A Survey of Race Relations in South Africa 1971''. Johannesburg 1972, bl. 320.</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/110667470 |title=Queensland in state of emergency |publisher=The Canberra Times |date=14 Julie 1971 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die Nieu-Seelandse eerste minister Norman Kirk het die Springbokke se beplande 1973-toer na Nieu-Seeland gekanselleer, aangesien beide die toeskouers en spelers se veiligheid nie gewaarborg kon word nie. Hy het dié besluit ook gemeen om ’n aangekondigde boikot van die [[Statebondspele]] 1974 in [[Christchurch]]te deur Afrikalande verhoed.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/culture/1981-springbok-tour/1973-springbok-tour |title=Stopping the 1973 tour |work=New Zealand History |publisher=Minister van Kultuur en Erfenis |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Kirk se opvolger Robert Muldoon het in 1976 egter sy toestemming vir ’n toer van die All Blacks na Suid-Afrika gegee.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/nz/news/article.cfm?c_id=1&objectid=10392040 |title=It's time to close the final chapter |publisher=[[The New Zealand Herald]] |date=19 Julie 2006 |accessdate=7 Junie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200607180030/https://www.nzherald.co.nz/nz/news/article.cfm?c_id=1&objectid=10392040 |archive-date=7 Junie 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Nadat die span ondanks skerp proteste na Suid-Afrika vertrek het, het ’n aantal Afrikalande Nieu-Seeland se uitsluiting van die [[Olimpiese Somerspele 1976]] geëis. Die [[Internasionale Olimpiese Komitee]] het egter nie gereageer nie aangesien rugby destyds nie ’n Olimpiese sportsoort was nie. Vervolgens het 28 oorwegend Afrikalande die Olimpiese Spele in [[Montreal]] geboikot.<ref>{{de}} {{cite book |author=Volker Kluge |title=Olympische Sommerspiele – Die Chronik III |publisher=Sportverlag |location=Berlyn |year=2000 |isbn=3-328-00741-5 |pages=450–451}}</ref> Die All Blacks se omstrede toer het met die [[Soweto-opstand]] teen die rassistiese Onderwysbeleid ([[Wet op Bantoe-onderwys]]) en die Apartheidsregering saamgeval, waartydens minstens 176 mense dood is. Die boikot het die wêreld se aandag op samewerking met apartheidsport gevestig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sahistory.org.za/sites/default/files/UN%2C%20India%2C%20apartheid%20sport%2C%20pamphlet%2C%20full.pdf |title=United Nations, India and Boycott of Apartheid Sport (1988) – Paper presented at the seminar of the Sports Authority of India and the Arjuna Awardees Association, New Delhi, July 28–29, 1988. Published as a pamphlet. |publisher=SA History |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Uit ’n sportiewe oogpunt was die All Blacks se Suid-Afrika-toer van 24 wedstryde minder suksesvol: Hulle het drie wedstryde teen provinsiale spanne en ook drie van die vier toetswedstryde teen die Springbokke verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/272 |title=1976 New Zealand tour to South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die ondertekening van die Gleneagles-ooreenkoms deur 33 lidlande van die [[Britse Statebond]] op 15 Junie 1977 het Suid-Afrika se sportiewe isolasie verder verskerp. As gevolg van die ooreenkoms is die land ten einde van stappe teen die apartheidspolitiek stelselmatig van die Britse Statebond se sportwêreld ontkoppel. In die ooreenkoms is ook voorsiening gemaak vir sanksies teen lidlande wat die ooreenkoms sou oortree, en instellings wat bewysbaar die Suid-Afrikaanse rasseskeiding ondersteun het, is uit alle internasionale sportgeleenthede uitgesluit.<ref name="glen">{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/culture/1981-springbok-tour/gleneagles-agreement |title=From Montreal to Gleneagles |work=New Zealand History |publisher=Minister van Kultuur en Erfenis |date=11 April 2014 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref name="RR Survey, 1977, 563-564">{{en}} SAIRV: ''A Survey of Race Relations in South Africa 1977''. Johannesburg 1978, bl. 563–564.</ref> Die internasionale druk op die apartheidstelsel het ook in Suid-Afrika tot debate en veranderinge gelei. Die Suid-Afrikaanse Rugbyraad (SARR), die beheerliggaam van swart rugbyspanne, het in 1977 sy naam in Suid-Afrikaanse Rugbyvereniging (SARV) verander. Hulle het ook daarop besluit om die spannaam “Luiperds” te laat vaar, aangesien albei name ’n “rassistiese konnotasie” gehad het. Die vorige Springbokspeler [[Cheeky Watson]] het by die multietniese Suid-Afrikaanse Rugbyunie (SARU) aangesluit, waar hy ’n leidende spanmaat van die Kaapse span geword het. In April 1978 het, as gevolg van die internasionale reaksies, die verskeie Suid-Afrikaanse rugbyliggame vergader. Hulle was SARV (swart spelers), SARR (wit spelers), SARU (multietniese spelers) en die Suid-Afrikaanse Rugbyfederasie (bruin spelers). Hulle het onder andere ooreengekom om wedstryde op klub-, provinsiale en nasionale vlak op openbare sportvelde sonder demografiese segregasie te reël. Die SARU-president [[Abdul Abbas]] het egter aangekondig, dat hy aan geen verdere onderhandelinge oor sulke multietniese wedstryde sou deelneem nie, totdat die regering al die wette skrap wat sulke wedstryde verbied of verhinder.<ref name="RR Survey, 1977, 563-564" /> Ná openbare teenkanting en internasionale voorleggings het die Franse regering die 1979-Springboktoer na Frankryk afgelas en aangekondig dat dit “onvanpas” vir Suid-Afrikaanse spanne sou wees om na Frankryk te toer.<ref>{{fr}} {{cite book |author=Henri Garcia |title=La fabuleuse histoire du rugby |publisher=Éditions de La Martinière |location=Parys |year=2011 |isbn=978-2-7324-4528-1 |pages=607}}</ref> Nadat die visumaansoeke vir die Suid-Afrikaanse spelers in September 1979 deur die Franse owerhede afgekeur is, het die buitelandse ministers van albei lande vergader. Daarna het die Suid-Afrikaanse buitelandse minister die Suid-Afrikaanse Rugbyraad (SARR) oor die Franse houding ingelig, waarvolgens tot minstens ná die [[Olimpiese Somerspele 1980]] ’n wedersydse ontmoeting op sportiewe vlak onmoontlik sou wees. Ten spyte van die Franse regering se protes het die Franse Rugbyfederasie daarop besluit om ’n uitnodiging van die SARR te aanvaar om in 1980 na Suid-Afrika te toer, maar ook om vooraf die stand van sake in Suid-Afrika te laat ondersoek.<ref>{{en}} SAIRV: ''Survey of Race Relations in South Africa 1979''. Johannesburg 1980, bl. 592.</ref> Dié ontmoeting het in Oktober 1980 te midde van internasionale betogings plaasgevind. Ná afsluiting van die Franse ondersoek in Suid-Afrika het die president van die Franse beheerliggaam, Albert Ferrasse, verklaar, dat hy nog nie met die vordering rakende die opheffing van rasseskeiding in die Suid-Afrikaanse rugbyspel tevrede was nie.<ref>{{en}} SAIRV: ''Survey of Race Relations in South Africa 1980''. Johannesburg 1981, bl. 598.</ref> Suid-Afrika het gepoog om die land se internasionale sportisolasie teen te werk deur die Suid-Amerikaanse Jaguares in 1980 te nooi vir ’n toer na Suid-Afrika. Dié span het byna slegs uit Argentynse spelers bestaan, aangesien die amptelike [[Argentynse nasionale rugbyspan]] (die Poemas) verbied is om teen die Springbokke te speel.<ref>{{fr}} {{cite book |author=Henri Garcia |title=La fabuleuse histoire du rugby |publisher=Éditions de La Martinière |location=Parys |year=2011 |isbn=978-2-7324-4528-1 |pages=611–612}}</ref> Ten spyte van duidelike protes deur beide die Britse en Ierse regerings wat geen wetlike beheer gehad het nie, het die Leeus na Suid-Afrika getoer. Hulle het al 14 hul nietoetswedstryde gewen. Daarteenoor is hulle in die eerste drie toetswedstryde verslaan, voordat hulle in die vierde geseëvier het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/1980-south-africa/ |title=1980 South Africa |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In dieselfde jaar het die Springbokke ’n toer na [[Paraguay]], [[Uruguay]] en [[Chili]] onderneem. Hulle het die vyf wedstryde maklik gewen, waaronder twee toetswedstryde teen die Jaguares, wat slegs uit Argentynse spelers bestaan het. As gevolg van die verbod op toetrede vir Suid-Afrikaners kon geen wedstryde in Argentinië aangebied word nie.<ref>{{en}} {{cite book |author=Vivian Jenkins |title=Rothmans Rugby Yearbook 1981–82 |publisher=Rothmans Publications |location=Aylesbury |year=1981 |isbn=0-907574-05-X |pages=52–56}}</ref> Op 30 Mei 1981 het [[Errol Tobias]] tydens ’n wedstryd teen Ierland gedebuteer. Hy was die eerste nieblanke speler wat enigsins vir die Springbokke gekies is, alhoewel baie hom as ’n swart alibi-speler (tokenisme) beskou het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://news.google.com/newspapers?id=BuRYAAAAIBAJ&sjid=VecDAAAAIBAJ&dq=errol-tobias&pg=2841%2C7429759 |title=Big Pressure on 'Token' Black |publisher=The Sydney Morning Herald |author=Malcolm Brown |date=21 Julie 1981 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In weerwil met die Gleneagles-ooreenkoms het die Springbokke in 1981 ’n toer na Nieu-Seeland onderneem. Hulle het 16 wedstryde gespeel, waaronder drie toetswedstryde teen die All Blacks. Reeds voor die begin van die toer het dit groot kritiek ontlok. Baie het dit as ondersteuning van ’n blanke oorheersing in Suid-Afrika beskou, terwyl ander na die gespanne verhoudings met die Māori tuis verwys het. Muldoon het weer die omstrede standpunt ingeneem dat die politiek nie by sport mag inmeng nie.<ref name="glen" /> Die wedstryde het groot skares gelok, maar baie stede het ook massabetogings gesien. In [[Hamilton, Nieu-Seeland|Hamilton]] het 350 betogers die versperrings verwyder, die speelveld ingestorm en ’n kansellasie van die wedstryd afgedwing.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/media/video/game-cancelled-in-hamilton |title=Game cancelled in Hamilton, 1981 Springbok tour |work=New Zealand History |publisher=Ministerie van Kultuur en Erfenis |date=4 Julie 2006 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In [[Timaru]] moes ’n wedstryd ook afgelas word en Wellington het herhaaldelike straatgevegte gesien. Gedurende die laaste wedstryd in [[Auckland]] is uit ’n laagvlieënde vliegtuig meelsakke, pamflette en ’n plakkaat wat [[Steve Biko]] gehuldig het op die speelveld in [[Edenpark]] neergegooi. As gevolg van hierdie omstandighede was die uitslag van die toer (2–1 in die guns van die All Blacks) minder belangrik.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/nz/news/article.cfm?c_id=1&objectid=10390269 |title=Protests a turning point in the history of New Zealand |publisher=[[The New Zealand Herald]] |date=9 Julie 2006 |accessdate=29 September 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070929121654/http://www.nzherald.co.nz/section/4/story.cfm?c_id=4&ObjectID=10390269 |archive-date=29 September 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.nzhistory.net.nz/culture/1981-springbok-tour/tour-diary |title=A war played out twice a week |work=New Zealand History |publisher=Ministerie van Kultuur en Erfenis |date=17 September 2014 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Op 8 April 1983 het die Franse regering alle sportbeheerliggame verbied om in verbinding met hul Suid-Afrikaanse eweknieë te tree, wat onder andere die skrapping van die Franse span se toer na Suid-Afrika tot gevolg gehad het.<ref>{{fr}} {{cite book |author=Henri Garcia |title=La fabuleuse histoire du rugby |publisher=Éditions de La Martinière |location=Parys |year=2011 |isbn=978-2-7324-4528-1 |pages=638–639}}</ref> In 1984 het die Engelse span ondanks groot kritiek en politieke druk ’n toer na Suid-Afrika onderneem en sewe wedstryde gespeel. Dit was die laaste toer van ’n belangrike span na Suid-Afrika onder die apartheidstelsel. Die Britse regering se onverskilligheid het onder andere tot die boikot van die Statebondspele 1986 in [[Edinburg]] deur 32 lande gelei.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://theconversation.com/england-v-south-africa-a-history-of-tough-tackling-and-political-turmoil-126148 |title=England v South Africa – a history of tough tackling and political turmoil |publisher=The Conversation |author=Dan Feather |date=31 Oktober 2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Alhoewel daar nuwe protesaksies verwag is en die projek met die Gleneagles-ooreenkoms gebots het, het die NSRVU die Suid-Afrikaanse beheerliggaam se uitnodiging vir ’n teenbesoek aanvaar en in 1985 ’n toer na Suid-Afrika voorberei. Twee advokate het klagte ingedien en aangevoer dat die toer nie in die grondwetlike belang van die Nieu-Seelandse Rugbyvoetbalunie ten einde van die bevordering van die spel was nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.austlii.edu.au/nz/journals/VUWLRev/1999/32.html |title=Fictions in the thought of Sir John Salmond |publisher=Victoria University of Wellington Law Review |date=1999 |accessdate=15 September 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090915190622/http://www.austlii.edu.au/nz/journals/VUWLRev/1999/32.html |archive-date=15 September 2009 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Beide in Suid-Afrika en Nieu-Seeland was daar mense wat steeds ’n toer van Nieu-Seeland na Suid-Afrika sou ondersteun het. Gevolglik is in 1986 ’n privaat georganiseerde toer met rebellerende spelers gereël. Die span, wat as “die Kavaliers” bekend gestaan het, het 28 van die 30 spelers wat vir die 1985-All Blacks-toer gekies is, ingesluit en twaalf wedstryde in Suid-Afrika gespeel, insluitend vier wat as “toetswedstryde” bestempel is. Die Springbokke het die eerste, derde en vierde toetswedstryde gewen en die rebelle kon nie die droom om die Springbokke in Suid-Afrika te klop verwesenlik nie. Die Geel Bladsye het die toer met R2,5 miljoen geborg wat beskryf is as die grootste rugbyborgskap in Suid-Afrika tot op daardie stadium. Gerugte het die rondte gedoen dat die spelers betaal is, op ’n stadium toe rugby nog ’n streng amateursport was.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbymuseum.co.nz/asp/container_pages/normal_menu/rmArticle.asp?IDID=154 |title=The 1986 Cavaliers Tour |publisher=New Zealand Rugby Museum |accessdate=26 Augustus 2007}} {{dooie skakel}}</ref> Die hoofinpak van die Kavalierstoer in Nieu-Seeland was ontwrigting van die All Blacks se voorbereiding op die eerste [[rugbywêreldbeker]]toernooi in [[Rugbywêreldbeker 1987|1987]]. Die rebelle is baie lig gestraf en slegs vir twee toetswedstryde geskors. Lede van die Kavaliers het maklik gemeng met hul tydelike plaasvervangers, die sogenaamde ‘Baby Blacks’. Die Kavaliers se beproewing op die Suid-Afrikaanse Hoëveld het waarskynlik bygedra tot die All Blacks se oorwinning tydens die eerste wêreldbeker. Meer as die helfte van die span wat Frankryk in die eindstryd geklop het, was voormalige Kavaliers.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/media/photo/cavaliers-rugby-tour-1985 |title=Cavaliers rugby tour, 1986 |work=New Zealand History |publisher=Ministerie van Kultuur en Erfenis |date=12 Junie 2014 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Eers in 1992, ná die apartheidsera, het weer toetswedstryde tussen Nieu-Seeland en Suid-Afrika gereël. Die Springbokke kon nie aan die eerste rugbywêreldbekertoernooi in 1987 deelneem nie, maar ook nie aan die tweede [[Rugbywêreldbeker 1991|Rugbywêreldbekertoernooi in 1991]] nie. In 1989 het ’n Wêreld XV met die toestemming van die Internasionale Rugbyvoetbalraad ’n kitstoer na Suid-Afrika onderneem. Al die belangrike rugbylande, behalwe vir Nieu-Seeland, het spelers aan die span verskaf met tien Walliesers, agt Franse, ses Australiërs, vier Engelse, een Skot en ’n Ier. Dit was weereens ’n privaat georganiseerde toer om die apartheidsboikot te omseil.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/491 |title=1989 World XV tour to South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> === “Reënboognasie” en eerste wêreldbekertitel === Op 2 Februarie 1990 het Suid-Afrika se nuwe staatspresident, [[Frederik Willem de Klerk|FW de Klerk]], dramatiese aankondigings gemaak wat gelei het tot die ontbanning van die [[African National Congress|ANC]], die vrylating van [[Nelson Mandela]] en uiteindelik tot die opheffing van [[Apartheid]] en die eerste [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1994|demokratiese verkiesing vir alle Suid-Afrikaners in 1994]]. Dié politieke veranderinge het spoedig tot Suid-Afrika se terugkeer na internasionale sportdeelname gelei. In Maart 1992 het die “blanke” Suid-Afrikaanse Rugbyraad en die multietniese Suid-Afrikaanse Rugbyunie saamgesluit om die Suid-Afrikaanse Rugbyvoetbalunie te vorm, wat sedert 2005 die naam Suid-Afrikaanse Rugbyunie (SARU) dra. In Julie dieselfde jaar het die Suid-Afrikaanse beheerliggaam aangesluit by die Konfederasie van Afrikarugby (Engels: ''Confederation of African Rugby''; Frans: ''Confédération Africaine de Rugby''; nou [[Rugby Afrika]], RA) en is sedertdien verreweg die vasteland se belangrikste beheerliggaam.<ref name="rugbyafrique" /> Tot in die 1990’s het die Springbokke ’n positiewe wenrekord teen alle teenstanders gehad. Ná Suid-Afrika se hertoetrede tot internasionale rugby in 1992 het die span aanvanklik gesukkel om hulle vorige hoë standaarde te handhaaf. In hul eerste wedstryd ná hertoelating, later “terugkeertoets” genoem, het die Springbokke op 15 Augustus 1992 met 24–27 teen die All Blacks op Ellispark verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/548 |title=1992 New Zealand tour to Australia and South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> As gevolg van die Boipatong-slagting twee maande tevore was die situasie gespanne. Die ANC het voor die afskop van die wedstryd ’n minuut van stilte geëis en daarop aangedring dat die [[Vlag van Suid-Afrika (1928–1994)|vlag van Suid-Afrika]] (“Oranje, Blanje, Blou”) nie gehys word nie en die volkslied, ''[[Die Stem van Suid-Afrika]]'' nie gespeel word nie. Nie een van die vereistes is nagekom nie, waarvolgens die ANC gedreig het om die sportboikot weer in te stel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.washingtonpost.com/archive/politics/1992/08/18/anc-threatens-call-for-renewal-of-rugby-boycott/147de71d-bbe8-42e8-9d5f-28f403c485d3/ |title=ANC Threatens Call for Renewal of Rugby Boycott |publisher=[[The Washington Post]] |author=William Claiborne |date=18 Augustus 1992 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die latere Minister van Sport en Ontspanning, [[Steve Tshwete]], het egter ten gunste van ’n tweede kans vir die ondersteuners gepleit en voorgestel om slegs ’n waarskuwing uit te reik.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.washingtonpost.com/archive/politics/1992/08/20/anc-drops-its-objections-to-s-african-rugby-game/232685e0-6198-4d25-be99-f3bf5ea2984b/ |title=ANC Drops Its Objections To S. African Rugby Game |publisher=[[The Washington Post]] |author=William Claiborne |date=20 Augustus 1992 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Hulle het ook teen die Wallabies in Kaapstad met 3–26 verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/551 |title=1992 Australia tour to South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Later dieselfde jaar het die Springbokke vir die eerste keer weer na die buiteland getoer en in [[Lyon]] met 20–15 teen Frankryk gewen, maar hulle het die tweede toets in [[Parys]] met 16–29 verloor en is ook deur Engeland op [[Twickenham-stadion|Twickenham]] met 33–16 verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/553 |title=1992 South Africa tour to France and England 1993 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In 1993 het die Franse span vir die eerste keer in 13 jaar weer ’n toer na Suid-Afrika onderneem; hulle het die toetsreeks ná ’n oorwinning en ’n gelykop beklink.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/566 |title=1993 France tour to South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die Springbokke het tydens hul toer na Australië in dieselfde jaar twee toetswedstryde verloor en een gewen.<ref>{{fr}} {{cite book |author=Henri Garcia |title=La fabuleuse histoire du rugby |publisher=Éditions de La Martinière |location=Parys |year=2011 |isbn=978-2-7324-4528-1 |pages=830–840}}</ref> Die Springbokke se 1993-toer na Suid-Amerika het, in teenstelling met die eerste toer 13 jaar gelede, sonder enige kontroversie verloop; tydens dié toer het die Springbokke in die eerste twee amptelike toetswedstryde teen die Poemas te staan gekom en albei gewen.<ref>{{es}} {{cite web |url=https://uar.com.ar/wp-content/uploads/1993.pdf |title=Memoria y Balance 1993 |publisher=[[Argentynse Rugbyunie]] |date=15 November 1993 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Eweneens ná ’n onderbreking van 13 jaar het die Springbokke tussen Junie en Augustus 1994 hul eerste toer na Nieu-Seeland onderneem. Hulle het tien van hul elf wedstryde teen provinsiale spanne gewen, terwyl hulle in die drie toetswedstryde teen die All Blacks twee keer (in [[Dunedin]] en [[Wellington, Nieu-Seeland|Wellington]]) verslaan is en in die derde toetswedstryd in [[Auckland]] gelykop gespeel het. Dit was hul ergste toetsreeks in Nieu-Seeland in dié tyd.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugby-talk.com/2014/01/history-the-1994-springbok-tour-to-new-zealand/ |title=History: The 1994 Springbok tour to New Zealand |publisher=rugby-talk.com |date=9 Januarie 2014 |accessdate=8 Mei 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250508155954/https://www.rugby-talk.com/2014/01/history-the-1994-springbok-tour-to-new-zealand/ |archive-date=8 Mei 2025 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 1994 het die Nasionale Sportraad op aansoek van die intussen regerende ANC voorgestel die Springbokke in ''Proteas'' (na die [[Protea]], die Suid-Afrikaanse nasionale blom) te hernoem – soos reeds met die [[Proteas|nasionale krieketspan]] gedoen is. Die Springbokkenteken sou oorspronklik ook deur dié nasionale blom vervang word om met die dubbelsinnige geskiedenis weg te doen. Hierdie stappe is ná die nuutverkose president [[Nelson Mandela]] se ingryping nie geneem nie en beide die spannaam en kenteken het onveranderd gebly. Hy het die Sportraad se lede daarvan oortuig om die deur die apartheid ontstelde simbole met ’n nuwe betekenis te voorsien, wat met die nuwe Suid-Afrika se waardes van ’n verenigde land ooreenstem. Aartsbiskop [[Desmond Tutu]], wat die term “reënboognasie” uitgedink het, het met hierdie voorstel saamgestem. Om enige onrus onder spelers en ondersteuners net voor die [[Rugbywêreldbeker 1995]] in Suid-Afrika te vermy, het die Sportraad toe besluit om die simbole tydelik te behou (in Maart 1996 het die Sportraad die simbole uiteindelik goedgekeur).<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sarugbymag.co.za/how-mandela-saved-the-springbok/ |title=How Mandela saved the Springbok |publisher=SARrugbymag |date=6 Desember 2013 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die naderende rugbywêreldbekertoernooi was die eerste groot sporttoernooi in Suid-Afrika ná die einde van die apartheidsera. In aanloop tot die toernooi is die Springbokke ná aanhoudende oorreding deur Nelson Mandela deur beide blankes en swartes ondersteun en hulle het groot ondersteuning in die hele bevolking geniet. Alhoewel die span multietnies opgetree het, was [[Chester Williams]] die enigste nieblanke speler.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/portal/main.jhtml?view=DETAILS&grid=&xml=/portal/2007/10/19/ftmandela119.xml |title=How Nelson Mandela won the rugby World Cup |publisher=The Daily Telegraph |author=John Carlin |date=19 Oktober 2007 |accessdate=19 April 2009 |archive-url=https://swap.stanford.edu/20090419211812/http://www.telegraph.co.uk/portal/ |archive-date=19 April 2009 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Voor die afskop van die rugbywêreldbekertoernooi was die Springbokke in die negende plek van die wêreldranglys en nie een van die gunstelinge om die toernooi te wen nie. Tydens die groepfase het hulle Australië, [[Roemeense nasionale rugbyspan|Roemenië]] en [[Kanadese nasionale rugbyspan|Kanada]] verslaan. In die kwarteindstryd het hulle [[Samoaanse nasionale rugbyspan|Wes-Samoa]] verslaan en in die naelskraapse halfeindstryd Frankryk. In die eindstryd op [[Ellispark]] het die Springbokke teen die Nieu-Seelandse All Blacks, die eerste span op die wêreldranglys, te staan gekom. Die Springbokke het teen die skynbaar verswakte mededingers met 15–12 in [[ekstra tyd]] gewen, nadat [[Joel Stransky]] die beslissende skepskop aangeteken het, en sodoende tydens hul eerste deelname die rugbywêreldbekertoernooi gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/1995/overview |title=Rugby World Cup 1995: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die All Blacks is skynbaar deur ’n onheilspellende voedselvergiftiging van die vorige dag geteister. Sedertdien doen samesweringsteorië die rondte, waarvolgens Suid-Afrikaanse rugbyamptenare of ’n kelnerin genaamd “Suzie” ’n stof in die All Blacks se ete sou gemeng het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/observer/osm/story/0,,1251765,00.html |title=OSM's sporting plaque |publisher=[[The Guardian]] |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.independent.co.uk/news/rugby-players-food-may-have-been-spiked-1353245.html |title=Rugby players' food may have been spiked |publisher=[[The Independent]] |date=20 November 1996 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyheaven.smh.com.au/articles/2003/08/11/1060588317125.html |title=Suzie never existed |publisher=[[The Sydney Morning Herald]] |accessdate=4 Desember 2003 |archive-url=https://web.archive.org/web/20031204033730/http://www.rugbyheaven.smh.com.au/articles/2003/08/11/1060588317125.html |archive-date=4 Desember 2003 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Tydens die toekenningsgeleentheid het ’n in ’n Springboktrui geklede Nelson Mandela die [[Webb Ellis-beker]] aan die kaptein [[Francois Pienaar]] oorhandig. Hierdie gebaar word as ’n belangrike stap vir die versoening tussen die Suid-Afrikaanse bevolkingsgroepe gesien en as een van die mees simboliese oomblikke in die sportgeskiedenis beskou.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.irishtimes.com/sport/rugby/international/rwc-1-nelson-mandela-hands-the-webb-ellis-cup-to-francois-pienaar-1.2348601 |title=RWC #1: Nelson Mandela hands the Webb Ellis Cup to Francois Pienaar |publisher=The Irish Times |author=Patrick Madden |date=18 September 2015 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> SARFU se president Louis Luyt het op ’n omstrede wyse die na-wedstrydverrigtinge versuur, toe hy by die dinee verklaar het dat die Springbokke die vorige twee Wêreldbekers ook sou gewen het as hulle daaraan kon deelneem. Die dag ná die Wêreldbekeroorwinning het die [[Xhosa]]woord vir die Springbokke, ''Amabokoboko!'' as die opskrif van die [[Sowetan]] se sportafdeling verskyn.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.amabokoboko.com/amabokoboko-sport-7.html |title=About Amabokoboko |publisher=amabokoboko.com |accessdate=27 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200927105135/https://amabokoboko.com/amabokoboko-sport-7.html |archive-date=27 September 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Krisisse in 1995 tot 1997 sou egter later aantoon dat alles nog nie wel was met etniese aangeleenthede in Suid-Afrikaanse Rugby nie. === Begin van die professionele tydperk === [[Lêer:Bob Skinstad.jpg|duimnael|Bobby Skinstad wat in 1997 vir die Springbokke begin speel het <small>(foto 2007 teen Samoa)</small>]] [[Lêer:South Africa vs Georgia - WC 2003.jpg|duimnael|Die Springbokke teen Georgië tydens die [[Rugbywêreldbeker 2003]] – die Springbokke het met 46–19 gewen]] [[Lêer:Springbok-All Black lineout in tri nations 2006.jpg|duimnael|Victor Matfield wen die bal in ’n lynstaan teen die All Blacks in Wellington]] [[Lêer:Wallabies vs Springboks lineout.jpg|duimnael|’n Lynstaan tydens die Drienasie-wedstryd tussen die Wallabies en die Springbokke op 7 Julie 2007]] Om die toenemende oorskakeling van goeie spelers na finansieel-gevestigde [[rugby league]]-spanne teen te werk het die Internasionale Rugbyvoetbalraad in Augustus 1995 besluit om van rugby ’n professionele sport te maak. In dieselfde jaar het die beheerliggame van Suid-Afrika, Nieu-Seeland en Australië die konsortium SANZAR gestig om televisie-uitsaairegte vir twee nuwe kompetisies te verkoop, die internasionale kompetisie Super 12 (nou [[Superrugby]]) en die Drienasiesreeks van die nasionale spanne (nou [[Die Rugbykampioenskap]]).<ref>{{en}} {{cite book |author=Bob Howitt |title=SANZAR Saga: Ten Years of Super 12 and Tri-Nations Rugby |publisher=HarperCollins Publishers |location=New York |year=2005 |isbn=1-86950-566-2 |pages=7}}</ref> Aangesien die nuwe toernooie min plek vir maandelange oorsese toere gelaat het, het dié tradisie uit die amateurtydperk vinnig tot ’n einde gekom (behalwe vir die vierjaarlikse Leeustoere). Op die veld is die Springbokke swaar getref deur afrigter [[Kitch Christie]] se uittrede in 1996 nadat hy met [[leukemie]] gediagnoseer is. Die Springbokke het al 14 hul toetswedstryde gewen terwyl Christie die afrigter was. Suid-Afrika het daarna ’n insinking beleef en gesukkel in beide die provinsiale [[1996 Super 12-seisoen|Super 12]] en die [[1996-Drienasiesreeks|Drienasiesreeks]] met Nieu-Seeland en Australië.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/61?Stagione=1996 |title=1996 Super 12 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=1996 |title=1996 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens die laaste toer volgens die ou tradisie deur Suid-Afrika in 1996 het die All Blacks die toetsreeks met 2–1 beklink en wraak geneem vir die nederlaag tydens die rugbywêreldbekereindstryd.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rnz.co.nz/news/sport/395187/all-blacks-vs-springboks-the-memorable-moments |title=All Blacks vs Springboks: The memorable moments |publisher=Radio New Zealand |author=Matt Chatterton |date=25 Julie 2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In 1997 is die afrigter [[André Markgraaff]] verplig om te bedank, nadat hy ’n rassistiese opmerking oor die foon gemaak het wat openbaar gemaak is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.independent.co.uk/news/world/sa-rugby-coach-quits-over-racist-outburst-1279426.html |title=SA rugby coach quits over racist outburst |publisher=[[The Independent]] |date=19 Februarie 1997 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Sy opvolger [[Carel du Plessis]] het ook nie lank gehou nie, nadat die Springbokke tydens die Leeus se 1997-toer na Suid-Afrika en die [[1997-Drienasiesreeks]] swak presteer het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/1997-south-africa/ |title=1997 South Africa |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=1997 |title=1997 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Hy is deur [[Nick Mallett]] opgevolg, wat die Springbokke terug na sukses geneem het. In 1998 het Mallett en die nuwe kaptein [[Gary Teichmann]] ’n rekordwenlopie behaal met 17 opeenvolgende toetsoorwinnings wat die [[1998-Drienasiesreeks]] ingesluit het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://sarugbystats.co.za/south-africas-17-test-wins-in-a-row/ |title=South Africa's 17 test wins |publisher=sarugbystats.com |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Christie is dié jaar oorlede. Die Springbokke het die [[Rugbywêreldbeker 1999]] as verdedigende kampioen aangepak. Tydens die groepfase het hulle Skotland, [[Spaanse nasionale rugbyspan|Spanje]] en [[Uruguaanse nasionale rugbyspan|Uruguay]] verslaan en in die kwarteindstryd Engeland. In die halfeindstryd op Twickenham is hulle in ’n taai wedstryd deur die latere kampioen Australië verslaan. Die Springbokke het wel daarin geslaag om die derde plek te behaal deur die All Blacks met 22–18 op die [[Millennium-stadion]] in Cardiff te klop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/1999/overview |title=Rugby World Cup 1999: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Ná die teleurstellende [[2000-Drienasiesreeks]] het Mallett die beheerliggaam van gierigheid beskuldig, aangesien kaartjies teen baie hoë pryse verkoop is. Die beheerliggaam het met die beskuldiging gereageer, dat Mallett die sport diskrediteer het. Net voor die begin van die eerste dissiplinêre verhoor het hy bedank.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/rugbyunion/international/england/9159141/Former-South-Africa-and-Italy-coach-Nick-Mallett-brings-formidable-pedigree-to-the-fight-for-the-England-job.html |title=Former South Africa and Italy coach Nick Mallett brings formidable pedigree to the fight for the England job |publisher=[[The Daily Telegraph]] |author=Brendan Gallagher |date=22 September 2015 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Onder Mallett se opvolgers [[Harry Viljoen]] en [[Rudolf Straeuli]] was die Springbokke blykbaar op ’n laagtepunt. Op 23 November 2002 het die Springbokke hulle ergste nederlaag in dié tyd op Twickenham teen Engeland gely (met 3–53). Tydens die wedstryd het die al hoe moedeloser Suid-Afrikaanse span die Engelse spelers met fisiese aanvalle begin teiken. Beeldmateriaal van die wedstryd dui daarop dat die kaptein [[Corné Krige]] ’n voorbok in die optrede was.<ref name="krige">{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/international/2525929.stm |title=Krige in the spotlight |publisher=[[BBC]] |date=28 November 2002 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In die 2002/3-seisoen het die Springbokke ook met rekordtellings teen Frankryk, Skotland en die All Blacks verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2002/nov/25/rugbyunion.englandrugbyunionteam |title=England earn credit but Springboks only contempt |publisher=[[The Guardian]] |author=Robert Kitson |date=25 November 2002 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die aanloop tot die Springbokke se [[Rugbywêreldbeker 2003]]-veldtog het heelwat opskudding veroorsaak. Gedurende die oefenkamp voor die kompetisie was daar ’n wydgepubliseerde onderonsie tussen die wit speler Geo Cronjé en die bruin speler Quinton Davids. Albei is uit die span weggelaat en Cronjé is voor ’n tribunaal gehaal om op aantygings dat sy aksies rasgemotiveer was te antwoord. Cronjé is uiteindelik kwytgeskeld.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2003/aug/29/rugbyunion1 |title=Springboks kick out Cronje for racism |publisher=[[The Guardian]] |author=Andy Colquhoun |date=29 Augustus 2003 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In September het die Springbokke op ’n militêre-styl ''boot camp'' genaamd “Kamp Staaldraad” in die bos naby [[Thabazimbi]] byeengekom. Toe twee maande later besonderhede en videomateriaal van Kamp Staaldraad uitgelek is, het die Suid-Afrikaanse rugbyondersteuners met misnoeë gereageer, aangesien die spelers in die kamp onmenslik behandel is en vernederende teisteringe moes ondergaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://edition.cnn.com/2003/SPORT/11/16/safrica.rugby.tactics/index.html |title=Springbok rugby secrets laid bare |publisher=[[CNN]] |date=17 November 2003 |accessdate=7 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240907111336/https://edition.cnn.com/2003/SPORT/11/16/safrica.rugby.tactics/index.html |archive-date=7 September 2024 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die uiteindelike toernooi het teleurstellend verloop: Hulle het tydens die groepfase maklik teen Uruguay en [[Georgiese nasionale rugbyspan|Georgië]] gewen, maar Argentinië is met slegs een punt geklop en in die laaste groepwedstryd is hulle deur die latere kampioen Engeland verneder. In die kwarteindstryd is hulle deur die All Blacks uitgeskakel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2003/overview |title=Rugby World Cup 2003: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Na die wêreldbekerdebakel was die Bokafrigter [[Rudolf Straeuli]] in die spervuur, nie net as gevolg van die span se powere prestasie nie maar ook as gevolg van sy rol in die organisering van Kamp Staaldraad. Hy het bedank en in Februarie 2004 is Jake White as die nuwe afrigter aangewys. White het tevore die o/21-Springbokspan afgerig wat die eerste o/21-Rugbywêreldbeker in 2002 gewen het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.abc.net.au/news/2004-02-14/new-springbok-coach-white-out-to-avoid-errors-of/136398 |title=New Springbok coach White out to avoid errors of the past |publisher=Australian Broadcasting Corporation |date=14 Februarie 2004 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die Bokke het hierna voortgegaan om aan die rugbywêreld te bewys dat hulle gereed was om na hulle voormalige glorie terug te keer. Hulle het in ’n tweetoetsreeks Ierland weggevee en Wallis in die span se besoek aan die Suidelik Halfrond in Junie 2004 verslaan, waarop ’n oorwinning oor die [[Pasifiese Eilanders]] gevolg het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/779 |title=2004 Ireland tour to South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/777 |title=2004 Wales tour to Argentina and South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/781 |title=2004 Pacific Islanders tour to Australasia and South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die [[2004-Drienasiesreeks]] het met die nouste eindresultaat in dié tyd geëindig: Al drie spanne het twee oorwinnings en nederlae elk aangeteken, maar as gevolg van ’n beter puntestand het die Springbokke hul tweede titel na 1998 ingepalm.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2004 |title=2004 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In November 2004 het die Springbokke vertrek op ’n ambisieuse Grand Slam-toerpoging. Hulle is egter beslissend deur Engeland verslaan en het op omstrede wyse teen Ierland verloor. Die span het egter wel daarin geslaag om in ’n harde stryd teen Wallis te wen en het met Skotland maklik afgereken.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/786 |title=2004 South Africa tour to UK, Ireland and Argentina |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Hoewel die toer nie voldoen het aan die verwagtinge wat geskep is nie, het dit bewys dat die Springbokke die insinking van die afgelope jare te bowe gekom het. Die Springbokke se herstel is beloon met ’n reeks IRR-toekennings. Die Bokke is aangewys as die IRR se “span van die jaar”, Jake White as “afrigter van die jaar” en die jong flank Schalk Burger as “speler van die jaar”.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rte.ie/sport/rugby/2004/1129/187854-burger/ |title=Burger scoops top player accolade |publisher=RTÉ |date=29 November 2004 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Op 11 Junie 2005 het die Springbokke hulle hoogste oorwinning in dié tyd oor Uruguay aangeteken: ’n 134–3 in [[Oos-Londen]]. Die Zimbabwies-gebore [[Tonderai Chavhanga]] het ses drieë in dié wedstryd gedruk om [[Stefan Terblanche]] se vorige rekord van vyf te verbeter.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.abc.net.au/news/2005-06-12/springboks-smash-records-with-uruguay-rout/1591678 |title=Springboks smash records with Uruguay rout |publisher=ABC |date=12 Junie 2005 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die span het tweede geëindig in die [[2005-Drienasiesreeks]] nadat hulle deur die All Blacks geklop is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2005 |title=2005 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die jaar het geëindig met oorwinnings oor Argentinië en Wallis en ’n nederlaag teen Frankryk in Parys.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/809 |title=2005 South Africa tour to Argentina and Europe |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Met verskeie nuwe spelers het die 2006-Springbokke weggespring met twee oorwinnings oor Skotland in Suid-Afrika voordat hulle teen Frankryk verloor het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/827 |title=2006 Scotland tour to South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/831 |title=2006 France tour to Romania and South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens ’n swak begin van die [[2006-Drienasiesreeks]] het die Springbokke met 0–49 teen die Wallabies verloor. Die Springbokke het beter vertonings gelewer in die volgende twee wedstryde en naelskraap in die laaste minute van die tweede toets teen Australië verloor. Suid-Afrikaanse ondersteuners se oproep vir ’n meer ''expansive'' rugbystyl is deur White beantwoord met die samestelling van ’n meer uitdagende span. Die span het Suid-Afrika se verloorlopie van vyf wedstryde beëindig deur die All Blacks met 21–20 op die [[Royal Bafokeng-stadion]] te klop in die eerste toetswedstryd wat op dié landelike stadion naby [[Rustenburg]] gespeel is. In Julie 2006 het die Springbokafrigter Jake White die pers meegedeel dat hy nie toegelaat is om sommige wit spelers te kies nie “as gevolg van transformasie” – ’n verwysing na die ANC-regering se beleid wat daarop gemik is om historiese raswanbalanse in nasionale sport teen te werk.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/sport/news/article.cfm?c_id=4&objectid=10394794 |title=Chili cure for Springbok ills |publisher=[[The New Zealand Herald]] |author=Paul Lewis |date=5 Augustus 2006 |accessdate=19 Junie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200619044211/https://www.nzherald.co.nz/sport/news/article.cfm?c_id=4&objectid=10394794 |archive-date=19 Junie 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die hoogtepunt van Suid-Afrika se Europatoer was ’n 25–14 oorwinning oor Engeland op Twickenham, ná nederlae teen Ierland en Engeland die vorige week.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/837 |title=2006 South Africa tour to England and Ireland |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> ’n Suid-Afrika XV het ook teen ’n Wêreld XV gewen tydens die toer by die Walkersstadion in [[Leicester]]. === Tweede wêreldbekertitel en daarna === [[Lêer:Percy Montgomery against Samoa.jpg|duimnael|Springbokheelagter [[Percy Montgomery]] vleg sy pad oop na die doellyn tydens die toets teen Samoa op Saterdag, 9 Junie 2007 op [[Ellispark-stadion|Ellispark]] in [[Johannesburg]]. Montgomery het dié drie in die drie-en-sestigste minuut gedruk om sy 700ste punt in toetsrugby aan te teken. Die Springbokke het Samoa met 35–8 geklop.]] [[Lêer:09-09-07 058.jpg|duimnael|Die Springbokke voor hul [[Rugbywêreldbeker 2007]]-wedstryd teen Samoa]] [[Lêer:Springbok parade.jpg|duimnael|[[Bryan Habana]] wys die [[Webb Ellis-beker]] in 2007]] [[Lêer:South Africa vs Fiji 2011 RWC (2).jpg|duimnael|Die Springbokke teen Fidji tydens die [[Rugbywêreldbeker 2011]]]] [[Lêer:South Africa vs USA 2015 RWC (8).jpg|duimnael|Suid-Afrika teen die VSA tydens die [[Rugbywêreldbeker 2015]]]] Die Springbokke se voorbereiding vir die [[Rugbywêreldbeker 2007]] in Frankryk is afgeskop met twee toetsoorwinnings oor ’n besoekende Engelse span; met 58–10 op 26 Mei in [[Bloemfontein]] en met 55–22 op 2 Junie in [[Pretoria]]. Die Engelse span was egter nie ’n volstoomspan nie met 35 Engelse spelers wat as gevolg van klubverpligtinge en beserings vir die toer nie beskikbaar was nie, maar ook weens siektes en beserings terwyl hulle in Suid-Afrika was.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/6711699.stm |title=Wilkinson leads battered England |publisher=[[British Broadcasting Corporation|BBC]] |date=1 Junie 2007 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die oorwinning oor Engeland is opgevolg deur ’n 35–8-oorwinning op 9 Junie oor [[Samoaanse nasionale rugbyspan|Samoa]] teen wie Suid-Afrika later in groep A in die wêreldbeker sou kragte meet. Tydens die [[2007-Drienasiesreeks]] het Suid-Afrika Australië op Nuweland op 16 Junie met 22–19 geklop en op 23 Junie in [[Durban]] met 21–26 teen die All Blacks verloor in die tuisbeen van Suid-Afrika se veldtog. Ná vyf toetswedstryde in minder as ’n maand is daar te midde van groot omstredenheid besluit om 20 van Suid-Afrika se topspelers te laat rus tydens die wegbeen van die Drienasiesreeks in Nieu-Seeland en Australië. Die sogenaamde “tweede span” verras egter deur ’n goeie vertoning te lewer en op 7 Julie met slegs 17–25 teen Australië te verloor. Die All Blacks moes hard werk vir hul 33–6-oorwinning in [[Christchurch]] op 14 Julie waarin dit Nieu-Seeland 69 minute geneem het voordat hulle teen die Springbokke ’n drie gedruk het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nytimes.com/2007/07/15/sports/15iht-rugby.1.6661413.html |title=Rugby Union: A halting victory adds more tarnish to All Blacks's aura |publisher=[[The New York Times]] |date=15 Julie 2007 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die Springbokke se plaaslike voorbereidings is afgesluit met ’n vriendskaplike wedstryd teen [[Namibiese nasionale rugbyspan|Namibië]] op Nuweland wat hulle met 105–13 gewen het. Tydens Suid-Afrika se eerste wedstryd in Europa in 2007 het die Bokke nie juis oortuig met ’n 18–3-oorwinning oor die [[Ierland|Ierse]] klubspan Connacht in [[Galway]] nie.<ref>{{af}} {{cite web |url=http://www.dieburger.com/Stories/Sport/15.0.2978835574.aspx |title=Rugby-piekniek verby |publisher=Die Burger |accessdate=28 September 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928121805/http://www.dieburger.com/Stories/Sport/15.0.2978835574.aspx |archive-date=28 September 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Op 25 Augustus 2007 het die Springbokke egter beter vertoon in ’n oortuigende 27–3-oorwinning oor Skotland op Murrayfield.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/947 |title=2007 South Africa tour to UK and Ireland |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Voor die afskop van die Rugbywêreldbeker 2007 in Frankryk is die uitgeruste Springbokke as een van die gunstelinge beskou om die toernooi te wen. Hulle het hul groepwedstryde teen Samoa, Engeland en die VSA maklik gewen, maar teen Tonga het hulle ’n nederlaag net naelskraap vermy. Ná oorwinnings oor Fidji met 37–20 in die kwarteindstryd en oor Argentinië met 37–13 in die halfeindstryd het die Springbokke teen Engeland te staan gekom. In die eindstryd klop Suid-Afrika Engeland met 15–6 om die Webb Ellis-beker vir ’n tweede keer omhoog te hou.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2007/overview |title=Rugby World Cup 2007: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die telling, waarin geen drieë gedruk is nie, is behaal met vier strafskoppe deur [[Percy Montgomery]] en een deur [[François Steyn]], teenoor die twee van Engeland se Jonny Wilkinson. Vervolgens het Suid-Afrika vir die eerste keer die eerste plek op die wêreldranglys behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/7052822.stm |title=World Cup final 2007 |publisher=[[BBC]] |author=James Standley |date=20 Oktober 2007 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Ná die Springbokke se triomf tydens die Rugbywêreldbeker 2007 is hulle as die IRR se “span van die jaar”, Jake White as “afrigter van die jaar” en die vleuel [[Bryan Habana]] as “speler van die jaar” aangewys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/tournaments/awards/past-winners/2007 |title=IRB Awards 2007 |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=2007 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Daarna het hulle Laureus se toekenning as “span van die jaar” gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.laureus.com/world-sports-awards/2008/laureus-world-team-of-the-year/south-africa-rugby-union-team |title=South Africa Rugby Union Team |publisher=Laureus Wêreldsporttoekennings |date=2008 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Ná die bedanking van White is [[Peter de Villiers]] in Januarie 2008 as die eerste nieblanke afrigter aangestel. Hy het tien gekleurde spelers vir sy eerste span benoem, wat die jaar met twee oorwinnings oor Wallis en een oorwinning oor Italië afgeskop het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/953 |title=2008 Wales tour to South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/955 |title=2008 Italy tour to South Africa and Argentina |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens die [[2008-Drienasiesreeks]] het die Springbokke ’n reeks van vyf tuisoorwinnings deur die All Blacks beëindig, nadat Suid-Afrika Nieu-Seeland met 30–28 in [[Dunedin]] verslaan het; dit was ook die Springbokke se eerste oorwinning oor hul mededinger sedert 1998. Daarbenewens is [[Carisbrook]] as ’n soort vestiging van die All Blacks beskou, aangesien die Springbokke gedurende sewe pogings sedert 1921 nie daarin geslaag het om op dié stadion ’n oorwinning te behaal nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.news24.com/Sport/Top-10-Bok-highs-under-Div-20101125 |title=Top 10 Bok highs under Div |publisher=[[Nuus24]] |date=25 November 2010 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Gedurende dieselfde toernooi het die Springbokke die hoogste oorwinning in dié tyd oor die Wallabies aangeteken, nadat Suid-Afrika hulle met 53–8 verslaan het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theroar.com.au/2008/08/31/springboks-inflict-wallabies-worst-test-loss-ever/ |title=Springboks inflict Wallabies' worst Test loss ever |publisher=The Roar |author=David Beniuk |date=30 Augustus 2008 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Nadat die Springbokke in die vier oorblywende wedstryde verslaan is, het hulle nogtans in die laaste plek van die toernooi geëindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2008 |title=2008 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Daarna het hulle egter Wallis (met 20–15), Skotland (met 14–10) en Engeland (met 42–6) tydens die 2008-eindjaarrugbytoetsreeks verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/960 |title=2008 South Africa tour to British Isles |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die 2009-seisoen was meer suksesvol. Die Britse en Ierse Leeus het een van hul intussen skaars toere na Suid-Afrika onderneem. Die Springbokke het twee van die drie toetswedstryde gewen en sodoende die toetsreeks met 2–1 beklink.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/8133265.stm |title=South Africa 9-28 Lions |publisher=[[BBC]] |date=4 Julie 2009 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die Springbokke het ook die [[2009-Drienasiesreeks]] op ’n oortuigende manier ingepalm, nadat hulle vyf van die ses wedstryde gewen het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2009 |title=2009 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Hulle het egter hul 2009-eindjaarrugbytoetsreeks verloor nadat die Springbokke deur beide Frankryk en Ierland geklop is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/982 |title=2009 South Africa tour to Europe |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Suid-Afrika was vervolgens sy top-posisie op die IRR-ranglys kwyt. Nogtans is die Springbokke deur die IRR as die “span van die jaar” aangewys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/tournaments/awards/past-winners/2009 |title=IRB Awards 2009 |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=2009 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die Springbokke se Junie 2010-toetsveldtog het ’n oorwinning oor Frankryk ingesluit, hul eerste oorwinning oor die Franse sedert 2005<ref name="supersport1">{{en}} {{cite web |url=http://www.supersport.com/rugby/springboks/news/100612/Aplons_brace_buries_hapless_French |title=Aplon's brace buries hapless French |publisher=Supersport |date=12 Junie 2010 |accessdate=24 Maart 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190324000711/https://www.supersport.com/rugby/springboks/news/100612/Aplons_brace_buries_hapless_French |archive-date=24 Maart 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Tydens die [[2010-Drienasiesreeks]] het die Springbokke egter sleg gevaar, slegs een oorwinning aangeteken en in die derde plek van die wêreldranglys geëindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.supersport.com/rugby/springboks/news/100710/Boks_bullied_into_defeat |title=Boks bullied into defeat |publisher=[[SuperSport]] |accessdate=24 Maart 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190324000700/https://www.supersport.com/rugby/springboks/news/100710/Boks_bullied_into_defeat |archive-date=24 Maart 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Op 6 November 2010 het die Springbokke die eer gehad om die eerste besoekende span in die nuwe [[Aviva-stadion]] in [[Dublin]] te wees.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/irish/8296992.stm |title=SA to play in Aviva rugby opener |publisher=[[BBC]] |date=8 Oktober 2009 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die Springbokke het tydens die 2010-eindjaarrugbytoetsreeks gepoog om ná vyf dekades hul eerste Grand Slam te behaal. Hulle het wél daarin geslaag om Ierland, Wallis en Engeland te verslaan, maar hulle is op ’n verrassende manier deur Skotland geklop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.news24.com/Sport/Boks-trail-at-Murrayfield-20101120 |title=Boks' Grand Slam hopes end |publisher=[[Nuus24]] |date=20 November 2010 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens die [[2011-Drienasiesreeks]] het Peter de Villiers in voorbereiding op die komende [[Rugbywêreldbeker 2011]] in Nieu-Seeland van sy spelers laat rus (waarvolgens hulle laaste geëindig het).<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2011 |title=2011 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In teenstelling met die 2007-toernooi het hierdie taktiek dié keer egter misluk. Die Springbokke het hul groepwedstryde teen Wallis, Fidji, Namibië en Samoa gewen, maar hulle is met 9–11 in die naelskraapse kwarteindstryd deur die Wallabies uitgeskakel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2011/overview |title=Rugby World Cup 2011: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die Springbokke het onder hul nuwe afrigter [[Heyneke Meyer]] die 2012-seisoen met twee oorwinnings en een gelykop teen Engeland afgeskop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/1029 |title=2012 England tour to South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Ná die aansluiting van Argentinië by die Drienasiesreeks het dié toernooi [[die Rugbykampioenskap]] geword. Tydens die eerste [[2012-Rugbykampioenskapreeks|Rugbykampioenskapreeks]] het die Springbokke slegs twee oorwinnings aangeteken en teen die nuweling uit Argentinië slegs gelykop gespeel.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2012 |title=2012 The Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens die [[2012 eindjaarrugbytoetsreeks]] het die Springbokke drie naelskraapse oorwinnings oor Ierland, Skotland en Wallis aangeteken.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/1038 |title=2012 South Africa tour to UK and Ireland |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Dié wenreeks is in Junie 2013 met oorwinnings oor Italië, Skotland en Samoa voortgesit.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/130?Stagione=2013 |title=2013 Castle Beer Series |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens die [[2013-Rugbykampioenskapreeks]] was die Springbokke op die punt om dié toernooi te wen, maar hulle is in die beslissende laaste tuiswedstryd deur die All Blacks geklop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2013 |title=2013 The Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Daarteenoor was die [[2013 eindjaarrugbytoetsreeks]] meer suksesvol, nadat die Springbokke drie oorwinnings aangeteken het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/1058 |title=2013 South Africa tour to British Isles and France |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Ná oorwinnings oor Wallis en Skotland tydens die Junie 2014-toetswedstryde het die Springbokke blykbaar hul pad na sukses voortgesit, maar hulle is tydens die [[2014-Rugbykampioenskapreeks]] deur Australië en Nieu-Seeland verslaan, waardeur hulle die toernooi-oorwinning ten spyte van vier oorwinnings misgeloop het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/1074 |title=2014 Wales tour to South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/1073 |title=2014 Scotland tour to America and South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2014 |title=2014 The Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Hulle het dié jaar met nederlae teen Ierland en Wallis afgesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/1083 |title=2014 South Africa tour to UK, Ireland and Italy |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Daarna het die vleuel [[Schalk Burger]] Laureus se toekenning as “terugkoms van die jaar” gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.laureus.com/world-sports-awards/2015 |title=Laureus World Sports Awards 2015 winners & nominees |publisher=Laureus Wêreldsporttoekennings |date=2015 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In voorbereiding op die daaropvolgende [[Rugbywêreldbeker 2015]] in Engeland is die [[2015-Rugbykampioenskapreeks]] in ’n verkorte formaat beslis. Suid-Afrika het al sy drie wedstryde verloor en in die laaste plek geëindig. Gedurende die laaste wedstryd van die toernooi het die Springbokke ’n geskiedkundige nederlaag gely: Suid-Afrika is in Durban deur Argentinië met 25–37 verslaan; dit was die Poemas se eerste oorwinning oor die Springbokke.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/story/270873.html |title=Argentina shock Springboks for historic victory in Durban |publisher=ESPNscrum |date=8 Augustus 2015 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Vyf weke later het die Springbokke hierdie nederlaag blykbaar nog nie oorgekom nie, toe hulle in hul eerste groepwedstryd vir die eerste keer teen [[Japannese nasionale rugbyspan|Japan]] te staan gekom het. Die buiteperde, wat voor die afskop van die wedstryd heeltemal laer geag is, het in [[Brighton]] een van die grootste verrassings in die rugbygeskiedenis behaal, nadat hulle die Springbokke met 34–32 verslaan het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/34269878 |title=Rugby World Cup 2015: South Africa 32–34 Japan |publisher=[[BBC]] |date=19 September 2015 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{de}} {{cite web |url=https://www.spiegel.de/sport/sonst/rugby-wm-japan-schafft-sensation-gegen-suedafrika-a-1053809.html |title=Japan bejubelt Sensation |publisher=Der Spiegel |date=19 September 2015 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Ná oorwinnings oor Samoa, Skotland en die VSA het die Springbokke nogtans die eerste plek in Groep B behaal. Nadat hulle tydens die kwarteindstryd Wallis met 23–19 verslaan het, is hulle in die naelskraapse halfeindstryd deur die latere kampioen Nieu-Seeland met 20–18 uitgeskakel. Tydens die klein finale om die derde plek het die Springbokke aan die Poemas wraak geneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2015/overview |title=Rugby World Cup 2015: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> === Vanaf laagtepunt tot die vierde wêreldbekertitel === [[Lêer:Bokke Webb Ellis-beker toer JHB 20191107 145608.jpg|duimnael|Die Springbokke tydens hul toer deur Suid-Afrika in Johannesburg nadat hulle die [[Rugbywêreldbeker 2019]] in Japan gewen het]] [[Lêer:Adelaide Oval hosts Wallabies and Springboks Rugby Union 27 August 2022.jpg|duimnael|Australië teen Suid-Afrika tydens die [[2022-Rugbykampioenskapreeks]] in Adelaide]] [[Allister Coetzee]] het in 2016 by Heyneke Meyer as afrigter van die Springbokke oorgeneem. In Junie 2016 het die Springbokke die Iere vir drie toetswedstryde gehuisves (twee oorwinnings en een nederlaag).<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/1111 |title=2016 Ireland tour to South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die daaropvolgende [[2016-Rugbykampioenskapreeks]] het die Springbokke ná twee oorwinnings in ses wedstryde in die derde plek afgesluit. Tydens dié toernooi moes hulle hul eerste wegnederlaag teen Argentinië in [[Salta]] met 24–26<ref>{{en}} {{cite web |url=https://super.rugby/therugbychampionship/news/argentina-edge-out-south-africa-in-salta/ |title=Argentina edge out South Africa in Salta |publisher=[[Superrugby]] |date=28 Augustus 2016 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> en hul ergste tuisnederlaag teen die All Blacks in Durban met 15–57 verduur.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://super.rugby/therugbychampionship/news/all-blacks-cruise-to-perfect-trc-clean-sweep/ |title=All Blacks Cruise to Perfect TRC Clean Sweep |publisher=[[Superrugby]] |date=8 Oktober 2016 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In die drie toetswedstryde aan die einde van die jaar is die Springbokke ook verslaan. Onder andere is hulle op 19 November vir die eerste keer ooit deur Italië verslaan, nadat hulle naelskraap in [[Florence]] met 18–20 verloor het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2016/nov/19/italy-beat-south-africa-first-time |title=Italy celebrate famous first win over sorry South Africa |publisher=[[The Guardian]] |date=9 November 2016 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Ondanks sy swak wenrekord het die beheerliggaam agter Coetzee geskaar. Die vertroue in hom is aanvanklik vergoed, toe die Springbokke in Junie 2017 drie agtereenvolgende oorwinnings oor Frankryk en aan die begin van die [[2017-Rugbykampioenskapreeks]] twee oorwinnings oor Argentinië aangeteken het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/1137 |title=2017 France tour to South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2017 |title=2017 The Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Gedurende die verdere toernooi het hulle egter nie meer oortuig nie: Hulle is op 16 September in [[North Shore City]] deur die All Blacks met 57–0 verslaan, die swakste telling vir die Springbokke in hul geskiedenis.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2017/sep/16/new-zealand-south-africa-rugby-championship-all-blacks-irresistible-record-defeat-report |title=All Blacks irresistible in remarkable 57-0 drubbing of South Africa |publisher=[[The Guardian]] |date=16 September 2017 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In November dieselfde jaar is hulle deur die Iere met 38–3 weg verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espn.co.uk/rugby/report?gameId=291261&league=289234 |title=Ireland humble the Springboks in one-sided affair in Dublin |publisher=ESPNscrum |date=11 November 2017 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Coetzee is deur [[Rassie Erasmus]] vervang en Erasmus het die opdrag gekry om die Springbokke vanuit hul laagtepunt te neem. In Junie 2018 het hulle twee oorwinnings oor Engeland aangeteken en tydens die [[2018-Rugbykampioenskapreeks]] het hulle die tweede plek behaal; tydens dié toernooi het hulle slegs naelskraapse nederlae gely.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/1426 |title=2018 England tour to South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2018 |title=2018 The Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Aan die einde van die jaar was hul wenrekord geëwenaar.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/1435 |titele=2018 South Africa tour to British Isles and France |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens die verkorte [[2019-Rugbykampioenskapreeks]] het die Springbokke twee oorwinnings en een gelykop aangeteken, waardeur hulle dié toernooi vir die eerste keer gewen het; as die vorige toernooi, die Drienasiereeks, in ag geneem word, was dit hul eerste toernooi-oorwinning in tien jaar én ná die aansluiting van Argentinië in 2012.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://super.rugby/therugbychampionship/news/springboks-thrash-argentina-to-clinch-rugby-championship-crown/ |title=Springboks thrash Argentina to clinch Rugby Championship crown |publisher=[[Superrugby]] |date=11 Augustus 2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Voor die afskop van die [[Rugbywêreldbeker 2019]] in Japan was die Springbokke een van die gunstelinge om die toernooi te wen. Alhoewel hulle in die eerste groepwedstryd deur die All Blacks verslaan is, het hulle ná goeie oorwinnings oor Namibië, Italië en Kanada die uitklopfase gemaklik bereik. In die kwarteindstryd het hulle die gasheer Japan verslaan en in die halfeindstryd Wallis. Die eindstryd tussen Suid-Afrika en Engeland was ’n herontmoeting van die 2007-eindstryd, maar dié keer het die Springbokke met 32–12 ’n makliker sege aangeteken en hul derde wêreldbekertitel ingepalm. Hierdie sukses is uit verskeie redes noemenswaardig: Die Springbokke het die vorige rekord van die All Blacks geëwenaar, hulle is die eerste wêreldkampioen wat tydens die groepfase ’n nederlaag gely en [[Siya Kolisi]] is die eerste swart kaptein wat die Webb Ellis-beker omhoog gehou het; hy het vervolgens die nommer 6-trui aan president [[Cyril Ramaphosa]] oorhandig in herinnering aan Nelson Mandela wat dié trui tydens die Rugbywêreldbeker 1995 ná Suid-Afrika se oorwinning gedra het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://edition.cnn.com/2019/11/02/sport/south-africa-rugby-world-cup-final-spt-intl/index.html |title=Why South Africa's Rugby World Cup victory means so much more |publisher=[[CNN]] |author=Daniel Gallan |date=4 November 2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Ná die afloop van die Rugbywêreldbeker 2019 was die Springbokke eerste op Wêreldrugby se wêreldranglys.<ref name="ranglys" /> Die Bokke is aangewys as Wêreldrugby se “span van die jaar”, [[Rassie Erasmus]] as “afrigter van die jaar” en die slot [[Pieter-Steph du Toit]] as “speler van die jaar”.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/news/538564 |title=Du Toit and Scarratt named World Rugby Players of the Year 2019 |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=3 November 2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Daarna het hulle Laureus se toekenning as “span van die jaar” gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.laureus.com/world-sports-awards/2020/laureus-world-team-of-the-year/south-africa-men-s-rugby-team |title=South Africa Men's Rugby Union Team |publisher=Laureus Wêreldsporttoekennings |date=2020 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In Januarie 2020 het [[Jacques Nienaber]] Rassie Erasmus opgevolg, wat die Suid-Afrikaanse beheerliggaam se rugbydirekteur geword het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://apnews.com/article/1373337688034cb7c88be44561b42cd3 |title=Nienaber replaces Erasmus as coach of world champ Springboks |publisher=Associated Press |author=Gerald Imrayap |date=24 Januarie 2020 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die Springbokke het vanweë die wêreldwye [[Covid-19-pandemie]] nie aan die [[2020-Drienasiesreeks]] deelgeneem nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2020 |title=2020 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die Britse en Ierse Leeus se 2021-toer was vir Suid-Afrika die terugkeer na die internasionale speelprogram, hoewel van die wedstryde sonder toeskouers moes plaasvind. Die gasheer het dié reeks met 2–1 beklink.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/58130765 |title=South Africa 19–16 British and Irish Lions: Morne Steyn's late penalty wins series |publisher=[[BBC]] |author=Becky Grey |date=7 Augustus 2021 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die daaropvolgende [[2021-Rugbykampioenskapreeks]] het Suid-Afrika ná drie oorwinnings en nederlae elk slegs in die derde plek afgesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/58689678 |title=Rugby Championship – New Zealand 19–17 South Africa: All Blacks seal title with late penalty |publisher=[[BBC]] |date=25 September 2021 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Suid-Afrika het [[2021 eindjaarrugbytoetsreeks|die jaar]] met oorwinnings oor Wallis en Skotland afgesluit, maar ook ’n nederlaag teen Engeland.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/59361364 |title=England clinch dramatic 27–26 win over South Africa at Twickenham |publisher=[[BBC]] |author=Mike Henson |date=20 November 2021 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens die [[2022 midjaarrugbytoetsreeks]] het die Springbokke hul tuisreeks teen Wallis met 2–1 beklink, nadat die gaste vir die eerste keer in Suid-Afrika kon wen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/62191313 |title=South Africa 30–14 Wales: Hosts end tourists' dream in Cape Town |publisher=[[BBC]] |author=Gareth Griffiths |date=16 Julie 2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die daaropvolgende [[2022-Rugbykampioenskapreeks]] kon die All Blacks slegs met een bonuspunt meer as die Springbokke beklink.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://super.rugby/therugbychampionship/news/trc-rd-6-pumas-make-springboks-work-hard-for-victory/ |title=Pumas Make Springboks Work Hard for Victory |publisher=[[Superrugby]] |date=25 September 2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens die [[2022 eindjaarrugbytoetsreeks]] het Suid-Afrika teen Ierland en Frankryk verloor, terwyl hulle Italië en Engeland kon klop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/1875 |title=2022 South Africa tour to Europe |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens die verkorte [[2023-Rugbykampioenskapreeks]] het hulle ná twee oorwinnings en nederlae elk die tweede plek behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/66350321 |title=South Africa 22–21 Argentina: Springboks edge impressive Pumas by single point |publisher=[[BBC]] |date=29 Julie 2023 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In hul laaste opwarmingswedstryd voor die [[Rugbywêreldbeker 2023]] in Frankryk het Suid-Afrika hul aartsvyand Nieu-Seeland op Twickenham met 35–7 hul ergste nederlaag in dié tyd toegedien.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/sport/all-blacks-v-springboks-live-updates-at-twickenham/ISFKUMXIWRD7ZGW4MIS4HCWATU/ |title=All Blacks suffer record defeat to Springboks at Twickenham – as it happened |publisher=[[The New Zealand Herald]] |date=25 Augustus 2023 |accessdate=26 Augustus 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230826032944/https://www.nzherald.co.nz/sport/all-blacks-v-springboks-live-updates-at-twickenham/ISFKUMXIWRD7ZGW4MIS4HCWATU/ |archive-date=26 Augustus 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Vir die hooftoernooi is die Springbokke as verdedigende kampioen en vanweë hul goeie prestasies in die onlangse jare as een van die gunstelinge op die titel beskou. In die groepfase het Suid-Afrika maklike oorwinnings oor Skotland (met 18–3), Roemenië (met 76–0) en Tonga (met 49–18) aangeteken, terwyl hulle teen die medegunsteling Ierland naelskraap verloor het (met 8–13). In die kwarteindstryd het die Springbokke met die gasheer Frankryk nog ’n medegunsteling ontmoet en hulle kon ’n naelskraapse 29–28-oorwinning aanteken. In die halfeindstryd kon hulle ook Engeland naelskraap klop (met 16–15), waarmee hulle hul vierde eindstryd gehaal het. Hier het hulle die aartsvyand Nieu-Seeland ontmoet, waardeur een span vir die eerste keer ’n vierde wêreldbekertitel kon inpalm. In een van die nouste eindstryde in dié tyd het Suid-Afrika met 12–11 gewen, waartydens hulle vanweë ’n rooikaart vir ’n Nieu-Seelandse speler van die 27ste minuut af een speler meer op die veld gehad het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/888444/south-africa-rugby-world-cup-2023-review |title=South Africa: Rugby World Cup 2023 review |publisher=rugbyworldcup.com |date=29 Oktober 2023 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Weens hul uitstekende prestasies is die Springbokke in 2024 as Laureus se “span van die jaar” en hul kaptein Siya Kolisi as “terugkoms van die jaar” genomineer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.laureus.com/world-sports-awards/2024 |title=Laureus World Sports Awards 2024 winners & nominees |publisher=Laureus Wêreldsporttoekennings |date=2024 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Vroeg in 2024 het Rassie Erasmus weer oorgeneem as Springbokafrigter.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2024/feb/06/rassie-erasmus-says-massive-honour-to-return-as-south-africa-head-coach-rugby-union |title=‘Massive honour’: Rassie Erasmus returns as South Africa head coach |publisher=[[The Guardian]] |date=6 Februarie 2024 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens die [[2024-Rugbykampioenskapreeks]] het die Springbokke hul eerste titel in vyf jaar ingepalm, waaronder hul vierde agtereenvolgende oorwinning oor die All Blacks sedert 1949.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/articles/ce81zgvqqmgo |title=What have we learned from the Rugby Championship? |publisher=[[BBC]] |author=Alastair Telfer |date=29 September 2024 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Aan die einde van dieselfde jaar is [[Pieter-Steph du Toit]] vir ’n tweede keer as “speler van die jaar” aangewys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/news/974759/world-rugby-awards-2024-winners |title=Ellie Kildunne, Pieter-Steph du Toit, Maddison Levi and Antoine Dupont named World Rugby Players of the Year |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=24 November 2024 |accessdate=24 November 2024}}</ref> Tydens die [[2025-Rugbykampioenskapreeks]] het Suid-Afrika die aartsvyand Nieu-Seeland nog ’n rekordnederlaag toegedien, dié keer met 43–10.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/sport/all-blacks-v-south-africa-new-zealand-out-to-regain-freedom-cup-at-wellingtons-sky-stadium/JMY2764YCRGOPAEWVLIAZCRRMI |title=All Blacks v South Africa recap: Springboks hand All Blacks record defeat in Wellington |publisher=[[The New Zealand Herald]] |authors=Benjamin Plummer, Alex Powell, Christopher Reive |date=13 September 2025 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Daarna het die Springbokke ook vir die eerste keer in die toernooigeskiedenis die titel verdedig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/articles/c2375g123zgo |title=What did we learn from the Rugby Championship? |publisher=[[BBC]] |author=Alastair Telfer |date=5 Oktober 2025 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> == Springboktrui == [[Lêer:SAF-Rugby-jersey-2002.jpg|duimnael|links|’n Vorige Springboktrui (2002), deur Castle geborg]] [[Lêer:Paul Roos 1906.jpg|duimnael|’n Kleurafbeelding van Paul Roos, kaptein van die 1906-Springbokke]] [[Lêer:Springboks Emblem.jpeg|duimnael|links|Oorsig oor die vorige Springbok-embleme by die Springbokmuseum in Kaapstad]] Suid-Afrika speel in groen truie met ’n goue kraag, wit broeke en groen sokkies. Op die linker bors is die Suid-Afrikaanse Rugbyuniekenteken en op die regter bors die springbokkenteken geborduur. Die [[Japan]]nese maatskappy ASICS is tans die truiverskaffer vir al die Suid-Afrikaanse rugbyspanne,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.asics.com/za/en-za/blog/article/asics-signs-south-african-rugby-union |title=Asics signs South Africa Rugby Union |publisher=ASICS |date=1 Oktober 2013 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> nadat hulle ’n kontrak met SARU onderteken het wat tot minstens 2024 streek.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.iol.co.za/business-report/companies/asics-in-six-year-springbok-kit-deal-1569432 |title=Asics in six-year Springbok kit deal |publisher=Independent Online |date=28 Augustus 2013 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.asics.com/za/en-za/blog/article/asics-renews-contracts-with-springboks-and-wallabies |title=ASICS renews contracts with Springboks and Wallabies |publisher=Asics |date=24 Oktober 2018 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Suid-Afrika se hempborg is die plaaslike selfoonverskaffer [[MTN]]. Bykomende truiborge sluit in [[Eerste Nasionale Bank|ENB]] bo die nommers op die rug, Land Rover, FlySafair, en Suidelike Paleis wat om die agterste soom van die kortbroek roteer. Tydens die Britse Leeus se 1903-toer na Suid-Afrika is die groen trui vir die eerste keer deur ’n Suid-Afrikaanse span gedra. Nadat hulle die eerste twee toetswedstryde in wit truie gespeel het, het Suid-Afrika in hul laaste toetswedstryd op Nuweland vir die eerste keer in ’n groen trui uitgedraf, wat by die Old Diocesan-klub geleen is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theroar.com.au/2016/09/08/great-history-green-gold-wallabies-springboks-jerseys/ |title=The great history of green and gold |publisher=Roar |author=Harry Jones |date=7 September 2016 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens hul eerste toer na die Britse Eilande in 1906–07 het Suid-Afrika in ’n groen trui met ’n wit kraag, blou broeke en blou sokkies gespeel; dié trui is by die Old Diocesan-klub geleen. Tydens die Suid-Afrikaanse toer na Ierland in 2006 het die Springbokke tydens hul toets teen Ierland in [[Dublin]] in ’n replika van die historiese trui uitgedraf om die eeufees van die eerste toer te herdenk.<ref name="stripvirish">{{en}} {{cite web |url=http://www.iol.co.za/index.php?click_id=18&art_id=vn20061105111240610C604962&set_id= |title=Boks to wear original strip against Irish |publisher=[[IOL]] |date=5 November 2006 |accessdate=21 Februarie 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090221035236/http://www.iol.co.za/index.php?click_id=18&art_id=vn20061105111240610C604962&set_id= |archive-date=21 Februarie 2009 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Toe die Australiese Wallabies in 1933 vir die eerste keer na Suid-Afrika getoer het, het die besoekers hemelblou truie gedra om verwarring te voorkom, omdat destyds albei spanne donkergroen truie gebruik het. Tydens die Australiese toer in 1953 het die Suid-Afrikaners tydens die toetswedstryde wit truie gedra. Tydens hul 1961-toer het die Wallabies in goue truie uitgedraf om verdere verwarring te vermy.<ref name="strip">{{en}} {{cite web |title=History of the ARU |url=http://rugby.com.au/about_the_aru/history_of_the_aru/history_of_the_aru,183.html |publisher=[[Rugby Australia]] |accessdate=19 Augustus 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060819163106/http://rugby.com.au/about_the_aru/history_of_the_aru/history_of_the_aru%2C183.html |archive-date=19 Augustus 2006 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 2017 het die Springbokke in Argentinië in ’n rooi wegtrui gespeel, dit was deel van ’n Asics-program tydens die seisoen waarin die Springbokke en [[Blitsbokke]] truie in al die kleure van die [[Vlag van Suid-Afrika|Suid-Afrikaanse vlag]] gedra het — die XV-span het in groen, wit en rooi truie gespeel, terwyl die sewesspan goud, blou en swart gedra het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.iol.co.za/sport/opinion/fans-seeing-red-but-not-everything-is-pure-about-springboks-10918098 |title=Fans seeing red, but not everything is pure about Springboks |publisher=Independent Online |author=Darryn Pollock |date=26 Augustus 2007 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Geel/goud en groen is die nasionale sportkleure van Suid-Afrika en word ook op die landsvlag gebruik.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.scielo.org.za/scielo.php?script=sci_arttext&pid=S0018-229X2011000100003 |title=Flagging the "new" South Africa, 1910–2010 |publisher=SciELO |accessdate=26 Maart 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326151411/http://www.scielo.org.za/scielo.php?pid=S0018-229X2011000100003&script=sci_arttext |archive-date=26 Maart 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die bynaam van die Springbokke het sy oorsprong ook in die 1906–07-toer na die Britse Eilande. Die [[springbok]] is deur die destydse kaptein [[Paul Roos]] as simbool gekies om te verhoed dat die Britse pers op sy beurt ’n simbool aan die Suid-Afrikaners toeken. Die kenteken was nie vir die wit span alleenlik nie – die springbok is in 1939 deur die eerste gekleurde span en in 1950 deur die eerste swart gebruik.<ref name="SymbolOfUnity">{{en}} {{cite web |url=https://www.independent.co.uk/news/world/africa/symbol-of-unity-the-springbok-vs-the-protea-770538.html?r=RSS |title=Symbol of unity: the Springbok vs the Protea |publisher=The Independent |author=Ian Evans |date=16 Januarie 2008 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Ná die einde van [[apartheid]] in 1992 is ’n krans van die [[koningsprotea]] by die kenteken bygevoeg. Nadat die ANC die verkiesings in 1994 gewen het, is die spannaam, anders as by die [[Proteas|Suid-Afrikaanse nasionale krieketspan]], nie in Proteas verander nie, deels te danke aan die destydse president [[Nelson Mandela]] se ingryping.<ref name="SymbolOfUnity" /><ref name="StrainsShow">{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/world/2007/oct/21/southafrica.rugbyleague |title=Strains show as nation cheers on the Boks |publisher=[[The Guardian]] |author=Ruaridh Nicoll |date=21 Oktober 2007 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In Desember 2008 het die SARU besluit om die Springboktrui te herontwerp en die protea na die linkerkant van die Springbokke se trui te skuif, soos op ander truie van Suid-Afrikaanse nasionale spanne, en die springbok na die regterkant van die trui.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.sarugby.net/component/supersportcontent/6777?view=news |title=Springbok badge to move to right |publisher=[[Suid-Afrikaanse Rugbyunie]] |date=1 Desember 2008 |accessdate=10 Desember 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151210012823/http://www.sarugby.net/component/supersportcontent/6777?view=news |archive-date=10 Desember 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die nuwe trui is tydens die Britse en Ierse Leeus se 2009-toer na Suid-Afrika gebruik.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.sarugby.net/component/supersportcontent/6803?view=news |title=New Springbok jersey to be launched in time for British & Irish Lions tour |publisher=[[Suid-Afrikaanse Rugbyunie]] |date=21 Januarie 2009 |accessdate=20 November 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151120215631/http://www.sarugby.net/component/supersportcontent/6803?view=news |archive-date=20 November 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die span se gelukbringer is ’n springbok en dra die bynaam “Bokkie”. == Truiverskaffers en -borge == [[Lêer:After Wikimania 2018, Cape Town (P1060095).jpg|duimnael|Springboktrui (2018) in Kaapstad met MTN as hoofborg]] Sedert Suid-Afrika se hertoelating by internasionale sportbyeenkomste in 1992 het die volgende truiverskaffers en -borge verskyn: {| class="wikitable" ! Tydperk !! Verskaffer !! Borg |- | 1992–1996 | Cotton Traders | [[Suid-Afrikaanse Brouerye|Lion Lager]] |- | 1996–1999 | rowspan=2| [[Nike (maatskappy)|Nike]] | ''Geen truiborg'' |- | 2000–2003 | rowspan=3|[[Castle Lager]] |- | 2004 midjaarrugbytoetsreeks | ''Geen truiverskaffer'' |- | [[2004-Drienasiesreeks]] | rowspan=3| [[Canterbury of New Zealand|Canterbury]] |- | Desember 2004–2010 | [[SASOL]] |- | 2011–2013 | rowspan=2|[[Barclays Afrika Groep|Absa]] |- | 2014–2015 | rowspan="3" | [[Asics]] |- | 2016 midjaarrugbytoetsreeks | Blue Label Telecoms |- | 2017–2023 | rowspan="3" | [[MTN]] |- | sedert 2023 | [[Nike (maatskappy)|Nike]] |} == Tuisstadions == [[Lêer:South-africa rugby wc 1995.png|duimnael|links|Stadions in Suid-Afrika tydens die Rugbywêreldbeker 1995]] {{Location map+ |Suid-Afrika |caption=Kaart van Suid-Afrika se huidige tuisstadions |places= {{Location map~ |Suid-Afrika |label={{nowrap|[[Loftus Versfeld]]}} |position=top |mark=Red pog.svg |marksize=5 |lat_deg=-25 |lat_min=-45 |lat_sec=-12 |lon_deg=28 |lon_min=13 |lon_sec=22 }} {{Location map~ |Suid-Afrika |label=[[Nuwelandstadion|Nuweland]] |position=bottom |mark=Red pog.svg |marksize=5 |lat_deg=-33 |lat_min=-58 |lat_sec=-14 |lon_deg=18 |lon_min=28 |lon_sec=6 }} {{Location map~ |Suid-Afrika |label={{nowrap|[[Kings Park-stadion|Kings Park]]}} |position=bottom |mark=Red pog.svg |marksize=5 |lat_deg=-29 |lat_min=-49 |lat_sec=-30 |lon_deg=31 |lon_min=1 |lon_sec=47 }} {{Location map~ |Suid-Afrika |label={{nowrap|[[Vrystaatstadion]]}} |position=top |mark=Red pog.svg |marksize=5 |lat_deg=-29 |lat_min=-7 |lat_sec=-2 |lon_deg=26 |lon_min=12 |lon_sec=32 }} {{Location map~ |Suid-Afrika |label={{nowrap|[[Nelson Mandelabaaistadion|Nelson Mandelabaai]]}} |position=bottom |mark=Red pog.svg |marksize=5 |lat_deg=-33 |lat_min=-56 |lat_sec=-16 |lon_deg=25 |lon_min=35 |lon_sec=56 }} {{Location map~ |Suid-Afrika |label=[[Ellispark-stadion|Ellispark]] |position=bottom |mark=Red pog.svg |marksize=5 |lat_deg=-26 |lat_min=-11 |lat_sec=-51 |lon_deg=28 |lon_min=3 |lon_sec=39 }} }} Net soos ander vername rugbylande soos Argentinië, Australië, Frankryk en Nieu-Seeland beskik Suid-Afrika oor geen amptelike tuisstadion vir sy nasionale span nie. Die Springbokke span vir hul toetswedstryde eerder ’n verskeidenheid stadions dwarsdeur Suid-Afrika in. [[Ellispark-stadion|Ellispark]] in [[Johannesburg]] met sowat 60&nbsp;000 sitplekke was die hoofstadion gedurende die [[Rugbywêreldbeker 1995]],<ref name="EllisHistory">{{en}} {{cite web| url=http://www.ellispark.co.za/Content.aspx?Page=24&Menu=24 |title=The History of Ellis Park |publisher=ellispark.co.za |accessdate=16 Maart 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070316143833/http://www.ellispark.co.za/Content.aspx?Page=24&Menu=24 |archive-date=16 Maart 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> waar die Springbokke die All Blacks in die eindstryd verslaan het. Ander gereelde stadions vir toetswedstryde sluit in [[Pretoria]] se [[Loftus Versfeld]], [[Nuwelandstadion|Nuweland]] in [[Kaapstad]], [[Kings Park-stadion|Kings Park]] in [[Durban]], [[Vrystaatstadion]] in [[Bloemfontein]] en [[Nelson Mandelabaaistadion]] in [[Gqeberha|Port Elizabeth]].<ref name="PickAndGo">{{en}} {{cite web |url=http://www.lassen.co.nz/pickandgo.php |publisher=lassen.co.nz |title=Pick and go: Test match results database |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die Springbokke het op 21 Augustus 2010 hul eerste toetswedstryd op [[ENB-stadion|Sokkerstad]] gespeel, ’n [[2010-Drienasiesreeks|Drienasieswedstryd]] teen Nieu-Seeland.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sport24.co.za/Rugby/NZ-SA-to-meet-in-Soweto-20100702 |publisher=Nuus24 |title=NZ, SA to meet in Soweto |date=2 Julie 2010 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Ander stadions wat al vir toetswedstryde gebruik is, sluit in [[Buffalo City-stadion]] in [[Oos-Londen]], die [[Royal Bafokeng-stadion]] net buite [[Rustenburg]], [[Mbombela-stadion]] in [[Nelspruit]] en die [[Pumastadion]] in [[Witbank]]. Tydens die Rugbywêreldbeker 1995 is ook die [[Boet Erasmus-stadion]] in Port Elizabeth, die [[Olympia-park]] in Rustenburg en die [[Danie Craven-stadion]] in [[Stellenbosch]] vir wedstryde gebruik. Oorspronklik is ook wedstryde in [[Brakpan]], [[Germiston]], [[Pietermaritzburg]], [[Potchefstroom]] en [[Witbank]] beplan, maar dié wedstryde is na ander plekke verskuif. Suid-Afrika se eerste toetswedstryd is in 1891 op Port Elizabeth se [[St. Georgespark, Port Elizabeth|St. Georgespark]] gespeel.<ref name="GeorgePark">{{en}} {{cite web |url=http://stgeorgespark.nmmu.ac.za/ |title=St George's Park History |publisher=stgeorgespark.nmmu.ac.za |author1=Ivor Markman |author2=Debbie Derry |accessdate=5 Mei 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200505035139/http://stgeorgespark.nmmu.ac.za/ |archive-date=5 Mei 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Ellispark is in 1928 opgerig en het in 1955 ’n rekordskare van 100&nbsp;000 toeskouers tydens die wedstryd tussen Suid-Afrika en die Britse en Ierse Leeus gehuisves.<ref name="EllisHistory" /> Die Springbokke het glo ’n goeie vertoning teen besoekende spanne wanneer hulle op die [[Hoëveld]] speel.<ref name="Lions2009">{{en}} {{cite web |url=http://www.news24.com/News24/Sport/Rugby/0,,2-9-838_2224190,00.html |title=Lions tour itinerary leaked |publisher=[[Nuus24]] |date=22 November 2007 |accessdate=14 Februarie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071122155356/http://www.news24.com/News24/Sport/Rugby/0%2C%2C2-9-838_2224190%2C00.html |archive-date=22 November 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Wedstryde op Ellispark, Loftus Versfeld of Vodacompark laat vervolgens fisiese probleme opduik,<ref name="AltitudeEllis">{{en}} {{cite web |url=http://sport.iafrica.com/rugby/news/464846.htm |title=Altitude, Madiba spook Aus |publisher=sport.iafrica.com |date=25 Julie 2005 |accessdate=13 Februarie 2008}} {{dooie skakel}}</ref><ref name="AltitudeLoftus">{{en}} {{cite web |url=http://www.scrum.com/3305_16827.php |publisher=scrum.com |title=It's all in the mind games |date=27 Julie 2001 |accessdate=14 Februarie 2008}} {{dooie skakel}}</ref> en beïnvloed ’n wedstryd op ’n aantal ander maniere, soos die bal wat verder rol indien hy geskop word.<ref name="altitude">{{en}} {{cite web |url=http://www.world.rugby.com.au/aru_shared/news/imported_-_old_site/2002_august/wallabies_focus_on_upsetting_springboks_14472,6467.html |title=Wallabies Focus on Upsetting Springboks |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=23 Maart 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070323022150/http://www.world.rugby.com.au/aru_shared/news/imported_-_old_site/2002_august/wallabies_focus_on_upsetting_springboks_14472%2C6467.html |archive-date=23 Maart 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Deskundiges is nie eens nie of besoekende spanne se tradisioneel swak vertonings direk verband hou met die hoogte bo seespieël en ’n fisiese uitdaging as gevolg daarvan of dit eerder ’n saak van hul gemoedstoestand is.<ref name="AltitudeLoftus" /> == Toetswedstryde == [[Lêer:South Africa IRB World Rankings.png|duimnael|400px|Suid-Afrika se plek op [[Wêreldrugby]] se ranglys vanaf 10 Oktober 2003 tot op hede]] Die Springbokke het teen byna elke teenstander ’n positiewe wenrekord; slegs teen die Nieu-Seelandse All Blacks is hul wenrekord negatief. Suid-Afrika het 374 van sy 583 toetswedstryde gewen, ’n wenrekord van 64,15%.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=team;team=5;template=results;type=team;view=opposition |title=International Rugby Union Statistics – South Africa |publisher=ESPNscrum |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Daarmee is die Springbokke een van die mees suksesvolle nasionale rugbyspanne. Hul hoogste oorwinning het die Springbokke op 11 Juli 2005 met 134–3 teen Uruguay aangeteken,<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=difference;team=5;template=results;type=team;view=match |title=Points difference (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> hul ergste nederlaag was op 16 September 2017 met 0–57 teen Nieu-Seeland.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=difference;orderbyad=reverse;team=5;template=results;type=team;view=match |title=Points difference (reverse) |publisher=ESPNscrum |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Suid-Afrika se statistieke in toetswedstryde teen al die lande, in alfabetiese volgorde, is soos volg (korrek teen September 2026): {| class="sortable wikitable" ! Teenstander ! Gespeel ! Gewen ! Verloor ! Gelykop ! % Gewen |- bgcolor="#d0ffd0" align="center" |- | {{ARGru}} || 41 || 36 || 4 || 1 || 87,80 |- | {{AUSru}} || 97 || 53 || 41 || 3 || 54,64 |- | {{geenvlag|[[Britse Barbarians|Barbarians]]}} || 8 || 3 || 4 || 1 || 37,50 |- | {{BILru}} || 49 || 25 || 18 || 6 || 51,02 |- | {{ENGru}} || 48 || 30 || 16 || 2 || 62,50 |- | {{FIJru}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{FRAru}} || 47 || 29 || 12 || 6 || 61,70 |- | {{GEOru}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{IRLru}} || 31 || 20 || 10 || 1 || 64,52 |- | {{ITAru}} || 19 || 18 || 1 || 0 || 94,74 |- | {{JPNru}} || 4 || 3 || 1 || 0 || 75,00 |- | {{CANru}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{NAMru}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{NZLru}} || 114 || 46 || 64 || 4 || 40,35 |- | [[Lêer:Flag of rugby Pacific Islanders.svg|24px|raam]] Pasifiese Eilanders || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{PORru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{ROMru}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{SAMru}} || 9 || 9 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{SCOru}} || 31 || 26 || 5 || 0 || 83,87 |- | {{ESPru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | [[Lêer:Flag sudamerica xv 1980.jpg|24px|raam]] [[Suid-Amerikaanse Jaguares]] || 8 || 7 || 1 || 0 || 87,50 |- | {{TGAru}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{URUru}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{USAru}} || 4 || 4 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{WALru}} || 45 || 37 || 7 || 1 || 82,22 |- | {{geenvlag|Wêreld XV}} || 5 || 5 || 0 || 0 || 100,00 |- class="sortbottom" ! Algeheel || 583 || 374 || 184 || 25 || 64,15 |} Wedstryde teen verskeie saamgestelde spanne tydens oorsese toere van die amateurtydperk en die deur [[Nieu-Seeland Rugby]] nieerkende wedstryde teen die Nieu-Seelandse Kavaliers is nie in die lys ingesluit nie. Wedstryde teen die [[Waratahs (Superrugbyspan)|Nieu-Suid-Walliese Waratahs]] (1920–1928) word deur die [[Suid-Afrikaanse Rugbyunie]] ook nie as sulks erken nie. == Wedywering met ander nasionale spanne == === Noordelike Halfrond === Net soos die ander rugbylande van die Suidelike Halfrond handhaaf Suid-Afrika ’n wedywering met die nasionale spanne van die Noordelike Halfrond. Net só het Suid-Afrika tydens twee van sy eindstrydverskynings teen Engeland te staan gekom (in 2007 en 2019), wat hulle albei kon wen. Sedert 2007 ding Suid-Afrika en Wallis mee om die [[Prins William-beker]] (genoem na [[William, Prins van Wallis|prins William]]).<ref name="Part Two">{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/story/84879.html |title=The Scrum.com trophy guide – Part Two |publisher=ESPNscrum |date=5 November 2008 |accessdate=13 Mei 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230513190101/http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/story/84879.html |archive-date=13 Mei 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> === Nieu-Seeland === [[Lêer:1981-springbok-tour-auckland-1.jpg|duimnael|Die All Blacks se 1981-toetswedstryd teen die Springbokke in Auckland moes agter doringdraad plaasvind en is deur betogings begelei]] Sedert die eerste ontmoeting in 1921 op Nieu-Seelandse bodem handhaaf die Springbokke en die All Blacks, wat albei as die beste nasionale rugbyspanne wêreldwyd beskou word, ’n intensiewe wedywering. Reeds destyds is albei spanne as die bestes beskou, wat deur die gelykopuitslag van die eerste toetsreeks bevestig is. Die tweede toetsreeks tydens die teenbesoek van 1928 in Suid-Afrika het ook in ’n gelykopuitslag geëindig. In 1937 het die Springbokke daarin geslaag om in Nieu-Seeland ’n toetsreeks teen die All Blacks te wen. In 1949 het die Springbokke die tuisreeks teen die All Blacks met ’n negatiewe rekord vir die Nieu-Seelanders, wat vandag nog bestaan, gewen. In 1956 het die All Blacks egter die tuisreeks teen die Springbokke gewen. In 1960 was die Springbokke weer tydens die tuisreeks teen die All Blacks suksesvol; dié toer word egter vir politieke rusies as vir sportiewe suksesse onthou. Daarna is die wedersydse toetsreekse veral deur die Suid-Afrikaanse apartheidsbeleid en die gepaardgaande twis oor die All Blacks se Māorispelers gekenmerk. Tot in die 1980’s is onderlinge toere onderneem, maar hulle het veral politieke weerstand van anti-apartheidsaktiviste ontlok en is vervolgens deur proteste van ander lande begelei. Die Nieu-Seelandse regering se vashou aan die 1976-toer na Suid-Afrika en die Internasionale Olimpiese Komitee se weiering (rugby was destyds nie ’n Olimpiese sportsoort nie) om Nieu-Seeland ná proteste deur Afrikalande van die [[Olimpiese Somerspele 1976]] te skors het tot die boikot van dié Olimpiese Spele deur 30 oorwegend Afrikalande gelei.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cbc.ca/sports/olympics-summer/african-nations-boycott-costly-montreal-games-1.770807 |title=African nations boycott costly Montreal Games |publisher=Canadian Broadcasting Corporation |date=7 Augustus 2009 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Eers ná die einde van die apartheidsbewind in Suid-Afrika het die onderlinge wedywering genormaliseer. Tot vandag toe het die Springbokke slegs teen die All Blacks ’n negatiewe wenrekord.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.investec.com/en_za/sponsorships/rugby/all-blacks-vs-springboks-the-greatest-sports-rivalry.html |title=Springboks vs the All Blacks – The Great Rivalry |publisher=Investec |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.allblacks.com/news/a-rivalry-in-numbers-all-blacks-vs-south-africa |title=A Rivalry in Numbers: All Blacks vs South Africa |publisher=All Blacks |date=23 Julie 2019 |accessdate=4 Oktober 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221004192056/https://www.allblacks.com/news/a-rivalry-in-numbers-all-blacks-vs-south-africa |archive-date=4 Oktober 2022 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die wedywering sluit intussen ook die rugbywêreldbekertoernooie in, aangesien beide die All Blacks en die Springbokke die enigste nasionale rugbyspanne was wat die Webb Ellis-beker al drie keer omhoog kon hou. In 2023 het die Springbokke die eerste span geword wat die toernooi vir ’n vierde keer kon wen (gedurende altesaam tien rugbywêreldbekertoernooie). Albei spanne het tot dusver tydens ses rugbywêreldbekertoernooie ontmoet, waarvan die All Blacks en die Springbokke drie wedstryde elk kon wen. Die Springbokke se belangrikste oorwinnings was die 1995-eindstryd, toe hulle met 15–12 in ekstra tyd gewen het, en die 2023-eindstryd, wat hulle met 12–11 kon wen. Sedert 1996 ontmoet albei spanne tydens die jaarlikse Drienasiesreeks, sedert 2012 die Rugbykampioenskap. Tydens die [[2017-Rugbykampioenskapreeks]] moes die Springbokke hul (tot dusver) ergste nederlaag verduur: 0–57 teen die All Blacks.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://super.rugby/therugbychampionship/news/rampant-all-blacks-blow-springboks-away/ |title=Rampant All Blacks blow Springboks away |publisher=Super Rugby |date=17 Augustus 2017 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens die [[2025-Rugbykampioenskapreeks]] het die Springbokke op hul beurt die All Blacks hul ergste nederlaag in dié tyd toegedien: 10–43. As gevolg van die Springbokke se geskiedenis as ’n suiwer “wit” span het baie Suid-Afrikaners, wat destyds onder die rassistiese diskriminasie gely het, die All Blacks pleks van die Springbokke ondersteun, ook oor generasies heen. Dit het sy oorsprong in apartheid, toe anti-apartheidsaktiviste by elke geleentheid die teenstander van die Springbokke as ’n soort weerstand teen apartheid en sy simbole ondersteun het. Ná die einde van apartheid is hierdie gedrag deur ander Suid-Afrikaners egter as “onpatrioties” en “verraad” bestempel. Sedert die oorwinnings van ’n span toenemend saamgestel uit “swart”, “wit” en “bruin” spelers (sedert die Rugbywêreldbeker 1995), asook herstrukturering in die bestuurspan kon al hoe meer Suid-Afrikaners van alle etniese agtergronde hulself met die nasionale rugbyspan identifiseer, en om hierdie rede het die ondersteuning vir die All Blacks of ander spanne gekwyn.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://theconversation.com/cape-crusaders-why-some-south-africans-still-support-the-kiwis-not-the-springboks-87207 |title=Cape Crusaders: why some South Africans (still) support the Kiwis, not the Springboks |publisher=The Conversation |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> == Rekords == === Wêreldbekerrekord === [[Lêer:Rugby World Cup Trophy.JPG|duimnael|upright|Suid-Afrika het in 1995, 2007, 2019 en 2023 die [[Webb Ellis-beker]] omhoog gehou]] Alhoewel die Springbokke as gevolg van apartheid die eerste twee wêreldbekertoernooie misgeloop het, het hulle die Webb Ellis-beker, die trofee waarom tydens die vierjaarlikse rugbywêreldbekertoernooi meegeding word, reeds vier keer verower: tydens die derde toernooi tuis in 1995, 2007 in Frankryk en 2019 in Japan. Daarmee het die Springbokke die tweede span geword wat dié toernooi drie keer gewen het. In 1999 en in 2015 is hulle in die halfeindstryd uitgeskakel, maar het die daaropvolgende klein finale om die derde plek gewen. In 2003 en in 2011 is hulle reeds in die kwarteindstryd uitgeskakel, tot dusver hul swakste uitslag tydens ’n wêreldbekertoernooi. {| class="wikitable" ! Jaar !! Uitslag |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1987|1987]] || Geen deelname |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]] || Geen deelname |- style="background:#F7F6A8;" | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]] || '''Kampioen''' |- style="background:#FFDAB9;" | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]] || Derde plek |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]] || Kwarteindrondte |- style="background:#F7F6A8;" | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]] || '''Kampioen''' |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] || Kwarteindrondte |- style="background:#FFDAB9;" | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]] || Derde plek |- style="background:#F7F6A8;" | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] || '''Kampioen''' |- style="background:#F7F6A8;" | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2023|2023]] || '''Kampioen''' |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2027|2027]] || ''gekwalifiseer'' |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2031|2031]] || {{n.v.t.}} |} === Drienasies/Rugbykampioenskap === Suid-Afrika se enigste jaarlikse toernooi is die Rugbykampioenskap (voorheen die Drienasies), waar hulle teen drie ander lande van die Suidelike Halfrond speel: Australië en Nieu-Seeland sedert 1996; Argentinië het in 2012 by dié toernooi aangesluit. Suid-Afrika het die toernooi tot dusver ses keer gewen: in [[1998-Drienasiesreeks|1998]], [[2004-Drienasiesreeks|2004]], [[2005-Drienasiesreeks|2005]], [[2019-Rugbykampioenskapreeks|2019]], [[2024-Rugbykampioenskapreeks|2024]] en [[2025-Rugbykampioenskapreeks|2025]]. As deel van die Rugbykampioenskap ding die Springbokke sedert 2000 met die Wallabies om die [[Mandela Uitdaagplaat]] en sedert 2004 met die All Blacks om die [[Vryheidsbeker]] mee.<ref name="Part Two" /> {{Drie-Nasiesrekord}} {{Die Rugbykampioenskap-rekord}} <small>Punte word soos volg toegeken: 4 punte vir ’n oorwinning, 2 punte vir ’n gelykopuitslag, 0 punte vir ’n nederlaag (saam met moontlike bonuspunte), 1 bonuspunt vir ten minste drie drieë meer as die teenstander, 1 bonuspunt vir ’n nederlaag met minder as sewe punte.</small> === Ander toetswedstryde === Gedurende die amateurtydperk het die Springbokke maandelange oorsese toere onderneem, waartydens hulle teen ander nasionale spanne, plaaslike saamgestelde spanne en klubspanne gespeel het. Eweneens het oorsese spanne na Suid-Afrika getoer. Die Springbokke het al vier keer ’n Grand Slam behaal, d.w.s. ’n oorwinning oor die vier Tuisnasies Engeland, Ierland, Skotland en Wallis tydens dieselfde toer (die Grand Slam-toere was in 1912/13, 1931/32, 1951/52 en 1960/61). Teen die jaar 2000 het die oorsese toere volgens die ou tradisie tot ’n einde gekom, aangesien die professionalisering van die rugbyspel te min tyd vir toere oorlaat (’n uitsondering is die [[Britse en Ierse Leeus]] se vierjaarlikse toere). Deesdae is toetswedstryde teen die spanne van die Noordelike Halfrond tweekeer per jaar moontlik. Gedurende Juniemaand se [[midjaarrugbytoetsreeks]] vertrek Europese spanne na Suid-Afrika en gedurende Novembermaand se [[eindjaarrugbytoetsreeks]] reis die Springbokke na Europa. As deel daarvan ding die Springbokke sedert 2007 met Wallis om die Prins William-beker (genoem na [[William, Prins van Wallis|prins William]]) mee.<ref name="Part Two" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.principalitystadium.wales/2008/02/08/prince-william-cup-to-go-on-display/ |title=Prince William Cup to go on display |publisher=[[Millennium-stadion]] |date=8 Februarie 2008 |accessdate=5 September 2023}}</ref> Sedert 2021 ding die Springbokke met die Britse en Ierse Leeus mee om die Lions Series-trofee wat aan die wenner van elke vierjaarlikse Leeus-reeks oorhandig word.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lionsrugby.com/en/news/lions-and-springboks-to-play-for-new-tour-trophy-created-by-thomas-lyte |title=Lions and Springboks to play for new Tour trophy created by Thomas Lyte |publisher=[[Britse en Ierse Leeus]] |date=4 Mei 2021 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> == Spelers == === Huidige span === Die volgende spelers het die Springbokspan gevorm tydens die [[2025-Rugbykampioenskapreeks]]:<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sarugby.co.za/news-features/articles/2025/07/23/erasmus-names-squad-for-australia-leg-of-the-castle-lager-rugby-championship |title=Erasmus names Springbok squad for Australia Tests |publisher=[[Suid-Afrikaanse Rugbyunie]] |date=23 Julie 2025 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> {| | valign="top"| {| class="wikitable" |+ Agterspelers |- ! Speler !! Posisie !! Klub !! Toetswedstryde |- | [[Cobus Reinach]] || [[Skrumskakel]] || [[Montpellier Hérault Rugby|Montpellier]] || align=center | {{0}}40 |- | [[Morné van den Berg]] || Skrumskakel || [[Lions (Verenigde Rugbykampioenskap)|Lions]] || align=center | {{0|00}}3 |- | [[Grant Williams]] || Skrumskakel || [[Sharks (Verenigde Rugbykampioenskap)|Sharks]] || align=center | {{0}}19 |- | [[Sacha Feinberg-Mngomezulu]] || [[Losskakel]] || [[Stormers (Verenigde Rugbykampioenskap)|Stormers]] || align=center | {{0}}10 |- | [[Manie Libbok]] || Losskakel || [[Stormers (Verenigde Rugbykampioenskap)|Stormers]] || align=center | {{0}}20 |- | [[Handré Pollard]] || Losskakel || [[Leicester Tigers]] || align=center | {{0}}82 |- | [[Damian Willemse]] || Losskakel || [[Stormers (Verenigde Rugbykampioenskap)|Stormers]] || align=center | {{0}}41 |- | [[Damian de Allende]] || [[Senter]] || [[Panasonic Wild Knights]] || align=center | {{0}}89 |- | [[André Esterhuizen]] || Senter || [[Sharks (Verenigde Rugbykampioenskap)|Sharks]] || align=center | {{0}}20 |- | [[Ethan Hooker]] || Senter || [[Sharks (Verenigde Rugbykampioenskap)|Sharks]] || align=center | {{0|00}}1 |- | [[Jesse Kriel]] || Senter || [[Yokohama Canon Eagles]] || align=center | {{0}}80 |- | [[Kurt-Lee Arendse]] || [[Vleuel]] || [[Bulls (Verenigde Rugbykampioenskap)|Bulls]] || align=center | {{0}}26 |- | [[Cheslin Kolbe]] || Vleuel || [[Tokyo Sungoliath]] || align=center | {{0}}41 |- | [[Canan Moodie]] || Vleuel || [[Bulls (Verenigde Rugbykampioenskap)|Bulls]] || align=center | {{0}}14 |- | [[Edwill van der Merwe]] || Vleuel || [[Lions (Verenigde Rugbykampioenskap)|Lions]] || align=center | {{0|00}}3 |- | [[Aphelele Fassi]] || [[Heelagter]] || [[Sharks (Verenigde Rugbykampioenskap)|Sharks]] || align=center | {{0}}12 |- | [[Willie le Roux]] || Heelagter || [[Bulls (Verenigde Rugbykampioenskap)|Bulls]] || align=center | 100 |} | | valign="top" | {| class="wikitable" |+ Voorspelers |- ! Speler !! Posisie !! Klub !! Toetswedstryde |- | [[Malcolm Marx]] || [[Haker]] || [[Kubota Spears]] || align=center | {{0}}78 |- | [[Bongi Mbonambi]] || Haker || [[Sharks (Verenigde Rugbykampioenskap)|Sharks]] || align=center | {{0}}79 |- | [[Marnus van der Merwe]] || Haker || [[Scarlets]] || align=center | {{0|00}}1 |- | [[Vincent Koch]] || [[Stut]] || [[Sharks (Verenigde Rugbykampioenskap)|Sharks]] || align=center | {{0}}63 |- | [[Wilco Louw]] || Stut || [[Bulls (Verenigde Rugbykampioenskap)|Bulls]] || align=center | {{0}}18 |- | [[Ox Nché]] || Stut || [[Sharks (Verenigde Rugbykampioenskap)|Sharks]] || align=center | {{0}}41 |- | [[Asenathi Ntlabakanye]] || Stut || [[Lions (Verenigde Rugbykampioenskap)|Lions]] || align=center | {{0|00}}1 |- | [[Boan Venter]] || Stut || [[Edinburgh Rugby|Edinburgh]] || align=center | {{0|00}}1 |- | [[Jan-Hendrik Wessels]] || Stut || [[Bulls (Verenigde Rugbykampioenskap)|Bulls]] || align=center | {{0|00}}5 |- | [[Lood de Jager]] || [[Slot (rugby)|Slot]] || [[Panasonic Wild Knights]] || align=center | {{0}}67 |- | [[Jean-Luc du Preez]] || Slot || [[Union Bordeaux Bègles|Bordeaux]] || align=center | {{0}}14 |- | [[Eben Etzebeth]] || Slot || [[Sharks (Verenigde Rugbykampioenskap)|Sharks]] || align=center | 133 |- | [[Franco Mostert]] || Slot || [[Mie Honda Heat|Honda Heat]] || align=center | {{0}}79 |- | [[Ruan Nortjé]] || Slot || [[Bulls (Verenigde Rugbykampioenskap)|Bulls]] || align=center | {{0|00}}8 |- | [[RG Snyman]] || Slot || [[Leinster Rugby|Leinster]] || align=center | {{0}}42 |- | [[Pieter-Steph du Toit]] || [[Losvoorspeler]] || [[Toyota Verblitz]] || align=center | {{0}}88 |- | [[Siya Kolisi]] [[Lêer:Captain sports.svg|15px|Kaptein]] || Losvoorspeler || [[Sharks (Verenigde Rugbykampioenskap)|Sharks]] || align=center | {{0}}93 |- | [[Kwagga Smith]] || Losvoorspeler || [[Shizuoka Blue Revs]] || align=center | {{0}}53 |- | [[Marco van Staden]] || Losvoorspeler || [[Bulls (Verenigde Rugbykampioenskap)|Bulls]] || align=center | {{0}}27 |- | [[Cobus Wiese]] || Losvoorspeler || [[Bulls (Verenigde Rugbykampioenskap)|Bulls]] || align=center | {{0|00}}2 |} |} === Bekende spelers === [[Lêer:FairyHeatlie.jpg|duimnael|upright|Barry Heatlie]] [[Lêer:Rugby Naas Botha.jpg|duimnael|upright|Naas Botha (1987)]] [[Lêer:Capt.jpg|duimnael|upright|John Smit (2008)]] 14 voormalige Suid-Afrikaanse spelers is vir hul uitstekende prestasies in Wêreldrugby se Heldesaal opgeneem:<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/halloffame/inductees |title=Inductees |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> {| class="wikitable" ! Speler !! Posisie !! Inskrywing |- | [[Naas Botha]] || [[Losskakel]] || 2015 |- | [[Danie Craven]] || [[Skrumskakel]] || 2007 |- | [[Morné du Plessis]] || [[Agsteman]] || 2015 |- | [[Frik du Preez]] || [[Slot (rugby)|Slot]], [[Losvoorspeler]] || 2009 |- | [[Os du Randt]] || [[Stut]] || 2019 |- | [[Danie Gerber]] || [[Senter]] || 2015 |- | [[Bryan Habana]] || [[Vleuel]], [[Senter]] || 2023 |- | [[Barry Heatlie]] || [[Slot (rugby)|Slot]] || 2009 |- | [[Hennie Muller]] || [[Agsteman]] || 2015 |- | [[Bennie Osler]] || [[Losskakel]] || 2009 |- | [[Francois Pienaar]] || [[Losvoorspeler]] || 2011 |- | [[John Smit]] || [[Haker]], [[Stut]] || 2009 |- | [[Joel Stransky]] || [[Losskakel]] || 2026 |- | [[Joost van der Westhuizen]] || [[Skrumskakel]] || 2015 |} Daarbenewens is die twee wêreldkampioenafrigters [[Kitch Christie]] en [[Jake White]] asook oudpresident [[Nelson Mandela]] (vir sy invloed op die sport) ingeskryf.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/halloffame/inductees/706549 |title=Nelson Mandela – World Rugby – Hall of Fame |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> 25 spelers is tweeledige wêreldkampioene: Os du Randt (in 1995 en in 2007), [[François Steyn]] (in 2007 en in 2019), asook [[Damian de Allende]], [[Lukhanyo Am]], [[Faf de Klerk]], [[Pieter-Steph du Toit]], [[Eben Etzebeth]], [[Steven Kitshoff]], [[Vincent Koch]], [[Cheslin Kolbe]], [[Siya Kolisi]], [[Jesse Kriel]], [[Willie le Roux]], [[Frans Malherbe]], [[Makazole Mapimpi]], [[Malcolm Marx]], [[Bongi Mbonambi]], [[Franco Mostert]], [[Trevor Nyakane]], [[Handré Pollard]], [[Cobus Reinach]], [[Kwagga Smith]], [[RG Snyman]], [[Duane Vermeulen]] en [[Damian Willemse]] (almal in 2019 en 2023). [[Wêreldrugby]] het vier Springbokke as speler van die jaar benoem: [[Schalk Burger]] (in 2004), [[Bryan Habana]] (in 2007), [[Pieter-Steph du Toit]] (in 2019 en 2024) en [[Malcolm Marx]] (in 2025).<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/tournaments/awards/past-winners/ |title=World Rugby Awards Past Winners |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> === Spelerkeuring === Rugby was oor dekades heen ’n amateursport, waarvolgens die spelers hul geld met ’n beroep moes verdien en slegs van hul prestasies finansieel kon baat as hulle by rugby-league-spanne aangesluit het, waardeur hulle nie meer in aanmerking vir rugby union gekom het nie. Hierdie situasie het in 1995 verander, toe rugby union ’n professionele sport geword het. Vervolgens het baie Suid-Afrikaanse spelers kontrakte met Europese spanne onderteken, aangesien hulle in die Europese ligas hoër salarisse verdien het as tuis. ’n Aantal bekende Springbokke het in die buiteland gespeel, waaronder [[Naas Botha]] (Italië), [[Francois Pienaar]] (Engeland), [[Percy Montgomery]] (Wallis en Frankryk), [[Stefan Terblanche]] (Wallis), [[Butch James]] (Engeland), [[Victor Matfield]] (Frankryk) en [[John Smit]] (Frankryk). Die beheerliggaam het oor jare heen sulke spelers nie vir die nasionale span benoem nie. Dienooreenkomstig het die afrigter Jake White in 2004 verras, toe hy twee spelers wat buite Suid-Afrika gespeel het, vir die nasionale span benoem het: Percy Montgomery en [[Jaco van der Westhuyzen]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://mg.co.za/article/2004-05-17-shock-selections-in-whites-springbok-squad/ |title=Shock selections in White's Springbok squad |publisher=[[Mail & Guardian]] |author=Andrew Hollely |date=17 Mei 2004 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Te midde van voortdurende vertrek na Europa en ook na Japan, bestaan die risiko van permanente uitvloei aan talentvolle spelers, veral omdat, volgens Wêreldrugby se reëls, ’n ononderbroke verblyf van vyf jaar in die buiteland voldoende is om in aanmerking te kom vir ’n ander land se nasionale span (tot einde 2020 was dit drie jaar).<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/39868065 |title=World Rugby raises international eligibility period from three to five years |publisher=[[BBC]] |date=10 Mei 2017 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Sedert 1 Julie 2017 laat die Suid-Afrikaanse Rugbyunie spelers wat by ’n buitelandse klub aangesluit het, slegs toe om vir die Springbokke gekies te word indien hulle al meer as 30 toetswedstryde vir die Bokke gespeel het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sbs.com.au/news/springboks-to-tighten-selection-rules |title=Springboks to tighten selection rules |publisher=Special Broadcasting Service |date=4 Maart 2017 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> === Spelerstatistieke === [[Lêer:Victor Matfield.jpg|duimnael|upright|Victor Matfield (2006)]] [[Lêer:Habana, Bryan (Canon).jpg|duimnael|upright|Bryan Habana (2006)]] [[Lêer:Morné Steyn.jpg|duimnael|upright|Morné Steyn (2010)]] Vervolgens die belangrikste statistieke van Suid-Afrika se spelers. Die spelers wat met <nowiki>*</nowiki> gekenmerk is, is nog aktief en kan hul statistieke verbeter. <small>(Korrek teen Oktober 2025)</small> {| | {| class="wikitable" |+ Meeste toetswedstryde<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;team=5;template=results;type=player |title=Total matches played (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Toetswedstryde |- | {{0}}1 || [[Eben Etzebeth]] * || 2012–2025 || 138 |- | {{0}}2 || [[Victor Matfield]] || 2001–2015 || 127 |- | {{0}}3 || [[Bryan Habana]] || 2004–2016 || 124 |- | {{0}}4 || [[Tendai Mtawarira]] || 2008–2019 || 117 |- | {{0}}5 || [[John Smit]] || 2000–2011 || 111 |- | {{0}}6 || [[Jean de Villiers]] || 2002–2015 || 109 |- | {{0}}7 || [[Percy Montgomery]] || 1997–2008 || 102 |- | {{0}}8 || [[Willie le Roux]] * || 2013–2025 || 101 |- | {{0}}9 || [[Siya Kolisi]] * || 2013–2025 || {{0}}98 |- | 10 || colspan=3 | Twee spelers met 93 toetswedstryde elk |} | {| class="wikitable" |+ Meeste toetswedstryde as kaptein<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?captain=1;class=1;filter=advanced;orderby=matches;team=5;template=results;type=player |title=Total matches played as captain (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Toetswedstryde |- | {{0}}1 || [[John Smit]] || 2003–2011 || 83 |- | {{0}}2 || [[Siya Kolisi]] * || 2018–2025 || 66 |- | {{0}}3 || [[Jean de Villiers]] || 2012–2015 || 37 |- | {{0}}4 || [[Gary Teichmann]] || 1995–1999 || 36 |- | {{0}}5 || [[Francois Pienaar]] || 1993–1996 || 29 |- | {{0}}6 || [[Victor Matfield]] || 2007–2015 || 27 |- | {{0}}7 || [[Dawie de Villiers]] || 1965–1970 || 22 |- | {{0}}8 || [[Corné Krige]] || 1999–2003 || 18 |- | {{0}}9 || [[André Vos]] || 1999–2001 || 16 |- | 10 || [[Morné du Plessis]] || 1975–1980 || 15 |} |- | {| class="wikitable" |+ Meeste punte aangeteken<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=points;team=5;template=results;type=player |title=Total points scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Punte |- | {{0}}1 || [[Percy Montgomery]] || 1997–2008 || 893 |- | {{0}}2 || [[Handré Pollard]] * || 2014–2025 || 815 |- | {{0}}3 || [[Morné Steyn]] || 2009–2021 || 742 |- | {{0}}4 || [[Bryan Habana]] || 2004–2016 || 335 |- | {{0}}5 || [[Elton Jantjies]] || 2012–2022 || 331 |- | {{0}}6 || [[Naas Botha]] || 1980–1992 || 312 |- | {{0}}7 || [[Joel Stransky]] || 1993–1996 || 240 |- | {{0}}8 || [[Braam van Straaten]] || 1999–2001 || 221 |- | {{0}}9 || [[Joost van der Westhuizen]] || 1993–2003 || 190 |- | 10 || [[Jannie de Beer]] || 1997–1999 || 181 |} | {| class="wikitable" |+ Meeste drieë gedruk<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=tries;team=5;template=results;type=player |title=Total tries scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Drieë |- | {{0}}1 || [[Bryan Habana]] || 2004–2016 || 67 |- | {{0}}2 || [[Joost van der Westhuizen]] || 1993–2003 || 38 |- | {{0}}3 || [[Makazole Mapimpi]] * || 2018–2025 || 33 |- | {{0}}4 || [[Jaque Fourie]] || 2003–2013 || 32 |- | {{0}}5 || [[Jean de Villiers]] || 2012–2015 || 27 |- | {{0}}6 || [[Malcolm Marx]] * || 2016–2025 || 26 |- | {{0}}7 || [[Breyton Paulse]] || 1999–2007 || 26 |- | {{0}}8 || [[Percy Montgomery]] || 1997–2008 || 25 |- | {{0}}9 || [[JP Pietersen]] || 2006–2016 || 24 |- | 10 || colspan=3 | Drie spelers met 21 drieë elk |} |} == Afrigters == {{Hoofartikel|Springbokafrigters}} [[Lêer:Danie Craven 1956b.jpg|duimnael|upright|Danie Craven (1956)]] [[Lêer:Man of the moment Jake White.jpg|duimnael|upright|Jake White wys die William Webb Ellis-beker wat deur die Springbokspan as wenner van die Wêreldbekertoernooi van 2007 omhoog gehou is]] [[Lêer:Peter de Villiers.jpg|duimnael|upright|Peter de Villiers (2011)]] Aangesien die definisie en rol van afrigters tot die besoek van die All Blacks in 1949 baie uiteenlopend was, bevat die volgende tabel slegs afrigters wat sedertdien benoem is. Sedert die begin af was al die Springbokke se afrigters Suid-Afrikaners. {| class="wikitable" ! Naam !! Tydperk !! % Gewen |- | [[Danie Craven]] || 1949–1956 || 74 |- | [[Basil Kenyon]] || 1958 || 0 |- | [[Hennie Muller]] || 1960–1961, 1963, 1965 || 44 |- | [[Boy Louw]] || 1960–1961, 1965 || 67 |- | [[Izak van Heerden (rugbyafrigter)|Izak van Heerden]] || 1962 || 75 |- | [[Felix du Plessis]] || 1964 || 100 |- | [[Ian Kirkpatrick]] || 1967, 1974 || 60 |- | [[Avril Malan]] || 1969–1970 || 50 |- | [[Johan Claassen]] || 1964, 1970–1974 || 50 |- | [[Nelie Smith]] || 1980–1981 || 80 |- | [[Cecil Moss]] || 1982–1989 || 83 |- | [[John Williams (rugbyafrigter)|John Williams]] || 1992 || 20 |- | [[Ian McIntosh]] || 1993–1994 || 33 |- | [[Kitch Christie]] || 1994–1996 || 100 |- | [[André Markgraaff]] || 1996 || 61 |- | [[Carel du Plessis]] || 1997 || 37 |- | [[Nick Mallett]] || 1997–2000 || 71 |- | [[Harry Viljoen]] || 2000–2002 || 53 |- | [[Rudolf Straeuli]] || 2002–2003 || 52 |- | [[Jake White]] || 2004–2007 || 67 |- | [[Peter de Villiers]] || 2008–2011 || 62 |- | [[Heyneke Meyer]] || 2012–2015 || 67 |- | [[Allister Coetzee]] || 2016–2018 || 47 |- | [[Rassie Erasmus]] || 2018–2019 || 63 |- | [[Jacques Nienaber]] || 2020–2023 || 69 |- | [[Rassie Erasmus]] || sedert 2024 || 77 |} == Toekennings == Die Italiaanse sporttydskrif ''Gazzetta dello Sport'' het die Springbokke in 2007 as “wêreldspan van die jaar” aangewys. Die Internasionale Rugbyraad, sedert 2014 Wêreldrugby, het die Springbokke vier keer as “span van die jaar” benoem (in 2004, 2007, 2009 en 2019). Die Springbokke het ook twee keer die Laureus Wêreldsporttoekennings as “span van die jaar” ontvang (in 2008 en 2020).<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.laureus.com/world-sports-awards/2008 |title=Laureus World Sports Awards 2008 |publisher=Laureus Wêreldsporttoekennings |date=2008 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.laureus.com/world-sports-awards/2020 |title=Laureus World Sports Awards 2020 |publisher=Laureus Wêreldsporttoekennings |date=2020 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> == Kulturele invloed == === Rolprente === Die Springbokke speel ’n sentrale rol in die Amerikaanse 2009-rolprent ''Invictus''. Die rolprent, wat op die boek ''Playing the Enemy'' van John Carlin gebaseer is, beskryf hoe die destydse Suid-Afrikaanse president Nelson Mandela die rugbywêreldbekertoernooi gebruik het om die Suid-Afrikaanse samelewing, wat kort tevore nog weens apartheid erg verdeeld was, met hulp van die Springbokke oor die politiesgemotiveerde verdeling heen verenig het. Die regie is behartig deur [[Clint Eastwood]], die hoofrolle is [[Morgan Freeman]] as Nelson Mandela en [[Matt Damon]] as spankaptein [[Francois Pienaar]]. Die Suid-Afrikaanse 2016-rolprent ''[[Modder en bloed]]'' handel oor die benadering van rugby in die krygsgevangenekamp op die Britse eiland [[Sint Helena]] tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]]. Die Suid-Afrikaanse musikant en akteur [[Bok van Blerk]] speel die rol as Boerbevelvoerder [[Gideon Scheepers]]. Die protagonis Willem Morkel is op die rugbyspeler Sommie Morkel gebaseer, wat in 1906 in vier wedstryde vir die Springbokke uitgedraf het. Die Australiese 2019-rolprent ''Die Wonderwerk van Brighton'' handel oor die verrassende Japannese oorwinning oor Suid-Afrika tydens die Rugbywêreldbeker 2015 se groepfase in die Engelse stad Brighton. === Liedjies === Sedert hul sukses tydens die Rugbywêreldbeker in 1995 word die Springbokke deur die tradisionele volkslied ''[[Shosholoza]]'' begelei. Onder meer [[Ladysmith Black Mambazo]] en die [[Soweto Gospelkoor]] het die liedjie ter ondersteuning van die Springbokke opgeneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugby15.co.za/learn-the-lyrics-of-shosholoza-the-south-african-rugby-fan-songs/ |title=Learn the Lyrics of "Shosholoza" the South African Rugby Fan Songs |publisher=rugby15.co.za |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thesouthafrican.com/lifestyle/ndlovu-youth-choir-shosholoza/ |title=Watch: The Ndlovu Youth Choir performs ‘Shosholoza’ for the Springboks &#91;video&#93; |publisher=[[The South African]] |author=Erene Roux |date=15 Oktober 2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> [[Leon Schuster]] se ''Hier kom die Bokke'' is nog ’n gewilde liedjie wat ter ondersteuning van die Springbokke gesing word. Dit het ook tydens die Rugbywêreldbeker 1995 gewild geword en begeester die Springbokke sedertdien.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sapeople.com/fab-south-african-stuff/watch-leon-schusters-special-message-for-the-springboks-hey-bokke/ |title=WATCH Leon Schuster’s Hey Bokke! Sing-Along Rugby Anthem for the Springboks |publisher=SA People News |author=Jenni Baxter |date=22 September 2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> [[Siya Kolisi]] het as Springbokkaptein saam met [[Makazole Mapimpi]] en [[Lukhanyo Am]] die ritueel begin, om voor elke wedstryd in hul [[Xhosa]]-moedertaal ’n ''Gwijo'' op te sê. ’n Gwijo is ’n tradisionele [[a capella]]-gesangstyl in die [[Xhosas|Xhosakultuur]] in ’n vraag-en-antwoord-formaat wat emosies en motivering sal oordra.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.jeremydetolly.com/blog/ep39 |title=Gwijo: Healing Anthems for South Africa |publisher=Jeremy de Tolly |date=30 November 2020 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Dié idee is deur ondersteuners oorgeneem en sodoende is die Springbokke tydens beide die 2019- en 2023-rugbywêreldbekertoernooie musikaal deur ’n Gwijo-span aangemoedig en ondersteun.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.citizen.co.za/entertainment/bok-supporters-the-gwijo-squad-finally-arrive-in-france-after-years-of-saving/ |title=Bok supporters, the Gwijo Squad, finally arrive in France after years of saving |publisher=[[The Citizen]] |author=Bonginkosi Tiwane |date=13 Oktober 2023 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thesouthafrican.com/sport/rugby/rugby-world-cup-2023/what-is-siya-singing-in-tunnel-before-game-19-october-2023-breaking/ |title=WHAT is Siya singing in the TUNNEL before a game? |publisher=[[The South African]] |author=Ray Leathern |date=19 Oktober 2023 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sowetanlive.co.za/sport/rugby/2023-09-08-gwijo-squad-to-hype-up-boks-as-world-cup-defence-begins/ |title=Gwijo Squad to hype up Boks as World Cup defence begins |publisher=[[Sowetan]] |author=Thulani Mbele |date=8 September 2023 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> == Sien ook == {{Portaal|Rugby|Ru ball.svg}} * [[Proteas]] * [[Suid-Afrikaanse nasionale vrouerugbyspan]] * [[Suid-Afrikaanse nasionale sokkerspan]] == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronnelys == * {{en}} {{cite book |author=Grant Harding, David Williams |title=The Toughest of Them All: New Zealand and South Africa: The Struggle for Rugby Supremacy |publisher=Penguin Books |year=2000 |location=[[Auckland]], Nieu-Seeland |isbn=0-14-029577-1}} * {{en}} {{cite book |author=Bob Howitt |title=SANZAR Saga – Ten Years of Super 12 and Tri-Nations Rugby |publisher=Harper Collins Publishers |year=2005 |isbn=1-86950-566-2}} * {{en}} {{cite book |author=John Nauright |title=Sport, Cultures, and Identities in South Africa |publisher=Continuum International Publishing Group |year=1997 |isbn=0-7185-0072-5}} * {{en}} {{cite book |author=A.C. Parker |title=The Springboks, 1891–1970 |publisher=Cassell & Company Ltd. |year=1970 |location=Londen |isbn=0-304-93591-3}} * {{en}} {{cite book |author=David Smith, Gareth Williams |title=Fields of Praise: The Official History of The Welsh Rugby Union |url=https://archive.org/details/fieldsofpraiseof0000smit |publisher=University of Wales Press |year=1980 |location=Cardiff |isbn=0-7083-0766-3}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|South Africa national rugby union team|Springbokke}} * {{en}} [http://www.sarugby.co.za/ Amptelike webwerf] * {{en}} [https://springboksupporter.co.za/ Amptelike webwerf van die Springbokke se aanhangersklub] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200722055656/https://springboksupporter.co.za/ |date=22 Julie 2020}} * {{en}} [http://www.genslin.us/bokke Springbokke se Rugbyheldesaal] * {{en}} [https://www.world.rugby/organisation/membership/africa/south-africa Suid-Afrika by Wêreldrugby] * {{en}} [https://www.planetrugby.com/team/south-africa Suid-Afrika op Planet Rugby] {{Navbox |name = Springbokke |state = collapsed |title = Springbokspanne gehaal |list1 = {{Springbokke (1995 Rugbywêreldbeker)}} {{Springbokke (1999 Rugbywêreldbeker)}} {{Springbokke (2003 Rugbywêreldbeker)}} {{Springbokke (2007 Rugbywêreldbeker)}} {{Springbokke (2008)}} {{Springbokke (2009)}} {{Springbokke (2010)}} {{Springbokke (2011 Rugbywêreldbekergroep)}} {{Springbokke (2012)}} {{Springbokke (2013)}} {{Springbokke (2014)}} {{Springbokke (2015 Rugbywêreldbeker)}} {{Springbokke (2015)}} {{Springbokke (2016)}} {{Springbokke (2017)}} {{Springbokke (2018)}} {{Springbokke (2019)}} {{Springbokke (2019 Rugbywêreldbeker)}} {{Springbokke (2023 Rugbywêreldbeker)}} }} {{Nasionale rugbyspanne}} {{Die Rugbykampioenskap}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Nasionale rugbyspanne van Afrika]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse rugbyspanne]] rqzxdvl408e2br0hg6qp4ufj12avptx 2967152 2967122 2026-09-13T21:00:11Z SpesBona 2720 Paar goed 2967152 wikitext text/x-wiki : ''Hierdie artikel handel oor die Suid-Afrikaanse nasionale mansrugbyspan. Vir die artikel oor die nasionale vrouerugbyspan, sien [[Suid-Afrikaanse nasionale vrouerugbyspan]], vir die dier, sien [[springbok]] en vir die dorp, sien [[Springbok, Noord-Kaap]].'' {{Inligtingskas Rugbyspan | land = Suid-Afrika | beeld = 02-Springboks RGB Gold-on-Grad.png | unie = [[Suid-Afrikaanse Rugbyunie]] (SARU) | bynaam = Springbokke, Springboks of amaBokoboko | embleem = [[Springbok]] | president = Mark Alexander | stadion = [[Ellispark-stadion]]<br />[[Kings Park-stadion]]<br />[[Loftus Versfeld]]<br />[[Nelson Mandelabaaistadion]]<br />[[Nuwelandstadion]]<br />[[Vrystaatstadion]] | kapasiteit = | kaptein = [[Siya Kolisi]] | afrigter = {{vlagikoon|Suid-Afrika}} [[Rassie Erasmus]] <small>(sedert 2024)</small> | gestig = | patroon_la1 = _sa23h | patroon_b1 = _sa23h | patroon_ra1 = _sa23h | patroon_sh1 = | patroon_so1 = _Springboksocks19 | linkerarm1 = 006400 | liggaam1 = 006400 | regterarm1 = 006400 | broek1 = FFFFFF | kouse1 = 1b3838 | patroon_la2 = _whiteborder | patroon_b2 = _southafrica_rugby23a | patroon_ra2 = _whiteborder | patroon_sh2 = | patroon_so2 = _sky_blue_on_top | linkerarm2 = 44E4F3 | liggaam2 = FFFFFF | regterarm2 = 44E4F3 | broek2 = 44E4F3 | kouse2 = FFFFFF | statistiek = Statistiek | toetse = [[Eben Etzebeth]] (138)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=matches;team=5;template=results;type=player |title=Most matches |publisher=ESPNscrum |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> | toptoetspuntebehaler = [[Percy Montgomery]] (893)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=points;team=5;template=results;type=player |title=Most points |publisher=ESPNscrum |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> | meestedrieë = [[Bryan Habana]] (67)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=tries;team=5;template=results;type=player |title=Most tries |publisher=ESPNscrum |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> | jongstespeler = AJ Hartley, 1891 (18 jaar, 18 dae) | eerste = [[Lêer:Flag of the Cape Colony (1876–1910).svg|20px]] '''Suid-Afrika''' 0–4 {{BILru-r}}<br />([[Kaapstad]], [[Suid-Afrika]]; 30 Julie 1891) | grootwen = {{RSAru}} 134–3 {{URUru-r}}<br />([[Oos-Londen]], Suid-Afrika; 11 Junie 2005) | grootverloor = {{NZLru}} 57–0 {{RSAru-r}}<br />([[Auckland]], [[Nieu-Seeland]]; 16 September 2017) | Wêreldbekerverskynings = 8/10 | jaar = 1995 | beste = Kampioen in [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]], [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]], [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] en [[Rugbywêreldbeker 2023|2023]] | url = | unieurl = www.sarugby.co.za }} Die '''Springbokke''' ([[Engels]]: ''Springboks''; [[Xhosa]] en [[Zoeloe]]: ''amaBokoboko''; ook korter '''Bokke''' of ''Boks'' genoem) is die nasionale [[rugby]]span wat [[Suid-Afrika]] in internasionale wedstryde (toetswedstryde) verteenwoordig. Die Springbokke is na die [[springbok]], die nasionale dier van Suid-Afrika, genoem. Rugby is een van Suid-Afrika se nasionale sportsoorte en die Springbokke is ’n gedugte krag in internasionale rugby met ’n wenrekord teen byna al die ander lande, behalwe teen die [[Nieu-Seeland]]se [[All Blacks]]. Die Springbokke se belangrikste internasionale verskyning is tydens die vierjaarlikse [[rugbywêreldbeker]]toernooi. Alhoewel die Springbokke as gevolg van die internasionale boikot teen [[apartheid]] nie aan die eerste twee rugbywêreldbekertoernooie in [[Rugbywêreldbeker 1987|1987]] en [[Rugbywêreldbeker 1995|1991]] deelgeneem het nie, het dié land in [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]] as gasheer van die toernooi opgetree en tydens hul debuut die beker gewen. Die Springbokke het die All Blacks in die eindstryd met 15–12 geklop, ’n gebeurtenis wat steeds as een van die grootste prestasies in die Suid-Afrikaanse sportgeskiedenis beskou word. Suid-Afrika het twaalf jaar later die [[Webb Ellis-beker]] tydens die [[Rugbywêreldbeker 2007]] in [[Frankryk]] en weereens twaalf jaar later tydens die [[Rugbywêreldbeker 2019]] in [[Japan]] ingepalm. Tydens die [[Rugbywêreldbeker 2023]] in Frankryk het die Springbokke ná die All Blacks die tweede span geword wat die beker suksesvol kon verdedig en die eerste geword om vier wêreldbekertoernooie te wen. Die Springbokke het sodoende Nieu-Seeland se vorige rekord van drie titels verbeter, maar met twee wêreldbekerverskynings minder. Daarmee is die Springbokke nou die wêreld se suksesvolste span in wêreldbekerrugby, aangesien hulle sedert 1995 vier uit agt rugbywêreldbekertoernooie gewen het. Die All Blacks het daarenteen sedert 1987 drie uit tien rugbywêreldbekertoernooie gewen. Die Springbokke speel jaarliks teen die All Blacks van Nieu-Seeland, die [[Wallabies]] van [[Australië]] en die [[Argentynse nasionale rugbyspan|Poemas]] van [[Argentinië]] in [[die Rugbykampioenskap]], voorheen die Drienasiesreeks genoem, waartydens hulle ook om die [[Mandela Uitdaagplaat]] teen Australië en die [[Vryheidsbeker]] teen Nieu-Seeland meeding. Die Springbokke het die voormalige Drienasiesreeks reeds drie keer in die toernooi se 14 jaar bestaan gewen (in [[1998-Drienasiesreeks|1998]], [[2004-Drienasiesreeks|2004]] en [[2009-Drienasiesreeks|2009]]), en later die uitgebreide Rugbykampioenskapreeks (in [[2019-Rugbykampioenskapreeks|2019]], [[2024-Rugbykampioenskapreeks|2024]] en [[2025-Rugbykampioenskapreeks|2025]]). In 1891 het die Springbokke in hul eerste internasionale wedstryd te staan gekom, toe die [[Britse en Ierse Leeus|Britse Leeus]], ’n span van gekeurde spelers uit die vier Tuisnasies, tydens hul toer Suid-Afrika besoek het. Tot sy professionalisering was rugby ’n amateursport, wat op internasionale vlak deur soms maandelange, oorsese toere gekenmerk was, waartydens die nasionale spanne nie net teen ander nasionale spanne te staan gekom het nie, maar ook teen plaaslike spanne en rugbyklubs. Sedert die begin van rugby in Suid-Afrika word die Springbokke in groen-en-goud as een van die gedugste nasionale spanne wêreldwyd beskou en die beheerliggaam, die [[Suid-Afrikaanse Rugbyunie]] (SARU), word deur [[Wêreldrugby]] saam met tien ander as ’n vlak-een-span geag. Die Suid-Afrikaanse nasionale rugbyspan is tans (Oktober 2025) eerste op Wêreldrugby se wêreldranglys<ref name="ranglys">{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/rankings |title=Women’s and Men’s Rankings |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> en in 2004, 2007, 2009 en 2019 is die Springbokke deur Wêreldrugby as die “span van die jaar” aangewys. 14 voormalige Springbokspelers is in Wêreldrugby se Heldesaal opgeneem. == Beheerliggaam == {{Hoofartikel|Suid-Afrikaanse Rugbyunie}} [[Lêer:SAunions af.PNG|duimnael|’n Kaart van die Suid-Afrikaanse plaaslike beheerliggame en hul spanne]] Die beheerliggaam vir rugby in Suid-Afrika is die Suid-Afrikaanse Rugbyunie (SARU), tot in 2005 Suid-Afrikaanse Rugbyvoetbalunie (SARVU) genoem. Dit het in 1992 met die saamsmelting van die blanke Suid-Afrikaanse Rugbyraad en die multiëtniese Suid-Afrikaanse Rugbyunie ontstaan. Die Suid-Afrikaanse beheerliggaam het in Julie dieselfde jaar aangesluit by die Konfederasie van Afrikarugby (Engels: ''Confederation of African Rugby''; Frans: ''Confédération Africaine de Rugby''; nou [[Rugby Afrika]], RA) en is sedertdien verreweg die vasteland se belangrikste beheerliggaam.<ref name="rugbyafrique">{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyafrique.com/unions/ |title=Rugby Africa Unions |publisher=[[Rugby Afrika]] |date=2020 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Reeds in 1949 het die Suid-Afrikaanse beheerliggaam ’n volle lid van die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) geword.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/organisation/membership/africa/south-africa |title=South Africa |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die SARU bestaan uit 14 plaaslike beheerliggame, wat elkeen sy eie span kies vir die [[Curriebeker]], die oudste en belangrikste Suid-Afrikaanse rugbybeker.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sarugby.co.za/tournaments/league?lid=3 |title=Currie Cup Premier Division |publisher=[[Suid-Afrikaanse Rugbyunie]] |accessdate=6 Oktober 2025}} {{dooie skakel}}</ref> Daarnaas is van 1998 tot 2015 die jaarlikse [[Vodacombeker]] beslis.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://supersport.com/rugby/supersport-challenge/faqs |title=SuperSport Rugby Challenge FAQs |publisher=[[SuperSport]] |accessdate=11 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210411190028/https://supersport.com/rugby/supersport-challenge/faqs |archive-date=11 April 2021 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Naas die amptelike nasionale span roep die SARU ook ander keurspanne byeen. Die [[Junior Bokke]] is die o/20-nasionale span en hulle neem aan die o/20-Rugbykampioenskap en die [[Wêreldrugby o/20-kampioenskap]] deel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://super.rugby/therugbychampionship/news/inaugural-rugby-championship-under-20-all-set-for-sunshine-coast-kick-off/ |title=Inaugural rugby championship under-20 all set for sunshine coast kick-off |publisher=[[Superrugby]] |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sarugby.co.za/en/teams/junior-springboks?teamclass=2&category=junior%20boks |title=Junior Springboks |publisher=[[Suid-Afrikaanse Rugbyunie]] |accessdate=6 Oktober 2025}} {{dooie skakel}}</ref> Die [[Blitsbokke]] is die Suid-Afrikaanse [[sewesrugby]]span en hulle neem aan internasionale toernooie soos Wêreldrugby se Sewesreeks, Sewesrugbywêreldbeker, die [[Olimpiese Somerspele]] en [[Statebondspele]] deel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sarugby.co.za/en/teams/blitzboks?teamclass=3&category=blitzboks |title=Springboks Sevens |publisher=[[Suid-Afrikaanse Rugbyunie]] |accessdate=6 Oktober 2025}} {{dooie skakel}}</ref> Kinders en jongmense word reeds op skool aan rugby bekend gestel en na gelang van hul belangstelling en talent begin hulle met hul afrigting. Die talentvolste spelers op skoolvlak word jaarliks ná die Cravenweek (genoem na [[Danie Craven]]) vir die “SA Skolespan” gekeur.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sarugby.co.za/en/teams/sa-schools?teamclass=6 |title=SA Schools |publisher=[[Suid-Afrikaanse Rugbyunie]] |accessdate=6 Oktober 2025}} {{dooie skakel}}</ref> Elke Suid-Afrikaanse universiteit beskik oor ’n eie rugbyspan wat aan die Varsitybeker en die Varsityskild deelneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.varsitycup.co.za/ |title=Main page |publisher=Varsitybeker |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Benewens die nasionale kampioenskap word daar ook jaarliks in die internasionale [[Verenigde Rugbykampioenskap]]toernooi meegeding teen spanne van [[Ierland]], [[Italië]], [[Skotland]] en [[Wallis]]. Suid-Afrika neem met vier konsessies, waaroor SARU toesig hou, deel: Die [[Bulls (Verenigde Rugbykampioenskap)|Bulls]] uit [[Pretoria]], die [[Lions (Verenigde Rugbykampioenskap)|Lions]] uit [[Johannesburg]], die [[Sharks (Verenigde Rugbykampioenskap)|Sharks]] uit [[Durban]] en die [[Stormers (Verenigde Rugbykampioenskap)|Stormers]] uit [[Kaapstad]]. Aangesien die seisoene min oorvleuel word baie spelers in albei professionele ligas gebruik.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rte.ie/sport/rugby/2020/0929/1168300-sa-rugby-votes-four-leading-sides-into-expanded-pro16/ |title=SA Rugby votes four leading sides into expanded Pro16 from 2021 |publisher=[[RTÉ]] |date=29 September 2020 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> == Geskiedenis == === Beginjare === [[Lêer:Stellenbosch WC ZA.jpg|duimnael|Landskapstoneel by [[Stellenbosch]] in die [[Wes-Kaap]], waar in 1883 die Stellenboschklub gestig is]] Toe Canon George Ogilvie, wat die bynaam Gog gehad het, in 1861 skoolhoof van Diocesan College in [[Kaapstad]] geword het, het hy die vorm van voetbal wat by die Winchesterskool gespeel is ingevoer. Dié weergawe van voetbal, wat hantering ingesluit en “Gog’s Game” genoem is, word beskou as die begin van rugby in Suid-Afrika.<ref name="sareferees">{{en}} {{cite web |url=http://www.sareferees.co.za/features/history/story_1207144730.php |title=Laws – History – In South Africa |publisher=SA Rugby Referees |accessdate=28 September 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928021039/http://www.sareferees.co.za/features/history/story_1207144730.php |archive-date=28 September 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref name="uctrfc">{{en}} {{cite web |url=http://www.uctrfc.co.za/history.htm |title=History |publisher=THE FNB UCT RFC |accessdate=19 September 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070919202234/http://www.uctrfc.co.za/history.htm |archive-date=19 September 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref name="roodepoort">{{en}} {{cite web |url=https://roodepoortrecord.co.za/2018/08/23/today-in-history-the-first-official-rugby-match-in-south-africa-is-played-web/ |title=Today in History: The first official rugby match in South Africa is played |publisher=Roodepoort Record |date=23 Augustus 2018 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Jong mans in Kaapstad het spoedig ook dié spel begin speel en op 23 Augustus 1862 het die [[Cape Argus]] verslag gedoen oor die eerste bekende wedstryd in Suid-Afrika tussen 17 leëroffisiere van die Elfde Regiment en 15 staatsamptenare, waaronder die latere eerste minister van die [[Kaapkolonie]], [[John X. Merriman]], by [[Groenpunt]] in Kaapstad. Dié wedstryd het met ’n gelykopuitslag van 0–0 geëindig.<ref name="Allen1">{{en}} {{cite web |author=Dean Allen |url=https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/09523360412331305773 |title=Beating them at their own game: rugby, the Anglo-Boer War and Afrikaner nationalism, 1899–1948 |publisher=International Journal of the History of Sport, 20:3, 37 – 57 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die plaaslike pers het in daardie tyd verslag gedoen oor ’n reeks voetbalwedstryde tussen saamgeroepte spanne; “Dorp teen die Woonbuurte” of “Tuis (Brits)-gebore teen Koloniaal-gebore”.<ref name="roodepoort" /><ref name="sareferees" /><ref name="sarsu">{{en}} {{cite web |url=http://www.sarsu.org/index.php?option=com_content&task=view&id=169&Itemid=275 |title=World of Rugby |publisher=SARSU |accessdate=10 Mei 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080510050826/http://www.sarsu.org/index.php?option=com_content&task=view&id=169&Itemid=275 |archive-date=10 Mei 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die [[Engelse Rugbyvoetbalunie]], wat in 1871 gestig is, het die meeste van die spelreëls neergelê. Die nuwe sport is veral deur Britse koloniste en soldate saamgeneem en versprei. Die voormalige internasionale speler en latere administrateur van [[Masjonaland]], [[William Henry Milton]], het in 1878 die gestandaardiseerde spelreëls na Suid-Afrika gebring. Twee rugbyklubs, ''Hamilton RFC'' en ''Villagers RFC'', beweer dat hulle die eerste rugbyklubs in Suid-Afrika is. Britse koloniste het gehelp om die spel in die [[Oos-Kaap]], [[Natal (kolonie)|Natal]] en langs die [[goud]]- en [[diamant]]roetes na [[Kimberley]] en [[Johannesburg]] te versprei. Britse troepe sou ook ’n leidende rol in die uitbreiding van die spel oor die hele land speel.<ref name="sarsu" /> In 1883 is die [[Stellenbosch]]klub gestig in die [[Landbou|boerderydistrik]] buite Kaapstad. Rugby is entoesiasties deur die jong [[Boere]] aangeneem. Die spel was teen daardie tyd sterk genoeg in die [[Wes-Kaap]] vir die [[Westelike Provinsie|Westelike Provinsie Rugbyvoetbalunie]] om gestig te word. [[Griekwaland-Wes]] het in 1886 gevolg, [[Oostelike Provinsie]] in 1888, en [[Goue Leeus|Transvaal]] in 1889.<ref name="sarsu" /> Die eerste landswye toernooi is in dieselfde jaar in Kimberley gehou met die Westelike Provinsie wat Griekwaland-Wes, die Oostelike Provinsie en Transvaal geklop het. In dieselfde jaar is die Suid-Afrikaanse Rugbyraad gestig,<ref name="sareferees" /> maar slegs “blanke” rugbyklubs is toegelaat om by dié raad aan te sluit. Die rugbyklubs van [[swart mense|swart]] en [[bruin mense]] moes hul eie beheerliggame stig en hulle spelers was oor dekades heen van die nasionale span uitgesluit.<ref>{{en}} {{cite book |author=David R. Black, John Nauright |title=Rugby and the South African nation |url=https://archive.org/details/rugbysouthafrica0000blac |publisher=Manchester University Press |location=Manchester |date=1998 |isbn=0-7190-4931-8 |pages=[https://archive.org/details/rugbysouthafrica0000blac/page/29 29]–30}}</ref> === Eerste internasionale wedstryde === [[Lêer:Donald Currie (1825-1909), by Walter William Ouless.jpg|duimnael|links|upright|[[Donald Currie]], skenker van die Curriebeker in beide krieket en rugby]] [[Lêer:England-v-Cape-Colony-1891.jpg|duimnael|Engeland teen die Kaapkolonie in 1891, die eerste van die onoorwonne Bill MacLagan se [[Britse Eilande]]-toer na Suid-Afrika]] [[Lêer:South africa v british isles.jpg|duimnael|Die Suid-Afrikaanse Springbokspan wat die tweede toets teen die Britse Leeus in 1891 gespeel het]] In 1891 het, befonds deur [[Cecil John Rhodes]] en die Westelike Provinsie, die eerste internasionale toer van ’n Britse keurspan (die huidige [[Britse en Ierse Leeus]]) deur Suid-Afrika plaasgevind.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lionsrugby.com/history/1888/04/28/1888-1899-touring-tradition-begins/ |title=1888-1899 – Touring tradition begins in 19th century |publisher=[[Britse en Ierse Leeus]] |accessdate=30 Junie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180630110730/https://www.lionsrugby.com/history/1888/04/28/1888-1899-touring-tradition-begins/ |archive-date=30 Junie 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Dit was die eerste verteenwoordigende wedstryde deur Suid-Afrikaanse spanne wat nog besig was om die spel aan te leer. Die besoekers het altesaam twintig wedstryde gespeel wat hulle almal gewen het en eers in die laaste wedstryd het die Kaapse span daarin geslaag om ’n punt aan te teken. Die drie wedstryde wat die Leeus teen ’n saamgestelde Suid-Afrikaanse span gespeel het (waarvan die eerste op 30 Julie 1891 in [[Gqeberha|Port Elizabeth]]) word as toetswedstryde beskou, alhoewel die [[Unie van Suid-Afrika]] eers in 1910 gestig is. In ’n noemenswaardige gebeurtenis tydens die toer het die Britse span die [[Curriebeker]] (wat deur [[Donald Currie]] geskenk is) aan Griekwaland-Wes oorhandig, die span wat tydens dié toer volgens hulle mening die beste gepresteer het. Sedertdien is die Curriebeker die trofee waarom tydens die gelyknamige Suid-Afrikaanse rugbykampioenskap meegeding word.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/1891-south-africa/ |title=1891 South Africa |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://rugby365.com/tournaments/currie-cup/sir-donald-currie-and-his-cup |title=Sir Donald Currie and his Cup |publisher=rugby365.com |date=25 Oktober 2017 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Vyf jaar later het die Leeus vir ’n toer van 21 wedstryde na Suid-Afrika teruggekeer. In die tussentyd het die Suid-Afrikaanse spel aansienlik verbeter en hulle het een van vier wedstryde gewen, toe hulle op 5 September 1896 met 5–0 gewen het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/1896-south-africa/ |title=1896 South Africa |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die voorspelers het veral beïndruk en die span se eerste sege was ’n teken van wat die toekoms sou inhou. Suid-Afrika se span het vir die eerste keer mirtegroen truie gedra wat die kaptein, [[Barry Heatlie]], by sy Old Diocesian-klub geleen het.<ref name="bigbrian">{{en}} {{cite web |url=http://www.angelfire.com/biz4/bigbrian/heatlie.html |title=The Captian who gave South Africa it's National Colours |publisher=Big Brians Stories |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die wendrie is deur die Transvaalse [[losskakel]], Alf Larard, gedruk.<ref name="bigbrian" /> Rugby in Suid-Afrika het ’n groot hupstoot gekry deur die besoekende Leeus wat belangstelling in die Suid-Afrikaanse pers uitgelok het.<ref>{{en}} {{cite book |author=John Nauright |title=Sport, Cultures, and Identities in South Africa |publisher=Continuum International Publishing Group |year=1997 |isbn=0-7185-0072-5 |pages=40}}</ref> Nie net die Britse koloniste, maar ook die Boere van [[Nederland]]se afkoms het die rugbyspel in hul alledaagse lewe geïntegreer. Dié spel was só gewild, dat tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]] op 29 April 1902 ’n kort wapenstilstand gesluit is om ’n wedstryd tussen Britte en Boere te speel. Tydens die oorlog is 27&nbsp;000 Boere krygsgevange geneem, waarvan 24&nbsp;000 na oorsese kampe in [[Britse Ryk|Britse kolonies]] soos [[Sint Helena]], [[Sri Lanka|Ceylon]], [[Brits-Indië]] en [[Bermuda]] asook na [[Portugal]] gestuur is. Die speel van rugby het die [[Boerekrygsgevangenes]] ’n verlossing van die swaarkry in die kampe gebied en dit was in dié tydperk wat ’n groot deel van die Boeregevangenes vir die eerste keer met rugby kennis gemaak het. Ná die oorlog sou rugby veral in die platteland onder die invloed van die terugkerende krygsgevangenes onder die [[Afrikaner]]gemeenskap posvat. [[Sokker]] en rugby was die enigste spansporte wat vir die boere toeganklik was en rugby het die voordeel gebied dat dit makliker op rowwe ongelyke grond gespeel kon word.<ref name="Allen1" /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbydata.com/2014/10/19/war-and-rugby/ |title=War and Rugby |publisher=rugbydata.com |date=19 Oktober 2014 |accessdate=4 Augustus 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190804195021/http://www.rugbydata.com/2014/10/19/war-and-rugby/ |archive-date=4 Augustus 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In die Kaap sou veral die [[Universiteit Stellenbosch]] ’n belangrike rol speel as die teelaarde van toekomstige spelers en administrateurs. Die eerste dokumentêre bewys van ’n rugbyklub by Stellenbosch dateer uit 1880, alhoewel die Universiteitsklub eers amptelik in 1919 gestig is. Stellenbosch se ligging naby Kaapstad, waar die spel reeds goed gevestig was teen die einde van die 19de eeu, het ongetwyfeld bygedra tot die ontwikkeling van rugby in Stellenbosch. Vandaar is rugby na die platteland versprei deur die jaarlikse rugbytoer en deur [[Afrikaans]]e onderwysers en predikante uit Stellenbosch.<ref name="Grundlingh">{{en}} {{cite web |url=http://dx.doi.org/10.1080/09523369408713871 |title=Playing for power? Rugby, Afrikaner nationalism and masculinity in South Africa, c.1900–70 |author=Grundlingh, Albert |year=1994 |publisher=International Journal of the History of Sport, 11:3, 408 – 430 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Skaars ’n jaar nadat die [[Vrede van Vereeniging]] gesluit is om ’n einde te maak aan die Boereoorlog het die Britse Leeus in 1903 vir hulle derde besoek in Suid-Afrika aangekom. Die Leeus sou vir die eerste keer ’n reeksnederlaag in Suid-Afrika lei nadat hulle gelykop gespeel het in die eerste twee toetswedstryde en die laaste op 5 September 1896 op [[Nuwelandstadion|Nuweland]] met 0–8 verloor het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/1903-south-africa/ |title=1903 South Africa |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens die toer het die Leeus slegs elf van hul 22 wedstryde gewen.<ref name="Allen2">{{en}} {{cite web |url=https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/17460260701437003 |author=Allen, Dean |title=Tours of Reconciliation: Rugby, War and Reconstruction in South Africa, 1891–1907 |publisher=Sport in History, 27:2, 172 – 189 |date=2007 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die Suid-Afrikaners sou in teenstelling daarmee tot in 1956 nie weer ’n toetsreeks verloor nie – hetsy tuis of weg. In die finale toets het Suid-Afrika se span weer die groen kraaglose Old Diocesan-truie gedra wat hulle tydens hul eerste oorwinning in 1896 gedra het.<ref name="bigbrian" /><ref name="BBC1">{{en}} {{cite web |url=http://www.bbc.co.uk/wales/scrumv/features/history/lionshistory.shtml |title=British Lions |publisher=[[BBC]] |accessdate=11 Maart 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060311031641/http://www.bbc.co.uk/wales/scrumv/features/history/lionshistory.shtml |archive-date=11 Maart 2006 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die sukses wat die span in die toets in die groen trui behaal het, het gelei tot ’n besluit om voortaan altyd in groen te speel.<ref name="bigbrian" /> === Vestiging van die “Springbokke” === [[Lêer:Springboks in Paris - Jan 1907.jpg|duimnael|upright|Die Springbokke in Parys, Januarie 1907]] [[Lêer:Springboks 1906.jpg|duimnael|links|Die 1906-Springbokke in aksie teen Cambridge]] [[Lêer:Southafrica rugby team 1906.jpg|duimnael|links|Die 1906-Springbokspan, teen Cambridge]] [[Lêer:Paul-Roos,-Springbok-.jpg|duimnael|upright|[[Paul Roos]], Springbokkaptein van die eerste Suid-Afrikaanse rugbytoerspan na die Britse Eilande in 1906]] [[Lêer:South africa to the field vs cornwall.jpg|duimnael|links|Die Springbokke draf uit teen Cornwall tydens hul Europese toer in 1912/13]] [[Lêer:South africa ireland teams 1912.jpg|duimnael|links|Gesamentlike groepfoto van die Ierse en Suid-Afrikaanse spanne op 30 November 1912]] Reeds voor die 1903-besoek deur die Leeus het die Suid-Afrikaanse Rugbyraad besluit om ’n groen trui met ’n [[springbok]] as embleem vir Suid-Afrika se nasionale span te gebruik. Die embleem kon egter nie betyds borduur word vir die reeks nie.<ref>{{af}} {{cite web |url=http://www.news24.com/Beeld/Sport/0,,3-63_2004262,00.html |title=Vandag, 100 jaar gelede, is Bok gebore |publisher=[[Beeld]] |date=26 September 2006 |accessdate=29 Februarie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080229120200/http://www.news24.com/Beeld/Sport/0,,3-63_2004262,00.html |archive-date=29 Februarie 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Dit is dus oorgelaat aan die eerste Suid-Afrikaanse span wat in 1906/1907 oorsee getoer het om die eerste Springboktruie te dra. Die 1906/7 span het groen truie met wit krae gedra met swart broeke en blou sokkies.<ref name="bigbrian" /> [[Paul Roos]] was die kaptein van dié eerste Springbokspan, wat oorheers is deur spelers van die Westelike Provinsie. Die eerste toer na Brittanje het in 1906/7 plaasgevind en 29 wedstryde ingesluit, waaronder een toetswedstryd elk teen die nasionale spanne van [[Skotse nasionale rugbyspan|Skotland]], [[Engelse nasionale rugbyspan|Engeland]], [[Walliese nasionale rugbyspan|Wallis]] en [[Ierse nasionale rugbyspan|Ierland]]. Engeland het daarin geslaag om gelykop te speel, maar Skotland was die enigste van die Britse Tuisunies wat teen die Springbokke gewen het. Die Springbokke het ook die [[Engelse Kanaal]] gekruis om ’n nieamptelike wedstryd op die [[Parys]]e [[Parc des Princes]] teen ’n Franse keurspan te speel wat saamgestel is uit lede van twee [[Parys]]e klubs: Stade Français en Racing Club de France. Die amptelike [[Franse nasionale rugbyspan|Franse span]] was op daardie stadium op besoek aan Engeland. Die Springbokke het 13 drieë aangeteken in hulle oorwinning met 55–6.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyrelics.com/Museum/countries/SA/tr-1906.htm |title=1906-07 Springboks tour |publisher=rugbyrelics.com |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die naam ‘Springbokke’ is vir die eerste keer tydens die 1906/7-toer gebruik. Paul Roos het saam met die adjunkkaptein [[Paddy Carolin]] en die toerbestuurder Cecil Carden die naam by ’n vergadering uitgedink om die Britse pers daarvan te verhoed om hul eie bynaam vir die span te bedink. Roos het aan koerante gesê om die span ‘De Springbokken’ te noem. Die Daily Mail het daarna ’n artikel gepubliseer waarin na die ‘Springboks’ verwys is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.irb.com/newsmedia/features/newsid=278260,printer.htmx |title=100 years of South African rugby: Part two |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=10 November 2006 |accessdate=10 Oktober 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121010092842/http://www.irb.com/newsmedia/features/newsid=278260,printer.htmx |archive-date=10 Oktober 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die span het van toe af baadjies met ’n springbok op die linkersak gedra. Die toer het bygedra tot die heel van wonde ná die [[Tweede Vryheidsoorlog]] en ’n sin van nasionale trots onder Suid-Afrikaners gekweek. Die term ‘Springbok’ is later gebruik vir al die individue of spanne wat Suid-Afrika internasionaal verteenwoordig het, ongeag die sportsoort. Dié tradisie is beëindig met die begin van die demokratiese bedeling in 1994 in Suid-Afrika en sedertdien word die term slegs vir die nasionale rugbyspanne gebruik.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nytimes.com/1995/11/14/sports/IHT-world-champions-face-next-test-springboks-blossom-flowers-of-a-new.html |title=World Champions Face Next Test: Springboks Blossom, Flowers of a New Land |publisher=International Herald Tribune |author=Ian Thomsen |date=14 November 1995 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die 1903-Leeutoer en die Springbokke se eerste oorsese toer word gesien as belangrike gebeurtenisse in die versoening tussen die twee wit groepe in Suid-Afrika ná die verwoestende effek van die Tweede Vryheidsoorlog (swartes, bruines en [[Indiese Suid-Afrikaners]] is deur dié versoening egter nie geraak nie). Paul Roos se toerspan het spelers soos [[Billy Millar]], wat ernstig gewond is in die oorlog, A.F.W. Marsberg en W.C. Martheze wat aan die Britse kant geveg het ingesluit sowel as burgers wat die [[Boererepubliek]]e ondersteun het, soos W.S. Morkel wat ’n krygsgevangene in [[Sint Helena]] was.<ref name="Allen2" /> Paul Roos het hom soos volg oor die saak uitgespreek:<ref name="Allen2" /><ref>{{en}} {{cite book |author=Daryl Adair |title=Sport: Race, Ethnicity and Identity: Building Global Understanding |publisher=Routledge |date=2013 |pages=12 |url=https://books.google.de/books?id=-Y3dAAAAQBAJ&printsec=frontcover&dq=Sport:+Race,+Ethnicity+and+Identity:+Building+Global+Understanding&hl=de&sa=X&ved=0ahUKEwjDuqaY5u_pAhUHTsAKHU0FBaMQ6AEIJzAA#v=onepage&q=Sport%3A%20Race%2C%20Ethnicity%20and%20Identity%3A%20Building%20Global%20Understanding&f=false |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |author=George Claassen |title=In the Words of South African Sporting Heroes |publisher=Penguin Books |date=2012 |url=https://books.google.de/books?id=-TtOMLQkvxIC&printsec=frontcover&dq=In+the+Words+of+South+African+Sporting+Heroes&hl=de&sa=X&ved=0ahUKEwi8_Kes5u_pAhVKTcAKHfYWA6oQ6AEIJzAA#v=onepage&q=In%20the%20Words%20of%20South%20African%20Sporting%20Heroes&f=false |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> {{cquote|The tour had united us...from Cape Agulhas to the Zambesi, South Africa was one, and all differences had been forgotten. Here, we are one; may it always be the same. (As for the British) We now understand each other better, and if that is going to be one of the results of our tour, we shall be more than satisfied.}} {{cquote|Die toer het ons verenig...vanaf [[Kaap Agulhas]] tot die [[Zambezirivier|Zambezi]], Suid-Afrika was een, en al die geskille was vergete. Hier is ons een; mag dit altyd dieselfde wees. (Wat die Britte betref) Ons verstaan mekaar nou beter, en as dit een van die resultate van ons toer sou wees, sal ons meer as tevrede wees.}} Die toer het ook die beeld van Afrikaners en Suid-Afrikaners in Brittanje verbeter, nadat die Boere in oorlogspropaganda as agterlik beskryf is. Tydens ’n dinee ná die gelykopuitslag teen Engeland het Paul Roos die saak volgens die ''Sportsman'' soos volg beskryf:<ref name="Allen2" /><ref>{{en}} {{cite book |author=Daryl Adair |title=Sport: Race, Ethnicity and Identity: Building Global Understanding |publisher=Routledge |date=2013 |pages=12}}</ref> {{cquote|The draw was perhaps the best result. Does not this teach that they should all be equal and should “Dutch” and “English” work together side by side? Just as they respected one another so he wished to find things prevail in South Africa. He was proud of his side and the behaviour of his men, who were drawn from all parts and parties, and included men who had fought on each side. They had seen that the Boer was, perhaps, not so bad as he had been painted; on the other hand, the latter had been able to understand things better by making actual acquaintance with this country, and he hoped that in the near future the two races would understand each other better and work hand in hand to noble purpose.}} {{cquote|Die gelykop was miskien die beste uitslag. Leer dit ons nie dat almal gelyk moet wees nie en dat ‘Nederlanders’ en ‘Engelse’ langs mekaar moet werk nie? Net soos hulle mekaar respekteer wou hy hê dat dinge in Suid-Afrika seëvier. Hy was trots op sy span en die gedrag van sy mans, wat uit alle dele en partye benoem is, en mans ingesluit het wat aan albei kante geveg het. Hulle het gesien dat die Boer, miskien, nie so sleg was soos wat hy daargestel is nie; aan die ander kant het laasgenoemde dinge beter begryp deur kennis te maak met hierdie land, en hy het gehoop dat die twee rasse in die nabye toekoms mekaar beter sal verstaan en hand aan hand sou werk tot ’n edele doel.}} Die 1910-Leeutoer na Suid-Afrika was die eerste wat verteenwoordigers van al die vier Britse Tuisunies ingesluit het. Die toerspan het gemiddelde sukses teen nietoetsspanne behaal en net meer as die helfte van hulle wedstryde gewen. Onder hul [[Ierland|Ierse]] kaptein Tom Smyth het die besoekers slegs een van hulle drie toetswedstryde gewen, die tweede toets in Port Elizabeth met ’n telling van 8–3. Die Springbokke het die eerste en laaste toetswedstryde met onderskeidelik 14–10 in Johannesburg en 21–5 in Kaapstad gewen om die reeks met 2–1 te beklink.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/1910-south-africa/ |title=1910 South Africa |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Gedurende die volgende jare het die Springbokke opgebloei. Die Bokke se tweede Europese toer het in 1912/13 plaasgevind. Op dié toer het die Springbokke al vier die Tuisunies verslaan en sodoende hul eerste [[Grand Slam (Rugby)|Grand Slam]] behaal (Skotland met 16–0, Ierland met 38–0, Wallis met 3–0 en Engeland met 9–3). Die span het ook teen Frankryk gewen (met 38–5 in [[Bordeaux]]).<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/international/3984061.stm |title=History favours Springbok slam |publisher=[[BBC]] |author=James Standley |date=5 November 2004 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> === Tussenoorlogse era === [[Lêer:South Africa rugby union team against New Zealand, 1921.jpg|duimnael|Die Springbokspan wat in 1921 teen Nieu-Seeland te staan gekom het]] [[Lêer:1937 span 011.jpg|duimnael|Die 1937-Springboktoerspan na Australië en Nieu-Seeland]] Die [[Eerste Wêreldoorlog]] het internasionale rugby onderbreek. Die oorlog sou ook die Springbok Jackie Morkel se lewe eis toe hy in gevegte tydens die [[Oos-Afrika-veldtog]] omgekom het. Tydens die Suid-Afrikaanse toer na Australasië in 1921 het die wedywering tussen die Suid-Afrikaanse Springbokke en die [[Nieu-Seeland]]se [[All Blacks]] wat tot op hede voortduur ’n aanvang geneem. Albei spanne is reeds as die beste spanne wêreldwyd beskou, maar het nog nie een toetswedstryd teen mekaar gespeel nie.<ref>{{en}} {{cite book |author=Grand Harding, David Williams |title=The Toughest of Them All: New Zealand and South Africa: The Struggle for Rugby Supremacy |year=2000 |publisher=Penguin Books |location=[[Auckland]], Nieu-Seeland |isbn=0-14-029577-1 |pages=16}}</ref> Gevolglik is die Springbokke se toer na [[Australië]] en Nieu-Seeland as ’n soort “rugbywêreldbekertoernooi” beskryf.<ref>{{en}} Spiro Zavos: ''The Passion That Keeps An Old Rivalry Burning.'' In: The Sydney Morning Herald, 9 Augustus 1997, bl. 52.</ref> Die strawwe toer het helaas gelykop geëindig, nadat die drie wedstryde in ’n oorwinning, ’n gelykop en ’n nederlaag geëindig het.<ref>{{en}} {{cite book |author=Grand Harding, David Williams |title=The Toughest of Them All: New Zealand and South Africa: The Struggle for Rugby Supremacy |year=2000 |publisher=Penguin Books |location=[[Auckland]], Nieu-Seeland |isbn=0-14-029577-1 |pages=20–21}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/41 |title=1921 South Africa tour to Australasia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die All Blacks het Suid-Afrika vir die eerste keer in 1928 besoek. Die reeks het weereens gelykop geëindig.<ref>{{en}} {{cite book |author=Grand Harding, David Williams |title=The Toughest of Them All: New Zealand and South Africa: The Struggle for Rugby Supremacy |year=2000 |publisher=Penguin Books |location=[[Auckland]], Nieu-Seeland |isbn=0-14-029577-1 |pages=234–235}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/59 |title=1928 New Zealand tour to South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In 1924 het die Britse en Ierse Leeus Suid-Afrika vir die eerste keer sedert 1910 besoek. Die Leeuspan is deur beserings geteister en swak skopwerk het die span verder in die steek gelaat. Die 1924-Leeus het slegs nege van hul 21 wedstryde in Suid-Afrika gewen en hulle het al vier toetswedstryde verloor. ’n Wedstryd teen die Westelike Provinsie het ook toetsstatus geniet.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/1924-south-africa/ |title=1924 South Africa |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Met die Springbokke se 1931/32-toer na die Britse Eilande het hulle hul tweede Grand Slam behaal. Die span het oor ’n magtige pak voorspelers beskik, wat gebaat het by die [[losskakel]]kaptein [[Bennie Osler]] se skopskoen, alhoewel dit net min entoesiasme veroorsaak het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.scotsman.com/sport/rugbys-great-leap-forward-2477113 |title=Rugby's great leap forward |publisher=The Scotsman |date=27 Januarie 2003 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> ’n Sterk Walliese span is by St Helen’s met 8–3 verslaan, nadat [[Danie Craven]] ’n uitstekende debuut gelewer het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://tvnz.co.nz/view/sport_story_skin/631712 |title=1924 – South Africa |publisher=Television New Zealand |date=24 November 2005 |accessdate=3 Junie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080603135214/http://tvnz.co.nz/view/sport_story_skin/631712 |archive-date=3 Junie 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 1933 het die Australiese [[Wallabies]] vir die eerste keer Suid-Afrika besoek. Die Springbokke het dié naelskraapse toetsreeks met 3–2 beklink.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://southcoastherald.co.za/364873/july-8-day-world-history-briefly-2/ |title=July 8: On This Day in World History … briefly |publisher=South Coast Herald |date=8 Julie 2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die All Blacks het eers in 1956 daarin geslaag om Suid-Afrika tuis in Nieu-Seeland te klop en dit het selfs langer geneem om die Springbokke in Suid-Afrika te klop (in 1996). Die Springbokke het in 1937 weer Nieu-Seeland besoek en dié toetsreeks met 2–1 beklink. Die All Blacks het die eerste toetswedstryd gewen, maar hulle is in die twee daaropvolgende toetswedstryde verslaan. Vervolgens is die 1937-Springbokke as die beste span beskryf, wat “Nieu-Seeland ooit verlaat het”.<ref>{{en}} {{cite book |author=Ron Palenski |title=Century in Black: 100 Years of All Black Test Rugby |url=https://archive.org/details/centuryinblack0000ronp |publisher=Hodder Moa Beckett |location=Auckland |date=2003 |isbn=1-86958-937-8 |pages=[https://archive.org/details/centuryinblack0000ronp/page/192 192]}}</ref> Die reeksoorwinning oor Nieu-Seeland het gevolg op ’n 2–0-reeksoorwinning oor die Australiese Wallabies.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.clubrugby.co.nz/wellington/story.php?id=1312 |title=Wellington against International teams: versus South Africa 1937 |publisher=Club Rugby |author=Steven White |date=7 April 2015 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In 1938 het die Leeus weer Suid-Afrika besoek. Die Leeus het meer as die helfte van hulle wedstryde gewen. Die Springbokke het, soos verwag, die eerste twee toetswedstryde gewen (onderskeidelik met 26–12 in Johannesburg en 19–3 in Port Elizabeth). Die Leeus het egter verras met ’n 21–16-oorwinning in die derde toets in Kaapstad, die eerste Leeus-oorwinning oor Suid-Afrika sedert 1910.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/1938-south-africa/ |title=1938 South Africa |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die [[Tweede Wêreldoorlog]] het alle internasionale toere gekniehalter. === Naoorlogse tydperk === [[Lêer:Solomon chaired 1953.jpg|duimnael|links|upright|Die Wallabies-kaptein John Solomon word deur die Springbokke gedra (1953)]] [[Lêer:Combined Newbridge and Pontypool Team versus the Springboks (11993224404).jpg|duimnael|’n Saamgestelde Pontypool-Newbridge-span teen Suid-Afrika op 18 Oktober 1951 in Wallis]] [[Lêer:Llanelli versus Springbok match at Stradey Park (8428559381).jpg|duimnael|Llanelli RFC speel op 26 Oktober 1951 teen die Springbokke, Stradeypark, Wallis]] In 1949 het die Suid-Afrikaanse beheerliggaam saam met sy [[Rugby Australia|Australiese]] en [[Nieu-Seeland Rugby|Nieu-Seelandse]] eweknieë volle lede geword van die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) wat voorheen slegs uit verteenwoordigers van [[Engelse Rugbyvoetbalunie|Engeland]], [[Ierse Rugbyvoetbalunie|Ierland]], [[Skotse Rugbyunie|Skotland]] en [[Walliese Rugbyunie|Wallis]] bestaan het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyfootballhistory.com/timeline1940s.htm |title=Historical Rugby Milestones 1940s |publisher=rugbyfootballhistory.com |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In dieselfde jaar is [[Danie Craven]] as [[afrigter]] aangestel. Die Springbokke sou onder sy leiding tien agtereenvolgende wedstryde wen, waaronder ’n 4–0 pak slae oor Nieu-Seeland tydens hulle 1949-toer na Suid-Afrika, tot op hede ’n wenrekord teen die All Blacks.<ref>{{en}} {{cite book |author=Winston McCarthy |title=Haka! The All Blacks Story |url=https://archive.org/details/hakaallblackssto0000wins |publisher=Pelham Books |location=Londen |date=1968 |pages=[https://archive.org/details/hakaallblackssto0000wins/page/207 207]}}</ref> Die Nieu-Seelanders het ’n swaar pak voorspelers, wat almal meer as 90&nbsp;kg geweeg het, gekies. Craven se strategie het op die spoed van die Transvaalse [[agsteman]] [[Hennie Muller]] staatgemaak. Muller sou die All Black-skakelpaar teister en die span sou ’n vinnige pas op die wedstryd afdwing om ’n oorwinning oor die swaar All Blacks te verseker.<ref>{{af}} {{cite web |url=http://www.webfactor.co.za/index.htm |title=Springbokrugby tussen 1949 en 1953 |accessdate=17 Mei 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090517052713/http://www.webfactor.co.za/index.htm |archive-date=17 Mei 2009 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{af}} {{cite web |url=http://www.webfactor.co.za/vooraf_1949.htm |title=Die 1949 Springbokke teen die All Blacks |accessdate=17 Mei 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090517052739/http://www.webfactor.co.za/vooraf_1949.htm |archive-date=17 Mei 2009 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Gelyktydig het die Wallabies ’n toer na Nieu-Seeland onderneem, omdat die [[Maori|Māorispelers]] as gevolg van die [[Apartheid]]politiek nie vir die wedstryde teen die Springbokke gekies is nie en saam met reserwespelers ’n tweede span gevorm het. Vervolgens het die Springbokke slegs teen ''Pākehā'' (Nieu-Seelanders met ’n Europese afkoms) gespeel.<ref>{{en}} {{cite book |author=Max Howell |title=Born to Lead: Wallaby Test Captains |publisher=Celebrity Books |location=North Harbour |date=2005 |isbn=1-877252-18-2 |pages=128}}</ref> Die 1951/52-span is beskou as een van die beste Springboktoerspanne in dié tyd. Die span het tydens hul besoek aan Europa deur al vier Tuisunies te klop Suid-Afrika se derde Grand Slam behaal. Hennie Muller het die kapteinskap by [[Basil Kenyon]] oorgeneem nadat laasgenoemde ’n ernstige oogbesering opgedoen het. Die span het Frankryk ook verslaan en 30 van hul 31 wedstryde tydens die toer gewen; slegs in die naelskraapse wedstryd teen ’n Londense keurspan is die Springbokke verslaan. Veral die 44–0-oorwinning oor Skotland is noemenswaardig, in dié tyd die hoogste oorwinning (volgens die huidige puntestelsel sou dit ’n 62–0-oorwinning gewees het).<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.scotsman.com/sport/battling-years-2477164 |title=The Battling Years |publisher=The Scotsman |author=Allan Massie |date=28 Januarie 2003 |accessdate=3 Junie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080603213057/http://sport.scotsman.com/guidetoscottishrugby/The-Battling-Years.2397247.jp |archive-date=3 Junie 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 1953 het die Wallabies weer ’n toer na Suid-Afrika onderneem. Tydens die tweede toetswedstryd het die Australiërs aan die Springbokke hul tweede nederlaag ná 15 jaar besorg. Die Suid-Afrikaanse span was baie beïndruk met dié prestasie en sodoende het twee Springbokspelers die Australiese kaptein [[John Solomon]] op hul skouers die speelveld uitgedra.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://apnews.com/0dc38e8ae9061de37d728432778835c3 |title=Ex-Wallabies skipper John Solomon dies at age 90 |publisher=Associated Press |date=18 Maart 2020 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens hul 1955-besoek aan Suid-Afrika het die Leeus 19 van hul 25 wedstryde gewen en in een gelykop gespeel. Die toetsreeks van vier wedstryde het gelykop geëindig. Die span onder die Ierse kaptein en [[Slot (rugby)|slot]] Robin Thompson se taktiek was om by elke geleentheid met die bal te hardloop eerder as om met die Springbokke se voorspelers slaags te raak. Die taktiek het die Leeuspan gehelp om nuwe standaarde daar te stel vir opposisie teen die Springbokke wat as byna onoorwinlik beskou is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/1955-south-africa/ |title=1955 South Africa |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In 1956 het die Springbokke ’n toer na Nieu-Seeland onderneem. Tydens dié toer het die All Blacks onder kapteinskap van Bob Duff vir die eerste keer daarin geslaag om ’n reeksoorwinning oor die Springbokke te behaal.<ref>{{en}} {{cite book |authors=Grand Harding, David Williams |title=The Toughest of Them All: New Zealand and South Africa: The Struggle for Rugby Supremacy |year=2000 |publisher=Penguin Books |location=[[Auckland]], Nieu-Seeland |isbn=0-14-029577-1 |pages=52–53}}</ref> Met die verrassende insluiting van Don Clarke uit Waikato, wat die bynaam ''The Boot'' gekry het, het die All Blacks die beslissende strafdoele behaal wat die reeks in hul guns beklink het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.allblacks.com/all-players/profile/Don-Clarke-AB-580 |title=Don Clarke #580 |publisher=All Blacks |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In 1958 het Frankryk die tweede land van die [[Noordelike Halfrond]] geword om Suid-Afrika te besoek; van die Franse is egter min verwag. Die Franse het die Springbokke geskok deur die toetsreeks van twee te wen. Dié span is gelei deur Lucien Mias pleks van die beseerde toerkaptein Michel Celaya. Die onderskatte Franse het gelykop gespeel in die eerste toetswedstryd op Nuweland (met 3–3). Dié prestasie is oortref toe die Franse die Springbokke met 9–5 op Ellispark geklop het. Daardie reeksoorwinning word as ’n keerpunt in die Franse rugbygeskiedenis beskou én het aangedui dat Frankryk nou ’n toprugbyland is.<ref>{{en}} {{cite book |author=Alex Potter, Georges Duthen |title=The Rise of French Rugby |publisher=A.H. & A.W. Reed |location=Wellington |date=1961 |pages=83–91}}</ref> Die 1958-toer is opgevolg deur besoeke in 1964 (’n Franse 1–0-oorwinning) en in 1967 (’n Suid-Afrikaanse 3–1-oorwinning). === Toenemende Anti-Apartheid-proteste === [[Lêer:Danie Craven statue.jpg|duimnael|links|upright|Standbeeld van [[Danie Craven]] in [[Stellenbosch]]]] [[Lêer:NoMaorisNoTour.jpg|duimnael|Aankondiging van ’n protesvergadering deur die Nieu-Seelandse “Burgerlike All Blacks Toervereniging” (1959)]] [[Lêer:Travaglini pumas sudafrica.jpg|duimnael|Suid-Afrika teen Argentinië in 1972, ''El Gráfico'']] Reeds voor die instel van Apartheidswette sedert 1948 het spanne wat toere na Suid-Afrika onderneem het, dit as nodig geag om geen nieblanke spelers saam te neem nie. Hierdeur is veral Māorispelers van Nieu-Seelandse spanne geraak. Oor die uitsluiting van George Nepia en Jimmy Mill tydens die All Blacks se 1928-toer,<ref>{{en}} {{cite book |author=Grand Harding, David Williams |title=The Toughest of Them All: New Zealand and South Africa: The Struggle for Rugby Supremacy |year=2000 |publisher=Penguin Books |location=[[Auckland]], Nieu-Seeland |isbn=0-14-029577-1 |pages=31}}</ref> maar ook oor Ranji Wilson se uitsluiting uit die weermagspan nege jaar vroeër<ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.allblacks.com/all-players/profile/Ranji-Wilson-AB-151 |title=Ranji Wilson #151 |publisher=All Blacks |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> is destyds weinig kommentaar gelewer. Maar in 1960 het, veral as gevolg van die “wind van verandering”-toespraak deur die Britse eerste minister [[Harold Macmillan]] en die [[Sharpeville-slagting]], die internasionale kritiek teen die Suid-Afrikaanse apartheidsbeleid skerp toegeneem.<ref name="harding73">{{en}} {{cite book |author=Grand Harding, David Williams |title=The Toughest of Them All: New Zealand and South Africa: The Struggle for Rugby Supremacy |year=2000 |publisher=Penguin Books |location=[[Auckland]], Nieu-Seeland |isbn=0-14-029577-1 |pages=73}}</ref> Sedertdien het die Springbokke in ’n toenemende mate die teiken van internasionale kontroversies en proteste geword. In dieselfde jaar het die All Blacks sonder hul Māorispelers, wat weens druk van die Suid-Afrikaanse regering uitgesluit is, ’n toer na Suid-Afrika onderneem. In Nieu-Seeland was hierdie toer hoogs omstrede: ’n georganiseerde petisie deur die “Burgerlike All Blacks Toervereniging”, wat 160&nbsp;000 handtekeninge versamel het, het tevergeefs vir die skrapping van dié toer gepleit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/the-all-blacks-depart-for-a-tour-of-australia-and-south-africa-with-all-white-players |title=All-white All Blacks leave for South Africa |work=New Zealand History |publisher=Minister van Kultuur en Erfenis |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Op sportvlak het die Springbokke tydens dié toer twee oorwinnings behaal en een gelykop en een nederlaag gely.<ref name="harding73" /> Rondom die draai van die jaar 1960/61 het die Springbokke onder hul kaptein [[Avril Malan]] ’n viermaande-lange toer na Europa onderneem, waartydens hulle 34 oorwinnings behaal het. Met naelskraapse oorwinnings oor die Tuisunies het hulle hul vierde en laaste Grand Slam van die 20ste eeu beklink, alhoewel die Springbokke teen Frankryk slegs 0–0-gelykop kon speel. Die span het ’n voorspelergeoriënteerde wedstryd gespeel waarin intimidasie ’n belangrike faktor was. Hul teenstanders het ’n reeks omstrede beserings opgedoen. Die Bokke het hulle laaste wedstryd teen die [[Britse Barbarians]] in [[Cardiff]] met 0–6 verloor, teen wat moontlik die beste Barbarianvoorspelers in dié tyd was.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/157 |title=1960/61 South Africa tour to Europe and East Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens hul 1962-toer na Suid-Afrika het die Leeus 16 van hul 25 wedstryde gewen en in vier gelykop gespeel. In die toetswedstryde het hulle egter nie goed gevaar nie en drie verloor, nadat hulle in die eerste toets gelykop gespeel het. Die toer is gekenmerk deur die voorspelerspel wat in die verlede baie sukses aan die Springbokke besorg het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/1962-south-africa/ |title=1962 South Africa |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In 1964 het die Walliese span sy eerste toer na Suid-Afrika onderneem. Die enigste toetswedstryd teen die Springbokke het hulle met 3–24 verloor, hul ergste nederlaag in 40 jaar.<ref>{{en}} {{cite book |author=David Smith, Gareth Williams |title=Fields of Praise: The Official History of The Welsh Rugby Union |url=https://archive.org/details/fieldsofpraiseof0000smit |publisher=University of Wales Press |location=Cardiff |date=1980 |isbn=0-7083-0766-3 |pages=[https://archive.org/details/fieldsofpraiseof0000smit/page/368 368]–369}}</ref> Die jaar 1965 word as die swakste in die geskiedenis van Springbokrugby beskou. Tydens hul Europese toer van vyf wedstryde in April het hulle slegs in een gelykop gespeel; die Springbokke is in albei toetswedstryde deur onderskeidelik Ierland en Skotland verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/178 |title=1965 South Africa tour to Ireland and Scotland |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens hul langer toer na Australië en Nieu-Seeland van Junie tot September het die Springbokke herstel, maar hulle is in albei toetswedstryde deur die Wallabies en in drie van die vier toetswedstryde deur die All Blacks verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugby-talk.com/2010/02/springbok-history-1965/ |title=Springbok History 1965 |publisher=rugby-talk.com |date=16 Februarie 2010 |accessdate=8 Mei 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250508095354/https://www.rugby-talk.com/2010/02/springbok-history-1965/ |archive-date=8 Mei 2025 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die Nieu-Seelandse beheerliggaam het die beplande 1967-toer na Suid-Afrika gekanselleer, nadat die Suid-Afrikaanse regering steeds geweier het om Māorispelers in die All Blackspan te aanvaar.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/rugby/news/article.cfm?c_id=80&objectid=10567880 |title=Call to honour Maori denied AB caps |publisher=[[The New Zealand Herald]] |date=22 April 2009 |accessdate=22 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160322050056/http://www.nzherald.co.nz/rugby/news/article.cfm?c_id=80&objectid=10567880 |archive-date=22 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 1968 het die Leeus tydens hul toer na Suid-Afrika 15 van hul 16 wedstryde teen provinsiale spanne gewen, maar hulle het drie van die vier toetswedstryde teen die Springbokke verloor en in een gelykop gespeel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/1968-south-africa/ |title=1968 South Africa |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die teenbesoek op die Britse Eilande in 1969 het tot groot protesaksie gelei, waarvolgens van die wedstryde agter doringdraad gespeel is.<ref>{{en}} [[Suid-Afrikaanse Instituut vir Rasseverhoudinge]] (SAIRV): ''A Survey of Race Relations 1969''. Johannesburg 1970, bl. 253–254.</ref> Die Tuisnasies het nuwe selfvertroue verkry en die Springbokke het twee van hul sewe wedstryde in Wallis, teen Newport RFC en ’n saamgestelde span uit Gwent, verloor. Die Walliese nasionale span was op die punt van ’n oorwinning oor Suid-Afrika, nadat hulle met 6–6 gelykop gespeel het. Teen Ierland het die Springbokke ook gelykop gespeel, terwyl hulle deur Engeland en Skotland verslaan is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/204 |title=1969/70 South Africa tour to UK and Ireland |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Om verdere toerkansellasies deur die Nieu-Seelandse beheerliggaam te voorkom, het die Suid-Afrikaanse regering voor die All Blacks se 1970-toer van mening verander en ingestem om spelers en toeskouers met ’n Māori-afkoms as “eerblankes” toe te laat, soos hulle voorheen met [[Japanners]] in Suid-Afrika gedoen het.<ref>{{en}} SAIRV: ''A Survey of Race Relations 1963''. Johannesburg 1964, bl. 290.</ref> Australië het geweier om die All Blacks se vliegtuig te laat land, waarvolgens hulle oor die VSA, Portugal, [[Griekeland]] en [[Nigerië]] na Suid-Afrika moes reis. Verskeie Māori het tydens die besoek aan Suid-Afrika die apartheidswette doelbewus oortree en met swart mense gesels, waardeur hulle die Suid-Afrikaanse regering opsetlik omgekrap het. Die Springbokke het die toetsreeks van vier wedstryde met 3–1 gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/springbok-rugby-team/news/article.cfm?c_id=327&objectid=10639172 |title=Rugby: Once was hatred |publisher=[[The New Zealand Herald]] |date=18 April 2010 |accessdate=27 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181127194937/https://www.nzherald.co.nz/springbok-rugby-team/news/article.cfm?c_id=327&objectid=10639172 |archive-date=27 November 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Met die oog op die 1971-toer van die Franse span na Suid-Afrika is die gekleurde speler [[Roger Bourgarel]] aanvanklik deur die Keurkomitee uitgesluit, maar ná ’n intervensie deur [[Albert Ferrasse]], president van die [[Franse Rugbyfederasie]], weer vir die span gekeur. Die met Ferrasse-bevriende Danie Craven, destyds president van die Suid-Afrikaanse beheerliggaam, het hy uitdruklike toestemming hiervoor gegee. Die twee toetswedstryde het in ’n gelykop en ’n oorwinning vir die Springbokke geëindig.<ref>{{fr}} {{cite web |url=https://www.lequipe.fr/Rugby/Actualites/-le-respect-je-l-ai-gagne-sur-le-terrain/419378 |title=«Le respect, je l'ai gagné sur le terrain» |publisher=L'Équipe |author=Gilles Navarro |date=24 November 2013 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Massabetogings teen apartheid en onluste het in dieselfde jaar die Springbokke se toer na Australië gekenmerk. Lugrederye, hotelle, restourante, poskantore en hawens is deur stakings gedwing om Suid-Afrikaanse burgers, maatskappye en instellings te boikot. Die Springbokke kon hul toer slegs met hulp van die [[Koninklike Australiese Lugmag]] voortsit en hulle het al drie toetswedstryde met tellings van 19–11, 14–6 en 18–6 gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.solidarity.net.au/aboriginal/1971-springbok-tour-when-campaigners-scored-a-victory-against-racism/ |title=1971 Springbok tour: When campaigners scored a victory against racism |publisher=solidarity.net.au |date=28 September 2011 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://blogs.sport24.co.za/mclook/2011/12/24/the-1971-springbok-tour/ |title=The 1971 Springbok tour |publisher=Sport24 |date=24 Desember 2011 |accessdate=4 Julie 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120704092029/http://blogs.sport24.co.za/mclook/2011/12/24/the-1971-springbok-tour/ |archive-date=4 Julie 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die 1974-Leeus, aangevoer deur [[Willie John McBride]], het tydens hul toer na Suid-Afrika gedurende al 22 wedstryde onoorwonne gebly. Hulle het drie van die vier toetswedstryde gewen en in een gelykop gespeel. Die afrigters van die Leeus het opgemerk dat die Springbokke hul teenstanders met fisiese aggressie oorheers het. Die Leeus het besluit om “hulle vergelding eerste in te kry” met hul berugte ‘99 call’. Die idee was dat ’n Suid-Afrikaanse skeidsregter waarskynlik nie al die Leeus sou afstuur as hulle almal teruggeveg het teen blatante vuilspel nie. Die derde toetswedstryd tussen die Leeus en die Springbokke in Port Elisabeth het in die “Slag van Boet Erasmus-stadion” ontaard, een van die mees geweldadige gevegte in die rugbygeskiedenis. Tydens dié wedstryd het JPR Williams ná so ’n roep oor die helfte van die veld gehardloop en ‘Moaner’ van Heerden aangeval.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://sport.guardian.co.uk/smalltalk/story/0%2C%2C1888496%2C00.html |title=JPR Williams |publisher=[[The Guardian]] |date=25 Augustus 2007 |accessdate=20 Januarie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080120133505/http://sport.guardian.co.uk/smalltalk/story/0%2C%2C1888496%2C00.html |archive-date=20 Januarie 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 1975 het die Franse span weer na Suid-Afrika getoer en elf wedstryde gespeel, waarvan hulle ses gewen het (in albei toetswedstryde het die Springbokke egter geseëvier). Gedurende dié toer het Craven drie wedstryde teen swart en multiëtniese spanne gereël – ’n voorwaarde “sine qua non”, wat Ferrasse vir die Franse besoek geëis het.<ref>{{fr}} {{cite book |author=Henri Garcia |title=La fabuleuse histoire du rugby |publisher=Éditions de La Martinière |location=Parys |year=2011 |isbn=978-2-7324-4528-1 |pages=574–576}}</ref> === Sportiewe isolasie === [[Lêer:South american v south africa rugby.jpg|duimnael|Die Suid-Amerikaanse Jaguares speel in 1982 teen die Springbokke, ''El Gráfico''. Die Suid-Amerikaanse Jaguares is in 1980 gestig om die sportiewe isolasie van Suid-Afrika te omseil]] [[Lêer:1981-springbok-tour-auckland-entry-to-ground.jpg|duimnael|[[Polisie]]beamptes buite [[Edenpark]] voor ’n All Blacks-wedstryd tydens die Springboktoer in 1981]] [[Lêer:1981-springbok-tour-auckland-kingsland-station.jpg|duimnael|Polisiebeamptes bewaak ’n doringdraad rondom Edenpark naby die Kingsland-spoorwegstasie in 1981]] [[Lêer:Hamilton2.jpg|duimnael|Protes teen die Springbokke in Hamilton, aan die regterkant die aktivis Tom Newnham (1981)]] Suid-Afrika is in ’n toenemende mate geïsoleer, wat ook sy nasionale spanne se oorsese toere ingesluit het. Gedurende die toer na Australië van Julie tot Augustus 1971 het die Springbokke se teenwoordigheid tot ’n groot openbare debat gelei. In [[Adelaide, Australië|Adelaide]], [[Brisbane]], [[Melbourne]], [[Perth]] en [[Sydney]] is teen die apartheidspolitiek groot protes aangeteken. Gedurende hierdie betogings het die deelnemers met polisiebeamptes slaags geraak. Volgens ramings is tussen 500 en 700 betogers in hegtenis geneem. Die toer van ses weke is nie afgelas nie, maar die stadions het soos met doringdraad beweerde vestings gelyk en is deur ’n groot aantal polisiebeamptes beskerm. Johannes Bjelke-Petersen, [[Queensland]] se eerste minister, het op 14 Julie ’n eenmaandse noodtoestand verklaar, waaruit ’n 24 uur se staking deur sowat 125&nbsp;000 werknemers ontwikkel het. Die koste vir die beskermingsmaatreëls wat getref is, is deur Suid-Afrika op sowat 1,6 miljoen rand beraam.<ref>{{en}} SAIRV: ''A Survey of Race Relations in South Africa 1971''. Johannesburg 1972, bl. 320.</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/110667470 |title=Queensland in state of emergency |publisher=The Canberra Times |date=14 Julie 1971 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die Nieu-Seelandse eerste minister Norman Kirk het die Springbokke se beplande 1973-toer na Nieu-Seeland gekanselleer, aangesien beide die toeskouers en spelers se veiligheid nie gewaarborg kon word nie. Hy het dié besluit ook gemeen om ’n aangekondigde boikot van die [[Statebondspele]] 1974 in [[Christchurch]] deur Afrikalande verhoed.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/culture/1981-springbok-tour/1973-springbok-tour |title=Stopping the 1973 tour |work=New Zealand History |publisher=Minister van Kultuur en Erfenis |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Kirk se opvolger Robert Muldoon het in 1976 egter sy toestemming vir ’n toer van die All Blacks na Suid-Afrika gegee.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/nz/news/article.cfm?c_id=1&objectid=10392040 |title=It's time to close the final chapter |publisher=[[The New Zealand Herald]] |date=19 Julie 2006 |accessdate=7 Junie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200607180030/https://www.nzherald.co.nz/nz/news/article.cfm?c_id=1&objectid=10392040 |archive-date=7 Junie 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Nadat die span ondanks skerp proteste na Suid-Afrika vertrek het, het ’n aantal Afrikalande Nieu-Seeland se uitsluiting van die [[Olimpiese Somerspele 1976]] geëis. Die [[Internasionale Olimpiese Komitee]] het egter nie gereageer nie aangesien rugby destyds nie ’n Olimpiese sportsoort was nie. Vervolgens het 28 oorwegend Afrikalande die Olimpiese Spele in [[Montreal]] geboikot.<ref>{{de}} {{cite book |author=Volker Kluge |title=Olympische Sommerspiele – Die Chronik III |publisher=Sportverlag |location=Berlyn |year=2000 |isbn=3-328-00741-5 |pages=450–451}}</ref> Die All Blacks se omstrede toer het met die [[Soweto-opstand]] teen die rassistiese Onderwysbeleid ([[Wet op Bantoe-onderwys]]) en die Apartheidsregering saamgeval, waartydens minstens 176 mense dood is. Die boikot het die wêreld se aandag op samewerking met apartheidsport gevestig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sahistory.org.za/sites/default/files/UN%2C%20India%2C%20apartheid%20sport%2C%20pamphlet%2C%20full.pdf |title=United Nations, India and Boycott of Apartheid Sport (1988) – Paper presented at the seminar of the Sports Authority of India and the Arjuna Awardees Association, New Delhi, July 28–29, 1988. Published as a pamphlet. |publisher=SA History |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Uit ’n sportiewe oogpunt was die All Blacks se Suid-Afrika-toer van 24 wedstryde minder suksesvol: Hulle het drie wedstryde teen provinsiale spanne en ook drie van die vier toetswedstryde teen die Springbokke verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/272 |title=1976 New Zealand tour to South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die ondertekening van die Gleneagles-ooreenkoms deur 33 lidlande van die [[Britse Statebond]] op 15 Junie 1977 het Suid-Afrika se sportiewe isolasie verder verskerp. As gevolg van die ooreenkoms is die land ten einde van stappe teen die apartheidspolitiek stelselmatig van die Britse Statebond se sportwêreld ontkoppel. In die ooreenkoms is ook voorsiening gemaak vir sanksies teen lidlande wat die ooreenkoms sou oortree, en instellings wat bewysbaar die Suid-Afrikaanse rasseskeiding ondersteun het, is uit alle internasionale sportgeleenthede uitgesluit.<ref name="glen">{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/culture/1981-springbok-tour/gleneagles-agreement |title=From Montreal to Gleneagles |work=New Zealand History |publisher=Minister van Kultuur en Erfenis |date=11 April 2014 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref name="RR Survey, 1977, 563-564">{{en}} SAIRV: ''A Survey of Race Relations in South Africa 1977''. Johannesburg 1978, bl. 563–564.</ref> Die internasionale druk op die apartheidstelsel het ook in Suid-Afrika tot debate en veranderinge gelei. Die Suid-Afrikaanse Rugbyraad (SARR), die beheerliggaam van swart rugbyspanne, het in 1977 sy naam in Suid-Afrikaanse Rugbyvereniging (SARV) verander. Hulle het ook daarop besluit om die spannaam “Luiperds” te laat vaar, aangesien albei name ’n “rassistiese konnotasie” gehad het. Die vorige Springbokspeler [[Cheeky Watson]] het by die multietniese Suid-Afrikaanse Rugbyunie (SARU) aangesluit, waar hy ’n leidende spanmaat van die Kaapse span geword het. In April 1978 het, as gevolg van die internasionale reaksies, die verskeie Suid-Afrikaanse rugbyliggame vergader. Hulle was SARV (swart spelers), SARR (wit spelers), SARU (multietniese spelers) en die Suid-Afrikaanse Rugbyfederasie (bruin spelers). Hulle het onder andere ooreengekom om wedstryde op klub-, provinsiale en nasionale vlak op openbare sportvelde sonder demografiese segregasie te reël. Die SARU-president [[Abdul Abbas]] het egter aangekondig, dat hy aan geen verdere onderhandelinge oor sulke multietniese wedstryde sou deelneem nie, totdat die regering al die wette skrap wat sulke wedstryde verbied of verhinder.<ref name="RR Survey, 1977, 563-564" /> Ná openbare teenkanting en internasionale voorleggings het die Franse regering die 1979-Springboktoer na Frankryk afgelas en aangekondig dat dit “onvanpas” vir Suid-Afrikaanse spanne sou wees om na Frankryk te toer.<ref>{{fr}} {{cite book |author=Henri Garcia |title=La fabuleuse histoire du rugby |publisher=Éditions de La Martinière |location=Parys |year=2011 |isbn=978-2-7324-4528-1 |pages=607}}</ref> Nadat die visumaansoeke vir die Suid-Afrikaanse spelers in September 1979 deur die Franse owerhede afgekeur is, het die buitelandse ministers van albei lande vergader. Daarna het die Suid-Afrikaanse buitelandse minister die Suid-Afrikaanse Rugbyraad (SARR) oor die Franse houding ingelig, waarvolgens tot minstens ná die [[Olimpiese Somerspele 1980]] ’n wedersydse ontmoeting op sportiewe vlak onmoontlik sou wees. Ten spyte van die Franse regering se protes het die Franse Rugbyfederasie daarop besluit om ’n uitnodiging van die SARR te aanvaar om in 1980 na Suid-Afrika te toer, maar ook om vooraf die stand van sake in Suid-Afrika te laat ondersoek.<ref>{{en}} SAIRV: ''Survey of Race Relations in South Africa 1979''. Johannesburg 1980, bl. 592.</ref> Dié ontmoeting het in Oktober 1980 te midde van internasionale betogings plaasgevind. Ná afsluiting van die Franse ondersoek in Suid-Afrika het die president van die Franse beheerliggaam, Albert Ferrasse, verklaar, dat hy nog nie met die vordering rakende die opheffing van rasseskeiding in die Suid-Afrikaanse rugbyspel tevrede was nie.<ref>{{en}} SAIRV: ''Survey of Race Relations in South Africa 1980''. Johannesburg 1981, bl. 598.</ref> Suid-Afrika het gepoog om die land se internasionale sportisolasie teen te werk deur die Suid-Amerikaanse Jaguares in 1980 te nooi vir ’n toer na Suid-Afrika. Dié span het byna slegs uit Argentynse spelers bestaan, aangesien die amptelike [[Argentynse nasionale rugbyspan]] (die Poemas) verbied is om teen die Springbokke te speel.<ref>{{fr}} {{cite book |author=Henri Garcia |title=La fabuleuse histoire du rugby |publisher=Éditions de La Martinière |location=Parys |year=2011 |isbn=978-2-7324-4528-1 |pages=611–612}}</ref> Ten spyte van duidelike protes deur beide die Britse en Ierse regerings wat geen wetlike beheer gehad het nie, het die Leeus na Suid-Afrika getoer. Hulle het al 14 hul nietoetswedstryde gewen. Daarteenoor is hulle in die eerste drie toetswedstryde verslaan, voordat hulle in die vierde geseëvier het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/1980-south-africa/ |title=1980 South Africa |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In dieselfde jaar het die Springbokke ’n toer na [[Paraguay]], [[Uruguay]] en [[Chili]] onderneem. Hulle het die vyf wedstryde maklik gewen, waaronder twee toetswedstryde teen die Jaguares, wat slegs uit Argentynse spelers bestaan het. As gevolg van die verbod op toetrede vir Suid-Afrikaners kon geen wedstryde in Argentinië aangebied word nie.<ref>{{en}} {{cite book |author=Vivian Jenkins |title=Rothmans Rugby Yearbook 1981–82 |publisher=Rothmans Publications |location=Aylesbury |year=1981 |isbn=0-907574-05-X |pages=52–56}}</ref> Op 30 Mei 1981 het [[Errol Tobias]] tydens ’n wedstryd teen Ierland gedebuteer. Hy was die eerste nieblanke speler wat enigsins vir die Springbokke gekies is, alhoewel baie hom as ’n swart alibi-speler (tokenisme) beskou het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://news.google.com/newspapers?id=BuRYAAAAIBAJ&sjid=VecDAAAAIBAJ&dq=errol-tobias&pg=2841%2C7429759 |title=Big Pressure on 'Token' Black |publisher=The Sydney Morning Herald |author=Malcolm Brown |date=21 Julie 1981 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In weerwil met die Gleneagles-ooreenkoms het die Springbokke in 1981 ’n toer na Nieu-Seeland onderneem. Hulle het 16 wedstryde gespeel, waaronder drie toetswedstryde teen die All Blacks. Reeds voor die begin van die toer het dit groot kritiek ontlok. Baie het dit as ondersteuning van ’n blanke oorheersing in Suid-Afrika beskou, terwyl ander na die gespanne verhoudings met die Māori tuis verwys het. Muldoon het weer die omstrede standpunt ingeneem dat die politiek nie by sport mag inmeng nie.<ref name="glen" /> Die wedstryde het groot skares gelok, maar baie stede het ook massabetogings gesien. In [[Hamilton, Nieu-Seeland|Hamilton]] het 350 betogers die versperrings verwyder, die speelveld ingestorm en ’n kansellasie van die wedstryd afgedwing.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/media/video/game-cancelled-in-hamilton |title=Game cancelled in Hamilton, 1981 Springbok tour |work=New Zealand History |publisher=Ministerie van Kultuur en Erfenis |date=4 Julie 2006 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In [[Timaru]] moes ’n wedstryd ook afgelas word en Wellington het herhaaldelike straatgevegte gesien. Gedurende die laaste wedstryd in [[Auckland]] is uit ’n laagvlieënde vliegtuig meelsakke, pamflette en ’n plakkaat wat [[Steve Biko]] gehuldig het op die speelveld in [[Edenpark]] neergegooi. As gevolg van hierdie omstandighede was die uitslag van die toer (2–1 in die guns van die All Blacks) minder belangrik.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/nz/news/article.cfm?c_id=1&objectid=10390269 |title=Protests a turning point in the history of New Zealand |publisher=[[The New Zealand Herald]] |date=9 Julie 2006 |accessdate=29 September 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070929121654/http://www.nzherald.co.nz/section/4/story.cfm?c_id=4&ObjectID=10390269 |archive-date=29 September 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.nzhistory.net.nz/culture/1981-springbok-tour/tour-diary |title=A war played out twice a week |work=New Zealand History |publisher=Ministerie van Kultuur en Erfenis |date=17 September 2014 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Op 8 April 1983 het die Franse regering alle sportbeheerliggame verbied om in verbinding met hul Suid-Afrikaanse eweknieë te tree, wat onder andere die skrapping van die Franse span se toer na Suid-Afrika tot gevolg gehad het.<ref>{{fr}} {{cite book |author=Henri Garcia |title=La fabuleuse histoire du rugby |publisher=Éditions de La Martinière |location=Parys |year=2011 |isbn=978-2-7324-4528-1 |pages=638–639}}</ref> In 1984 het die Engelse span ondanks groot kritiek en politieke druk ’n toer na Suid-Afrika onderneem en sewe wedstryde gespeel. Dit was die laaste toer van ’n belangrike span na Suid-Afrika onder die apartheidstelsel. Die Britse regering se onverskilligheid het onder andere tot die boikot van die Statebondspele 1986 in [[Edinburg]] deur 32 lande gelei.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://theconversation.com/england-v-south-africa-a-history-of-tough-tackling-and-political-turmoil-126148 |title=England v South Africa – a history of tough tackling and political turmoil |publisher=The Conversation |author=Dan Feather |date=31 Oktober 2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Alhoewel daar nuwe protesaksies verwag is en die projek met die Gleneagles-ooreenkoms gebots het, het die NSRVU die Suid-Afrikaanse beheerliggaam se uitnodiging vir ’n teenbesoek aanvaar en in 1985 ’n toer na Suid-Afrika voorberei. Twee advokate het klagte ingedien en aangevoer dat die toer nie in die grondwetlike belang van die Nieu-Seelandse Rugbyvoetbalunie ten einde van die bevordering van die spel was nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.austlii.edu.au/nz/journals/VUWLRev/1999/32.html |title=Fictions in the thought of Sir John Salmond |publisher=Victoria University of Wellington Law Review |date=1999 |accessdate=15 September 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090915190622/http://www.austlii.edu.au/nz/journals/VUWLRev/1999/32.html |archive-date=15 September 2009 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Beide in Suid-Afrika en Nieu-Seeland was daar mense wat steeds ’n toer van Nieu-Seeland na Suid-Afrika sou ondersteun het. Gevolglik is in 1986 ’n privaat georganiseerde toer met rebellerende spelers gereël. Die span, wat as “die Kavaliers” bekend gestaan het, het 28 van die 30 spelers wat vir die 1985-All Blacks-toer gekies is, ingesluit en twaalf wedstryde in Suid-Afrika gespeel, waaronder vier wat as “toetswedstryde” bestempel is. Die Springbokke het die eerste, derde en vierde toetswedstryde gewen en die rebelle kon nie die droom om die Springbokke in Suid-Afrika te klop verwesenlik nie. Die Geel Bladsye het die toer met R2,5 miljoen geborg wat beskryf is as die grootste rugbyborgskap in Suid-Afrika tot op daardie stadium. Gerugte het die rondte gedoen dat die spelers betaal is, op ’n stadium toe rugby nog ’n streng amateursport was.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbymuseum.co.nz/asp/container_pages/normal_menu/rmArticle.asp?IDID=154 |title=The 1986 Cavaliers Tour |publisher=New Zealand Rugby Museum |accessdate=26 Augustus 2007}} {{dooie skakel}}</ref> Die hoofinpak van die Kavalierstoer in Nieu-Seeland was ontwrigting van die All Blacks se voorbereiding op die eerste [[rugbywêreldbeker]]toernooi in [[Rugbywêreldbeker 1987|1987]]. Die rebelle is baie lig gestraf en slegs vir twee toetswedstryde geskors. Lede van die Kavaliers het maklik gemeng met hul tydelike plaasvervangers, die sogenaamde ‘Baby Blacks’. Die Kavaliers se beproewing op die Suid-Afrikaanse Hoëveld het waarskynlik bygedra tot die All Blacks se oorwinning tydens die eerste wêreldbeker. Meer as die helfte van die span wat Frankryk in die 1987-eindstryd geklop het, was voormalige Kavaliers.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/media/photo/cavaliers-rugby-tour-1985 |title=Cavaliers rugby tour, 1986 |work=New Zealand History |publisher=Ministerie van Kultuur en Erfenis |date=12 Junie 2014 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Eers in 1992, ná die apartheidsera, het weer toetswedstryde tussen Nieu-Seeland en Suid-Afrika gereël. Die Springbokke kon nie aan die eerste rugbywêreldbekertoernooi in 1987 deelneem nie, maar ook nie aan die tweede [[Rugbywêreldbeker 1991|Rugbywêreldbekertoernooi in 1991]] nie. In 1989 het ’n Wêreld XV met die toestemming van die Internasionale Rugbyvoetbalraad ’n kitstoer na Suid-Afrika onderneem. Al die belangrike rugbylande, behalwe vir Nieu-Seeland, het spelers aan die span verskaf met tien Walliesers, agt Franse, ses Australiërs, vier Engelse, een Skot en ’n Ier. Dit was weereens ’n privaat georganiseerde toer om die apartheidsboikot te omseil.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/491 |title=1989 World XV tour to South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> === “Reënboognasie” en eerste wêreldbekertitel === Op 2 Februarie 1990 het Suid-Afrika se nuwe staatspresident, [[Frederik Willem de Klerk|FW de Klerk]], dramatiese aankondigings gemaak wat gelei het tot die ontbanning van die [[African National Congress|ANC]], die vrylating van [[Nelson Mandela]] en uiteindelik tot die opheffing van [[Apartheid]] en die eerste [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1994|demokratiese verkiesing vir alle Suid-Afrikaners in 1994]]. Dié politieke veranderinge het spoedig tot Suid-Afrika se terugkeer na internasionale sportdeelname gelei. In Maart 1992 het die “blanke” Suid-Afrikaanse Rugbyraad en die multietniese Suid-Afrikaanse Rugbyunie saamgesluit om die Suid-Afrikaanse Rugbyvoetbalunie te vorm, wat sedert 2005 die naam Suid-Afrikaanse Rugbyunie (SARU) dra. In Julie dieselfde jaar het die Suid-Afrikaanse beheerliggaam aangesluit by die Konfederasie van Afrikarugby (Engels: ''Confederation of African Rugby''; Frans: ''Confédération Africaine de Rugby''; nou [[Rugby Afrika]], RA) en is sedertdien verreweg die vasteland se belangrikste beheerliggaam.<ref name="rugbyafrique" /> Tot in die 1990’s het die Springbokke ’n positiewe wenrekord teen alle teenstanders gehad. Ná Suid-Afrika se hertoetrede tot internasionale rugby in 1992 het die span aanvanklik gesukkel om hulle vorige hoë standaarde te handhaaf. In hul eerste wedstryd ná hertoelating, later “terugkeertoets” genoem, het die Springbokke op 15 Augustus 1992 met 24–27 teen die All Blacks op Ellispark verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/548 |title=1992 New Zealand tour to Australia and South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> As gevolg van die [[Boipatong-slagting]] twee maande tevore was die situasie gespanne. Die ANC het voor die afskop van die wedstryd ’n minuut van stilte geëis en daarop aangedring dat die [[Vlag van Suid-Afrika (1928–1994)|vlag van Suid-Afrika]] (“Oranje, Blanje, Blou”) nie gehys word nie en die volkslied, ''[[Die Stem van Suid-Afrika]]'' nie gespeel word nie. Nie een van die vereistes is nagekom nie, waarvolgens die ANC gedreig het om die sportboikot weer in te stel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.washingtonpost.com/archive/politics/1992/08/18/anc-threatens-call-for-renewal-of-rugby-boycott/147de71d-bbe8-42e8-9d5f-28f403c485d3/ |title=ANC Threatens Call for Renewal of Rugby Boycott |publisher=[[The Washington Post]] |author=William Claiborne |date=18 Augustus 1992 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die latere Minister van Sport en Ontspanning, [[Steve Tshwete]], het egter ten gunste van ’n tweede kans vir die ondersteuners gepleit en voorgestel om slegs ’n waarskuwing uit te reik.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.washingtonpost.com/archive/politics/1992/08/20/anc-drops-its-objections-to-s-african-rugby-game/232685e0-6198-4d25-be99-f3bf5ea2984b/ |title=ANC Drops Its Objections To S. African Rugby Game |publisher=[[The Washington Post]] |author=William Claiborne |date=20 Augustus 1992 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Hulle het ook teen die Wallabies in Kaapstad met 3–26 verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/551 |title=1992 Australia tour to South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Later dieselfde jaar het die Springbokke vir die eerste keer weer na die buiteland getoer en in [[Lyon]] met 20–15 teen Frankryk gewen, maar hulle het die tweede toets in [[Parys]] met 16–29 verloor en is ook deur Engeland op [[Twickenham-stadion|Twickenham]] met 33–16 verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/553 |title=1992 South Africa tour to France and England 1993 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In 1993 het die Franse span vir die eerste keer in 13 jaar weer ’n toer na Suid-Afrika onderneem; hulle het die toetsreeks ná ’n oorwinning en ’n gelykop beklink.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/566 |title=1993 France tour to South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die Springbokke het tydens hul toer na Australië in dieselfde jaar twee toetswedstryde verloor en een gewen.<ref>{{fr}} {{cite book |author=Henri Garcia |title=La fabuleuse histoire du rugby |publisher=Éditions de La Martinière |location=Parys |year=2011 |isbn=978-2-7324-4528-1 |pages=830–840}}</ref> Die Springbokke se 1993-toer na Suid-Amerika het, in teenstelling met die eerste toer 13 jaar gelede, sonder enige kontroversie verloop; tydens dié toer het die Springbokke in die eerste twee amptelike toetswedstryde teen die Poemas te staan gekom en albei gewen.<ref>{{es}} {{cite web |url=https://uar.com.ar/wp-content/uploads/1993.pdf |title=Memoria y Balance 1993 |publisher=[[Argentynse Rugbyunie]] |date=15 November 1993 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Eweneens ná ’n onderbreking van 13 jaar het die Springbokke tussen Junie en Augustus 1994 hul eerste toer na Nieu-Seeland onderneem. Hulle het tien van hul elf wedstryde teen provinsiale spanne gewen, terwyl hulle in die drie toetswedstryde teen die All Blacks twee keer (in [[Dunedin]] en [[Wellington, Nieu-Seeland|Wellington]]) verslaan is en in die derde toetswedstryd in [[Auckland]] gelykop gespeel het. Dit was hul ergste toetsreeks in Nieu-Seeland in dié tyd.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugby-talk.com/2014/01/history-the-1994-springbok-tour-to-new-zealand/ |title=History: The 1994 Springbok tour to New Zealand |publisher=rugby-talk.com |date=9 Januarie 2014 |accessdate=8 Mei 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250508155954/https://www.rugby-talk.com/2014/01/history-the-1994-springbok-tour-to-new-zealand/ |archive-date=8 Mei 2025 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 1994 het die Nasionale Sportraad op aansoek van die intussen regerende ANC voorgestel om die Springbokke in ''Proteas'' (na die [[Protea]], die Suid-Afrikaanse nasionale blom) te hernoem – soos reeds met die [[Proteas|nasionale krieketspan]] gedoen is. Die Springbokkenteken sou oorspronklik ook deur dié nasionale blom vervang word om met die dubbelsinnige geskiedenis weg te doen. Dié stappe is ná die nuutverkose president [[Nelson Mandela]] se ingryping nie geneem nie en beide die spannaam en kenteken het onveranderd gebly. Hy het die Sportraad se lede daarvan oortuig om die deur die apartheid ontstelde simbole met ’n nuwe betekenis te voorsien, wat met die nuwe Suid-Afrika se waardes van ’n verenigde land ooreenstem. Aartsbiskop [[Desmond Tutu]], wat die term “reënboognasie” bedink het, het met hierdie voorstel saamgestem. Om enige onrus onder spelers en ondersteuners net voor die [[Rugbywêreldbeker 1995]] in Suid-Afrika te vermy, het die Sportraad toe besluit om die simbole tydelik te behou (in Maart 1996 het die Sportraad die simbole uiteindelik goedgekeur).<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sarugbymag.co.za/how-mandela-saved-the-springbok/ |title=How Mandela saved the Springbok |publisher=SARrugbymag |date=6 Desember 2013 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die naderende rugbywêreldbekertoernooi was die eerste groot sporttoernooi in Suid-Afrika ná die einde van die apartheidsera. In aanloop tot die toernooi is die Springbokke ná aanhoudende oorreding deur Nelson Mandela deur beide blankes en swartes ondersteun en hulle het groot ondersteuning in die hele bevolking geniet. Alhoewel die span multietnies opgetree het, was [[Chester Williams]] die enigste nieblanke speler.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/portal/main.jhtml?view=DETAILS&grid=&xml=/portal/2007/10/19/ftmandela119.xml |title=How Nelson Mandela won the rugby World Cup |publisher=The Daily Telegraph |author=John Carlin |date=19 Oktober 2007 |accessdate=19 April 2009 |archive-url=https://swap.stanford.edu/20090419211812/http://www.telegraph.co.uk/portal/ |archive-date=19 April 2009 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Voor die afskop van die rugbywêreldbekertoernooi was die Springbokke in die negende plek van die wêreldranglys en nie een van die gunstelinge om die toernooi te wen nie. Tydens die groepfase het hulle Australië, [[Roemeense nasionale rugbyspan|Roemenië]] en [[Kanadese nasionale rugbyspan|Kanada]] verslaan. In die kwarteindstryd het hulle [[Samoaanse nasionale rugbyspan|Wes-Samoa]] verslaan en in die naelskraapse halfeindstryd Frankryk. In die eindstryd op [[Ellispark]] het die Springbokke teen die Nieu-Seelandse All Blacks, die eerste span op die wêreldranglys, te staan gekom. Die Springbokke het teen die skynbaar verswakte mededingers met 15–12 in [[ekstra tyd]] gewen, nadat [[Joel Stransky]] die beslissende skepskop aangeteken het, en sodoende tydens hul eerste deelname die rugbywêreldbekertoernooi gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/1995/overview |title=Rugby World Cup 1995: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die All Blacks is skynbaar deur ’n onheilspellende voedselvergiftiging van die vorige dag geteister. Sedertdien doen samesweringsteorië die rondte, waarvolgens Suid-Afrikaanse rugbyamptenare of ’n kelnerin genaamd “Suzie” ’n stof in die All Blacks se ete sou gemeng het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/observer/osm/story/0,,1251765,00.html |title=OSM's sporting plaque |publisher=[[The Guardian]] |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.independent.co.uk/news/rugby-players-food-may-have-been-spiked-1353245.html |title=Rugby players' food may have been spiked |publisher=[[The Independent]] |date=20 November 1996 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyheaven.smh.com.au/articles/2003/08/11/1060588317125.html |title=Suzie never existed |publisher=[[The Sydney Morning Herald]] |accessdate=4 Desember 2003 |archive-url=https://web.archive.org/web/20031204033730/http://www.rugbyheaven.smh.com.au/articles/2003/08/11/1060588317125.html |archive-date=4 Desember 2003 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Tydens die toekenningsgeleentheid het ’n in ’n Springboktrui geklede Nelson Mandela die [[Webb Ellis-beker]] aan die kaptein [[Francois Pienaar]] oorhandig. Hierdie gebaar word as ’n belangrike stap vir die versoening tussen die Suid-Afrikaanse bevolkingsgroepe gesien en as een van die mees simboliese oomblikke in die sportgeskiedenis beskou.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.irishtimes.com/sport/rugby/international/rwc-1-nelson-mandela-hands-the-webb-ellis-cup-to-francois-pienaar-1.2348601 |title=RWC #1: Nelson Mandela hands the Webb Ellis Cup to Francois Pienaar |publisher=The Irish Times |author=Patrick Madden |date=18 September 2015 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die Suid-Afrikaanse beheerliggaamspresident Louis Luyt het op ’n omstrede wyse die na-wedstrydverrigtinge versuur, toe hy by die dinee verklaar het dat die Springbokke die vorige twee wêreldbekertoernooie ook sou gewen het as hulle daaraan kon deelgeneem het. Die dag ná die Wêreldbekeroorwinning het die [[Xhosa]]woord vir die Springbokke, ''Amabokoboko!'' as die opskrif van die [[Sowetan]] se sportafdeling verskyn.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.amabokoboko.com/amabokoboko-sport-7.html |title=About Amabokoboko |publisher=amabokoboko.com |accessdate=27 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200927105135/https://amabokoboko.com/amabokoboko-sport-7.html |archive-date=27 September 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Krisisse in 1995 tot 1997 sou egter later aantoon dat alles nog nie wel was met etniese aangeleenthede in Suid-Afrikaanse Rugby nie. === Begin van die professionele tydperk === [[Lêer:Bob Skinstad.jpg|duimnael|Bobby Skinstad wat in 1997 vir die Springbokke begin speel het <small>(foto 2007 teen Samoa)</small>]] [[Lêer:South Africa vs Georgia - WC 2003.jpg|duimnael|Die Springbokke teen Georgië tydens die [[Rugbywêreldbeker 2003]] – die Springbokke het met 46–19 gewen]] [[Lêer:Springbok-All Black lineout in tri nations 2006.jpg|duimnael|Victor Matfield wen die bal in ’n lynstaan teen die All Blacks in Wellington]] [[Lêer:Wallabies vs Springboks lineout.jpg|duimnael|’n Lynstaan tydens die Drienasie-wedstryd tussen die Wallabies en die Springbokke op 7 Julie 2007]] Om die toenemende oorskakeling van goeie spelers na finansieel-gevestigde [[rugby league]]-spanne teen te werk het die Internasionale Rugbyvoetbalraad in Augustus 1995 besluit om van rugby ’n professionele sport te maak. In dieselfde jaar het die beheerliggame van Suid-Afrika, Nieu-Seeland en Australië die konsortium SANZAR gestig om televisie-uitsaairegte vir twee nuwe kompetisies te verkoop, die internasionale kompetisie Super 12 (nou [[Superrugby]]) en die Drienasiesreeks van die nasionale spanne (nou [[Die Rugbykampioenskap]]).<ref>{{en}} {{cite book |author=Bob Howitt |title=SANZAR Saga: Ten Years of Super 12 and Tri-Nations Rugby |publisher=HarperCollins Publishers |location=New York |year=2005 |isbn=1-86950-566-2 |pages=7}}</ref> Aangesien die nuwe toernooie min plek vir maandelange oorsese toere gelaat het, het dié tradisie uit die amateurtydperk vinnig tot ’n einde gekom (behalwe vir die vierjaarlikse Leeustoere). Op die veld is die Springbokke swaar getref deur afrigter [[Kitch Christie]] se uittrede in 1996 nadat hy met [[leukemie]] gediagnoseer is. Die Springbokke het al 14 hul toetswedstryde gewen terwyl Christie die afrigter was. Suid-Afrika het daarna ’n insinking beleef en gesukkel in beide die provinsiale [[1996 Super 12-seisoen|Super 12]] en die [[1996-Drienasiesreeks|Drienasiesreeks]] met Nieu-Seeland en Australië.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/61?Stagione=1996 |title=1996 Super 12 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=1996 |title=1996 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens die laaste toer volgens die ou tradisie deur Suid-Afrika in 1996 het die All Blacks die toetsreeks met 2–1 beklink en wraak geneem vir die nederlaag tydens die rugbywêreldbekereindstryd.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rnz.co.nz/news/sport/395187/all-blacks-vs-springboks-the-memorable-moments |title=All Blacks vs Springboks: The memorable moments |publisher=Radio New Zealand |author=Matt Chatterton |date=25 Julie 2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In 1997 is die afrigter [[André Markgraaff]] verplig om te bedank, nadat hy ’n rassistiese opmerking oor die foon gemaak het wat openbaar gemaak is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.independent.co.uk/news/world/sa-rugby-coach-quits-over-racist-outburst-1279426.html |title=SA rugby coach quits over racist outburst |publisher=[[The Independent]] |date=19 Februarie 1997 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Sy opvolger [[Carel du Plessis]] het ook nie lank gehou nie, nadat die Springbokke tydens die Leeus se 1997-toer na Suid-Afrika en die [[1997-Drienasiesreeks]] swak presteer het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/1997-south-africa/ |title=1997 South Africa |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=1997 |title=1997 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Hy is deur [[Nick Mallett]] opgevolg, wat die Springbokke terug na sukses geneem het. In 1998 het Mallett en die nuwe kaptein [[Gary Teichmann]] ’n rekordwenlopie behaal met 17 opeenvolgende toetsoorwinnings wat die [[1998-Drienasiesreeks]] ingesluit het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://sarugbystats.co.za/south-africas-17-test-wins-in-a-row/ |title=South Africa's 17 test wins |publisher=sarugbystats.com |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Christie is dié jaar oorlede. Die Springbokke het die [[Rugbywêreldbeker 1999]] as verdedigende kampioen aangepak. Tydens die groepfase het hulle Skotland, [[Spaanse nasionale rugbyspan|Spanje]] en [[Uruguaanse nasionale rugbyspan|Uruguay]] verslaan en in die kwarteindstryd Engeland. In die halfeindstryd op Twickenham is hulle in ’n taai wedstryd deur die latere kampioen Australië verslaan. Die Springbokke het wel daarin geslaag om die derde plek te behaal deur die All Blacks met 22–18 op die [[Millennium-stadion]] in Cardiff te klop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/1999/overview |title=Rugby World Cup 1999: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Ná die teleurstellende [[2000-Drienasiesreeks]] het Mallett die beheerliggaam van gierigheid beskuldig, aangesien kaartjies teen baie hoë pryse verkoop is. Die beheerliggaam het met die beskuldiging gereageer, dat Mallett die sport diskrediteer het. Net voor die begin van die eerste dissiplinêre verhoor het hy bedank.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/rugbyunion/international/england/9159141/Former-South-Africa-and-Italy-coach-Nick-Mallett-brings-formidable-pedigree-to-the-fight-for-the-England-job.html |title=Former South Africa and Italy coach Nick Mallett brings formidable pedigree to the fight for the England job |publisher=[[The Daily Telegraph]] |author=Brendan Gallagher |date=22 September 2015 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Onder Mallett se opvolgers [[Harry Viljoen]] en [[Rudolf Straeuli]] was die Springbokke blykbaar op ’n laagtepunt. Op 23 November 2002 het die Springbokke hulle ergste nederlaag in dié tyd op Twickenham teen Engeland gely (met 3–53). Tydens die wedstryd het die al hoe moedeloser Suid-Afrikaanse span die Engelse spelers met fisiese aanvalle begin teiken. Beeldmateriaal van die wedstryd dui daarop dat die kaptein [[Corné Krige]] ’n voorbok in die optrede was.<ref name="krige">{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/international/2525929.stm |title=Krige in the spotlight |publisher=[[BBC]] |date=28 November 2002 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In die 2002/3-seisoen het die Springbokke ook met rekordtellings teen Frankryk, Skotland en die All Blacks verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2002/nov/25/rugbyunion.englandrugbyunionteam |title=England earn credit but Springboks only contempt |publisher=[[The Guardian]] |author=Robert Kitson |date=25 November 2002 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die aanloop tot die Springbokke se [[Rugbywêreldbeker 2003]]-veldtog het heelwat opskudding veroorsaak. Gedurende die oefenkamp voor die kompetisie was daar ’n wydgepubliseerde onderonsie tussen die wit speler Geo Cronjé en die bruin speler Quinton Davids. Albei is uit die span weggelaat en Cronjé is voor ’n tribunaal gehaal om op aantygings dat sy aksies rasgemotiveer was te antwoord. Cronjé is uiteindelik kwytgeskeld.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2003/aug/29/rugbyunion1 |title=Springboks kick out Cronje for racism |publisher=[[The Guardian]] |author=Andy Colquhoun |date=29 Augustus 2003 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In September het die Springbokke op ’n militêre-styl ''boot camp'' genaamd “Kamp Staaldraad” in die bos naby [[Thabazimbi]] byeengekom. Toe twee maande later besonderhede en videomateriaal van Kamp Staaldraad uitgelek is, het die Suid-Afrikaanse rugbyondersteuners met misnoeë gereageer, aangesien die spelers in die kamp onmenslik behandel is en vernederende teisteringe moes ondergaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://edition.cnn.com/2003/SPORT/11/16/safrica.rugby.tactics/index.html |title=Springbok rugby secrets laid bare |publisher=[[CNN]] |date=17 November 2003 |accessdate=7 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240907111336/https://edition.cnn.com/2003/SPORT/11/16/safrica.rugby.tactics/index.html |archive-date=7 September 2024 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die uiteindelike toernooi het teleurstellend verloop: Hulle het tydens die groepfase maklik teen Uruguay en [[Georgiese nasionale rugbyspan|Georgië]] gewen, maar Argentinië is met slegs een punt geklop en in die laaste groepwedstryd is hulle deur die latere kampioen Engeland verneder. In die kwarteindstryd is hulle deur die All Blacks uitgeskakel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2003/overview |title=Rugby World Cup 2003: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Na die wêreldbekerdebakel was die Bokafrigter [[Rudolf Straeuli]] in die spervuur, nie net as gevolg van die span se powere prestasie nie maar ook as gevolg van sy rol in die organisering van Kamp Staaldraad. Hy het bedank en in Februarie 2004 is Jake White as die nuwe afrigter aangewys. White het tevore die o/21-Springbokspan afgerig wat die eerste o/21-Rugbywêreldbeker in 2002 gewen het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.abc.net.au/news/2004-02-14/new-springbok-coach-white-out-to-avoid-errors-of/136398 |title=New Springbok coach White out to avoid errors of the past |publisher=Australian Broadcasting Corporation |date=14 Februarie 2004 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die Bokke het hierna voortgegaan om aan die rugbywêreld te bewys dat hulle gereed was om na hulle voormalige glorie terug te keer. Hulle het in ’n tweetoetsreeks Ierland weggevee en Wallis in die span se besoek aan die Suidelik Halfrond in Junie 2004 verslaan, waarop ’n oorwinning oor die [[Pasifiese Eilanders]] gevolg het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/779 |title=2004 Ireland tour to South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/777 |title=2004 Wales tour to Argentina and South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/781 |title=2004 Pacific Islanders tour to Australasia and South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die [[2004-Drienasiesreeks]] het met die nouste eindresultaat in dié tyd geëindig: Al drie spanne het twee oorwinnings en nederlae elk aangeteken, maar as gevolg van ’n beter puntestand het die Springbokke hul tweede titel na 1998 ingepalm.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2004 |title=2004 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In November 2004 het die Springbokke vertrek op ’n ambisieuse Grand Slam-toerpoging. Hulle is egter beslissend deur Engeland verslaan en het op omstrede wyse teen Ierland verloor. Die span het egter wel daarin geslaag om in ’n harde stryd teen Wallis te wen en het met Skotland maklik afgereken.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/786 |title=2004 South Africa tour to UK, Ireland and Argentina |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Hoewel die toer nie voldoen het aan die verwagtinge wat geskep is nie, het dit bewys dat die Springbokke die insinking van die afgelope jare te bowe gekom het. Die Springbokke se herstel is beloon met ’n reeks IRR-toekennings. Die Bokke is aangewys as die IRR se “span van die jaar”, Jake White as “afrigter van die jaar” en die jong [[losvoorspeler]] [[Schalk Burger]] as “speler van die jaar”.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rte.ie/sport/rugby/2004/1129/187854-burger/ |title=Burger scoops top player accolade |publisher=RTÉ |date=29 November 2004 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Op 11 Junie 2005 het die Springbokke hulle hoogste oorwinning in dié tyd oor Uruguay aangeteken: ’n 134–3 in [[Oos-Londen]]. Die Zimbabwies-gebore [[Tonderai Chavhanga]] het ses drieë in dié wedstryd gedruk om [[Stefan Terblanche]] se vorige rekord van vyf te verbeter.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.abc.net.au/news/2005-06-12/springboks-smash-records-with-uruguay-rout/1591678 |title=Springboks smash records with Uruguay rout |publisher=ABC |date=12 Junie 2005 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die span het tweede geëindig in die [[2005-Drienasiesreeks]] nadat hulle deur die All Blacks geklop is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2005 |title=2005 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die jaar het geëindig met oorwinnings oor Argentinië en Wallis en ’n nederlaag teen Frankryk in Parys.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/809 |title=2005 South Africa tour to Argentina and Europe |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Met verskeie nuwe spelers het die 2006-Springbokke weggespring met twee oorwinnings oor Skotland in Suid-Afrika voordat hulle teen Frankryk verloor het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/827 |title=2006 Scotland tour to South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/831 |title=2006 France tour to Romania and South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens ’n swak begin van die [[2006-Drienasiesreeks]] het die Springbokke met 0–49 teen die Wallabies verloor. Die Springbokke het beter vertonings gelewer in die volgende twee wedstryde en naelskraap in die laaste minute van die tweede toets teen Australië verloor. Suid-Afrikaanse ondersteuners se oproep vir ’n meer ''expansive'' rugbystyl is deur White beantwoord met die samestelling van ’n meer uitdagende span. Die span het Suid-Afrika se verloorlopie van vyf wedstryde beëindig deur die All Blacks met 21–20 op die [[Royal Bafokeng-stadion]] te klop in die eerste toetswedstryd wat op dié landelike stadion naby [[Rustenburg]] gespeel is. In Julie 2006 het die Springbokafrigter Jake White die pers meegedeel dat hy nie toegelaat is om sommige wit spelers te kies nie “as gevolg van transformasie” – ’n verwysing na die ANC-regering se beleid wat daarop gemik is om historiese raswanbalanse in nasionale sport teen te werk.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/sport/news/article.cfm?c_id=4&objectid=10394794 |title=Chili cure for Springbok ills |publisher=[[The New Zealand Herald]] |author=Paul Lewis |date=5 Augustus 2006 |accessdate=19 Junie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200619044211/https://www.nzherald.co.nz/sport/news/article.cfm?c_id=4&objectid=10394794 |archive-date=19 Junie 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die hoogtepunt van Suid-Afrika se Europatoer was ’n 25–14 oorwinning oor Engeland op Twickenham, ná nederlae teen Ierland en Engeland die vorige week.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/837 |title=2006 South Africa tour to England and Ireland |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> ’n Suid-Afrika XV het ook teen ’n Wêreld XV gewen tydens die toer by die Walkersstadion in [[Leicester]]. === Tweede wêreldbekertitel en daarna === [[Lêer:Percy Montgomery against Samoa.jpg|duimnael|Springbokheelagter [[Percy Montgomery]] vleg sy pad oop na die doellyn tydens die toets teen Samoa op Saterdag, 9 Junie 2007 op [[Ellispark-stadion|Ellispark]] in [[Johannesburg]]. Montgomery het dié drie in die drie-en-sestigste minuut gedruk om sy 700ste punt in toetsrugby aan te teken. Die Springbokke het Samoa met 35–8 geklop.]] [[Lêer:09-09-07 058.jpg|duimnael|Die Springbokke voor hul [[Rugbywêreldbeker 2007]]-wedstryd teen Samoa]] [[Lêer:Springbok parade.jpg|duimnael|[[Bryan Habana]] wys die [[Webb Ellis-beker]] in 2007]] [[Lêer:South Africa vs Fiji 2011 RWC (2).jpg|duimnael|Die Springbokke teen Fidji tydens die [[Rugbywêreldbeker 2011]]]] [[Lêer:South Africa vs USA 2015 RWC (8).jpg|duimnael|Suid-Afrika teen die VSA tydens die [[Rugbywêreldbeker 2015]]]] Die Springbokke se voorbereiding op die [[Rugbywêreldbeker 2007]] in Frankryk is afgeskop met twee toetsoorwinnings oor ’n besoekende Engelse span; met 58–10 op 26 Mei in [[Bloemfontein]] en met 55–22 op 2 Junie in [[Pretoria]]. Die Engelse span was egter nie ’n volstoomspan nie met 35 Engelse spelers wat as gevolg van klubverpligtinge en beserings vir die toer nie beskikbaar was nie, maar ook weens siektes en beserings terwyl hulle in Suid-Afrika was.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/6711699.stm |title=Wilkinson leads battered England |publisher=[[British Broadcasting Corporation|BBC]] |date=1 Junie 2007 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die oorwinning oor Engeland is opgevolg deur ’n 35–8-oorwinning op 9 Junie oor [[Samoaanse nasionale rugbyspan|Samoa]] teen wie Suid-Afrika later in groep A in die wêreldbeker sou kragte meet. Tydens die [[2007-Drienasiesreeks]] het Suid-Afrika Australië op Nuweland op 16 Junie met 22–19 geklop en op 23 Junie in [[Durban]] met 21–26 teen die All Blacks verloor in die tuisbeen van Suid-Afrika se veldtog. Ná vyf toetswedstryde in minder as ’n maand is daar te midde van groot omstredenheid besluit om 20 van Suid-Afrika se topspelers te laat rus tydens die wegbeen van die Drienasiesreeks in Nieu-Seeland en Australië. Die sogenaamde “tweede span” verras egter deur ’n goeie vertoning te lewer en op 7 Julie met slegs 17–25 teen Australië te verloor. Die All Blacks moes hard werk vir hul 33–6-oorwinning in [[Christchurch]] op 14 Julie waarin dit Nieu-Seeland 69 minute geneem het voordat hulle teen die Springbokke ’n drie gedruk het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nytimes.com/2007/07/15/sports/15iht-rugby.1.6661413.html |title=Rugby Union: A halting victory adds more tarnish to All Blacks's aura |publisher=[[The New York Times]] |date=15 Julie 2007 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die Springbokke se plaaslike voorbereidings is afgesluit met ’n vriendskaplike wedstryd teen [[Namibiese nasionale rugbyspan|Namibië]] op Nuweland wat hulle met 105–13 gewen het. Tydens Suid-Afrika se eerste wedstryd in Europa in 2007 het die Bokke nie juis oortuig met ’n 18–3-oorwinning oor die [[Ierland|Ierse]] klubspan Connacht in [[Galway]] nie.<ref>{{af}} {{cite web |url=http://www.dieburger.com/Stories/Sport/15.0.2978835574.aspx |title=Rugby-piekniek verby |publisher=Die Burger |accessdate=28 September 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928121805/http://www.dieburger.com/Stories/Sport/15.0.2978835574.aspx |archive-date=28 September 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Op 25 Augustus 2007 het die Springbokke egter beter vertoon in ’n oortuigende 27–3-oorwinning oor Skotland op Murrayfield.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/947 |title=2007 South Africa tour to UK and Ireland |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Voor die afskop van die Rugbywêreldbeker 2007 in Frankryk is die uitgeruste Springbokke as een van die gunstelinge beskou om die toernooi te wen. Hulle het hul groepwedstryde teen Samoa, Engeland en die VSA maklik gewen, maar teen Tonga het hulle ’n nederlaag net naelskraap vermy. Ná oorwinnings oor Fidji met 37–20 in die kwarteindstryd en oor Argentinië met 37–13 in die halfeindstryd het die Springbokke teen Engeland te staan gekom. In die eindstryd klop Suid-Afrika Engeland met 15–6 om die Webb Ellis-beker vir ’n tweede keer omhoog te hou.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2007/overview |title=Rugby World Cup 2007: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die telling, waarin geen drieë gedruk is nie, is behaal met vier strafskoppe deur [[Percy Montgomery]] en een deur [[François Steyn]], teenoor die twee deur Engeland se [[Jonny Wilkinson]]. Vervolgens het Suid-Afrika vir die eerste keer die eerste plek op die wêreldranglys behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/7052822.stm |title=World Cup final 2007 |publisher=[[BBC]] |author=James Standley |date=20 Oktober 2007 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Ná die Springbokke se triomf tydens die Rugbywêreldbeker 2007 is hulle as die IRR se “span van die jaar”, Jake White as “afrigter van die jaar” en die vleuel [[Bryan Habana]] as “speler van die jaar” aangewys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/tournaments/awards/past-winners/2007 |title=IRB Awards 2007 |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=2007 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Daarna het hulle Laureus se toekenning as “span van die jaar” gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.laureus.com/world-sports-awards/2008/laureus-world-team-of-the-year/south-africa-rugby-union-team |title=South Africa Rugby Union Team |publisher=Laureus Wêreldsporttoekennings |date=2008 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Ná die bedanking van White is [[Peter de Villiers]] in Januarie 2008 as die eerste nieblanke afrigter aangestel. Hy het tien gekleurde spelers vir sy eerste span benoem, wat die jaar met twee oorwinnings oor Wallis en een oorwinning oor Italië afgeskop het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/953 |title=2008 Wales tour to South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/955 |title=2008 Italy tour to South Africa and Argentina |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens die [[2008-Drienasiesreeks]] het die Springbokke ’n reeks van vyf tuisoorwinnings deur die All Blacks beëindig, nadat Suid-Afrika Nieu-Seeland met 30–28 in [[Dunedin]] verslaan het; dit was ook die Springbokke se eerste oorwinning oor hul mededinger sedert 1998. Daarbenewens is [[Carisbrook]] as ’n soort vestiging van die All Blacks beskou, aangesien die Springbokke gedurende sewe pogings sedert 1921 nie daarin geslaag het om op dié stadion ’n oorwinning te behaal nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.news24.com/Sport/Top-10-Bok-highs-under-Div-20101125 |title=Top 10 Bok highs under Div |publisher=[[Nuus24]] |date=25 November 2010 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Gedurende dieselfde toernooi het die Springbokke die hoogste oorwinning in dié tyd oor die Wallabies aangeteken, nadat Suid-Afrika hulle met 53–8 verslaan het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theroar.com.au/2008/08/31/springboks-inflict-wallabies-worst-test-loss-ever/ |title=Springboks inflict Wallabies' worst Test loss ever |publisher=The Roar |author=David Beniuk |date=30 Augustus 2008 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Nadat die Springbokke in die vier oorblywende wedstryde verslaan is, het hulle nogtans in die laaste plek van die toernooi geëindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2008 |title=2008 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Daarna het hulle egter Wallis (met 20–15), Skotland (met 14–10) en Engeland (met 42–6) tydens die 2008-eindjaarrugbytoetsreeks verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/960 |title=2008 South Africa tour to British Isles |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die 2009-seisoen was meer suksesvol. Die Britse en Ierse Leeus het een van hul intussen skaars toere na Suid-Afrika onderneem. Die Springbokke het twee van die drie toetswedstryde gewen en sodoende die toetsreeks met 2–1 beklink.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/8133265.stm |title=South Africa 9-28 Lions |publisher=[[BBC]] |date=4 Julie 2009 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die Springbokke het ook die [[2009-Drienasiesreeks]] op ’n oortuigende manier ingepalm, nadat hulle vyf van die ses wedstryde gewen het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2009 |title=2009 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Hulle het egter hul 2009-eindjaarrugbytoetsreeks verloor nadat die Springbokke deur beide Frankryk en Ierland geklop is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/982 |title=2009 South Africa tour to Europe |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Suid-Afrika was vervolgens sy top-posisie op die IRR-ranglys kwyt. Nogtans is die Springbokke deur die IRR as die “span van die jaar” aangewys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/tournaments/awards/past-winners/2009 |title=IRB Awards 2009 |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=2009 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die Springbokke se Junie 2010-toetsveldtog het ’n oorwinning oor Frankryk ingesluit, hul eerste oorwinning oor die Franse sedert 2005.<ref name="supersport1">{{en}} {{cite web |url=http://www.supersport.com/rugby/springboks/news/100612/Aplons_brace_buries_hapless_French |title=Aplon's brace buries hapless French |publisher=Supersport |date=12 Junie 2010 |accessdate=24 Maart 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190324000711/https://www.supersport.com/rugby/springboks/news/100612/Aplons_brace_buries_hapless_French |archive-date=24 Maart 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Tydens die [[2010-Drienasiesreeks]] het die Springbokke egter sleg gevaar, slegs een oorwinning aangeteken en in die derde plek op die wêreldranglys geëindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.supersport.com/rugby/springboks/news/100710/Boks_bullied_into_defeat |title=Boks bullied into defeat |publisher=[[SuperSport]] |accessdate=24 Maart 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190324000700/https://www.supersport.com/rugby/springboks/news/100710/Boks_bullied_into_defeat |archive-date=24 Maart 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Op 6 November 2010 het die Springbokke die eer gehad om die eerste besoekende span in die nuwe [[Aviva-stadion]] in [[Dublin]] te wees.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/irish/8296992.stm |title=SA to play in Aviva rugby opener |publisher=[[BBC]] |date=8 Oktober 2009 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die Springbokke het tydens die 2010-eindjaarrugbytoetsreeks gepoog om ná vyf dekades hul eerste Grand Slam te behaal. Hulle het wél daarin geslaag om Ierland, Wallis en Engeland te verslaan, maar hulle is op ’n verrassende manier deur Skotland geklop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.news24.com/Sport/Boks-trail-at-Murrayfield-20101120 |title=Boks' Grand Slam hopes end |publisher=[[Nuus24]] |date=20 November 2010 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens die [[2011-Drienasiesreeks]] het Peter de Villiers in voorbereiding op die komende [[Rugbywêreldbeker 2011]] in Nieu-Seeland van sy spelers laat rus (waarvolgens hulle laaste geëindig het).<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2011 |title=2011 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In teenstelling met die 2007-toernooi het hierdie taktiek dié keer egter misluk. Die Springbokke het hul groepwedstryde teen Wallis, Fidji, Namibië en Samoa gewen, maar hulle is met 9–11 in die naelskraapse kwarteindstryd deur die Wallabies uitgeskakel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2011/overview |title=Rugby World Cup 2011: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die Springbokke het onder hul nuwe afrigter [[Heyneke Meyer]] die 2012-seisoen met twee oorwinnings en een gelykop teen Engeland afgeskop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/1029 |title=2012 England tour to South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Ná die aansluiting van Argentinië by die Drienasiesreeks het dié toernooi [[die Rugbykampioenskap]] geword. Tydens die eerste [[2012-Rugbykampioenskapreeks|Rugbykampioenskapreeks]] het die Springbokke slegs twee oorwinnings aangeteken en teen die nuweling uit Argentinië slegs gelykop gespeel.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2012 |title=2012 The Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens die [[2012 eindjaarrugbytoetsreeks]] het die Springbokke drie naelskraapse oorwinnings oor Ierland, Skotland en Wallis aangeteken.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/1038 |title=2012 South Africa tour to UK and Ireland |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Dié wenreeks is in Junie 2013 met oorwinnings oor Italië, Skotland en Samoa voortgesit.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/130?Stagione=2013 |title=2013 Castle Beer Series |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens die [[2013-Rugbykampioenskapreeks]] was die Springbokke op die punt om dié toernooi te wen, maar hulle is in die beslissende laaste tuiswedstryd deur die All Blacks geklop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2013 |title=2013 The Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Daarteenoor was die [[2013 eindjaarrugbytoetsreeks]] meer suksesvol, nadat die Springbokke drie oorwinnings aangeteken het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/1058 |title=2013 South Africa tour to British Isles and France |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Ná oorwinnings oor Wallis en Skotland tydens die Junie 2014-toetswedstryde het die Springbokke blykbaar hul pad na sukses voortgesit, maar hulle is tydens die [[2014-Rugbykampioenskapreeks]] deur Australië en Nieu-Seeland verslaan, waardeur hulle die toernooi-oorwinning ten spyte van vier oorwinnings misgeloop het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/1074 |title=2014 Wales tour to South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/1073 |title=2014 Scotland tour to America and South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2014 |title=2014 The Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Hulle het dié jaar met nederlae teen Ierland en Wallis afgesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/1083 |title=2014 South Africa tour to UK, Ireland and Italy |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Daarna het die vleuel [[Schalk Burger]] Laureus se toekenning as “terugkoms van die jaar” gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.laureus.com/world-sports-awards/2015 |title=Laureus World Sports Awards 2015 winners & nominees |publisher=Laureus Wêreldsporttoekennings |date=2015 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In voorbereiding op die daaropvolgende [[Rugbywêreldbeker 2015]] in Engeland is die [[2015-Rugbykampioenskapreeks]] in ’n verkorte formaat beslis. Suid-Afrika het al drie sy wedstryde verloor en in die laaste plek geëindig. Gedurende die laaste wedstryd van die toernooi het die Springbokke ’n geskiedkundige nederlaag gely: Suid-Afrika is in Durban deur Argentinië met 25–37 verslaan; dit was die Poemas se eerste oorwinning oor die Springbokke ooit.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/story/270873.html |title=Argentina shock Springboks for historic victory in Durban |publisher=ESPNscrum |date=8 Augustus 2015 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Vyf weke later het die Springbokke hierdie nederlaag blykbaar nog nie oorgekom nie, toe hulle in hul eerste groepwedstryd vir die eerste keer teen [[Japannese nasionale rugbyspan|Japan]] te staan gekom het. Die buiteperde, wat voor die afskop van die wedstryd heeltemal laer geag is, het in [[Brighton]] een van die grootste verrassings in die rugbygeskiedenis behaal, nadat hulle die Springbokke met 34–32 verslaan het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/34269878 |title=Rugby World Cup 2015: South Africa 32–34 Japan |publisher=[[BBC]] |date=19 September 2015 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{de}} {{cite web |url=https://www.spiegel.de/sport/sonst/rugby-wm-japan-schafft-sensation-gegen-suedafrika-a-1053809.html |title=Japan bejubelt Sensation |publisher=Der Spiegel |date=19 September 2015 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Ná oorwinnings oor Samoa, Skotland en die VSA het die Springbokke nogtans die eerste plek in Groep B behaal. Nadat hulle tydens die kwarteindstryd Wallis met 23–19 verslaan het, is hulle in die naelskraapse halfeindstryd deur die latere kampioen Nieu-Seeland met 20–18 uitgeskakel. Tydens die klein finale om die derde plek het die Springbokke aan die Poemas wraak geneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2015/overview |title=Rugby World Cup 2015: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> === Vanaf laagtepunt tot die vierde wêreldbekertitel === [[Lêer:Bokke Webb Ellis-beker toer JHB 20191107 145608.jpg|duimnael|Die Springbokke tydens hul toer deur Suid-Afrika in Johannesburg nadat hulle die [[Rugbywêreldbeker 2019]] in Japan gewen het]] [[Lêer:Adelaide Oval hosts Wallabies and Springboks Rugby Union 27 August 2022.jpg|duimnael|Australië teen Suid-Afrika tydens die [[2022-Rugbykampioenskapreeks]] in Adelaide]] [[Allister Coetzee]] het in 2016 by Heyneke Meyer as afrigter van die Springbokke oorgeneem. In Junie 2016 het die Springbokke die Iere vir drie toetswedstryde gehuisves (twee oorwinnings en een nederlaag).<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/1111 |title=2016 Ireland tour to South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die daaropvolgende [[2016-Rugbykampioenskapreeks]] het die Springbokke ná twee oorwinnings in ses wedstryde in die derde plek afgesluit. Tydens dié toernooi moes hulle hul eerste wegnederlaag teen Argentinië in [[Salta]] met 24–26<ref>{{en}} {{cite web |url=https://super.rugby/therugbychampionship/news/argentina-edge-out-south-africa-in-salta/ |title=Argentina edge out South Africa in Salta |publisher=[[Superrugby]] |date=28 Augustus 2016 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> en hul ergste tuisnederlaag teen die All Blacks in Durban met 15–57 verduur.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://super.rugby/therugbychampionship/news/all-blacks-cruise-to-perfect-trc-clean-sweep/ |title=All Blacks Cruise to Perfect TRC Clean Sweep |publisher=[[Superrugby]] |date=8 Oktober 2016 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In die drie toetswedstryde aan die einde van die jaar is die Springbokke ook verslaan. Onder andere is hulle op 19 November vir die eerste keer ooit deur Italië verslaan, nadat hulle naelskraap in [[Florence]] met 18–20 verloor het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2016/nov/19/italy-beat-south-africa-first-time |title=Italy celebrate famous first win over sorry South Africa |publisher=[[The Guardian]] |date=9 November 2016 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Ondanks sy swak wenrekord het die beheerliggaam agter Coetzee geskaar. Die vertroue in hom is aanvanklik vergoed, toe die Springbokke in Junie 2017 drie agtereenvolgende oorwinnings oor Frankryk en aan die begin van die [[2017-Rugbykampioenskapreeks]] twee oorwinnings oor Argentinië aangeteken het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/1137 |title=2017 France tour to South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2017 |title=2017 The Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Gedurende die verdere toernooi het hulle egter nie meer oortuig nie: Hulle is op 16 September in [[North Shore City]] deur die All Blacks met 57–0 verslaan, die swakste telling vir die Springbokke in dié tyd.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2017/sep/16/new-zealand-south-africa-rugby-championship-all-blacks-irresistible-record-defeat-report |title=All Blacks irresistible in remarkable 57-0 drubbing of South Africa |publisher=[[The Guardian]] |date=16 September 2017 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In November dieselfde jaar is hulle deur die Iere met 38–3 weg verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espn.co.uk/rugby/report?gameId=291261&league=289234 |title=Ireland humble the Springboks in one-sided affair in Dublin |publisher=ESPNscrum |date=11 November 2017 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Coetzee is met [[Rassie Erasmus]] vervang en Erasmus het die opdrag gekry om die Springbokke vanuit hul laagtepunt te neem. In Junie 2018 het hulle twee oorwinnings oor Engeland aangeteken en tydens die [[2018-Rugbykampioenskapreeks]] het hulle die tweede plek behaal; tydens dié toernooi het hulle slegs naelskraapse nederlae gely.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/1426 |title=2018 England tour to South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2018 |title=2018 The Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Aan die einde van die jaar was hul wenrekord geëwenaar.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/1435 |title=2018 South Africa tour to British Isles and France |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens die verkorte [[2019-Rugbykampioenskapreeks]] het die Springbokke twee oorwinnings en een gelykop aangeteken, waardeur hulle dié toernooi vir die eerste keer gewen het; as die vorige toernooi, die Drienasiereeks, in ag geneem word, was dit hul eerste toernooi-oorwinning in tien jaar én ná die aansluiting van Argentinië in 2012.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://super.rugby/therugbychampionship/news/springboks-thrash-argentina-to-clinch-rugby-championship-crown/ |title=Springboks thrash Argentina to clinch Rugby Championship crown |publisher=[[Superrugby]] |date=11 Augustus 2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Voor die afskop van die [[Rugbywêreldbeker 2019]] in Japan was die Springbokke een van die gunstelinge om die toernooi te wen. Alhoewel hulle in die eerste groepwedstryd deur die All Blacks verslaan is, het hulle ná goeie oorwinnings oor Namibië, Italië en Kanada die uitklopfase gemaklik bereik. In die kwarteindstryd het hulle die gasheer Japan verslaan en in die halfeindstryd Wallis. Die eindstryd tussen Suid-Afrika en Engeland was ’n herontmoeting van die 2007-eindstryd, maar dié keer het die Springbokke met 32–12 ’n makliker sege aangeteken en hul derde wêreldbekertitel ingepalm. Hierdie sukses is uit verskeie redes noemenswaardig: Die Springbokke het die vorige rekord van die All Blacks geëwenaar, hulle is die eerste wêreldkampioen wat tydens die groepfase ’n nederlaag gely en [[Siya Kolisi]] is die eerste swart kaptein wat die Webb Ellis-beker omhoog gehou het; hy het vervolgens die nommer 6-trui aan president [[Cyril Ramaphosa]] oorhandig in herinnering aan Nelson Mandela wat dié trui tydens die Rugbywêreldbeker 1995 ná Suid-Afrika se oorwinning gedra het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://edition.cnn.com/2019/11/02/sport/south-africa-rugby-world-cup-final-spt-intl/index.html |title=Why South Africa's Rugby World Cup victory means so much more |publisher=[[CNN]] |author=Daniel Gallan |date=4 November 2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Ná die afloop van die Rugbywêreldbeker 2019 was die Springbokke eerste op Wêreldrugby se wêreldranglys.<ref name="ranglys" /> Die Bokke is aangewys as Wêreldrugby se “span van die jaar”, [[Rassie Erasmus]] as “afrigter van die jaar” en die slot [[Pieter-Steph du Toit]] as “speler van die jaar”.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/news/538564 |title=Du Toit and Scarratt named World Rugby Players of the Year 2019 |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=3 November 2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Daarna het hulle Laureus se toekenning as “span van die jaar” gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.laureus.com/world-sports-awards/2020/laureus-world-team-of-the-year/south-africa-men-s-rugby-team |title=South Africa Men's Rugby Union Team |publisher=Laureus Wêreldsporttoekennings |date=2020 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In Januarie 2020 het [[Jacques Nienaber]] Rassie Erasmus opgevolg, wat die Suid-Afrikaanse beheerliggaam se rugbydirekteur geword het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://apnews.com/article/1373337688034cb7c88be44561b42cd3 |title=Nienaber replaces Erasmus as coach of world champ Springboks |publisher=Associated Press |author=Gerald Imrayap |date=24 Januarie 2020 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die Springbokke het vanweë die wêreldwye [[Covid-19-pandemie]] nie aan die [[2020-Drienasiesreeks]] deelgeneem nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2020 |title=2020 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die Britse en Ierse Leeus se 2021-toer was vir Suid-Afrika die terugkeer na die internasionale speelprogram, hoewel van die wedstryde sonder toeskouers moes plaasvind. Die gasheer het dié reeks met 2–1 beklink.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/58130765 |title=South Africa 19–16 British and Irish Lions: Morne Steyn's late penalty wins series |publisher=[[BBC]] |author=Becky Grey |date=7 Augustus 2021 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die daaropvolgende [[2021-Rugbykampioenskapreeks]] het Suid-Afrika ná drie oorwinnings en nederlae elk slegs in die derde plek afgesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/58689678 |title=Rugby Championship – New Zealand 19–17 South Africa: All Blacks seal title with late penalty |publisher=[[BBC]] |date=25 September 2021 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Suid-Afrika het [[2021 eindjaarrugbytoetsreeks|die jaar]] met oorwinnings oor Wallis en Skotland afgesluit, maar ook ’n nederlaag teen Engeland.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/59361364 |title=England clinch dramatic 27–26 win over South Africa at Twickenham |publisher=[[BBC]] |author=Mike Henson |date=20 November 2021 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens die [[2022 midjaarrugbytoetsreeks]] het die Springbokke hul tuisreeks teen Wallis met 2–1 beklink, nadat die gaste vir die eerste keer in Suid-Afrika kon wen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/62191313 |title=South Africa 30–14 Wales: Hosts end tourists' dream in Cape Town |publisher=[[BBC]] |author=Gareth Griffiths |date=16 Julie 2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die daaropvolgende [[2022-Rugbykampioenskapreeks]] kon die All Blacks slegs met een bonuspunt meer as die Springbokke beklink.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://super.rugby/therugbychampionship/news/trc-rd-6-pumas-make-springboks-work-hard-for-victory/ |title=Pumas Make Springboks Work Hard for Victory |publisher=[[Superrugby]] |date=25 September 2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens die [[2022 eindjaarrugbytoetsreeks]] het Suid-Afrika teen Ierland en Frankryk verloor, terwyl hulle Italië en Engeland kon klop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/1875 |title=2022 South Africa tour to Europe |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens die verkorte [[2023-Rugbykampioenskapreeks]] het hulle ná twee oorwinnings en nederlae elk die tweede plek behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/66350321 |title=South Africa 22–21 Argentina: Springboks edge impressive Pumas by single point |publisher=[[BBC]] |date=29 Julie 2023 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In hul laaste opwarmingswedstryd voor die [[Rugbywêreldbeker 2023]] in Frankryk het Suid-Afrika hul aartsvyand Nieu-Seeland op Twickenham met 35–7 hul ergste nederlaag in dié tyd toegedien.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/sport/all-blacks-v-springboks-live-updates-at-twickenham/ISFKUMXIWRD7ZGW4MIS4HCWATU/ |title=All Blacks suffer record defeat to Springboks at Twickenham – as it happened |publisher=[[The New Zealand Herald]] |date=25 Augustus 2023 |accessdate=26 Augustus 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230826032944/https://www.nzherald.co.nz/sport/all-blacks-v-springboks-live-updates-at-twickenham/ISFKUMXIWRD7ZGW4MIS4HCWATU/ |archive-date=26 Augustus 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Vir die hooftoernooi is die Springbokke as verdedigende kampioen en vanweë hul goeie prestasies in die onlangse jare as een van die gunstelinge op die titel beskou. In die groepfase het Suid-Afrika maklike oorwinnings oor Skotland (met 18–3), Roemenië (met 76–0) en Tonga (met 49–18) aangeteken, terwyl hulle teen die medegunsteling Ierland naelskraap verloor het (met 8–13). In die kwarteindstryd het die Springbokke met die gasheer Frankryk nog ’n medegunsteling ontmoet en hulle kon ’n naelskraapse 29–28-oorwinning aanteken. In die halfeindstryd kon hulle ook Engeland naelskraap klop (met 16–15), waarmee hulle hul vierde eindstryd gehaal het. Hier het hulle die aartsvyand Nieu-Seeland ontmoet, waardeur een span vir die eerste keer ’n vierde wêreldbekertitel kon inpalm. In een van die nouste eindstryde in dié tyd het Suid-Afrika met 12–11 gewen, waartydens hulle vanweë ’n rooikaart vir ’n Nieu-Seelandse speler van die 27ste minuut af een speler meer op die veld gehad het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/888444/south-africa-rugby-world-cup-2023-review |title=South Africa: Rugby World Cup 2023 review |publisher=rugbyworldcup.com |date=29 Oktober 2023 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Weens hul uitstekende prestasies is die Springbokke in 2024 as Laureus se “span van die jaar” en hul kaptein Siya Kolisi as “terugkoms van die jaar” genomineer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.laureus.com/world-sports-awards/2024 |title=Laureus World Sports Awards 2024 winners & nominees |publisher=Laureus Wêreldsporttoekennings |date=2024 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Vroeg in 2024 het Rassie Erasmus weer oorgeneem as Springbokafrigter.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2024/feb/06/rassie-erasmus-says-massive-honour-to-return-as-south-africa-head-coach-rugby-union |title=‘Massive honour’: Rassie Erasmus returns as South Africa head coach |publisher=[[The Guardian]] |date=6 Februarie 2024 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens die [[2024-Rugbykampioenskapreeks]] het die Springbokke hul eerste titel in vyf jaar ingepalm, waaronder hul vierde agtereenvolgende oorwinning oor die All Blacks sedert 1949.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/articles/ce81zgvqqmgo |title=What have we learned from the Rugby Championship? |publisher=[[BBC]] |author=Alastair Telfer |date=29 September 2024 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Aan die einde van dieselfde jaar is [[Pieter-Steph du Toit]] vir ’n tweede keer as “speler van die jaar” aangewys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/news/974759/world-rugby-awards-2024-winners |title=Ellie Kildunne, Pieter-Steph du Toit, Maddison Levi and Antoine Dupont named World Rugby Players of the Year |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=24 November 2024 |accessdate=24 November 2024}}</ref> Tydens die [[2025-Rugbykampioenskapreeks]] het Suid-Afrika die aartsvyand Nieu-Seeland nog ’n rekordnederlaag toegedien, dié keer met 43–10.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/sport/all-blacks-v-south-africa-new-zealand-out-to-regain-freedom-cup-at-wellingtons-sky-stadium/JMY2764YCRGOPAEWVLIAZCRRMI |title=All Blacks v South Africa recap: Springboks hand All Blacks record defeat in Wellington |publisher=[[The New Zealand Herald]] |authors=Benjamin Plummer, Alex Powell, Christopher Reive |date=13 September 2025 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Daarna het die Springbokke ook vir die eerste keer in die toernooigeskiedenis die titel verdedig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/articles/c2375g123zgo |title=What did we learn from the Rugby Championship? |publisher=[[BBC]] |author=Alastair Telfer |date=5 Oktober 2025 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> == Springboktrui == [[Lêer:SAF-Rugby-jersey-2002.jpg|duimnael|links|’n Vorige Springboktrui (2002), deur Castle geborg]] [[Lêer:Paul Roos 1906.jpg|duimnael|’n Kleurafbeelding van Paul Roos, kaptein van die 1906-Springbokke]] [[Lêer:Springboks Emblem.jpeg|duimnael|links|Oorsig oor die vorige Springbok-embleme by die Springbokmuseum in Kaapstad]] Suid-Afrika speel in groen truie met ’n goue kraag, wit broeke en groen sokkies. Op die linker bors is die Suid-Afrikaanse Rugbyuniekenteken en op die regter bors die springbokkenteken geborduur. Die [[Japan]]nese maatskappy ASICS is tans die truiverskaffer vir al die Suid-Afrikaanse rugbyspanne,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.asics.com/za/en-za/blog/article/asics-signs-south-african-rugby-union |title=Asics signs South Africa Rugby Union |publisher=ASICS |date=1 Oktober 2013 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> nadat hulle ’n kontrak met SARU onderteken het wat tot minstens 2024 streek.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.iol.co.za/business-report/companies/asics-in-six-year-springbok-kit-deal-1569432 |title=Asics in six-year Springbok kit deal |publisher=Independent Online |date=28 Augustus 2013 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.asics.com/za/en-za/blog/article/asics-renews-contracts-with-springboks-and-wallabies |title=ASICS renews contracts with Springboks and Wallabies |publisher=Asics |date=24 Oktober 2018 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Suid-Afrika se hempborg is die plaaslike selfoonverskaffer [[MTN]]. Bykomende truiborge sluit in [[Eerste Nasionale Bank|ENB]] bo die nommers op die rug, Land Rover, FlySafair, en Suidelike Paleis wat om die agterste soom van die kortbroek roteer. Tydens die Britse Leeus se 1903-toer na Suid-Afrika is die groen trui vir die eerste keer deur ’n Suid-Afrikaanse span gedra. Nadat hulle die eerste twee toetswedstryde in wit truie gespeel het, het Suid-Afrika in hul laaste toetswedstryd op Nuweland vir die eerste keer in ’n groen trui uitgedraf, wat by die Old Diocesan-klub geleen is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theroar.com.au/2016/09/08/great-history-green-gold-wallabies-springboks-jerseys/ |title=The great history of green and gold |publisher=Roar |author=Harry Jones |date=7 September 2016 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens hul eerste toer na die Britse Eilande in 1906–07 het Suid-Afrika in ’n groen trui met ’n wit kraag, blou broeke en blou sokkies gespeel; dié trui is by die Old Diocesan-klub geleen. Tydens die Suid-Afrikaanse toer na Ierland in 2006 het die Springbokke tydens hul toets teen Ierland in [[Dublin]] in ’n replika van die historiese trui uitgedraf om die eeufees van die eerste toer te herdenk.<ref name="stripvirish">{{en}} {{cite web |url=http://www.iol.co.za/index.php?click_id=18&art_id=vn20061105111240610C604962&set_id= |title=Boks to wear original strip against Irish |publisher=[[IOL]] |date=5 November 2006 |accessdate=21 Februarie 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090221035236/http://www.iol.co.za/index.php?click_id=18&art_id=vn20061105111240610C604962&set_id= |archive-date=21 Februarie 2009 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Toe die Australiese Wallabies in 1933 vir die eerste keer na Suid-Afrika getoer het, het die besoekers hemelblou truie gedra om verwarring te voorkom, omdat destyds albei spanne donkergroen truie gebruik het. Tydens die Australiese toer in 1953 het die Suid-Afrikaners tydens die toetswedstryde wit truie gedra. Tydens hul 1961-toer het die Wallabies in goue truie uitgedraf om verdere verwarring te vermy.<ref name="strip">{{en}} {{cite web |title=History of the ARU |url=http://rugby.com.au/about_the_aru/history_of_the_aru/history_of_the_aru,183.html |publisher=[[Rugby Australia]] |accessdate=19 Augustus 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060819163106/http://rugby.com.au/about_the_aru/history_of_the_aru/history_of_the_aru%2C183.html |archive-date=19 Augustus 2006 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 2017 het die Springbokke in Argentinië in ’n rooi wegtrui gespeel, dit was deel van ’n Asics-program tydens die seisoen waarin die Springbokke en [[Blitsbokke]] truie in al die kleure van die [[Vlag van Suid-Afrika|Suid-Afrikaanse vlag]] gedra het — die XV-span het in groen, wit en rooi truie gespeel, terwyl die sewesspan goud, blou en swart gedra het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.iol.co.za/sport/opinion/fans-seeing-red-but-not-everything-is-pure-about-springboks-10918098 |title=Fans seeing red, but not everything is pure about Springboks |publisher=Independent Online |author=Darryn Pollock |date=26 Augustus 2007 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Geel/goud en groen is die nasionale sportkleure van Suid-Afrika en word ook op die landsvlag gebruik.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.scielo.org.za/scielo.php?script=sci_arttext&pid=S0018-229X2011000100003 |title=Flagging the "new" South Africa, 1910–2010 |publisher=SciELO |accessdate=26 Maart 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326151411/http://www.scielo.org.za/scielo.php?pid=S0018-229X2011000100003&script=sci_arttext |archive-date=26 Maart 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die bynaam van die Springbokke het sy oorsprong ook in die 1906–07-toer na die Britse Eilande. Die [[springbok]] is deur die destydse kaptein [[Paul Roos]] as simbool gekies om te verhoed dat die Britse pers op sy beurt ’n simbool aan die Suid-Afrikaners toeken. Die kenteken was nie vir die wit span alleenlik nie – die springbok is in 1939 deur die eerste gekleurde span en in 1950 deur die eerste swart gebruik.<ref name="SymbolOfUnity">{{en}} {{cite web |url=https://www.independent.co.uk/news/world/africa/symbol-of-unity-the-springbok-vs-the-protea-770538.html?r=RSS |title=Symbol of unity: the Springbok vs the Protea |publisher=The Independent |author=Ian Evans |date=16 Januarie 2008 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Ná die einde van [[apartheid]] in 1992 is ’n krans van die [[koningsprotea]] by die kenteken bygevoeg. Nadat die ANC die verkiesings in 1994 gewen het, is die spannaam, anders as by die [[Proteas|Suid-Afrikaanse nasionale krieketspan]], nie in Proteas verander nie, deels te danke aan die destydse president [[Nelson Mandela]] se ingryping.<ref name="SymbolOfUnity" /><ref name="StrainsShow">{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/world/2007/oct/21/southafrica.rugbyleague |title=Strains show as nation cheers on the Boks |publisher=[[The Guardian]] |author=Ruaridh Nicoll |date=21 Oktober 2007 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In Desember 2008 het die SARU besluit om die Springboktrui te herontwerp en die protea na die linkerkant van die Springbokke se trui te skuif, soos op ander truie van Suid-Afrikaanse nasionale spanne, en die springbok na die regterkant van die trui.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.sarugby.net/component/supersportcontent/6777?view=news |title=Springbok badge to move to right |publisher=[[Suid-Afrikaanse Rugbyunie]] |date=1 Desember 2008 |accessdate=10 Desember 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151210012823/http://www.sarugby.net/component/supersportcontent/6777?view=news |archive-date=10 Desember 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die nuwe trui is tydens die Britse en Ierse Leeus se 2009-toer na Suid-Afrika gebruik.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.sarugby.net/component/supersportcontent/6803?view=news |title=New Springbok jersey to be launched in time for British & Irish Lions tour |publisher=[[Suid-Afrikaanse Rugbyunie]] |date=21 Januarie 2009 |accessdate=20 November 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151120215631/http://www.sarugby.net/component/supersportcontent/6803?view=news |archive-date=20 November 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die span se gelukbringer is ’n springbok en dra die bynaam “Bokkie”. == Truiverskaffers en -borge == [[Lêer:After Wikimania 2018, Cape Town (P1060095).jpg|duimnael|Springboktrui (2018) in Kaapstad met MTN as hoofborg]] Sedert Suid-Afrika se hertoelating by internasionale sportbyeenkomste in 1992 het die volgende truiverskaffers en -borge verskyn: {| class="wikitable" ! Tydperk !! Verskaffer !! Borg |- | 1992–1996 | Cotton Traders | [[Suid-Afrikaanse Brouerye|Lion Lager]] |- | 1996–1999 | rowspan=2| [[Nike (maatskappy)|Nike]] | ''Geen truiborg'' |- | 2000–2003 | rowspan=3|[[Castle Lager]] |- | 2004 midjaarrugbytoetsreeks | ''Geen truiverskaffer'' |- | [[2004-Drienasiesreeks]] | rowspan=3| [[Canterbury of New Zealand|Canterbury]] |- | Desember 2004–2010 | [[SASOL]] |- | 2011–2013 | rowspan=2|[[Barclays Afrika Groep|Absa]] |- | 2014–2015 | rowspan="3" | [[Asics]] |- | 2016 midjaarrugbytoetsreeks | Blue Label Telecoms |- | 2017–2023 | rowspan="3" | [[MTN]] |- | sedert 2023 | [[Nike (maatskappy)|Nike]] |} == Tuisstadions == [[Lêer:South-africa rugby wc 1995.png|duimnael|links|Stadions in Suid-Afrika tydens die Rugbywêreldbeker 1995]] {{Location map+ |Suid-Afrika |caption=Kaart van Suid-Afrika se huidige tuisstadions |places= {{Location map~ |Suid-Afrika |label={{nowrap|[[Loftus Versfeld]]}} |position=top |mark=Red pog.svg |marksize=5 |lat_deg=-25 |lat_min=-45 |lat_sec=-12 |lon_deg=28 |lon_min=13 |lon_sec=22 }} {{Location map~ |Suid-Afrika |label=[[Nuwelandstadion|Nuweland]] |position=bottom |mark=Red pog.svg |marksize=5 |lat_deg=-33 |lat_min=-58 |lat_sec=-14 |lon_deg=18 |lon_min=28 |lon_sec=6 }} {{Location map~ |Suid-Afrika |label={{nowrap|[[Kings Park-stadion|Kings Park]]}} |position=bottom |mark=Red pog.svg |marksize=5 |lat_deg=-29 |lat_min=-49 |lat_sec=-30 |lon_deg=31 |lon_min=1 |lon_sec=47 }} {{Location map~ |Suid-Afrika |label={{nowrap|[[Vrystaatstadion]]}} |position=top |mark=Red pog.svg |marksize=5 |lat_deg=-29 |lat_min=-7 |lat_sec=-2 |lon_deg=26 |lon_min=12 |lon_sec=32 }} {{Location map~ |Suid-Afrika |label={{nowrap|[[Nelson Mandelabaaistadion|Nelson Mandelabaai]]}} |position=bottom |mark=Red pog.svg |marksize=5 |lat_deg=-33 |lat_min=-56 |lat_sec=-16 |lon_deg=25 |lon_min=35 |lon_sec=56 }} {{Location map~ |Suid-Afrika |label=[[Ellispark-stadion|Ellispark]] |position=bottom |mark=Red pog.svg |marksize=5 |lat_deg=-26 |lat_min=-11 |lat_sec=-51 |lon_deg=28 |lon_min=3 |lon_sec=39 }} }} Net soos ander vername rugbylande soos Argentinië, Australië, Frankryk en Nieu-Seeland beskik Suid-Afrika oor geen amptelike tuisstadion vir sy nasionale span nie. Die Springbokke span vir hul toetswedstryde eerder ’n verskeidenheid stadions dwarsdeur Suid-Afrika in. [[Ellispark-stadion|Ellispark]] in [[Johannesburg]] met sowat 60&nbsp;000 sitplekke was die hoofstadion gedurende die [[Rugbywêreldbeker 1995]],<ref name="EllisHistory">{{en}} {{cite web| url=http://www.ellispark.co.za/Content.aspx?Page=24&Menu=24 |title=The History of Ellis Park |publisher=ellispark.co.za |accessdate=16 Maart 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070316143833/http://www.ellispark.co.za/Content.aspx?Page=24&Menu=24 |archive-date=16 Maart 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> waar die Springbokke die All Blacks in die eindstryd verslaan het. Ander gereelde stadions vir toetswedstryde sluit in [[Pretoria]] se [[Loftus Versfeld]], [[Nuwelandstadion|Nuweland]] in [[Kaapstad]], [[Kings Park-stadion|Kings Park]] in [[Durban]], [[Vrystaatstadion]] in [[Bloemfontein]] en [[Nelson Mandelabaaistadion]] in [[Gqeberha|Port Elizabeth]].<ref name="PickAndGo">{{en}} {{cite web |url=http://www.lassen.co.nz/pickandgo.php |publisher=lassen.co.nz |title=Pick and go: Test match results database |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die Springbokke het op 21 Augustus 2010 hul eerste toetswedstryd op [[ENB-stadion|Sokkerstad]] gespeel, ’n [[2010-Drienasiesreeks|Drienasieswedstryd]] teen Nieu-Seeland.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sport24.co.za/Rugby/NZ-SA-to-meet-in-Soweto-20100702 |publisher=Nuus24 |title=NZ, SA to meet in Soweto |date=2 Julie 2010 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Ander stadions wat al vir toetswedstryde gebruik is, sluit in [[Buffalo City-stadion]] in [[Oos-Londen]], die [[Royal Bafokeng-stadion]] net buite [[Rustenburg]], [[Mbombela-stadion]] in [[Nelspruit]] en die [[Pumastadion]] in [[Witbank]]. Tydens die Rugbywêreldbeker 1995 is ook die [[Boet Erasmus-stadion]] in Port Elizabeth, die [[Olympia-park]] in Rustenburg en die [[Danie Craven-stadion]] in [[Stellenbosch]] vir wedstryde gebruik. Oorspronklik is ook wedstryde in [[Brakpan]], [[Germiston]], [[Pietermaritzburg]], [[Potchefstroom]] en [[Witbank]] beplan, maar dié wedstryde is na ander plekke verskuif. Suid-Afrika se eerste toetswedstryd is in 1891 op Port Elizabeth se [[St. Georgespark, Port Elizabeth|St. Georgespark]] gespeel.<ref name="GeorgePark">{{en}} {{cite web |url=http://stgeorgespark.nmmu.ac.za/ |title=St George's Park History |publisher=stgeorgespark.nmmu.ac.za |author1=Ivor Markman |author2=Debbie Derry |accessdate=5 Mei 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200505035139/http://stgeorgespark.nmmu.ac.za/ |archive-date=5 Mei 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Ellispark is in 1928 opgerig en het in 1955 ’n rekordskare van 100&nbsp;000 toeskouers tydens die wedstryd tussen Suid-Afrika en die Britse en Ierse Leeus gehuisves.<ref name="EllisHistory" /> Die Springbokke het glo ’n goeie vertoning teen besoekende spanne wanneer hulle op die [[Hoëveld]] speel.<ref name="Lions2009">{{en}} {{cite web |url=http://www.news24.com/News24/Sport/Rugby/0,,2-9-838_2224190,00.html |title=Lions tour itinerary leaked |publisher=[[Nuus24]] |date=22 November 2007 |accessdate=14 Februarie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071122155356/http://www.news24.com/News24/Sport/Rugby/0%2C%2C2-9-838_2224190%2C00.html |archive-date=22 November 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Wedstryde op Ellispark, Loftus Versfeld of Vodacompark laat vervolgens fisiese probleme opduik,<ref name="AltitudeEllis">{{en}} {{cite web |url=http://sport.iafrica.com/rugby/news/464846.htm |title=Altitude, Madiba spook Aus |publisher=sport.iafrica.com |date=25 Julie 2005 |accessdate=13 Februarie 2008}} {{dooie skakel}}</ref><ref name="AltitudeLoftus">{{en}} {{cite web |url=http://www.scrum.com/3305_16827.php |publisher=scrum.com |title=It's all in the mind games |date=27 Julie 2001 |accessdate=14 Februarie 2008}} {{dooie skakel}}</ref> en beïnvloed ’n wedstryd op ’n aantal ander maniere, soos die bal wat verder rol indien hy geskop word.<ref name="altitude">{{en}} {{cite web |url=http://www.world.rugby.com.au/aru_shared/news/imported_-_old_site/2002_august/wallabies_focus_on_upsetting_springboks_14472,6467.html |title=Wallabies Focus on Upsetting Springboks |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=23 Maart 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070323022150/http://www.world.rugby.com.au/aru_shared/news/imported_-_old_site/2002_august/wallabies_focus_on_upsetting_springboks_14472%2C6467.html |archive-date=23 Maart 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Deskundiges is nie eens nie of besoekende spanne se tradisioneel swak vertonings direk verband hou met die hoogte bo seespieël en ’n fisiese uitdaging as gevolg daarvan of dit eerder ’n saak van hul gemoedstoestand is.<ref name="AltitudeLoftus" /> == Toetswedstryde == [[Lêer:South Africa IRB World Rankings.png|duimnael|400px|Suid-Afrika se plek op [[Wêreldrugby]] se ranglys vanaf 10 Oktober 2003 tot op hede]] Die Springbokke het teen byna elke teenstander ’n positiewe wenrekord; slegs teen die Nieu-Seelandse All Blacks is hul wenrekord negatief. Suid-Afrika het 374 van sy 583 toetswedstryde gewen, ’n wenrekord van 64,15%.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=team;team=5;template=results;type=team;view=opposition |title=International Rugby Union Statistics – South Africa |publisher=ESPNscrum |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Daarmee is die Springbokke een van die mees suksesvolle nasionale rugbyspanne. Hul hoogste oorwinning het die Springbokke op 11 Juli 2005 met 134–3 teen Uruguay aangeteken,<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=difference;team=5;template=results;type=team;view=match |title=Points difference (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> hul ergste nederlaag was op 16 September 2017 met 0–57 teen Nieu-Seeland.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=difference;orderbyad=reverse;team=5;template=results;type=team;view=match |title=Points difference (reverse) |publisher=ESPNscrum |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Suid-Afrika se statistieke in toetswedstryde teen al die lande, in alfabetiese volgorde, is soos volg (korrek teen September 2026): {| class="sortable wikitable" ! Teenstander ! Gespeel ! Gewen ! Verloor ! Gelykop ! % Gewen |- bgcolor="#d0ffd0" align="center" |- | {{ARGru}} || 41 || 36 || 4 || 1 || 87,80 |- | {{AUSru}} || 97 || 53 || 41 || 3 || 54,64 |- | {{geenvlag|[[Britse Barbarians|Barbarians]]}} || 8 || 3 || 4 || 1 || 37,50 |- | {{BILru}} || 49 || 25 || 18 || 6 || 51,02 |- | {{ENGru}} || 48 || 30 || 16 || 2 || 62,50 |- | {{FIJru}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{FRAru}} || 47 || 29 || 12 || 6 || 61,70 |- | {{GEOru}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{IRLru}} || 31 || 20 || 10 || 1 || 64,52 |- | {{ITAru}} || 19 || 18 || 1 || 0 || 94,74 |- | {{JPNru}} || 4 || 3 || 1 || 0 || 75,00 |- | {{CANru}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{NAMru}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{NZLru}} || 114 || 46 || 64 || 4 || 40,35 |- | [[Lêer:Flag of rugby Pacific Islanders.svg|24px|raam]] Pasifiese Eilanders || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{PORru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{ROMru}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{SAMru}} || 9 || 9 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{SCOru}} || 31 || 26 || 5 || 0 || 83,87 |- | {{ESPru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | [[Lêer:Flag sudamerica xv 1980.jpg|24px|raam]] [[Suid-Amerikaanse Jaguares]] || 8 || 7 || 1 || 0 || 87,50 |- | {{TGAru}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{URUru}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{USAru}} || 4 || 4 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{WALru}} || 45 || 37 || 7 || 1 || 82,22 |- | {{geenvlag|Wêreld XV}} || 5 || 5 || 0 || 0 || 100,00 |- class="sortbottom" ! Algeheel || 583 || 374 || 184 || 25 || 64,15 |} Wedstryde teen verskeie saamgestelde spanne tydens oorsese toere van die amateurtydperk en die deur [[Nieu-Seeland Rugby]] nieerkende wedstryde teen die Nieu-Seelandse Kavaliers is nie in die lys ingesluit nie. Wedstryde teen die [[Waratahs (Superrugbyspan)|Nieu-Suid-Walliese Waratahs]] (1920–1928) word deur die [[Suid-Afrikaanse Rugbyunie]] ook nie as sulks erken nie. == Wedywering met ander nasionale spanne == === Noordelike Halfrond === Net soos die ander rugbylande van die Suidelike Halfrond handhaaf Suid-Afrika ’n wedywering met die nasionale spanne van die Noordelike Halfrond. Net só het Suid-Afrika tydens twee van sy eindstrydverskynings teen Engeland te staan gekom (in 2007 en 2019), wat hulle albei kon wen. Sedert 2007 ding Suid-Afrika en Wallis mee om die [[Prins William-beker]] (genoem na [[William, Prins van Wallis|prins William]]).<ref name="Part Two">{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/story/84879.html |title=The Scrum.com trophy guide – Part Two |publisher=ESPNscrum |date=5 November 2008 |accessdate=13 Mei 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230513190101/http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/story/84879.html |archive-date=13 Mei 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> === Nieu-Seeland === [[Lêer:1981-springbok-tour-auckland-1.jpg|duimnael|Die All Blacks se 1981-toetswedstryd teen die Springbokke in Auckland moes agter doringdraad plaasvind en is deur betogings begelei]] Sedert die eerste ontmoeting in 1921 op Nieu-Seelandse bodem handhaaf die Springbokke en die All Blacks, wat albei as die beste nasionale rugbyspanne wêreldwyd beskou word, ’n intensiewe wedywering. Reeds destyds is albei spanne as die bestes beskou, wat deur die gelykopuitslag van die eerste toetsreeks bevestig is. Die tweede toetsreeks tydens die teenbesoek van 1928 in Suid-Afrika het ook in ’n gelykopuitslag geëindig. In 1937 het die Springbokke daarin geslaag om in Nieu-Seeland ’n toetsreeks teen die All Blacks te wen. In 1949 het die Springbokke die tuisreeks teen die All Blacks met ’n negatiewe rekord vir die Nieu-Seelanders, wat vandag nog bestaan, gewen. In 1956 het die All Blacks egter die tuisreeks teen die Springbokke gewen. In 1960 was die Springbokke weer tydens die tuisreeks teen die All Blacks suksesvol; dié toer word egter vir politieke rusies as vir sportiewe suksesse onthou. Daarna is die wedersydse toetsreekse veral deur die Suid-Afrikaanse apartheidsbeleid en die gepaardgaande twis oor die All Blacks se Māorispelers gekenmerk. Tot in die 1980’s is onderlinge toere onderneem, maar hulle het veral politieke weerstand van anti-apartheidsaktiviste ontlok en is vervolgens deur proteste van ander lande begelei. Die Nieu-Seelandse regering se vashou aan die 1976-toer na Suid-Afrika en die Internasionale Olimpiese Komitee se weiering (rugby was destyds nie ’n Olimpiese sportsoort nie) om Nieu-Seeland ná proteste deur Afrikalande van die [[Olimpiese Somerspele 1976]] te skors het tot die boikot van dié Olimpiese Spele deur 30 oorwegend Afrikalande gelei.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cbc.ca/sports/olympics-summer/african-nations-boycott-costly-montreal-games-1.770807 |title=African nations boycott costly Montreal Games |publisher=Canadian Broadcasting Corporation |date=7 Augustus 2009 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Eers ná die einde van die apartheidsbewind in Suid-Afrika het die onderlinge wedywering genormaliseer. Tot vandag toe het die Springbokke slegs teen die All Blacks ’n negatiewe wenrekord.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.investec.com/en_za/sponsorships/rugby/all-blacks-vs-springboks-the-greatest-sports-rivalry.html |title=Springboks vs the All Blacks – The Great Rivalry |publisher=Investec |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.allblacks.com/news/a-rivalry-in-numbers-all-blacks-vs-south-africa |title=A Rivalry in Numbers: All Blacks vs South Africa |publisher=All Blacks |date=23 Julie 2019 |accessdate=4 Oktober 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221004192056/https://www.allblacks.com/news/a-rivalry-in-numbers-all-blacks-vs-south-africa |archive-date=4 Oktober 2022 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die wedywering sluit intussen ook die rugbywêreldbekertoernooie in, aangesien beide die All Blacks en die Springbokke die enigste nasionale rugbyspanne was wat die Webb Ellis-beker al drie keer omhoog kon hou. In 2023 het die Springbokke die eerste span geword wat die toernooi vir ’n vierde keer kon wen (gedurende altesaam tien rugbywêreldbekertoernooie). Albei spanne het tot dusver tydens ses rugbywêreldbekertoernooie ontmoet, waarvan die All Blacks en die Springbokke drie wedstryde elk kon wen. Die Springbokke se belangrikste oorwinnings was die 1995-eindstryd, toe hulle met 15–12 in ekstra tyd gewen het, en die 2023-eindstryd, wat hulle met 12–11 kon wen. Sedert 1996 ontmoet albei spanne tydens die jaarlikse Drienasiesreeks, sedert 2012 die Rugbykampioenskap. Tydens die [[2017-Rugbykampioenskapreeks]] moes die Springbokke hul (tot dusver) ergste nederlaag verduur: 0–57 teen die All Blacks.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://super.rugby/therugbychampionship/news/rampant-all-blacks-blow-springboks-away/ |title=Rampant All Blacks blow Springboks away |publisher=Super Rugby |date=17 Augustus 2017 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens die [[2025-Rugbykampioenskapreeks]] het die Springbokke op hul beurt die All Blacks hul ergste nederlaag in dié tyd toegedien: 10–43. As gevolg van die Springbokke se geskiedenis as ’n suiwer “wit” span het baie Suid-Afrikaners, wat destyds onder die rassistiese diskriminasie gely het, die All Blacks pleks van die Springbokke ondersteun, ook oor generasies heen. Dit het sy oorsprong in apartheid, toe anti-apartheidsaktiviste by elke geleentheid die teenstander van die Springbokke as ’n soort weerstand teen apartheid en sy simbole ondersteun het. Ná die einde van apartheid is hierdie gedrag deur ander Suid-Afrikaners egter as “onpatrioties” en “verraad” bestempel. Sedert die oorwinnings van ’n span toenemend saamgestel uit “swart”, “wit” en “bruin” spelers (sedert die Rugbywêreldbeker 1995), asook herstrukturering in die bestuurspan kon al hoe meer Suid-Afrikaners van alle etniese agtergronde hulself met die nasionale rugbyspan identifiseer, en om hierdie rede het die ondersteuning vir die All Blacks of ander spanne gekwyn.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://theconversation.com/cape-crusaders-why-some-south-africans-still-support-the-kiwis-not-the-springboks-87207 |title=Cape Crusaders: why some South Africans (still) support the Kiwis, not the Springboks |publisher=The Conversation |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> == Rekords == === Wêreldbekerrekord === [[Lêer:Rugby World Cup Trophy.JPG|duimnael|upright|Suid-Afrika het in 1995, 2007, 2019 en 2023 die [[Webb Ellis-beker]] omhoog gehou]] Alhoewel die Springbokke as gevolg van apartheid die eerste twee wêreldbekertoernooie misgeloop het, het hulle die Webb Ellis-beker, die trofee waarom tydens die vierjaarlikse rugbywêreldbekertoernooi meegeding word, reeds vier keer verower: tydens die derde toernooi tuis in 1995, 2007 in Frankryk en 2019 in Japan. Daarmee het die Springbokke die tweede span geword wat dié toernooi drie keer gewen het. In 1999 en in 2015 is hulle in die halfeindstryd uitgeskakel, maar het die daaropvolgende klein finale om die derde plek gewen. In 2003 en in 2011 is hulle reeds in die kwarteindstryd uitgeskakel, tot dusver hul swakste uitslag tydens ’n wêreldbekertoernooi. {| class="wikitable" ! Jaar !! Uitslag |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1987|1987]] || Geen deelname |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]] || Geen deelname |- style="background:#F7F6A8;" | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]] || '''Kampioen''' |- style="background:#FFDAB9;" | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]] || Derde plek |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]] || Kwarteindrondte |- style="background:#F7F6A8;" | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]] || '''Kampioen''' |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] || Kwarteindrondte |- style="background:#FFDAB9;" | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]] || Derde plek |- style="background:#F7F6A8;" | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] || '''Kampioen''' |- style="background:#F7F6A8;" | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2023|2023]] || '''Kampioen''' |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2027|2027]] || ''gekwalifiseer'' |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2031|2031]] || {{n.v.t.}} |} === Drienasies/Rugbykampioenskap === Suid-Afrika se enigste jaarlikse toernooi is die Rugbykampioenskap (voorheen die Drienasies), waar hulle teen drie ander lande van die Suidelike Halfrond speel: Australië en Nieu-Seeland sedert 1996; Argentinië het in 2012 by dié toernooi aangesluit. Suid-Afrika het die toernooi tot dusver ses keer gewen: in [[1998-Drienasiesreeks|1998]], [[2004-Drienasiesreeks|2004]], [[2005-Drienasiesreeks|2005]], [[2019-Rugbykampioenskapreeks|2019]], [[2024-Rugbykampioenskapreeks|2024]] en [[2025-Rugbykampioenskapreeks|2025]]. As deel van die Rugbykampioenskap ding die Springbokke sedert 2000 met die Wallabies om die [[Mandela Uitdaagplaat]] en sedert 2004 met die All Blacks om die [[Vryheidsbeker]] mee.<ref name="Part Two" /> {{Drie-Nasiesrekord}} {{Die Rugbykampioenskap-rekord}} <small>Punte word soos volg toegeken: 4 punte vir ’n oorwinning, 2 punte vir ’n gelykopuitslag, 0 punte vir ’n nederlaag (saam met moontlike bonuspunte), 1 bonuspunt vir ten minste drie drieë meer as die teenstander, 1 bonuspunt vir ’n nederlaag met minder as sewe punte.</small> === Ander toetswedstryde === Gedurende die amateurtydperk het die Springbokke maandelange oorsese toere onderneem, waartydens hulle teen ander nasionale spanne, plaaslike saamgestelde spanne en klubspanne gespeel het. Eweneens het oorsese spanne na Suid-Afrika getoer. Die Springbokke het al vier keer ’n Grand Slam behaal, d.w.s. ’n oorwinning oor die vier Tuisnasies Engeland, Ierland, Skotland en Wallis tydens dieselfde toer (die Grand Slam-toere was in 1912/13, 1931/32, 1951/52 en 1960/61). Teen die jaar 2000 het die oorsese toere volgens die ou tradisie tot ’n einde gekom, aangesien die professionalisering van die rugbyspel te min tyd vir toere oorlaat (’n uitsondering is die [[Britse en Ierse Leeus]] se vierjaarlikse toere). Deesdae is toetswedstryde teen die spanne van die Noordelike Halfrond tweekeer per jaar moontlik. Gedurende Juniemaand se [[midjaarrugbytoetsreeks]] vertrek Europese spanne na Suid-Afrika en gedurende Novembermaand se [[eindjaarrugbytoetsreeks]] reis die Springbokke na Europa. As deel daarvan ding die Springbokke sedert 2007 met Wallis om die Prins William-beker (genoem na [[William, Prins van Wallis|prins William]]) mee.<ref name="Part Two" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.principalitystadium.wales/2008/02/08/prince-william-cup-to-go-on-display/ |title=Prince William Cup to go on display |publisher=[[Millennium-stadion]] |date=8 Februarie 2008 |accessdate=5 September 2023}}</ref> Sedert 2021 ding die Springbokke met die Britse en Ierse Leeus mee om die Lions Series-trofee wat aan die wenner van elke vierjaarlikse Leeus-reeks oorhandig word.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lionsrugby.com/en/news/lions-and-springboks-to-play-for-new-tour-trophy-created-by-thomas-lyte |title=Lions and Springboks to play for new Tour trophy created by Thomas Lyte |publisher=[[Britse en Ierse Leeus]] |date=4 Mei 2021 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> == Spelers == === Huidige span === Die volgende spelers het die Springbokspan gevorm tydens die [[2025-Rugbykampioenskapreeks]]:<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sarugby.co.za/news-features/articles/2025/07/23/erasmus-names-squad-for-australia-leg-of-the-castle-lager-rugby-championship |title=Erasmus names Springbok squad for Australia Tests |publisher=[[Suid-Afrikaanse Rugbyunie]] |date=23 Julie 2025 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> {| | valign="top"| {| class="wikitable" |+ Agterspelers |- ! Speler !! Posisie !! Klub !! Toetswedstryde |- | [[Cobus Reinach]] || [[Skrumskakel]] || [[Montpellier Hérault Rugby|Montpellier]] || align=center | {{0}}40 |- | [[Morné van den Berg]] || Skrumskakel || [[Lions (Verenigde Rugbykampioenskap)|Lions]] || align=center | {{0|00}}3 |- | [[Grant Williams]] || Skrumskakel || [[Sharks (Verenigde Rugbykampioenskap)|Sharks]] || align=center | {{0}}19 |- | [[Sacha Feinberg-Mngomezulu]] || [[Losskakel]] || [[Stormers (Verenigde Rugbykampioenskap)|Stormers]] || align=center | {{0}}10 |- | [[Manie Libbok]] || Losskakel || [[Stormers (Verenigde Rugbykampioenskap)|Stormers]] || align=center | {{0}}20 |- | [[Handré Pollard]] || Losskakel || [[Leicester Tigers]] || align=center | {{0}}82 |- | [[Damian Willemse]] || Losskakel || [[Stormers (Verenigde Rugbykampioenskap)|Stormers]] || align=center | {{0}}41 |- | [[Damian de Allende]] || [[Senter]] || [[Panasonic Wild Knights]] || align=center | {{0}}89 |- | [[André Esterhuizen]] || Senter || [[Sharks (Verenigde Rugbykampioenskap)|Sharks]] || align=center | {{0}}20 |- | [[Ethan Hooker]] || Senter || [[Sharks (Verenigde Rugbykampioenskap)|Sharks]] || align=center | {{0|00}}1 |- | [[Jesse Kriel]] || Senter || [[Yokohama Canon Eagles]] || align=center | {{0}}80 |- | [[Kurt-Lee Arendse]] || [[Vleuel]] || [[Bulls (Verenigde Rugbykampioenskap)|Bulls]] || align=center | {{0}}26 |- | [[Cheslin Kolbe]] || Vleuel || [[Tokyo Sungoliath]] || align=center | {{0}}41 |- | [[Canan Moodie]] || Vleuel || [[Bulls (Verenigde Rugbykampioenskap)|Bulls]] || align=center | {{0}}14 |- | [[Edwill van der Merwe]] || Vleuel || [[Lions (Verenigde Rugbykampioenskap)|Lions]] || align=center | {{0|00}}3 |- | [[Aphelele Fassi]] || [[Heelagter]] || [[Sharks (Verenigde Rugbykampioenskap)|Sharks]] || align=center | {{0}}12 |- | [[Willie le Roux]] || Heelagter || [[Bulls (Verenigde Rugbykampioenskap)|Bulls]] || align=center | 100 |} | | valign="top" | {| class="wikitable" |+ Voorspelers |- ! Speler !! Posisie !! Klub !! Toetswedstryde |- | [[Malcolm Marx]] || [[Haker]] || [[Kubota Spears]] || align=center | {{0}}78 |- | [[Bongi Mbonambi]] || Haker || [[Sharks (Verenigde Rugbykampioenskap)|Sharks]] || align=center | {{0}}79 |- | [[Marnus van der Merwe]] || Haker || [[Scarlets]] || align=center | {{0|00}}1 |- | [[Vincent Koch]] || [[Stut]] || [[Sharks (Verenigde Rugbykampioenskap)|Sharks]] || align=center | {{0}}63 |- | [[Wilco Louw]] || Stut || [[Bulls (Verenigde Rugbykampioenskap)|Bulls]] || align=center | {{0}}18 |- | [[Ox Nché]] || Stut || [[Sharks (Verenigde Rugbykampioenskap)|Sharks]] || align=center | {{0}}41 |- | [[Asenathi Ntlabakanye]] || Stut || [[Lions (Verenigde Rugbykampioenskap)|Lions]] || align=center | {{0|00}}1 |- | [[Boan Venter]] || Stut || [[Edinburgh Rugby|Edinburgh]] || align=center | {{0|00}}1 |- | [[Jan-Hendrik Wessels]] || Stut || [[Bulls (Verenigde Rugbykampioenskap)|Bulls]] || align=center | {{0|00}}5 |- | [[Lood de Jager]] || [[Slot (rugby)|Slot]] || [[Panasonic Wild Knights]] || align=center | {{0}}67 |- | [[Jean-Luc du Preez]] || Slot || [[Union Bordeaux Bègles|Bordeaux]] || align=center | {{0}}14 |- | [[Eben Etzebeth]] || Slot || [[Sharks (Verenigde Rugbykampioenskap)|Sharks]] || align=center | 133 |- | [[Franco Mostert]] || Slot || [[Mie Honda Heat|Honda Heat]] || align=center | {{0}}79 |- | [[Ruan Nortjé]] || Slot || [[Bulls (Verenigde Rugbykampioenskap)|Bulls]] || align=center | {{0|00}}8 |- | [[RG Snyman]] || Slot || [[Leinster Rugby|Leinster]] || align=center | {{0}}42 |- | [[Pieter-Steph du Toit]] || [[Losvoorspeler]] || [[Toyota Verblitz]] || align=center | {{0}}88 |- | [[Siya Kolisi]] [[Lêer:Captain sports.svg|15px|Kaptein]] || Losvoorspeler || [[Sharks (Verenigde Rugbykampioenskap)|Sharks]] || align=center | {{0}}93 |- | [[Kwagga Smith]] || Losvoorspeler || [[Shizuoka Blue Revs]] || align=center | {{0}}53 |- | [[Marco van Staden]] || Losvoorspeler || [[Bulls (Verenigde Rugbykampioenskap)|Bulls]] || align=center | {{0}}27 |- | [[Cobus Wiese]] || Losvoorspeler || [[Bulls (Verenigde Rugbykampioenskap)|Bulls]] || align=center | {{0|00}}2 |} |} === Bekende spelers === [[Lêer:FairyHeatlie.jpg|duimnael|upright|Barry Heatlie]] [[Lêer:Rugby Naas Botha.jpg|duimnael|upright|Naas Botha (1987)]] [[Lêer:Capt.jpg|duimnael|upright|John Smit (2008)]] 14 voormalige Suid-Afrikaanse spelers is vir hul uitstekende prestasies in Wêreldrugby se Heldesaal opgeneem:<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/halloffame/inductees |title=Inductees |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> {| class="wikitable" ! Speler !! Posisie !! Inskrywing |- | [[Naas Botha]] || [[Losskakel]] || 2015 |- | [[Danie Craven]] || [[Skrumskakel]] || 2007 |- | [[Morné du Plessis]] || [[Agsteman]] || 2015 |- | [[Frik du Preez]] || [[Slot (rugby)|Slot]], [[Losvoorspeler]] || 2009 |- | [[Os du Randt]] || [[Stut]] || 2019 |- | [[Danie Gerber]] || [[Senter]] || 2015 |- | [[Bryan Habana]] || [[Vleuel]], [[Senter]] || 2023 |- | [[Barry Heatlie]] || [[Slot (rugby)|Slot]] || 2009 |- | [[Hennie Muller]] || [[Agsteman]] || 2015 |- | [[Bennie Osler]] || [[Losskakel]] || 2009 |- | [[Francois Pienaar]] || [[Losvoorspeler]] || 2011 |- | [[John Smit]] || [[Haker]], [[Stut]] || 2009 |- | [[Joel Stransky]] || [[Losskakel]] || 2026 |- | [[Joost van der Westhuizen]] || [[Skrumskakel]] || 2015 |} Daarbenewens is die twee wêreldkampioenafrigters [[Kitch Christie]] en [[Jake White]] asook oudpresident [[Nelson Mandela]] (vir sy invloed op die sport) ingeskryf.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/halloffame/inductees/706549 |title=Nelson Mandela – World Rugby – Hall of Fame |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> 25 spelers is tweeledige wêreldkampioene: Os du Randt (in 1995 en in 2007), [[François Steyn]] (in 2007 en in 2019), asook [[Damian de Allende]], [[Lukhanyo Am]], [[Faf de Klerk]], [[Pieter-Steph du Toit]], [[Eben Etzebeth]], [[Steven Kitshoff]], [[Vincent Koch]], [[Cheslin Kolbe]], [[Siya Kolisi]], [[Jesse Kriel]], [[Willie le Roux]], [[Frans Malherbe]], [[Makazole Mapimpi]], [[Malcolm Marx]], [[Bongi Mbonambi]], [[Franco Mostert]], [[Trevor Nyakane]], [[Handré Pollard]], [[Cobus Reinach]], [[Kwagga Smith]], [[RG Snyman]], [[Duane Vermeulen]] en [[Damian Willemse]] (almal in 2019 en 2023). [[Wêreldrugby]] het vier Springbokke as speler van die jaar benoem: [[Schalk Burger]] (in 2004), [[Bryan Habana]] (in 2007), [[Pieter-Steph du Toit]] (in 2019 en 2024) en [[Malcolm Marx]] (in 2025).<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/tournaments/awards/past-winners/ |title=World Rugby Awards Past Winners |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> === Spelerkeuring === Rugby was oor dekades heen ’n amateursport, waarvolgens die spelers hul geld met ’n beroep moes verdien en slegs van hul prestasies finansieel kon baat as hulle by rugby-league-spanne aangesluit het, waardeur hulle nie meer in aanmerking vir rugby union gekom het nie. Hierdie situasie het in 1995 verander, toe rugby union ’n professionele sport geword het. Vervolgens het baie Suid-Afrikaanse spelers kontrakte met Europese spanne onderteken, aangesien hulle in die Europese ligas hoër salarisse verdien het as tuis. ’n Aantal bekende Springbokke het in die buiteland gespeel, waaronder [[Naas Botha]] (Italië), [[Francois Pienaar]] (Engeland), [[Percy Montgomery]] (Wallis en Frankryk), [[Stefan Terblanche]] (Wallis), [[Butch James]] (Engeland), [[Victor Matfield]] (Frankryk) en [[John Smit]] (Frankryk). Die beheerliggaam het oor jare heen sulke spelers nie vir die nasionale span benoem nie. Dienooreenkomstig het die afrigter Jake White in 2004 verras, toe hy twee spelers wat buite Suid-Afrika gespeel het, vir die nasionale span benoem het: Percy Montgomery en [[Jaco van der Westhuyzen]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://mg.co.za/article/2004-05-17-shock-selections-in-whites-springbok-squad/ |title=Shock selections in White's Springbok squad |publisher=[[Mail & Guardian]] |author=Andrew Hollely |date=17 Mei 2004 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Te midde van voortdurende vertrek na Europa en ook na Japan, bestaan die risiko van permanente uitvloei aan talentvolle spelers, veral omdat, volgens Wêreldrugby se reëls, ’n ononderbroke verblyf van vyf jaar in die buiteland voldoende is om in aanmerking te kom vir ’n ander land se nasionale span (tot einde 2020 was dit drie jaar).<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/39868065 |title=World Rugby raises international eligibility period from three to five years |publisher=[[BBC]] |date=10 Mei 2017 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Sedert 1 Julie 2017 laat die Suid-Afrikaanse Rugbyunie spelers wat by ’n buitelandse klub aangesluit het, slegs toe om vir die Springbokke gekies te word indien hulle al meer as 30 toetswedstryde vir die Bokke gespeel het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sbs.com.au/news/springboks-to-tighten-selection-rules |title=Springboks to tighten selection rules |publisher=Special Broadcasting Service |date=4 Maart 2017 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> === Spelerstatistieke === [[Lêer:Victor Matfield.jpg|duimnael|upright|Victor Matfield (2006)]] [[Lêer:Habana, Bryan (Canon).jpg|duimnael|upright|Bryan Habana (2006)]] [[Lêer:Morné Steyn.jpg|duimnael|upright|Morné Steyn (2010)]] Vervolgens die belangrikste statistieke van Suid-Afrika se spelers. Die spelers wat met <nowiki>*</nowiki> gekenmerk is, is nog aktief en kan hul statistieke verbeter. <small>(Korrek teen Oktober 2025)</small> {| | {| class="wikitable" |+ Meeste toetswedstryde<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;team=5;template=results;type=player |title=Total matches played (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Toetswedstryde |- | {{0}}1 || [[Eben Etzebeth]] * || 2012–2025 || 138 |- | {{0}}2 || [[Victor Matfield]] || 2001–2015 || 127 |- | {{0}}3 || [[Bryan Habana]] || 2004–2016 || 124 |- | {{0}}4 || [[Tendai Mtawarira]] || 2008–2019 || 117 |- | {{0}}5 || [[John Smit]] || 2000–2011 || 111 |- | {{0}}6 || [[Jean de Villiers]] || 2002–2015 || 109 |- | {{0}}7 || [[Percy Montgomery]] || 1997–2008 || 102 |- | {{0}}8 || [[Willie le Roux]] * || 2013–2025 || 101 |- | {{0}}9 || [[Siya Kolisi]] * || 2013–2025 || {{0}}98 |- | 10 || colspan=3 | Twee spelers met 93 toetswedstryde elk |} | {| class="wikitable" |+ Meeste toetswedstryde as kaptein<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?captain=1;class=1;filter=advanced;orderby=matches;team=5;template=results;type=player |title=Total matches played as captain (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Toetswedstryde |- | {{0}}1 || [[John Smit]] || 2003–2011 || 83 |- | {{0}}2 || [[Siya Kolisi]] * || 2018–2025 || 66 |- | {{0}}3 || [[Jean de Villiers]] || 2012–2015 || 37 |- | {{0}}4 || [[Gary Teichmann]] || 1995–1999 || 36 |- | {{0}}5 || [[Francois Pienaar]] || 1993–1996 || 29 |- | {{0}}6 || [[Victor Matfield]] || 2007–2015 || 27 |- | {{0}}7 || [[Dawie de Villiers]] || 1965–1970 || 22 |- | {{0}}8 || [[Corné Krige]] || 1999–2003 || 18 |- | {{0}}9 || [[André Vos]] || 1999–2001 || 16 |- | 10 || [[Morné du Plessis]] || 1975–1980 || 15 |} |- | {| class="wikitable" |+ Meeste punte aangeteken<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=points;team=5;template=results;type=player |title=Total points scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Punte |- | {{0}}1 || [[Percy Montgomery]] || 1997–2008 || 893 |- | {{0}}2 || [[Handré Pollard]] * || 2014–2025 || 815 |- | {{0}}3 || [[Morné Steyn]] || 2009–2021 || 742 |- | {{0}}4 || [[Bryan Habana]] || 2004–2016 || 335 |- | {{0}}5 || [[Elton Jantjies]] || 2012–2022 || 331 |- | {{0}}6 || [[Naas Botha]] || 1980–1992 || 312 |- | {{0}}7 || [[Joel Stransky]] || 1993–1996 || 240 |- | {{0}}8 || [[Braam van Straaten]] || 1999–2001 || 221 |- | {{0}}9 || [[Joost van der Westhuizen]] || 1993–2003 || 190 |- | 10 || [[Jannie de Beer]] || 1997–1999 || 181 |} | {| class="wikitable" |+ Meeste drieë gedruk<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=tries;team=5;template=results;type=player |title=Total tries scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Drieë |- | {{0}}1 || [[Bryan Habana]] || 2004–2016 || 67 |- | {{0}}2 || [[Joost van der Westhuizen]] || 1993–2003 || 38 |- | {{0}}3 || [[Makazole Mapimpi]] * || 2018–2025 || 33 |- | {{0}}4 || [[Jaque Fourie]] || 2003–2013 || 32 |- | {{0}}5 || [[Jean de Villiers]] || 2012–2015 || 27 |- | {{0}}6 || [[Malcolm Marx]] * || 2016–2025 || 26 |- | {{0}}7 || [[Breyton Paulse]] || 1999–2007 || 26 |- | {{0}}8 || [[Percy Montgomery]] || 1997–2008 || 25 |- | {{0}}9 || [[JP Pietersen]] || 2006–2016 || 24 |- | 10 || colspan=3 | Drie spelers met 21 drieë elk |} |} == Afrigters == {{Hoofartikel|Springbokafrigters}} [[Lêer:Danie Craven 1956b.jpg|duimnael|upright|Danie Craven (1956)]] [[Lêer:Man of the moment Jake White.jpg|duimnael|upright|Jake White wys die William Webb Ellis-beker wat deur die Springbokspan as wenner van die Wêreldbekertoernooi van 2007 omhoog gehou is]] [[Lêer:Peter de Villiers.jpg|duimnael|upright|Peter de Villiers (2011)]] Aangesien die definisie en rol van afrigters tot die besoek van die All Blacks in 1949 baie uiteenlopend was, bevat die volgende tabel slegs afrigters wat sedertdien benoem is. Sedert die begin af was al die Springbokke se afrigters Suid-Afrikaners. {| class="wikitable" ! Naam !! Tydperk !! % Gewen |- | [[Danie Craven]] || 1949–1956 || 74 |- | [[Basil Kenyon]] || 1958 || 0 |- | [[Hennie Muller]] || 1960–1961, 1963, 1965 || 44 |- | [[Boy Louw]] || 1960–1961, 1965 || 67 |- | [[Izak van Heerden (rugbyafrigter)|Izak van Heerden]] || 1962 || 75 |- | [[Felix du Plessis]] || 1964 || 100 |- | [[Ian Kirkpatrick]] || 1967, 1974 || 60 |- | [[Avril Malan]] || 1969–1970 || 50 |- | [[Johan Claassen]] || 1964, 1970–1974 || 50 |- | [[Nelie Smith]] || 1980–1981 || 80 |- | [[Cecil Moss]] || 1982–1989 || 83 |- | [[John Williams (rugbyafrigter)|John Williams]] || 1992 || 20 |- | [[Ian McIntosh]] || 1993–1994 || 33 |- | [[Kitch Christie]] || 1994–1996 || 100 |- | [[André Markgraaff]] || 1996 || 61 |- | [[Carel du Plessis]] || 1997 || 37 |- | [[Nick Mallett]] || 1997–2000 || 71 |- | [[Harry Viljoen]] || 2000–2002 || 53 |- | [[Rudolf Straeuli]] || 2002–2003 || 52 |- | [[Jake White]] || 2004–2007 || 67 |- | [[Peter de Villiers]] || 2008–2011 || 62 |- | [[Heyneke Meyer]] || 2012–2015 || 67 |- | [[Allister Coetzee]] || 2016–2018 || 47 |- | [[Rassie Erasmus]] || 2018–2019 || 63 |- | [[Jacques Nienaber]] || 2020–2023 || 69 |- | [[Rassie Erasmus]] || sedert 2024 || 77 |} == Toekennings == Die Italiaanse sporttydskrif ''Gazzetta dello Sport'' het die Springbokke in 2007 as “wêreldspan van die jaar” aangewys. Die Internasionale Rugbyraad, sedert 2014 Wêreldrugby, het die Springbokke vier keer as “span van die jaar” benoem (in 2004, 2007, 2009 en 2019). Die Springbokke het ook twee keer die Laureus Wêreldsporttoekennings as “span van die jaar” ontvang (in 2008 en 2020).<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.laureus.com/world-sports-awards/2008 |title=Laureus World Sports Awards 2008 |publisher=Laureus Wêreldsporttoekennings |date=2008 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.laureus.com/world-sports-awards/2020 |title=Laureus World Sports Awards 2020 |publisher=Laureus Wêreldsporttoekennings |date=2020 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> == Kulturele invloed == === Rolprente === Die Springbokke speel ’n sentrale rol in die Amerikaanse 2009-rolprent ''Invictus''. Die rolprent, wat op die boek ''Playing the Enemy'' van John Carlin gebaseer is, beskryf hoe die destydse Suid-Afrikaanse president Nelson Mandela die rugbywêreldbekertoernooi gebruik het om die Suid-Afrikaanse samelewing, wat kort tevore nog weens apartheid erg verdeeld was, met hulp van die Springbokke oor die politiesgemotiveerde verdeling heen verenig het. Die regie is behartig deur [[Clint Eastwood]], die hoofrolle is [[Morgan Freeman]] as Nelson Mandela en [[Matt Damon]] as spankaptein [[Francois Pienaar]]. Die Suid-Afrikaanse 2016-rolprent ''[[Modder en bloed]]'' handel oor die benadering van rugby in die krygsgevangenekamp op die Britse eiland [[Sint Helena]] tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]]. Die Suid-Afrikaanse musikant en akteur [[Bok van Blerk]] speel die rol as Boerbevelvoerder [[Gideon Scheepers]]. Die protagonis Willem Morkel is op die rugbyspeler Sommie Morkel gebaseer, wat in 1906 in vier wedstryde vir die Springbokke uitgedraf het. Die Australiese 2019-rolprent ''Die Wonderwerk van Brighton'' handel oor die verrassende Japannese oorwinning oor Suid-Afrika tydens die Rugbywêreldbeker 2015 se groepfase in die Engelse stad Brighton. === Liedjies === Sedert hul sukses tydens die Rugbywêreldbeker in 1995 word die Springbokke deur die tradisionele volkslied ''[[Shosholoza]]'' begelei. Onder meer [[Ladysmith Black Mambazo]] en die [[Soweto Gospelkoor]] het die liedjie ter ondersteuning van die Springbokke opgeneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugby15.co.za/learn-the-lyrics-of-shosholoza-the-south-african-rugby-fan-songs/ |title=Learn the Lyrics of "Shosholoza" the South African Rugby Fan Songs |publisher=rugby15.co.za |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thesouthafrican.com/lifestyle/ndlovu-youth-choir-shosholoza/ |title=Watch: The Ndlovu Youth Choir performs ‘Shosholoza’ for the Springboks &#91;video&#93; |publisher=[[The South African]] |author=Erene Roux |date=15 Oktober 2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> [[Leon Schuster]] se ''Hier kom die Bokke'' is nog ’n gewilde liedjie wat ter ondersteuning van die Springbokke gesing word. Dit het ook tydens die Rugbywêreldbeker 1995 gewild geword en begeester die Springbokke sedertdien.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sapeople.com/fab-south-african-stuff/watch-leon-schusters-special-message-for-the-springboks-hey-bokke/ |title=WATCH Leon Schuster’s Hey Bokke! Sing-Along Rugby Anthem for the Springboks |publisher=SA People News |author=Jenni Baxter |date=22 September 2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> [[Siya Kolisi]] het as Springbokkaptein saam met [[Makazole Mapimpi]] en [[Lukhanyo Am]] die ritueel begin, om voor elke wedstryd in hul [[Xhosa]]-moedertaal ’n ''Gwijo'' op te sê. ’n Gwijo is ’n tradisionele [[a capella]]-gesangstyl in die [[Xhosas|Xhosakultuur]] in ’n vraag-en-antwoord-formaat wat emosies en motivering sal oordra.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.jeremydetolly.com/blog/ep39 |title=Gwijo: Healing Anthems for South Africa |publisher=Jeremy de Tolly |date=30 November 2020 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Dié idee is deur ondersteuners oorgeneem en sodoende is die Springbokke tydens beide die 2019- en 2023-rugbywêreldbekertoernooie musikaal deur ’n Gwijo-span aangemoedig en ondersteun.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.citizen.co.za/entertainment/bok-supporters-the-gwijo-squad-finally-arrive-in-france-after-years-of-saving/ |title=Bok supporters, the Gwijo Squad, finally arrive in France after years of saving |publisher=[[The Citizen]] |author=Bonginkosi Tiwane |date=13 Oktober 2023 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thesouthafrican.com/sport/rugby/rugby-world-cup-2023/what-is-siya-singing-in-tunnel-before-game-19-october-2023-breaking/ |title=WHAT is Siya singing in the TUNNEL before a game? |publisher=[[The South African]] |author=Ray Leathern |date=19 Oktober 2023 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sowetanlive.co.za/sport/rugby/2023-09-08-gwijo-squad-to-hype-up-boks-as-world-cup-defence-begins/ |title=Gwijo Squad to hype up Boks as World Cup defence begins |publisher=[[Sowetan]] |author=Thulani Mbele |date=8 September 2023 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> == Sien ook == {{Portaal|Rugby|Ru ball.svg}} * [[Proteas]] * [[Suid-Afrikaanse nasionale vrouerugbyspan]] * [[Suid-Afrikaanse nasionale sokkerspan]] == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronnelys == * {{en}} {{cite book |author=Grant Harding, David Williams |title=The Toughest of Them All: New Zealand and South Africa: The Struggle for Rugby Supremacy |publisher=Penguin Books |year=2000 |location=[[Auckland]], Nieu-Seeland |isbn=0-14-029577-1}} * {{en}} {{cite book |author=Bob Howitt |title=SANZAR Saga – Ten Years of Super 12 and Tri-Nations Rugby |publisher=Harper Collins Publishers |year=2005 |isbn=1-86950-566-2}} * {{en}} {{cite book |author=John Nauright |title=Sport, Cultures, and Identities in South Africa |publisher=Continuum International Publishing Group |year=1997 |isbn=0-7185-0072-5}} * {{en}} {{cite book |author=A.C. Parker |title=The Springboks, 1891–1970 |publisher=Cassell & Company Ltd. |year=1970 |location=Londen |isbn=0-304-93591-3}} * {{en}} {{cite book |author=David Smith, Gareth Williams |title=Fields of Praise: The Official History of The Welsh Rugby Union |url=https://archive.org/details/fieldsofpraiseof0000smit |publisher=University of Wales Press |year=1980 |location=Cardiff |isbn=0-7083-0766-3}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|South Africa national rugby union team|Springbokke}} * {{en}} [http://www.sarugby.co.za/ Amptelike webwerf] * {{en}} [https://springboksupporter.co.za/ Amptelike webwerf van die Springbokke se aanhangersklub] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200722055656/https://springboksupporter.co.za/ |date=22 Julie 2020}} * {{en}} [http://www.genslin.us/bokke Springbokke se Rugbyheldesaal] * {{en}} [https://www.world.rugby/organisation/membership/africa/south-africa Suid-Afrika by Wêreldrugby] * {{en}} [https://www.planetrugby.com/team/south-africa Suid-Afrika op Planet Rugby] {{Navbox |name = Springbokke |state = collapsed |title = Springbokspanne gehaal |list1 = {{Springbokke (1995 Rugbywêreldbeker)}} {{Springbokke (1999 Rugbywêreldbeker)}} {{Springbokke (2003 Rugbywêreldbeker)}} {{Springbokke (2007 Rugbywêreldbeker)}} {{Springbokke (2008)}} {{Springbokke (2009)}} {{Springbokke (2010)}} {{Springbokke (2011 Rugbywêreldbekergroep)}} {{Springbokke (2012)}} {{Springbokke (2013)}} {{Springbokke (2014)}} {{Springbokke (2015 Rugbywêreldbeker)}} {{Springbokke (2015)}} {{Springbokke (2016)}} {{Springbokke (2017)}} {{Springbokke (2018)}} {{Springbokke (2019)}} {{Springbokke (2019 Rugbywêreldbeker)}} {{Springbokke (2023 Rugbywêreldbeker)}} }} {{Nasionale rugbyspanne}} {{Die Rugbykampioenskap}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Nasionale rugbyspanne van Afrika]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse rugbyspanne]] rxa4hvr5cibq3jw3leqw7cql49n9lgj 2967195 2967152 2026-09-14T09:33:39Z Aliwal2012 39067 Eben Etzebeth 141 toetsrekord 2967195 wikitext text/x-wiki : ''Hierdie artikel handel oor die Suid-Afrikaanse nasionale mansrugbyspan. Vir die artikel oor die nasionale vrouerugbyspan, sien [[Suid-Afrikaanse nasionale vrouerugbyspan]], vir die dier, sien [[springbok]] en vir die dorp, sien [[Springbok, Noord-Kaap]].'' {{Inligtingskas Rugbyspan | land = Suid-Afrika | beeld = 02-Springboks RGB Gold-on-Grad.png | unie = [[Suid-Afrikaanse Rugbyunie]] (SARU) | bynaam = Springbokke, Springboks of amaBokoboko | embleem = [[Springbok]] | president = Mark Alexander | stadion = [[Ellispark-stadion]]<br />[[Kaapstad-stadion]]<br />[[Kings Park-stadion]]<br />[[Loftus Versfeld]]<br />[[Nelson Mandelabaaistadion]]<br />[[Vrystaatstadion]] | kapasiteit = | kaptein = [[Siya Kolisi]] | afrigter = {{vlagikoon|Suid-Afrika}} [[Rassie Erasmus]] <small>(sedert 2024)</small> | gestig = | patroon_la1 = _sa23h | patroon_b1 = _sa23h | patroon_ra1 = _sa23h | patroon_sh1 = | patroon_so1 = _Springboksocks19 | linkerarm1 = 006400 | liggaam1 = 006400 | regterarm1 = 006400 | broek1 = FFFFFF | kouse1 = 1b3838 | patroon_la2 = _whiteborder | patroon_b2 = _southafrica_rugby23a | patroon_ra2 = _whiteborder | patroon_sh2 = | patroon_so2 = _sky_blue_on_top | linkerarm2 = 44E4F3 | liggaam2 = FFFFFF | regterarm2 = 44E4F3 | broek2 = 44E4F3 | kouse2 = FFFFFF | statistiek = Statistiek | toetse = [[Eben Etzebeth]] (141)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=matches;team=5;template=results;type=player |title=Most matches |publisher=ESPNscrum |accessdate=14 September 2026}}</ref> | toptoetspuntebehaler = [[Percy Montgomery]] (893)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=points;team=5;template=results;type=player |title=Most points |publisher=ESPNscrum |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> | meestedrieë = [[Bryan Habana]] (67)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=tries;team=5;template=results;type=player |title=Most tries |publisher=ESPNscrum |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> | jongstespeler = AJ Hartley, 1891 (18 jaar, 18 dae) | eerste = [[Lêer:Flag of the Cape Colony (1876–1910).svg|20px]] '''Suid-Afrika''' 0–4 {{BILru-r}}<br />([[Kaapstad]], [[Suid-Afrika]]; 30 Julie 1891) | grootwen = {{RSAru}} 134–3 {{URUru-r}}<br />([[Oos-Londen]], Suid-Afrika; 11 Junie 2005) | grootverloor = {{NZLru}} 57–0 {{RSAru-r}}<br />([[Auckland]], [[Nieu-Seeland]]; 16 September 2017) | Wêreldbekerverskynings = 8/10 | jaar = 1995 | beste = Kampioen in [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]], [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]], [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] en [[Rugbywêreldbeker 2023|2023]] | url = | unieurl = www.sarugby.co.za }} Die '''Springbokke''' ([[Engels]]: ''Springboks''; [[Xhosa]] en [[Zoeloe]]: ''amaBokoboko''; ook korter '''Bokke''' of ''Boks'' genoem) is die nasionale [[rugby]]span wat [[Suid-Afrika]] in internasionale wedstryde (toetswedstryde) verteenwoordig. Die Springbokke is na die [[springbok]], die nasionale dier van Suid-Afrika, genoem. Rugby is een van Suid-Afrika se nasionale sportsoorte en die Springbokke is ’n gedugte krag in internasionale rugby met ’n wenrekord teen byna al die ander lande, behalwe teen die [[Nieu-Seeland]]se [[All Blacks]]. Die Springbokke se belangrikste internasionale verskyning is tydens die vierjaarlikse [[rugbywêreldbeker]]toernooi. Alhoewel die Springbokke as gevolg van die internasionale boikot teen [[apartheid]] nie aan die eerste twee rugbywêreldbekertoernooie in [[Rugbywêreldbeker 1987|1987]] en [[Rugbywêreldbeker 1995|1991]] deelgeneem het nie, het dié land in [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]] as gasheer van die toernooi opgetree en tydens hul debuut die beker gewen. Die Springbokke het die All Blacks in die eindstryd met 15–12 geklop, ’n gebeurtenis wat steeds as een van die grootste prestasies in die Suid-Afrikaanse sportgeskiedenis beskou word. Suid-Afrika het twaalf jaar later die [[Webb Ellis-beker]] tydens die [[Rugbywêreldbeker 2007]] in [[Frankryk]] en weereens twaalf jaar later tydens die [[Rugbywêreldbeker 2019]] in [[Japan]] ingepalm. Tydens die [[Rugbywêreldbeker 2023]] in Frankryk het die Springbokke ná die All Blacks die tweede span geword wat die beker suksesvol kon verdedig en die eerste geword om vier wêreldbekertoernooie te wen. Die Springbokke het sodoende Nieu-Seeland se vorige rekord van drie titels verbeter, maar met twee wêreldbekerverskynings minder. Daarmee is die Springbokke nou die wêreld se suksesvolste span in wêreldbekerrugby, aangesien hulle sedert 1995 vier uit agt rugbywêreldbekertoernooie gewen het. Die All Blacks het daarenteen sedert 1987 drie uit tien rugbywêreldbekertoernooie gewen. Die Springbokke speel jaarliks teen die All Blacks van Nieu-Seeland, die [[Wallabies]] van [[Australië]] en die [[Argentynse nasionale rugbyspan|Poemas]] van [[Argentinië]] in [[die Rugbykampioenskap]], voorheen die Drienasiesreeks genoem, waartydens hulle ook om die [[Mandela Uitdaagplaat]] teen Australië en die [[Vryheidsbeker]] teen Nieu-Seeland meeding. Die Springbokke het die voormalige Drienasiesreeks reeds drie keer in die toernooi se 14 jaar bestaan gewen (in [[1998-Drienasiesreeks|1998]], [[2004-Drienasiesreeks|2004]] en [[2009-Drienasiesreeks|2009]]), en later die uitgebreide Rugbykampioenskapreeks (in [[2019-Rugbykampioenskapreeks|2019]], [[2024-Rugbykampioenskapreeks|2024]] en [[2025-Rugbykampioenskapreeks|2025]]). In 1891 het die Springbokke in hul eerste internasionale wedstryd te staan gekom, toe die [[Britse en Ierse Leeus|Britse Leeus]], ’n span van gekeurde spelers uit die vier Tuisnasies, tydens hul toer Suid-Afrika besoek het. Tot sy professionalisering was rugby ’n amateursport, wat op internasionale vlak deur soms maandelange, oorsese toere gekenmerk was, waartydens die nasionale spanne nie net teen ander nasionale spanne te staan gekom het nie, maar ook teen plaaslike spanne en rugbyklubs. Sedert die begin van rugby in Suid-Afrika word die Springbokke in groen-en-goud as een van die gedugste nasionale spanne wêreldwyd beskou en die beheerliggaam, die [[Suid-Afrikaanse Rugbyunie]] (SARU), word deur [[Wêreldrugby]] saam met tien ander as ’n vlak-een-span geag. Die Suid-Afrikaanse nasionale rugbyspan is tans (Oktober 2025) eerste op Wêreldrugby se wêreldranglys<ref name="ranglys">{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/rankings |title=Women’s and Men’s Rankings |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> en in 2004, 2007, 2009 en 2019 is die Springbokke deur Wêreldrugby as die “span van die jaar” aangewys. 14 voormalige Springbokspelers is in Wêreldrugby se Heldesaal opgeneem. == Beheerliggaam == {{Hoofartikel|Suid-Afrikaanse Rugbyunie}} [[Lêer:SAunions af.PNG|duimnael|’n Kaart van die Suid-Afrikaanse plaaslike beheerliggame en hul spanne]] Die beheerliggaam vir rugby in Suid-Afrika is die Suid-Afrikaanse Rugbyunie (SARU), tot in 2005 Suid-Afrikaanse Rugbyvoetbalunie (SARVU) genoem. Dit het in 1992 met die saamsmelting van die blanke Suid-Afrikaanse Rugbyraad en die multiëtniese Suid-Afrikaanse Rugbyunie ontstaan. Die Suid-Afrikaanse beheerliggaam het in Julie dieselfde jaar aangesluit by die Konfederasie van Afrikarugby (Engels: ''Confederation of African Rugby''; Frans: ''Confédération Africaine de Rugby''; nou [[Rugby Afrika]], RA) en is sedertdien verreweg die vasteland se belangrikste beheerliggaam.<ref name="rugbyafrique">{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyafrique.com/unions/ |title=Rugby Africa Unions |publisher=[[Rugby Afrika]] |date=2020 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Reeds in 1949 het die Suid-Afrikaanse beheerliggaam ’n volle lid van die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) geword.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/organisation/membership/africa/south-africa |title=South Africa |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die SARU bestaan uit 14 plaaslike beheerliggame, wat elkeen sy eie span kies vir die [[Curriebeker]], die oudste en belangrikste Suid-Afrikaanse rugbybeker.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sarugby.co.za/tournaments/league?lid=3 |title=Currie Cup Premier Division |publisher=[[Suid-Afrikaanse Rugbyunie]] |accessdate=6 Oktober 2025}} {{dooie skakel}}</ref> Daarnaas is van 1998 tot 2015 die jaarlikse [[Vodacombeker]] beslis.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://supersport.com/rugby/supersport-challenge/faqs |title=SuperSport Rugby Challenge FAQs |publisher=[[SuperSport]] |accessdate=11 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210411190028/https://supersport.com/rugby/supersport-challenge/faqs |archive-date=11 April 2021 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Naas die amptelike nasionale span roep die SARU ook ander keurspanne byeen. Die [[Junior Bokke]] is die o/20-nasionale span en hulle neem aan die o/20-Rugbykampioenskap en die [[Wêreldrugby o/20-kampioenskap]] deel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://super.rugby/therugbychampionship/news/inaugural-rugby-championship-under-20-all-set-for-sunshine-coast-kick-off/ |title=Inaugural rugby championship under-20 all set for sunshine coast kick-off |publisher=[[Superrugby]] |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sarugby.co.za/en/teams/junior-springboks?teamclass=2&category=junior%20boks |title=Junior Springboks |publisher=[[Suid-Afrikaanse Rugbyunie]] |accessdate=6 Oktober 2025}} {{dooie skakel}}</ref> Die [[Blitsbokke]] is die Suid-Afrikaanse [[sewesrugby]]span en hulle neem aan internasionale toernooie soos Wêreldrugby se Sewesreeks, Sewesrugbywêreldbeker, die [[Olimpiese Somerspele]] en [[Statebondspele]] deel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sarugby.co.za/en/teams/blitzboks?teamclass=3&category=blitzboks |title=Springboks Sevens |publisher=[[Suid-Afrikaanse Rugbyunie]] |accessdate=6 Oktober 2025}} {{dooie skakel}}</ref> Kinders en jongmense word reeds op skool aan rugby bekend gestel en na gelang van hul belangstelling en talent begin hulle met hul afrigting. Die talentvolste spelers op skoolvlak word jaarliks ná die Cravenweek (genoem na [[Danie Craven]]) vir die “SA Skolespan” gekeur.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sarugby.co.za/en/teams/sa-schools?teamclass=6 |title=SA Schools |publisher=[[Suid-Afrikaanse Rugbyunie]] |accessdate=6 Oktober 2025}} {{dooie skakel}}</ref> Elke Suid-Afrikaanse universiteit beskik oor ’n eie rugbyspan wat aan die Varsitybeker en die Varsityskild deelneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.varsitycup.co.za/ |title=Main page |publisher=Varsitybeker |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Benewens die nasionale kampioenskap word daar ook jaarliks in die internasionale [[Verenigde Rugbykampioenskap]]toernooi meegeding teen spanne van [[Ierland]], [[Italië]], [[Skotland]] en [[Wallis]]. Suid-Afrika neem met vier konsessies, waaroor SARU toesig hou, deel: Die [[Bulls (Verenigde Rugbykampioenskap)|Bulls]] uit [[Pretoria]], die [[Lions (Verenigde Rugbykampioenskap)|Lions]] uit [[Johannesburg]], die [[Sharks (Verenigde Rugbykampioenskap)|Sharks]] uit [[Durban]] en die [[Stormers (Verenigde Rugbykampioenskap)|Stormers]] uit [[Kaapstad]]. Aangesien die seisoene min oorvleuel word baie spelers in albei professionele ligas gebruik.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rte.ie/sport/rugby/2020/0929/1168300-sa-rugby-votes-four-leading-sides-into-expanded-pro16/ |title=SA Rugby votes four leading sides into expanded Pro16 from 2021 |publisher=[[RTÉ]] |date=29 September 2020 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> == Geskiedenis == === Beginjare === [[Lêer:Stellenbosch WC ZA.jpg|duimnael|Landskapstoneel by [[Stellenbosch]] in die [[Wes-Kaap]], waar in 1883 die Stellenboschklub gestig is]] Toe Canon George Ogilvie, wat die bynaam Gog gehad het, in 1861 skoolhoof van Diocesan College in [[Kaapstad]] geword het, het hy die vorm van voetbal wat by die Winchesterskool gespeel is ingevoer. Dié weergawe van voetbal, wat hantering ingesluit en “Gog’s Game” genoem is, word beskou as die begin van rugby in Suid-Afrika.<ref name="sareferees">{{en}} {{cite web |url=http://www.sareferees.co.za/features/history/story_1207144730.php |title=Laws – History – In South Africa |publisher=SA Rugby Referees |accessdate=28 September 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928021039/http://www.sareferees.co.za/features/history/story_1207144730.php |archive-date=28 September 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref name="uctrfc">{{en}} {{cite web |url=http://www.uctrfc.co.za/history.htm |title=History |publisher=THE FNB UCT RFC |accessdate=19 September 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070919202234/http://www.uctrfc.co.za/history.htm |archive-date=19 September 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref name="roodepoort">{{en}} {{cite web |url=https://roodepoortrecord.co.za/2018/08/23/today-in-history-the-first-official-rugby-match-in-south-africa-is-played-web/ |title=Today in History: The first official rugby match in South Africa is played |publisher=Roodepoort Record |date=23 Augustus 2018 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Jong mans in Kaapstad het spoedig ook dié spel begin speel en op 23 Augustus 1862 het die [[Cape Argus]] verslag gedoen oor die eerste bekende wedstryd in Suid-Afrika tussen 17 leëroffisiere van die Elfde Regiment en 15 staatsamptenare, waaronder die latere eerste minister van die [[Kaapkolonie]], [[John X. Merriman]], by [[Groenpunt]] in Kaapstad. Dié wedstryd het met ’n gelykopuitslag van 0–0 geëindig.<ref name="Allen1">{{en}} {{cite web |author=Dean Allen |url=https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/09523360412331305773 |title=Beating them at their own game: rugby, the Anglo-Boer War and Afrikaner nationalism, 1899–1948 |publisher=International Journal of the History of Sport, 20:3, 37 – 57 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die plaaslike pers het in daardie tyd verslag gedoen oor ’n reeks voetbalwedstryde tussen saamgeroepte spanne; “Dorp teen die Woonbuurte” of “Tuis (Brits)-gebore teen Koloniaal-gebore”.<ref name="roodepoort" /><ref name="sareferees" /><ref name="sarsu">{{en}} {{cite web |url=http://www.sarsu.org/index.php?option=com_content&task=view&id=169&Itemid=275 |title=World of Rugby |publisher=SARSU |accessdate=10 Mei 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080510050826/http://www.sarsu.org/index.php?option=com_content&task=view&id=169&Itemid=275 |archive-date=10 Mei 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die [[Engelse Rugbyvoetbalunie]], wat in 1871 gestig is, het die meeste van die spelreëls neergelê. Die nuwe sport is veral deur Britse koloniste en soldate saamgeneem en versprei. Die voormalige internasionale speler en latere administrateur van [[Masjonaland]], [[William Henry Milton]], het in 1878 die gestandaardiseerde spelreëls na Suid-Afrika gebring. Twee rugbyklubs, ''Hamilton RFC'' en ''Villagers RFC'', beweer dat hulle die eerste rugbyklubs in Suid-Afrika is. Britse koloniste het gehelp om die spel in die [[Oos-Kaap]], [[Natal (kolonie)|Natal]] en langs die [[goud]]- en [[diamant]]roetes na [[Kimberley]] en [[Johannesburg]] te versprei. Britse troepe sou ook ’n leidende rol in die uitbreiding van die spel oor die hele land speel.<ref name="sarsu" /> In 1883 is die [[Stellenbosch]]klub gestig in die [[Landbou|boerderydistrik]] buite Kaapstad. Rugby is entoesiasties deur die jong [[Boere]] aangeneem. Die spel was teen daardie tyd sterk genoeg in die [[Wes-Kaap]] vir die [[Westelike Provinsie|Westelike Provinsie Rugbyvoetbalunie]] om gestig te word. [[Griekwaland-Wes]] het in 1886 gevolg, [[Oostelike Provinsie]] in 1888, en [[Goue Leeus|Transvaal]] in 1889.<ref name="sarsu" /> Die eerste landswye toernooi is in dieselfde jaar in Kimberley gehou met die Westelike Provinsie wat Griekwaland-Wes, die Oostelike Provinsie en Transvaal geklop het. In dieselfde jaar is die Suid-Afrikaanse Rugbyraad gestig,<ref name="sareferees" /> maar slegs “blanke” rugbyklubs is toegelaat om by dié raad aan te sluit. Die rugbyklubs van [[swart mense|swart]] en [[bruin mense]] moes hul eie beheerliggame stig en hulle spelers was oor dekades heen van die nasionale span uitgesluit.<ref>{{en}} {{cite book |author=David R. Black, John Nauright |title=Rugby and the South African nation |url=https://archive.org/details/rugbysouthafrica0000blac |publisher=Manchester University Press |location=Manchester |date=1998 |isbn=0-7190-4931-8 |pages=[https://archive.org/details/rugbysouthafrica0000blac/page/29 29]–30}}</ref> === Eerste internasionale wedstryde === [[Lêer:Donald Currie (1825-1909), by Walter William Ouless.jpg|duimnael|links|upright|[[Donald Currie]], skenker van die Curriebeker in beide krieket en rugby]] [[Lêer:England-v-Cape-Colony-1891.jpg|duimnael|Engeland teen die Kaapkolonie in 1891, die eerste van die onoorwonne Bill MacLagan se [[Britse Eilande]]-toer na Suid-Afrika]] [[Lêer:South africa v british isles.jpg|duimnael|Die Suid-Afrikaanse Springbokspan wat die tweede toets teen die Britse Leeus in 1891 gespeel het]] In 1891 het, befonds deur [[Cecil John Rhodes]] en die Westelike Provinsie, die eerste internasionale toer van ’n Britse keurspan (die huidige [[Britse en Ierse Leeus]]) deur Suid-Afrika plaasgevind.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lionsrugby.com/history/1888/04/28/1888-1899-touring-tradition-begins/ |title=1888-1899 – Touring tradition begins in 19th century |publisher=[[Britse en Ierse Leeus]] |accessdate=30 Junie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180630110730/https://www.lionsrugby.com/history/1888/04/28/1888-1899-touring-tradition-begins/ |archive-date=30 Junie 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Dit was die eerste verteenwoordigende wedstryde deur Suid-Afrikaanse spanne wat nog besig was om die spel aan te leer. Die besoekers het altesaam twintig wedstryde gespeel wat hulle almal gewen het en eers in die laaste wedstryd het die Kaapse span daarin geslaag om ’n punt aan te teken. Die drie wedstryde wat die Leeus teen ’n saamgestelde Suid-Afrikaanse span gespeel het (waarvan die eerste op 30 Julie 1891 in [[Gqeberha|Port Elizabeth]]) word as toetswedstryde beskou, alhoewel die [[Unie van Suid-Afrika]] eers in 1910 gestig is. In ’n noemenswaardige gebeurtenis tydens die toer het die Britse span die [[Curriebeker]] (wat deur [[Donald Currie]] geskenk is) aan Griekwaland-Wes oorhandig, die span wat tydens dié toer volgens hulle mening die beste gepresteer het. Sedertdien is die Curriebeker die trofee waarom tydens die gelyknamige Suid-Afrikaanse rugbykampioenskap meegeding word.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/1891-south-africa/ |title=1891 South Africa |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://rugby365.com/tournaments/currie-cup/sir-donald-currie-and-his-cup |title=Sir Donald Currie and his Cup |publisher=rugby365.com |date=25 Oktober 2017 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Vyf jaar later het die Leeus vir ’n toer van 21 wedstryde na Suid-Afrika teruggekeer. In die tussentyd het die Suid-Afrikaanse spel aansienlik verbeter en hulle het een van vier wedstryde gewen, toe hulle op 5 September 1896 met 5–0 gewen het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/1896-south-africa/ |title=1896 South Africa |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die voorspelers het veral beïndruk en die span se eerste sege was ’n teken van wat die toekoms sou inhou. Suid-Afrika se span het vir die eerste keer mirtegroen truie gedra wat die kaptein, [[Barry Heatlie]], by sy Old Diocesian-klub geleen het.<ref name="bigbrian">{{en}} {{cite web |url=http://www.angelfire.com/biz4/bigbrian/heatlie.html |title=The Captian who gave South Africa it's National Colours |publisher=Big Brians Stories |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die wendrie is deur die Transvaalse [[losskakel]], Alf Larard, gedruk.<ref name="bigbrian" /> Rugby in Suid-Afrika het ’n groot hupstoot gekry deur die besoekende Leeus wat belangstelling in die Suid-Afrikaanse pers uitgelok het.<ref>{{en}} {{cite book |author=John Nauright |title=Sport, Cultures, and Identities in South Africa |publisher=Continuum International Publishing Group |year=1997 |isbn=0-7185-0072-5 |pages=40}}</ref> Nie net die Britse koloniste, maar ook die Boere van [[Nederland]]se afkoms het die rugbyspel in hul alledaagse lewe geïntegreer. Dié spel was só gewild, dat tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]] op 29 April 1902 ’n kort wapenstilstand gesluit is om ’n wedstryd tussen Britte en Boere te speel. Tydens die oorlog is 27&nbsp;000 Boere krygsgevange geneem, waarvan 24&nbsp;000 na oorsese kampe in [[Britse Ryk|Britse kolonies]] soos [[Sint Helena]], [[Sri Lanka|Ceylon]], [[Brits-Indië]] en [[Bermuda]] asook na [[Portugal]] gestuur is. Die speel van rugby het die [[Boerekrygsgevangenes]] ’n verlossing van die swaarkry in die kampe gebied en dit was in dié tydperk wat ’n groot deel van die Boeregevangenes vir die eerste keer met rugby kennis gemaak het. Ná die oorlog sou rugby veral in die platteland onder die invloed van die terugkerende krygsgevangenes onder die [[Afrikaner]]gemeenskap posvat. [[Sokker]] en rugby was die enigste spansporte wat vir die boere toeganklik was en rugby het die voordeel gebied dat dit makliker op rowwe ongelyke grond gespeel kon word.<ref name="Allen1" /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbydata.com/2014/10/19/war-and-rugby/ |title=War and Rugby |publisher=rugbydata.com |date=19 Oktober 2014 |accessdate=4 Augustus 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190804195021/http://www.rugbydata.com/2014/10/19/war-and-rugby/ |archive-date=4 Augustus 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In die Kaap sou veral die [[Universiteit Stellenbosch]] ’n belangrike rol speel as die teelaarde van toekomstige spelers en administrateurs. Die eerste dokumentêre bewys van ’n rugbyklub by Stellenbosch dateer uit 1880, alhoewel die Universiteitsklub eers amptelik in 1919 gestig is. Stellenbosch se ligging naby Kaapstad, waar die spel reeds goed gevestig was teen die einde van die 19de eeu, het ongetwyfeld bygedra tot die ontwikkeling van rugby in Stellenbosch. Vandaar is rugby na die platteland versprei deur die jaarlikse rugbytoer en deur [[Afrikaans]]e onderwysers en predikante uit Stellenbosch.<ref name="Grundlingh">{{en}} {{cite web |url=http://dx.doi.org/10.1080/09523369408713871 |title=Playing for power? Rugby, Afrikaner nationalism and masculinity in South Africa, c.1900–70 |author=Grundlingh, Albert |year=1994 |publisher=International Journal of the History of Sport, 11:3, 408 – 430 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Skaars ’n jaar nadat die [[Vrede van Vereeniging]] gesluit is om ’n einde te maak aan die Boereoorlog het die Britse Leeus in 1903 vir hulle derde besoek in Suid-Afrika aangekom. Die Leeus sou vir die eerste keer ’n reeksnederlaag in Suid-Afrika lei nadat hulle gelykop gespeel het in die eerste twee toetswedstryde en die laaste op 5 September 1896 op [[Nuwelandstadion|Nuweland]] met 0–8 verloor het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/1903-south-africa/ |title=1903 South Africa |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens die toer het die Leeus slegs elf van hul 22 wedstryde gewen.<ref name="Allen2">{{en}} {{cite web |url=https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/17460260701437003 |author=Allen, Dean |title=Tours of Reconciliation: Rugby, War and Reconstruction in South Africa, 1891–1907 |publisher=Sport in History, 27:2, 172 – 189 |date=2007 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die Suid-Afrikaners sou in teenstelling daarmee tot in 1956 nie weer ’n toetsreeks verloor nie – hetsy tuis of weg. In die finale toets het Suid-Afrika se span weer die groen kraaglose Old Diocesan-truie gedra wat hulle tydens hul eerste oorwinning in 1896 gedra het.<ref name="bigbrian" /><ref name="BBC1">{{en}} {{cite web |url=http://www.bbc.co.uk/wales/scrumv/features/history/lionshistory.shtml |title=British Lions |publisher=[[BBC]] |accessdate=11 Maart 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060311031641/http://www.bbc.co.uk/wales/scrumv/features/history/lionshistory.shtml |archive-date=11 Maart 2006 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die sukses wat die span in die toets in die groen trui behaal het, het gelei tot ’n besluit om voortaan altyd in groen te speel.<ref name="bigbrian" /> === Vestiging van die “Springbokke” === [[Lêer:Springboks in Paris - Jan 1907.jpg|duimnael|upright|Die Springbokke in Parys, Januarie 1907]] [[Lêer:Springboks 1906.jpg|duimnael|links|Die 1906-Springbokke in aksie teen Cambridge]] [[Lêer:Southafrica rugby team 1906.jpg|duimnael|links|Die 1906-Springbokspan, teen Cambridge]] [[Lêer:Paul-Roos,-Springbok-.jpg|duimnael|upright|[[Paul Roos]], Springbokkaptein van die eerste Suid-Afrikaanse rugbytoerspan na die Britse Eilande in 1906]] [[Lêer:South africa to the field vs cornwall.jpg|duimnael|links|Die Springbokke draf uit teen Cornwall tydens hul Europese toer in 1912/13]] [[Lêer:South africa ireland teams 1912.jpg|duimnael|links|Gesamentlike groepfoto van die Ierse en Suid-Afrikaanse spanne op 30 November 1912]] Reeds voor die 1903-besoek deur die Leeus het die Suid-Afrikaanse Rugbyraad besluit om ’n groen trui met ’n [[springbok]] as embleem vir Suid-Afrika se nasionale span te gebruik. Die embleem kon egter nie betyds borduur word vir die reeks nie.<ref>{{af}} {{cite web |url=http://www.news24.com/Beeld/Sport/0,,3-63_2004262,00.html |title=Vandag, 100 jaar gelede, is Bok gebore |publisher=[[Beeld]] |date=26 September 2006 |accessdate=29 Februarie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080229120200/http://www.news24.com/Beeld/Sport/0,,3-63_2004262,00.html |archive-date=29 Februarie 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Dit is dus oorgelaat aan die eerste Suid-Afrikaanse span wat in 1906/1907 oorsee getoer het om die eerste Springboktruie te dra. Die 1906/7 span het groen truie met wit krae gedra met swart broeke en blou sokkies.<ref name="bigbrian" /> [[Paul Roos]] was die kaptein van dié eerste Springbokspan, wat oorheers is deur spelers van die Westelike Provinsie. Die eerste toer na Brittanje het in 1906/7 plaasgevind en 29 wedstryde ingesluit, waaronder een toetswedstryd elk teen die nasionale spanne van [[Skotse nasionale rugbyspan|Skotland]], [[Engelse nasionale rugbyspan|Engeland]], [[Walliese nasionale rugbyspan|Wallis]] en [[Ierse nasionale rugbyspan|Ierland]]. Engeland het daarin geslaag om gelykop te speel, maar Skotland was die enigste van die Britse Tuisunies wat teen die Springbokke gewen het. Die Springbokke het ook die [[Engelse Kanaal]] gekruis om ’n nieamptelike wedstryd op die [[Parys]]e [[Parc des Princes]] teen ’n Franse keurspan te speel wat saamgestel is uit lede van twee [[Parys]]e klubs: Stade Français en Racing Club de France. Die amptelike [[Franse nasionale rugbyspan|Franse span]] was op daardie stadium op besoek aan Engeland. Die Springbokke het 13 drieë aangeteken in hulle oorwinning met 55–6.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyrelics.com/Museum/countries/SA/tr-1906.htm |title=1906-07 Springboks tour |publisher=rugbyrelics.com |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die naam ‘Springbokke’ is vir die eerste keer tydens die 1906/7-toer gebruik. Paul Roos het saam met die adjunkkaptein [[Paddy Carolin]] en die toerbestuurder Cecil Carden die naam by ’n vergadering uitgedink om die Britse pers daarvan te verhoed om hul eie bynaam vir die span te bedink. Roos het aan koerante gesê om die span ‘De Springbokken’ te noem. Die Daily Mail het daarna ’n artikel gepubliseer waarin na die ‘Springboks’ verwys is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.irb.com/newsmedia/features/newsid=278260,printer.htmx |title=100 years of South African rugby: Part two |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=10 November 2006 |accessdate=10 Oktober 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121010092842/http://www.irb.com/newsmedia/features/newsid=278260,printer.htmx |archive-date=10 Oktober 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die span het van toe af baadjies met ’n springbok op die linkersak gedra. Die toer het bygedra tot die heel van wonde ná die [[Tweede Vryheidsoorlog]] en ’n sin van nasionale trots onder Suid-Afrikaners gekweek. Die term ‘Springbok’ is later gebruik vir al die individue of spanne wat Suid-Afrika internasionaal verteenwoordig het, ongeag die sportsoort. Dié tradisie is beëindig met die begin van die demokratiese bedeling in 1994 in Suid-Afrika en sedertdien word die term slegs vir die nasionale rugbyspanne gebruik.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nytimes.com/1995/11/14/sports/IHT-world-champions-face-next-test-springboks-blossom-flowers-of-a-new.html |title=World Champions Face Next Test: Springboks Blossom, Flowers of a New Land |publisher=International Herald Tribune |author=Ian Thomsen |date=14 November 1995 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die 1903-Leeutoer en die Springbokke se eerste oorsese toer word gesien as belangrike gebeurtenisse in die versoening tussen die twee wit groepe in Suid-Afrika ná die verwoestende effek van die Tweede Vryheidsoorlog (swartes, bruines en [[Indiese Suid-Afrikaners]] is deur dié versoening egter nie geraak nie). Paul Roos se toerspan het spelers soos [[Billy Millar]], wat ernstig gewond is in die oorlog, A.F.W. Marsberg en W.C. Martheze wat aan die Britse kant geveg het ingesluit sowel as burgers wat die [[Boererepubliek]]e ondersteun het, soos W.S. Morkel wat ’n krygsgevangene in [[Sint Helena]] was.<ref name="Allen2" /> Paul Roos het hom soos volg oor die saak uitgespreek:<ref name="Allen2" /><ref>{{en}} {{cite book |author=Daryl Adair |title=Sport: Race, Ethnicity and Identity: Building Global Understanding |publisher=Routledge |date=2013 |pages=12 |url=https://books.google.de/books?id=-Y3dAAAAQBAJ&printsec=frontcover&dq=Sport:+Race,+Ethnicity+and+Identity:+Building+Global+Understanding&hl=de&sa=X&ved=0ahUKEwjDuqaY5u_pAhUHTsAKHU0FBaMQ6AEIJzAA#v=onepage&q=Sport%3A%20Race%2C%20Ethnicity%20and%20Identity%3A%20Building%20Global%20Understanding&f=false |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |author=George Claassen |title=In the Words of South African Sporting Heroes |publisher=Penguin Books |date=2012 |url=https://books.google.de/books?id=-TtOMLQkvxIC&printsec=frontcover&dq=In+the+Words+of+South+African+Sporting+Heroes&hl=de&sa=X&ved=0ahUKEwi8_Kes5u_pAhVKTcAKHfYWA6oQ6AEIJzAA#v=onepage&q=In%20the%20Words%20of%20South%20African%20Sporting%20Heroes&f=false |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> {{cquote|The tour had united us...from Cape Agulhas to the Zambesi, South Africa was one, and all differences had been forgotten. Here, we are one; may it always be the same. (As for the British) We now understand each other better, and if that is going to be one of the results of our tour, we shall be more than satisfied.}} {{cquote|Die toer het ons verenig...vanaf [[Kaap Agulhas]] tot die [[Zambezirivier|Zambezi]], Suid-Afrika was een, en al die geskille was vergete. Hier is ons een; mag dit altyd dieselfde wees. (Wat die Britte betref) Ons verstaan mekaar nou beter, en as dit een van die resultate van ons toer sou wees, sal ons meer as tevrede wees.}} Die toer het ook die beeld van Afrikaners en Suid-Afrikaners in Brittanje verbeter, nadat die Boere in oorlogspropaganda as agterlik beskryf is. Tydens ’n dinee ná die gelykopuitslag teen Engeland het Paul Roos die saak volgens die ''Sportsman'' soos volg beskryf:<ref name="Allen2" /><ref>{{en}} {{cite book |author=Daryl Adair |title=Sport: Race, Ethnicity and Identity: Building Global Understanding |publisher=Routledge |date=2013 |pages=12}}</ref> {{cquote|The draw was perhaps the best result. Does not this teach that they should all be equal and should “Dutch” and “English” work together side by side? Just as they respected one another so he wished to find things prevail in South Africa. He was proud of his side and the behaviour of his men, who were drawn from all parts and parties, and included men who had fought on each side. They had seen that the Boer was, perhaps, not so bad as he had been painted; on the other hand, the latter had been able to understand things better by making actual acquaintance with this country, and he hoped that in the near future the two races would understand each other better and work hand in hand to noble purpose.}} {{cquote|Die gelykop was miskien die beste uitslag. Leer dit ons nie dat almal gelyk moet wees nie en dat ‘Nederlanders’ en ‘Engelse’ langs mekaar moet werk nie? Net soos hulle mekaar respekteer wou hy hê dat dinge in Suid-Afrika seëvier. Hy was trots op sy span en die gedrag van sy mans, wat uit alle dele en partye benoem is, en mans ingesluit het wat aan albei kante geveg het. Hulle het gesien dat die Boer, miskien, nie so sleg was soos wat hy daargestel is nie; aan die ander kant het laasgenoemde dinge beter begryp deur kennis te maak met hierdie land, en hy het gehoop dat die twee rasse in die nabye toekoms mekaar beter sal verstaan en hand aan hand sou werk tot ’n edele doel.}} Die 1910-Leeutoer na Suid-Afrika was die eerste wat verteenwoordigers van al die vier Britse Tuisunies ingesluit het. Die toerspan het gemiddelde sukses teen nietoetsspanne behaal en net meer as die helfte van hulle wedstryde gewen. Onder hul [[Ierland|Ierse]] kaptein Tom Smyth het die besoekers slegs een van hulle drie toetswedstryde gewen, die tweede toets in Port Elizabeth met ’n telling van 8–3. Die Springbokke het die eerste en laaste toetswedstryde met onderskeidelik 14–10 in Johannesburg en 21–5 in Kaapstad gewen om die reeks met 2–1 te beklink.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/1910-south-africa/ |title=1910 South Africa |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Gedurende die volgende jare het die Springbokke opgebloei. Die Bokke se tweede Europese toer het in 1912/13 plaasgevind. Op dié toer het die Springbokke al vier die Tuisunies verslaan en sodoende hul eerste [[Grand Slam (Rugby)|Grand Slam]] behaal (Skotland met 16–0, Ierland met 38–0, Wallis met 3–0 en Engeland met 9–3). Die span het ook teen Frankryk gewen (met 38–5 in [[Bordeaux]]).<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/international/3984061.stm |title=History favours Springbok slam |publisher=[[BBC]] |author=James Standley |date=5 November 2004 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> === Tussenoorlogse era === [[Lêer:South Africa rugby union team against New Zealand, 1921.jpg|duimnael|Die Springbokspan wat in 1921 teen Nieu-Seeland te staan gekom het]] [[Lêer:1937 span 011.jpg|duimnael|Die 1937-Springboktoerspan na Australië en Nieu-Seeland]] Die [[Eerste Wêreldoorlog]] het internasionale rugby onderbreek. Die oorlog sou ook die Springbok Jackie Morkel se lewe eis toe hy in gevegte tydens die [[Oos-Afrika-veldtog]] omgekom het. Tydens die Suid-Afrikaanse toer na Australasië in 1921 het die wedywering tussen die Suid-Afrikaanse Springbokke en die [[Nieu-Seeland]]se [[All Blacks]] wat tot op hede voortduur ’n aanvang geneem. Albei spanne is reeds as die beste spanne wêreldwyd beskou, maar het nog nie een toetswedstryd teen mekaar gespeel nie.<ref>{{en}} {{cite book |author=Grand Harding, David Williams |title=The Toughest of Them All: New Zealand and South Africa: The Struggle for Rugby Supremacy |year=2000 |publisher=Penguin Books |location=[[Auckland]], Nieu-Seeland |isbn=0-14-029577-1 |pages=16}}</ref> Gevolglik is die Springbokke se toer na [[Australië]] en Nieu-Seeland as ’n soort “rugbywêreldbekertoernooi” beskryf.<ref>{{en}} Spiro Zavos: ''The Passion That Keeps An Old Rivalry Burning.'' In: The Sydney Morning Herald, 9 Augustus 1997, bl. 52.</ref> Die strawwe toer het helaas gelykop geëindig, nadat die drie wedstryde in ’n oorwinning, ’n gelykop en ’n nederlaag geëindig het.<ref>{{en}} {{cite book |author=Grand Harding, David Williams |title=The Toughest of Them All: New Zealand and South Africa: The Struggle for Rugby Supremacy |year=2000 |publisher=Penguin Books |location=[[Auckland]], Nieu-Seeland |isbn=0-14-029577-1 |pages=20–21}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/41 |title=1921 South Africa tour to Australasia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die All Blacks het Suid-Afrika vir die eerste keer in 1928 besoek. Die reeks het weereens gelykop geëindig.<ref>{{en}} {{cite book |author=Grand Harding, David Williams |title=The Toughest of Them All: New Zealand and South Africa: The Struggle for Rugby Supremacy |year=2000 |publisher=Penguin Books |location=[[Auckland]], Nieu-Seeland |isbn=0-14-029577-1 |pages=234–235}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/59 |title=1928 New Zealand tour to South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In 1924 het die Britse en Ierse Leeus Suid-Afrika vir die eerste keer sedert 1910 besoek. Die Leeuspan is deur beserings geteister en swak skopwerk het die span verder in die steek gelaat. Die 1924-Leeus het slegs nege van hul 21 wedstryde in Suid-Afrika gewen en hulle het al vier toetswedstryde verloor. ’n Wedstryd teen die Westelike Provinsie het ook toetsstatus geniet.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/1924-south-africa/ |title=1924 South Africa |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Met die Springbokke se 1931/32-toer na die Britse Eilande het hulle hul tweede Grand Slam behaal. Die span het oor ’n magtige pak voorspelers beskik, wat gebaat het by die [[losskakel]]kaptein [[Bennie Osler]] se skopskoen, alhoewel dit net min entoesiasme veroorsaak het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.scotsman.com/sport/rugbys-great-leap-forward-2477113 |title=Rugby's great leap forward |publisher=The Scotsman |date=27 Januarie 2003 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> ’n Sterk Walliese span is by St Helen’s met 8–3 verslaan, nadat [[Danie Craven]] ’n uitstekende debuut gelewer het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://tvnz.co.nz/view/sport_story_skin/631712 |title=1924 – South Africa |publisher=Television New Zealand |date=24 November 2005 |accessdate=3 Junie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080603135214/http://tvnz.co.nz/view/sport_story_skin/631712 |archive-date=3 Junie 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 1933 het die Australiese [[Wallabies]] vir die eerste keer Suid-Afrika besoek. Die Springbokke het dié naelskraapse toetsreeks met 3–2 beklink.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://southcoastherald.co.za/364873/july-8-day-world-history-briefly-2/ |title=July 8: On This Day in World History … briefly |publisher=South Coast Herald |date=8 Julie 2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die All Blacks het eers in 1956 daarin geslaag om Suid-Afrika tuis in Nieu-Seeland te klop en dit het selfs langer geneem om die Springbokke in Suid-Afrika te klop (in 1996). Die Springbokke het in 1937 weer Nieu-Seeland besoek en dié toetsreeks met 2–1 beklink. Die All Blacks het die eerste toetswedstryd gewen, maar hulle is in die twee daaropvolgende toetswedstryde verslaan. Vervolgens is die 1937-Springbokke as die beste span beskryf, wat “Nieu-Seeland ooit verlaat het”.<ref>{{en}} {{cite book |author=Ron Palenski |title=Century in Black: 100 Years of All Black Test Rugby |url=https://archive.org/details/centuryinblack0000ronp |publisher=Hodder Moa Beckett |location=Auckland |date=2003 |isbn=1-86958-937-8 |pages=[https://archive.org/details/centuryinblack0000ronp/page/192 192]}}</ref> Die reeksoorwinning oor Nieu-Seeland het gevolg op ’n 2–0-reeksoorwinning oor die Australiese Wallabies.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.clubrugby.co.nz/wellington/story.php?id=1312 |title=Wellington against International teams: versus South Africa 1937 |publisher=Club Rugby |author=Steven White |date=7 April 2015 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In 1938 het die Leeus weer Suid-Afrika besoek. Die Leeus het meer as die helfte van hulle wedstryde gewen. Die Springbokke het, soos verwag, die eerste twee toetswedstryde gewen (onderskeidelik met 26–12 in Johannesburg en 19–3 in Port Elizabeth). Die Leeus het egter verras met ’n 21–16-oorwinning in die derde toets in Kaapstad, die eerste Leeus-oorwinning oor Suid-Afrika sedert 1910.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/1938-south-africa/ |title=1938 South Africa |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die [[Tweede Wêreldoorlog]] het alle internasionale toere gekniehalter. === Naoorlogse tydperk === [[Lêer:Solomon chaired 1953.jpg|duimnael|links|upright|Die Wallabies-kaptein John Solomon word deur die Springbokke gedra (1953)]] [[Lêer:Combined Newbridge and Pontypool Team versus the Springboks (11993224404).jpg|duimnael|’n Saamgestelde Pontypool-Newbridge-span teen Suid-Afrika op 18 Oktober 1951 in Wallis]] [[Lêer:Llanelli versus Springbok match at Stradey Park (8428559381).jpg|duimnael|Llanelli RFC speel op 26 Oktober 1951 teen die Springbokke, Stradeypark, Wallis]] In 1949 het die Suid-Afrikaanse beheerliggaam saam met sy [[Rugby Australia|Australiese]] en [[Nieu-Seeland Rugby|Nieu-Seelandse]] eweknieë volle lede geword van die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) wat voorheen slegs uit verteenwoordigers van [[Engelse Rugbyvoetbalunie|Engeland]], [[Ierse Rugbyvoetbalunie|Ierland]], [[Skotse Rugbyunie|Skotland]] en [[Walliese Rugbyunie|Wallis]] bestaan het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyfootballhistory.com/timeline1940s.htm |title=Historical Rugby Milestones 1940s |publisher=rugbyfootballhistory.com |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In dieselfde jaar is [[Danie Craven]] as [[afrigter]] aangestel. Die Springbokke sou onder sy leiding tien agtereenvolgende wedstryde wen, waaronder ’n 4–0 pak slae oor Nieu-Seeland tydens hulle 1949-toer na Suid-Afrika, tot op hede ’n wenrekord teen die All Blacks.<ref>{{en}} {{cite book |author=Winston McCarthy |title=Haka! The All Blacks Story |url=https://archive.org/details/hakaallblackssto0000wins |publisher=Pelham Books |location=Londen |date=1968 |pages=[https://archive.org/details/hakaallblackssto0000wins/page/207 207]}}</ref> Die Nieu-Seelanders het ’n swaar pak voorspelers, wat almal meer as 90&nbsp;kg geweeg het, gekies. Craven se strategie het op die spoed van die Transvaalse [[agsteman]] [[Hennie Muller]] staatgemaak. Muller sou die All Black-skakelpaar teister en die span sou ’n vinnige pas op die wedstryd afdwing om ’n oorwinning oor die swaar All Blacks te verseker.<ref>{{af}} {{cite web |url=http://www.webfactor.co.za/index.htm |title=Springbokrugby tussen 1949 en 1953 |accessdate=17 Mei 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090517052713/http://www.webfactor.co.za/index.htm |archive-date=17 Mei 2009 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{af}} {{cite web |url=http://www.webfactor.co.za/vooraf_1949.htm |title=Die 1949 Springbokke teen die All Blacks |accessdate=17 Mei 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090517052739/http://www.webfactor.co.za/vooraf_1949.htm |archive-date=17 Mei 2009 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Gelyktydig het die Wallabies ’n toer na Nieu-Seeland onderneem, omdat die [[Maori|Māorispelers]] as gevolg van die [[Apartheid]]politiek nie vir die wedstryde teen die Springbokke gekies is nie en saam met reserwespelers ’n tweede span gevorm het. Vervolgens het die Springbokke slegs teen ''Pākehā'' (Nieu-Seelanders met ’n Europese afkoms) gespeel.<ref>{{en}} {{cite book |author=Max Howell |title=Born to Lead: Wallaby Test Captains |publisher=Celebrity Books |location=North Harbour |date=2005 |isbn=1-877252-18-2 |pages=128}}</ref> Die 1951/52-span is beskou as een van die beste Springboktoerspanne in dié tyd. Die span het tydens hul besoek aan Europa deur al vier Tuisunies te klop Suid-Afrika se derde Grand Slam behaal. Hennie Muller het die kapteinskap by [[Basil Kenyon]] oorgeneem nadat laasgenoemde ’n ernstige oogbesering opgedoen het. Die span het Frankryk ook verslaan en 30 van hul 31 wedstryde tydens die toer gewen; slegs in die naelskraapse wedstryd teen ’n Londense keurspan is die Springbokke verslaan. Veral die 44–0-oorwinning oor Skotland is noemenswaardig, in dié tyd die hoogste oorwinning (volgens die huidige puntestelsel sou dit ’n 62–0-oorwinning gewees het).<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.scotsman.com/sport/battling-years-2477164 |title=The Battling Years |publisher=The Scotsman |author=Allan Massie |date=28 Januarie 2003 |accessdate=3 Junie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080603213057/http://sport.scotsman.com/guidetoscottishrugby/The-Battling-Years.2397247.jp |archive-date=3 Junie 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 1953 het die Wallabies weer ’n toer na Suid-Afrika onderneem. Tydens die tweede toetswedstryd het die Australiërs aan die Springbokke hul tweede nederlaag ná 15 jaar besorg. Die Suid-Afrikaanse span was baie beïndruk met dié prestasie en sodoende het twee Springbokspelers die Australiese kaptein [[John Solomon]] op hul skouers die speelveld uitgedra.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://apnews.com/0dc38e8ae9061de37d728432778835c3 |title=Ex-Wallabies skipper John Solomon dies at age 90 |publisher=Associated Press |date=18 Maart 2020 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens hul 1955-besoek aan Suid-Afrika het die Leeus 19 van hul 25 wedstryde gewen en in een gelykop gespeel. Die toetsreeks van vier wedstryde het gelykop geëindig. Die span onder die Ierse kaptein en [[Slot (rugby)|slot]] Robin Thompson se taktiek was om by elke geleentheid met die bal te hardloop eerder as om met die Springbokke se voorspelers slaags te raak. Die taktiek het die Leeuspan gehelp om nuwe standaarde daar te stel vir opposisie teen die Springbokke wat as byna onoorwinlik beskou is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/1955-south-africa/ |title=1955 South Africa |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In 1956 het die Springbokke ’n toer na Nieu-Seeland onderneem. Tydens dié toer het die All Blacks onder kapteinskap van Bob Duff vir die eerste keer daarin geslaag om ’n reeksoorwinning oor die Springbokke te behaal.<ref>{{en}} {{cite book |authors=Grand Harding, David Williams |title=The Toughest of Them All: New Zealand and South Africa: The Struggle for Rugby Supremacy |year=2000 |publisher=Penguin Books |location=[[Auckland]], Nieu-Seeland |isbn=0-14-029577-1 |pages=52–53}}</ref> Met die verrassende insluiting van Don Clarke uit Waikato, wat die bynaam ''The Boot'' gekry het, het die All Blacks die beslissende strafdoele behaal wat die reeks in hul guns beklink het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.allblacks.com/all-players/profile/Don-Clarke-AB-580 |title=Don Clarke #580 |publisher=All Blacks |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In 1958 het Frankryk die tweede land van die [[Noordelike Halfrond]] geword om Suid-Afrika te besoek; van die Franse is egter min verwag. Die Franse het die Springbokke geskok deur die toetsreeks van twee te wen. Dié span is gelei deur Lucien Mias pleks van die beseerde toerkaptein Michel Celaya. Die onderskatte Franse het gelykop gespeel in die eerste toetswedstryd op Nuweland (met 3–3). Dié prestasie is oortref toe die Franse die Springbokke met 9–5 op Ellispark geklop het. Daardie reeksoorwinning word as ’n keerpunt in die Franse rugbygeskiedenis beskou én het aangedui dat Frankryk nou ’n toprugbyland is.<ref>{{en}} {{cite book |author=Alex Potter, Georges Duthen |title=The Rise of French Rugby |publisher=A.H. & A.W. Reed |location=Wellington |date=1961 |pages=83–91}}</ref> Die 1958-toer is opgevolg deur besoeke in 1964 (’n Franse 1–0-oorwinning) en in 1967 (’n Suid-Afrikaanse 3–1-oorwinning). === Toenemende Anti-Apartheid-proteste === [[Lêer:Danie Craven statue.jpg|duimnael|links|upright|Standbeeld van [[Danie Craven]] in [[Stellenbosch]]]] [[Lêer:NoMaorisNoTour.jpg|duimnael|Aankondiging van ’n protesvergadering deur die Nieu-Seelandse “Burgerlike All Blacks Toervereniging” (1959)]] [[Lêer:Travaglini pumas sudafrica.jpg|duimnael|Suid-Afrika teen Argentinië in 1972, ''El Gráfico'']] Reeds voor die instel van Apartheidswette sedert 1948 het spanne wat toere na Suid-Afrika onderneem het, dit as nodig geag om geen nieblanke spelers saam te neem nie. Hierdeur is veral Māorispelers van Nieu-Seelandse spanne geraak. Oor die uitsluiting van George Nepia en Jimmy Mill tydens die All Blacks se 1928-toer,<ref>{{en}} {{cite book |author=Grand Harding, David Williams |title=The Toughest of Them All: New Zealand and South Africa: The Struggle for Rugby Supremacy |year=2000 |publisher=Penguin Books |location=[[Auckland]], Nieu-Seeland |isbn=0-14-029577-1 |pages=31}}</ref> maar ook oor Ranji Wilson se uitsluiting uit die weermagspan nege jaar vroeër<ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.allblacks.com/all-players/profile/Ranji-Wilson-AB-151 |title=Ranji Wilson #151 |publisher=All Blacks |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> is destyds weinig kommentaar gelewer. Maar in 1960 het, veral as gevolg van die “wind van verandering”-toespraak deur die Britse eerste minister [[Harold Macmillan]] en die [[Sharpeville-slagting]], die internasionale kritiek teen die Suid-Afrikaanse apartheidsbeleid skerp toegeneem.<ref name="harding73">{{en}} {{cite book |author=Grand Harding, David Williams |title=The Toughest of Them All: New Zealand and South Africa: The Struggle for Rugby Supremacy |year=2000 |publisher=Penguin Books |location=[[Auckland]], Nieu-Seeland |isbn=0-14-029577-1 |pages=73}}</ref> Sedertdien het die Springbokke in ’n toenemende mate die teiken van internasionale kontroversies en proteste geword. In dieselfde jaar het die All Blacks sonder hul Māorispelers, wat weens druk van die Suid-Afrikaanse regering uitgesluit is, ’n toer na Suid-Afrika onderneem. In Nieu-Seeland was hierdie toer hoogs omstrede: ’n georganiseerde petisie deur die “Burgerlike All Blacks Toervereniging”, wat 160&nbsp;000 handtekeninge versamel het, het tevergeefs vir die skrapping van dié toer gepleit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/the-all-blacks-depart-for-a-tour-of-australia-and-south-africa-with-all-white-players |title=All-white All Blacks leave for South Africa |work=New Zealand History |publisher=Minister van Kultuur en Erfenis |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Op sportvlak het die Springbokke tydens dié toer twee oorwinnings behaal en een gelykop en een nederlaag gely.<ref name="harding73" /> Rondom die draai van die jaar 1960/61 het die Springbokke onder hul kaptein [[Avril Malan]] ’n viermaande-lange toer na Europa onderneem, waartydens hulle 34 oorwinnings behaal het. Met naelskraapse oorwinnings oor die Tuisunies het hulle hul vierde en laaste Grand Slam van die 20ste eeu beklink, alhoewel die Springbokke teen Frankryk slegs 0–0-gelykop kon speel. Die span het ’n voorspelergeoriënteerde wedstryd gespeel waarin intimidasie ’n belangrike faktor was. Hul teenstanders het ’n reeks omstrede beserings opgedoen. Die Bokke het hulle laaste wedstryd teen die [[Britse Barbarians]] in [[Cardiff]] met 0–6 verloor, teen wat moontlik die beste Barbarianvoorspelers in dié tyd was.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/157 |title=1960/61 South Africa tour to Europe and East Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens hul 1962-toer na Suid-Afrika het die Leeus 16 van hul 25 wedstryde gewen en in vier gelykop gespeel. In die toetswedstryde het hulle egter nie goed gevaar nie en drie verloor, nadat hulle in die eerste toets gelykop gespeel het. Die toer is gekenmerk deur die voorspelerspel wat in die verlede baie sukses aan die Springbokke besorg het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/1962-south-africa/ |title=1962 South Africa |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In 1964 het die Walliese span sy eerste toer na Suid-Afrika onderneem. Die enigste toetswedstryd teen die Springbokke het hulle met 3–24 verloor, hul ergste nederlaag in 40 jaar.<ref>{{en}} {{cite book |author=David Smith, Gareth Williams |title=Fields of Praise: The Official History of The Welsh Rugby Union |url=https://archive.org/details/fieldsofpraiseof0000smit |publisher=University of Wales Press |location=Cardiff |date=1980 |isbn=0-7083-0766-3 |pages=[https://archive.org/details/fieldsofpraiseof0000smit/page/368 368]–369}}</ref> Die jaar 1965 word as die swakste in die geskiedenis van Springbokrugby beskou. Tydens hul Europese toer van vyf wedstryde in April het hulle slegs in een gelykop gespeel; die Springbokke is in albei toetswedstryde deur onderskeidelik Ierland en Skotland verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/178 |title=1965 South Africa tour to Ireland and Scotland |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens hul langer toer na Australië en Nieu-Seeland van Junie tot September het die Springbokke herstel, maar hulle is in albei toetswedstryde deur die Wallabies en in drie van die vier toetswedstryde deur die All Blacks verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugby-talk.com/2010/02/springbok-history-1965/ |title=Springbok History 1965 |publisher=rugby-talk.com |date=16 Februarie 2010 |accessdate=8 Mei 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250508095354/https://www.rugby-talk.com/2010/02/springbok-history-1965/ |archive-date=8 Mei 2025 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die Nieu-Seelandse beheerliggaam het die beplande 1967-toer na Suid-Afrika gekanselleer, nadat die Suid-Afrikaanse regering steeds geweier het om Māorispelers in die All Blackspan te aanvaar.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/rugby/news/article.cfm?c_id=80&objectid=10567880 |title=Call to honour Maori denied AB caps |publisher=[[The New Zealand Herald]] |date=22 April 2009 |accessdate=22 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160322050056/http://www.nzherald.co.nz/rugby/news/article.cfm?c_id=80&objectid=10567880 |archive-date=22 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 1968 het die Leeus tydens hul toer na Suid-Afrika 15 van hul 16 wedstryde teen provinsiale spanne gewen, maar hulle het drie van die vier toetswedstryde teen die Springbokke verloor en in een gelykop gespeel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/1968-south-africa/ |title=1968 South Africa |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die teenbesoek op die Britse Eilande in 1969 het tot groot protesaksie gelei, waarvolgens van die wedstryde agter doringdraad gespeel is.<ref>{{en}} [[Suid-Afrikaanse Instituut vir Rasseverhoudinge]] (SAIRV): ''A Survey of Race Relations 1969''. Johannesburg 1970, bl. 253–254.</ref> Die Tuisnasies het nuwe selfvertroue verkry en die Springbokke het twee van hul sewe wedstryde in Wallis, teen Newport RFC en ’n saamgestelde span uit Gwent, verloor. Die Walliese nasionale span was op die punt van ’n oorwinning oor Suid-Afrika, nadat hulle met 6–6 gelykop gespeel het. Teen Ierland het die Springbokke ook gelykop gespeel, terwyl hulle deur Engeland en Skotland verslaan is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/204 |title=1969/70 South Africa tour to UK and Ireland |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Om verdere toerkansellasies deur die Nieu-Seelandse beheerliggaam te voorkom, het die Suid-Afrikaanse regering voor die All Blacks se 1970-toer van mening verander en ingestem om spelers en toeskouers met ’n Māori-afkoms as “eerblankes” toe te laat, soos hulle voorheen met [[Japanners]] in Suid-Afrika gedoen het.<ref>{{en}} SAIRV: ''A Survey of Race Relations 1963''. Johannesburg 1964, bl. 290.</ref> Australië het geweier om die All Blacks se vliegtuig te laat land, waarvolgens hulle oor die VSA, Portugal, [[Griekeland]] en [[Nigerië]] na Suid-Afrika moes reis. Verskeie Māori het tydens die besoek aan Suid-Afrika die apartheidswette doelbewus oortree en met swart mense gesels, waardeur hulle die Suid-Afrikaanse regering opsetlik omgekrap het. Die Springbokke het die toetsreeks van vier wedstryde met 3–1 gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/springbok-rugby-team/news/article.cfm?c_id=327&objectid=10639172 |title=Rugby: Once was hatred |publisher=[[The New Zealand Herald]] |date=18 April 2010 |accessdate=27 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181127194937/https://www.nzherald.co.nz/springbok-rugby-team/news/article.cfm?c_id=327&objectid=10639172 |archive-date=27 November 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Met die oog op die 1971-toer van die Franse span na Suid-Afrika is die gekleurde speler [[Roger Bourgarel]] aanvanklik deur die Keurkomitee uitgesluit, maar ná ’n intervensie deur [[Albert Ferrasse]], president van die [[Franse Rugbyfederasie]], weer vir die span gekeur. Die met Ferrasse-bevriende Danie Craven, destyds president van die Suid-Afrikaanse beheerliggaam, het hy uitdruklike toestemming hiervoor gegee. Die twee toetswedstryde het in ’n gelykop en ’n oorwinning vir die Springbokke geëindig.<ref>{{fr}} {{cite web |url=https://www.lequipe.fr/Rugby/Actualites/-le-respect-je-l-ai-gagne-sur-le-terrain/419378 |title=«Le respect, je l'ai gagné sur le terrain» |publisher=L'Équipe |author=Gilles Navarro |date=24 November 2013 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Massabetogings teen apartheid en onluste het in dieselfde jaar die Springbokke se toer na Australië gekenmerk. Lugrederye, hotelle, restourante, poskantore en hawens is deur stakings gedwing om Suid-Afrikaanse burgers, maatskappye en instellings te boikot. Die Springbokke kon hul toer slegs met hulp van die [[Koninklike Australiese Lugmag]] voortsit en hulle het al drie toetswedstryde met tellings van 19–11, 14–6 en 18–6 gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.solidarity.net.au/aboriginal/1971-springbok-tour-when-campaigners-scored-a-victory-against-racism/ |title=1971 Springbok tour: When campaigners scored a victory against racism |publisher=solidarity.net.au |date=28 September 2011 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://blogs.sport24.co.za/mclook/2011/12/24/the-1971-springbok-tour/ |title=The 1971 Springbok tour |publisher=Sport24 |date=24 Desember 2011 |accessdate=4 Julie 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120704092029/http://blogs.sport24.co.za/mclook/2011/12/24/the-1971-springbok-tour/ |archive-date=4 Julie 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die 1974-Leeus, aangevoer deur [[Willie John McBride]], het tydens hul toer na Suid-Afrika gedurende al 22 wedstryde onoorwonne gebly. Hulle het drie van die vier toetswedstryde gewen en in een gelykop gespeel. Die afrigters van die Leeus het opgemerk dat die Springbokke hul teenstanders met fisiese aggressie oorheers het. Die Leeus het besluit om “hulle vergelding eerste in te kry” met hul berugte ‘99 call’. Die idee was dat ’n Suid-Afrikaanse skeidsregter waarskynlik nie al die Leeus sou afstuur as hulle almal teruggeveg het teen blatante vuilspel nie. Die derde toetswedstryd tussen die Leeus en die Springbokke in Port Elisabeth het in die “Slag van Boet Erasmus-stadion” ontaard, een van die mees geweldadige gevegte in die rugbygeskiedenis. Tydens dié wedstryd het JPR Williams ná so ’n roep oor die helfte van die veld gehardloop en ‘Moaner’ van Heerden aangeval.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://sport.guardian.co.uk/smalltalk/story/0%2C%2C1888496%2C00.html |title=JPR Williams |publisher=[[The Guardian]] |date=25 Augustus 2007 |accessdate=20 Januarie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080120133505/http://sport.guardian.co.uk/smalltalk/story/0%2C%2C1888496%2C00.html |archive-date=20 Januarie 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 1975 het die Franse span weer na Suid-Afrika getoer en elf wedstryde gespeel, waarvan hulle ses gewen het (in albei toetswedstryde het die Springbokke egter geseëvier). Gedurende dié toer het Craven drie wedstryde teen swart en multiëtniese spanne gereël – ’n voorwaarde “sine qua non”, wat Ferrasse vir die Franse besoek geëis het.<ref>{{fr}} {{cite book |author=Henri Garcia |title=La fabuleuse histoire du rugby |publisher=Éditions de La Martinière |location=Parys |year=2011 |isbn=978-2-7324-4528-1 |pages=574–576}}</ref> === Sportiewe isolasie === [[Lêer:South american v south africa rugby.jpg|duimnael|Die Suid-Amerikaanse Jaguares speel in 1982 teen die Springbokke, ''El Gráfico''. Die Suid-Amerikaanse Jaguares is in 1980 gestig om die sportiewe isolasie van Suid-Afrika te omseil]] [[Lêer:1981-springbok-tour-auckland-entry-to-ground.jpg|duimnael|[[Polisie]]beamptes buite [[Edenpark]] voor ’n All Blacks-wedstryd tydens die Springboktoer in 1981]] [[Lêer:1981-springbok-tour-auckland-kingsland-station.jpg|duimnael|Polisiebeamptes bewaak ’n doringdraad rondom Edenpark naby die Kingsland-spoorwegstasie in 1981]] [[Lêer:Hamilton2.jpg|duimnael|Protes teen die Springbokke in Hamilton, aan die regterkant die aktivis Tom Newnham (1981)]] Suid-Afrika is in ’n toenemende mate geïsoleer, wat ook sy nasionale spanne se oorsese toere ingesluit het. Gedurende die toer na Australië van Julie tot Augustus 1971 het die Springbokke se teenwoordigheid tot ’n groot openbare debat gelei. In [[Adelaide, Australië|Adelaide]], [[Brisbane]], [[Melbourne]], [[Perth]] en [[Sydney]] is teen die apartheidspolitiek groot protes aangeteken. Gedurende hierdie betogings het die deelnemers met polisiebeamptes slaags geraak. Volgens ramings is tussen 500 en 700 betogers in hegtenis geneem. Die toer van ses weke is nie afgelas nie, maar die stadions het soos met doringdraad beweerde vestings gelyk en is deur ’n groot aantal polisiebeamptes beskerm. Johannes Bjelke-Petersen, [[Queensland]] se eerste minister, het op 14 Julie ’n eenmaandse noodtoestand verklaar, waaruit ’n 24 uur se staking deur sowat 125&nbsp;000 werknemers ontwikkel het. Die koste vir die beskermingsmaatreëls wat getref is, is deur Suid-Afrika op sowat 1,6 miljoen rand beraam.<ref>{{en}} SAIRV: ''A Survey of Race Relations in South Africa 1971''. Johannesburg 1972, bl. 320.</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/110667470 |title=Queensland in state of emergency |publisher=The Canberra Times |date=14 Julie 1971 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die Nieu-Seelandse eerste minister Norman Kirk het die Springbokke se beplande 1973-toer na Nieu-Seeland gekanselleer, aangesien beide die toeskouers en spelers se veiligheid nie gewaarborg kon word nie. Hy het dié besluit ook gemeen om ’n aangekondigde boikot van die [[Statebondspele]] 1974 in [[Christchurch]] deur Afrikalande verhoed.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/culture/1981-springbok-tour/1973-springbok-tour |title=Stopping the 1973 tour |work=New Zealand History |publisher=Minister van Kultuur en Erfenis |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Kirk se opvolger Robert Muldoon het in 1976 egter sy toestemming vir ’n toer van die All Blacks na Suid-Afrika gegee.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/nz/news/article.cfm?c_id=1&objectid=10392040 |title=It's time to close the final chapter |publisher=[[The New Zealand Herald]] |date=19 Julie 2006 |accessdate=7 Junie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200607180030/https://www.nzherald.co.nz/nz/news/article.cfm?c_id=1&objectid=10392040 |archive-date=7 Junie 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Nadat die span ondanks skerp proteste na Suid-Afrika vertrek het, het ’n aantal Afrikalande Nieu-Seeland se uitsluiting van die [[Olimpiese Somerspele 1976]] geëis. Die [[Internasionale Olimpiese Komitee]] het egter nie gereageer nie aangesien rugby destyds nie ’n Olimpiese sportsoort was nie. Vervolgens het 28 oorwegend Afrikalande die Olimpiese Spele in [[Montreal]] geboikot.<ref>{{de}} {{cite book |author=Volker Kluge |title=Olympische Sommerspiele – Die Chronik III |publisher=Sportverlag |location=Berlyn |year=2000 |isbn=3-328-00741-5 |pages=450–451}}</ref> Die All Blacks se omstrede toer het met die [[Soweto-opstand]] teen die rassistiese Onderwysbeleid ([[Wet op Bantoe-onderwys]]) en die Apartheidsregering saamgeval, waartydens minstens 176 mense dood is. Die boikot het die wêreld se aandag op samewerking met apartheidsport gevestig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sahistory.org.za/sites/default/files/UN%2C%20India%2C%20apartheid%20sport%2C%20pamphlet%2C%20full.pdf |title=United Nations, India and Boycott of Apartheid Sport (1988) – Paper presented at the seminar of the Sports Authority of India and the Arjuna Awardees Association, New Delhi, July 28–29, 1988. Published as a pamphlet. |publisher=SA History |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Uit ’n sportiewe oogpunt was die All Blacks se Suid-Afrika-toer van 24 wedstryde minder suksesvol: Hulle het drie wedstryde teen provinsiale spanne en ook drie van die vier toetswedstryde teen die Springbokke verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/272 |title=1976 New Zealand tour to South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die ondertekening van die Gleneagles-ooreenkoms deur 33 lidlande van die [[Britse Statebond]] op 15 Junie 1977 het Suid-Afrika se sportiewe isolasie verder verskerp. As gevolg van die ooreenkoms is die land ten einde van stappe teen die apartheidspolitiek stelselmatig van die Britse Statebond se sportwêreld ontkoppel. In die ooreenkoms is ook voorsiening gemaak vir sanksies teen lidlande wat die ooreenkoms sou oortree, en instellings wat bewysbaar die Suid-Afrikaanse rasseskeiding ondersteun het, is uit alle internasionale sportgeleenthede uitgesluit.<ref name="glen">{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/culture/1981-springbok-tour/gleneagles-agreement |title=From Montreal to Gleneagles |work=New Zealand History |publisher=Minister van Kultuur en Erfenis |date=11 April 2014 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref name="RR Survey, 1977, 563-564">{{en}} SAIRV: ''A Survey of Race Relations in South Africa 1977''. Johannesburg 1978, bl. 563–564.</ref> Die internasionale druk op die apartheidstelsel het ook in Suid-Afrika tot debate en veranderinge gelei. Die Suid-Afrikaanse Rugbyraad (SARR), die beheerliggaam van swart rugbyspanne, het in 1977 sy naam in Suid-Afrikaanse Rugbyvereniging (SARV) verander. Hulle het ook daarop besluit om die spannaam “Luiperds” te laat vaar, aangesien albei name ’n “rassistiese konnotasie” gehad het. Die vorige Springbokspeler [[Cheeky Watson]] het by die multietniese Suid-Afrikaanse Rugbyunie (SARU) aangesluit, waar hy ’n leidende spanmaat van die Kaapse span geword het. In April 1978 het, as gevolg van die internasionale reaksies, die verskeie Suid-Afrikaanse rugbyliggame vergader. Hulle was SARV (swart spelers), SARR (wit spelers), SARU (multietniese spelers) en die Suid-Afrikaanse Rugbyfederasie (bruin spelers). Hulle het onder andere ooreengekom om wedstryde op klub-, provinsiale en nasionale vlak op openbare sportvelde sonder demografiese segregasie te reël. Die SARU-president [[Abdul Abbas]] het egter aangekondig, dat hy aan geen verdere onderhandelinge oor sulke multietniese wedstryde sou deelneem nie, totdat die regering al die wette skrap wat sulke wedstryde verbied of verhinder.<ref name="RR Survey, 1977, 563-564" /> Ná openbare teenkanting en internasionale voorleggings het die Franse regering die 1979-Springboktoer na Frankryk afgelas en aangekondig dat dit “onvanpas” vir Suid-Afrikaanse spanne sou wees om na Frankryk te toer.<ref>{{fr}} {{cite book |author=Henri Garcia |title=La fabuleuse histoire du rugby |publisher=Éditions de La Martinière |location=Parys |year=2011 |isbn=978-2-7324-4528-1 |pages=607}}</ref> Nadat die visumaansoeke vir die Suid-Afrikaanse spelers in September 1979 deur die Franse owerhede afgekeur is, het die buitelandse ministers van albei lande vergader. Daarna het die Suid-Afrikaanse buitelandse minister die Suid-Afrikaanse Rugbyraad (SARR) oor die Franse houding ingelig, waarvolgens tot minstens ná die [[Olimpiese Somerspele 1980]] ’n wedersydse ontmoeting op sportiewe vlak onmoontlik sou wees. Ten spyte van die Franse regering se protes het die Franse Rugbyfederasie daarop besluit om ’n uitnodiging van die SARR te aanvaar om in 1980 na Suid-Afrika te toer, maar ook om vooraf die stand van sake in Suid-Afrika te laat ondersoek.<ref>{{en}} SAIRV: ''Survey of Race Relations in South Africa 1979''. Johannesburg 1980, bl. 592.</ref> Dié ontmoeting het in Oktober 1980 te midde van internasionale betogings plaasgevind. Ná afsluiting van die Franse ondersoek in Suid-Afrika het die president van die Franse beheerliggaam, Albert Ferrasse, verklaar, dat hy nog nie met die vordering rakende die opheffing van rasseskeiding in die Suid-Afrikaanse rugbyspel tevrede was nie.<ref>{{en}} SAIRV: ''Survey of Race Relations in South Africa 1980''. Johannesburg 1981, bl. 598.</ref> Suid-Afrika het gepoog om die land se internasionale sportisolasie teen te werk deur die Suid-Amerikaanse Jaguares in 1980 te nooi vir ’n toer na Suid-Afrika. Dié span het byna slegs uit Argentynse spelers bestaan, aangesien die amptelike [[Argentynse nasionale rugbyspan]] (die Poemas) verbied is om teen die Springbokke te speel.<ref>{{fr}} {{cite book |author=Henri Garcia |title=La fabuleuse histoire du rugby |publisher=Éditions de La Martinière |location=Parys |year=2011 |isbn=978-2-7324-4528-1 |pages=611–612}}</ref> Ten spyte van duidelike protes deur beide die Britse en Ierse regerings wat geen wetlike beheer gehad het nie, het die Leeus na Suid-Afrika getoer. Hulle het al 14 hul nietoetswedstryde gewen. Daarteenoor is hulle in die eerste drie toetswedstryde verslaan, voordat hulle in die vierde geseëvier het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/1980-south-africa/ |title=1980 South Africa |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In dieselfde jaar het die Springbokke ’n toer na [[Paraguay]], [[Uruguay]] en [[Chili]] onderneem. Hulle het die vyf wedstryde maklik gewen, waaronder twee toetswedstryde teen die Jaguares, wat slegs uit Argentynse spelers bestaan het. As gevolg van die verbod op toetrede vir Suid-Afrikaners kon geen wedstryde in Argentinië aangebied word nie.<ref>{{en}} {{cite book |author=Vivian Jenkins |title=Rothmans Rugby Yearbook 1981–82 |publisher=Rothmans Publications |location=Aylesbury |year=1981 |isbn=0-907574-05-X |pages=52–56}}</ref> Op 30 Mei 1981 het [[Errol Tobias]] tydens ’n wedstryd teen Ierland gedebuteer. Hy was die eerste nieblanke speler wat enigsins vir die Springbokke gekies is, alhoewel baie hom as ’n swart alibi-speler (tokenisme) beskou het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://news.google.com/newspapers?id=BuRYAAAAIBAJ&sjid=VecDAAAAIBAJ&dq=errol-tobias&pg=2841%2C7429759 |title=Big Pressure on 'Token' Black |publisher=The Sydney Morning Herald |author=Malcolm Brown |date=21 Julie 1981 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In weerwil met die Gleneagles-ooreenkoms het die Springbokke in 1981 ’n toer na Nieu-Seeland onderneem. Hulle het 16 wedstryde gespeel, waaronder drie toetswedstryde teen die All Blacks. Reeds voor die begin van die toer het dit groot kritiek ontlok. Baie het dit as ondersteuning van ’n blanke oorheersing in Suid-Afrika beskou, terwyl ander na die gespanne verhoudings met die Māori tuis verwys het. Muldoon het weer die omstrede standpunt ingeneem dat die politiek nie by sport mag inmeng nie.<ref name="glen" /> Die wedstryde het groot skares gelok, maar baie stede het ook massabetogings gesien. In [[Hamilton, Nieu-Seeland|Hamilton]] het 350 betogers die versperrings verwyder, die speelveld ingestorm en ’n kansellasie van die wedstryd afgedwing.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/media/video/game-cancelled-in-hamilton |title=Game cancelled in Hamilton, 1981 Springbok tour |work=New Zealand History |publisher=Ministerie van Kultuur en Erfenis |date=4 Julie 2006 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In [[Timaru]] moes ’n wedstryd ook afgelas word en Wellington het herhaaldelike straatgevegte gesien. Gedurende die laaste wedstryd in [[Auckland]] is uit ’n laagvlieënde vliegtuig meelsakke, pamflette en ’n plakkaat wat [[Steve Biko]] gehuldig het op die speelveld in [[Edenpark]] neergegooi. As gevolg van hierdie omstandighede was die uitslag van die toer (2–1 in die guns van die All Blacks) minder belangrik.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/nz/news/article.cfm?c_id=1&objectid=10390269 |title=Protests a turning point in the history of New Zealand |publisher=[[The New Zealand Herald]] |date=9 Julie 2006 |accessdate=29 September 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070929121654/http://www.nzherald.co.nz/section/4/story.cfm?c_id=4&ObjectID=10390269 |archive-date=29 September 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.nzhistory.net.nz/culture/1981-springbok-tour/tour-diary |title=A war played out twice a week |work=New Zealand History |publisher=Ministerie van Kultuur en Erfenis |date=17 September 2014 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Op 8 April 1983 het die Franse regering alle sportbeheerliggame verbied om in verbinding met hul Suid-Afrikaanse eweknieë te tree, wat onder andere die skrapping van die Franse span se toer na Suid-Afrika tot gevolg gehad het.<ref>{{fr}} {{cite book |author=Henri Garcia |title=La fabuleuse histoire du rugby |publisher=Éditions de La Martinière |location=Parys |year=2011 |isbn=978-2-7324-4528-1 |pages=638–639}}</ref> In 1984 het die Engelse span ondanks groot kritiek en politieke druk ’n toer na Suid-Afrika onderneem en sewe wedstryde gespeel. Dit was die laaste toer van ’n belangrike span na Suid-Afrika onder die apartheidstelsel. Die Britse regering se onverskilligheid het onder andere tot die boikot van die Statebondspele 1986 in [[Edinburg]] deur 32 lande gelei.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://theconversation.com/england-v-south-africa-a-history-of-tough-tackling-and-political-turmoil-126148 |title=England v South Africa – a history of tough tackling and political turmoil |publisher=The Conversation |author=Dan Feather |date=31 Oktober 2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Alhoewel daar nuwe protesaksies verwag is en die projek met die Gleneagles-ooreenkoms gebots het, het die NSRVU die Suid-Afrikaanse beheerliggaam se uitnodiging vir ’n teenbesoek aanvaar en in 1985 ’n toer na Suid-Afrika voorberei. Twee advokate het klagte ingedien en aangevoer dat die toer nie in die grondwetlike belang van die Nieu-Seelandse Rugbyvoetbalunie ten einde van die bevordering van die spel was nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.austlii.edu.au/nz/journals/VUWLRev/1999/32.html |title=Fictions in the thought of Sir John Salmond |publisher=Victoria University of Wellington Law Review |date=1999 |accessdate=15 September 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090915190622/http://www.austlii.edu.au/nz/journals/VUWLRev/1999/32.html |archive-date=15 September 2009 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Beide in Suid-Afrika en Nieu-Seeland was daar mense wat steeds ’n toer van Nieu-Seeland na Suid-Afrika sou ondersteun het. Gevolglik is in 1986 ’n privaat georganiseerde toer met rebellerende spelers gereël. Die span, wat as “die Kavaliers” bekend gestaan het, het 28 van die 30 spelers wat vir die 1985-All Blacks-toer gekies is, ingesluit en twaalf wedstryde in Suid-Afrika gespeel, waaronder vier wat as “toetswedstryde” bestempel is. Die Springbokke het die eerste, derde en vierde toetswedstryde gewen en die rebelle kon nie die droom om die Springbokke in Suid-Afrika te klop verwesenlik nie. Die Geel Bladsye het die toer met R2,5 miljoen geborg wat beskryf is as die grootste rugbyborgskap in Suid-Afrika tot op daardie stadium. Gerugte het die rondte gedoen dat die spelers betaal is, op ’n stadium toe rugby nog ’n streng amateursport was.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbymuseum.co.nz/asp/container_pages/normal_menu/rmArticle.asp?IDID=154 |title=The 1986 Cavaliers Tour |publisher=New Zealand Rugby Museum |accessdate=26 Augustus 2007}} {{dooie skakel}}</ref> Die hoofinpak van die Kavalierstoer in Nieu-Seeland was ontwrigting van die All Blacks se voorbereiding op die eerste [[rugbywêreldbeker]]toernooi in [[Rugbywêreldbeker 1987|1987]]. Die rebelle is baie lig gestraf en slegs vir twee toetswedstryde geskors. Lede van die Kavaliers het maklik gemeng met hul tydelike plaasvervangers, die sogenaamde ‘Baby Blacks’. Die Kavaliers se beproewing op die Suid-Afrikaanse Hoëveld het waarskynlik bygedra tot die All Blacks se oorwinning tydens die eerste wêreldbeker. Meer as die helfte van die span wat Frankryk in die 1987-eindstryd geklop het, was voormalige Kavaliers.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/media/photo/cavaliers-rugby-tour-1985 |title=Cavaliers rugby tour, 1986 |work=New Zealand History |publisher=Ministerie van Kultuur en Erfenis |date=12 Junie 2014 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Eers in 1992, ná die apartheidsera, het weer toetswedstryde tussen Nieu-Seeland en Suid-Afrika gereël. Die Springbokke kon nie aan die eerste rugbywêreldbekertoernooi in 1987 deelneem nie, maar ook nie aan die tweede [[Rugbywêreldbeker 1991|Rugbywêreldbekertoernooi in 1991]] nie. In 1989 het ’n Wêreld XV met die toestemming van die Internasionale Rugbyvoetbalraad ’n kitstoer na Suid-Afrika onderneem. Al die belangrike rugbylande, behalwe vir Nieu-Seeland, het spelers aan die span verskaf met tien Walliesers, agt Franse, ses Australiërs, vier Engelse, een Skot en ’n Ier. Dit was weereens ’n privaat georganiseerde toer om die apartheidsboikot te omseil.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/491 |title=1989 World XV tour to South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> === “Reënboognasie” en eerste wêreldbekertitel === Op 2 Februarie 1990 het Suid-Afrika se nuwe staatspresident, [[Frederik Willem de Klerk|FW de Klerk]], dramatiese aankondigings gemaak wat gelei het tot die ontbanning van die [[African National Congress|ANC]], die vrylating van [[Nelson Mandela]] en uiteindelik tot die opheffing van [[Apartheid]] en die eerste [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1994|demokratiese verkiesing vir alle Suid-Afrikaners in 1994]]. Dié politieke veranderinge het spoedig tot Suid-Afrika se terugkeer na internasionale sportdeelname gelei. In Maart 1992 het die “blanke” Suid-Afrikaanse Rugbyraad en die multietniese Suid-Afrikaanse Rugbyunie saamgesluit om die Suid-Afrikaanse Rugbyvoetbalunie te vorm, wat sedert 2005 die naam Suid-Afrikaanse Rugbyunie (SARU) dra. In Julie dieselfde jaar het die Suid-Afrikaanse beheerliggaam aangesluit by die Konfederasie van Afrikarugby (Engels: ''Confederation of African Rugby''; Frans: ''Confédération Africaine de Rugby''; nou [[Rugby Afrika]], RA) en is sedertdien verreweg die vasteland se belangrikste beheerliggaam.<ref name="rugbyafrique" /> Tot in die 1990’s het die Springbokke ’n positiewe wenrekord teen alle teenstanders gehad. Ná Suid-Afrika se hertoetrede tot internasionale rugby in 1992 het die span aanvanklik gesukkel om hulle vorige hoë standaarde te handhaaf. In hul eerste wedstryd ná hertoelating, later “terugkeertoets” genoem, het die Springbokke op 15 Augustus 1992 met 24–27 teen die All Blacks op Ellispark verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/548 |title=1992 New Zealand tour to Australia and South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> As gevolg van die [[Boipatong-slagting]] twee maande tevore was die situasie gespanne. Die ANC het voor die afskop van die wedstryd ’n minuut van stilte geëis en daarop aangedring dat die [[Vlag van Suid-Afrika (1928–1994)|vlag van Suid-Afrika]] (“Oranje, Blanje, Blou”) nie gehys word nie en die volkslied, ''[[Die Stem van Suid-Afrika]]'' nie gespeel word nie. Nie een van die vereistes is nagekom nie, waarvolgens die ANC gedreig het om die sportboikot weer in te stel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.washingtonpost.com/archive/politics/1992/08/18/anc-threatens-call-for-renewal-of-rugby-boycott/147de71d-bbe8-42e8-9d5f-28f403c485d3/ |title=ANC Threatens Call for Renewal of Rugby Boycott |publisher=[[The Washington Post]] |author=William Claiborne |date=18 Augustus 1992 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die latere Minister van Sport en Ontspanning, [[Steve Tshwete]], het egter ten gunste van ’n tweede kans vir die ondersteuners gepleit en voorgestel om slegs ’n waarskuwing uit te reik.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.washingtonpost.com/archive/politics/1992/08/20/anc-drops-its-objections-to-s-african-rugby-game/232685e0-6198-4d25-be99-f3bf5ea2984b/ |title=ANC Drops Its Objections To S. African Rugby Game |publisher=[[The Washington Post]] |author=William Claiborne |date=20 Augustus 1992 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Hulle het ook teen die Wallabies in Kaapstad met 3–26 verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/551 |title=1992 Australia tour to South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Later dieselfde jaar het die Springbokke vir die eerste keer weer na die buiteland getoer en in [[Lyon]] met 20–15 teen Frankryk gewen, maar hulle het die tweede toets in [[Parys]] met 16–29 verloor en is ook deur Engeland op [[Twickenham-stadion|Twickenham]] met 33–16 verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/553 |title=1992 South Africa tour to France and England 1993 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In 1993 het die Franse span vir die eerste keer in 13 jaar weer ’n toer na Suid-Afrika onderneem; hulle het die toetsreeks ná ’n oorwinning en ’n gelykop beklink.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/566 |title=1993 France tour to South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die Springbokke het tydens hul toer na Australië in dieselfde jaar twee toetswedstryde verloor en een gewen.<ref>{{fr}} {{cite book |author=Henri Garcia |title=La fabuleuse histoire du rugby |publisher=Éditions de La Martinière |location=Parys |year=2011 |isbn=978-2-7324-4528-1 |pages=830–840}}</ref> Die Springbokke se 1993-toer na Suid-Amerika het, in teenstelling met die eerste toer 13 jaar gelede, sonder enige kontroversie verloop; tydens dié toer het die Springbokke in die eerste twee amptelike toetswedstryde teen die Poemas te staan gekom en albei gewen.<ref>{{es}} {{cite web |url=https://uar.com.ar/wp-content/uploads/1993.pdf |title=Memoria y Balance 1993 |publisher=[[Argentynse Rugbyunie]] |date=15 November 1993 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Eweneens ná ’n onderbreking van 13 jaar het die Springbokke tussen Junie en Augustus 1994 hul eerste toer na Nieu-Seeland onderneem. Hulle het tien van hul elf wedstryde teen provinsiale spanne gewen, terwyl hulle in die drie toetswedstryde teen die All Blacks twee keer (in [[Dunedin]] en [[Wellington, Nieu-Seeland|Wellington]]) verslaan is en in die derde toetswedstryd in [[Auckland]] gelykop gespeel het. Dit was hul ergste toetsreeks in Nieu-Seeland in dié tyd.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugby-talk.com/2014/01/history-the-1994-springbok-tour-to-new-zealand/ |title=History: The 1994 Springbok tour to New Zealand |publisher=rugby-talk.com |date=9 Januarie 2014 |accessdate=8 Mei 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250508155954/https://www.rugby-talk.com/2014/01/history-the-1994-springbok-tour-to-new-zealand/ |archive-date=8 Mei 2025 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 1994 het die Nasionale Sportraad op aansoek van die intussen regerende ANC voorgestel om die Springbokke in ''Proteas'' (na die [[Protea]], die Suid-Afrikaanse nasionale blom) te hernoem – soos reeds met die [[Proteas|nasionale krieketspan]] gedoen is. Die Springbokkenteken sou oorspronklik ook deur dié nasionale blom vervang word om met die dubbelsinnige geskiedenis weg te doen. Dié stappe is ná die nuutverkose president [[Nelson Mandela]] se ingryping nie geneem nie en beide die spannaam en kenteken het onveranderd gebly. Hy het die Sportraad se lede daarvan oortuig om die deur die apartheid ontstelde simbole met ’n nuwe betekenis te voorsien, wat met die nuwe Suid-Afrika se waardes van ’n verenigde land ooreenstem. Aartsbiskop [[Desmond Tutu]], wat die term “reënboognasie” bedink het, het met hierdie voorstel saamgestem. Om enige onrus onder spelers en ondersteuners net voor die [[Rugbywêreldbeker 1995]] in Suid-Afrika te vermy, het die Sportraad toe besluit om die simbole tydelik te behou (in Maart 1996 het die Sportraad die simbole uiteindelik goedgekeur).<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sarugbymag.co.za/how-mandela-saved-the-springbok/ |title=How Mandela saved the Springbok |publisher=SARrugbymag |date=6 Desember 2013 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die naderende rugbywêreldbekertoernooi was die eerste groot sporttoernooi in Suid-Afrika ná die einde van die apartheidsera. In aanloop tot die toernooi is die Springbokke ná aanhoudende oorreding deur Nelson Mandela deur beide blankes en swartes ondersteun en hulle het groot ondersteuning in die hele bevolking geniet. Alhoewel die span multietnies opgetree het, was [[Chester Williams]] die enigste nieblanke speler.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/portal/main.jhtml?view=DETAILS&grid=&xml=/portal/2007/10/19/ftmandela119.xml |title=How Nelson Mandela won the rugby World Cup |publisher=The Daily Telegraph |author=John Carlin |date=19 Oktober 2007 |accessdate=19 April 2009 |archive-url=https://swap.stanford.edu/20090419211812/http://www.telegraph.co.uk/portal/ |archive-date=19 April 2009 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Voor die afskop van die rugbywêreldbekertoernooi was die Springbokke in die negende plek van die wêreldranglys en nie een van die gunstelinge om die toernooi te wen nie. Tydens die groepfase het hulle Australië, [[Roemeense nasionale rugbyspan|Roemenië]] en [[Kanadese nasionale rugbyspan|Kanada]] verslaan. In die kwarteindstryd het hulle [[Samoaanse nasionale rugbyspan|Wes-Samoa]] verslaan en in die naelskraapse halfeindstryd Frankryk. In die eindstryd op [[Ellispark]] het die Springbokke teen die Nieu-Seelandse All Blacks, die eerste span op die wêreldranglys, te staan gekom. Die Springbokke het teen die skynbaar verswakte mededingers met 15–12 in [[ekstra tyd]] gewen, nadat [[Joel Stransky]] die beslissende skepskop aangeteken het, en sodoende tydens hul eerste deelname die rugbywêreldbekertoernooi gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/1995/overview |title=Rugby World Cup 1995: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die All Blacks is skynbaar deur ’n onheilspellende voedselvergiftiging van die vorige dag geteister. Sedertdien doen samesweringsteorië die rondte, waarvolgens Suid-Afrikaanse rugbyamptenare of ’n kelnerin genaamd “Suzie” ’n stof in die All Blacks se ete sou gemeng het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/observer/osm/story/0,,1251765,00.html |title=OSM's sporting plaque |publisher=[[The Guardian]] |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.independent.co.uk/news/rugby-players-food-may-have-been-spiked-1353245.html |title=Rugby players' food may have been spiked |publisher=[[The Independent]] |date=20 November 1996 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyheaven.smh.com.au/articles/2003/08/11/1060588317125.html |title=Suzie never existed |publisher=[[The Sydney Morning Herald]] |accessdate=4 Desember 2003 |archive-url=https://web.archive.org/web/20031204033730/http://www.rugbyheaven.smh.com.au/articles/2003/08/11/1060588317125.html |archive-date=4 Desember 2003 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Tydens die toekenningsgeleentheid het ’n in ’n Springboktrui geklede Nelson Mandela die [[Webb Ellis-beker]] aan die kaptein [[Francois Pienaar]] oorhandig. Hierdie gebaar word as ’n belangrike stap vir die versoening tussen die Suid-Afrikaanse bevolkingsgroepe gesien en as een van die mees simboliese oomblikke in die sportgeskiedenis beskou.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.irishtimes.com/sport/rugby/international/rwc-1-nelson-mandela-hands-the-webb-ellis-cup-to-francois-pienaar-1.2348601 |title=RWC #1: Nelson Mandela hands the Webb Ellis Cup to Francois Pienaar |publisher=The Irish Times |author=Patrick Madden |date=18 September 2015 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die Suid-Afrikaanse beheerliggaamspresident Louis Luyt het op ’n omstrede wyse die na-wedstrydverrigtinge versuur, toe hy by die dinee verklaar het dat die Springbokke die vorige twee wêreldbekertoernooie ook sou gewen het as hulle daaraan kon deelgeneem het. Die dag ná die Wêreldbekeroorwinning het die [[Xhosa]]woord vir die Springbokke, ''Amabokoboko!'' as die opskrif van die [[Sowetan]] se sportafdeling verskyn.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.amabokoboko.com/amabokoboko-sport-7.html |title=About Amabokoboko |publisher=amabokoboko.com |accessdate=27 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200927105135/https://amabokoboko.com/amabokoboko-sport-7.html |archive-date=27 September 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Krisisse in 1995 tot 1997 sou egter later aantoon dat alles nog nie wel was met etniese aangeleenthede in Suid-Afrikaanse Rugby nie. === Begin van die professionele tydperk === [[Lêer:Bob Skinstad.jpg|duimnael|Bobby Skinstad wat in 1997 vir die Springbokke begin speel het <small>(foto 2007 teen Samoa)</small>]] [[Lêer:South Africa vs Georgia - WC 2003.jpg|duimnael|Die Springbokke teen Georgië tydens die [[Rugbywêreldbeker 2003]] – die Springbokke het met 46–19 gewen]] [[Lêer:Springbok-All Black lineout in tri nations 2006.jpg|duimnael|Victor Matfield wen die bal in ’n lynstaan teen die All Blacks in Wellington]] [[Lêer:Wallabies vs Springboks lineout.jpg|duimnael|’n Lynstaan tydens die Drienasie-wedstryd tussen die Wallabies en die Springbokke op 7 Julie 2007]] Om die toenemende oorskakeling van goeie spelers na finansieel-gevestigde [[rugby league]]-spanne teen te werk het die Internasionale Rugbyvoetbalraad in Augustus 1995 besluit om van rugby ’n professionele sport te maak. In dieselfde jaar het die beheerliggame van Suid-Afrika, Nieu-Seeland en Australië die konsortium SANZAR gestig om televisie-uitsaairegte vir twee nuwe kompetisies te verkoop, die internasionale kompetisie Super 12 (nou [[Superrugby]]) en die Drienasiesreeks van die nasionale spanne (nou [[Die Rugbykampioenskap]]).<ref>{{en}} {{cite book |author=Bob Howitt |title=SANZAR Saga: Ten Years of Super 12 and Tri-Nations Rugby |publisher=HarperCollins Publishers |location=New York |year=2005 |isbn=1-86950-566-2 |pages=7}}</ref> Aangesien die nuwe toernooie min plek vir maandelange oorsese toere gelaat het, het dié tradisie uit die amateurtydperk vinnig tot ’n einde gekom (behalwe vir die vierjaarlikse Leeustoere). Op die veld is die Springbokke swaar getref deur afrigter [[Kitch Christie]] se uittrede in 1996 nadat hy met [[leukemie]] gediagnoseer is. Die Springbokke het al 14 hul toetswedstryde gewen terwyl Christie die afrigter was. Suid-Afrika het daarna ’n insinking beleef en gesukkel in beide die provinsiale [[1996 Super 12-seisoen|Super 12]] en die [[1996-Drienasiesreeks|Drienasiesreeks]] met Nieu-Seeland en Australië.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/61?Stagione=1996 |title=1996 Super 12 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=1996 |title=1996 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens die laaste toer volgens die ou tradisie deur Suid-Afrika in 1996 het die All Blacks die toetsreeks met 2–1 beklink en wraak geneem vir die nederlaag tydens die rugbywêreldbekereindstryd.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rnz.co.nz/news/sport/395187/all-blacks-vs-springboks-the-memorable-moments |title=All Blacks vs Springboks: The memorable moments |publisher=Radio New Zealand |author=Matt Chatterton |date=25 Julie 2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In 1997 is die afrigter [[André Markgraaff]] verplig om te bedank, nadat hy ’n rassistiese opmerking oor die foon gemaak het wat openbaar gemaak is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.independent.co.uk/news/world/sa-rugby-coach-quits-over-racist-outburst-1279426.html |title=SA rugby coach quits over racist outburst |publisher=[[The Independent]] |date=19 Februarie 1997 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Sy opvolger [[Carel du Plessis]] het ook nie lank gehou nie, nadat die Springbokke tydens die Leeus se 1997-toer na Suid-Afrika en die [[1997-Drienasiesreeks]] swak presteer het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/1997-south-africa/ |title=1997 South Africa |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=1997 |title=1997 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Hy is deur [[Nick Mallett]] opgevolg, wat die Springbokke terug na sukses geneem het. In 1998 het Mallett en die nuwe kaptein [[Gary Teichmann]] ’n rekordwenlopie behaal met 17 opeenvolgende toetsoorwinnings wat die [[1998-Drienasiesreeks]] ingesluit het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://sarugbystats.co.za/south-africas-17-test-wins-in-a-row/ |title=South Africa's 17 test wins |publisher=sarugbystats.com |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Christie is dié jaar oorlede. Die Springbokke het die [[Rugbywêreldbeker 1999]] as verdedigende kampioen aangepak. Tydens die groepfase het hulle Skotland, [[Spaanse nasionale rugbyspan|Spanje]] en [[Uruguaanse nasionale rugbyspan|Uruguay]] verslaan en in die kwarteindstryd Engeland. In die halfeindstryd op Twickenham is hulle in ’n taai wedstryd deur die latere kampioen Australië verslaan. Die Springbokke het wel daarin geslaag om die derde plek te behaal deur die All Blacks met 22–18 op die [[Millennium-stadion]] in Cardiff te klop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/1999/overview |title=Rugby World Cup 1999: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Ná die teleurstellende [[2000-Drienasiesreeks]] het Mallett die beheerliggaam van gierigheid beskuldig, aangesien kaartjies teen baie hoë pryse verkoop is. Die beheerliggaam het met die beskuldiging gereageer, dat Mallett die sport diskrediteer het. Net voor die begin van die eerste dissiplinêre verhoor het hy bedank.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/rugbyunion/international/england/9159141/Former-South-Africa-and-Italy-coach-Nick-Mallett-brings-formidable-pedigree-to-the-fight-for-the-England-job.html |title=Former South Africa and Italy coach Nick Mallett brings formidable pedigree to the fight for the England job |publisher=[[The Daily Telegraph]] |author=Brendan Gallagher |date=22 September 2015 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Onder Mallett se opvolgers [[Harry Viljoen]] en [[Rudolf Straeuli]] was die Springbokke blykbaar op ’n laagtepunt. Op 23 November 2002 het die Springbokke hulle ergste nederlaag in dié tyd op Twickenham teen Engeland gely (met 3–53). Tydens die wedstryd het die al hoe moedeloser Suid-Afrikaanse span die Engelse spelers met fisiese aanvalle begin teiken. Beeldmateriaal van die wedstryd dui daarop dat die kaptein [[Corné Krige]] ’n voorbok in die optrede was.<ref name="krige">{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/international/2525929.stm |title=Krige in the spotlight |publisher=[[BBC]] |date=28 November 2002 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In die 2002/3-seisoen het die Springbokke ook met rekordtellings teen Frankryk, Skotland en die All Blacks verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2002/nov/25/rugbyunion.englandrugbyunionteam |title=England earn credit but Springboks only contempt |publisher=[[The Guardian]] |author=Robert Kitson |date=25 November 2002 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die aanloop tot die Springbokke se [[Rugbywêreldbeker 2003]]-veldtog het heelwat opskudding veroorsaak. Gedurende die oefenkamp voor die kompetisie was daar ’n wydgepubliseerde onderonsie tussen die wit speler Geo Cronjé en die bruin speler Quinton Davids. Albei is uit die span weggelaat en Cronjé is voor ’n tribunaal gehaal om op aantygings dat sy aksies rasgemotiveer was te antwoord. Cronjé is uiteindelik kwytgeskeld.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2003/aug/29/rugbyunion1 |title=Springboks kick out Cronje for racism |publisher=[[The Guardian]] |author=Andy Colquhoun |date=29 Augustus 2003 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In September het die Springbokke op ’n militêre-styl ''boot camp'' genaamd “Kamp Staaldraad” in die bos naby [[Thabazimbi]] byeengekom. Toe twee maande later besonderhede en videomateriaal van Kamp Staaldraad uitgelek is, het die Suid-Afrikaanse rugbyondersteuners met misnoeë gereageer, aangesien die spelers in die kamp onmenslik behandel is en vernederende teisteringe moes ondergaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://edition.cnn.com/2003/SPORT/11/16/safrica.rugby.tactics/index.html |title=Springbok rugby secrets laid bare |publisher=[[CNN]] |date=17 November 2003 |accessdate=7 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240907111336/https://edition.cnn.com/2003/SPORT/11/16/safrica.rugby.tactics/index.html |archive-date=7 September 2024 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die uiteindelike toernooi het teleurstellend verloop: Hulle het tydens die groepfase maklik teen Uruguay en [[Georgiese nasionale rugbyspan|Georgië]] gewen, maar Argentinië is met slegs een punt geklop en in die laaste groepwedstryd is hulle deur die latere kampioen Engeland verneder. In die kwarteindstryd is hulle deur die All Blacks uitgeskakel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2003/overview |title=Rugby World Cup 2003: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Na die wêreldbekerdebakel was die Bokafrigter [[Rudolf Straeuli]] in die spervuur, nie net as gevolg van die span se powere prestasie nie maar ook as gevolg van sy rol in die organisering van Kamp Staaldraad. Hy het bedank en in Februarie 2004 is Jake White as die nuwe afrigter aangewys. White het tevore die o/21-Springbokspan afgerig wat die eerste o/21-Rugbywêreldbeker in 2002 gewen het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.abc.net.au/news/2004-02-14/new-springbok-coach-white-out-to-avoid-errors-of/136398 |title=New Springbok coach White out to avoid errors of the past |publisher=Australian Broadcasting Corporation |date=14 Februarie 2004 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die Bokke het hierna voortgegaan om aan die rugbywêreld te bewys dat hulle gereed was om na hulle voormalige glorie terug te keer. Hulle het in ’n tweetoetsreeks Ierland weggevee en Wallis in die span se besoek aan die Suidelik Halfrond in Junie 2004 verslaan, waarop ’n oorwinning oor die [[Pasifiese Eilanders]] gevolg het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/779 |title=2004 Ireland tour to South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/777 |title=2004 Wales tour to Argentina and South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/781 |title=2004 Pacific Islanders tour to Australasia and South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die [[2004-Drienasiesreeks]] het met die nouste eindresultaat in dié tyd geëindig: Al drie spanne het twee oorwinnings en nederlae elk aangeteken, maar as gevolg van ’n beter puntestand het die Springbokke hul tweede titel na 1998 ingepalm.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2004 |title=2004 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In November 2004 het die Springbokke vertrek op ’n ambisieuse Grand Slam-toerpoging. Hulle is egter beslissend deur Engeland verslaan en het op omstrede wyse teen Ierland verloor. Die span het egter wel daarin geslaag om in ’n harde stryd teen Wallis te wen en het met Skotland maklik afgereken.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/786 |title=2004 South Africa tour to UK, Ireland and Argentina |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Hoewel die toer nie voldoen het aan die verwagtinge wat geskep is nie, het dit bewys dat die Springbokke die insinking van die afgelope jare te bowe gekom het. Die Springbokke se herstel is beloon met ’n reeks IRR-toekennings. Die Bokke is aangewys as die IRR se “span van die jaar”, Jake White as “afrigter van die jaar” en die jong [[losvoorspeler]] [[Schalk Burger]] as “speler van die jaar”.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rte.ie/sport/rugby/2004/1129/187854-burger/ |title=Burger scoops top player accolade |publisher=RTÉ |date=29 November 2004 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Op 11 Junie 2005 het die Springbokke hulle hoogste oorwinning in dié tyd oor Uruguay aangeteken: ’n 134–3 in [[Oos-Londen]]. Die Zimbabwies-gebore [[Tonderai Chavhanga]] het ses drieë in dié wedstryd gedruk om [[Stefan Terblanche]] se vorige rekord van vyf te verbeter.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.abc.net.au/news/2005-06-12/springboks-smash-records-with-uruguay-rout/1591678 |title=Springboks smash records with Uruguay rout |publisher=ABC |date=12 Junie 2005 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die span het tweede geëindig in die [[2005-Drienasiesreeks]] nadat hulle deur die All Blacks geklop is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2005 |title=2005 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die jaar het geëindig met oorwinnings oor Argentinië en Wallis en ’n nederlaag teen Frankryk in Parys.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/809 |title=2005 South Africa tour to Argentina and Europe |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Met verskeie nuwe spelers het die 2006-Springbokke weggespring met twee oorwinnings oor Skotland in Suid-Afrika voordat hulle teen Frankryk verloor het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/827 |title=2006 Scotland tour to South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/831 |title=2006 France tour to Romania and South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens ’n swak begin van die [[2006-Drienasiesreeks]] het die Springbokke met 0–49 teen die Wallabies verloor. Die Springbokke het beter vertonings gelewer in die volgende twee wedstryde en naelskraap in die laaste minute van die tweede toets teen Australië verloor. Suid-Afrikaanse ondersteuners se oproep vir ’n meer ''expansive'' rugbystyl is deur White beantwoord met die samestelling van ’n meer uitdagende span. Die span het Suid-Afrika se verloorlopie van vyf wedstryde beëindig deur die All Blacks met 21–20 op die [[Royal Bafokeng-stadion]] te klop in die eerste toetswedstryd wat op dié landelike stadion naby [[Rustenburg]] gespeel is. In Julie 2006 het die Springbokafrigter Jake White die pers meegedeel dat hy nie toegelaat is om sommige wit spelers te kies nie “as gevolg van transformasie” – ’n verwysing na die ANC-regering se beleid wat daarop gemik is om historiese raswanbalanse in nasionale sport teen te werk.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/sport/news/article.cfm?c_id=4&objectid=10394794 |title=Chili cure for Springbok ills |publisher=[[The New Zealand Herald]] |author=Paul Lewis |date=5 Augustus 2006 |accessdate=19 Junie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200619044211/https://www.nzherald.co.nz/sport/news/article.cfm?c_id=4&objectid=10394794 |archive-date=19 Junie 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die hoogtepunt van Suid-Afrika se Europatoer was ’n 25–14 oorwinning oor Engeland op Twickenham, ná nederlae teen Ierland en Engeland die vorige week.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/837 |title=2006 South Africa tour to England and Ireland |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> ’n Suid-Afrika XV het ook teen ’n Wêreld XV gewen tydens die toer by die Walkersstadion in [[Leicester]]. === Tweede wêreldbekertitel en daarna === [[Lêer:Percy Montgomery against Samoa.jpg|duimnael|Springbokheelagter [[Percy Montgomery]] vleg sy pad oop na die doellyn tydens die toets teen Samoa op Saterdag, 9 Junie 2007 op [[Ellispark-stadion|Ellispark]] in [[Johannesburg]]. Montgomery het dié drie in die drie-en-sestigste minuut gedruk om sy 700ste punt in toetsrugby aan te teken. Die Springbokke het Samoa met 35–8 geklop.]] [[Lêer:09-09-07 058.jpg|duimnael|Die Springbokke voor hul [[Rugbywêreldbeker 2007]]-wedstryd teen Samoa]] [[Lêer:Springbok parade.jpg|duimnael|[[Bryan Habana]] wys die [[Webb Ellis-beker]] in 2007]] [[Lêer:South Africa vs Fiji 2011 RWC (2).jpg|duimnael|Die Springbokke teen Fidji tydens die [[Rugbywêreldbeker 2011]]]] [[Lêer:South Africa vs USA 2015 RWC (8).jpg|duimnael|Suid-Afrika teen die VSA tydens die [[Rugbywêreldbeker 2015]]]] Die Springbokke se voorbereiding op die [[Rugbywêreldbeker 2007]] in Frankryk is afgeskop met twee toetsoorwinnings oor ’n besoekende Engelse span; met 58–10 op 26 Mei in [[Bloemfontein]] en met 55–22 op 2 Junie in [[Pretoria]]. Die Engelse span was egter nie ’n volstoomspan nie met 35 Engelse spelers wat as gevolg van klubverpligtinge en beserings vir die toer nie beskikbaar was nie, maar ook weens siektes en beserings terwyl hulle in Suid-Afrika was.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/6711699.stm |title=Wilkinson leads battered England |publisher=[[British Broadcasting Corporation|BBC]] |date=1 Junie 2007 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die oorwinning oor Engeland is opgevolg deur ’n 35–8-oorwinning op 9 Junie oor [[Samoaanse nasionale rugbyspan|Samoa]] teen wie Suid-Afrika later in groep A in die wêreldbeker sou kragte meet. Tydens die [[2007-Drienasiesreeks]] het Suid-Afrika Australië op Nuweland op 16 Junie met 22–19 geklop en op 23 Junie in [[Durban]] met 21–26 teen die All Blacks verloor in die tuisbeen van Suid-Afrika se veldtog. Ná vyf toetswedstryde in minder as ’n maand is daar te midde van groot omstredenheid besluit om 20 van Suid-Afrika se topspelers te laat rus tydens die wegbeen van die Drienasiesreeks in Nieu-Seeland en Australië. Die sogenaamde “tweede span” verras egter deur ’n goeie vertoning te lewer en op 7 Julie met slegs 17–25 teen Australië te verloor. Die All Blacks moes hard werk vir hul 33–6-oorwinning in [[Christchurch]] op 14 Julie waarin dit Nieu-Seeland 69 minute geneem het voordat hulle teen die Springbokke ’n drie gedruk het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nytimes.com/2007/07/15/sports/15iht-rugby.1.6661413.html |title=Rugby Union: A halting victory adds more tarnish to All Blacks's aura |publisher=[[The New York Times]] |date=15 Julie 2007 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die Springbokke se plaaslike voorbereidings is afgesluit met ’n vriendskaplike wedstryd teen [[Namibiese nasionale rugbyspan|Namibië]] op Nuweland wat hulle met 105–13 gewen het. Tydens Suid-Afrika se eerste wedstryd in Europa in 2007 het die Bokke nie juis oortuig met ’n 18–3-oorwinning oor die [[Ierland|Ierse]] klubspan Connacht in [[Galway]] nie.<ref>{{af}} {{cite web |url=http://www.dieburger.com/Stories/Sport/15.0.2978835574.aspx |title=Rugby-piekniek verby |publisher=Die Burger |accessdate=28 September 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928121805/http://www.dieburger.com/Stories/Sport/15.0.2978835574.aspx |archive-date=28 September 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Op 25 Augustus 2007 het die Springbokke egter beter vertoon in ’n oortuigende 27–3-oorwinning oor Skotland op Murrayfield.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/947 |title=2007 South Africa tour to UK and Ireland |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Voor die afskop van die Rugbywêreldbeker 2007 in Frankryk is die uitgeruste Springbokke as een van die gunstelinge beskou om die toernooi te wen. Hulle het hul groepwedstryde teen Samoa, Engeland en die VSA maklik gewen, maar teen Tonga het hulle ’n nederlaag net naelskraap vermy. Ná oorwinnings oor Fidji met 37–20 in die kwarteindstryd en oor Argentinië met 37–13 in die halfeindstryd het die Springbokke teen Engeland te staan gekom. In die eindstryd klop Suid-Afrika Engeland met 15–6 om die Webb Ellis-beker vir ’n tweede keer omhoog te hou.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2007/overview |title=Rugby World Cup 2007: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die telling, waarin geen drieë gedruk is nie, is behaal met vier strafskoppe deur [[Percy Montgomery]] en een deur [[François Steyn]], teenoor die twee deur Engeland se [[Jonny Wilkinson]]. Vervolgens het Suid-Afrika vir die eerste keer die eerste plek op die wêreldranglys behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/7052822.stm |title=World Cup final 2007 |publisher=[[BBC]] |author=James Standley |date=20 Oktober 2007 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Ná die Springbokke se triomf tydens die Rugbywêreldbeker 2007 is hulle as die IRR se “span van die jaar”, Jake White as “afrigter van die jaar” en die vleuel [[Bryan Habana]] as “speler van die jaar” aangewys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/tournaments/awards/past-winners/2007 |title=IRB Awards 2007 |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=2007 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Daarna het hulle Laureus se toekenning as “span van die jaar” gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.laureus.com/world-sports-awards/2008/laureus-world-team-of-the-year/south-africa-rugby-union-team |title=South Africa Rugby Union Team |publisher=Laureus Wêreldsporttoekennings |date=2008 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Ná die bedanking van White is [[Peter de Villiers]] in Januarie 2008 as die eerste nieblanke afrigter aangestel. Hy het tien gekleurde spelers vir sy eerste span benoem, wat die jaar met twee oorwinnings oor Wallis en een oorwinning oor Italië afgeskop het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/953 |title=2008 Wales tour to South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/955 |title=2008 Italy tour to South Africa and Argentina |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens die [[2008-Drienasiesreeks]] het die Springbokke ’n reeks van vyf tuisoorwinnings deur die All Blacks beëindig, nadat Suid-Afrika Nieu-Seeland met 30–28 in [[Dunedin]] verslaan het; dit was ook die Springbokke se eerste oorwinning oor hul mededinger sedert 1998. Daarbenewens is [[Carisbrook]] as ’n soort vestiging van die All Blacks beskou, aangesien die Springbokke gedurende sewe pogings sedert 1921 nie daarin geslaag het om op dié stadion ’n oorwinning te behaal nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.news24.com/Sport/Top-10-Bok-highs-under-Div-20101125 |title=Top 10 Bok highs under Div |publisher=[[Nuus24]] |date=25 November 2010 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Gedurende dieselfde toernooi het die Springbokke die hoogste oorwinning in dié tyd oor die Wallabies aangeteken, nadat Suid-Afrika hulle met 53–8 verslaan het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theroar.com.au/2008/08/31/springboks-inflict-wallabies-worst-test-loss-ever/ |title=Springboks inflict Wallabies' worst Test loss ever |publisher=The Roar |author=David Beniuk |date=30 Augustus 2008 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Nadat die Springbokke in die vier oorblywende wedstryde verslaan is, het hulle nogtans in die laaste plek van die toernooi geëindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2008 |title=2008 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Daarna het hulle egter Wallis (met 20–15), Skotland (met 14–10) en Engeland (met 42–6) tydens die 2008-eindjaarrugbytoetsreeks verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/960 |title=2008 South Africa tour to British Isles |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die 2009-seisoen was meer suksesvol. Die Britse en Ierse Leeus het een van hul intussen skaars toere na Suid-Afrika onderneem. Die Springbokke het twee van die drie toetswedstryde gewen en sodoende die toetsreeks met 2–1 beklink.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/8133265.stm |title=South Africa 9-28 Lions |publisher=[[BBC]] |date=4 Julie 2009 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die Springbokke het ook die [[2009-Drienasiesreeks]] op ’n oortuigende manier ingepalm, nadat hulle vyf van die ses wedstryde gewen het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2009 |title=2009 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Hulle het egter hul 2009-eindjaarrugbytoetsreeks verloor nadat die Springbokke deur beide Frankryk en Ierland geklop is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/982 |title=2009 South Africa tour to Europe |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Suid-Afrika was vervolgens sy top-posisie op die IRR-ranglys kwyt. Nogtans is die Springbokke deur die IRR as die “span van die jaar” aangewys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/tournaments/awards/past-winners/2009 |title=IRB Awards 2009 |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=2009 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die Springbokke se Junie 2010-toetsveldtog het ’n oorwinning oor Frankryk ingesluit, hul eerste oorwinning oor die Franse sedert 2005.<ref name="supersport1">{{en}} {{cite web |url=http://www.supersport.com/rugby/springboks/news/100612/Aplons_brace_buries_hapless_French |title=Aplon's brace buries hapless French |publisher=Supersport |date=12 Junie 2010 |accessdate=24 Maart 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190324000711/https://www.supersport.com/rugby/springboks/news/100612/Aplons_brace_buries_hapless_French |archive-date=24 Maart 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Tydens die [[2010-Drienasiesreeks]] het die Springbokke egter sleg gevaar, slegs een oorwinning aangeteken en in die derde plek op die wêreldranglys geëindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.supersport.com/rugby/springboks/news/100710/Boks_bullied_into_defeat |title=Boks bullied into defeat |publisher=[[SuperSport]] |accessdate=24 Maart 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190324000700/https://www.supersport.com/rugby/springboks/news/100710/Boks_bullied_into_defeat |archive-date=24 Maart 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Op 6 November 2010 het die Springbokke die eer gehad om die eerste besoekende span in die nuwe [[Aviva-stadion]] in [[Dublin]] te wees.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/irish/8296992.stm |title=SA to play in Aviva rugby opener |publisher=[[BBC]] |date=8 Oktober 2009 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die Springbokke het tydens die 2010-eindjaarrugbytoetsreeks gepoog om ná vyf dekades hul eerste Grand Slam te behaal. Hulle het wél daarin geslaag om Ierland, Wallis en Engeland te verslaan, maar hulle is op ’n verrassende manier deur Skotland geklop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.news24.com/Sport/Boks-trail-at-Murrayfield-20101120 |title=Boks' Grand Slam hopes end |publisher=[[Nuus24]] |date=20 November 2010 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens die [[2011-Drienasiesreeks]] het Peter de Villiers in voorbereiding op die komende [[Rugbywêreldbeker 2011]] in Nieu-Seeland van sy spelers laat rus (waarvolgens hulle laaste geëindig het).<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2011 |title=2011 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In teenstelling met die 2007-toernooi het hierdie taktiek dié keer egter misluk. Die Springbokke het hul groepwedstryde teen Wallis, Fidji, Namibië en Samoa gewen, maar hulle is met 9–11 in die naelskraapse kwarteindstryd deur die Wallabies uitgeskakel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2011/overview |title=Rugby World Cup 2011: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die Springbokke het onder hul nuwe afrigter [[Heyneke Meyer]] die 2012-seisoen met twee oorwinnings en een gelykop teen Engeland afgeskop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/1029 |title=2012 England tour to South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Ná die aansluiting van Argentinië by die Drienasiesreeks het dié toernooi [[die Rugbykampioenskap]] geword. Tydens die eerste [[2012-Rugbykampioenskapreeks|Rugbykampioenskapreeks]] het die Springbokke slegs twee oorwinnings aangeteken en teen die nuweling uit Argentinië slegs gelykop gespeel.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2012 |title=2012 The Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens die [[2012 eindjaarrugbytoetsreeks]] het die Springbokke drie naelskraapse oorwinnings oor Ierland, Skotland en Wallis aangeteken.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/1038 |title=2012 South Africa tour to UK and Ireland |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Dié wenreeks is in Junie 2013 met oorwinnings oor Italië, Skotland en Samoa voortgesit.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/130?Stagione=2013 |title=2013 Castle Beer Series |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens die [[2013-Rugbykampioenskapreeks]] was die Springbokke op die punt om dié toernooi te wen, maar hulle is in die beslissende laaste tuiswedstryd deur die All Blacks geklop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2013 |title=2013 The Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Daarteenoor was die [[2013 eindjaarrugbytoetsreeks]] meer suksesvol, nadat die Springbokke drie oorwinnings aangeteken het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/1058 |title=2013 South Africa tour to British Isles and France |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Ná oorwinnings oor Wallis en Skotland tydens die Junie 2014-toetswedstryde het die Springbokke blykbaar hul pad na sukses voortgesit, maar hulle is tydens die [[2014-Rugbykampioenskapreeks]] deur Australië en Nieu-Seeland verslaan, waardeur hulle die toernooi-oorwinning ten spyte van vier oorwinnings misgeloop het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/1074 |title=2014 Wales tour to South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/1073 |title=2014 Scotland tour to America and South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2014 |title=2014 The Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Hulle het dié jaar met nederlae teen Ierland en Wallis afgesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/1083 |title=2014 South Africa tour to UK, Ireland and Italy |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Daarna het die vleuel [[Schalk Burger]] Laureus se toekenning as “terugkoms van die jaar” gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.laureus.com/world-sports-awards/2015 |title=Laureus World Sports Awards 2015 winners & nominees |publisher=Laureus Wêreldsporttoekennings |date=2015 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In voorbereiding op die daaropvolgende [[Rugbywêreldbeker 2015]] in Engeland is die [[2015-Rugbykampioenskapreeks]] in ’n verkorte formaat beslis. Suid-Afrika het al drie sy wedstryde verloor en in die laaste plek geëindig. Gedurende die laaste wedstryd van die toernooi het die Springbokke ’n geskiedkundige nederlaag gely: Suid-Afrika is in Durban deur Argentinië met 25–37 verslaan; dit was die Poemas se eerste oorwinning oor die Springbokke ooit.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/story/270873.html |title=Argentina shock Springboks for historic victory in Durban |publisher=ESPNscrum |date=8 Augustus 2015 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Vyf weke later het die Springbokke hierdie nederlaag blykbaar nog nie oorgekom nie, toe hulle in hul eerste groepwedstryd vir die eerste keer teen [[Japannese nasionale rugbyspan|Japan]] te staan gekom het. Die buiteperde, wat voor die afskop van die wedstryd heeltemal laer geag is, het in [[Brighton]] een van die grootste verrassings in die rugbygeskiedenis behaal, nadat hulle die Springbokke met 34–32 verslaan het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/34269878 |title=Rugby World Cup 2015: South Africa 32–34 Japan |publisher=[[BBC]] |date=19 September 2015 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{de}} {{cite web |url=https://www.spiegel.de/sport/sonst/rugby-wm-japan-schafft-sensation-gegen-suedafrika-a-1053809.html |title=Japan bejubelt Sensation |publisher=Der Spiegel |date=19 September 2015 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Ná oorwinnings oor Samoa, Skotland en die VSA het die Springbokke nogtans die eerste plek in Groep B behaal. Nadat hulle tydens die kwarteindstryd Wallis met 23–19 verslaan het, is hulle in die naelskraapse halfeindstryd deur die latere kampioen Nieu-Seeland met 20–18 uitgeskakel. Tydens die klein finale om die derde plek het die Springbokke aan die Poemas wraak geneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2015/overview |title=Rugby World Cup 2015: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> === Vanaf laagtepunt tot die vierde wêreldbekertitel === [[Lêer:Bokke Webb Ellis-beker toer JHB 20191107 145608.jpg|duimnael|Die Springbokke tydens hul toer deur Suid-Afrika in Johannesburg nadat hulle die [[Rugbywêreldbeker 2019]] in Japan gewen het]] [[Lêer:Adelaide Oval hosts Wallabies and Springboks Rugby Union 27 August 2022.jpg|duimnael|Australië teen Suid-Afrika tydens die [[2022-Rugbykampioenskapreeks]] in Adelaide]] [[Allister Coetzee]] het in 2016 by Heyneke Meyer as afrigter van die Springbokke oorgeneem. In Junie 2016 het die Springbokke die Iere vir drie toetswedstryde gehuisves (twee oorwinnings en een nederlaag).<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/1111 |title=2016 Ireland tour to South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die daaropvolgende [[2016-Rugbykampioenskapreeks]] het die Springbokke ná twee oorwinnings in ses wedstryde in die derde plek afgesluit. Tydens dié toernooi moes hulle hul eerste wegnederlaag teen Argentinië in [[Salta]] met 24–26<ref>{{en}} {{cite web |url=https://super.rugby/therugbychampionship/news/argentina-edge-out-south-africa-in-salta/ |title=Argentina edge out South Africa in Salta |publisher=[[Superrugby]] |date=28 Augustus 2016 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> en hul ergste tuisnederlaag teen die All Blacks in Durban met 15–57 verduur.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://super.rugby/therugbychampionship/news/all-blacks-cruise-to-perfect-trc-clean-sweep/ |title=All Blacks Cruise to Perfect TRC Clean Sweep |publisher=[[Superrugby]] |date=8 Oktober 2016 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In die drie toetswedstryde aan die einde van die jaar is die Springbokke ook verslaan. Onder andere is hulle op 19 November vir die eerste keer ooit deur Italië verslaan, nadat hulle naelskraap in [[Florence]] met 18–20 verloor het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2016/nov/19/italy-beat-south-africa-first-time |title=Italy celebrate famous first win over sorry South Africa |publisher=[[The Guardian]] |date=9 November 2016 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Ondanks sy swak wenrekord het die beheerliggaam agter Coetzee geskaar. Die vertroue in hom is aanvanklik vergoed, toe die Springbokke in Junie 2017 drie agtereenvolgende oorwinnings oor Frankryk en aan die begin van die [[2017-Rugbykampioenskapreeks]] twee oorwinnings oor Argentinië aangeteken het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/1137 |title=2017 France tour to South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2017 |title=2017 The Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Gedurende die verdere toernooi het hulle egter nie meer oortuig nie: Hulle is op 16 September in [[North Shore City]] deur die All Blacks met 57–0 verslaan, die swakste telling vir die Springbokke in dié tyd.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2017/sep/16/new-zealand-south-africa-rugby-championship-all-blacks-irresistible-record-defeat-report |title=All Blacks irresistible in remarkable 57-0 drubbing of South Africa |publisher=[[The Guardian]] |date=16 September 2017 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In November dieselfde jaar is hulle deur die Iere met 38–3 weg verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espn.co.uk/rugby/report?gameId=291261&league=289234 |title=Ireland humble the Springboks in one-sided affair in Dublin |publisher=ESPNscrum |date=11 November 2017 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Coetzee is met [[Rassie Erasmus]] vervang en Erasmus het die opdrag gekry om die Springbokke vanuit hul laagtepunt te neem. In Junie 2018 het hulle twee oorwinnings oor Engeland aangeteken en tydens die [[2018-Rugbykampioenskapreeks]] het hulle die tweede plek behaal; tydens dié toernooi het hulle slegs naelskraapse nederlae gely.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/1426 |title=2018 England tour to South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2018 |title=2018 The Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Aan die einde van die jaar was hul wenrekord geëwenaar.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/1435 |title=2018 South Africa tour to British Isles and France |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens die verkorte [[2019-Rugbykampioenskapreeks]] het die Springbokke twee oorwinnings en een gelykop aangeteken, waardeur hulle dié toernooi vir die eerste keer gewen het; as die vorige toernooi, die Drienasiereeks, in ag geneem word, was dit hul eerste toernooi-oorwinning in tien jaar én ná die aansluiting van Argentinië in 2012.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://super.rugby/therugbychampionship/news/springboks-thrash-argentina-to-clinch-rugby-championship-crown/ |title=Springboks thrash Argentina to clinch Rugby Championship crown |publisher=[[Superrugby]] |date=11 Augustus 2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Voor die afskop van die [[Rugbywêreldbeker 2019]] in Japan was die Springbokke een van die gunstelinge om die toernooi te wen. Alhoewel hulle in die eerste groepwedstryd deur die All Blacks verslaan is, het hulle ná goeie oorwinnings oor Namibië, Italië en Kanada die uitklopfase gemaklik bereik. In die kwarteindstryd het hulle die gasheer Japan verslaan en in die halfeindstryd Wallis. Die eindstryd tussen Suid-Afrika en Engeland was ’n herontmoeting van die 2007-eindstryd, maar dié keer het die Springbokke met 32–12 ’n makliker sege aangeteken en hul derde wêreldbekertitel ingepalm. Hierdie sukses is uit verskeie redes noemenswaardig: Die Springbokke het die vorige rekord van die All Blacks geëwenaar, hulle is die eerste wêreldkampioen wat tydens die groepfase ’n nederlaag gely en [[Siya Kolisi]] is die eerste swart kaptein wat die Webb Ellis-beker omhoog gehou het; hy het vervolgens die nommer 6-trui aan president [[Cyril Ramaphosa]] oorhandig in herinnering aan Nelson Mandela wat dié trui tydens die Rugbywêreldbeker 1995 ná Suid-Afrika se oorwinning gedra het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://edition.cnn.com/2019/11/02/sport/south-africa-rugby-world-cup-final-spt-intl/index.html |title=Why South Africa's Rugby World Cup victory means so much more |publisher=[[CNN]] |author=Daniel Gallan |date=4 November 2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Ná die afloop van die Rugbywêreldbeker 2019 was die Springbokke eerste op Wêreldrugby se wêreldranglys.<ref name="ranglys" /> Die Bokke is aangewys as Wêreldrugby se “span van die jaar”, [[Rassie Erasmus]] as “afrigter van die jaar” en die slot [[Pieter-Steph du Toit]] as “speler van die jaar”.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/news/538564 |title=Du Toit and Scarratt named World Rugby Players of the Year 2019 |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=3 November 2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Daarna het hulle Laureus se toekenning as “span van die jaar” gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.laureus.com/world-sports-awards/2020/laureus-world-team-of-the-year/south-africa-men-s-rugby-team |title=South Africa Men's Rugby Union Team |publisher=Laureus Wêreldsporttoekennings |date=2020 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In Januarie 2020 het [[Jacques Nienaber]] Rassie Erasmus opgevolg, wat die Suid-Afrikaanse beheerliggaam se rugbydirekteur geword het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://apnews.com/article/1373337688034cb7c88be44561b42cd3 |title=Nienaber replaces Erasmus as coach of world champ Springboks |publisher=Associated Press |author=Gerald Imrayap |date=24 Januarie 2020 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die Springbokke het vanweë die wêreldwye [[Covid-19-pandemie]] nie aan die [[2020-Drienasiesreeks]] deelgeneem nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2020 |title=2020 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die Britse en Ierse Leeus se 2021-toer was vir Suid-Afrika die terugkeer na die internasionale speelprogram, hoewel van die wedstryde sonder toeskouers moes plaasvind. Die gasheer het dié reeks met 2–1 beklink.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/58130765 |title=South Africa 19–16 British and Irish Lions: Morne Steyn's late penalty wins series |publisher=[[BBC]] |author=Becky Grey |date=7 Augustus 2021 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die daaropvolgende [[2021-Rugbykampioenskapreeks]] het Suid-Afrika ná drie oorwinnings en nederlae elk slegs in die derde plek afgesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/58689678 |title=Rugby Championship – New Zealand 19–17 South Africa: All Blacks seal title with late penalty |publisher=[[BBC]] |date=25 September 2021 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Suid-Afrika het [[2021 eindjaarrugbytoetsreeks|die jaar]] met oorwinnings oor Wallis en Skotland afgesluit, maar ook ’n nederlaag teen Engeland.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/59361364 |title=England clinch dramatic 27–26 win over South Africa at Twickenham |publisher=[[BBC]] |author=Mike Henson |date=20 November 2021 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens die [[2022 midjaarrugbytoetsreeks]] het die Springbokke hul tuisreeks teen Wallis met 2–1 beklink, nadat die gaste vir die eerste keer in Suid-Afrika kon wen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/62191313 |title=South Africa 30–14 Wales: Hosts end tourists' dream in Cape Town |publisher=[[BBC]] |author=Gareth Griffiths |date=16 Julie 2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die daaropvolgende [[2022-Rugbykampioenskapreeks]] kon die All Blacks slegs met een bonuspunt meer as die Springbokke beklink.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://super.rugby/therugbychampionship/news/trc-rd-6-pumas-make-springboks-work-hard-for-victory/ |title=Pumas Make Springboks Work Hard for Victory |publisher=[[Superrugby]] |date=25 September 2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens die [[2022 eindjaarrugbytoetsreeks]] het Suid-Afrika teen Ierland en Frankryk verloor, terwyl hulle Italië en Engeland kon klop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/1875 |title=2022 South Africa tour to Europe |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens die verkorte [[2023-Rugbykampioenskapreeks]] het hulle ná twee oorwinnings en nederlae elk die tweede plek behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/66350321 |title=South Africa 22–21 Argentina: Springboks edge impressive Pumas by single point |publisher=[[BBC]] |date=29 Julie 2023 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In hul laaste opwarmingswedstryd voor die [[Rugbywêreldbeker 2023]] in Frankryk het Suid-Afrika hul aartsvyand Nieu-Seeland op Twickenham met 35–7 hul ergste nederlaag in dié tyd toegedien.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/sport/all-blacks-v-springboks-live-updates-at-twickenham/ISFKUMXIWRD7ZGW4MIS4HCWATU/ |title=All Blacks suffer record defeat to Springboks at Twickenham – as it happened |publisher=[[The New Zealand Herald]] |date=25 Augustus 2023 |accessdate=26 Augustus 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230826032944/https://www.nzherald.co.nz/sport/all-blacks-v-springboks-live-updates-at-twickenham/ISFKUMXIWRD7ZGW4MIS4HCWATU/ |archive-date=26 Augustus 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Vir die hooftoernooi is die Springbokke as verdedigende kampioen en vanweë hul goeie prestasies in die onlangse jare as een van die gunstelinge op die titel beskou. In die groepfase het Suid-Afrika maklike oorwinnings oor Skotland (met 18–3), Roemenië (met 76–0) en Tonga (met 49–18) aangeteken, terwyl hulle teen die medegunsteling Ierland naelskraap verloor het (met 8–13). In die kwarteindstryd het die Springbokke met die gasheer Frankryk nog ’n medegunsteling ontmoet en hulle kon ’n naelskraapse 29–28-oorwinning aanteken. In die halfeindstryd kon hulle ook Engeland naelskraap klop (met 16–15), waarmee hulle hul vierde eindstryd gehaal het. Hier het hulle die aartsvyand Nieu-Seeland ontmoet, waardeur een span vir die eerste keer ’n vierde wêreldbekertitel kon inpalm. In een van die nouste eindstryde in dié tyd het Suid-Afrika met 12–11 gewen, waartydens hulle vanweë ’n rooikaart vir ’n Nieu-Seelandse speler van die 27ste minuut af een speler meer op die veld gehad het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/888444/south-africa-rugby-world-cup-2023-review |title=South Africa: Rugby World Cup 2023 review |publisher=rugbyworldcup.com |date=29 Oktober 2023 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Weens hul uitstekende prestasies is die Springbokke in 2024 as Laureus se “span van die jaar” en hul kaptein Siya Kolisi as “terugkoms van die jaar” genomineer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.laureus.com/world-sports-awards/2024 |title=Laureus World Sports Awards 2024 winners & nominees |publisher=Laureus Wêreldsporttoekennings |date=2024 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Vroeg in 2024 het Rassie Erasmus weer oorgeneem as Springbokafrigter.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2024/feb/06/rassie-erasmus-says-massive-honour-to-return-as-south-africa-head-coach-rugby-union |title=‘Massive honour’: Rassie Erasmus returns as South Africa head coach |publisher=[[The Guardian]] |date=6 Februarie 2024 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens die [[2024-Rugbykampioenskapreeks]] het die Springbokke hul eerste titel in vyf jaar ingepalm, waaronder hul vierde agtereenvolgende oorwinning oor die All Blacks sedert 1949.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/articles/ce81zgvqqmgo |title=What have we learned from the Rugby Championship? |publisher=[[BBC]] |author=Alastair Telfer |date=29 September 2024 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Aan die einde van dieselfde jaar is [[Pieter-Steph du Toit]] vir ’n tweede keer as “speler van die jaar” aangewys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/news/974759/world-rugby-awards-2024-winners |title=Ellie Kildunne, Pieter-Steph du Toit, Maddison Levi and Antoine Dupont named World Rugby Players of the Year |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=24 November 2024 |accessdate=24 November 2024}}</ref> Tydens die [[2025-Rugbykampioenskapreeks]] het Suid-Afrika die aartsvyand Nieu-Seeland nog ’n rekordnederlaag toegedien, dié keer met 43–10.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/sport/all-blacks-v-south-africa-new-zealand-out-to-regain-freedom-cup-at-wellingtons-sky-stadium/JMY2764YCRGOPAEWVLIAZCRRMI |title=All Blacks v South Africa recap: Springboks hand All Blacks record defeat in Wellington |publisher=[[The New Zealand Herald]] |authors=Benjamin Plummer, Alex Powell, Christopher Reive |date=13 September 2025 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Daarna het die Springbokke ook vir die eerste keer in die toernooigeskiedenis die titel verdedig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/articles/c2375g123zgo |title=What did we learn from the Rugby Championship? |publisher=[[BBC]] |author=Alastair Telfer |date=5 Oktober 2025 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> == Springboktrui == [[Lêer:SAF-Rugby-jersey-2002.jpg|duimnael|links|’n Vorige Springboktrui (2002), deur Castle geborg]] [[Lêer:Paul Roos 1906.jpg|duimnael|’n Kleurafbeelding van Paul Roos, kaptein van die 1906-Springbokke]] [[Lêer:Springboks Emblem.jpeg|duimnael|links|Oorsig oor die vorige Springbok-embleme by die Springbokmuseum in Kaapstad]] Suid-Afrika speel in groen truie met ’n goue kraag, wit broeke en groen sokkies. Op die linker bors is die Suid-Afrikaanse Rugbyuniekenteken en op die regter bors die springbokkenteken geborduur. Die [[Japan]]nese maatskappy ASICS is tans die truiverskaffer vir al die Suid-Afrikaanse rugbyspanne,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.asics.com/za/en-za/blog/article/asics-signs-south-african-rugby-union |title=Asics signs South Africa Rugby Union |publisher=ASICS |date=1 Oktober 2013 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> nadat hulle ’n kontrak met SARU onderteken het wat tot minstens 2024 streek.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.iol.co.za/business-report/companies/asics-in-six-year-springbok-kit-deal-1569432 |title=Asics in six-year Springbok kit deal |publisher=Independent Online |date=28 Augustus 2013 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.asics.com/za/en-za/blog/article/asics-renews-contracts-with-springboks-and-wallabies |title=ASICS renews contracts with Springboks and Wallabies |publisher=Asics |date=24 Oktober 2018 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Suid-Afrika se hempborg is die plaaslike selfoonverskaffer [[MTN]]. Bykomende truiborge sluit in [[Eerste Nasionale Bank|ENB]] bo die nommers op die rug, Land Rover, FlySafair, en Suidelike Paleis wat om die agterste soom van die kortbroek roteer. Tydens die Britse Leeus se 1903-toer na Suid-Afrika is die groen trui vir die eerste keer deur ’n Suid-Afrikaanse span gedra. Nadat hulle die eerste twee toetswedstryde in wit truie gespeel het, het Suid-Afrika in hul laaste toetswedstryd op Nuweland vir die eerste keer in ’n groen trui uitgedraf, wat by die Old Diocesan-klub geleen is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theroar.com.au/2016/09/08/great-history-green-gold-wallabies-springboks-jerseys/ |title=The great history of green and gold |publisher=Roar |author=Harry Jones |date=7 September 2016 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens hul eerste toer na die Britse Eilande in 1906–07 het Suid-Afrika in ’n groen trui met ’n wit kraag, blou broeke en blou sokkies gespeel; dié trui is by die Old Diocesan-klub geleen. Tydens die Suid-Afrikaanse toer na Ierland in 2006 het die Springbokke tydens hul toets teen Ierland in [[Dublin]] in ’n replika van die historiese trui uitgedraf om die eeufees van die eerste toer te herdenk.<ref name="stripvirish">{{en}} {{cite web |url=http://www.iol.co.za/index.php?click_id=18&art_id=vn20061105111240610C604962&set_id= |title=Boks to wear original strip against Irish |publisher=[[IOL]] |date=5 November 2006 |accessdate=21 Februarie 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090221035236/http://www.iol.co.za/index.php?click_id=18&art_id=vn20061105111240610C604962&set_id= |archive-date=21 Februarie 2009 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Toe die Australiese Wallabies in 1933 vir die eerste keer na Suid-Afrika getoer het, het die besoekers hemelblou truie gedra om verwarring te voorkom, omdat destyds albei spanne donkergroen truie gebruik het. Tydens die Australiese toer in 1953 het die Suid-Afrikaners tydens die toetswedstryde wit truie gedra. Tydens hul 1961-toer het die Wallabies in goue truie uitgedraf om verdere verwarring te vermy.<ref name="strip">{{en}} {{cite web |title=History of the ARU |url=http://rugby.com.au/about_the_aru/history_of_the_aru/history_of_the_aru,183.html |publisher=[[Rugby Australia]] |accessdate=19 Augustus 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060819163106/http://rugby.com.au/about_the_aru/history_of_the_aru/history_of_the_aru%2C183.html |archive-date=19 Augustus 2006 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 2017 het die Springbokke in Argentinië in ’n rooi wegtrui gespeel, dit was deel van ’n Asics-program tydens die seisoen waarin die Springbokke en [[Blitsbokke]] truie in al die kleure van die [[Vlag van Suid-Afrika|Suid-Afrikaanse vlag]] gedra het — die XV-span het in groen, wit en rooi truie gespeel, terwyl die sewesspan goud, blou en swart gedra het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.iol.co.za/sport/opinion/fans-seeing-red-but-not-everything-is-pure-about-springboks-10918098 |title=Fans seeing red, but not everything is pure about Springboks |publisher=Independent Online |author=Darryn Pollock |date=26 Augustus 2007 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Geel/goud en groen is die nasionale sportkleure van Suid-Afrika en word ook op die landsvlag gebruik.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.scielo.org.za/scielo.php?script=sci_arttext&pid=S0018-229X2011000100003 |title=Flagging the "new" South Africa, 1910–2010 |publisher=SciELO |accessdate=26 Maart 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326151411/http://www.scielo.org.za/scielo.php?pid=S0018-229X2011000100003&script=sci_arttext |archive-date=26 Maart 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die bynaam van die Springbokke het sy oorsprong ook in die 1906–07-toer na die Britse Eilande. Die [[springbok]] is deur die destydse kaptein [[Paul Roos]] as simbool gekies om te verhoed dat die Britse pers op sy beurt ’n simbool aan die Suid-Afrikaners toeken. Die kenteken was nie vir die wit span alleenlik nie – die springbok is in 1939 deur die eerste gekleurde span en in 1950 deur die eerste swart gebruik.<ref name="SymbolOfUnity">{{en}} {{cite web |url=https://www.independent.co.uk/news/world/africa/symbol-of-unity-the-springbok-vs-the-protea-770538.html?r=RSS |title=Symbol of unity: the Springbok vs the Protea |publisher=The Independent |author=Ian Evans |date=16 Januarie 2008 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Ná die einde van [[apartheid]] in 1992 is ’n krans van die [[koningsprotea]] by die kenteken bygevoeg. Nadat die ANC die verkiesings in 1994 gewen het, is die spannaam, anders as by die [[Proteas|Suid-Afrikaanse nasionale krieketspan]], nie in Proteas verander nie, deels te danke aan die destydse president [[Nelson Mandela]] se ingryping.<ref name="SymbolOfUnity" /><ref name="StrainsShow">{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/world/2007/oct/21/southafrica.rugbyleague |title=Strains show as nation cheers on the Boks |publisher=[[The Guardian]] |author=Ruaridh Nicoll |date=21 Oktober 2007 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In Desember 2008 het die SARU besluit om die Springboktrui te herontwerp en die protea na die linkerkant van die Springbokke se trui te skuif, soos op ander truie van Suid-Afrikaanse nasionale spanne, en die springbok na die regterkant van die trui.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.sarugby.net/component/supersportcontent/6777?view=news |title=Springbok badge to move to right |publisher=[[Suid-Afrikaanse Rugbyunie]] |date=1 Desember 2008 |accessdate=10 Desember 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151210012823/http://www.sarugby.net/component/supersportcontent/6777?view=news |archive-date=10 Desember 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die nuwe trui is tydens die Britse en Ierse Leeus se 2009-toer na Suid-Afrika gebruik.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.sarugby.net/component/supersportcontent/6803?view=news |title=New Springbok jersey to be launched in time for British & Irish Lions tour |publisher=[[Suid-Afrikaanse Rugbyunie]] |date=21 Januarie 2009 |accessdate=20 November 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151120215631/http://www.sarugby.net/component/supersportcontent/6803?view=news |archive-date=20 November 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die span se gelukbringer is ’n springbok en dra die bynaam “Bokkie”. == Truiverskaffers en -borge == [[Lêer:After Wikimania 2018, Cape Town (P1060095).jpg|duimnael|Springboktrui (2018) in Kaapstad met MTN as hoofborg]] Sedert Suid-Afrika se hertoelating by internasionale sportbyeenkomste in 1992 het die volgende truiverskaffers en -borge verskyn: {| class="wikitable" ! Tydperk !! Verskaffer !! Borg |- | 1992–1996 | Cotton Traders | [[Suid-Afrikaanse Brouerye|Lion Lager]] |- | 1996–1999 | rowspan=2| [[Nike (maatskappy)|Nike]] | ''Geen truiborg'' |- | 2000–2003 | rowspan=3|[[Castle Lager]] |- | 2004 midjaarrugbytoetsreeks | ''Geen truiverskaffer'' |- | [[2004-Drienasiesreeks]] | rowspan=3| [[Canterbury of New Zealand|Canterbury]] |- | Desember 2004–2010 | [[SASOL]] |- | 2011–2013 | rowspan=2|[[Barclays Afrika Groep|Absa]] |- | 2014–2015 | rowspan="3" | [[Asics]] |- | 2016 midjaarrugbytoetsreeks | Blue Label Telecoms |- | 2017–2023 | rowspan="3" | [[MTN]] |- | sedert 2023 | [[Nike (maatskappy)|Nike]] |} == Tuisstadions == [[Lêer:South-africa rugby wc 1995.png|duimnael|links|Stadions in Suid-Afrika tydens die Rugbywêreldbeker 1995]] {{Location map+ |Suid-Afrika |caption=Kaart van Suid-Afrika se huidige tuisstadions |places= {{Location map~ |Suid-Afrika |label={{nowrap|[[Loftus Versfeld]]}} |position=top |mark=Red pog.svg |marksize=5 |lat_deg=-25 |lat_min=-45 |lat_sec=-12 |lon_deg=28 |lon_min=13 |lon_sec=22 }} {{Location map~ |Suid-Afrika |label=[[Nuwelandstadion|Nuweland]] |position=bottom |mark=Red pog.svg |marksize=5 |lat_deg=-33 |lat_min=-58 |lat_sec=-14 |lon_deg=18 |lon_min=28 |lon_sec=6 }} {{Location map~ |Suid-Afrika |label={{nowrap|[[Kings Park-stadion|Kings Park]]}} |position=bottom |mark=Red pog.svg |marksize=5 |lat_deg=-29 |lat_min=-49 |lat_sec=-30 |lon_deg=31 |lon_min=1 |lon_sec=47 }} {{Location map~ |Suid-Afrika |label={{nowrap|[[Vrystaatstadion]]}} |position=top |mark=Red pog.svg |marksize=5 |lat_deg=-29 |lat_min=-7 |lat_sec=-2 |lon_deg=26 |lon_min=12 |lon_sec=32 }} {{Location map~ |Suid-Afrika |label={{nowrap|[[Nelson Mandelabaaistadion|Nelson Mandelabaai]]}} |position=bottom |mark=Red pog.svg |marksize=5 |lat_deg=-33 |lat_min=-56 |lat_sec=-16 |lon_deg=25 |lon_min=35 |lon_sec=56 }} {{Location map~ |Suid-Afrika |label=[[Ellispark-stadion|Ellispark]] |position=bottom |mark=Red pog.svg |marksize=5 |lat_deg=-26 |lat_min=-11 |lat_sec=-51 |lon_deg=28 |lon_min=3 |lon_sec=39 }} }} Net soos ander vername rugbylande soos Argentinië, Australië, Frankryk en Nieu-Seeland beskik Suid-Afrika oor geen amptelike tuisstadion vir sy nasionale span nie. Die Springbokke span vir hul toetswedstryde eerder ’n verskeidenheid stadions dwarsdeur Suid-Afrika in. [[Ellispark-stadion|Ellispark]] in [[Johannesburg]] met sowat 60&nbsp;000 sitplekke was die hoofstadion gedurende die [[Rugbywêreldbeker 1995]],<ref name="EllisHistory">{{en}} {{cite web| url=http://www.ellispark.co.za/Content.aspx?Page=24&Menu=24 |title=The History of Ellis Park |publisher=ellispark.co.za |accessdate=16 Maart 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070316143833/http://www.ellispark.co.za/Content.aspx?Page=24&Menu=24 |archive-date=16 Maart 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> waar die Springbokke die All Blacks in die eindstryd verslaan het. Ander gereelde stadions vir toetswedstryde sluit in [[Pretoria]] se [[Loftus Versfeld]], [[Nuwelandstadion|Nuweland]] in [[Kaapstad]], [[Kings Park-stadion|Kings Park]] in [[Durban]], [[Vrystaatstadion]] in [[Bloemfontein]] en [[Nelson Mandelabaaistadion]] in [[Gqeberha|Port Elizabeth]].<ref name="PickAndGo">{{en}} {{cite web |url=http://www.lassen.co.nz/pickandgo.php |publisher=lassen.co.nz |title=Pick and go: Test match results database |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die Springbokke het op 21 Augustus 2010 hul eerste toetswedstryd op [[ENB-stadion|Sokkerstad]] gespeel, ’n [[2010-Drienasiesreeks|Drienasieswedstryd]] teen Nieu-Seeland.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sport24.co.za/Rugby/NZ-SA-to-meet-in-Soweto-20100702 |publisher=Nuus24 |title=NZ, SA to meet in Soweto |date=2 Julie 2010 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Ander stadions wat al vir toetswedstryde gebruik is, sluit in [[Buffalo City-stadion]] in [[Oos-Londen]], die [[Royal Bafokeng-stadion]] net buite [[Rustenburg]], [[Mbombela-stadion]] in [[Nelspruit]] en die [[Pumastadion]] in [[Witbank]]. Tydens die Rugbywêreldbeker 1995 is ook die [[Boet Erasmus-stadion]] in Port Elizabeth, die [[Olympia-park]] in Rustenburg en die [[Danie Craven-stadion]] in [[Stellenbosch]] vir wedstryde gebruik. Oorspronklik is ook wedstryde in [[Brakpan]], [[Germiston]], [[Pietermaritzburg]], [[Potchefstroom]] en [[Witbank]] beplan, maar dié wedstryde is na ander plekke verskuif. Suid-Afrika se eerste toetswedstryd is in 1891 op Port Elizabeth se [[St. Georgespark, Port Elizabeth|St. Georgespark]] gespeel.<ref name="GeorgePark">{{en}} {{cite web |url=http://stgeorgespark.nmmu.ac.za/ |title=St George's Park History |publisher=stgeorgespark.nmmu.ac.za |author1=Ivor Markman |author2=Debbie Derry |accessdate=5 Mei 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200505035139/http://stgeorgespark.nmmu.ac.za/ |archive-date=5 Mei 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Ellispark is in 1928 opgerig en het in 1955 ’n rekordskare van 100&nbsp;000 toeskouers tydens die wedstryd tussen Suid-Afrika en die Britse en Ierse Leeus gehuisves.<ref name="EllisHistory" /> Die Springbokke het glo ’n goeie vertoning teen besoekende spanne wanneer hulle op die [[Hoëveld]] speel.<ref name="Lions2009">{{en}} {{cite web |url=http://www.news24.com/News24/Sport/Rugby/0,,2-9-838_2224190,00.html |title=Lions tour itinerary leaked |publisher=[[Nuus24]] |date=22 November 2007 |accessdate=14 Februarie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071122155356/http://www.news24.com/News24/Sport/Rugby/0%2C%2C2-9-838_2224190%2C00.html |archive-date=22 November 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Wedstryde op Ellispark, Loftus Versfeld of Vodacompark laat vervolgens fisiese probleme opduik,<ref name="AltitudeEllis">{{en}} {{cite web |url=http://sport.iafrica.com/rugby/news/464846.htm |title=Altitude, Madiba spook Aus |publisher=sport.iafrica.com |date=25 Julie 2005 |accessdate=13 Februarie 2008}} {{dooie skakel}}</ref><ref name="AltitudeLoftus">{{en}} {{cite web |url=http://www.scrum.com/3305_16827.php |publisher=scrum.com |title=It's all in the mind games |date=27 Julie 2001 |accessdate=14 Februarie 2008}} {{dooie skakel}}</ref> en beïnvloed ’n wedstryd op ’n aantal ander maniere, soos die bal wat verder rol indien hy geskop word.<ref name="altitude">{{en}} {{cite web |url=http://www.world.rugby.com.au/aru_shared/news/imported_-_old_site/2002_august/wallabies_focus_on_upsetting_springboks_14472,6467.html |title=Wallabies Focus on Upsetting Springboks |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=23 Maart 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070323022150/http://www.world.rugby.com.au/aru_shared/news/imported_-_old_site/2002_august/wallabies_focus_on_upsetting_springboks_14472%2C6467.html |archive-date=23 Maart 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Deskundiges is nie eens nie of besoekende spanne se tradisioneel swak vertonings direk verband hou met die hoogte bo seespieël en ’n fisiese uitdaging as gevolg daarvan of dit eerder ’n saak van hul gemoedstoestand is.<ref name="AltitudeLoftus" /> == Toetswedstryde == [[Lêer:South Africa IRB World Rankings.png|duimnael|400px|Suid-Afrika se plek op [[Wêreldrugby]] se ranglys vanaf 10 Oktober 2003 tot op hede]] Die Springbokke het teen byna elke teenstander ’n positiewe wenrekord; slegs teen die Nieu-Seelandse All Blacks is hul wenrekord negatief. Suid-Afrika het 374 van sy 583 toetswedstryde gewen, ’n wenrekord van 64,15%.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=team;team=5;template=results;type=team;view=opposition |title=International Rugby Union Statistics – South Africa |publisher=ESPNscrum |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Daarmee is die Springbokke een van die mees suksesvolle nasionale rugbyspanne. Hul hoogste oorwinning het die Springbokke op 11 Juli 2005 met 134–3 teen Uruguay aangeteken,<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=difference;team=5;template=results;type=team;view=match |title=Points difference (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> hul ergste nederlaag was op 16 September 2017 met 0–57 teen Nieu-Seeland.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=difference;orderbyad=reverse;team=5;template=results;type=team;view=match |title=Points difference (reverse) |publisher=ESPNscrum |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Suid-Afrika se statistieke in toetswedstryde teen al die lande, in alfabetiese volgorde, is soos volg (korrek teen September 2026): {| class="sortable wikitable" ! Teenstander ! Gespeel ! Gewen ! Verloor ! Gelykop ! % Gewen |- bgcolor="#d0ffd0" align="center" |- | {{ARGru}} || 41 || 36 || 4 || 1 || 87,80 |- | {{AUSru}} || 97 || 53 || 41 || 3 || 54,64 |- | {{geenvlag|[[Britse Barbarians|Barbarians]]}} || 8 || 3 || 4 || 1 || 37,50 |- | {{BILru}} || 49 || 25 || 18 || 6 || 51,02 |- | {{ENGru}} || 48 || 30 || 16 || 2 || 62,50 |- | {{FIJru}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{FRAru}} || 47 || 29 || 12 || 6 || 61,70 |- | {{GEOru}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{IRLru}} || 31 || 20 || 10 || 1 || 64,52 |- | {{ITAru}} || 19 || 18 || 1 || 0 || 94,74 |- | {{JPNru}} || 4 || 3 || 1 || 0 || 75,00 |- | {{CANru}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{NAMru}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{NZLru}} || 114 || 46 || 64 || 4 || 40,35 |- | [[Lêer:Flag of rugby Pacific Islanders.svg|24px|raam]] Pasifiese Eilanders || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{PORru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{ROMru}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{SAMru}} || 9 || 9 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{SCOru}} || 31 || 26 || 5 || 0 || 83,87 |- | {{ESPru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | [[Lêer:Flag sudamerica xv 1980.jpg|24px|raam]] [[Suid-Amerikaanse Jaguares]] || 8 || 7 || 1 || 0 || 87,50 |- | {{TGAru}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{URUru}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{USAru}} || 4 || 4 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{WALru}} || 45 || 37 || 7 || 1 || 82,22 |- | {{geenvlag|Wêreld XV}} || 5 || 5 || 0 || 0 || 100,00 |- class="sortbottom" ! Algeheel || 583 || 374 || 184 || 25 || 64,15 |} Wedstryde teen verskeie saamgestelde spanne tydens oorsese toere van die amateurtydperk en die deur [[Nieu-Seeland Rugby]] nieerkende wedstryde teen die Nieu-Seelandse Kavaliers is nie in die lys ingesluit nie. Wedstryde teen die [[Waratahs (Superrugbyspan)|Nieu-Suid-Walliese Waratahs]] (1920–1928) word deur die [[Suid-Afrikaanse Rugbyunie]] ook nie as sulks erken nie. == Wedywering met ander nasionale spanne == === Noordelike Halfrond === Net soos die ander rugbylande van die Suidelike Halfrond handhaaf Suid-Afrika ’n wedywering met die nasionale spanne van die Noordelike Halfrond. Net só het Suid-Afrika tydens twee van sy eindstrydverskynings teen Engeland te staan gekom (in 2007 en 2019), wat hulle albei kon wen. Sedert 2007 ding Suid-Afrika en Wallis mee om die [[Prins William-beker]] (genoem na [[William, Prins van Wallis|prins William]]).<ref name="Part Two">{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/story/84879.html |title=The Scrum.com trophy guide – Part Two |publisher=ESPNscrum |date=5 November 2008 |accessdate=13 Mei 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230513190101/http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/story/84879.html |archive-date=13 Mei 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> === Nieu-Seeland === [[Lêer:1981-springbok-tour-auckland-1.jpg|duimnael|Die All Blacks se 1981-toetswedstryd teen die Springbokke in Auckland moes agter doringdraad plaasvind en is deur betogings begelei]] Sedert die eerste ontmoeting in 1921 op Nieu-Seelandse bodem handhaaf die Springbokke en die All Blacks, wat albei as die beste nasionale rugbyspanne wêreldwyd beskou word, ’n intensiewe wedywering. Reeds destyds is albei spanne as die bestes beskou, wat deur die gelykopuitslag van die eerste toetsreeks bevestig is. Die tweede toetsreeks tydens die teenbesoek van 1928 in Suid-Afrika het ook in ’n gelykopuitslag geëindig. In 1937 het die Springbokke daarin geslaag om in Nieu-Seeland ’n toetsreeks teen die All Blacks te wen. In 1949 het die Springbokke die tuisreeks teen die All Blacks met ’n negatiewe rekord vir die Nieu-Seelanders, wat vandag nog bestaan, gewen. In 1956 het die All Blacks egter die tuisreeks teen die Springbokke gewen. In 1960 was die Springbokke weer tydens die tuisreeks teen die All Blacks suksesvol; dié toer word egter vir politieke rusies as vir sportiewe suksesse onthou. Daarna is die wedersydse toetsreekse veral deur die Suid-Afrikaanse apartheidsbeleid en die gepaardgaande twis oor die All Blacks se Māorispelers gekenmerk. Tot in die 1980’s is onderlinge toere onderneem, maar hulle het veral politieke weerstand van anti-apartheidsaktiviste ontlok en is vervolgens deur proteste van ander lande begelei. Die Nieu-Seelandse regering se vashou aan die 1976-toer na Suid-Afrika en die Internasionale Olimpiese Komitee se weiering (rugby was destyds nie ’n Olimpiese sportsoort nie) om Nieu-Seeland ná proteste deur Afrikalande van die [[Olimpiese Somerspele 1976]] te skors het tot die boikot van dié Olimpiese Spele deur 30 oorwegend Afrikalande gelei.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cbc.ca/sports/olympics-summer/african-nations-boycott-costly-montreal-games-1.770807 |title=African nations boycott costly Montreal Games |publisher=Canadian Broadcasting Corporation |date=7 Augustus 2009 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Eers ná die einde van die apartheidsbewind in Suid-Afrika het die onderlinge wedywering genormaliseer. Tot vandag toe het die Springbokke slegs teen die All Blacks ’n negatiewe wenrekord.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.investec.com/en_za/sponsorships/rugby/all-blacks-vs-springboks-the-greatest-sports-rivalry.html |title=Springboks vs the All Blacks – The Great Rivalry |publisher=Investec |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.allblacks.com/news/a-rivalry-in-numbers-all-blacks-vs-south-africa |title=A Rivalry in Numbers: All Blacks vs South Africa |publisher=All Blacks |date=23 Julie 2019 |accessdate=4 Oktober 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221004192056/https://www.allblacks.com/news/a-rivalry-in-numbers-all-blacks-vs-south-africa |archive-date=4 Oktober 2022 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die wedywering sluit intussen ook die rugbywêreldbekertoernooie in, aangesien beide die All Blacks en die Springbokke die enigste nasionale rugbyspanne was wat die Webb Ellis-beker al drie keer omhoog kon hou. In 2023 het die Springbokke die eerste span geword wat die toernooi vir ’n vierde keer kon wen (gedurende altesaam tien rugbywêreldbekertoernooie). Albei spanne het tot dusver tydens ses rugbywêreldbekertoernooie ontmoet, waarvan die All Blacks en die Springbokke drie wedstryde elk kon wen. Die Springbokke se belangrikste oorwinnings was die 1995-eindstryd, toe hulle met 15–12 in ekstra tyd gewen het, en die 2023-eindstryd, wat hulle met 12–11 kon wen. Sedert 1996 ontmoet albei spanne tydens die jaarlikse Drienasiesreeks, sedert 2012 die Rugbykampioenskap. Tydens die [[2017-Rugbykampioenskapreeks]] moes die Springbokke hul (tot dusver) ergste nederlaag verduur: 0–57 teen die All Blacks.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://super.rugby/therugbychampionship/news/rampant-all-blacks-blow-springboks-away/ |title=Rampant All Blacks blow Springboks away |publisher=Super Rugby |date=17 Augustus 2017 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens die [[2025-Rugbykampioenskapreeks]] het die Springbokke op hul beurt die All Blacks hul ergste nederlaag in dié tyd toegedien: 10–43. As gevolg van die Springbokke se geskiedenis as ’n suiwer “wit” span het baie Suid-Afrikaners, wat destyds onder die rassistiese diskriminasie gely het, die All Blacks pleks van die Springbokke ondersteun, ook oor generasies heen. Dit het sy oorsprong in apartheid, toe anti-apartheidsaktiviste by elke geleentheid die teenstander van die Springbokke as ’n soort weerstand teen apartheid en sy simbole ondersteun het. Ná die einde van apartheid is hierdie gedrag deur ander Suid-Afrikaners egter as “onpatrioties” en “verraad” bestempel. Sedert die oorwinnings van ’n span toenemend saamgestel uit “swart”, “wit” en “bruin” spelers (sedert die Rugbywêreldbeker 1995), asook herstrukturering in die bestuurspan kon al hoe meer Suid-Afrikaners van alle etniese agtergronde hulself met die nasionale rugbyspan identifiseer, en om hierdie rede het die ondersteuning vir die All Blacks of ander spanne gekwyn.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://theconversation.com/cape-crusaders-why-some-south-africans-still-support-the-kiwis-not-the-springboks-87207 |title=Cape Crusaders: why some South Africans (still) support the Kiwis, not the Springboks |publisher=The Conversation |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> == Rekords == === Wêreldbekerrekord === [[Lêer:Rugby World Cup Trophy.JPG|duimnael|upright|Suid-Afrika het in 1995, 2007, 2019 en 2023 die [[Webb Ellis-beker]] omhoog gehou]] Alhoewel die Springbokke as gevolg van apartheid die eerste twee wêreldbekertoernooie misgeloop het, het hulle die Webb Ellis-beker, die trofee waarom tydens die vierjaarlikse rugbywêreldbekertoernooi meegeding word, reeds vier keer verower: tydens die derde toernooi tuis in 1995, 2007 in Frankryk en 2019 in Japan. Daarmee het die Springbokke die tweede span geword wat dié toernooi drie keer gewen het. In 1999 en in 2015 is hulle in die halfeindstryd uitgeskakel, maar het die daaropvolgende klein finale om die derde plek gewen. In 2003 en in 2011 is hulle reeds in die kwarteindstryd uitgeskakel, tot dusver hul swakste uitslag tydens ’n wêreldbekertoernooi. {| class="wikitable" ! Jaar !! Uitslag |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1987|1987]] || Geen deelname |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]] || Geen deelname |- style="background:#F7F6A8;" | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]] || '''Kampioen''' |- style="background:#FFDAB9;" | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]] || Derde plek |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]] || Kwarteindrondte |- style="background:#F7F6A8;" | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]] || '''Kampioen''' |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] || Kwarteindrondte |- style="background:#FFDAB9;" | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]] || Derde plek |- style="background:#F7F6A8;" | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] || '''Kampioen''' |- style="background:#F7F6A8;" | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2023|2023]] || '''Kampioen''' |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2027|2027]] || ''gekwalifiseer'' |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2031|2031]] || {{n.v.t.}} |} === Drienasies/Rugbykampioenskap === Suid-Afrika se enigste jaarlikse toernooi is die Rugbykampioenskap (voorheen die Drienasies), waar hulle teen drie ander lande van die Suidelike Halfrond speel: Australië en Nieu-Seeland sedert 1996; Argentinië het in 2012 by dié toernooi aangesluit. Suid-Afrika het die toernooi tot dusver ses keer gewen: in [[1998-Drienasiesreeks|1998]], [[2004-Drienasiesreeks|2004]], [[2005-Drienasiesreeks|2005]], [[2019-Rugbykampioenskapreeks|2019]], [[2024-Rugbykampioenskapreeks|2024]] en [[2025-Rugbykampioenskapreeks|2025]]. As deel van die Rugbykampioenskap ding die Springbokke sedert 2000 met die Wallabies om die [[Mandela Uitdaagplaat]] en sedert 2004 met die All Blacks om die [[Vryheidsbeker]] mee.<ref name="Part Two" /> {{Drie-Nasiesrekord}} {{Die Rugbykampioenskap-rekord}} <small>Punte word soos volg toegeken: 4 punte vir ’n oorwinning, 2 punte vir ’n gelykopuitslag, 0 punte vir ’n nederlaag (saam met moontlike bonuspunte), 1 bonuspunt vir ten minste drie drieë meer as die teenstander, 1 bonuspunt vir ’n nederlaag met minder as sewe punte.</small> === Ander toetswedstryde === Gedurende die amateurtydperk het die Springbokke maandelange oorsese toere onderneem, waartydens hulle teen ander nasionale spanne, plaaslike saamgestelde spanne en klubspanne gespeel het. Eweneens het oorsese spanne na Suid-Afrika getoer. Die Springbokke het al vier keer ’n Grand Slam behaal, d.w.s. ’n oorwinning oor die vier Tuisnasies Engeland, Ierland, Skotland en Wallis tydens dieselfde toer (die Grand Slam-toere was in 1912/13, 1931/32, 1951/52 en 1960/61). Teen die jaar 2000 het die oorsese toere volgens die ou tradisie tot ’n einde gekom, aangesien die professionalisering van die rugbyspel te min tyd vir toere oorlaat (’n uitsondering is die [[Britse en Ierse Leeus]] se vierjaarlikse toere). Deesdae is toetswedstryde teen die spanne van die Noordelike Halfrond tweekeer per jaar moontlik. Gedurende Juniemaand se [[midjaarrugbytoetsreeks]] vertrek Europese spanne na Suid-Afrika en gedurende Novembermaand se [[eindjaarrugbytoetsreeks]] reis die Springbokke na Europa. As deel daarvan ding die Springbokke sedert 2007 met Wallis om die Prins William-beker (genoem na [[William, Prins van Wallis|prins William]]) mee.<ref name="Part Two" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.principalitystadium.wales/2008/02/08/prince-william-cup-to-go-on-display/ |title=Prince William Cup to go on display |publisher=[[Millennium-stadion]] |date=8 Februarie 2008 |accessdate=5 September 2023}}</ref> Sedert 2021 ding die Springbokke met die Britse en Ierse Leeus mee om die Lions Series-trofee wat aan die wenner van elke vierjaarlikse Leeus-reeks oorhandig word.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lionsrugby.com/en/news/lions-and-springboks-to-play-for-new-tour-trophy-created-by-thomas-lyte |title=Lions and Springboks to play for new Tour trophy created by Thomas Lyte |publisher=[[Britse en Ierse Leeus]] |date=4 Mei 2021 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> == Spelers == === Huidige span === Die volgende spelers het die Springbokspan gevorm tydens die [[2025-Rugbykampioenskapreeks]]:<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sarugby.co.za/news-features/articles/2025/07/23/erasmus-names-squad-for-australia-leg-of-the-castle-lager-rugby-championship |title=Erasmus names Springbok squad for Australia Tests |publisher=[[Suid-Afrikaanse Rugbyunie]] |date=23 Julie 2025 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> {| | valign="top"| {| class="wikitable" |+ Agterspelers |- ! Speler !! Posisie !! Klub !! Toetswedstryde |- | [[Cobus Reinach]] || [[Skrumskakel]] || [[Montpellier Hérault Rugby|Montpellier]] || align=center | {{0}}40 |- | [[Morné van den Berg]] || Skrumskakel || [[Lions (Verenigde Rugbykampioenskap)|Lions]] || align=center | {{0|00}}3 |- | [[Grant Williams]] || Skrumskakel || [[Sharks (Verenigde Rugbykampioenskap)|Sharks]] || align=center | {{0}}19 |- | [[Sacha Feinberg-Mngomezulu]] || [[Losskakel]] || [[Stormers (Verenigde Rugbykampioenskap)|Stormers]] || align=center | {{0}}10 |- | [[Manie Libbok]] || Losskakel || [[Stormers (Verenigde Rugbykampioenskap)|Stormers]] || align=center | {{0}}20 |- | [[Handré Pollard]] || Losskakel || [[Leicester Tigers]] || align=center | {{0}}82 |- | [[Damian Willemse]] || Losskakel || [[Stormers (Verenigde Rugbykampioenskap)|Stormers]] || align=center | {{0}}41 |- | [[Damian de Allende]] || [[Senter]] || [[Panasonic Wild Knights]] || align=center | {{0}}89 |- | [[André Esterhuizen]] || Senter || [[Sharks (Verenigde Rugbykampioenskap)|Sharks]] || align=center | {{0}}20 |- | [[Ethan Hooker]] || Senter || [[Sharks (Verenigde Rugbykampioenskap)|Sharks]] || align=center | {{0|00}}1 |- | [[Jesse Kriel]] || Senter || [[Yokohama Canon Eagles]] || align=center | {{0}}80 |- | [[Kurt-Lee Arendse]] || [[Vleuel]] || [[Bulls (Verenigde Rugbykampioenskap)|Bulls]] || align=center | {{0}}26 |- | [[Cheslin Kolbe]] || Vleuel || [[Tokyo Sungoliath]] || align=center | {{0}}41 |- | [[Canan Moodie]] || Vleuel || [[Bulls (Verenigde Rugbykampioenskap)|Bulls]] || align=center | {{0}}14 |- | [[Edwill van der Merwe]] || Vleuel || [[Lions (Verenigde Rugbykampioenskap)|Lions]] || align=center | {{0|00}}3 |- | [[Aphelele Fassi]] || [[Heelagter]] || [[Sharks (Verenigde Rugbykampioenskap)|Sharks]] || align=center | {{0}}12 |- | [[Willie le Roux]] || Heelagter || [[Bulls (Verenigde Rugbykampioenskap)|Bulls]] || align=center | 100 |} | | valign="top" | {| class="wikitable" |+ Voorspelers |- ! Speler !! Posisie !! Klub !! Toetswedstryde |- | [[Malcolm Marx]] || [[Haker]] || [[Kubota Spears]] || align=center | {{0}}78 |- | [[Bongi Mbonambi]] || Haker || [[Sharks (Verenigde Rugbykampioenskap)|Sharks]] || align=center | {{0}}79 |- | [[Marnus van der Merwe]] || Haker || [[Scarlets]] || align=center | {{0|00}}1 |- | [[Vincent Koch]] || [[Stut]] || [[Sharks (Verenigde Rugbykampioenskap)|Sharks]] || align=center | {{0}}63 |- | [[Wilco Louw]] || Stut || [[Bulls (Verenigde Rugbykampioenskap)|Bulls]] || align=center | {{0}}18 |- | [[Ox Nché]] || Stut || [[Sharks (Verenigde Rugbykampioenskap)|Sharks]] || align=center | {{0}}41 |- | [[Asenathi Ntlabakanye]] || Stut || [[Lions (Verenigde Rugbykampioenskap)|Lions]] || align=center | {{0|00}}1 |- | [[Boan Venter]] || Stut || [[Edinburgh Rugby|Edinburgh]] || align=center | {{0|00}}1 |- | [[Jan-Hendrik Wessels]] || Stut || [[Bulls (Verenigde Rugbykampioenskap)|Bulls]] || align=center | {{0|00}}5 |- | [[Lood de Jager]] || [[Slot (rugby)|Slot]] || [[Panasonic Wild Knights]] || align=center | {{0}}67 |- | [[Jean-Luc du Preez]] || Slot || [[Union Bordeaux Bègles|Bordeaux]] || align=center | {{0}}14 |- | [[Eben Etzebeth]] || Slot || [[Sharks (Verenigde Rugbykampioenskap)|Sharks]] || align=center | 133 |- | [[Franco Mostert]] || Slot || [[Mie Honda Heat|Honda Heat]] || align=center | {{0}}79 |- | [[Ruan Nortjé]] || Slot || [[Bulls (Verenigde Rugbykampioenskap)|Bulls]] || align=center | {{0|00}}8 |- | [[RG Snyman]] || Slot || [[Leinster Rugby|Leinster]] || align=center | {{0}}42 |- | [[Pieter-Steph du Toit]] || [[Losvoorspeler]] || [[Toyota Verblitz]] || align=center | {{0}}88 |- | [[Siya Kolisi]] [[Lêer:Captain sports.svg|15px|Kaptein]] || Losvoorspeler || [[Sharks (Verenigde Rugbykampioenskap)|Sharks]] || align=center | {{0}}93 |- | [[Kwagga Smith]] || Losvoorspeler || [[Shizuoka Blue Revs]] || align=center | {{0}}53 |- | [[Marco van Staden]] || Losvoorspeler || [[Bulls (Verenigde Rugbykampioenskap)|Bulls]] || align=center | {{0}}27 |- | [[Cobus Wiese]] || Losvoorspeler || [[Bulls (Verenigde Rugbykampioenskap)|Bulls]] || align=center | {{0|00}}2 |} |} === Bekende spelers === [[Lêer:FairyHeatlie.jpg|duimnael|upright|Barry Heatlie]] [[Lêer:Rugby Naas Botha.jpg|duimnael|upright|Naas Botha (1987)]] [[Lêer:Capt.jpg|duimnael|upright|John Smit (2008)]] 14 voormalige Suid-Afrikaanse spelers is vir hul uitstekende prestasies in Wêreldrugby se Heldesaal opgeneem:<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/halloffame/inductees |title=Inductees |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> {| class="wikitable" ! Speler !! Posisie !! Inskrywing |- | [[Naas Botha]] || [[Losskakel]] || 2015 |- | [[Danie Craven]] || [[Skrumskakel]] || 2007 |- | [[Morné du Plessis]] || [[Agsteman]] || 2015 |- | [[Frik du Preez]] || [[Slot (rugby)|Slot]], [[Losvoorspeler]] || 2009 |- | [[Os du Randt]] || [[Stut]] || 2019 |- | [[Danie Gerber]] || [[Senter]] || 2015 |- | [[Bryan Habana]] || [[Vleuel]], [[Senter]] || 2023 |- | [[Barry Heatlie]] || [[Slot (rugby)|Slot]] || 2009 |- | [[Hennie Muller]] || [[Agsteman]] || 2015 |- | [[Bennie Osler]] || [[Losskakel]] || 2009 |- | [[Francois Pienaar]] || [[Losvoorspeler]] || 2011 |- | [[John Smit]] || [[Haker]], [[Stut]] || 2009 |- | [[Joel Stransky]] || [[Losskakel]] || 2026 |- | [[Joost van der Westhuizen]] || [[Skrumskakel]] || 2015 |} Daarbenewens is die twee wêreldkampioenafrigters [[Kitch Christie]] en [[Jake White]] asook oudpresident [[Nelson Mandela]] (vir sy invloed op die sport) ingeskryf.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/halloffame/inductees/706549 |title=Nelson Mandela – World Rugby – Hall of Fame |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> 25 spelers is tweeledige wêreldkampioene: Os du Randt (in 1995 en in 2007), [[François Steyn]] (in 2007 en in 2019), asook [[Damian de Allende]], [[Lukhanyo Am]], [[Faf de Klerk]], [[Pieter-Steph du Toit]], [[Eben Etzebeth]], [[Steven Kitshoff]], [[Vincent Koch]], [[Cheslin Kolbe]], [[Siya Kolisi]], [[Jesse Kriel]], [[Willie le Roux]], [[Frans Malherbe]], [[Makazole Mapimpi]], [[Malcolm Marx]], [[Bongi Mbonambi]], [[Franco Mostert]], [[Trevor Nyakane]], [[Handré Pollard]], [[Cobus Reinach]], [[Kwagga Smith]], [[RG Snyman]], [[Duane Vermeulen]] en [[Damian Willemse]] (almal in 2019 en 2023). [[Wêreldrugby]] het vier Springbokke as speler van die jaar benoem: [[Schalk Burger]] (in 2004), [[Bryan Habana]] (in 2007), [[Pieter-Steph du Toit]] (in 2019 en 2024) en [[Malcolm Marx]] (in 2025).<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/tournaments/awards/past-winners/ |title=World Rugby Awards Past Winners |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> === Spelerkeuring === Rugby was oor dekades heen ’n amateursport, waarvolgens die spelers hul geld met ’n beroep moes verdien en slegs van hul prestasies finansieel kon baat as hulle by rugby-league-spanne aangesluit het, waardeur hulle nie meer in aanmerking vir rugby union gekom het nie. Hierdie situasie het in 1995 verander, toe rugby union ’n professionele sport geword het. Vervolgens het baie Suid-Afrikaanse spelers kontrakte met Europese spanne onderteken, aangesien hulle in die Europese ligas hoër salarisse verdien het as tuis. ’n Aantal bekende Springbokke het in die buiteland gespeel, waaronder [[Naas Botha]] (Italië), [[Francois Pienaar]] (Engeland), [[Percy Montgomery]] (Wallis en Frankryk), [[Stefan Terblanche]] (Wallis), [[Butch James]] (Engeland), [[Victor Matfield]] (Frankryk) en [[John Smit]] (Frankryk). Die beheerliggaam het oor jare heen sulke spelers nie vir die nasionale span benoem nie. Dienooreenkomstig het die afrigter Jake White in 2004 verras, toe hy twee spelers wat buite Suid-Afrika gespeel het, vir die nasionale span benoem het: Percy Montgomery en [[Jaco van der Westhuyzen]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://mg.co.za/article/2004-05-17-shock-selections-in-whites-springbok-squad/ |title=Shock selections in White's Springbok squad |publisher=[[Mail & Guardian]] |author=Andrew Hollely |date=17 Mei 2004 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Te midde van voortdurende vertrek na Europa en ook na Japan, bestaan die risiko van permanente uitvloei aan talentvolle spelers, veral omdat, volgens Wêreldrugby se reëls, ’n ononderbroke verblyf van vyf jaar in die buiteland voldoende is om in aanmerking te kom vir ’n ander land se nasionale span (tot einde 2020 was dit drie jaar).<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/39868065 |title=World Rugby raises international eligibility period from three to five years |publisher=[[BBC]] |date=10 Mei 2017 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Sedert 1 Julie 2017 laat die Suid-Afrikaanse Rugbyunie spelers wat by ’n buitelandse klub aangesluit het, slegs toe om vir die Springbokke gekies te word indien hulle al meer as 30 toetswedstryde vir die Bokke gespeel het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sbs.com.au/news/springboks-to-tighten-selection-rules |title=Springboks to tighten selection rules |publisher=Special Broadcasting Service |date=4 Maart 2017 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> === Spelerstatistieke === [[Lêer:Victor Matfield.jpg|duimnael|upright|Victor Matfield (2006)]] [[Lêer:Habana, Bryan (Canon).jpg|duimnael|upright|Bryan Habana (2006)]] [[Lêer:Morné Steyn.jpg|duimnael|upright|Morné Steyn (2010)]] Vervolgens die belangrikste statistieke van Suid-Afrika se spelers. Die spelers wat met <nowiki>*</nowiki> gekenmerk is, is nog aktief en kan hul statistieke verbeter. <small>(Korrek teen Oktober 2025)</small> {| | {| class="wikitable" |+ Meeste toetswedstryde<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;team=5;template=results;type=player |title=Total matches played (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Toetswedstryde |- | {{0}}1 || [[Eben Etzebeth]] * || 2012–2025 || 138 |- | {{0}}2 || [[Victor Matfield]] || 2001–2015 || 127 |- | {{0}}3 || [[Bryan Habana]] || 2004–2016 || 124 |- | {{0}}4 || [[Tendai Mtawarira]] || 2008–2019 || 117 |- | {{0}}5 || [[John Smit]] || 2000–2011 || 111 |- | {{0}}6 || [[Jean de Villiers]] || 2002–2015 || 109 |- | {{0}}7 || [[Percy Montgomery]] || 1997–2008 || 102 |- | {{0}}8 || [[Willie le Roux]] * || 2013–2025 || 101 |- | {{0}}9 || [[Siya Kolisi]] * || 2013–2025 || {{0}}98 |- | 10 || colspan=3 | Twee spelers met 93 toetswedstryde elk |} | {| class="wikitable" |+ Meeste toetswedstryde as kaptein<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?captain=1;class=1;filter=advanced;orderby=matches;team=5;template=results;type=player |title=Total matches played as captain (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Toetswedstryde |- | {{0}}1 || [[John Smit]] || 2003–2011 || 83 |- | {{0}}2 || [[Siya Kolisi]] * || 2018–2025 || 66 |- | {{0}}3 || [[Jean de Villiers]] || 2012–2015 || 37 |- | {{0}}4 || [[Gary Teichmann]] || 1995–1999 || 36 |- | {{0}}5 || [[Francois Pienaar]] || 1993–1996 || 29 |- | {{0}}6 || [[Victor Matfield]] || 2007–2015 || 27 |- | {{0}}7 || [[Dawie de Villiers]] || 1965–1970 || 22 |- | {{0}}8 || [[Corné Krige]] || 1999–2003 || 18 |- | {{0}}9 || [[André Vos]] || 1999–2001 || 16 |- | 10 || [[Morné du Plessis]] || 1975–1980 || 15 |} |- | {| class="wikitable" |+ Meeste punte aangeteken<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=points;team=5;template=results;type=player |title=Total points scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Punte |- | {{0}}1 || [[Percy Montgomery]] || 1997–2008 || 893 |- | {{0}}2 || [[Handré Pollard]] * || 2014–2025 || 815 |- | {{0}}3 || [[Morné Steyn]] || 2009–2021 || 742 |- | {{0}}4 || [[Bryan Habana]] || 2004–2016 || 335 |- | {{0}}5 || [[Elton Jantjies]] || 2012–2022 || 331 |- | {{0}}6 || [[Naas Botha]] || 1980–1992 || 312 |- | {{0}}7 || [[Joel Stransky]] || 1993–1996 || 240 |- | {{0}}8 || [[Braam van Straaten]] || 1999–2001 || 221 |- | {{0}}9 || [[Joost van der Westhuizen]] || 1993–2003 || 190 |- | 10 || [[Jannie de Beer]] || 1997–1999 || 181 |} | {| class="wikitable" |+ Meeste drieë gedruk<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=tries;team=5;template=results;type=player |title=Total tries scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Drieë |- | {{0}}1 || [[Bryan Habana]] || 2004–2016 || 67 |- | {{0}}2 || [[Joost van der Westhuizen]] || 1993–2003 || 38 |- | {{0}}3 || [[Makazole Mapimpi]] * || 2018–2025 || 33 |- | {{0}}4 || [[Jaque Fourie]] || 2003–2013 || 32 |- | {{0}}5 || [[Jean de Villiers]] || 2012–2015 || 27 |- | {{0}}6 || [[Malcolm Marx]] * || 2016–2025 || 26 |- | {{0}}7 || [[Breyton Paulse]] || 1999–2007 || 26 |- | {{0}}8 || [[Percy Montgomery]] || 1997–2008 || 25 |- | {{0}}9 || [[JP Pietersen]] || 2006–2016 || 24 |- | 10 || colspan=3 | Drie spelers met 21 drieë elk |} |} == Afrigters == {{Hoofartikel|Springbokafrigters}} [[Lêer:Danie Craven 1956b.jpg|duimnael|upright|Danie Craven (1956)]] [[Lêer:Man of the moment Jake White.jpg|duimnael|upright|Jake White wys die William Webb Ellis-beker wat deur die Springbokspan as wenner van die Wêreldbekertoernooi van 2007 omhoog gehou is]] [[Lêer:Peter de Villiers.jpg|duimnael|upright|Peter de Villiers (2011)]] Aangesien die definisie en rol van afrigters tot die besoek van die All Blacks in 1949 baie uiteenlopend was, bevat die volgende tabel slegs afrigters wat sedertdien benoem is. Sedert die begin af was al die Springbokke se afrigters Suid-Afrikaners. {| class="wikitable" ! Naam !! Tydperk !! % Gewen |- | [[Danie Craven]] || 1949–1956 || 74 |- | [[Basil Kenyon]] || 1958 || 0 |- | [[Hennie Muller]] || 1960–1961, 1963, 1965 || 44 |- | [[Boy Louw]] || 1960–1961, 1965 || 67 |- | [[Izak van Heerden (rugbyafrigter)|Izak van Heerden]] || 1962 || 75 |- | [[Felix du Plessis]] || 1964 || 100 |- | [[Ian Kirkpatrick]] || 1967, 1974 || 60 |- | [[Avril Malan]] || 1969–1970 || 50 |- | [[Johan Claassen]] || 1964, 1970–1974 || 50 |- | [[Nelie Smith]] || 1980–1981 || 80 |- | [[Cecil Moss]] || 1982–1989 || 83 |- | [[John Williams (rugbyafrigter)|John Williams]] || 1992 || 20 |- | [[Ian McIntosh]] || 1993–1994 || 33 |- | [[Kitch Christie]] || 1994–1996 || 100 |- | [[André Markgraaff]] || 1996 || 61 |- | [[Carel du Plessis]] || 1997 || 37 |- | [[Nick Mallett]] || 1997–2000 || 71 |- | [[Harry Viljoen]] || 2000–2002 || 53 |- | [[Rudolf Straeuli]] || 2002–2003 || 52 |- | [[Jake White]] || 2004–2007 || 67 |- | [[Peter de Villiers]] || 2008–2011 || 62 |- | [[Heyneke Meyer]] || 2012–2015 || 67 |- | [[Allister Coetzee]] || 2016–2018 || 47 |- | [[Rassie Erasmus]] || 2018–2019 || 63 |- | [[Jacques Nienaber]] || 2020–2023 || 69 |- | [[Rassie Erasmus]] || sedert 2024 || 77 |} == Toekennings == Die Italiaanse sporttydskrif ''Gazzetta dello Sport'' het die Springbokke in 2007 as “wêreldspan van die jaar” aangewys. Die Internasionale Rugbyraad, sedert 2014 Wêreldrugby, het die Springbokke vier keer as “span van die jaar” benoem (in 2004, 2007, 2009 en 2019). Die Springbokke het ook twee keer die Laureus Wêreldsporttoekennings as “span van die jaar” ontvang (in 2008 en 2020).<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.laureus.com/world-sports-awards/2008 |title=Laureus World Sports Awards 2008 |publisher=Laureus Wêreldsporttoekennings |date=2008 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.laureus.com/world-sports-awards/2020 |title=Laureus World Sports Awards 2020 |publisher=Laureus Wêreldsporttoekennings |date=2020 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> == Kulturele invloed == === Rolprente === Die Springbokke speel ’n sentrale rol in die Amerikaanse 2009-rolprent ''Invictus''. Die rolprent, wat op die boek ''Playing the Enemy'' van John Carlin gebaseer is, beskryf hoe die destydse Suid-Afrikaanse president Nelson Mandela die rugbywêreldbekertoernooi gebruik het om die Suid-Afrikaanse samelewing, wat kort tevore nog weens apartheid erg verdeeld was, met hulp van die Springbokke oor die politiesgemotiveerde verdeling heen verenig het. Die regie is behartig deur [[Clint Eastwood]], die hoofrolle is [[Morgan Freeman]] as Nelson Mandela en [[Matt Damon]] as spankaptein [[Francois Pienaar]]. Die Suid-Afrikaanse 2016-rolprent ''[[Modder en bloed]]'' handel oor die benadering van rugby in die krygsgevangenekamp op die Britse eiland [[Sint Helena]] tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]]. Die Suid-Afrikaanse musikant en akteur [[Bok van Blerk]] speel die rol as Boerbevelvoerder [[Gideon Scheepers]]. Die protagonis Willem Morkel is op die rugbyspeler Sommie Morkel gebaseer, wat in 1906 in vier wedstryde vir die Springbokke uitgedraf het. Die Australiese 2019-rolprent ''Die Wonderwerk van Brighton'' handel oor die verrassende Japannese oorwinning oor Suid-Afrika tydens die Rugbywêreldbeker 2015 se groepfase in die Engelse stad Brighton. === Liedjies === Sedert hul sukses tydens die Rugbywêreldbeker in 1995 word die Springbokke deur die tradisionele volkslied ''[[Shosholoza]]'' begelei. Onder meer [[Ladysmith Black Mambazo]] en die [[Soweto Gospelkoor]] het die liedjie ter ondersteuning van die Springbokke opgeneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugby15.co.za/learn-the-lyrics-of-shosholoza-the-south-african-rugby-fan-songs/ |title=Learn the Lyrics of "Shosholoza" the South African Rugby Fan Songs |publisher=rugby15.co.za |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thesouthafrican.com/lifestyle/ndlovu-youth-choir-shosholoza/ |title=Watch: The Ndlovu Youth Choir performs ‘Shosholoza’ for the Springboks &#91;video&#93; |publisher=[[The South African]] |author=Erene Roux |date=15 Oktober 2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> [[Leon Schuster]] se ''Hier kom die Bokke'' is nog ’n gewilde liedjie wat ter ondersteuning van die Springbokke gesing word. Dit het ook tydens die Rugbywêreldbeker 1995 gewild geword en begeester die Springbokke sedertdien.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sapeople.com/fab-south-african-stuff/watch-leon-schusters-special-message-for-the-springboks-hey-bokke/ |title=WATCH Leon Schuster’s Hey Bokke! Sing-Along Rugby Anthem for the Springboks |publisher=SA People News |author=Jenni Baxter |date=22 September 2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> [[Siya Kolisi]] het as Springbokkaptein saam met [[Makazole Mapimpi]] en [[Lukhanyo Am]] die ritueel begin, om voor elke wedstryd in hul [[Xhosa]]-moedertaal ’n ''Gwijo'' op te sê. ’n Gwijo is ’n tradisionele [[a capella]]-gesangstyl in die [[Xhosas|Xhosakultuur]] in ’n vraag-en-antwoord-formaat wat emosies en motivering sal oordra.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.jeremydetolly.com/blog/ep39 |title=Gwijo: Healing Anthems for South Africa |publisher=Jeremy de Tolly |date=30 November 2020 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Dié idee is deur ondersteuners oorgeneem en sodoende is die Springbokke tydens beide die 2019- en 2023-rugbywêreldbekertoernooie musikaal deur ’n Gwijo-span aangemoedig en ondersteun.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.citizen.co.za/entertainment/bok-supporters-the-gwijo-squad-finally-arrive-in-france-after-years-of-saving/ |title=Bok supporters, the Gwijo Squad, finally arrive in France after years of saving |publisher=[[The Citizen]] |author=Bonginkosi Tiwane |date=13 Oktober 2023 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thesouthafrican.com/sport/rugby/rugby-world-cup-2023/what-is-siya-singing-in-tunnel-before-game-19-october-2023-breaking/ |title=WHAT is Siya singing in the TUNNEL before a game? |publisher=[[The South African]] |author=Ray Leathern |date=19 Oktober 2023 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sowetanlive.co.za/sport/rugby/2023-09-08-gwijo-squad-to-hype-up-boks-as-world-cup-defence-begins/ |title=Gwijo Squad to hype up Boks as World Cup defence begins |publisher=[[Sowetan]] |author=Thulani Mbele |date=8 September 2023 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> == Sien ook == {{Portaal|Rugby|Ru ball.svg}} * [[Proteas]] * [[Suid-Afrikaanse nasionale vrouerugbyspan]] * [[Suid-Afrikaanse nasionale sokkerspan]] == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronnelys == * {{en}} {{cite book |author=Grant Harding, David Williams |title=The Toughest of Them All: New Zealand and South Africa: The Struggle for Rugby Supremacy |publisher=Penguin Books |year=2000 |location=[[Auckland]], Nieu-Seeland |isbn=0-14-029577-1}} * {{en}} {{cite book |author=Bob Howitt |title=SANZAR Saga – Ten Years of Super 12 and Tri-Nations Rugby |publisher=Harper Collins Publishers |year=2005 |isbn=1-86950-566-2}} * {{en}} {{cite book |author=John Nauright |title=Sport, Cultures, and Identities in South Africa |publisher=Continuum International Publishing Group |year=1997 |isbn=0-7185-0072-5}} * {{en}} {{cite book |author=A.C. Parker |title=The Springboks, 1891–1970 |publisher=Cassell & Company Ltd. |year=1970 |location=Londen |isbn=0-304-93591-3}} * {{en}} {{cite book |author=David Smith, Gareth Williams |title=Fields of Praise: The Official History of The Welsh Rugby Union |url=https://archive.org/details/fieldsofpraiseof0000smit |publisher=University of Wales Press |year=1980 |location=Cardiff |isbn=0-7083-0766-3}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|South Africa national rugby union team|Springbokke}} * {{en}} [http://www.sarugby.co.za/ Amptelike webwerf] * {{en}} [https://springboksupporter.co.za/ Amptelike webwerf van die Springbokke se aanhangersklub] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200722055656/https://springboksupporter.co.za/ |date=22 Julie 2020}} * {{en}} [http://www.genslin.us/bokke Springbokke se Rugbyheldesaal] * {{en}} [https://www.world.rugby/organisation/membership/africa/south-africa Suid-Afrika by Wêreldrugby] * {{en}} [https://www.planetrugby.com/team/south-africa Suid-Afrika op Planet Rugby] {{Navbox |name = Springbokke |state = collapsed |title = Springbokspanne gehaal |list1 = {{Springbokke (1995 Rugbywêreldbeker)}} {{Springbokke (1999 Rugbywêreldbeker)}} {{Springbokke (2003 Rugbywêreldbeker)}} {{Springbokke (2007 Rugbywêreldbeker)}} {{Springbokke (2008)}} {{Springbokke (2009)}} {{Springbokke (2010)}} {{Springbokke (2011 Rugbywêreldbekergroep)}} {{Springbokke (2012)}} {{Springbokke (2013)}} {{Springbokke (2014)}} {{Springbokke (2015 Rugbywêreldbeker)}} {{Springbokke (2015)}} {{Springbokke (2016)}} {{Springbokke (2017)}} {{Springbokke (2018)}} {{Springbokke (2019)}} {{Springbokke (2019 Rugbywêreldbeker)}} {{Springbokke (2023 Rugbywêreldbeker)}} }} {{Nasionale rugbyspanne}} {{Die Rugbykampioenskap}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Nasionale rugbyspanne van Afrika]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse rugbyspanne]] 22im785tb7gpo2m8q8u84gg5t8lz6uk 2967199 2967195 2026-09-14T09:52:41Z Aliwal2012 39067 Eben Etzebeth 146 toetsrekord 2967199 wikitext text/x-wiki : ''Hierdie artikel handel oor die Suid-Afrikaanse nasionale mansrugbyspan. Vir die artikel oor die nasionale vrouerugbyspan, sien [[Suid-Afrikaanse nasionale vrouerugbyspan]], vir die dier, sien [[springbok]] en vir die dorp, sien [[Springbok, Noord-Kaap]].'' {{Inligtingskas Rugbyspan | land = Suid-Afrika | beeld = 02-Springboks RGB Gold-on-Grad.png | unie = [[Suid-Afrikaanse Rugbyunie]] (SARU) | bynaam = Springbokke, Springboks of amaBokoboko | embleem = [[Springbok]] | president = Mark Alexander | stadion = [[Ellispark-stadion]]<br />[[Kaapstad-stadion]]<br />[[Kings Park-stadion]]<br />[[Loftus Versfeld]]<br />[[Nelson Mandelabaaistadion]]<br />[[Vrystaatstadion]] | kapasiteit = | kaptein = [[Siya Kolisi]] | afrigter = {{vlagikoon|Suid-Afrika}} [[Rassie Erasmus]] <small>(sedert 2024)</small> | gestig = | patroon_la1 = _sa23h | patroon_b1 = _sa23h | patroon_ra1 = _sa23h | patroon_sh1 = | patroon_so1 = _Springboksocks19 | linkerarm1 = 006400 | liggaam1 = 006400 | regterarm1 = 006400 | broek1 = FFFFFF | kouse1 = 1b3838 | patroon_la2 = _whiteborder | patroon_b2 = _southafrica_rugby23a | patroon_ra2 = _whiteborder | patroon_sh2 = | patroon_so2 = _sky_blue_on_top | linkerarm2 = 44E4F3 | liggaam2 = FFFFFF | regterarm2 = 44E4F3 | broek2 = 44E4F3 | kouse2 = FFFFFF | statistiek = Statistiek | toetse = [[Eben Etzebeth]] (146)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=matches;team=5;template=results;type=player |title=Most matches |publisher=ESPNscrum |accessdate=14 September 2026}}</ref> | toptoetspuntebehaler = [[Percy Montgomery]] (893)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=points;team=5;template=results;type=player |title=Most points |publisher=ESPNscrum |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> | meestedrieë = [[Bryan Habana]] (67)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=tries;team=5;template=results;type=player |title=Most tries |publisher=ESPNscrum |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> | jongstespeler = AJ Hartley, 1891 (18 jaar, 18 dae) | eerste = [[Lêer:Flag of the Cape Colony (1876–1910).svg|20px]] '''Suid-Afrika''' 0–4 {{BILru-r}}<br />([[Kaapstad]], [[Suid-Afrika]]; 30 Julie 1891) | grootwen = {{RSAru}} 134–3 {{URUru-r}}<br />([[Oos-Londen]], Suid-Afrika; 11 Junie 2005) | grootverloor = {{NZLru}} 57–0 {{RSAru-r}}<br />([[Auckland]], [[Nieu-Seeland]]; 16 September 2017) | Wêreldbekerverskynings = 8/10 | jaar = 1995 | beste = Kampioen in [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]], [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]], [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] en [[Rugbywêreldbeker 2023|2023]] | url = | unieurl = www.sarugby.co.za }} Die '''Springbokke''' ([[Engels]]: ''Springboks''; [[Xhosa]] en [[Zoeloe]]: ''amaBokoboko''; ook korter '''Bokke''' of ''Boks'' genoem) is die nasionale [[rugby]]span wat [[Suid-Afrika]] in internasionale wedstryde (toetswedstryde) verteenwoordig. Die Springbokke is na die [[springbok]], die nasionale dier van Suid-Afrika, genoem. Rugby is een van Suid-Afrika se nasionale sportsoorte en die Springbokke is ’n gedugte krag in internasionale rugby met ’n wenrekord teen byna al die ander lande, behalwe teen die [[Nieu-Seeland]]se [[All Blacks]]. Die Springbokke se belangrikste internasionale verskyning is tydens die vierjaarlikse [[rugbywêreldbeker]]toernooi. Alhoewel die Springbokke as gevolg van die internasionale boikot teen [[apartheid]] nie aan die eerste twee rugbywêreldbekertoernooie in [[Rugbywêreldbeker 1987|1987]] en [[Rugbywêreldbeker 1995|1991]] deelgeneem het nie, het dié land in [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]] as gasheer van die toernooi opgetree en tydens hul debuut die beker gewen. Die Springbokke het die All Blacks in die eindstryd met 15–12 geklop, ’n gebeurtenis wat steeds as een van die grootste prestasies in die Suid-Afrikaanse sportgeskiedenis beskou word. Suid-Afrika het twaalf jaar later die [[Webb Ellis-beker]] tydens die [[Rugbywêreldbeker 2007]] in [[Frankryk]] en weereens twaalf jaar later tydens die [[Rugbywêreldbeker 2019]] in [[Japan]] ingepalm. Tydens die [[Rugbywêreldbeker 2023]] in Frankryk het die Springbokke ná die All Blacks die tweede span geword wat die beker suksesvol kon verdedig en die eerste geword om vier wêreldbekertoernooie te wen. Die Springbokke het sodoende Nieu-Seeland se vorige rekord van drie titels verbeter, maar met twee wêreldbekerverskynings minder. Daarmee is die Springbokke nou die wêreld se suksesvolste span in wêreldbekerrugby, aangesien hulle sedert 1995 vier uit agt rugbywêreldbekertoernooie gewen het. Die All Blacks het daarenteen sedert 1987 drie uit tien rugbywêreldbekertoernooie gewen. Die Springbokke speel jaarliks teen die All Blacks van Nieu-Seeland, die [[Wallabies]] van [[Australië]] en die [[Argentynse nasionale rugbyspan|Poemas]] van [[Argentinië]] in [[die Rugbykampioenskap]], voorheen die Drienasiesreeks genoem, waartydens hulle ook om die [[Mandela Uitdaagplaat]] teen Australië en die [[Vryheidsbeker]] teen Nieu-Seeland meeding. Die Springbokke het die voormalige Drienasiesreeks reeds drie keer in die toernooi se 14 jaar bestaan gewen (in [[1998-Drienasiesreeks|1998]], [[2004-Drienasiesreeks|2004]] en [[2009-Drienasiesreeks|2009]]), en later die uitgebreide Rugbykampioenskapreeks (in [[2019-Rugbykampioenskapreeks|2019]], [[2024-Rugbykampioenskapreeks|2024]] en [[2025-Rugbykampioenskapreeks|2025]]). In 1891 het die Springbokke in hul eerste internasionale wedstryd te staan gekom, toe die [[Britse en Ierse Leeus|Britse Leeus]], ’n span van gekeurde spelers uit die vier Tuisnasies, tydens hul toer Suid-Afrika besoek het. Tot sy professionalisering was rugby ’n amateursport, wat op internasionale vlak deur soms maandelange, oorsese toere gekenmerk was, waartydens die nasionale spanne nie net teen ander nasionale spanne te staan gekom het nie, maar ook teen plaaslike spanne en rugbyklubs. Sedert die begin van rugby in Suid-Afrika word die Springbokke in groen-en-goud as een van die gedugste nasionale spanne wêreldwyd beskou en die beheerliggaam, die [[Suid-Afrikaanse Rugbyunie]] (SARU), word deur [[Wêreldrugby]] saam met tien ander as ’n vlak-een-span geag. Die Suid-Afrikaanse nasionale rugbyspan is tans (Oktober 2025) eerste op Wêreldrugby se wêreldranglys<ref name="ranglys">{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/rankings |title=Women’s and Men’s Rankings |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> en in 2004, 2007, 2009 en 2019 is die Springbokke deur Wêreldrugby as die “span van die jaar” aangewys. 14 voormalige Springbokspelers is in Wêreldrugby se Heldesaal opgeneem. == Beheerliggaam == {{Hoofartikel|Suid-Afrikaanse Rugbyunie}} [[Lêer:SAunions af.PNG|duimnael|’n Kaart van die Suid-Afrikaanse plaaslike beheerliggame en hul spanne]] Die beheerliggaam vir rugby in Suid-Afrika is die Suid-Afrikaanse Rugbyunie (SARU), tot in 2005 Suid-Afrikaanse Rugbyvoetbalunie (SARVU) genoem. Dit het in 1992 met die saamsmelting van die blanke Suid-Afrikaanse Rugbyraad en die multiëtniese Suid-Afrikaanse Rugbyunie ontstaan. Die Suid-Afrikaanse beheerliggaam het in Julie dieselfde jaar aangesluit by die Konfederasie van Afrikarugby (Engels: ''Confederation of African Rugby''; Frans: ''Confédération Africaine de Rugby''; nou [[Rugby Afrika]], RA) en is sedertdien verreweg die vasteland se belangrikste beheerliggaam.<ref name="rugbyafrique">{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyafrique.com/unions/ |title=Rugby Africa Unions |publisher=[[Rugby Afrika]] |date=2020 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Reeds in 1949 het die Suid-Afrikaanse beheerliggaam ’n volle lid van die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) geword.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/organisation/membership/africa/south-africa |title=South Africa |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die SARU bestaan uit 14 plaaslike beheerliggame, wat elkeen sy eie span kies vir die [[Curriebeker]], die oudste en belangrikste Suid-Afrikaanse rugbybeker.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sarugby.co.za/tournaments/league?lid=3 |title=Currie Cup Premier Division |publisher=[[Suid-Afrikaanse Rugbyunie]] |accessdate=6 Oktober 2025}} {{dooie skakel}}</ref> Daarnaas is van 1998 tot 2015 die jaarlikse [[Vodacombeker]] beslis.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://supersport.com/rugby/supersport-challenge/faqs |title=SuperSport Rugby Challenge FAQs |publisher=[[SuperSport]] |accessdate=11 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210411190028/https://supersport.com/rugby/supersport-challenge/faqs |archive-date=11 April 2021 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Naas die amptelike nasionale span roep die SARU ook ander keurspanne byeen. Die [[Junior Bokke]] is die o/20-nasionale span en hulle neem aan die o/20-Rugbykampioenskap en die [[Wêreldrugby o/20-kampioenskap]] deel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://super.rugby/therugbychampionship/news/inaugural-rugby-championship-under-20-all-set-for-sunshine-coast-kick-off/ |title=Inaugural rugby championship under-20 all set for sunshine coast kick-off |publisher=[[Superrugby]] |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sarugby.co.za/en/teams/junior-springboks?teamclass=2&category=junior%20boks |title=Junior Springboks |publisher=[[Suid-Afrikaanse Rugbyunie]] |accessdate=6 Oktober 2025}} {{dooie skakel}}</ref> Die [[Blitsbokke]] is die Suid-Afrikaanse [[sewesrugby]]span en hulle neem aan internasionale toernooie soos Wêreldrugby se Sewesreeks, Sewesrugbywêreldbeker, die [[Olimpiese Somerspele]] en [[Statebondspele]] deel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sarugby.co.za/en/teams/blitzboks?teamclass=3&category=blitzboks |title=Springboks Sevens |publisher=[[Suid-Afrikaanse Rugbyunie]] |accessdate=6 Oktober 2025}} {{dooie skakel}}</ref> Kinders en jongmense word reeds op skool aan rugby bekend gestel en na gelang van hul belangstelling en talent begin hulle met hul afrigting. Die talentvolste spelers op skoolvlak word jaarliks ná die Cravenweek (genoem na [[Danie Craven]]) vir die “SA Skolespan” gekeur.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sarugby.co.za/en/teams/sa-schools?teamclass=6 |title=SA Schools |publisher=[[Suid-Afrikaanse Rugbyunie]] |accessdate=6 Oktober 2025}} {{dooie skakel}}</ref> Elke Suid-Afrikaanse universiteit beskik oor ’n eie rugbyspan wat aan die Varsitybeker en die Varsityskild deelneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.varsitycup.co.za/ |title=Main page |publisher=Varsitybeker |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Benewens die nasionale kampioenskap word daar ook jaarliks in die internasionale [[Verenigde Rugbykampioenskap]]toernooi meegeding teen spanne van [[Ierland]], [[Italië]], [[Skotland]] en [[Wallis]]. Suid-Afrika neem met vier konsessies, waaroor SARU toesig hou, deel: Die [[Bulls (Verenigde Rugbykampioenskap)|Bulls]] uit [[Pretoria]], die [[Lions (Verenigde Rugbykampioenskap)|Lions]] uit [[Johannesburg]], die [[Sharks (Verenigde Rugbykampioenskap)|Sharks]] uit [[Durban]] en die [[Stormers (Verenigde Rugbykampioenskap)|Stormers]] uit [[Kaapstad]]. Aangesien die seisoene min oorvleuel word baie spelers in albei professionele ligas gebruik.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rte.ie/sport/rugby/2020/0929/1168300-sa-rugby-votes-four-leading-sides-into-expanded-pro16/ |title=SA Rugby votes four leading sides into expanded Pro16 from 2021 |publisher=[[RTÉ]] |date=29 September 2020 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> == Geskiedenis == === Beginjare === [[Lêer:Stellenbosch WC ZA.jpg|duimnael|Landskapstoneel by [[Stellenbosch]] in die [[Wes-Kaap]], waar in 1883 die Stellenboschklub gestig is]] Toe Canon George Ogilvie, wat die bynaam Gog gehad het, in 1861 skoolhoof van Diocesan College in [[Kaapstad]] geword het, het hy die vorm van voetbal wat by die Winchesterskool gespeel is ingevoer. Dié weergawe van voetbal, wat hantering ingesluit en “Gog’s Game” genoem is, word beskou as die begin van rugby in Suid-Afrika.<ref name="sareferees">{{en}} {{cite web |url=http://www.sareferees.co.za/features/history/story_1207144730.php |title=Laws – History – In South Africa |publisher=SA Rugby Referees |accessdate=28 September 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928021039/http://www.sareferees.co.za/features/history/story_1207144730.php |archive-date=28 September 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref name="uctrfc">{{en}} {{cite web |url=http://www.uctrfc.co.za/history.htm |title=History |publisher=THE FNB UCT RFC |accessdate=19 September 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070919202234/http://www.uctrfc.co.za/history.htm |archive-date=19 September 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref name="roodepoort">{{en}} {{cite web |url=https://roodepoortrecord.co.za/2018/08/23/today-in-history-the-first-official-rugby-match-in-south-africa-is-played-web/ |title=Today in History: The first official rugby match in South Africa is played |publisher=Roodepoort Record |date=23 Augustus 2018 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Jong mans in Kaapstad het spoedig ook dié spel begin speel en op 23 Augustus 1862 het die [[Cape Argus]] verslag gedoen oor die eerste bekende wedstryd in Suid-Afrika tussen 17 leëroffisiere van die Elfde Regiment en 15 staatsamptenare, waaronder die latere eerste minister van die [[Kaapkolonie]], [[John X. Merriman]], by [[Groenpunt]] in Kaapstad. Dié wedstryd het met ’n gelykopuitslag van 0–0 geëindig.<ref name="Allen1">{{en}} {{cite web |author=Dean Allen |url=https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/09523360412331305773 |title=Beating them at their own game: rugby, the Anglo-Boer War and Afrikaner nationalism, 1899–1948 |publisher=International Journal of the History of Sport, 20:3, 37 – 57 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die plaaslike pers het in daardie tyd verslag gedoen oor ’n reeks voetbalwedstryde tussen saamgeroepte spanne; “Dorp teen die Woonbuurte” of “Tuis (Brits)-gebore teen Koloniaal-gebore”.<ref name="roodepoort" /><ref name="sareferees" /><ref name="sarsu">{{en}} {{cite web |url=http://www.sarsu.org/index.php?option=com_content&task=view&id=169&Itemid=275 |title=World of Rugby |publisher=SARSU |accessdate=10 Mei 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080510050826/http://www.sarsu.org/index.php?option=com_content&task=view&id=169&Itemid=275 |archive-date=10 Mei 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die [[Engelse Rugbyvoetbalunie]], wat in 1871 gestig is, het die meeste van die spelreëls neergelê. Die nuwe sport is veral deur Britse koloniste en soldate saamgeneem en versprei. Die voormalige internasionale speler en latere administrateur van [[Masjonaland]], [[William Henry Milton]], het in 1878 die gestandaardiseerde spelreëls na Suid-Afrika gebring. Twee rugbyklubs, ''Hamilton RFC'' en ''Villagers RFC'', beweer dat hulle die eerste rugbyklubs in Suid-Afrika is. Britse koloniste het gehelp om die spel in die [[Oos-Kaap]], [[Natal (kolonie)|Natal]] en langs die [[goud]]- en [[diamant]]roetes na [[Kimberley]] en [[Johannesburg]] te versprei. Britse troepe sou ook ’n leidende rol in die uitbreiding van die spel oor die hele land speel.<ref name="sarsu" /> In 1883 is die [[Stellenbosch]]klub gestig in die [[Landbou|boerderydistrik]] buite Kaapstad. Rugby is entoesiasties deur die jong [[Boere]] aangeneem. Die spel was teen daardie tyd sterk genoeg in die [[Wes-Kaap]] vir die [[Westelike Provinsie|Westelike Provinsie Rugbyvoetbalunie]] om gestig te word. [[Griekwaland-Wes]] het in 1886 gevolg, [[Oostelike Provinsie]] in 1888, en [[Goue Leeus|Transvaal]] in 1889.<ref name="sarsu" /> Die eerste landswye toernooi is in dieselfde jaar in Kimberley gehou met die Westelike Provinsie wat Griekwaland-Wes, die Oostelike Provinsie en Transvaal geklop het. In dieselfde jaar is die Suid-Afrikaanse Rugbyraad gestig,<ref name="sareferees" /> maar slegs “blanke” rugbyklubs is toegelaat om by dié raad aan te sluit. Die rugbyklubs van [[swart mense|swart]] en [[bruin mense]] moes hul eie beheerliggame stig en hulle spelers was oor dekades heen van die nasionale span uitgesluit.<ref>{{en}} {{cite book |author=David R. Black, John Nauright |title=Rugby and the South African nation |url=https://archive.org/details/rugbysouthafrica0000blac |publisher=Manchester University Press |location=Manchester |date=1998 |isbn=0-7190-4931-8 |pages=[https://archive.org/details/rugbysouthafrica0000blac/page/29 29]–30}}</ref> === Eerste internasionale wedstryde === [[Lêer:Donald Currie (1825-1909), by Walter William Ouless.jpg|duimnael|links|upright|[[Donald Currie]], skenker van die Curriebeker in beide krieket en rugby]] [[Lêer:England-v-Cape-Colony-1891.jpg|duimnael|Engeland teen die Kaapkolonie in 1891, die eerste van die onoorwonne Bill MacLagan se [[Britse Eilande]]-toer na Suid-Afrika]] [[Lêer:South africa v british isles.jpg|duimnael|Die Suid-Afrikaanse Springbokspan wat die tweede toets teen die Britse Leeus in 1891 gespeel het]] In 1891 het, befonds deur [[Cecil John Rhodes]] en die Westelike Provinsie, die eerste internasionale toer van ’n Britse keurspan (die huidige [[Britse en Ierse Leeus]]) deur Suid-Afrika plaasgevind.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lionsrugby.com/history/1888/04/28/1888-1899-touring-tradition-begins/ |title=1888-1899 – Touring tradition begins in 19th century |publisher=[[Britse en Ierse Leeus]] |accessdate=30 Junie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180630110730/https://www.lionsrugby.com/history/1888/04/28/1888-1899-touring-tradition-begins/ |archive-date=30 Junie 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Dit was die eerste verteenwoordigende wedstryde deur Suid-Afrikaanse spanne wat nog besig was om die spel aan te leer. Die besoekers het altesaam twintig wedstryde gespeel wat hulle almal gewen het en eers in die laaste wedstryd het die Kaapse span daarin geslaag om ’n punt aan te teken. Die drie wedstryde wat die Leeus teen ’n saamgestelde Suid-Afrikaanse span gespeel het (waarvan die eerste op 30 Julie 1891 in [[Gqeberha|Port Elizabeth]]) word as toetswedstryde beskou, alhoewel die [[Unie van Suid-Afrika]] eers in 1910 gestig is. In ’n noemenswaardige gebeurtenis tydens die toer het die Britse span die [[Curriebeker]] (wat deur [[Donald Currie]] geskenk is) aan Griekwaland-Wes oorhandig, die span wat tydens dié toer volgens hulle mening die beste gepresteer het. Sedertdien is die Curriebeker die trofee waarom tydens die gelyknamige Suid-Afrikaanse rugbykampioenskap meegeding word.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/1891-south-africa/ |title=1891 South Africa |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://rugby365.com/tournaments/currie-cup/sir-donald-currie-and-his-cup |title=Sir Donald Currie and his Cup |publisher=rugby365.com |date=25 Oktober 2017 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Vyf jaar later het die Leeus vir ’n toer van 21 wedstryde na Suid-Afrika teruggekeer. In die tussentyd het die Suid-Afrikaanse spel aansienlik verbeter en hulle het een van vier wedstryde gewen, toe hulle op 5 September 1896 met 5–0 gewen het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/1896-south-africa/ |title=1896 South Africa |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die voorspelers het veral beïndruk en die span se eerste sege was ’n teken van wat die toekoms sou inhou. Suid-Afrika se span het vir die eerste keer mirtegroen truie gedra wat die kaptein, [[Barry Heatlie]], by sy Old Diocesian-klub geleen het.<ref name="bigbrian">{{en}} {{cite web |url=http://www.angelfire.com/biz4/bigbrian/heatlie.html |title=The Captian who gave South Africa it's National Colours |publisher=Big Brians Stories |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die wendrie is deur die Transvaalse [[losskakel]], Alf Larard, gedruk.<ref name="bigbrian" /> Rugby in Suid-Afrika het ’n groot hupstoot gekry deur die besoekende Leeus wat belangstelling in die Suid-Afrikaanse pers uitgelok het.<ref>{{en}} {{cite book |author=John Nauright |title=Sport, Cultures, and Identities in South Africa |publisher=Continuum International Publishing Group |year=1997 |isbn=0-7185-0072-5 |pages=40}}</ref> Nie net die Britse koloniste, maar ook die Boere van [[Nederland]]se afkoms het die rugbyspel in hul alledaagse lewe geïntegreer. Dié spel was só gewild, dat tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]] op 29 April 1902 ’n kort wapenstilstand gesluit is om ’n wedstryd tussen Britte en Boere te speel. Tydens die oorlog is 27&nbsp;000 Boere krygsgevange geneem, waarvan 24&nbsp;000 na oorsese kampe in [[Britse Ryk|Britse kolonies]] soos [[Sint Helena]], [[Sri Lanka|Ceylon]], [[Brits-Indië]] en [[Bermuda]] asook na [[Portugal]] gestuur is. Die speel van rugby het die [[Boerekrygsgevangenes]] ’n verlossing van die swaarkry in die kampe gebied en dit was in dié tydperk wat ’n groot deel van die Boeregevangenes vir die eerste keer met rugby kennis gemaak het. Ná die oorlog sou rugby veral in die platteland onder die invloed van die terugkerende krygsgevangenes onder die [[Afrikaner]]gemeenskap posvat. [[Sokker]] en rugby was die enigste spansporte wat vir die boere toeganklik was en rugby het die voordeel gebied dat dit makliker op rowwe ongelyke grond gespeel kon word.<ref name="Allen1" /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbydata.com/2014/10/19/war-and-rugby/ |title=War and Rugby |publisher=rugbydata.com |date=19 Oktober 2014 |accessdate=4 Augustus 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190804195021/http://www.rugbydata.com/2014/10/19/war-and-rugby/ |archive-date=4 Augustus 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In die Kaap sou veral die [[Universiteit Stellenbosch]] ’n belangrike rol speel as die teelaarde van toekomstige spelers en administrateurs. Die eerste dokumentêre bewys van ’n rugbyklub by Stellenbosch dateer uit 1880, alhoewel die Universiteitsklub eers amptelik in 1919 gestig is. Stellenbosch se ligging naby Kaapstad, waar die spel reeds goed gevestig was teen die einde van die 19de eeu, het ongetwyfeld bygedra tot die ontwikkeling van rugby in Stellenbosch. Vandaar is rugby na die platteland versprei deur die jaarlikse rugbytoer en deur [[Afrikaans]]e onderwysers en predikante uit Stellenbosch.<ref name="Grundlingh">{{en}} {{cite web |url=http://dx.doi.org/10.1080/09523369408713871 |title=Playing for power? Rugby, Afrikaner nationalism and masculinity in South Africa, c.1900–70 |author=Grundlingh, Albert |year=1994 |publisher=International Journal of the History of Sport, 11:3, 408 – 430 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Skaars ’n jaar nadat die [[Vrede van Vereeniging]] gesluit is om ’n einde te maak aan die Boereoorlog het die Britse Leeus in 1903 vir hulle derde besoek in Suid-Afrika aangekom. Die Leeus sou vir die eerste keer ’n reeksnederlaag in Suid-Afrika lei nadat hulle gelykop gespeel het in die eerste twee toetswedstryde en die laaste op 5 September 1896 op [[Nuwelandstadion|Nuweland]] met 0–8 verloor het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/1903-south-africa/ |title=1903 South Africa |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens die toer het die Leeus slegs elf van hul 22 wedstryde gewen.<ref name="Allen2">{{en}} {{cite web |url=https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/17460260701437003 |author=Allen, Dean |title=Tours of Reconciliation: Rugby, War and Reconstruction in South Africa, 1891–1907 |publisher=Sport in History, 27:2, 172 – 189 |date=2007 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die Suid-Afrikaners sou in teenstelling daarmee tot in 1956 nie weer ’n toetsreeks verloor nie – hetsy tuis of weg. In die finale toets het Suid-Afrika se span weer die groen kraaglose Old Diocesan-truie gedra wat hulle tydens hul eerste oorwinning in 1896 gedra het.<ref name="bigbrian" /><ref name="BBC1">{{en}} {{cite web |url=http://www.bbc.co.uk/wales/scrumv/features/history/lionshistory.shtml |title=British Lions |publisher=[[BBC]] |accessdate=11 Maart 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060311031641/http://www.bbc.co.uk/wales/scrumv/features/history/lionshistory.shtml |archive-date=11 Maart 2006 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die sukses wat die span in die toets in die groen trui behaal het, het gelei tot ’n besluit om voortaan altyd in groen te speel.<ref name="bigbrian" /> === Vestiging van die “Springbokke” === [[Lêer:Springboks in Paris - Jan 1907.jpg|duimnael|upright|Die Springbokke in Parys, Januarie 1907]] [[Lêer:Springboks 1906.jpg|duimnael|links|Die 1906-Springbokke in aksie teen Cambridge]] [[Lêer:Southafrica rugby team 1906.jpg|duimnael|links|Die 1906-Springbokspan, teen Cambridge]] [[Lêer:Paul-Roos,-Springbok-.jpg|duimnael|upright|[[Paul Roos]], Springbokkaptein van die eerste Suid-Afrikaanse rugbytoerspan na die Britse Eilande in 1906]] [[Lêer:South africa to the field vs cornwall.jpg|duimnael|links|Die Springbokke draf uit teen Cornwall tydens hul Europese toer in 1912/13]] [[Lêer:South africa ireland teams 1912.jpg|duimnael|links|Gesamentlike groepfoto van die Ierse en Suid-Afrikaanse spanne op 30 November 1912]] Reeds voor die 1903-besoek deur die Leeus het die Suid-Afrikaanse Rugbyraad besluit om ’n groen trui met ’n [[springbok]] as embleem vir Suid-Afrika se nasionale span te gebruik. Die embleem kon egter nie betyds borduur word vir die reeks nie.<ref>{{af}} {{cite web |url=http://www.news24.com/Beeld/Sport/0,,3-63_2004262,00.html |title=Vandag, 100 jaar gelede, is Bok gebore |publisher=[[Beeld]] |date=26 September 2006 |accessdate=29 Februarie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080229120200/http://www.news24.com/Beeld/Sport/0,,3-63_2004262,00.html |archive-date=29 Februarie 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Dit is dus oorgelaat aan die eerste Suid-Afrikaanse span wat in 1906/1907 oorsee getoer het om die eerste Springboktruie te dra. Die 1906/7 span het groen truie met wit krae gedra met swart broeke en blou sokkies.<ref name="bigbrian" /> [[Paul Roos]] was die kaptein van dié eerste Springbokspan, wat oorheers is deur spelers van die Westelike Provinsie. Die eerste toer na Brittanje het in 1906/7 plaasgevind en 29 wedstryde ingesluit, waaronder een toetswedstryd elk teen die nasionale spanne van [[Skotse nasionale rugbyspan|Skotland]], [[Engelse nasionale rugbyspan|Engeland]], [[Walliese nasionale rugbyspan|Wallis]] en [[Ierse nasionale rugbyspan|Ierland]]. Engeland het daarin geslaag om gelykop te speel, maar Skotland was die enigste van die Britse Tuisunies wat teen die Springbokke gewen het. Die Springbokke het ook die [[Engelse Kanaal]] gekruis om ’n nieamptelike wedstryd op die [[Parys]]e [[Parc des Princes]] teen ’n Franse keurspan te speel wat saamgestel is uit lede van twee [[Parys]]e klubs: Stade Français en Racing Club de France. Die amptelike [[Franse nasionale rugbyspan|Franse span]] was op daardie stadium op besoek aan Engeland. Die Springbokke het 13 drieë aangeteken in hulle oorwinning met 55–6.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyrelics.com/Museum/countries/SA/tr-1906.htm |title=1906-07 Springboks tour |publisher=rugbyrelics.com |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die naam ‘Springbokke’ is vir die eerste keer tydens die 1906/7-toer gebruik. Paul Roos het saam met die adjunkkaptein [[Paddy Carolin]] en die toerbestuurder Cecil Carden die naam by ’n vergadering uitgedink om die Britse pers daarvan te verhoed om hul eie bynaam vir die span te bedink. Roos het aan koerante gesê om die span ‘De Springbokken’ te noem. Die Daily Mail het daarna ’n artikel gepubliseer waarin na die ‘Springboks’ verwys is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.irb.com/newsmedia/features/newsid=278260,printer.htmx |title=100 years of South African rugby: Part two |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=10 November 2006 |accessdate=10 Oktober 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121010092842/http://www.irb.com/newsmedia/features/newsid=278260,printer.htmx |archive-date=10 Oktober 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die span het van toe af baadjies met ’n springbok op die linkersak gedra. Die toer het bygedra tot die heel van wonde ná die [[Tweede Vryheidsoorlog]] en ’n sin van nasionale trots onder Suid-Afrikaners gekweek. Die term ‘Springbok’ is later gebruik vir al die individue of spanne wat Suid-Afrika internasionaal verteenwoordig het, ongeag die sportsoort. Dié tradisie is beëindig met die begin van die demokratiese bedeling in 1994 in Suid-Afrika en sedertdien word die term slegs vir die nasionale rugbyspanne gebruik.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nytimes.com/1995/11/14/sports/IHT-world-champions-face-next-test-springboks-blossom-flowers-of-a-new.html |title=World Champions Face Next Test: Springboks Blossom, Flowers of a New Land |publisher=International Herald Tribune |author=Ian Thomsen |date=14 November 1995 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die 1903-Leeutoer en die Springbokke se eerste oorsese toer word gesien as belangrike gebeurtenisse in die versoening tussen die twee wit groepe in Suid-Afrika ná die verwoestende effek van die Tweede Vryheidsoorlog (swartes, bruines en [[Indiese Suid-Afrikaners]] is deur dié versoening egter nie geraak nie). Paul Roos se toerspan het spelers soos [[Billy Millar]], wat ernstig gewond is in die oorlog, A.F.W. Marsberg en W.C. Martheze wat aan die Britse kant geveg het ingesluit sowel as burgers wat die [[Boererepubliek]]e ondersteun het, soos W.S. Morkel wat ’n krygsgevangene in [[Sint Helena]] was.<ref name="Allen2" /> Paul Roos het hom soos volg oor die saak uitgespreek:<ref name="Allen2" /><ref>{{en}} {{cite book |author=Daryl Adair |title=Sport: Race, Ethnicity and Identity: Building Global Understanding |publisher=Routledge |date=2013 |pages=12 |url=https://books.google.de/books?id=-Y3dAAAAQBAJ&printsec=frontcover&dq=Sport:+Race,+Ethnicity+and+Identity:+Building+Global+Understanding&hl=de&sa=X&ved=0ahUKEwjDuqaY5u_pAhUHTsAKHU0FBaMQ6AEIJzAA#v=onepage&q=Sport%3A%20Race%2C%20Ethnicity%20and%20Identity%3A%20Building%20Global%20Understanding&f=false |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |author=George Claassen |title=In the Words of South African Sporting Heroes |publisher=Penguin Books |date=2012 |url=https://books.google.de/books?id=-TtOMLQkvxIC&printsec=frontcover&dq=In+the+Words+of+South+African+Sporting+Heroes&hl=de&sa=X&ved=0ahUKEwi8_Kes5u_pAhVKTcAKHfYWA6oQ6AEIJzAA#v=onepage&q=In%20the%20Words%20of%20South%20African%20Sporting%20Heroes&f=false |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> {{cquote|The tour had united us...from Cape Agulhas to the Zambesi, South Africa was one, and all differences had been forgotten. Here, we are one; may it always be the same. (As for the British) We now understand each other better, and if that is going to be one of the results of our tour, we shall be more than satisfied.}} {{cquote|Die toer het ons verenig...vanaf [[Kaap Agulhas]] tot die [[Zambezirivier|Zambezi]], Suid-Afrika was een, en al die geskille was vergete. Hier is ons een; mag dit altyd dieselfde wees. (Wat die Britte betref) Ons verstaan mekaar nou beter, en as dit een van die resultate van ons toer sou wees, sal ons meer as tevrede wees.}} Die toer het ook die beeld van Afrikaners en Suid-Afrikaners in Brittanje verbeter, nadat die Boere in oorlogspropaganda as agterlik beskryf is. Tydens ’n dinee ná die gelykopuitslag teen Engeland het Paul Roos die saak volgens die ''Sportsman'' soos volg beskryf:<ref name="Allen2" /><ref>{{en}} {{cite book |author=Daryl Adair |title=Sport: Race, Ethnicity and Identity: Building Global Understanding |publisher=Routledge |date=2013 |pages=12}}</ref> {{cquote|The draw was perhaps the best result. Does not this teach that they should all be equal and should “Dutch” and “English” work together side by side? Just as they respected one another so he wished to find things prevail in South Africa. He was proud of his side and the behaviour of his men, who were drawn from all parts and parties, and included men who had fought on each side. They had seen that the Boer was, perhaps, not so bad as he had been painted; on the other hand, the latter had been able to understand things better by making actual acquaintance with this country, and he hoped that in the near future the two races would understand each other better and work hand in hand to noble purpose.}} {{cquote|Die gelykop was miskien die beste uitslag. Leer dit ons nie dat almal gelyk moet wees nie en dat ‘Nederlanders’ en ‘Engelse’ langs mekaar moet werk nie? Net soos hulle mekaar respekteer wou hy hê dat dinge in Suid-Afrika seëvier. Hy was trots op sy span en die gedrag van sy mans, wat uit alle dele en partye benoem is, en mans ingesluit het wat aan albei kante geveg het. Hulle het gesien dat die Boer, miskien, nie so sleg was soos wat hy daargestel is nie; aan die ander kant het laasgenoemde dinge beter begryp deur kennis te maak met hierdie land, en hy het gehoop dat die twee rasse in die nabye toekoms mekaar beter sal verstaan en hand aan hand sou werk tot ’n edele doel.}} Die 1910-Leeutoer na Suid-Afrika was die eerste wat verteenwoordigers van al die vier Britse Tuisunies ingesluit het. Die toerspan het gemiddelde sukses teen nietoetsspanne behaal en net meer as die helfte van hulle wedstryde gewen. Onder hul [[Ierland|Ierse]] kaptein Tom Smyth het die besoekers slegs een van hulle drie toetswedstryde gewen, die tweede toets in Port Elizabeth met ’n telling van 8–3. Die Springbokke het die eerste en laaste toetswedstryde met onderskeidelik 14–10 in Johannesburg en 21–5 in Kaapstad gewen om die reeks met 2–1 te beklink.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/1910-south-africa/ |title=1910 South Africa |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Gedurende die volgende jare het die Springbokke opgebloei. Die Bokke se tweede Europese toer het in 1912/13 plaasgevind. Op dié toer het die Springbokke al vier die Tuisunies verslaan en sodoende hul eerste [[Grand Slam (Rugby)|Grand Slam]] behaal (Skotland met 16–0, Ierland met 38–0, Wallis met 3–0 en Engeland met 9–3). Die span het ook teen Frankryk gewen (met 38–5 in [[Bordeaux]]).<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/international/3984061.stm |title=History favours Springbok slam |publisher=[[BBC]] |author=James Standley |date=5 November 2004 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> === Tussenoorlogse era === [[Lêer:South Africa rugby union team against New Zealand, 1921.jpg|duimnael|Die Springbokspan wat in 1921 teen Nieu-Seeland te staan gekom het]] [[Lêer:1937 span 011.jpg|duimnael|Die 1937-Springboktoerspan na Australië en Nieu-Seeland]] Die [[Eerste Wêreldoorlog]] het internasionale rugby onderbreek. Die oorlog sou ook die Springbok Jackie Morkel se lewe eis toe hy in gevegte tydens die [[Oos-Afrika-veldtog]] omgekom het. Tydens die Suid-Afrikaanse toer na Australasië in 1921 het die wedywering tussen die Suid-Afrikaanse Springbokke en die [[Nieu-Seeland]]se [[All Blacks]] wat tot op hede voortduur ’n aanvang geneem. Albei spanne is reeds as die beste spanne wêreldwyd beskou, maar het nog nie een toetswedstryd teen mekaar gespeel nie.<ref>{{en}} {{cite book |author=Grand Harding, David Williams |title=The Toughest of Them All: New Zealand and South Africa: The Struggle for Rugby Supremacy |year=2000 |publisher=Penguin Books |location=[[Auckland]], Nieu-Seeland |isbn=0-14-029577-1 |pages=16}}</ref> Gevolglik is die Springbokke se toer na [[Australië]] en Nieu-Seeland as ’n soort “rugbywêreldbekertoernooi” beskryf.<ref>{{en}} Spiro Zavos: ''The Passion That Keeps An Old Rivalry Burning.'' In: The Sydney Morning Herald, 9 Augustus 1997, bl. 52.</ref> Die strawwe toer het helaas gelykop geëindig, nadat die drie wedstryde in ’n oorwinning, ’n gelykop en ’n nederlaag geëindig het.<ref>{{en}} {{cite book |author=Grand Harding, David Williams |title=The Toughest of Them All: New Zealand and South Africa: The Struggle for Rugby Supremacy |year=2000 |publisher=Penguin Books |location=[[Auckland]], Nieu-Seeland |isbn=0-14-029577-1 |pages=20–21}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/41 |title=1921 South Africa tour to Australasia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die All Blacks het Suid-Afrika vir die eerste keer in 1928 besoek. Die reeks het weereens gelykop geëindig.<ref>{{en}} {{cite book |author=Grand Harding, David Williams |title=The Toughest of Them All: New Zealand and South Africa: The Struggle for Rugby Supremacy |year=2000 |publisher=Penguin Books |location=[[Auckland]], Nieu-Seeland |isbn=0-14-029577-1 |pages=234–235}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/59 |title=1928 New Zealand tour to South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In 1924 het die Britse en Ierse Leeus Suid-Afrika vir die eerste keer sedert 1910 besoek. Die Leeuspan is deur beserings geteister en swak skopwerk het die span verder in die steek gelaat. Die 1924-Leeus het slegs nege van hul 21 wedstryde in Suid-Afrika gewen en hulle het al vier toetswedstryde verloor. ’n Wedstryd teen die Westelike Provinsie het ook toetsstatus geniet.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/1924-south-africa/ |title=1924 South Africa |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Met die Springbokke se 1931/32-toer na die Britse Eilande het hulle hul tweede Grand Slam behaal. Die span het oor ’n magtige pak voorspelers beskik, wat gebaat het by die [[losskakel]]kaptein [[Bennie Osler]] se skopskoen, alhoewel dit net min entoesiasme veroorsaak het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.scotsman.com/sport/rugbys-great-leap-forward-2477113 |title=Rugby's great leap forward |publisher=The Scotsman |date=27 Januarie 2003 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> ’n Sterk Walliese span is by St Helen’s met 8–3 verslaan, nadat [[Danie Craven]] ’n uitstekende debuut gelewer het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://tvnz.co.nz/view/sport_story_skin/631712 |title=1924 – South Africa |publisher=Television New Zealand |date=24 November 2005 |accessdate=3 Junie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080603135214/http://tvnz.co.nz/view/sport_story_skin/631712 |archive-date=3 Junie 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 1933 het die Australiese [[Wallabies]] vir die eerste keer Suid-Afrika besoek. Die Springbokke het dié naelskraapse toetsreeks met 3–2 beklink.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://southcoastherald.co.za/364873/july-8-day-world-history-briefly-2/ |title=July 8: On This Day in World History … briefly |publisher=South Coast Herald |date=8 Julie 2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die All Blacks het eers in 1956 daarin geslaag om Suid-Afrika tuis in Nieu-Seeland te klop en dit het selfs langer geneem om die Springbokke in Suid-Afrika te klop (in 1996). Die Springbokke het in 1937 weer Nieu-Seeland besoek en dié toetsreeks met 2–1 beklink. Die All Blacks het die eerste toetswedstryd gewen, maar hulle is in die twee daaropvolgende toetswedstryde verslaan. Vervolgens is die 1937-Springbokke as die beste span beskryf, wat “Nieu-Seeland ooit verlaat het”.<ref>{{en}} {{cite book |author=Ron Palenski |title=Century in Black: 100 Years of All Black Test Rugby |url=https://archive.org/details/centuryinblack0000ronp |publisher=Hodder Moa Beckett |location=Auckland |date=2003 |isbn=1-86958-937-8 |pages=[https://archive.org/details/centuryinblack0000ronp/page/192 192]}}</ref> Die reeksoorwinning oor Nieu-Seeland het gevolg op ’n 2–0-reeksoorwinning oor die Australiese Wallabies.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.clubrugby.co.nz/wellington/story.php?id=1312 |title=Wellington against International teams: versus South Africa 1937 |publisher=Club Rugby |author=Steven White |date=7 April 2015 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In 1938 het die Leeus weer Suid-Afrika besoek. Die Leeus het meer as die helfte van hulle wedstryde gewen. Die Springbokke het, soos verwag, die eerste twee toetswedstryde gewen (onderskeidelik met 26–12 in Johannesburg en 19–3 in Port Elizabeth). Die Leeus het egter verras met ’n 21–16-oorwinning in die derde toets in Kaapstad, die eerste Leeus-oorwinning oor Suid-Afrika sedert 1910.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/1938-south-africa/ |title=1938 South Africa |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die [[Tweede Wêreldoorlog]] het alle internasionale toere gekniehalter. === Naoorlogse tydperk === [[Lêer:Solomon chaired 1953.jpg|duimnael|links|upright|Die Wallabies-kaptein John Solomon word deur die Springbokke gedra (1953)]] [[Lêer:Combined Newbridge and Pontypool Team versus the Springboks (11993224404).jpg|duimnael|’n Saamgestelde Pontypool-Newbridge-span teen Suid-Afrika op 18 Oktober 1951 in Wallis]] [[Lêer:Llanelli versus Springbok match at Stradey Park (8428559381).jpg|duimnael|Llanelli RFC speel op 26 Oktober 1951 teen die Springbokke, Stradeypark, Wallis]] In 1949 het die Suid-Afrikaanse beheerliggaam saam met sy [[Rugby Australia|Australiese]] en [[Nieu-Seeland Rugby|Nieu-Seelandse]] eweknieë volle lede geword van die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) wat voorheen slegs uit verteenwoordigers van [[Engelse Rugbyvoetbalunie|Engeland]], [[Ierse Rugbyvoetbalunie|Ierland]], [[Skotse Rugbyunie|Skotland]] en [[Walliese Rugbyunie|Wallis]] bestaan het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyfootballhistory.com/timeline1940s.htm |title=Historical Rugby Milestones 1940s |publisher=rugbyfootballhistory.com |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In dieselfde jaar is [[Danie Craven]] as [[afrigter]] aangestel. Die Springbokke sou onder sy leiding tien agtereenvolgende wedstryde wen, waaronder ’n 4–0 pak slae oor Nieu-Seeland tydens hulle 1949-toer na Suid-Afrika, tot op hede ’n wenrekord teen die All Blacks.<ref>{{en}} {{cite book |author=Winston McCarthy |title=Haka! The All Blacks Story |url=https://archive.org/details/hakaallblackssto0000wins |publisher=Pelham Books |location=Londen |date=1968 |pages=[https://archive.org/details/hakaallblackssto0000wins/page/207 207]}}</ref> Die Nieu-Seelanders het ’n swaar pak voorspelers, wat almal meer as 90&nbsp;kg geweeg het, gekies. Craven se strategie het op die spoed van die Transvaalse [[agsteman]] [[Hennie Muller]] staatgemaak. Muller sou die All Black-skakelpaar teister en die span sou ’n vinnige pas op die wedstryd afdwing om ’n oorwinning oor die swaar All Blacks te verseker.<ref>{{af}} {{cite web |url=http://www.webfactor.co.za/index.htm |title=Springbokrugby tussen 1949 en 1953 |accessdate=17 Mei 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090517052713/http://www.webfactor.co.za/index.htm |archive-date=17 Mei 2009 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{af}} {{cite web |url=http://www.webfactor.co.za/vooraf_1949.htm |title=Die 1949 Springbokke teen die All Blacks |accessdate=17 Mei 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090517052739/http://www.webfactor.co.za/vooraf_1949.htm |archive-date=17 Mei 2009 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Gelyktydig het die Wallabies ’n toer na Nieu-Seeland onderneem, omdat die [[Maori|Māorispelers]] as gevolg van die [[Apartheid]]politiek nie vir die wedstryde teen die Springbokke gekies is nie en saam met reserwespelers ’n tweede span gevorm het. Vervolgens het die Springbokke slegs teen ''Pākehā'' (Nieu-Seelanders met ’n Europese afkoms) gespeel.<ref>{{en}} {{cite book |author=Max Howell |title=Born to Lead: Wallaby Test Captains |publisher=Celebrity Books |location=North Harbour |date=2005 |isbn=1-877252-18-2 |pages=128}}</ref> Die 1951/52-span is beskou as een van die beste Springboktoerspanne in dié tyd. Die span het tydens hul besoek aan Europa deur al vier Tuisunies te klop Suid-Afrika se derde Grand Slam behaal. Hennie Muller het die kapteinskap by [[Basil Kenyon]] oorgeneem nadat laasgenoemde ’n ernstige oogbesering opgedoen het. Die span het Frankryk ook verslaan en 30 van hul 31 wedstryde tydens die toer gewen; slegs in die naelskraapse wedstryd teen ’n Londense keurspan is die Springbokke verslaan. Veral die 44–0-oorwinning oor Skotland is noemenswaardig, in dié tyd die hoogste oorwinning (volgens die huidige puntestelsel sou dit ’n 62–0-oorwinning gewees het).<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.scotsman.com/sport/battling-years-2477164 |title=The Battling Years |publisher=The Scotsman |author=Allan Massie |date=28 Januarie 2003 |accessdate=3 Junie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080603213057/http://sport.scotsman.com/guidetoscottishrugby/The-Battling-Years.2397247.jp |archive-date=3 Junie 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 1953 het die Wallabies weer ’n toer na Suid-Afrika onderneem. Tydens die tweede toetswedstryd het die Australiërs aan die Springbokke hul tweede nederlaag ná 15 jaar besorg. Die Suid-Afrikaanse span was baie beïndruk met dié prestasie en sodoende het twee Springbokspelers die Australiese kaptein [[John Solomon]] op hul skouers die speelveld uitgedra.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://apnews.com/0dc38e8ae9061de37d728432778835c3 |title=Ex-Wallabies skipper John Solomon dies at age 90 |publisher=Associated Press |date=18 Maart 2020 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens hul 1955-besoek aan Suid-Afrika het die Leeus 19 van hul 25 wedstryde gewen en in een gelykop gespeel. Die toetsreeks van vier wedstryde het gelykop geëindig. Die span onder die Ierse kaptein en [[Slot (rugby)|slot]] Robin Thompson se taktiek was om by elke geleentheid met die bal te hardloop eerder as om met die Springbokke se voorspelers slaags te raak. Die taktiek het die Leeuspan gehelp om nuwe standaarde daar te stel vir opposisie teen die Springbokke wat as byna onoorwinlik beskou is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/1955-south-africa/ |title=1955 South Africa |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In 1956 het die Springbokke ’n toer na Nieu-Seeland onderneem. Tydens dié toer het die All Blacks onder kapteinskap van Bob Duff vir die eerste keer daarin geslaag om ’n reeksoorwinning oor die Springbokke te behaal.<ref>{{en}} {{cite book |authors=Grand Harding, David Williams |title=The Toughest of Them All: New Zealand and South Africa: The Struggle for Rugby Supremacy |year=2000 |publisher=Penguin Books |location=[[Auckland]], Nieu-Seeland |isbn=0-14-029577-1 |pages=52–53}}</ref> Met die verrassende insluiting van Don Clarke uit Waikato, wat die bynaam ''The Boot'' gekry het, het die All Blacks die beslissende strafdoele behaal wat die reeks in hul guns beklink het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.allblacks.com/all-players/profile/Don-Clarke-AB-580 |title=Don Clarke #580 |publisher=All Blacks |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In 1958 het Frankryk die tweede land van die [[Noordelike Halfrond]] geword om Suid-Afrika te besoek; van die Franse is egter min verwag. Die Franse het die Springbokke geskok deur die toetsreeks van twee te wen. Dié span is gelei deur Lucien Mias pleks van die beseerde toerkaptein Michel Celaya. Die onderskatte Franse het gelykop gespeel in die eerste toetswedstryd op Nuweland (met 3–3). Dié prestasie is oortref toe die Franse die Springbokke met 9–5 op Ellispark geklop het. Daardie reeksoorwinning word as ’n keerpunt in die Franse rugbygeskiedenis beskou én het aangedui dat Frankryk nou ’n toprugbyland is.<ref>{{en}} {{cite book |author=Alex Potter, Georges Duthen |title=The Rise of French Rugby |publisher=A.H. & A.W. Reed |location=Wellington |date=1961 |pages=83–91}}</ref> Die 1958-toer is opgevolg deur besoeke in 1964 (’n Franse 1–0-oorwinning) en in 1967 (’n Suid-Afrikaanse 3–1-oorwinning). === Toenemende Anti-Apartheid-proteste === [[Lêer:Danie Craven statue.jpg|duimnael|links|upright|Standbeeld van [[Danie Craven]] in [[Stellenbosch]]]] [[Lêer:NoMaorisNoTour.jpg|duimnael|Aankondiging van ’n protesvergadering deur die Nieu-Seelandse “Burgerlike All Blacks Toervereniging” (1959)]] [[Lêer:Travaglini pumas sudafrica.jpg|duimnael|Suid-Afrika teen Argentinië in 1972, ''El Gráfico'']] Reeds voor die instel van Apartheidswette sedert 1948 het spanne wat toere na Suid-Afrika onderneem het, dit as nodig geag om geen nieblanke spelers saam te neem nie. Hierdeur is veral Māorispelers van Nieu-Seelandse spanne geraak. Oor die uitsluiting van George Nepia en Jimmy Mill tydens die All Blacks se 1928-toer,<ref>{{en}} {{cite book |author=Grand Harding, David Williams |title=The Toughest of Them All: New Zealand and South Africa: The Struggle for Rugby Supremacy |year=2000 |publisher=Penguin Books |location=[[Auckland]], Nieu-Seeland |isbn=0-14-029577-1 |pages=31}}</ref> maar ook oor Ranji Wilson se uitsluiting uit die weermagspan nege jaar vroeër<ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.allblacks.com/all-players/profile/Ranji-Wilson-AB-151 |title=Ranji Wilson #151 |publisher=All Blacks |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> is destyds weinig kommentaar gelewer. Maar in 1960 het, veral as gevolg van die “wind van verandering”-toespraak deur die Britse eerste minister [[Harold Macmillan]] en die [[Sharpeville-slagting]], die internasionale kritiek teen die Suid-Afrikaanse apartheidsbeleid skerp toegeneem.<ref name="harding73">{{en}} {{cite book |author=Grand Harding, David Williams |title=The Toughest of Them All: New Zealand and South Africa: The Struggle for Rugby Supremacy |year=2000 |publisher=Penguin Books |location=[[Auckland]], Nieu-Seeland |isbn=0-14-029577-1 |pages=73}}</ref> Sedertdien het die Springbokke in ’n toenemende mate die teiken van internasionale kontroversies en proteste geword. In dieselfde jaar het die All Blacks sonder hul Māorispelers, wat weens druk van die Suid-Afrikaanse regering uitgesluit is, ’n toer na Suid-Afrika onderneem. In Nieu-Seeland was hierdie toer hoogs omstrede: ’n georganiseerde petisie deur die “Burgerlike All Blacks Toervereniging”, wat 160&nbsp;000 handtekeninge versamel het, het tevergeefs vir die skrapping van dié toer gepleit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/the-all-blacks-depart-for-a-tour-of-australia-and-south-africa-with-all-white-players |title=All-white All Blacks leave for South Africa |work=New Zealand History |publisher=Minister van Kultuur en Erfenis |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Op sportvlak het die Springbokke tydens dié toer twee oorwinnings behaal en een gelykop en een nederlaag gely.<ref name="harding73" /> Rondom die draai van die jaar 1960/61 het die Springbokke onder hul kaptein [[Avril Malan]] ’n viermaande-lange toer na Europa onderneem, waartydens hulle 34 oorwinnings behaal het. Met naelskraapse oorwinnings oor die Tuisunies het hulle hul vierde en laaste Grand Slam van die 20ste eeu beklink, alhoewel die Springbokke teen Frankryk slegs 0–0-gelykop kon speel. Die span het ’n voorspelergeoriënteerde wedstryd gespeel waarin intimidasie ’n belangrike faktor was. Hul teenstanders het ’n reeks omstrede beserings opgedoen. Die Bokke het hulle laaste wedstryd teen die [[Britse Barbarians]] in [[Cardiff]] met 0–6 verloor, teen wat moontlik die beste Barbarianvoorspelers in dié tyd was.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/157 |title=1960/61 South Africa tour to Europe and East Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens hul 1962-toer na Suid-Afrika het die Leeus 16 van hul 25 wedstryde gewen en in vier gelykop gespeel. In die toetswedstryde het hulle egter nie goed gevaar nie en drie verloor, nadat hulle in die eerste toets gelykop gespeel het. Die toer is gekenmerk deur die voorspelerspel wat in die verlede baie sukses aan die Springbokke besorg het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/1962-south-africa/ |title=1962 South Africa |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In 1964 het die Walliese span sy eerste toer na Suid-Afrika onderneem. Die enigste toetswedstryd teen die Springbokke het hulle met 3–24 verloor, hul ergste nederlaag in 40 jaar.<ref>{{en}} {{cite book |author=David Smith, Gareth Williams |title=Fields of Praise: The Official History of The Welsh Rugby Union |url=https://archive.org/details/fieldsofpraiseof0000smit |publisher=University of Wales Press |location=Cardiff |date=1980 |isbn=0-7083-0766-3 |pages=[https://archive.org/details/fieldsofpraiseof0000smit/page/368 368]–369}}</ref> Die jaar 1965 word as die swakste in die geskiedenis van Springbokrugby beskou. Tydens hul Europese toer van vyf wedstryde in April het hulle slegs in een gelykop gespeel; die Springbokke is in albei toetswedstryde deur onderskeidelik Ierland en Skotland verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/178 |title=1965 South Africa tour to Ireland and Scotland |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens hul langer toer na Australië en Nieu-Seeland van Junie tot September het die Springbokke herstel, maar hulle is in albei toetswedstryde deur die Wallabies en in drie van die vier toetswedstryde deur die All Blacks verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugby-talk.com/2010/02/springbok-history-1965/ |title=Springbok History 1965 |publisher=rugby-talk.com |date=16 Februarie 2010 |accessdate=8 Mei 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250508095354/https://www.rugby-talk.com/2010/02/springbok-history-1965/ |archive-date=8 Mei 2025 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die Nieu-Seelandse beheerliggaam het die beplande 1967-toer na Suid-Afrika gekanselleer, nadat die Suid-Afrikaanse regering steeds geweier het om Māorispelers in die All Blackspan te aanvaar.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/rugby/news/article.cfm?c_id=80&objectid=10567880 |title=Call to honour Maori denied AB caps |publisher=[[The New Zealand Herald]] |date=22 April 2009 |accessdate=22 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160322050056/http://www.nzherald.co.nz/rugby/news/article.cfm?c_id=80&objectid=10567880 |archive-date=22 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 1968 het die Leeus tydens hul toer na Suid-Afrika 15 van hul 16 wedstryde teen provinsiale spanne gewen, maar hulle het drie van die vier toetswedstryde teen die Springbokke verloor en in een gelykop gespeel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/1968-south-africa/ |title=1968 South Africa |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die teenbesoek op die Britse Eilande in 1969 het tot groot protesaksie gelei, waarvolgens van die wedstryde agter doringdraad gespeel is.<ref>{{en}} [[Suid-Afrikaanse Instituut vir Rasseverhoudinge]] (SAIRV): ''A Survey of Race Relations 1969''. Johannesburg 1970, bl. 253–254.</ref> Die Tuisnasies het nuwe selfvertroue verkry en die Springbokke het twee van hul sewe wedstryde in Wallis, teen Newport RFC en ’n saamgestelde span uit Gwent, verloor. Die Walliese nasionale span was op die punt van ’n oorwinning oor Suid-Afrika, nadat hulle met 6–6 gelykop gespeel het. Teen Ierland het die Springbokke ook gelykop gespeel, terwyl hulle deur Engeland en Skotland verslaan is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/204 |title=1969/70 South Africa tour to UK and Ireland |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Om verdere toerkansellasies deur die Nieu-Seelandse beheerliggaam te voorkom, het die Suid-Afrikaanse regering voor die All Blacks se 1970-toer van mening verander en ingestem om spelers en toeskouers met ’n Māori-afkoms as “eerblankes” toe te laat, soos hulle voorheen met [[Japanners]] in Suid-Afrika gedoen het.<ref>{{en}} SAIRV: ''A Survey of Race Relations 1963''. Johannesburg 1964, bl. 290.</ref> Australië het geweier om die All Blacks se vliegtuig te laat land, waarvolgens hulle oor die VSA, Portugal, [[Griekeland]] en [[Nigerië]] na Suid-Afrika moes reis. Verskeie Māori het tydens die besoek aan Suid-Afrika die apartheidswette doelbewus oortree en met swart mense gesels, waardeur hulle die Suid-Afrikaanse regering opsetlik omgekrap het. Die Springbokke het die toetsreeks van vier wedstryde met 3–1 gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/springbok-rugby-team/news/article.cfm?c_id=327&objectid=10639172 |title=Rugby: Once was hatred |publisher=[[The New Zealand Herald]] |date=18 April 2010 |accessdate=27 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181127194937/https://www.nzherald.co.nz/springbok-rugby-team/news/article.cfm?c_id=327&objectid=10639172 |archive-date=27 November 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Met die oog op die 1971-toer van die Franse span na Suid-Afrika is die gekleurde speler [[Roger Bourgarel]] aanvanklik deur die Keurkomitee uitgesluit, maar ná ’n intervensie deur [[Albert Ferrasse]], president van die [[Franse Rugbyfederasie]], weer vir die span gekeur. Die met Ferrasse-bevriende Danie Craven, destyds president van die Suid-Afrikaanse beheerliggaam, het hy uitdruklike toestemming hiervoor gegee. Die twee toetswedstryde het in ’n gelykop en ’n oorwinning vir die Springbokke geëindig.<ref>{{fr}} {{cite web |url=https://www.lequipe.fr/Rugby/Actualites/-le-respect-je-l-ai-gagne-sur-le-terrain/419378 |title=«Le respect, je l'ai gagné sur le terrain» |publisher=L'Équipe |author=Gilles Navarro |date=24 November 2013 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Massabetogings teen apartheid en onluste het in dieselfde jaar die Springbokke se toer na Australië gekenmerk. Lugrederye, hotelle, restourante, poskantore en hawens is deur stakings gedwing om Suid-Afrikaanse burgers, maatskappye en instellings te boikot. Die Springbokke kon hul toer slegs met hulp van die [[Koninklike Australiese Lugmag]] voortsit en hulle het al drie toetswedstryde met tellings van 19–11, 14–6 en 18–6 gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.solidarity.net.au/aboriginal/1971-springbok-tour-when-campaigners-scored-a-victory-against-racism/ |title=1971 Springbok tour: When campaigners scored a victory against racism |publisher=solidarity.net.au |date=28 September 2011 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://blogs.sport24.co.za/mclook/2011/12/24/the-1971-springbok-tour/ |title=The 1971 Springbok tour |publisher=Sport24 |date=24 Desember 2011 |accessdate=4 Julie 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120704092029/http://blogs.sport24.co.za/mclook/2011/12/24/the-1971-springbok-tour/ |archive-date=4 Julie 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die 1974-Leeus, aangevoer deur [[Willie John McBride]], het tydens hul toer na Suid-Afrika gedurende al 22 wedstryde onoorwonne gebly. Hulle het drie van die vier toetswedstryde gewen en in een gelykop gespeel. Die afrigters van die Leeus het opgemerk dat die Springbokke hul teenstanders met fisiese aggressie oorheers het. Die Leeus het besluit om “hulle vergelding eerste in te kry” met hul berugte ‘99 call’. Die idee was dat ’n Suid-Afrikaanse skeidsregter waarskynlik nie al die Leeus sou afstuur as hulle almal teruggeveg het teen blatante vuilspel nie. Die derde toetswedstryd tussen die Leeus en die Springbokke in Port Elisabeth het in die “Slag van Boet Erasmus-stadion” ontaard, een van die mees geweldadige gevegte in die rugbygeskiedenis. Tydens dié wedstryd het JPR Williams ná so ’n roep oor die helfte van die veld gehardloop en ‘Moaner’ van Heerden aangeval.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://sport.guardian.co.uk/smalltalk/story/0%2C%2C1888496%2C00.html |title=JPR Williams |publisher=[[The Guardian]] |date=25 Augustus 2007 |accessdate=20 Januarie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080120133505/http://sport.guardian.co.uk/smalltalk/story/0%2C%2C1888496%2C00.html |archive-date=20 Januarie 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 1975 het die Franse span weer na Suid-Afrika getoer en elf wedstryde gespeel, waarvan hulle ses gewen het (in albei toetswedstryde het die Springbokke egter geseëvier). Gedurende dié toer het Craven drie wedstryde teen swart en multiëtniese spanne gereël – ’n voorwaarde “sine qua non”, wat Ferrasse vir die Franse besoek geëis het.<ref>{{fr}} {{cite book |author=Henri Garcia |title=La fabuleuse histoire du rugby |publisher=Éditions de La Martinière |location=Parys |year=2011 |isbn=978-2-7324-4528-1 |pages=574–576}}</ref> === Sportiewe isolasie === [[Lêer:South american v south africa rugby.jpg|duimnael|Die Suid-Amerikaanse Jaguares speel in 1982 teen die Springbokke, ''El Gráfico''. Die Suid-Amerikaanse Jaguares is in 1980 gestig om die sportiewe isolasie van Suid-Afrika te omseil]] [[Lêer:1981-springbok-tour-auckland-entry-to-ground.jpg|duimnael|[[Polisie]]beamptes buite [[Edenpark]] voor ’n All Blacks-wedstryd tydens die Springboktoer in 1981]] [[Lêer:1981-springbok-tour-auckland-kingsland-station.jpg|duimnael|Polisiebeamptes bewaak ’n doringdraad rondom Edenpark naby die Kingsland-spoorwegstasie in 1981]] [[Lêer:Hamilton2.jpg|duimnael|Protes teen die Springbokke in Hamilton, aan die regterkant die aktivis Tom Newnham (1981)]] Suid-Afrika is in ’n toenemende mate geïsoleer, wat ook sy nasionale spanne se oorsese toere ingesluit het. Gedurende die toer na Australië van Julie tot Augustus 1971 het die Springbokke se teenwoordigheid tot ’n groot openbare debat gelei. In [[Adelaide, Australië|Adelaide]], [[Brisbane]], [[Melbourne]], [[Perth]] en [[Sydney]] is teen die apartheidspolitiek groot protes aangeteken. Gedurende hierdie betogings het die deelnemers met polisiebeamptes slaags geraak. Volgens ramings is tussen 500 en 700 betogers in hegtenis geneem. Die toer van ses weke is nie afgelas nie, maar die stadions het soos met doringdraad beweerde vestings gelyk en is deur ’n groot aantal polisiebeamptes beskerm. Johannes Bjelke-Petersen, [[Queensland]] se eerste minister, het op 14 Julie ’n eenmaandse noodtoestand verklaar, waaruit ’n 24 uur se staking deur sowat 125&nbsp;000 werknemers ontwikkel het. Die koste vir die beskermingsmaatreëls wat getref is, is deur Suid-Afrika op sowat 1,6 miljoen rand beraam.<ref>{{en}} SAIRV: ''A Survey of Race Relations in South Africa 1971''. Johannesburg 1972, bl. 320.</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/110667470 |title=Queensland in state of emergency |publisher=The Canberra Times |date=14 Julie 1971 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die Nieu-Seelandse eerste minister Norman Kirk het die Springbokke se beplande 1973-toer na Nieu-Seeland gekanselleer, aangesien beide die toeskouers en spelers se veiligheid nie gewaarborg kon word nie. Hy het dié besluit ook gemeen om ’n aangekondigde boikot van die [[Statebondspele]] 1974 in [[Christchurch]] deur Afrikalande verhoed.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/culture/1981-springbok-tour/1973-springbok-tour |title=Stopping the 1973 tour |work=New Zealand History |publisher=Minister van Kultuur en Erfenis |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Kirk se opvolger Robert Muldoon het in 1976 egter sy toestemming vir ’n toer van die All Blacks na Suid-Afrika gegee.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/nz/news/article.cfm?c_id=1&objectid=10392040 |title=It's time to close the final chapter |publisher=[[The New Zealand Herald]] |date=19 Julie 2006 |accessdate=7 Junie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200607180030/https://www.nzherald.co.nz/nz/news/article.cfm?c_id=1&objectid=10392040 |archive-date=7 Junie 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Nadat die span ondanks skerp proteste na Suid-Afrika vertrek het, het ’n aantal Afrikalande Nieu-Seeland se uitsluiting van die [[Olimpiese Somerspele 1976]] geëis. Die [[Internasionale Olimpiese Komitee]] het egter nie gereageer nie aangesien rugby destyds nie ’n Olimpiese sportsoort was nie. Vervolgens het 28 oorwegend Afrikalande die Olimpiese Spele in [[Montreal]] geboikot.<ref>{{de}} {{cite book |author=Volker Kluge |title=Olympische Sommerspiele – Die Chronik III |publisher=Sportverlag |location=Berlyn |year=2000 |isbn=3-328-00741-5 |pages=450–451}}</ref> Die All Blacks se omstrede toer het met die [[Soweto-opstand]] teen die rassistiese Onderwysbeleid ([[Wet op Bantoe-onderwys]]) en die Apartheidsregering saamgeval, waartydens minstens 176 mense dood is. Die boikot het die wêreld se aandag op samewerking met apartheidsport gevestig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sahistory.org.za/sites/default/files/UN%2C%20India%2C%20apartheid%20sport%2C%20pamphlet%2C%20full.pdf |title=United Nations, India and Boycott of Apartheid Sport (1988) – Paper presented at the seminar of the Sports Authority of India and the Arjuna Awardees Association, New Delhi, July 28–29, 1988. Published as a pamphlet. |publisher=SA History |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Uit ’n sportiewe oogpunt was die All Blacks se Suid-Afrika-toer van 24 wedstryde minder suksesvol: Hulle het drie wedstryde teen provinsiale spanne en ook drie van die vier toetswedstryde teen die Springbokke verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/272 |title=1976 New Zealand tour to South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die ondertekening van die Gleneagles-ooreenkoms deur 33 lidlande van die [[Britse Statebond]] op 15 Junie 1977 het Suid-Afrika se sportiewe isolasie verder verskerp. As gevolg van die ooreenkoms is die land ten einde van stappe teen die apartheidspolitiek stelselmatig van die Britse Statebond se sportwêreld ontkoppel. In die ooreenkoms is ook voorsiening gemaak vir sanksies teen lidlande wat die ooreenkoms sou oortree, en instellings wat bewysbaar die Suid-Afrikaanse rasseskeiding ondersteun het, is uit alle internasionale sportgeleenthede uitgesluit.<ref name="glen">{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/culture/1981-springbok-tour/gleneagles-agreement |title=From Montreal to Gleneagles |work=New Zealand History |publisher=Minister van Kultuur en Erfenis |date=11 April 2014 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref name="RR Survey, 1977, 563-564">{{en}} SAIRV: ''A Survey of Race Relations in South Africa 1977''. Johannesburg 1978, bl. 563–564.</ref> Die internasionale druk op die apartheidstelsel het ook in Suid-Afrika tot debate en veranderinge gelei. Die Suid-Afrikaanse Rugbyraad (SARR), die beheerliggaam van swart rugbyspanne, het in 1977 sy naam in Suid-Afrikaanse Rugbyvereniging (SARV) verander. Hulle het ook daarop besluit om die spannaam “Luiperds” te laat vaar, aangesien albei name ’n “rassistiese konnotasie” gehad het. Die vorige Springbokspeler [[Cheeky Watson]] het by die multietniese Suid-Afrikaanse Rugbyunie (SARU) aangesluit, waar hy ’n leidende spanmaat van die Kaapse span geword het. In April 1978 het, as gevolg van die internasionale reaksies, die verskeie Suid-Afrikaanse rugbyliggame vergader. Hulle was SARV (swart spelers), SARR (wit spelers), SARU (multietniese spelers) en die Suid-Afrikaanse Rugbyfederasie (bruin spelers). Hulle het onder andere ooreengekom om wedstryde op klub-, provinsiale en nasionale vlak op openbare sportvelde sonder demografiese segregasie te reël. Die SARU-president [[Abdul Abbas]] het egter aangekondig, dat hy aan geen verdere onderhandelinge oor sulke multietniese wedstryde sou deelneem nie, totdat die regering al die wette skrap wat sulke wedstryde verbied of verhinder.<ref name="RR Survey, 1977, 563-564" /> Ná openbare teenkanting en internasionale voorleggings het die Franse regering die 1979-Springboktoer na Frankryk afgelas en aangekondig dat dit “onvanpas” vir Suid-Afrikaanse spanne sou wees om na Frankryk te toer.<ref>{{fr}} {{cite book |author=Henri Garcia |title=La fabuleuse histoire du rugby |publisher=Éditions de La Martinière |location=Parys |year=2011 |isbn=978-2-7324-4528-1 |pages=607}}</ref> Nadat die visumaansoeke vir die Suid-Afrikaanse spelers in September 1979 deur die Franse owerhede afgekeur is, het die buitelandse ministers van albei lande vergader. Daarna het die Suid-Afrikaanse buitelandse minister die Suid-Afrikaanse Rugbyraad (SARR) oor die Franse houding ingelig, waarvolgens tot minstens ná die [[Olimpiese Somerspele 1980]] ’n wedersydse ontmoeting op sportiewe vlak onmoontlik sou wees. Ten spyte van die Franse regering se protes het die Franse Rugbyfederasie daarop besluit om ’n uitnodiging van die SARR te aanvaar om in 1980 na Suid-Afrika te toer, maar ook om vooraf die stand van sake in Suid-Afrika te laat ondersoek.<ref>{{en}} SAIRV: ''Survey of Race Relations in South Africa 1979''. Johannesburg 1980, bl. 592.</ref> Dié ontmoeting het in Oktober 1980 te midde van internasionale betogings plaasgevind. Ná afsluiting van die Franse ondersoek in Suid-Afrika het die president van die Franse beheerliggaam, Albert Ferrasse, verklaar, dat hy nog nie met die vordering rakende die opheffing van rasseskeiding in die Suid-Afrikaanse rugbyspel tevrede was nie.<ref>{{en}} SAIRV: ''Survey of Race Relations in South Africa 1980''. Johannesburg 1981, bl. 598.</ref> Suid-Afrika het gepoog om die land se internasionale sportisolasie teen te werk deur die Suid-Amerikaanse Jaguares in 1980 te nooi vir ’n toer na Suid-Afrika. Dié span het byna slegs uit Argentynse spelers bestaan, aangesien die amptelike [[Argentynse nasionale rugbyspan]] (die Poemas) verbied is om teen die Springbokke te speel.<ref>{{fr}} {{cite book |author=Henri Garcia |title=La fabuleuse histoire du rugby |publisher=Éditions de La Martinière |location=Parys |year=2011 |isbn=978-2-7324-4528-1 |pages=611–612}}</ref> Ten spyte van duidelike protes deur beide die Britse en Ierse regerings wat geen wetlike beheer gehad het nie, het die Leeus na Suid-Afrika getoer. Hulle het al 14 hul nietoetswedstryde gewen. Daarteenoor is hulle in die eerste drie toetswedstryde verslaan, voordat hulle in die vierde geseëvier het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/1980-south-africa/ |title=1980 South Africa |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In dieselfde jaar het die Springbokke ’n toer na [[Paraguay]], [[Uruguay]] en [[Chili]] onderneem. Hulle het die vyf wedstryde maklik gewen, waaronder twee toetswedstryde teen die Jaguares, wat slegs uit Argentynse spelers bestaan het. As gevolg van die verbod op toetrede vir Suid-Afrikaners kon geen wedstryde in Argentinië aangebied word nie.<ref>{{en}} {{cite book |author=Vivian Jenkins |title=Rothmans Rugby Yearbook 1981–82 |publisher=Rothmans Publications |location=Aylesbury |year=1981 |isbn=0-907574-05-X |pages=52–56}}</ref> Op 30 Mei 1981 het [[Errol Tobias]] tydens ’n wedstryd teen Ierland gedebuteer. Hy was die eerste nieblanke speler wat enigsins vir die Springbokke gekies is, alhoewel baie hom as ’n swart alibi-speler (tokenisme) beskou het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://news.google.com/newspapers?id=BuRYAAAAIBAJ&sjid=VecDAAAAIBAJ&dq=errol-tobias&pg=2841%2C7429759 |title=Big Pressure on 'Token' Black |publisher=The Sydney Morning Herald |author=Malcolm Brown |date=21 Julie 1981 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In weerwil met die Gleneagles-ooreenkoms het die Springbokke in 1981 ’n toer na Nieu-Seeland onderneem. Hulle het 16 wedstryde gespeel, waaronder drie toetswedstryde teen die All Blacks. Reeds voor die begin van die toer het dit groot kritiek ontlok. Baie het dit as ondersteuning van ’n blanke oorheersing in Suid-Afrika beskou, terwyl ander na die gespanne verhoudings met die Māori tuis verwys het. Muldoon het weer die omstrede standpunt ingeneem dat die politiek nie by sport mag inmeng nie.<ref name="glen" /> Die wedstryde het groot skares gelok, maar baie stede het ook massabetogings gesien. In [[Hamilton, Nieu-Seeland|Hamilton]] het 350 betogers die versperrings verwyder, die speelveld ingestorm en ’n kansellasie van die wedstryd afgedwing.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/media/video/game-cancelled-in-hamilton |title=Game cancelled in Hamilton, 1981 Springbok tour |work=New Zealand History |publisher=Ministerie van Kultuur en Erfenis |date=4 Julie 2006 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In [[Timaru]] moes ’n wedstryd ook afgelas word en Wellington het herhaaldelike straatgevegte gesien. Gedurende die laaste wedstryd in [[Auckland]] is uit ’n laagvlieënde vliegtuig meelsakke, pamflette en ’n plakkaat wat [[Steve Biko]] gehuldig het op die speelveld in [[Edenpark]] neergegooi. As gevolg van hierdie omstandighede was die uitslag van die toer (2–1 in die guns van die All Blacks) minder belangrik.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/nz/news/article.cfm?c_id=1&objectid=10390269 |title=Protests a turning point in the history of New Zealand |publisher=[[The New Zealand Herald]] |date=9 Julie 2006 |accessdate=29 September 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070929121654/http://www.nzherald.co.nz/section/4/story.cfm?c_id=4&ObjectID=10390269 |archive-date=29 September 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.nzhistory.net.nz/culture/1981-springbok-tour/tour-diary |title=A war played out twice a week |work=New Zealand History |publisher=Ministerie van Kultuur en Erfenis |date=17 September 2014 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Op 8 April 1983 het die Franse regering alle sportbeheerliggame verbied om in verbinding met hul Suid-Afrikaanse eweknieë te tree, wat onder andere die skrapping van die Franse span se toer na Suid-Afrika tot gevolg gehad het.<ref>{{fr}} {{cite book |author=Henri Garcia |title=La fabuleuse histoire du rugby |publisher=Éditions de La Martinière |location=Parys |year=2011 |isbn=978-2-7324-4528-1 |pages=638–639}}</ref> In 1984 het die Engelse span ondanks groot kritiek en politieke druk ’n toer na Suid-Afrika onderneem en sewe wedstryde gespeel. Dit was die laaste toer van ’n belangrike span na Suid-Afrika onder die apartheidstelsel. Die Britse regering se onverskilligheid het onder andere tot die boikot van die Statebondspele 1986 in [[Edinburg]] deur 32 lande gelei.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://theconversation.com/england-v-south-africa-a-history-of-tough-tackling-and-political-turmoil-126148 |title=England v South Africa – a history of tough tackling and political turmoil |publisher=The Conversation |author=Dan Feather |date=31 Oktober 2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Alhoewel daar nuwe protesaksies verwag is en die projek met die Gleneagles-ooreenkoms gebots het, het die NSRVU die Suid-Afrikaanse beheerliggaam se uitnodiging vir ’n teenbesoek aanvaar en in 1985 ’n toer na Suid-Afrika voorberei. Twee advokate het klagte ingedien en aangevoer dat die toer nie in die grondwetlike belang van die Nieu-Seelandse Rugbyvoetbalunie ten einde van die bevordering van die spel was nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.austlii.edu.au/nz/journals/VUWLRev/1999/32.html |title=Fictions in the thought of Sir John Salmond |publisher=Victoria University of Wellington Law Review |date=1999 |accessdate=15 September 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090915190622/http://www.austlii.edu.au/nz/journals/VUWLRev/1999/32.html |archive-date=15 September 2009 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Beide in Suid-Afrika en Nieu-Seeland was daar mense wat steeds ’n toer van Nieu-Seeland na Suid-Afrika sou ondersteun het. Gevolglik is in 1986 ’n privaat georganiseerde toer met rebellerende spelers gereël. Die span, wat as “die Kavaliers” bekend gestaan het, het 28 van die 30 spelers wat vir die 1985-All Blacks-toer gekies is, ingesluit en twaalf wedstryde in Suid-Afrika gespeel, waaronder vier wat as “toetswedstryde” bestempel is. Die Springbokke het die eerste, derde en vierde toetswedstryde gewen en die rebelle kon nie die droom om die Springbokke in Suid-Afrika te klop verwesenlik nie. Die Geel Bladsye het die toer met R2,5 miljoen geborg wat beskryf is as die grootste rugbyborgskap in Suid-Afrika tot op daardie stadium. Gerugte het die rondte gedoen dat die spelers betaal is, op ’n stadium toe rugby nog ’n streng amateursport was.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbymuseum.co.nz/asp/container_pages/normal_menu/rmArticle.asp?IDID=154 |title=The 1986 Cavaliers Tour |publisher=New Zealand Rugby Museum |accessdate=26 Augustus 2007}} {{dooie skakel}}</ref> Die hoofinpak van die Kavalierstoer in Nieu-Seeland was ontwrigting van die All Blacks se voorbereiding op die eerste [[rugbywêreldbeker]]toernooi in [[Rugbywêreldbeker 1987|1987]]. Die rebelle is baie lig gestraf en slegs vir twee toetswedstryde geskors. Lede van die Kavaliers het maklik gemeng met hul tydelike plaasvervangers, die sogenaamde ‘Baby Blacks’. Die Kavaliers se beproewing op die Suid-Afrikaanse Hoëveld het waarskynlik bygedra tot die All Blacks se oorwinning tydens die eerste wêreldbeker. Meer as die helfte van die span wat Frankryk in die 1987-eindstryd geklop het, was voormalige Kavaliers.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/media/photo/cavaliers-rugby-tour-1985 |title=Cavaliers rugby tour, 1986 |work=New Zealand History |publisher=Ministerie van Kultuur en Erfenis |date=12 Junie 2014 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Eers in 1992, ná die apartheidsera, het weer toetswedstryde tussen Nieu-Seeland en Suid-Afrika gereël. Die Springbokke kon nie aan die eerste rugbywêreldbekertoernooi in 1987 deelneem nie, maar ook nie aan die tweede [[Rugbywêreldbeker 1991|Rugbywêreldbekertoernooi in 1991]] nie. In 1989 het ’n Wêreld XV met die toestemming van die Internasionale Rugbyvoetbalraad ’n kitstoer na Suid-Afrika onderneem. Al die belangrike rugbylande, behalwe vir Nieu-Seeland, het spelers aan die span verskaf met tien Walliesers, agt Franse, ses Australiërs, vier Engelse, een Skot en ’n Ier. Dit was weereens ’n privaat georganiseerde toer om die apartheidsboikot te omseil.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/491 |title=1989 World XV tour to South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> === “Reënboognasie” en eerste wêreldbekertitel === Op 2 Februarie 1990 het Suid-Afrika se nuwe staatspresident, [[Frederik Willem de Klerk|FW de Klerk]], dramatiese aankondigings gemaak wat gelei het tot die ontbanning van die [[African National Congress|ANC]], die vrylating van [[Nelson Mandela]] en uiteindelik tot die opheffing van [[Apartheid]] en die eerste [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1994|demokratiese verkiesing vir alle Suid-Afrikaners in 1994]]. Dié politieke veranderinge het spoedig tot Suid-Afrika se terugkeer na internasionale sportdeelname gelei. In Maart 1992 het die “blanke” Suid-Afrikaanse Rugbyraad en die multietniese Suid-Afrikaanse Rugbyunie saamgesluit om die Suid-Afrikaanse Rugbyvoetbalunie te vorm, wat sedert 2005 die naam Suid-Afrikaanse Rugbyunie (SARU) dra. In Julie dieselfde jaar het die Suid-Afrikaanse beheerliggaam aangesluit by die Konfederasie van Afrikarugby (Engels: ''Confederation of African Rugby''; Frans: ''Confédération Africaine de Rugby''; nou [[Rugby Afrika]], RA) en is sedertdien verreweg die vasteland se belangrikste beheerliggaam.<ref name="rugbyafrique" /> Tot in die 1990’s het die Springbokke ’n positiewe wenrekord teen alle teenstanders gehad. Ná Suid-Afrika se hertoetrede tot internasionale rugby in 1992 het die span aanvanklik gesukkel om hulle vorige hoë standaarde te handhaaf. In hul eerste wedstryd ná hertoelating, later “terugkeertoets” genoem, het die Springbokke op 15 Augustus 1992 met 24–27 teen die All Blacks op Ellispark verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/548 |title=1992 New Zealand tour to Australia and South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> As gevolg van die [[Boipatong-slagting]] twee maande tevore was die situasie gespanne. Die ANC het voor die afskop van die wedstryd ’n minuut van stilte geëis en daarop aangedring dat die [[Vlag van Suid-Afrika (1928–1994)|vlag van Suid-Afrika]] (“Oranje, Blanje, Blou”) nie gehys word nie en die volkslied, ''[[Die Stem van Suid-Afrika]]'' nie gespeel word nie. Nie een van die vereistes is nagekom nie, waarvolgens die ANC gedreig het om die sportboikot weer in te stel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.washingtonpost.com/archive/politics/1992/08/18/anc-threatens-call-for-renewal-of-rugby-boycott/147de71d-bbe8-42e8-9d5f-28f403c485d3/ |title=ANC Threatens Call for Renewal of Rugby Boycott |publisher=[[The Washington Post]] |author=William Claiborne |date=18 Augustus 1992 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die latere Minister van Sport en Ontspanning, [[Steve Tshwete]], het egter ten gunste van ’n tweede kans vir die ondersteuners gepleit en voorgestel om slegs ’n waarskuwing uit te reik.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.washingtonpost.com/archive/politics/1992/08/20/anc-drops-its-objections-to-s-african-rugby-game/232685e0-6198-4d25-be99-f3bf5ea2984b/ |title=ANC Drops Its Objections To S. African Rugby Game |publisher=[[The Washington Post]] |author=William Claiborne |date=20 Augustus 1992 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Hulle het ook teen die Wallabies in Kaapstad met 3–26 verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/551 |title=1992 Australia tour to South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Later dieselfde jaar het die Springbokke vir die eerste keer weer na die buiteland getoer en in [[Lyon]] met 20–15 teen Frankryk gewen, maar hulle het die tweede toets in [[Parys]] met 16–29 verloor en is ook deur Engeland op [[Twickenham-stadion|Twickenham]] met 33–16 verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/553 |title=1992 South Africa tour to France and England 1993 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In 1993 het die Franse span vir die eerste keer in 13 jaar weer ’n toer na Suid-Afrika onderneem; hulle het die toetsreeks ná ’n oorwinning en ’n gelykop beklink.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/566 |title=1993 France tour to South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die Springbokke het tydens hul toer na Australië in dieselfde jaar twee toetswedstryde verloor en een gewen.<ref>{{fr}} {{cite book |author=Henri Garcia |title=La fabuleuse histoire du rugby |publisher=Éditions de La Martinière |location=Parys |year=2011 |isbn=978-2-7324-4528-1 |pages=830–840}}</ref> Die Springbokke se 1993-toer na Suid-Amerika het, in teenstelling met die eerste toer 13 jaar gelede, sonder enige kontroversie verloop; tydens dié toer het die Springbokke in die eerste twee amptelike toetswedstryde teen die Poemas te staan gekom en albei gewen.<ref>{{es}} {{cite web |url=https://uar.com.ar/wp-content/uploads/1993.pdf |title=Memoria y Balance 1993 |publisher=[[Argentynse Rugbyunie]] |date=15 November 1993 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Eweneens ná ’n onderbreking van 13 jaar het die Springbokke tussen Junie en Augustus 1994 hul eerste toer na Nieu-Seeland onderneem. Hulle het tien van hul elf wedstryde teen provinsiale spanne gewen, terwyl hulle in die drie toetswedstryde teen die All Blacks twee keer (in [[Dunedin]] en [[Wellington, Nieu-Seeland|Wellington]]) verslaan is en in die derde toetswedstryd in [[Auckland]] gelykop gespeel het. Dit was hul ergste toetsreeks in Nieu-Seeland in dié tyd.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugby-talk.com/2014/01/history-the-1994-springbok-tour-to-new-zealand/ |title=History: The 1994 Springbok tour to New Zealand |publisher=rugby-talk.com |date=9 Januarie 2014 |accessdate=8 Mei 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250508155954/https://www.rugby-talk.com/2014/01/history-the-1994-springbok-tour-to-new-zealand/ |archive-date=8 Mei 2025 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 1994 het die Nasionale Sportraad op aansoek van die intussen regerende ANC voorgestel om die Springbokke in ''Proteas'' (na die [[Protea]], die Suid-Afrikaanse nasionale blom) te hernoem – soos reeds met die [[Proteas|nasionale krieketspan]] gedoen is. Die Springbokkenteken sou oorspronklik ook deur dié nasionale blom vervang word om met die dubbelsinnige geskiedenis weg te doen. Dié stappe is ná die nuutverkose president [[Nelson Mandela]] se ingryping nie geneem nie en beide die spannaam en kenteken het onveranderd gebly. Hy het die Sportraad se lede daarvan oortuig om die deur die apartheid ontstelde simbole met ’n nuwe betekenis te voorsien, wat met die nuwe Suid-Afrika se waardes van ’n verenigde land ooreenstem. Aartsbiskop [[Desmond Tutu]], wat die term “reënboognasie” bedink het, het met hierdie voorstel saamgestem. Om enige onrus onder spelers en ondersteuners net voor die [[Rugbywêreldbeker 1995]] in Suid-Afrika te vermy, het die Sportraad toe besluit om die simbole tydelik te behou (in Maart 1996 het die Sportraad die simbole uiteindelik goedgekeur).<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sarugbymag.co.za/how-mandela-saved-the-springbok/ |title=How Mandela saved the Springbok |publisher=SARrugbymag |date=6 Desember 2013 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die naderende rugbywêreldbekertoernooi was die eerste groot sporttoernooi in Suid-Afrika ná die einde van die apartheidsera. In aanloop tot die toernooi is die Springbokke ná aanhoudende oorreding deur Nelson Mandela deur beide blankes en swartes ondersteun en hulle het groot ondersteuning in die hele bevolking geniet. Alhoewel die span multietnies opgetree het, was [[Chester Williams]] die enigste nieblanke speler.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/portal/main.jhtml?view=DETAILS&grid=&xml=/portal/2007/10/19/ftmandela119.xml |title=How Nelson Mandela won the rugby World Cup |publisher=The Daily Telegraph |author=John Carlin |date=19 Oktober 2007 |accessdate=19 April 2009 |archive-url=https://swap.stanford.edu/20090419211812/http://www.telegraph.co.uk/portal/ |archive-date=19 April 2009 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Voor die afskop van die rugbywêreldbekertoernooi was die Springbokke in die negende plek van die wêreldranglys en nie een van die gunstelinge om die toernooi te wen nie. Tydens die groepfase het hulle Australië, [[Roemeense nasionale rugbyspan|Roemenië]] en [[Kanadese nasionale rugbyspan|Kanada]] verslaan. In die kwarteindstryd het hulle [[Samoaanse nasionale rugbyspan|Wes-Samoa]] verslaan en in die naelskraapse halfeindstryd Frankryk. In die eindstryd op [[Ellispark]] het die Springbokke teen die Nieu-Seelandse All Blacks, die eerste span op die wêreldranglys, te staan gekom. Die Springbokke het teen die skynbaar verswakte mededingers met 15–12 in [[ekstra tyd]] gewen, nadat [[Joel Stransky]] die beslissende skepskop aangeteken het, en sodoende tydens hul eerste deelname die rugbywêreldbekertoernooi gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/1995/overview |title=Rugby World Cup 1995: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die All Blacks is skynbaar deur ’n onheilspellende voedselvergiftiging van die vorige dag geteister. Sedertdien doen samesweringsteorië die rondte, waarvolgens Suid-Afrikaanse rugbyamptenare of ’n kelnerin genaamd “Suzie” ’n stof in die All Blacks se ete sou gemeng het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/observer/osm/story/0,,1251765,00.html |title=OSM's sporting plaque |publisher=[[The Guardian]] |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.independent.co.uk/news/rugby-players-food-may-have-been-spiked-1353245.html |title=Rugby players' food may have been spiked |publisher=[[The Independent]] |date=20 November 1996 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyheaven.smh.com.au/articles/2003/08/11/1060588317125.html |title=Suzie never existed |publisher=[[The Sydney Morning Herald]] |accessdate=4 Desember 2003 |archive-url=https://web.archive.org/web/20031204033730/http://www.rugbyheaven.smh.com.au/articles/2003/08/11/1060588317125.html |archive-date=4 Desember 2003 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Tydens die toekenningsgeleentheid het ’n in ’n Springboktrui geklede Nelson Mandela die [[Webb Ellis-beker]] aan die kaptein [[Francois Pienaar]] oorhandig. Hierdie gebaar word as ’n belangrike stap vir die versoening tussen die Suid-Afrikaanse bevolkingsgroepe gesien en as een van die mees simboliese oomblikke in die sportgeskiedenis beskou.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.irishtimes.com/sport/rugby/international/rwc-1-nelson-mandela-hands-the-webb-ellis-cup-to-francois-pienaar-1.2348601 |title=RWC #1: Nelson Mandela hands the Webb Ellis Cup to Francois Pienaar |publisher=The Irish Times |author=Patrick Madden |date=18 September 2015 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die Suid-Afrikaanse beheerliggaamspresident Louis Luyt het op ’n omstrede wyse die na-wedstrydverrigtinge versuur, toe hy by die dinee verklaar het dat die Springbokke die vorige twee wêreldbekertoernooie ook sou gewen het as hulle daaraan kon deelgeneem het. Die dag ná die Wêreldbekeroorwinning het die [[Xhosa]]woord vir die Springbokke, ''Amabokoboko!'' as die opskrif van die [[Sowetan]] se sportafdeling verskyn.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.amabokoboko.com/amabokoboko-sport-7.html |title=About Amabokoboko |publisher=amabokoboko.com |accessdate=27 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200927105135/https://amabokoboko.com/amabokoboko-sport-7.html |archive-date=27 September 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Krisisse in 1995 tot 1997 sou egter later aantoon dat alles nog nie wel was met etniese aangeleenthede in Suid-Afrikaanse Rugby nie. === Begin van die professionele tydperk === [[Lêer:Bob Skinstad.jpg|duimnael|Bobby Skinstad wat in 1997 vir die Springbokke begin speel het <small>(foto 2007 teen Samoa)</small>]] [[Lêer:South Africa vs Georgia - WC 2003.jpg|duimnael|Die Springbokke teen Georgië tydens die [[Rugbywêreldbeker 2003]] – die Springbokke het met 46–19 gewen]] [[Lêer:Springbok-All Black lineout in tri nations 2006.jpg|duimnael|Victor Matfield wen die bal in ’n lynstaan teen die All Blacks in Wellington]] [[Lêer:Wallabies vs Springboks lineout.jpg|duimnael|’n Lynstaan tydens die Drienasie-wedstryd tussen die Wallabies en die Springbokke op 7 Julie 2007]] Om die toenemende oorskakeling van goeie spelers na finansieel-gevestigde [[rugby league]]-spanne teen te werk het die Internasionale Rugbyvoetbalraad in Augustus 1995 besluit om van rugby ’n professionele sport te maak. In dieselfde jaar het die beheerliggame van Suid-Afrika, Nieu-Seeland en Australië die konsortium SANZAR gestig om televisie-uitsaairegte vir twee nuwe kompetisies te verkoop, die internasionale kompetisie Super 12 (nou [[Superrugby]]) en die Drienasiesreeks van die nasionale spanne (nou [[Die Rugbykampioenskap]]).<ref>{{en}} {{cite book |author=Bob Howitt |title=SANZAR Saga: Ten Years of Super 12 and Tri-Nations Rugby |publisher=HarperCollins Publishers |location=New York |year=2005 |isbn=1-86950-566-2 |pages=7}}</ref> Aangesien die nuwe toernooie min plek vir maandelange oorsese toere gelaat het, het dié tradisie uit die amateurtydperk vinnig tot ’n einde gekom (behalwe vir die vierjaarlikse Leeustoere). Op die veld is die Springbokke swaar getref deur afrigter [[Kitch Christie]] se uittrede in 1996 nadat hy met [[leukemie]] gediagnoseer is. Die Springbokke het al 14 hul toetswedstryde gewen terwyl Christie die afrigter was. Suid-Afrika het daarna ’n insinking beleef en gesukkel in beide die provinsiale [[1996 Super 12-seisoen|Super 12]] en die [[1996-Drienasiesreeks|Drienasiesreeks]] met Nieu-Seeland en Australië.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/61?Stagione=1996 |title=1996 Super 12 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=1996 |title=1996 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens die laaste toer volgens die ou tradisie deur Suid-Afrika in 1996 het die All Blacks die toetsreeks met 2–1 beklink en wraak geneem vir die nederlaag tydens die rugbywêreldbekereindstryd.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rnz.co.nz/news/sport/395187/all-blacks-vs-springboks-the-memorable-moments |title=All Blacks vs Springboks: The memorable moments |publisher=Radio New Zealand |author=Matt Chatterton |date=25 Julie 2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In 1997 is die afrigter [[André Markgraaff]] verplig om te bedank, nadat hy ’n rassistiese opmerking oor die foon gemaak het wat openbaar gemaak is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.independent.co.uk/news/world/sa-rugby-coach-quits-over-racist-outburst-1279426.html |title=SA rugby coach quits over racist outburst |publisher=[[The Independent]] |date=19 Februarie 1997 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Sy opvolger [[Carel du Plessis]] het ook nie lank gehou nie, nadat die Springbokke tydens die Leeus se 1997-toer na Suid-Afrika en die [[1997-Drienasiesreeks]] swak presteer het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/1997-south-africa/ |title=1997 South Africa |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=1997 |title=1997 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Hy is deur [[Nick Mallett]] opgevolg, wat die Springbokke terug na sukses geneem het. In 1998 het Mallett en die nuwe kaptein [[Gary Teichmann]] ’n rekordwenlopie behaal met 17 opeenvolgende toetsoorwinnings wat die [[1998-Drienasiesreeks]] ingesluit het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://sarugbystats.co.za/south-africas-17-test-wins-in-a-row/ |title=South Africa's 17 test wins |publisher=sarugbystats.com |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Christie is dié jaar oorlede. Die Springbokke het die [[Rugbywêreldbeker 1999]] as verdedigende kampioen aangepak. Tydens die groepfase het hulle Skotland, [[Spaanse nasionale rugbyspan|Spanje]] en [[Uruguaanse nasionale rugbyspan|Uruguay]] verslaan en in die kwarteindstryd Engeland. In die halfeindstryd op Twickenham is hulle in ’n taai wedstryd deur die latere kampioen Australië verslaan. Die Springbokke het wel daarin geslaag om die derde plek te behaal deur die All Blacks met 22–18 op die [[Millennium-stadion]] in Cardiff te klop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/1999/overview |title=Rugby World Cup 1999: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Ná die teleurstellende [[2000-Drienasiesreeks]] het Mallett die beheerliggaam van gierigheid beskuldig, aangesien kaartjies teen baie hoë pryse verkoop is. Die beheerliggaam het met die beskuldiging gereageer, dat Mallett die sport diskrediteer het. Net voor die begin van die eerste dissiplinêre verhoor het hy bedank.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/rugbyunion/international/england/9159141/Former-South-Africa-and-Italy-coach-Nick-Mallett-brings-formidable-pedigree-to-the-fight-for-the-England-job.html |title=Former South Africa and Italy coach Nick Mallett brings formidable pedigree to the fight for the England job |publisher=[[The Daily Telegraph]] |author=Brendan Gallagher |date=22 September 2015 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Onder Mallett se opvolgers [[Harry Viljoen]] en [[Rudolf Straeuli]] was die Springbokke blykbaar op ’n laagtepunt. Op 23 November 2002 het die Springbokke hulle ergste nederlaag in dié tyd op Twickenham teen Engeland gely (met 3–53). Tydens die wedstryd het die al hoe moedeloser Suid-Afrikaanse span die Engelse spelers met fisiese aanvalle begin teiken. Beeldmateriaal van die wedstryd dui daarop dat die kaptein [[Corné Krige]] ’n voorbok in die optrede was.<ref name="krige">{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/international/2525929.stm |title=Krige in the spotlight |publisher=[[BBC]] |date=28 November 2002 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In die 2002/3-seisoen het die Springbokke ook met rekordtellings teen Frankryk, Skotland en die All Blacks verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2002/nov/25/rugbyunion.englandrugbyunionteam |title=England earn credit but Springboks only contempt |publisher=[[The Guardian]] |author=Robert Kitson |date=25 November 2002 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die aanloop tot die Springbokke se [[Rugbywêreldbeker 2003]]-veldtog het heelwat opskudding veroorsaak. Gedurende die oefenkamp voor die kompetisie was daar ’n wydgepubliseerde onderonsie tussen die wit speler Geo Cronjé en die bruin speler Quinton Davids. Albei is uit die span weggelaat en Cronjé is voor ’n tribunaal gehaal om op aantygings dat sy aksies rasgemotiveer was te antwoord. Cronjé is uiteindelik kwytgeskeld.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2003/aug/29/rugbyunion1 |title=Springboks kick out Cronje for racism |publisher=[[The Guardian]] |author=Andy Colquhoun |date=29 Augustus 2003 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In September het die Springbokke op ’n militêre-styl ''boot camp'' genaamd “Kamp Staaldraad” in die bos naby [[Thabazimbi]] byeengekom. Toe twee maande later besonderhede en videomateriaal van Kamp Staaldraad uitgelek is, het die Suid-Afrikaanse rugbyondersteuners met misnoeë gereageer, aangesien die spelers in die kamp onmenslik behandel is en vernederende teisteringe moes ondergaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://edition.cnn.com/2003/SPORT/11/16/safrica.rugby.tactics/index.html |title=Springbok rugby secrets laid bare |publisher=[[CNN]] |date=17 November 2003 |accessdate=7 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240907111336/https://edition.cnn.com/2003/SPORT/11/16/safrica.rugby.tactics/index.html |archive-date=7 September 2024 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die uiteindelike toernooi het teleurstellend verloop: Hulle het tydens die groepfase maklik teen Uruguay en [[Georgiese nasionale rugbyspan|Georgië]] gewen, maar Argentinië is met slegs een punt geklop en in die laaste groepwedstryd is hulle deur die latere kampioen Engeland verneder. In die kwarteindstryd is hulle deur die All Blacks uitgeskakel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2003/overview |title=Rugby World Cup 2003: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Na die wêreldbekerdebakel was die Bokafrigter [[Rudolf Straeuli]] in die spervuur, nie net as gevolg van die span se powere prestasie nie maar ook as gevolg van sy rol in die organisering van Kamp Staaldraad. Hy het bedank en in Februarie 2004 is Jake White as die nuwe afrigter aangewys. White het tevore die o/21-Springbokspan afgerig wat die eerste o/21-Rugbywêreldbeker in 2002 gewen het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.abc.net.au/news/2004-02-14/new-springbok-coach-white-out-to-avoid-errors-of/136398 |title=New Springbok coach White out to avoid errors of the past |publisher=Australian Broadcasting Corporation |date=14 Februarie 2004 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die Bokke het hierna voortgegaan om aan die rugbywêreld te bewys dat hulle gereed was om na hulle voormalige glorie terug te keer. Hulle het in ’n tweetoetsreeks Ierland weggevee en Wallis in die span se besoek aan die Suidelik Halfrond in Junie 2004 verslaan, waarop ’n oorwinning oor die [[Pasifiese Eilanders]] gevolg het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/779 |title=2004 Ireland tour to South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/777 |title=2004 Wales tour to Argentina and South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/781 |title=2004 Pacific Islanders tour to Australasia and South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die [[2004-Drienasiesreeks]] het met die nouste eindresultaat in dié tyd geëindig: Al drie spanne het twee oorwinnings en nederlae elk aangeteken, maar as gevolg van ’n beter puntestand het die Springbokke hul tweede titel na 1998 ingepalm.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2004 |title=2004 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In November 2004 het die Springbokke vertrek op ’n ambisieuse Grand Slam-toerpoging. Hulle is egter beslissend deur Engeland verslaan en het op omstrede wyse teen Ierland verloor. Die span het egter wel daarin geslaag om in ’n harde stryd teen Wallis te wen en het met Skotland maklik afgereken.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/786 |title=2004 South Africa tour to UK, Ireland and Argentina |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Hoewel die toer nie voldoen het aan die verwagtinge wat geskep is nie, het dit bewys dat die Springbokke die insinking van die afgelope jare te bowe gekom het. Die Springbokke se herstel is beloon met ’n reeks IRR-toekennings. Die Bokke is aangewys as die IRR se “span van die jaar”, Jake White as “afrigter van die jaar” en die jong [[losvoorspeler]] [[Schalk Burger]] as “speler van die jaar”.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rte.ie/sport/rugby/2004/1129/187854-burger/ |title=Burger scoops top player accolade |publisher=RTÉ |date=29 November 2004 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Op 11 Junie 2005 het die Springbokke hulle hoogste oorwinning in dié tyd oor Uruguay aangeteken: ’n 134–3 in [[Oos-Londen]]. Die Zimbabwies-gebore [[Tonderai Chavhanga]] het ses drieë in dié wedstryd gedruk om [[Stefan Terblanche]] se vorige rekord van vyf te verbeter.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.abc.net.au/news/2005-06-12/springboks-smash-records-with-uruguay-rout/1591678 |title=Springboks smash records with Uruguay rout |publisher=ABC |date=12 Junie 2005 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die span het tweede geëindig in die [[2005-Drienasiesreeks]] nadat hulle deur die All Blacks geklop is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2005 |title=2005 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die jaar het geëindig met oorwinnings oor Argentinië en Wallis en ’n nederlaag teen Frankryk in Parys.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/809 |title=2005 South Africa tour to Argentina and Europe |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Met verskeie nuwe spelers het die 2006-Springbokke weggespring met twee oorwinnings oor Skotland in Suid-Afrika voordat hulle teen Frankryk verloor het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/827 |title=2006 Scotland tour to South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/831 |title=2006 France tour to Romania and South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens ’n swak begin van die [[2006-Drienasiesreeks]] het die Springbokke met 0–49 teen die Wallabies verloor. Die Springbokke het beter vertonings gelewer in die volgende twee wedstryde en naelskraap in die laaste minute van die tweede toets teen Australië verloor. Suid-Afrikaanse ondersteuners se oproep vir ’n meer ''expansive'' rugbystyl is deur White beantwoord met die samestelling van ’n meer uitdagende span. Die span het Suid-Afrika se verloorlopie van vyf wedstryde beëindig deur die All Blacks met 21–20 op die [[Royal Bafokeng-stadion]] te klop in die eerste toetswedstryd wat op dié landelike stadion naby [[Rustenburg]] gespeel is. In Julie 2006 het die Springbokafrigter Jake White die pers meegedeel dat hy nie toegelaat is om sommige wit spelers te kies nie “as gevolg van transformasie” – ’n verwysing na die ANC-regering se beleid wat daarop gemik is om historiese raswanbalanse in nasionale sport teen te werk.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/sport/news/article.cfm?c_id=4&objectid=10394794 |title=Chili cure for Springbok ills |publisher=[[The New Zealand Herald]] |author=Paul Lewis |date=5 Augustus 2006 |accessdate=19 Junie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200619044211/https://www.nzherald.co.nz/sport/news/article.cfm?c_id=4&objectid=10394794 |archive-date=19 Junie 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die hoogtepunt van Suid-Afrika se Europatoer was ’n 25–14 oorwinning oor Engeland op Twickenham, ná nederlae teen Ierland en Engeland die vorige week.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/837 |title=2006 South Africa tour to England and Ireland |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> ’n Suid-Afrika XV het ook teen ’n Wêreld XV gewen tydens die toer by die Walkersstadion in [[Leicester]]. === Tweede wêreldbekertitel en daarna === [[Lêer:Percy Montgomery against Samoa.jpg|duimnael|Springbokheelagter [[Percy Montgomery]] vleg sy pad oop na die doellyn tydens die toets teen Samoa op Saterdag, 9 Junie 2007 op [[Ellispark-stadion|Ellispark]] in [[Johannesburg]]. Montgomery het dié drie in die drie-en-sestigste minuut gedruk om sy 700ste punt in toetsrugby aan te teken. Die Springbokke het Samoa met 35–8 geklop.]] [[Lêer:09-09-07 058.jpg|duimnael|Die Springbokke voor hul [[Rugbywêreldbeker 2007]]-wedstryd teen Samoa]] [[Lêer:Springbok parade.jpg|duimnael|[[Bryan Habana]] wys die [[Webb Ellis-beker]] in 2007]] [[Lêer:South Africa vs Fiji 2011 RWC (2).jpg|duimnael|Die Springbokke teen Fidji tydens die [[Rugbywêreldbeker 2011]]]] [[Lêer:South Africa vs USA 2015 RWC (8).jpg|duimnael|Suid-Afrika teen die VSA tydens die [[Rugbywêreldbeker 2015]]]] Die Springbokke se voorbereiding op die [[Rugbywêreldbeker 2007]] in Frankryk is afgeskop met twee toetsoorwinnings oor ’n besoekende Engelse span; met 58–10 op 26 Mei in [[Bloemfontein]] en met 55–22 op 2 Junie in [[Pretoria]]. Die Engelse span was egter nie ’n volstoomspan nie met 35 Engelse spelers wat as gevolg van klubverpligtinge en beserings vir die toer nie beskikbaar was nie, maar ook weens siektes en beserings terwyl hulle in Suid-Afrika was.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/6711699.stm |title=Wilkinson leads battered England |publisher=[[British Broadcasting Corporation|BBC]] |date=1 Junie 2007 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die oorwinning oor Engeland is opgevolg deur ’n 35–8-oorwinning op 9 Junie oor [[Samoaanse nasionale rugbyspan|Samoa]] teen wie Suid-Afrika later in groep A in die wêreldbeker sou kragte meet. Tydens die [[2007-Drienasiesreeks]] het Suid-Afrika Australië op Nuweland op 16 Junie met 22–19 geklop en op 23 Junie in [[Durban]] met 21–26 teen die All Blacks verloor in die tuisbeen van Suid-Afrika se veldtog. Ná vyf toetswedstryde in minder as ’n maand is daar te midde van groot omstredenheid besluit om 20 van Suid-Afrika se topspelers te laat rus tydens die wegbeen van die Drienasiesreeks in Nieu-Seeland en Australië. Die sogenaamde “tweede span” verras egter deur ’n goeie vertoning te lewer en op 7 Julie met slegs 17–25 teen Australië te verloor. Die All Blacks moes hard werk vir hul 33–6-oorwinning in [[Christchurch]] op 14 Julie waarin dit Nieu-Seeland 69 minute geneem het voordat hulle teen die Springbokke ’n drie gedruk het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nytimes.com/2007/07/15/sports/15iht-rugby.1.6661413.html |title=Rugby Union: A halting victory adds more tarnish to All Blacks's aura |publisher=[[The New York Times]] |date=15 Julie 2007 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die Springbokke se plaaslike voorbereidings is afgesluit met ’n vriendskaplike wedstryd teen [[Namibiese nasionale rugbyspan|Namibië]] op Nuweland wat hulle met 105–13 gewen het. Tydens Suid-Afrika se eerste wedstryd in Europa in 2007 het die Bokke nie juis oortuig met ’n 18–3-oorwinning oor die [[Ierland|Ierse]] klubspan Connacht in [[Galway]] nie.<ref>{{af}} {{cite web |url=http://www.dieburger.com/Stories/Sport/15.0.2978835574.aspx |title=Rugby-piekniek verby |publisher=Die Burger |accessdate=28 September 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928121805/http://www.dieburger.com/Stories/Sport/15.0.2978835574.aspx |archive-date=28 September 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Op 25 Augustus 2007 het die Springbokke egter beter vertoon in ’n oortuigende 27–3-oorwinning oor Skotland op Murrayfield.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/947 |title=2007 South Africa tour to UK and Ireland |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Voor die afskop van die Rugbywêreldbeker 2007 in Frankryk is die uitgeruste Springbokke as een van die gunstelinge beskou om die toernooi te wen. Hulle het hul groepwedstryde teen Samoa, Engeland en die VSA maklik gewen, maar teen Tonga het hulle ’n nederlaag net naelskraap vermy. Ná oorwinnings oor Fidji met 37–20 in die kwarteindstryd en oor Argentinië met 37–13 in die halfeindstryd het die Springbokke teen Engeland te staan gekom. In die eindstryd klop Suid-Afrika Engeland met 15–6 om die Webb Ellis-beker vir ’n tweede keer omhoog te hou.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2007/overview |title=Rugby World Cup 2007: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die telling, waarin geen drieë gedruk is nie, is behaal met vier strafskoppe deur [[Percy Montgomery]] en een deur [[François Steyn]], teenoor die twee deur Engeland se [[Jonny Wilkinson]]. Vervolgens het Suid-Afrika vir die eerste keer die eerste plek op die wêreldranglys behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/7052822.stm |title=World Cup final 2007 |publisher=[[BBC]] |author=James Standley |date=20 Oktober 2007 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Ná die Springbokke se triomf tydens die Rugbywêreldbeker 2007 is hulle as die IRR se “span van die jaar”, Jake White as “afrigter van die jaar” en die vleuel [[Bryan Habana]] as “speler van die jaar” aangewys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/tournaments/awards/past-winners/2007 |title=IRB Awards 2007 |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=2007 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Daarna het hulle Laureus se toekenning as “span van die jaar” gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.laureus.com/world-sports-awards/2008/laureus-world-team-of-the-year/south-africa-rugby-union-team |title=South Africa Rugby Union Team |publisher=Laureus Wêreldsporttoekennings |date=2008 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Ná die bedanking van White is [[Peter de Villiers]] in Januarie 2008 as die eerste nieblanke afrigter aangestel. Hy het tien gekleurde spelers vir sy eerste span benoem, wat die jaar met twee oorwinnings oor Wallis en een oorwinning oor Italië afgeskop het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/953 |title=2008 Wales tour to South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/955 |title=2008 Italy tour to South Africa and Argentina |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens die [[2008-Drienasiesreeks]] het die Springbokke ’n reeks van vyf tuisoorwinnings deur die All Blacks beëindig, nadat Suid-Afrika Nieu-Seeland met 30–28 in [[Dunedin]] verslaan het; dit was ook die Springbokke se eerste oorwinning oor hul mededinger sedert 1998. Daarbenewens is [[Carisbrook]] as ’n soort vestiging van die All Blacks beskou, aangesien die Springbokke gedurende sewe pogings sedert 1921 nie daarin geslaag het om op dié stadion ’n oorwinning te behaal nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.news24.com/Sport/Top-10-Bok-highs-under-Div-20101125 |title=Top 10 Bok highs under Div |publisher=[[Nuus24]] |date=25 November 2010 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Gedurende dieselfde toernooi het die Springbokke die hoogste oorwinning in dié tyd oor die Wallabies aangeteken, nadat Suid-Afrika hulle met 53–8 verslaan het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theroar.com.au/2008/08/31/springboks-inflict-wallabies-worst-test-loss-ever/ |title=Springboks inflict Wallabies' worst Test loss ever |publisher=The Roar |author=David Beniuk |date=30 Augustus 2008 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Nadat die Springbokke in die vier oorblywende wedstryde verslaan is, het hulle nogtans in die laaste plek van die toernooi geëindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2008 |title=2008 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Daarna het hulle egter Wallis (met 20–15), Skotland (met 14–10) en Engeland (met 42–6) tydens die 2008-eindjaarrugbytoetsreeks verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/960 |title=2008 South Africa tour to British Isles |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die 2009-seisoen was meer suksesvol. Die Britse en Ierse Leeus het een van hul intussen skaars toere na Suid-Afrika onderneem. Die Springbokke het twee van die drie toetswedstryde gewen en sodoende die toetsreeks met 2–1 beklink.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/8133265.stm |title=South Africa 9-28 Lions |publisher=[[BBC]] |date=4 Julie 2009 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die Springbokke het ook die [[2009-Drienasiesreeks]] op ’n oortuigende manier ingepalm, nadat hulle vyf van die ses wedstryde gewen het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2009 |title=2009 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Hulle het egter hul 2009-eindjaarrugbytoetsreeks verloor nadat die Springbokke deur beide Frankryk en Ierland geklop is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/982 |title=2009 South Africa tour to Europe |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Suid-Afrika was vervolgens sy top-posisie op die IRR-ranglys kwyt. Nogtans is die Springbokke deur die IRR as die “span van die jaar” aangewys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/tournaments/awards/past-winners/2009 |title=IRB Awards 2009 |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=2009 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die Springbokke se Junie 2010-toetsveldtog het ’n oorwinning oor Frankryk ingesluit, hul eerste oorwinning oor die Franse sedert 2005.<ref name="supersport1">{{en}} {{cite web |url=http://www.supersport.com/rugby/springboks/news/100612/Aplons_brace_buries_hapless_French |title=Aplon's brace buries hapless French |publisher=Supersport |date=12 Junie 2010 |accessdate=24 Maart 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190324000711/https://www.supersport.com/rugby/springboks/news/100612/Aplons_brace_buries_hapless_French |archive-date=24 Maart 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Tydens die [[2010-Drienasiesreeks]] het die Springbokke egter sleg gevaar, slegs een oorwinning aangeteken en in die derde plek op die wêreldranglys geëindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.supersport.com/rugby/springboks/news/100710/Boks_bullied_into_defeat |title=Boks bullied into defeat |publisher=[[SuperSport]] |accessdate=24 Maart 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190324000700/https://www.supersport.com/rugby/springboks/news/100710/Boks_bullied_into_defeat |archive-date=24 Maart 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Op 6 November 2010 het die Springbokke die eer gehad om die eerste besoekende span in die nuwe [[Aviva-stadion]] in [[Dublin]] te wees.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/irish/8296992.stm |title=SA to play in Aviva rugby opener |publisher=[[BBC]] |date=8 Oktober 2009 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die Springbokke het tydens die 2010-eindjaarrugbytoetsreeks gepoog om ná vyf dekades hul eerste Grand Slam te behaal. Hulle het wél daarin geslaag om Ierland, Wallis en Engeland te verslaan, maar hulle is op ’n verrassende manier deur Skotland geklop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.news24.com/Sport/Boks-trail-at-Murrayfield-20101120 |title=Boks' Grand Slam hopes end |publisher=[[Nuus24]] |date=20 November 2010 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens die [[2011-Drienasiesreeks]] het Peter de Villiers in voorbereiding op die komende [[Rugbywêreldbeker 2011]] in Nieu-Seeland van sy spelers laat rus (waarvolgens hulle laaste geëindig het).<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2011 |title=2011 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In teenstelling met die 2007-toernooi het hierdie taktiek dié keer egter misluk. Die Springbokke het hul groepwedstryde teen Wallis, Fidji, Namibië en Samoa gewen, maar hulle is met 9–11 in die naelskraapse kwarteindstryd deur die Wallabies uitgeskakel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2011/overview |title=Rugby World Cup 2011: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die Springbokke het onder hul nuwe afrigter [[Heyneke Meyer]] die 2012-seisoen met twee oorwinnings en een gelykop teen Engeland afgeskop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/1029 |title=2012 England tour to South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Ná die aansluiting van Argentinië by die Drienasiesreeks het dié toernooi [[die Rugbykampioenskap]] geword. Tydens die eerste [[2012-Rugbykampioenskapreeks|Rugbykampioenskapreeks]] het die Springbokke slegs twee oorwinnings aangeteken en teen die nuweling uit Argentinië slegs gelykop gespeel.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2012 |title=2012 The Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens die [[2012 eindjaarrugbytoetsreeks]] het die Springbokke drie naelskraapse oorwinnings oor Ierland, Skotland en Wallis aangeteken.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/1038 |title=2012 South Africa tour to UK and Ireland |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Dié wenreeks is in Junie 2013 met oorwinnings oor Italië, Skotland en Samoa voortgesit.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/130?Stagione=2013 |title=2013 Castle Beer Series |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens die [[2013-Rugbykampioenskapreeks]] was die Springbokke op die punt om dié toernooi te wen, maar hulle is in die beslissende laaste tuiswedstryd deur die All Blacks geklop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2013 |title=2013 The Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Daarteenoor was die [[2013 eindjaarrugbytoetsreeks]] meer suksesvol, nadat die Springbokke drie oorwinnings aangeteken het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/1058 |title=2013 South Africa tour to British Isles and France |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Ná oorwinnings oor Wallis en Skotland tydens die Junie 2014-toetswedstryde het die Springbokke blykbaar hul pad na sukses voortgesit, maar hulle is tydens die [[2014-Rugbykampioenskapreeks]] deur Australië en Nieu-Seeland verslaan, waardeur hulle die toernooi-oorwinning ten spyte van vier oorwinnings misgeloop het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/1074 |title=2014 Wales tour to South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/1073 |title=2014 Scotland tour to America and South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2014 |title=2014 The Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Hulle het dié jaar met nederlae teen Ierland en Wallis afgesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/1083 |title=2014 South Africa tour to UK, Ireland and Italy |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Daarna het die vleuel [[Schalk Burger]] Laureus se toekenning as “terugkoms van die jaar” gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.laureus.com/world-sports-awards/2015 |title=Laureus World Sports Awards 2015 winners & nominees |publisher=Laureus Wêreldsporttoekennings |date=2015 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In voorbereiding op die daaropvolgende [[Rugbywêreldbeker 2015]] in Engeland is die [[2015-Rugbykampioenskapreeks]] in ’n verkorte formaat beslis. Suid-Afrika het al drie sy wedstryde verloor en in die laaste plek geëindig. Gedurende die laaste wedstryd van die toernooi het die Springbokke ’n geskiedkundige nederlaag gely: Suid-Afrika is in Durban deur Argentinië met 25–37 verslaan; dit was die Poemas se eerste oorwinning oor die Springbokke ooit.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/story/270873.html |title=Argentina shock Springboks for historic victory in Durban |publisher=ESPNscrum |date=8 Augustus 2015 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Vyf weke later het die Springbokke hierdie nederlaag blykbaar nog nie oorgekom nie, toe hulle in hul eerste groepwedstryd vir die eerste keer teen [[Japannese nasionale rugbyspan|Japan]] te staan gekom het. Die buiteperde, wat voor die afskop van die wedstryd heeltemal laer geag is, het in [[Brighton]] een van die grootste verrassings in die rugbygeskiedenis behaal, nadat hulle die Springbokke met 34–32 verslaan het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/34269878 |title=Rugby World Cup 2015: South Africa 32–34 Japan |publisher=[[BBC]] |date=19 September 2015 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{de}} {{cite web |url=https://www.spiegel.de/sport/sonst/rugby-wm-japan-schafft-sensation-gegen-suedafrika-a-1053809.html |title=Japan bejubelt Sensation |publisher=Der Spiegel |date=19 September 2015 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Ná oorwinnings oor Samoa, Skotland en die VSA het die Springbokke nogtans die eerste plek in Groep B behaal. Nadat hulle tydens die kwarteindstryd Wallis met 23–19 verslaan het, is hulle in die naelskraapse halfeindstryd deur die latere kampioen Nieu-Seeland met 20–18 uitgeskakel. Tydens die klein finale om die derde plek het die Springbokke aan die Poemas wraak geneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2015/overview |title=Rugby World Cup 2015: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> === Vanaf laagtepunt tot die vierde wêreldbekertitel === [[Lêer:Bokke Webb Ellis-beker toer JHB 20191107 145608.jpg|duimnael|Die Springbokke tydens hul toer deur Suid-Afrika in Johannesburg nadat hulle die [[Rugbywêreldbeker 2019]] in Japan gewen het]] [[Lêer:Adelaide Oval hosts Wallabies and Springboks Rugby Union 27 August 2022.jpg|duimnael|Australië teen Suid-Afrika tydens die [[2022-Rugbykampioenskapreeks]] in Adelaide]] [[Allister Coetzee]] het in 2016 by Heyneke Meyer as afrigter van die Springbokke oorgeneem. In Junie 2016 het die Springbokke die Iere vir drie toetswedstryde gehuisves (twee oorwinnings en een nederlaag).<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/1111 |title=2016 Ireland tour to South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die daaropvolgende [[2016-Rugbykampioenskapreeks]] het die Springbokke ná twee oorwinnings in ses wedstryde in die derde plek afgesluit. Tydens dié toernooi moes hulle hul eerste wegnederlaag teen Argentinië in [[Salta]] met 24–26<ref>{{en}} {{cite web |url=https://super.rugby/therugbychampionship/news/argentina-edge-out-south-africa-in-salta/ |title=Argentina edge out South Africa in Salta |publisher=[[Superrugby]] |date=28 Augustus 2016 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> en hul ergste tuisnederlaag teen die All Blacks in Durban met 15–57 verduur.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://super.rugby/therugbychampionship/news/all-blacks-cruise-to-perfect-trc-clean-sweep/ |title=All Blacks Cruise to Perfect TRC Clean Sweep |publisher=[[Superrugby]] |date=8 Oktober 2016 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In die drie toetswedstryde aan die einde van die jaar is die Springbokke ook verslaan. Onder andere is hulle op 19 November vir die eerste keer ooit deur Italië verslaan, nadat hulle naelskraap in [[Florence]] met 18–20 verloor het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2016/nov/19/italy-beat-south-africa-first-time |title=Italy celebrate famous first win over sorry South Africa |publisher=[[The Guardian]] |date=9 November 2016 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Ondanks sy swak wenrekord het die beheerliggaam agter Coetzee geskaar. Die vertroue in hom is aanvanklik vergoed, toe die Springbokke in Junie 2017 drie agtereenvolgende oorwinnings oor Frankryk en aan die begin van die [[2017-Rugbykampioenskapreeks]] twee oorwinnings oor Argentinië aangeteken het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/1137 |title=2017 France tour to South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2017 |title=2017 The Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Gedurende die verdere toernooi het hulle egter nie meer oortuig nie: Hulle is op 16 September in [[North Shore City]] deur die All Blacks met 57–0 verslaan, die swakste telling vir die Springbokke in dié tyd.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2017/sep/16/new-zealand-south-africa-rugby-championship-all-blacks-irresistible-record-defeat-report |title=All Blacks irresistible in remarkable 57-0 drubbing of South Africa |publisher=[[The Guardian]] |date=16 September 2017 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In November dieselfde jaar is hulle deur die Iere met 38–3 weg verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espn.co.uk/rugby/report?gameId=291261&league=289234 |title=Ireland humble the Springboks in one-sided affair in Dublin |publisher=ESPNscrum |date=11 November 2017 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Coetzee is met [[Rassie Erasmus]] vervang en Erasmus het die opdrag gekry om die Springbokke vanuit hul laagtepunt te neem. In Junie 2018 het hulle twee oorwinnings oor Engeland aangeteken en tydens die [[2018-Rugbykampioenskapreeks]] het hulle die tweede plek behaal; tydens dié toernooi het hulle slegs naelskraapse nederlae gely.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/1426 |title=2018 England tour to South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2018 |title=2018 The Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Aan die einde van die jaar was hul wenrekord geëwenaar.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/1435 |title=2018 South Africa tour to British Isles and France |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens die verkorte [[2019-Rugbykampioenskapreeks]] het die Springbokke twee oorwinnings en een gelykop aangeteken, waardeur hulle dié toernooi vir die eerste keer gewen het; as die vorige toernooi, die Drienasiereeks, in ag geneem word, was dit hul eerste toernooi-oorwinning in tien jaar én ná die aansluiting van Argentinië in 2012.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://super.rugby/therugbychampionship/news/springboks-thrash-argentina-to-clinch-rugby-championship-crown/ |title=Springboks thrash Argentina to clinch Rugby Championship crown |publisher=[[Superrugby]] |date=11 Augustus 2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Voor die afskop van die [[Rugbywêreldbeker 2019]] in Japan was die Springbokke een van die gunstelinge om die toernooi te wen. Alhoewel hulle in die eerste groepwedstryd deur die All Blacks verslaan is, het hulle ná goeie oorwinnings oor Namibië, Italië en Kanada die uitklopfase gemaklik bereik. In die kwarteindstryd het hulle die gasheer Japan verslaan en in die halfeindstryd Wallis. Die eindstryd tussen Suid-Afrika en Engeland was ’n herontmoeting van die 2007-eindstryd, maar dié keer het die Springbokke met 32–12 ’n makliker sege aangeteken en hul derde wêreldbekertitel ingepalm. Hierdie sukses is uit verskeie redes noemenswaardig: Die Springbokke het die vorige rekord van die All Blacks geëwenaar, hulle is die eerste wêreldkampioen wat tydens die groepfase ’n nederlaag gely en [[Siya Kolisi]] is die eerste swart kaptein wat die Webb Ellis-beker omhoog gehou het; hy het vervolgens die nommer 6-trui aan president [[Cyril Ramaphosa]] oorhandig in herinnering aan Nelson Mandela wat dié trui tydens die Rugbywêreldbeker 1995 ná Suid-Afrika se oorwinning gedra het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://edition.cnn.com/2019/11/02/sport/south-africa-rugby-world-cup-final-spt-intl/index.html |title=Why South Africa's Rugby World Cup victory means so much more |publisher=[[CNN]] |author=Daniel Gallan |date=4 November 2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Ná die afloop van die Rugbywêreldbeker 2019 was die Springbokke eerste op Wêreldrugby se wêreldranglys.<ref name="ranglys" /> Die Bokke is aangewys as Wêreldrugby se “span van die jaar”, [[Rassie Erasmus]] as “afrigter van die jaar” en die slot [[Pieter-Steph du Toit]] as “speler van die jaar”.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/news/538564 |title=Du Toit and Scarratt named World Rugby Players of the Year 2019 |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=3 November 2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Daarna het hulle Laureus se toekenning as “span van die jaar” gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.laureus.com/world-sports-awards/2020/laureus-world-team-of-the-year/south-africa-men-s-rugby-team |title=South Africa Men's Rugby Union Team |publisher=Laureus Wêreldsporttoekennings |date=2020 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In Januarie 2020 het [[Jacques Nienaber]] Rassie Erasmus opgevolg, wat die Suid-Afrikaanse beheerliggaam se rugbydirekteur geword het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://apnews.com/article/1373337688034cb7c88be44561b42cd3 |title=Nienaber replaces Erasmus as coach of world champ Springboks |publisher=Associated Press |author=Gerald Imrayap |date=24 Januarie 2020 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die Springbokke het vanweë die wêreldwye [[Covid-19-pandemie]] nie aan die [[2020-Drienasiesreeks]] deelgeneem nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2020 |title=2020 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die Britse en Ierse Leeus se 2021-toer was vir Suid-Afrika die terugkeer na die internasionale speelprogram, hoewel van die wedstryde sonder toeskouers moes plaasvind. Die gasheer het dié reeks met 2–1 beklink.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/58130765 |title=South Africa 19–16 British and Irish Lions: Morne Steyn's late penalty wins series |publisher=[[BBC]] |author=Becky Grey |date=7 Augustus 2021 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die daaropvolgende [[2021-Rugbykampioenskapreeks]] het Suid-Afrika ná drie oorwinnings en nederlae elk slegs in die derde plek afgesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/58689678 |title=Rugby Championship – New Zealand 19–17 South Africa: All Blacks seal title with late penalty |publisher=[[BBC]] |date=25 September 2021 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Suid-Afrika het [[2021 eindjaarrugbytoetsreeks|die jaar]] met oorwinnings oor Wallis en Skotland afgesluit, maar ook ’n nederlaag teen Engeland.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/59361364 |title=England clinch dramatic 27–26 win over South Africa at Twickenham |publisher=[[BBC]] |author=Mike Henson |date=20 November 2021 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens die [[2022 midjaarrugbytoetsreeks]] het die Springbokke hul tuisreeks teen Wallis met 2–1 beklink, nadat die gaste vir die eerste keer in Suid-Afrika kon wen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/62191313 |title=South Africa 30–14 Wales: Hosts end tourists' dream in Cape Town |publisher=[[BBC]] |author=Gareth Griffiths |date=16 Julie 2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die daaropvolgende [[2022-Rugbykampioenskapreeks]] kon die All Blacks slegs met een bonuspunt meer as die Springbokke beklink.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://super.rugby/therugbychampionship/news/trc-rd-6-pumas-make-springboks-work-hard-for-victory/ |title=Pumas Make Springboks Work Hard for Victory |publisher=[[Superrugby]] |date=25 September 2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens die [[2022 eindjaarrugbytoetsreeks]] het Suid-Afrika teen Ierland en Frankryk verloor, terwyl hulle Italië en Engeland kon klop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/1875 |title=2022 South Africa tour to Europe |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens die verkorte [[2023-Rugbykampioenskapreeks]] het hulle ná twee oorwinnings en nederlae elk die tweede plek behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/66350321 |title=South Africa 22–21 Argentina: Springboks edge impressive Pumas by single point |publisher=[[BBC]] |date=29 Julie 2023 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In hul laaste opwarmingswedstryd voor die [[Rugbywêreldbeker 2023]] in Frankryk het Suid-Afrika hul aartsvyand Nieu-Seeland op Twickenham met 35–7 hul ergste nederlaag in dié tyd toegedien.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/sport/all-blacks-v-springboks-live-updates-at-twickenham/ISFKUMXIWRD7ZGW4MIS4HCWATU/ |title=All Blacks suffer record defeat to Springboks at Twickenham – as it happened |publisher=[[The New Zealand Herald]] |date=25 Augustus 2023 |accessdate=26 Augustus 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230826032944/https://www.nzherald.co.nz/sport/all-blacks-v-springboks-live-updates-at-twickenham/ISFKUMXIWRD7ZGW4MIS4HCWATU/ |archive-date=26 Augustus 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Vir die hooftoernooi is die Springbokke as verdedigende kampioen en vanweë hul goeie prestasies in die onlangse jare as een van die gunstelinge op die titel beskou. In die groepfase het Suid-Afrika maklike oorwinnings oor Skotland (met 18–3), Roemenië (met 76–0) en Tonga (met 49–18) aangeteken, terwyl hulle teen die medegunsteling Ierland naelskraap verloor het (met 8–13). In die kwarteindstryd het die Springbokke met die gasheer Frankryk nog ’n medegunsteling ontmoet en hulle kon ’n naelskraapse 29–28-oorwinning aanteken. In die halfeindstryd kon hulle ook Engeland naelskraap klop (met 16–15), waarmee hulle hul vierde eindstryd gehaal het. Hier het hulle die aartsvyand Nieu-Seeland ontmoet, waardeur een span vir die eerste keer ’n vierde wêreldbekertitel kon inpalm. In een van die nouste eindstryde in dié tyd het Suid-Afrika met 12–11 gewen, waartydens hulle vanweë ’n rooikaart vir ’n Nieu-Seelandse speler van die 27ste minuut af een speler meer op die veld gehad het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/888444/south-africa-rugby-world-cup-2023-review |title=South Africa: Rugby World Cup 2023 review |publisher=rugbyworldcup.com |date=29 Oktober 2023 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Weens hul uitstekende prestasies is die Springbokke in 2024 as Laureus se “span van die jaar” en hul kaptein Siya Kolisi as “terugkoms van die jaar” genomineer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.laureus.com/world-sports-awards/2024 |title=Laureus World Sports Awards 2024 winners & nominees |publisher=Laureus Wêreldsporttoekennings |date=2024 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Vroeg in 2024 het Rassie Erasmus weer oorgeneem as Springbokafrigter.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2024/feb/06/rassie-erasmus-says-massive-honour-to-return-as-south-africa-head-coach-rugby-union |title=‘Massive honour’: Rassie Erasmus returns as South Africa head coach |publisher=[[The Guardian]] |date=6 Februarie 2024 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens die [[2024-Rugbykampioenskapreeks]] het die Springbokke hul eerste titel in vyf jaar ingepalm, waaronder hul vierde agtereenvolgende oorwinning oor die All Blacks sedert 1949.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/articles/ce81zgvqqmgo |title=What have we learned from the Rugby Championship? |publisher=[[BBC]] |author=Alastair Telfer |date=29 September 2024 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Aan die einde van dieselfde jaar is [[Pieter-Steph du Toit]] vir ’n tweede keer as “speler van die jaar” aangewys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/news/974759/world-rugby-awards-2024-winners |title=Ellie Kildunne, Pieter-Steph du Toit, Maddison Levi and Antoine Dupont named World Rugby Players of the Year |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=24 November 2024 |accessdate=24 November 2024}}</ref> Tydens die [[2025-Rugbykampioenskapreeks]] het Suid-Afrika die aartsvyand Nieu-Seeland nog ’n rekordnederlaag toegedien, dié keer met 43–10.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/sport/all-blacks-v-south-africa-new-zealand-out-to-regain-freedom-cup-at-wellingtons-sky-stadium/JMY2764YCRGOPAEWVLIAZCRRMI |title=All Blacks v South Africa recap: Springboks hand All Blacks record defeat in Wellington |publisher=[[The New Zealand Herald]] |authors=Benjamin Plummer, Alex Powell, Christopher Reive |date=13 September 2025 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Daarna het die Springbokke ook vir die eerste keer in die toernooigeskiedenis die titel verdedig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/articles/c2375g123zgo |title=What did we learn from the Rugby Championship? |publisher=[[BBC]] |author=Alastair Telfer |date=5 Oktober 2025 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> == Springboktrui == [[Lêer:SAF-Rugby-jersey-2002.jpg|duimnael|links|’n Vorige Springboktrui (2002), deur Castle geborg]] [[Lêer:Paul Roos 1906.jpg|duimnael|’n Kleurafbeelding van Paul Roos, kaptein van die 1906-Springbokke]] [[Lêer:Springboks Emblem.jpeg|duimnael|links|Oorsig oor die vorige Springbok-embleme by die Springbokmuseum in Kaapstad]] Suid-Afrika speel in groen truie met ’n goue kraag, wit broeke en groen sokkies. Op die linker bors is die Suid-Afrikaanse Rugbyuniekenteken en op die regter bors die springbokkenteken geborduur. Die [[Japan]]nese maatskappy ASICS is tans die truiverskaffer vir al die Suid-Afrikaanse rugbyspanne,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.asics.com/za/en-za/blog/article/asics-signs-south-african-rugby-union |title=Asics signs South Africa Rugby Union |publisher=ASICS |date=1 Oktober 2013 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> nadat hulle ’n kontrak met SARU onderteken het wat tot minstens 2024 streek.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.iol.co.za/business-report/companies/asics-in-six-year-springbok-kit-deal-1569432 |title=Asics in six-year Springbok kit deal |publisher=Independent Online |date=28 Augustus 2013 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.asics.com/za/en-za/blog/article/asics-renews-contracts-with-springboks-and-wallabies |title=ASICS renews contracts with Springboks and Wallabies |publisher=Asics |date=24 Oktober 2018 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Suid-Afrika se hempborg is die plaaslike selfoonverskaffer [[MTN]]. Bykomende truiborge sluit in [[Eerste Nasionale Bank|ENB]] bo die nommers op die rug, Land Rover, FlySafair, en Suidelike Paleis wat om die agterste soom van die kortbroek roteer. Tydens die Britse Leeus se 1903-toer na Suid-Afrika is die groen trui vir die eerste keer deur ’n Suid-Afrikaanse span gedra. Nadat hulle die eerste twee toetswedstryde in wit truie gespeel het, het Suid-Afrika in hul laaste toetswedstryd op Nuweland vir die eerste keer in ’n groen trui uitgedraf, wat by die Old Diocesan-klub geleen is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theroar.com.au/2016/09/08/great-history-green-gold-wallabies-springboks-jerseys/ |title=The great history of green and gold |publisher=Roar |author=Harry Jones |date=7 September 2016 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens hul eerste toer na die Britse Eilande in 1906–07 het Suid-Afrika in ’n groen trui met ’n wit kraag, blou broeke en blou sokkies gespeel; dié trui is by die Old Diocesan-klub geleen. Tydens die Suid-Afrikaanse toer na Ierland in 2006 het die Springbokke tydens hul toets teen Ierland in [[Dublin]] in ’n replika van die historiese trui uitgedraf om die eeufees van die eerste toer te herdenk.<ref name="stripvirish">{{en}} {{cite web |url=http://www.iol.co.za/index.php?click_id=18&art_id=vn20061105111240610C604962&set_id= |title=Boks to wear original strip against Irish |publisher=[[IOL]] |date=5 November 2006 |accessdate=21 Februarie 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090221035236/http://www.iol.co.za/index.php?click_id=18&art_id=vn20061105111240610C604962&set_id= |archive-date=21 Februarie 2009 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Toe die Australiese Wallabies in 1933 vir die eerste keer na Suid-Afrika getoer het, het die besoekers hemelblou truie gedra om verwarring te voorkom, omdat destyds albei spanne donkergroen truie gebruik het. Tydens die Australiese toer in 1953 het die Suid-Afrikaners tydens die toetswedstryde wit truie gedra. Tydens hul 1961-toer het die Wallabies in goue truie uitgedraf om verdere verwarring te vermy.<ref name="strip">{{en}} {{cite web |title=History of the ARU |url=http://rugby.com.au/about_the_aru/history_of_the_aru/history_of_the_aru,183.html |publisher=[[Rugby Australia]] |accessdate=19 Augustus 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060819163106/http://rugby.com.au/about_the_aru/history_of_the_aru/history_of_the_aru%2C183.html |archive-date=19 Augustus 2006 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 2017 het die Springbokke in Argentinië in ’n rooi wegtrui gespeel, dit was deel van ’n Asics-program tydens die seisoen waarin die Springbokke en [[Blitsbokke]] truie in al die kleure van die [[Vlag van Suid-Afrika|Suid-Afrikaanse vlag]] gedra het — die XV-span het in groen, wit en rooi truie gespeel, terwyl die sewesspan goud, blou en swart gedra het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.iol.co.za/sport/opinion/fans-seeing-red-but-not-everything-is-pure-about-springboks-10918098 |title=Fans seeing red, but not everything is pure about Springboks |publisher=Independent Online |author=Darryn Pollock |date=26 Augustus 2007 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Geel/goud en groen is die nasionale sportkleure van Suid-Afrika en word ook op die landsvlag gebruik.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.scielo.org.za/scielo.php?script=sci_arttext&pid=S0018-229X2011000100003 |title=Flagging the "new" South Africa, 1910–2010 |publisher=SciELO |accessdate=26 Maart 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326151411/http://www.scielo.org.za/scielo.php?pid=S0018-229X2011000100003&script=sci_arttext |archive-date=26 Maart 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die bynaam van die Springbokke het sy oorsprong ook in die 1906–07-toer na die Britse Eilande. Die [[springbok]] is deur die destydse kaptein [[Paul Roos]] as simbool gekies om te verhoed dat die Britse pers op sy beurt ’n simbool aan die Suid-Afrikaners toeken. Die kenteken was nie vir die wit span alleenlik nie – die springbok is in 1939 deur die eerste gekleurde span en in 1950 deur die eerste swart gebruik.<ref name="SymbolOfUnity">{{en}} {{cite web |url=https://www.independent.co.uk/news/world/africa/symbol-of-unity-the-springbok-vs-the-protea-770538.html?r=RSS |title=Symbol of unity: the Springbok vs the Protea |publisher=The Independent |author=Ian Evans |date=16 Januarie 2008 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Ná die einde van [[apartheid]] in 1992 is ’n krans van die [[koningsprotea]] by die kenteken bygevoeg. Nadat die ANC die verkiesings in 1994 gewen het, is die spannaam, anders as by die [[Proteas|Suid-Afrikaanse nasionale krieketspan]], nie in Proteas verander nie, deels te danke aan die destydse president [[Nelson Mandela]] se ingryping.<ref name="SymbolOfUnity" /><ref name="StrainsShow">{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/world/2007/oct/21/southafrica.rugbyleague |title=Strains show as nation cheers on the Boks |publisher=[[The Guardian]] |author=Ruaridh Nicoll |date=21 Oktober 2007 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In Desember 2008 het die SARU besluit om die Springboktrui te herontwerp en die protea na die linkerkant van die Springbokke se trui te skuif, soos op ander truie van Suid-Afrikaanse nasionale spanne, en die springbok na die regterkant van die trui.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.sarugby.net/component/supersportcontent/6777?view=news |title=Springbok badge to move to right |publisher=[[Suid-Afrikaanse Rugbyunie]] |date=1 Desember 2008 |accessdate=10 Desember 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151210012823/http://www.sarugby.net/component/supersportcontent/6777?view=news |archive-date=10 Desember 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die nuwe trui is tydens die Britse en Ierse Leeus se 2009-toer na Suid-Afrika gebruik.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.sarugby.net/component/supersportcontent/6803?view=news |title=New Springbok jersey to be launched in time for British & Irish Lions tour |publisher=[[Suid-Afrikaanse Rugbyunie]] |date=21 Januarie 2009 |accessdate=20 November 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151120215631/http://www.sarugby.net/component/supersportcontent/6803?view=news |archive-date=20 November 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die span se gelukbringer is ’n springbok en dra die bynaam “Bokkie”. == Truiverskaffers en -borge == [[Lêer:After Wikimania 2018, Cape Town (P1060095).jpg|duimnael|Springboktrui (2018) in Kaapstad met MTN as hoofborg]] Sedert Suid-Afrika se hertoelating by internasionale sportbyeenkomste in 1992 het die volgende truiverskaffers en -borge verskyn: {| class="wikitable" ! Tydperk !! Verskaffer !! Borg |- | 1992–1996 | Cotton Traders | [[Suid-Afrikaanse Brouerye|Lion Lager]] |- | 1996–1999 | rowspan=2| [[Nike (maatskappy)|Nike]] | ''Geen truiborg'' |- | 2000–2003 | rowspan=3|[[Castle Lager]] |- | 2004 midjaarrugbytoetsreeks | ''Geen truiverskaffer'' |- | [[2004-Drienasiesreeks]] | rowspan=3| [[Canterbury of New Zealand|Canterbury]] |- | Desember 2004–2010 | [[SASOL]] |- | 2011–2013 | rowspan=2|[[Barclays Afrika Groep|Absa]] |- | 2014–2015 | rowspan="3" | [[Asics]] |- | 2016 midjaarrugbytoetsreeks | Blue Label Telecoms |- | 2017–2023 | rowspan="3" | [[MTN]] |- | sedert 2023 | [[Nike (maatskappy)|Nike]] |} == Tuisstadions == [[Lêer:South-africa rugby wc 1995.png|duimnael|links|Stadions in Suid-Afrika tydens die Rugbywêreldbeker 1995]] {{Location map+ |Suid-Afrika |caption=Kaart van Suid-Afrika se huidige tuisstadions |places= {{Location map~ |Suid-Afrika |label={{nowrap|[[Loftus Versfeld]]}} |position=top |mark=Red pog.svg |marksize=5 |lat_deg=-25 |lat_min=-45 |lat_sec=-12 |lon_deg=28 |lon_min=13 |lon_sec=22 }} {{Location map~ |Suid-Afrika |label=[[Nuwelandstadion|Nuweland]] |position=bottom |mark=Red pog.svg |marksize=5 |lat_deg=-33 |lat_min=-58 |lat_sec=-14 |lon_deg=18 |lon_min=28 |lon_sec=6 }} {{Location map~ |Suid-Afrika |label={{nowrap|[[Kings Park-stadion|Kings Park]]}} |position=bottom |mark=Red pog.svg |marksize=5 |lat_deg=-29 |lat_min=-49 |lat_sec=-30 |lon_deg=31 |lon_min=1 |lon_sec=47 }} {{Location map~ |Suid-Afrika |label={{nowrap|[[Vrystaatstadion]]}} |position=top |mark=Red pog.svg |marksize=5 |lat_deg=-29 |lat_min=-7 |lat_sec=-2 |lon_deg=26 |lon_min=12 |lon_sec=32 }} {{Location map~ |Suid-Afrika |label={{nowrap|[[Nelson Mandelabaaistadion|Nelson Mandelabaai]]}} |position=bottom |mark=Red pog.svg |marksize=5 |lat_deg=-33 |lat_min=-56 |lat_sec=-16 |lon_deg=25 |lon_min=35 |lon_sec=56 }} {{Location map~ |Suid-Afrika |label=[[Ellispark-stadion|Ellispark]] |position=bottom |mark=Red pog.svg |marksize=5 |lat_deg=-26 |lat_min=-11 |lat_sec=-51 |lon_deg=28 |lon_min=3 |lon_sec=39 }} }} Net soos ander vername rugbylande soos Argentinië, Australië, Frankryk en Nieu-Seeland beskik Suid-Afrika oor geen amptelike tuisstadion vir sy nasionale span nie. Die Springbokke span vir hul toetswedstryde eerder ’n verskeidenheid stadions dwarsdeur Suid-Afrika in. [[Ellispark-stadion|Ellispark]] in [[Johannesburg]] met sowat 60&nbsp;000 sitplekke was die hoofstadion gedurende die [[Rugbywêreldbeker 1995]],<ref name="EllisHistory">{{en}} {{cite web| url=http://www.ellispark.co.za/Content.aspx?Page=24&Menu=24 |title=The History of Ellis Park |publisher=ellispark.co.za |accessdate=16 Maart 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070316143833/http://www.ellispark.co.za/Content.aspx?Page=24&Menu=24 |archive-date=16 Maart 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> waar die Springbokke die All Blacks in die eindstryd verslaan het. Ander gereelde stadions vir toetswedstryde sluit in [[Pretoria]] se [[Loftus Versfeld]], [[Nuwelandstadion|Nuweland]] in [[Kaapstad]], [[Kings Park-stadion|Kings Park]] in [[Durban]], [[Vrystaatstadion]] in [[Bloemfontein]] en [[Nelson Mandelabaaistadion]] in [[Gqeberha|Port Elizabeth]].<ref name="PickAndGo">{{en}} {{cite web |url=http://www.lassen.co.nz/pickandgo.php |publisher=lassen.co.nz |title=Pick and go: Test match results database |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die Springbokke het op 21 Augustus 2010 hul eerste toetswedstryd op [[ENB-stadion|Sokkerstad]] gespeel, ’n [[2010-Drienasiesreeks|Drienasieswedstryd]] teen Nieu-Seeland.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sport24.co.za/Rugby/NZ-SA-to-meet-in-Soweto-20100702 |publisher=Nuus24 |title=NZ, SA to meet in Soweto |date=2 Julie 2010 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Ander stadions wat al vir toetswedstryde gebruik is, sluit in [[Buffalo City-stadion]] in [[Oos-Londen]], die [[Royal Bafokeng-stadion]] net buite [[Rustenburg]], [[Mbombela-stadion]] in [[Nelspruit]] en die [[Pumastadion]] in [[Witbank]]. Tydens die Rugbywêreldbeker 1995 is ook die [[Boet Erasmus-stadion]] in Port Elizabeth, die [[Olympia-park]] in Rustenburg en die [[Danie Craven-stadion]] in [[Stellenbosch]] vir wedstryde gebruik. Oorspronklik is ook wedstryde in [[Brakpan]], [[Germiston]], [[Pietermaritzburg]], [[Potchefstroom]] en [[Witbank]] beplan, maar dié wedstryde is na ander plekke verskuif. Suid-Afrika se eerste toetswedstryd is in 1891 op Port Elizabeth se [[St. Georgespark, Port Elizabeth|St. Georgespark]] gespeel.<ref name="GeorgePark">{{en}} {{cite web |url=http://stgeorgespark.nmmu.ac.za/ |title=St George's Park History |publisher=stgeorgespark.nmmu.ac.za |author1=Ivor Markman |author2=Debbie Derry |accessdate=5 Mei 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200505035139/http://stgeorgespark.nmmu.ac.za/ |archive-date=5 Mei 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Ellispark is in 1928 opgerig en het in 1955 ’n rekordskare van 100&nbsp;000 toeskouers tydens die wedstryd tussen Suid-Afrika en die Britse en Ierse Leeus gehuisves.<ref name="EllisHistory" /> Die Springbokke het glo ’n goeie vertoning teen besoekende spanne wanneer hulle op die [[Hoëveld]] speel.<ref name="Lions2009">{{en}} {{cite web |url=http://www.news24.com/News24/Sport/Rugby/0,,2-9-838_2224190,00.html |title=Lions tour itinerary leaked |publisher=[[Nuus24]] |date=22 November 2007 |accessdate=14 Februarie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071122155356/http://www.news24.com/News24/Sport/Rugby/0%2C%2C2-9-838_2224190%2C00.html |archive-date=22 November 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Wedstryde op Ellispark, Loftus Versfeld of Vodacompark laat vervolgens fisiese probleme opduik,<ref name="AltitudeEllis">{{en}} {{cite web |url=http://sport.iafrica.com/rugby/news/464846.htm |title=Altitude, Madiba spook Aus |publisher=sport.iafrica.com |date=25 Julie 2005 |accessdate=13 Februarie 2008}} {{dooie skakel}}</ref><ref name="AltitudeLoftus">{{en}} {{cite web |url=http://www.scrum.com/3305_16827.php |publisher=scrum.com |title=It's all in the mind games |date=27 Julie 2001 |accessdate=14 Februarie 2008}} {{dooie skakel}}</ref> en beïnvloed ’n wedstryd op ’n aantal ander maniere, soos die bal wat verder rol indien hy geskop word.<ref name="altitude">{{en}} {{cite web |url=http://www.world.rugby.com.au/aru_shared/news/imported_-_old_site/2002_august/wallabies_focus_on_upsetting_springboks_14472,6467.html |title=Wallabies Focus on Upsetting Springboks |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=23 Maart 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070323022150/http://www.world.rugby.com.au/aru_shared/news/imported_-_old_site/2002_august/wallabies_focus_on_upsetting_springboks_14472%2C6467.html |archive-date=23 Maart 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Deskundiges is nie eens nie of besoekende spanne se tradisioneel swak vertonings direk verband hou met die hoogte bo seespieël en ’n fisiese uitdaging as gevolg daarvan of dit eerder ’n saak van hul gemoedstoestand is.<ref name="AltitudeLoftus" /> == Toetswedstryde == [[Lêer:South Africa IRB World Rankings.png|duimnael|400px|Suid-Afrika se plek op [[Wêreldrugby]] se ranglys vanaf 10 Oktober 2003 tot op hede]] Die Springbokke het teen byna elke teenstander ’n positiewe wenrekord; slegs teen die Nieu-Seelandse All Blacks is hul wenrekord negatief. Suid-Afrika het 374 van sy 583 toetswedstryde gewen, ’n wenrekord van 64,15%.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=team;team=5;template=results;type=team;view=opposition |title=International Rugby Union Statistics – South Africa |publisher=ESPNscrum |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Daarmee is die Springbokke een van die mees suksesvolle nasionale rugbyspanne. Hul hoogste oorwinning het die Springbokke op 11 Juli 2005 met 134–3 teen Uruguay aangeteken,<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=difference;team=5;template=results;type=team;view=match |title=Points difference (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> hul ergste nederlaag was op 16 September 2017 met 0–57 teen Nieu-Seeland.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=difference;orderbyad=reverse;team=5;template=results;type=team;view=match |title=Points difference (reverse) |publisher=ESPNscrum |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Suid-Afrika se statistieke in toetswedstryde teen al die lande, in alfabetiese volgorde, is soos volg (korrek teen September 2026): {| class="sortable wikitable" ! Teenstander ! Gespeel ! Gewen ! Verloor ! Gelykop ! % Gewen |- bgcolor="#d0ffd0" align="center" |- | {{ARGru}} || 41 || 36 || 4 || 1 || 87,80 |- | {{AUSru}} || 97 || 53 || 41 || 3 || 54,64 |- | {{geenvlag|[[Britse Barbarians|Barbarians]]}} || 8 || 3 || 4 || 1 || 37,50 |- | {{BILru}} || 49 || 25 || 18 || 6 || 51,02 |- | {{ENGru}} || 48 || 30 || 16 || 2 || 62,50 |- | {{FIJru}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{FRAru}} || 47 || 29 || 12 || 6 || 61,70 |- | {{GEOru}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{IRLru}} || 31 || 20 || 10 || 1 || 64,52 |- | {{ITAru}} || 19 || 18 || 1 || 0 || 94,74 |- | {{JPNru}} || 4 || 3 || 1 || 0 || 75,00 |- | {{CANru}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{NAMru}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{NZLru}} || 114 || 46 || 64 || 4 || 40,35 |- | [[Lêer:Flag of rugby Pacific Islanders.svg|24px|raam]] Pasifiese Eilanders || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{PORru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{ROMru}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{SAMru}} || 9 || 9 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{SCOru}} || 31 || 26 || 5 || 0 || 83,87 |- | {{ESPru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | [[Lêer:Flag sudamerica xv 1980.jpg|24px|raam]] [[Suid-Amerikaanse Jaguares]] || 8 || 7 || 1 || 0 || 87,50 |- | {{TGAru}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{URUru}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{USAru}} || 4 || 4 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{WALru}} || 45 || 37 || 7 || 1 || 82,22 |- | {{geenvlag|Wêreld XV}} || 5 || 5 || 0 || 0 || 100,00 |- class="sortbottom" ! Algeheel || 583 || 374 || 184 || 25 || 64,15 |} Wedstryde teen verskeie saamgestelde spanne tydens oorsese toere van die amateurtydperk en die deur [[Nieu-Seeland Rugby]] nieerkende wedstryde teen die Nieu-Seelandse Kavaliers is nie in die lys ingesluit nie. Wedstryde teen die [[Waratahs (Superrugbyspan)|Nieu-Suid-Walliese Waratahs]] (1920–1928) word deur die [[Suid-Afrikaanse Rugbyunie]] ook nie as sulks erken nie. == Wedywering met ander nasionale spanne == === Noordelike Halfrond === Net soos die ander rugbylande van die Suidelike Halfrond handhaaf Suid-Afrika ’n wedywering met die nasionale spanne van die Noordelike Halfrond. Net só het Suid-Afrika tydens twee van sy eindstrydverskynings teen Engeland te staan gekom (in 2007 en 2019), wat hulle albei kon wen. Sedert 2007 ding Suid-Afrika en Wallis mee om die [[Prins William-beker]] (genoem na [[William, Prins van Wallis|prins William]]).<ref name="Part Two">{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/story/84879.html |title=The Scrum.com trophy guide – Part Two |publisher=ESPNscrum |date=5 November 2008 |accessdate=13 Mei 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230513190101/http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/story/84879.html |archive-date=13 Mei 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> === Nieu-Seeland === [[Lêer:1981-springbok-tour-auckland-1.jpg|duimnael|Die All Blacks se 1981-toetswedstryd teen die Springbokke in Auckland moes agter doringdraad plaasvind en is deur betogings begelei]] Sedert die eerste ontmoeting in 1921 op Nieu-Seelandse bodem handhaaf die Springbokke en die All Blacks, wat albei as die beste nasionale rugbyspanne wêreldwyd beskou word, ’n intensiewe wedywering. Reeds destyds is albei spanne as die bestes beskou, wat deur die gelykopuitslag van die eerste toetsreeks bevestig is. Die tweede toetsreeks tydens die teenbesoek van 1928 in Suid-Afrika het ook in ’n gelykopuitslag geëindig. In 1937 het die Springbokke daarin geslaag om in Nieu-Seeland ’n toetsreeks teen die All Blacks te wen. In 1949 het die Springbokke die tuisreeks teen die All Blacks met ’n negatiewe rekord vir die Nieu-Seelanders, wat vandag nog bestaan, gewen. In 1956 het die All Blacks egter die tuisreeks teen die Springbokke gewen. In 1960 was die Springbokke weer tydens die tuisreeks teen die All Blacks suksesvol; dié toer word egter vir politieke rusies as vir sportiewe suksesse onthou. Daarna is die wedersydse toetsreekse veral deur die Suid-Afrikaanse apartheidsbeleid en die gepaardgaande twis oor die All Blacks se Māorispelers gekenmerk. Tot in die 1980’s is onderlinge toere onderneem, maar hulle het veral politieke weerstand van anti-apartheidsaktiviste ontlok en is vervolgens deur proteste van ander lande begelei. Die Nieu-Seelandse regering se vashou aan die 1976-toer na Suid-Afrika en die Internasionale Olimpiese Komitee se weiering (rugby was destyds nie ’n Olimpiese sportsoort nie) om Nieu-Seeland ná proteste deur Afrikalande van die [[Olimpiese Somerspele 1976]] te skors het tot die boikot van dié Olimpiese Spele deur 30 oorwegend Afrikalande gelei.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cbc.ca/sports/olympics-summer/african-nations-boycott-costly-montreal-games-1.770807 |title=African nations boycott costly Montreal Games |publisher=Canadian Broadcasting Corporation |date=7 Augustus 2009 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Eers ná die einde van die apartheidsbewind in Suid-Afrika het die onderlinge wedywering genormaliseer. Tot vandag toe het die Springbokke slegs teen die All Blacks ’n negatiewe wenrekord.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.investec.com/en_za/sponsorships/rugby/all-blacks-vs-springboks-the-greatest-sports-rivalry.html |title=Springboks vs the All Blacks – The Great Rivalry |publisher=Investec |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.allblacks.com/news/a-rivalry-in-numbers-all-blacks-vs-south-africa |title=A Rivalry in Numbers: All Blacks vs South Africa |publisher=All Blacks |date=23 Julie 2019 |accessdate=4 Oktober 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221004192056/https://www.allblacks.com/news/a-rivalry-in-numbers-all-blacks-vs-south-africa |archive-date=4 Oktober 2022 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die wedywering sluit intussen ook die rugbywêreldbekertoernooie in, aangesien beide die All Blacks en die Springbokke die enigste nasionale rugbyspanne was wat die Webb Ellis-beker al drie keer omhoog kon hou. In 2023 het die Springbokke die eerste span geword wat die toernooi vir ’n vierde keer kon wen (gedurende altesaam tien rugbywêreldbekertoernooie). Albei spanne het tot dusver tydens ses rugbywêreldbekertoernooie ontmoet, waarvan die All Blacks en die Springbokke drie wedstryde elk kon wen. Die Springbokke se belangrikste oorwinnings was die 1995-eindstryd, toe hulle met 15–12 in ekstra tyd gewen het, en die 2023-eindstryd, wat hulle met 12–11 kon wen. Sedert 1996 ontmoet albei spanne tydens die jaarlikse Drienasiesreeks, sedert 2012 die Rugbykampioenskap. Tydens die [[2017-Rugbykampioenskapreeks]] moes die Springbokke hul (tot dusver) ergste nederlaag verduur: 0–57 teen die All Blacks.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://super.rugby/therugbychampionship/news/rampant-all-blacks-blow-springboks-away/ |title=Rampant All Blacks blow Springboks away |publisher=Super Rugby |date=17 Augustus 2017 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens die [[2025-Rugbykampioenskapreeks]] het die Springbokke op hul beurt die All Blacks hul ergste nederlaag in dié tyd toegedien: 10–43. As gevolg van die Springbokke se geskiedenis as ’n suiwer “wit” span het baie Suid-Afrikaners, wat destyds onder die rassistiese diskriminasie gely het, die All Blacks pleks van die Springbokke ondersteun, ook oor generasies heen. Dit het sy oorsprong in apartheid, toe anti-apartheidsaktiviste by elke geleentheid die teenstander van die Springbokke as ’n soort weerstand teen apartheid en sy simbole ondersteun het. Ná die einde van apartheid is hierdie gedrag deur ander Suid-Afrikaners egter as “onpatrioties” en “verraad” bestempel. Sedert die oorwinnings van ’n span toenemend saamgestel uit “swart”, “wit” en “bruin” spelers (sedert die Rugbywêreldbeker 1995), asook herstrukturering in die bestuurspan kon al hoe meer Suid-Afrikaners van alle etniese agtergronde hulself met die nasionale rugbyspan identifiseer, en om hierdie rede het die ondersteuning vir die All Blacks of ander spanne gekwyn.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://theconversation.com/cape-crusaders-why-some-south-africans-still-support-the-kiwis-not-the-springboks-87207 |title=Cape Crusaders: why some South Africans (still) support the Kiwis, not the Springboks |publisher=The Conversation |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> == Rekords == === Wêreldbekerrekord === [[Lêer:Rugby World Cup Trophy.JPG|duimnael|upright|Suid-Afrika het in 1995, 2007, 2019 en 2023 die [[Webb Ellis-beker]] omhoog gehou]] Alhoewel die Springbokke as gevolg van apartheid die eerste twee wêreldbekertoernooie misgeloop het, het hulle die Webb Ellis-beker, die trofee waarom tydens die vierjaarlikse rugbywêreldbekertoernooi meegeding word, reeds vier keer verower: tydens die derde toernooi tuis in 1995, 2007 in Frankryk en 2019 in Japan. Daarmee het die Springbokke die tweede span geword wat dié toernooi drie keer gewen het. In 1999 en in 2015 is hulle in die halfeindstryd uitgeskakel, maar het die daaropvolgende klein finale om die derde plek gewen. In 2003 en in 2011 is hulle reeds in die kwarteindstryd uitgeskakel, tot dusver hul swakste uitslag tydens ’n wêreldbekertoernooi. {| class="wikitable" ! Jaar !! Uitslag |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1987|1987]] || Geen deelname |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]] || Geen deelname |- style="background:#F7F6A8;" | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]] || '''Kampioen''' |- style="background:#FFDAB9;" | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]] || Derde plek |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]] || Kwarteindrondte |- style="background:#F7F6A8;" | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]] || '''Kampioen''' |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] || Kwarteindrondte |- style="background:#FFDAB9;" | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]] || Derde plek |- style="background:#F7F6A8;" | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] || '''Kampioen''' |- style="background:#F7F6A8;" | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2023|2023]] || '''Kampioen''' |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2027|2027]] || ''gekwalifiseer'' |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2031|2031]] || {{n.v.t.}} |} === Drienasies/Rugbykampioenskap === Suid-Afrika se enigste jaarlikse toernooi is die Rugbykampioenskap (voorheen die Drienasies), waar hulle teen drie ander lande van die Suidelike Halfrond speel: Australië en Nieu-Seeland sedert 1996; Argentinië het in 2012 by dié toernooi aangesluit. Suid-Afrika het die toernooi tot dusver ses keer gewen: in [[1998-Drienasiesreeks|1998]], [[2004-Drienasiesreeks|2004]], [[2005-Drienasiesreeks|2005]], [[2019-Rugbykampioenskapreeks|2019]], [[2024-Rugbykampioenskapreeks|2024]] en [[2025-Rugbykampioenskapreeks|2025]]. As deel van die Rugbykampioenskap ding die Springbokke sedert 2000 met die Wallabies om die [[Mandela Uitdaagplaat]] en sedert 2004 met die All Blacks om die [[Vryheidsbeker]] mee.<ref name="Part Two" /> {{Drie-Nasiesrekord}} {{Die Rugbykampioenskap-rekord}} <small>Punte word soos volg toegeken: 4 punte vir ’n oorwinning, 2 punte vir ’n gelykopuitslag, 0 punte vir ’n nederlaag (saam met moontlike bonuspunte), 1 bonuspunt vir ten minste drie drieë meer as die teenstander, 1 bonuspunt vir ’n nederlaag met minder as sewe punte.</small> === Ander toetswedstryde === Gedurende die amateurtydperk het die Springbokke maandelange oorsese toere onderneem, waartydens hulle teen ander nasionale spanne, plaaslike saamgestelde spanne en klubspanne gespeel het. Eweneens het oorsese spanne na Suid-Afrika getoer. Die Springbokke het al vier keer ’n Grand Slam behaal, d.w.s. ’n oorwinning oor die vier Tuisnasies Engeland, Ierland, Skotland en Wallis tydens dieselfde toer (die Grand Slam-toere was in 1912/13, 1931/32, 1951/52 en 1960/61). Teen die jaar 2000 het die oorsese toere volgens die ou tradisie tot ’n einde gekom, aangesien die professionalisering van die rugbyspel te min tyd vir toere oorlaat (’n uitsondering is die [[Britse en Ierse Leeus]] se vierjaarlikse toere). Deesdae is toetswedstryde teen die spanne van die Noordelike Halfrond tweekeer per jaar moontlik. Gedurende Juniemaand se [[midjaarrugbytoetsreeks]] vertrek Europese spanne na Suid-Afrika en gedurende Novembermaand se [[eindjaarrugbytoetsreeks]] reis die Springbokke na Europa. As deel daarvan ding die Springbokke sedert 2007 met Wallis om die Prins William-beker (genoem na [[William, Prins van Wallis|prins William]]) mee.<ref name="Part Two" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.principalitystadium.wales/2008/02/08/prince-william-cup-to-go-on-display/ |title=Prince William Cup to go on display |publisher=[[Millennium-stadion]] |date=8 Februarie 2008 |accessdate=5 September 2023}}</ref> Sedert 2021 ding die Springbokke met die Britse en Ierse Leeus mee om die Lions Series-trofee wat aan die wenner van elke vierjaarlikse Leeus-reeks oorhandig word.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lionsrugby.com/en/news/lions-and-springboks-to-play-for-new-tour-trophy-created-by-thomas-lyte |title=Lions and Springboks to play for new Tour trophy created by Thomas Lyte |publisher=[[Britse en Ierse Leeus]] |date=4 Mei 2021 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> == Spelers == === Huidige span === Die volgende spelers het die Springbokspan gevorm tydens die [[2025-Rugbykampioenskapreeks]]:<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sarugby.co.za/news-features/articles/2025/07/23/erasmus-names-squad-for-australia-leg-of-the-castle-lager-rugby-championship |title=Erasmus names Springbok squad for Australia Tests |publisher=[[Suid-Afrikaanse Rugbyunie]] |date=23 Julie 2025 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> {| | valign="top"| {| class="wikitable" |+ Agterspelers |- ! Speler !! Posisie !! Klub !! Toetswedstryde |- | [[Cobus Reinach]] || [[Skrumskakel]] || [[Montpellier Hérault Rugby|Montpellier]] || align=center | {{0}}40 |- | [[Morné van den Berg]] || Skrumskakel || [[Lions (Verenigde Rugbykampioenskap)|Lions]] || align=center | {{0|00}}3 |- | [[Grant Williams]] || Skrumskakel || [[Sharks (Verenigde Rugbykampioenskap)|Sharks]] || align=center | {{0}}19 |- | [[Sacha Feinberg-Mngomezulu]] || [[Losskakel]] || [[Stormers (Verenigde Rugbykampioenskap)|Stormers]] || align=center | {{0}}10 |- | [[Manie Libbok]] || Losskakel || [[Stormers (Verenigde Rugbykampioenskap)|Stormers]] || align=center | {{0}}20 |- | [[Handré Pollard]] || Losskakel || [[Leicester Tigers]] || align=center | {{0}}82 |- | [[Damian Willemse]] || Losskakel || [[Stormers (Verenigde Rugbykampioenskap)|Stormers]] || align=center | {{0}}41 |- | [[Damian de Allende]] || [[Senter]] || [[Panasonic Wild Knights]] || align=center | {{0}}89 |- | [[André Esterhuizen]] || Senter || [[Sharks (Verenigde Rugbykampioenskap)|Sharks]] || align=center | {{0}}20 |- | [[Ethan Hooker]] || Senter || [[Sharks (Verenigde Rugbykampioenskap)|Sharks]] || align=center | {{0|00}}1 |- | [[Jesse Kriel]] || Senter || [[Yokohama Canon Eagles]] || align=center | {{0}}80 |- | [[Kurt-Lee Arendse]] || [[Vleuel]] || [[Bulls (Verenigde Rugbykampioenskap)|Bulls]] || align=center | {{0}}26 |- | [[Cheslin Kolbe]] || Vleuel || [[Tokyo Sungoliath]] || align=center | {{0}}41 |- | [[Canan Moodie]] || Vleuel || [[Bulls (Verenigde Rugbykampioenskap)|Bulls]] || align=center | {{0}}14 |- | [[Edwill van der Merwe]] || Vleuel || [[Lions (Verenigde Rugbykampioenskap)|Lions]] || align=center | {{0|00}}3 |- | [[Aphelele Fassi]] || [[Heelagter]] || [[Sharks (Verenigde Rugbykampioenskap)|Sharks]] || align=center | {{0}}12 |- | [[Willie le Roux]] || Heelagter || [[Bulls (Verenigde Rugbykampioenskap)|Bulls]] || align=center | 100 |} | | valign="top" | {| class="wikitable" |+ Voorspelers |- ! Speler !! Posisie !! Klub !! Toetswedstryde |- | [[Malcolm Marx]] || [[Haker]] || [[Kubota Spears]] || align=center | {{0}}78 |- | [[Bongi Mbonambi]] || Haker || [[Sharks (Verenigde Rugbykampioenskap)|Sharks]] || align=center | {{0}}79 |- | [[Marnus van der Merwe]] || Haker || [[Scarlets]] || align=center | {{0|00}}1 |- | [[Vincent Koch]] || [[Stut]] || [[Sharks (Verenigde Rugbykampioenskap)|Sharks]] || align=center | {{0}}63 |- | [[Wilco Louw]] || Stut || [[Bulls (Verenigde Rugbykampioenskap)|Bulls]] || align=center | {{0}}18 |- | [[Ox Nché]] || Stut || [[Sharks (Verenigde Rugbykampioenskap)|Sharks]] || align=center | {{0}}41 |- | [[Asenathi Ntlabakanye]] || Stut || [[Lions (Verenigde Rugbykampioenskap)|Lions]] || align=center | {{0|00}}1 |- | [[Boan Venter]] || Stut || [[Edinburgh Rugby|Edinburgh]] || align=center | {{0|00}}1 |- | [[Jan-Hendrik Wessels]] || Stut || [[Bulls (Verenigde Rugbykampioenskap)|Bulls]] || align=center | {{0|00}}5 |- | [[Lood de Jager]] || [[Slot (rugby)|Slot]] || [[Panasonic Wild Knights]] || align=center | {{0}}67 |- | [[Jean-Luc du Preez]] || Slot || [[Union Bordeaux Bègles|Bordeaux]] || align=center | {{0}}14 |- | [[Eben Etzebeth]] || Slot || [[Sharks (Verenigde Rugbykampioenskap)|Sharks]] || align=center | 133 |- | [[Franco Mostert]] || Slot || [[Mie Honda Heat|Honda Heat]] || align=center | {{0}}79 |- | [[Ruan Nortjé]] || Slot || [[Bulls (Verenigde Rugbykampioenskap)|Bulls]] || align=center | {{0|00}}8 |- | [[RG Snyman]] || Slot || [[Leinster Rugby|Leinster]] || align=center | {{0}}42 |- | [[Pieter-Steph du Toit]] || [[Losvoorspeler]] || [[Toyota Verblitz]] || align=center | {{0}}88 |- | [[Siya Kolisi]] [[Lêer:Captain sports.svg|15px|Kaptein]] || Losvoorspeler || [[Sharks (Verenigde Rugbykampioenskap)|Sharks]] || align=center | {{0}}93 |- | [[Kwagga Smith]] || Losvoorspeler || [[Shizuoka Blue Revs]] || align=center | {{0}}53 |- | [[Marco van Staden]] || Losvoorspeler || [[Bulls (Verenigde Rugbykampioenskap)|Bulls]] || align=center | {{0}}27 |- | [[Cobus Wiese]] || Losvoorspeler || [[Bulls (Verenigde Rugbykampioenskap)|Bulls]] || align=center | {{0|00}}2 |} |} === Bekende spelers === [[Lêer:FairyHeatlie.jpg|duimnael|upright|Barry Heatlie]] [[Lêer:Rugby Naas Botha.jpg|duimnael|upright|Naas Botha (1987)]] [[Lêer:Capt.jpg|duimnael|upright|John Smit (2008)]] 14 voormalige Suid-Afrikaanse spelers is vir hul uitstekende prestasies in Wêreldrugby se Heldesaal opgeneem:<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/halloffame/inductees |title=Inductees |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> {| class="wikitable" ! Speler !! Posisie !! Inskrywing |- | [[Naas Botha]] || [[Losskakel]] || 2015 |- | [[Danie Craven]] || [[Skrumskakel]] || 2007 |- | [[Morné du Plessis]] || [[Agsteman]] || 2015 |- | [[Frik du Preez]] || [[Slot (rugby)|Slot]], [[Losvoorspeler]] || 2009 |- | [[Os du Randt]] || [[Stut]] || 2019 |- | [[Danie Gerber]] || [[Senter]] || 2015 |- | [[Bryan Habana]] || [[Vleuel]], [[Senter]] || 2023 |- | [[Barry Heatlie]] || [[Slot (rugby)|Slot]] || 2009 |- | [[Hennie Muller]] || [[Agsteman]] || 2015 |- | [[Bennie Osler]] || [[Losskakel]] || 2009 |- | [[Francois Pienaar]] || [[Losvoorspeler]] || 2011 |- | [[John Smit]] || [[Haker]], [[Stut]] || 2009 |- | [[Joel Stransky]] || [[Losskakel]] || 2026 |- | [[Joost van der Westhuizen]] || [[Skrumskakel]] || 2015 |} Daarbenewens is die twee wêreldkampioenafrigters [[Kitch Christie]] en [[Jake White]] asook oudpresident [[Nelson Mandela]] (vir sy invloed op die sport) ingeskryf.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/halloffame/inductees/706549 |title=Nelson Mandela – World Rugby – Hall of Fame |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> 25 spelers is tweeledige wêreldkampioene: Os du Randt (in 1995 en in 2007), [[François Steyn]] (in 2007 en in 2019), asook [[Damian de Allende]], [[Lukhanyo Am]], [[Faf de Klerk]], [[Pieter-Steph du Toit]], [[Eben Etzebeth]], [[Steven Kitshoff]], [[Vincent Koch]], [[Cheslin Kolbe]], [[Siya Kolisi]], [[Jesse Kriel]], [[Willie le Roux]], [[Frans Malherbe]], [[Makazole Mapimpi]], [[Malcolm Marx]], [[Bongi Mbonambi]], [[Franco Mostert]], [[Trevor Nyakane]], [[Handré Pollard]], [[Cobus Reinach]], [[Kwagga Smith]], [[RG Snyman]], [[Duane Vermeulen]] en [[Damian Willemse]] (almal in 2019 en 2023). [[Wêreldrugby]] het vier Springbokke as speler van die jaar benoem: [[Schalk Burger]] (in 2004), [[Bryan Habana]] (in 2007), [[Pieter-Steph du Toit]] (in 2019 en 2024) en [[Malcolm Marx]] (in 2025).<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/tournaments/awards/past-winners/ |title=World Rugby Awards Past Winners |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> === Spelerkeuring === Rugby was oor dekades heen ’n amateursport, waarvolgens die spelers hul geld met ’n beroep moes verdien en slegs van hul prestasies finansieel kon baat as hulle by rugby-league-spanne aangesluit het, waardeur hulle nie meer in aanmerking vir rugby union gekom het nie. Hierdie situasie het in 1995 verander, toe rugby union ’n professionele sport geword het. Vervolgens het baie Suid-Afrikaanse spelers kontrakte met Europese spanne onderteken, aangesien hulle in die Europese ligas hoër salarisse verdien het as tuis. ’n Aantal bekende Springbokke het in die buiteland gespeel, waaronder [[Naas Botha]] (Italië), [[Francois Pienaar]] (Engeland), [[Percy Montgomery]] (Wallis en Frankryk), [[Stefan Terblanche]] (Wallis), [[Butch James]] (Engeland), [[Victor Matfield]] (Frankryk) en [[John Smit]] (Frankryk). Die beheerliggaam het oor jare heen sulke spelers nie vir die nasionale span benoem nie. Dienooreenkomstig het die afrigter Jake White in 2004 verras, toe hy twee spelers wat buite Suid-Afrika gespeel het, vir die nasionale span benoem het: Percy Montgomery en [[Jaco van der Westhuyzen]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://mg.co.za/article/2004-05-17-shock-selections-in-whites-springbok-squad/ |title=Shock selections in White's Springbok squad |publisher=[[Mail & Guardian]] |author=Andrew Hollely |date=17 Mei 2004 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Te midde van voortdurende vertrek na Europa en ook na Japan, bestaan die risiko van permanente uitvloei aan talentvolle spelers, veral omdat, volgens Wêreldrugby se reëls, ’n ononderbroke verblyf van vyf jaar in die buiteland voldoende is om in aanmerking te kom vir ’n ander land se nasionale span (tot einde 2020 was dit drie jaar).<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/39868065 |title=World Rugby raises international eligibility period from three to five years |publisher=[[BBC]] |date=10 Mei 2017 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Sedert 1 Julie 2017 laat die Suid-Afrikaanse Rugbyunie spelers wat by ’n buitelandse klub aangesluit het, slegs toe om vir die Springbokke gekies te word indien hulle al meer as 30 toetswedstryde vir die Bokke gespeel het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sbs.com.au/news/springboks-to-tighten-selection-rules |title=Springboks to tighten selection rules |publisher=Special Broadcasting Service |date=4 Maart 2017 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> === Spelerstatistieke === [[Lêer:Victor Matfield.jpg|duimnael|upright|Victor Matfield (2006)]] [[Lêer:Habana, Bryan (Canon).jpg|duimnael|upright|Bryan Habana (2006)]] [[Lêer:Morné Steyn.jpg|duimnael|upright|Morné Steyn (2010)]] Vervolgens die belangrikste statistieke van Suid-Afrika se spelers. Die spelers wat met <nowiki>*</nowiki> gekenmerk is, is nog aktief en kan hul statistieke verbeter. <small>(Korrek teen Oktober 2025)</small> {| | {| class="wikitable" |+ Meeste toetswedstryde<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;team=5;template=results;type=player |title=Total matches played (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Toetswedstryde |- | {{0}}1 || [[Eben Etzebeth]] * || 2012–2025 || 138 |- | {{0}}2 || [[Victor Matfield]] || 2001–2015 || 127 |- | {{0}}3 || [[Bryan Habana]] || 2004–2016 || 124 |- | {{0}}4 || [[Tendai Mtawarira]] || 2008–2019 || 117 |- | {{0}}5 || [[John Smit]] || 2000–2011 || 111 |- | {{0}}6 || [[Jean de Villiers]] || 2002–2015 || 109 |- | {{0}}7 || [[Percy Montgomery]] || 1997–2008 || 102 |- | {{0}}8 || [[Willie le Roux]] * || 2013–2025 || 101 |- | {{0}}9 || [[Siya Kolisi]] * || 2013–2025 || {{0}}98 |- | 10 || colspan=3 | Twee spelers met 93 toetswedstryde elk |} | {| class="wikitable" |+ Meeste toetswedstryde as kaptein<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?captain=1;class=1;filter=advanced;orderby=matches;team=5;template=results;type=player |title=Total matches played as captain (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Toetswedstryde |- | {{0}}1 || [[John Smit]] || 2003–2011 || 83 |- | {{0}}2 || [[Siya Kolisi]] * || 2018–2025 || 66 |- | {{0}}3 || [[Jean de Villiers]] || 2012–2015 || 37 |- | {{0}}4 || [[Gary Teichmann]] || 1995–1999 || 36 |- | {{0}}5 || [[Francois Pienaar]] || 1993–1996 || 29 |- | {{0}}6 || [[Victor Matfield]] || 2007–2015 || 27 |- | {{0}}7 || [[Dawie de Villiers]] || 1965–1970 || 22 |- | {{0}}8 || [[Corné Krige]] || 1999–2003 || 18 |- | {{0}}9 || [[André Vos]] || 1999–2001 || 16 |- | 10 || [[Morné du Plessis]] || 1975–1980 || 15 |} |- | {| class="wikitable" |+ Meeste punte aangeteken<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=points;team=5;template=results;type=player |title=Total points scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Punte |- | {{0}}1 || [[Percy Montgomery]] || 1997–2008 || 893 |- | {{0}}2 || [[Handré Pollard]] * || 2014–2025 || 815 |- | {{0}}3 || [[Morné Steyn]] || 2009–2021 || 742 |- | {{0}}4 || [[Bryan Habana]] || 2004–2016 || 335 |- | {{0}}5 || [[Elton Jantjies]] || 2012–2022 || 331 |- | {{0}}6 || [[Naas Botha]] || 1980–1992 || 312 |- | {{0}}7 || [[Joel Stransky]] || 1993–1996 || 240 |- | {{0}}8 || [[Braam van Straaten]] || 1999–2001 || 221 |- | {{0}}9 || [[Joost van der Westhuizen]] || 1993–2003 || 190 |- | 10 || [[Jannie de Beer]] || 1997–1999 || 181 |} | {| class="wikitable" |+ Meeste drieë gedruk<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=tries;team=5;template=results;type=player |title=Total tries scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Drieë |- | {{0}}1 || [[Bryan Habana]] || 2004–2016 || 67 |- | {{0}}2 || [[Joost van der Westhuizen]] || 1993–2003 || 38 |- | {{0}}3 || [[Makazole Mapimpi]] * || 2018–2025 || 33 |- | {{0}}4 || [[Jaque Fourie]] || 2003–2013 || 32 |- | {{0}}5 || [[Jean de Villiers]] || 2012–2015 || 27 |- | {{0}}6 || [[Malcolm Marx]] * || 2016–2025 || 26 |- | {{0}}7 || [[Breyton Paulse]] || 1999–2007 || 26 |- | {{0}}8 || [[Percy Montgomery]] || 1997–2008 || 25 |- | {{0}}9 || [[JP Pietersen]] || 2006–2016 || 24 |- | 10 || colspan=3 | Drie spelers met 21 drieë elk |} |} == Afrigters == {{Hoofartikel|Springbokafrigters}} [[Lêer:Danie Craven 1956b.jpg|duimnael|upright|Danie Craven (1956)]] [[Lêer:Man of the moment Jake White.jpg|duimnael|upright|Jake White wys die William Webb Ellis-beker wat deur die Springbokspan as wenner van die Wêreldbekertoernooi van 2007 omhoog gehou is]] [[Lêer:Peter de Villiers.jpg|duimnael|upright|Peter de Villiers (2011)]] Aangesien die definisie en rol van afrigters tot die besoek van die All Blacks in 1949 baie uiteenlopend was, bevat die volgende tabel slegs afrigters wat sedertdien benoem is. Sedert die begin af was al die Springbokke se afrigters Suid-Afrikaners. {| class="wikitable" ! Naam !! Tydperk !! % Gewen |- | [[Danie Craven]] || 1949–1956 || 74 |- | [[Basil Kenyon]] || 1958 || 0 |- | [[Hennie Muller]] || 1960–1961, 1963, 1965 || 44 |- | [[Boy Louw]] || 1960–1961, 1965 || 67 |- | [[Izak van Heerden (rugbyafrigter)|Izak van Heerden]] || 1962 || 75 |- | [[Felix du Plessis]] || 1964 || 100 |- | [[Ian Kirkpatrick]] || 1967, 1974 || 60 |- | [[Avril Malan]] || 1969–1970 || 50 |- | [[Johan Claassen]] || 1964, 1970–1974 || 50 |- | [[Nelie Smith]] || 1980–1981 || 80 |- | [[Cecil Moss]] || 1982–1989 || 83 |- | [[John Williams (rugbyafrigter)|John Williams]] || 1992 || 20 |- | [[Ian McIntosh]] || 1993–1994 || 33 |- | [[Kitch Christie]] || 1994–1996 || 100 |- | [[André Markgraaff]] || 1996 || 61 |- | [[Carel du Plessis]] || 1997 || 37 |- | [[Nick Mallett]] || 1997–2000 || 71 |- | [[Harry Viljoen]] || 2000–2002 || 53 |- | [[Rudolf Straeuli]] || 2002–2003 || 52 |- | [[Jake White]] || 2004–2007 || 67 |- | [[Peter de Villiers]] || 2008–2011 || 62 |- | [[Heyneke Meyer]] || 2012–2015 || 67 |- | [[Allister Coetzee]] || 2016–2018 || 47 |- | [[Rassie Erasmus]] || 2018–2019 || 63 |- | [[Jacques Nienaber]] || 2020–2023 || 69 |- | [[Rassie Erasmus]] || sedert 2024 || 77 |} == Toekennings == Die Italiaanse sporttydskrif ''Gazzetta dello Sport'' het die Springbokke in 2007 as “wêreldspan van die jaar” aangewys. Die Internasionale Rugbyraad, sedert 2014 Wêreldrugby, het die Springbokke vier keer as “span van die jaar” benoem (in 2004, 2007, 2009 en 2019). Die Springbokke het ook twee keer die Laureus Wêreldsporttoekennings as “span van die jaar” ontvang (in 2008 en 2020).<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.laureus.com/world-sports-awards/2008 |title=Laureus World Sports Awards 2008 |publisher=Laureus Wêreldsporttoekennings |date=2008 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.laureus.com/world-sports-awards/2020 |title=Laureus World Sports Awards 2020 |publisher=Laureus Wêreldsporttoekennings |date=2020 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> == Kulturele invloed == === Rolprente === Die Springbokke speel ’n sentrale rol in die Amerikaanse 2009-rolprent ''Invictus''. Die rolprent, wat op die boek ''Playing the Enemy'' van John Carlin gebaseer is, beskryf hoe die destydse Suid-Afrikaanse president Nelson Mandela die rugbywêreldbekertoernooi gebruik het om die Suid-Afrikaanse samelewing, wat kort tevore nog weens apartheid erg verdeeld was, met hulp van die Springbokke oor die politiesgemotiveerde verdeling heen verenig het. Die regie is behartig deur [[Clint Eastwood]], die hoofrolle is [[Morgan Freeman]] as Nelson Mandela en [[Matt Damon]] as spankaptein [[Francois Pienaar]]. Die Suid-Afrikaanse 2016-rolprent ''[[Modder en bloed]]'' handel oor die benadering van rugby in die krygsgevangenekamp op die Britse eiland [[Sint Helena]] tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]]. Die Suid-Afrikaanse musikant en akteur [[Bok van Blerk]] speel die rol as Boerbevelvoerder [[Gideon Scheepers]]. Die protagonis Willem Morkel is op die rugbyspeler Sommie Morkel gebaseer, wat in 1906 in vier wedstryde vir die Springbokke uitgedraf het. Die Australiese 2019-rolprent ''Die Wonderwerk van Brighton'' handel oor die verrassende Japannese oorwinning oor Suid-Afrika tydens die Rugbywêreldbeker 2015 se groepfase in die Engelse stad Brighton. === Liedjies === Sedert hul sukses tydens die Rugbywêreldbeker in 1995 word die Springbokke deur die tradisionele volkslied ''[[Shosholoza]]'' begelei. Onder meer [[Ladysmith Black Mambazo]] en die [[Soweto Gospelkoor]] het die liedjie ter ondersteuning van die Springbokke opgeneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugby15.co.za/learn-the-lyrics-of-shosholoza-the-south-african-rugby-fan-songs/ |title=Learn the Lyrics of "Shosholoza" the South African Rugby Fan Songs |publisher=rugby15.co.za |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thesouthafrican.com/lifestyle/ndlovu-youth-choir-shosholoza/ |title=Watch: The Ndlovu Youth Choir performs ‘Shosholoza’ for the Springboks &#91;video&#93; |publisher=[[The South African]] |author=Erene Roux |date=15 Oktober 2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> [[Leon Schuster]] se ''Hier kom die Bokke'' is nog ’n gewilde liedjie wat ter ondersteuning van die Springbokke gesing word. Dit het ook tydens die Rugbywêreldbeker 1995 gewild geword en begeester die Springbokke sedertdien.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sapeople.com/fab-south-african-stuff/watch-leon-schusters-special-message-for-the-springboks-hey-bokke/ |title=WATCH Leon Schuster’s Hey Bokke! Sing-Along Rugby Anthem for the Springboks |publisher=SA People News |author=Jenni Baxter |date=22 September 2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> [[Siya Kolisi]] het as Springbokkaptein saam met [[Makazole Mapimpi]] en [[Lukhanyo Am]] die ritueel begin, om voor elke wedstryd in hul [[Xhosa]]-moedertaal ’n ''Gwijo'' op te sê. ’n Gwijo is ’n tradisionele [[a capella]]-gesangstyl in die [[Xhosas|Xhosakultuur]] in ’n vraag-en-antwoord-formaat wat emosies en motivering sal oordra.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.jeremydetolly.com/blog/ep39 |title=Gwijo: Healing Anthems for South Africa |publisher=Jeremy de Tolly |date=30 November 2020 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Dié idee is deur ondersteuners oorgeneem en sodoende is die Springbokke tydens beide die 2019- en 2023-rugbywêreldbekertoernooie musikaal deur ’n Gwijo-span aangemoedig en ondersteun.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.citizen.co.za/entertainment/bok-supporters-the-gwijo-squad-finally-arrive-in-france-after-years-of-saving/ |title=Bok supporters, the Gwijo Squad, finally arrive in France after years of saving |publisher=[[The Citizen]] |author=Bonginkosi Tiwane |date=13 Oktober 2023 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thesouthafrican.com/sport/rugby/rugby-world-cup-2023/what-is-siya-singing-in-tunnel-before-game-19-october-2023-breaking/ |title=WHAT is Siya singing in the TUNNEL before a game? |publisher=[[The South African]] |author=Ray Leathern |date=19 Oktober 2023 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sowetanlive.co.za/sport/rugby/2023-09-08-gwijo-squad-to-hype-up-boks-as-world-cup-defence-begins/ |title=Gwijo Squad to hype up Boks as World Cup defence begins |publisher=[[Sowetan]] |author=Thulani Mbele |date=8 September 2023 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> == Sien ook == {{Portaal|Rugby|Ru ball.svg}} * [[Proteas]] * [[Suid-Afrikaanse nasionale vrouerugbyspan]] * [[Suid-Afrikaanse nasionale sokkerspan]] == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronnelys == * {{en}} {{cite book |author=Grant Harding, David Williams |title=The Toughest of Them All: New Zealand and South Africa: The Struggle for Rugby Supremacy |publisher=Penguin Books |year=2000 |location=[[Auckland]], Nieu-Seeland |isbn=0-14-029577-1}} * {{en}} {{cite book |author=Bob Howitt |title=SANZAR Saga – Ten Years of Super 12 and Tri-Nations Rugby |publisher=Harper Collins Publishers |year=2005 |isbn=1-86950-566-2}} * {{en}} {{cite book |author=John Nauright |title=Sport, Cultures, and Identities in South Africa |publisher=Continuum International Publishing Group |year=1997 |isbn=0-7185-0072-5}} * {{en}} {{cite book |author=A.C. Parker |title=The Springboks, 1891–1970 |publisher=Cassell & Company Ltd. |year=1970 |location=Londen |isbn=0-304-93591-3}} * {{en}} {{cite book |author=David Smith, Gareth Williams |title=Fields of Praise: The Official History of The Welsh Rugby Union |url=https://archive.org/details/fieldsofpraiseof0000smit |publisher=University of Wales Press |year=1980 |location=Cardiff |isbn=0-7083-0766-3}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|South Africa national rugby union team|Springbokke}} * {{en}} [http://www.sarugby.co.za/ Amptelike webwerf] * {{en}} [https://springboksupporter.co.za/ Amptelike webwerf van die Springbokke se aanhangersklub] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200722055656/https://springboksupporter.co.za/ |date=22 Julie 2020}} * {{en}} [http://www.genslin.us/bokke Springbokke se Rugbyheldesaal] * {{en}} [https://www.world.rugby/organisation/membership/africa/south-africa Suid-Afrika by Wêreldrugby] * {{en}} [https://www.planetrugby.com/team/south-africa Suid-Afrika op Planet Rugby] {{Navbox |name = Springbokke |state = collapsed |title = Springbokspanne gehaal |list1 = {{Springbokke (1995 Rugbywêreldbeker)}} {{Springbokke (1999 Rugbywêreldbeker)}} {{Springbokke (2003 Rugbywêreldbeker)}} {{Springbokke (2007 Rugbywêreldbeker)}} {{Springbokke (2008)}} {{Springbokke (2009)}} {{Springbokke (2010)}} {{Springbokke (2011 Rugbywêreldbekergroep)}} {{Springbokke (2012)}} {{Springbokke (2013)}} {{Springbokke (2014)}} {{Springbokke (2015 Rugbywêreldbeker)}} {{Springbokke (2015)}} {{Springbokke (2016)}} {{Springbokke (2017)}} {{Springbokke (2018)}} {{Springbokke (2019)}} {{Springbokke (2019 Rugbywêreldbeker)}} {{Springbokke (2023 Rugbywêreldbeker)}} }} {{Nasionale rugbyspanne}} {{Die Rugbykampioenskap}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Nasionale rugbyspanne van Afrika]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse rugbyspanne]] c5hsozoeswed6kkfee65xcfcty4gnzb 2967206 2967199 2026-09-14T10:21:24Z Aliwal2012 39067 /* Huidige span */ Agterspelers 2967206 wikitext text/x-wiki : ''Hierdie artikel handel oor die Suid-Afrikaanse nasionale mansrugbyspan. Vir die artikel oor die nasionale vrouerugbyspan, sien [[Suid-Afrikaanse nasionale vrouerugbyspan]], vir die dier, sien [[springbok]] en vir die dorp, sien [[Springbok, Noord-Kaap]].'' {{Inligtingskas Rugbyspan | land = Suid-Afrika | beeld = 02-Springboks RGB Gold-on-Grad.png | unie = [[Suid-Afrikaanse Rugbyunie]] (SARU) | bynaam = Springbokke, Springboks of amaBokoboko | embleem = [[Springbok]] | president = Mark Alexander | stadion = [[Ellispark-stadion]]<br />[[Kaapstad-stadion]]<br />[[Kings Park-stadion]]<br />[[Loftus Versfeld]]<br />[[Nelson Mandelabaaistadion]]<br />[[Vrystaatstadion]] | kapasiteit = | kaptein = [[Siya Kolisi]] | afrigter = {{vlagikoon|Suid-Afrika}} [[Rassie Erasmus]] <small>(sedert 2024)</small> | gestig = | patroon_la1 = _sa23h | patroon_b1 = _sa23h | patroon_ra1 = _sa23h | patroon_sh1 = | patroon_so1 = _Springboksocks19 | linkerarm1 = 006400 | liggaam1 = 006400 | regterarm1 = 006400 | broek1 = FFFFFF | kouse1 = 1b3838 | patroon_la2 = _whiteborder | patroon_b2 = _southafrica_rugby23a | patroon_ra2 = _whiteborder | patroon_sh2 = | patroon_so2 = _sky_blue_on_top | linkerarm2 = 44E4F3 | liggaam2 = FFFFFF | regterarm2 = 44E4F3 | broek2 = 44E4F3 | kouse2 = FFFFFF | statistiek = Statistiek | toetse = [[Eben Etzebeth]] (146)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=matches;team=5;template=results;type=player |title=Most matches |publisher=ESPNscrum |accessdate=14 September 2026}}</ref> | toptoetspuntebehaler = [[Percy Montgomery]] (893)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=points;team=5;template=results;type=player |title=Most points |publisher=ESPNscrum |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> | meestedrieë = [[Bryan Habana]] (67)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=tries;team=5;template=results;type=player |title=Most tries |publisher=ESPNscrum |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> | jongstespeler = AJ Hartley, 1891 (18 jaar, 18 dae) | eerste = [[Lêer:Flag of the Cape Colony (1876–1910).svg|20px]] '''Suid-Afrika''' 0–4 {{BILru-r}}<br />([[Kaapstad]], [[Suid-Afrika]]; 30 Julie 1891) | grootwen = {{RSAru}} 134–3 {{URUru-r}}<br />([[Oos-Londen]], Suid-Afrika; 11 Junie 2005) | grootverloor = {{NZLru}} 57–0 {{RSAru-r}}<br />([[Auckland]], [[Nieu-Seeland]]; 16 September 2017) | Wêreldbekerverskynings = 8/10 | jaar = 1995 | beste = Kampioen in [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]], [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]], [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] en [[Rugbywêreldbeker 2023|2023]] | url = | unieurl = www.sarugby.co.za }} Die '''Springbokke''' ([[Engels]]: ''Springboks''; [[Xhosa]] en [[Zoeloe]]: ''amaBokoboko''; ook korter '''Bokke''' of ''Boks'' genoem) is die nasionale [[rugby]]span wat [[Suid-Afrika]] in internasionale wedstryde (toetswedstryde) verteenwoordig. Die Springbokke is na die [[springbok]], die nasionale dier van Suid-Afrika, genoem. Rugby is een van Suid-Afrika se nasionale sportsoorte en die Springbokke is ’n gedugte krag in internasionale rugby met ’n wenrekord teen byna al die ander lande, behalwe teen die [[Nieu-Seeland]]se [[All Blacks]]. Die Springbokke se belangrikste internasionale verskyning is tydens die vierjaarlikse [[rugbywêreldbeker]]toernooi. Alhoewel die Springbokke as gevolg van die internasionale boikot teen [[apartheid]] nie aan die eerste twee rugbywêreldbekertoernooie in [[Rugbywêreldbeker 1987|1987]] en [[Rugbywêreldbeker 1995|1991]] deelgeneem het nie, het dié land in [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]] as gasheer van die toernooi opgetree en tydens hul debuut die beker gewen. Die Springbokke het die All Blacks in die eindstryd met 15–12 geklop, ’n gebeurtenis wat steeds as een van die grootste prestasies in die Suid-Afrikaanse sportgeskiedenis beskou word. Suid-Afrika het twaalf jaar later die [[Webb Ellis-beker]] tydens die [[Rugbywêreldbeker 2007]] in [[Frankryk]] en weereens twaalf jaar later tydens die [[Rugbywêreldbeker 2019]] in [[Japan]] ingepalm. Tydens die [[Rugbywêreldbeker 2023]] in Frankryk het die Springbokke ná die All Blacks die tweede span geword wat die beker suksesvol kon verdedig en die eerste geword om vier wêreldbekertoernooie te wen. Die Springbokke het sodoende Nieu-Seeland se vorige rekord van drie titels verbeter, maar met twee wêreldbekerverskynings minder. Daarmee is die Springbokke nou die wêreld se suksesvolste span in wêreldbekerrugby, aangesien hulle sedert 1995 vier uit agt rugbywêreldbekertoernooie gewen het. Die All Blacks het daarenteen sedert 1987 drie uit tien rugbywêreldbekertoernooie gewen. Die Springbokke speel jaarliks teen die All Blacks van Nieu-Seeland, die [[Wallabies]] van [[Australië]] en die [[Argentynse nasionale rugbyspan|Poemas]] van [[Argentinië]] in [[die Rugbykampioenskap]], voorheen die Drienasiesreeks genoem, waartydens hulle ook om die [[Mandela Uitdaagplaat]] teen Australië en die [[Vryheidsbeker]] teen Nieu-Seeland meeding. Die Springbokke het die voormalige Drienasiesreeks reeds drie keer in die toernooi se 14 jaar bestaan gewen (in [[1998-Drienasiesreeks|1998]], [[2004-Drienasiesreeks|2004]] en [[2009-Drienasiesreeks|2009]]), en later die uitgebreide Rugbykampioenskapreeks (in [[2019-Rugbykampioenskapreeks|2019]], [[2024-Rugbykampioenskapreeks|2024]] en [[2025-Rugbykampioenskapreeks|2025]]). In 1891 het die Springbokke in hul eerste internasionale wedstryd te staan gekom, toe die [[Britse en Ierse Leeus|Britse Leeus]], ’n span van gekeurde spelers uit die vier Tuisnasies, tydens hul toer Suid-Afrika besoek het. Tot sy professionalisering was rugby ’n amateursport, wat op internasionale vlak deur soms maandelange, oorsese toere gekenmerk was, waartydens die nasionale spanne nie net teen ander nasionale spanne te staan gekom het nie, maar ook teen plaaslike spanne en rugbyklubs. Sedert die begin van rugby in Suid-Afrika word die Springbokke in groen-en-goud as een van die gedugste nasionale spanne wêreldwyd beskou en die beheerliggaam, die [[Suid-Afrikaanse Rugbyunie]] (SARU), word deur [[Wêreldrugby]] saam met tien ander as ’n vlak-een-span geag. Die Suid-Afrikaanse nasionale rugbyspan is tans (Oktober 2025) eerste op Wêreldrugby se wêreldranglys<ref name="ranglys">{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/rankings |title=Women’s and Men’s Rankings |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> en in 2004, 2007, 2009 en 2019 is die Springbokke deur Wêreldrugby as die “span van die jaar” aangewys. 14 voormalige Springbokspelers is in Wêreldrugby se Heldesaal opgeneem. == Beheerliggaam == {{Hoofartikel|Suid-Afrikaanse Rugbyunie}} [[Lêer:SAunions af.PNG|duimnael|’n Kaart van die Suid-Afrikaanse plaaslike beheerliggame en hul spanne]] Die beheerliggaam vir rugby in Suid-Afrika is die Suid-Afrikaanse Rugbyunie (SARU), tot in 2005 Suid-Afrikaanse Rugbyvoetbalunie (SARVU) genoem. Dit het in 1992 met die saamsmelting van die blanke Suid-Afrikaanse Rugbyraad en die multiëtniese Suid-Afrikaanse Rugbyunie ontstaan. Die Suid-Afrikaanse beheerliggaam het in Julie dieselfde jaar aangesluit by die Konfederasie van Afrikarugby (Engels: ''Confederation of African Rugby''; Frans: ''Confédération Africaine de Rugby''; nou [[Rugby Afrika]], RA) en is sedertdien verreweg die vasteland se belangrikste beheerliggaam.<ref name="rugbyafrique">{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyafrique.com/unions/ |title=Rugby Africa Unions |publisher=[[Rugby Afrika]] |date=2020 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Reeds in 1949 het die Suid-Afrikaanse beheerliggaam ’n volle lid van die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) geword.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/organisation/membership/africa/south-africa |title=South Africa |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die SARU bestaan uit 14 plaaslike beheerliggame, wat elkeen sy eie span kies vir die [[Curriebeker]], die oudste en belangrikste Suid-Afrikaanse rugbybeker.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sarugby.co.za/tournaments/league?lid=3 |title=Currie Cup Premier Division |publisher=[[Suid-Afrikaanse Rugbyunie]] |accessdate=6 Oktober 2025}} {{dooie skakel}}</ref> Daarnaas is van 1998 tot 2015 die jaarlikse [[Vodacombeker]] beslis.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://supersport.com/rugby/supersport-challenge/faqs |title=SuperSport Rugby Challenge FAQs |publisher=[[SuperSport]] |accessdate=11 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210411190028/https://supersport.com/rugby/supersport-challenge/faqs |archive-date=11 April 2021 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Naas die amptelike nasionale span roep die SARU ook ander keurspanne byeen. Die [[Junior Bokke]] is die o/20-nasionale span en hulle neem aan die o/20-Rugbykampioenskap en die [[Wêreldrugby o/20-kampioenskap]] deel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://super.rugby/therugbychampionship/news/inaugural-rugby-championship-under-20-all-set-for-sunshine-coast-kick-off/ |title=Inaugural rugby championship under-20 all set for sunshine coast kick-off |publisher=[[Superrugby]] |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sarugby.co.za/en/teams/junior-springboks?teamclass=2&category=junior%20boks |title=Junior Springboks |publisher=[[Suid-Afrikaanse Rugbyunie]] |accessdate=6 Oktober 2025}} {{dooie skakel}}</ref> Die [[Blitsbokke]] is die Suid-Afrikaanse [[sewesrugby]]span en hulle neem aan internasionale toernooie soos Wêreldrugby se Sewesreeks, Sewesrugbywêreldbeker, die [[Olimpiese Somerspele]] en [[Statebondspele]] deel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sarugby.co.za/en/teams/blitzboks?teamclass=3&category=blitzboks |title=Springboks Sevens |publisher=[[Suid-Afrikaanse Rugbyunie]] |accessdate=6 Oktober 2025}} {{dooie skakel}}</ref> Kinders en jongmense word reeds op skool aan rugby bekend gestel en na gelang van hul belangstelling en talent begin hulle met hul afrigting. Die talentvolste spelers op skoolvlak word jaarliks ná die Cravenweek (genoem na [[Danie Craven]]) vir die “SA Skolespan” gekeur.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sarugby.co.za/en/teams/sa-schools?teamclass=6 |title=SA Schools |publisher=[[Suid-Afrikaanse Rugbyunie]] |accessdate=6 Oktober 2025}} {{dooie skakel}}</ref> Elke Suid-Afrikaanse universiteit beskik oor ’n eie rugbyspan wat aan die Varsitybeker en die Varsityskild deelneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.varsitycup.co.za/ |title=Main page |publisher=Varsitybeker |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Benewens die nasionale kampioenskap word daar ook jaarliks in die internasionale [[Verenigde Rugbykampioenskap]]toernooi meegeding teen spanne van [[Ierland]], [[Italië]], [[Skotland]] en [[Wallis]]. Suid-Afrika neem met vier konsessies, waaroor SARU toesig hou, deel: Die [[Bulls (Verenigde Rugbykampioenskap)|Bulls]] uit [[Pretoria]], die [[Lions (Verenigde Rugbykampioenskap)|Lions]] uit [[Johannesburg]], die [[Sharks (Verenigde Rugbykampioenskap)|Sharks]] uit [[Durban]] en die [[Stormers (Verenigde Rugbykampioenskap)|Stormers]] uit [[Kaapstad]]. Aangesien die seisoene min oorvleuel word baie spelers in albei professionele ligas gebruik.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rte.ie/sport/rugby/2020/0929/1168300-sa-rugby-votes-four-leading-sides-into-expanded-pro16/ |title=SA Rugby votes four leading sides into expanded Pro16 from 2021 |publisher=[[RTÉ]] |date=29 September 2020 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> == Geskiedenis == === Beginjare === [[Lêer:Stellenbosch WC ZA.jpg|duimnael|Landskapstoneel by [[Stellenbosch]] in die [[Wes-Kaap]], waar in 1883 die Stellenboschklub gestig is]] Toe Canon George Ogilvie, wat die bynaam Gog gehad het, in 1861 skoolhoof van Diocesan College in [[Kaapstad]] geword het, het hy die vorm van voetbal wat by die Winchesterskool gespeel is ingevoer. Dié weergawe van voetbal, wat hantering ingesluit en “Gog’s Game” genoem is, word beskou as die begin van rugby in Suid-Afrika.<ref name="sareferees">{{en}} {{cite web |url=http://www.sareferees.co.za/features/history/story_1207144730.php |title=Laws – History – In South Africa |publisher=SA Rugby Referees |accessdate=28 September 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928021039/http://www.sareferees.co.za/features/history/story_1207144730.php |archive-date=28 September 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref name="uctrfc">{{en}} {{cite web |url=http://www.uctrfc.co.za/history.htm |title=History |publisher=THE FNB UCT RFC |accessdate=19 September 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070919202234/http://www.uctrfc.co.za/history.htm |archive-date=19 September 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref name="roodepoort">{{en}} {{cite web |url=https://roodepoortrecord.co.za/2018/08/23/today-in-history-the-first-official-rugby-match-in-south-africa-is-played-web/ |title=Today in History: The first official rugby match in South Africa is played |publisher=Roodepoort Record |date=23 Augustus 2018 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Jong mans in Kaapstad het spoedig ook dié spel begin speel en op 23 Augustus 1862 het die [[Cape Argus]] verslag gedoen oor die eerste bekende wedstryd in Suid-Afrika tussen 17 leëroffisiere van die Elfde Regiment en 15 staatsamptenare, waaronder die latere eerste minister van die [[Kaapkolonie]], [[John X. Merriman]], by [[Groenpunt]] in Kaapstad. Dié wedstryd het met ’n gelykopuitslag van 0–0 geëindig.<ref name="Allen1">{{en}} {{cite web |author=Dean Allen |url=https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/09523360412331305773 |title=Beating them at their own game: rugby, the Anglo-Boer War and Afrikaner nationalism, 1899–1948 |publisher=International Journal of the History of Sport, 20:3, 37 – 57 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die plaaslike pers het in daardie tyd verslag gedoen oor ’n reeks voetbalwedstryde tussen saamgeroepte spanne; “Dorp teen die Woonbuurte” of “Tuis (Brits)-gebore teen Koloniaal-gebore”.<ref name="roodepoort" /><ref name="sareferees" /><ref name="sarsu">{{en}} {{cite web |url=http://www.sarsu.org/index.php?option=com_content&task=view&id=169&Itemid=275 |title=World of Rugby |publisher=SARSU |accessdate=10 Mei 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080510050826/http://www.sarsu.org/index.php?option=com_content&task=view&id=169&Itemid=275 |archive-date=10 Mei 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die [[Engelse Rugbyvoetbalunie]], wat in 1871 gestig is, het die meeste van die spelreëls neergelê. Die nuwe sport is veral deur Britse koloniste en soldate saamgeneem en versprei. Die voormalige internasionale speler en latere administrateur van [[Masjonaland]], [[William Henry Milton]], het in 1878 die gestandaardiseerde spelreëls na Suid-Afrika gebring. Twee rugbyklubs, ''Hamilton RFC'' en ''Villagers RFC'', beweer dat hulle die eerste rugbyklubs in Suid-Afrika is. Britse koloniste het gehelp om die spel in die [[Oos-Kaap]], [[Natal (kolonie)|Natal]] en langs die [[goud]]- en [[diamant]]roetes na [[Kimberley]] en [[Johannesburg]] te versprei. Britse troepe sou ook ’n leidende rol in die uitbreiding van die spel oor die hele land speel.<ref name="sarsu" /> In 1883 is die [[Stellenbosch]]klub gestig in die [[Landbou|boerderydistrik]] buite Kaapstad. Rugby is entoesiasties deur die jong [[Boere]] aangeneem. Die spel was teen daardie tyd sterk genoeg in die [[Wes-Kaap]] vir die [[Westelike Provinsie|Westelike Provinsie Rugbyvoetbalunie]] om gestig te word. [[Griekwaland-Wes]] het in 1886 gevolg, [[Oostelike Provinsie]] in 1888, en [[Goue Leeus|Transvaal]] in 1889.<ref name="sarsu" /> Die eerste landswye toernooi is in dieselfde jaar in Kimberley gehou met die Westelike Provinsie wat Griekwaland-Wes, die Oostelike Provinsie en Transvaal geklop het. In dieselfde jaar is die Suid-Afrikaanse Rugbyraad gestig,<ref name="sareferees" /> maar slegs “blanke” rugbyklubs is toegelaat om by dié raad aan te sluit. Die rugbyklubs van [[swart mense|swart]] en [[bruin mense]] moes hul eie beheerliggame stig en hulle spelers was oor dekades heen van die nasionale span uitgesluit.<ref>{{en}} {{cite book |author=David R. Black, John Nauright |title=Rugby and the South African nation |url=https://archive.org/details/rugbysouthafrica0000blac |publisher=Manchester University Press |location=Manchester |date=1998 |isbn=0-7190-4931-8 |pages=[https://archive.org/details/rugbysouthafrica0000blac/page/29 29]–30}}</ref> === Eerste internasionale wedstryde === [[Lêer:Donald Currie (1825-1909), by Walter William Ouless.jpg|duimnael|links|upright|[[Donald Currie]], skenker van die Curriebeker in beide krieket en rugby]] [[Lêer:England-v-Cape-Colony-1891.jpg|duimnael|Engeland teen die Kaapkolonie in 1891, die eerste van die onoorwonne Bill MacLagan se [[Britse Eilande]]-toer na Suid-Afrika]] [[Lêer:South africa v british isles.jpg|duimnael|Die Suid-Afrikaanse Springbokspan wat die tweede toets teen die Britse Leeus in 1891 gespeel het]] In 1891 het, befonds deur [[Cecil John Rhodes]] en die Westelike Provinsie, die eerste internasionale toer van ’n Britse keurspan (die huidige [[Britse en Ierse Leeus]]) deur Suid-Afrika plaasgevind.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lionsrugby.com/history/1888/04/28/1888-1899-touring-tradition-begins/ |title=1888-1899 – Touring tradition begins in 19th century |publisher=[[Britse en Ierse Leeus]] |accessdate=30 Junie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180630110730/https://www.lionsrugby.com/history/1888/04/28/1888-1899-touring-tradition-begins/ |archive-date=30 Junie 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Dit was die eerste verteenwoordigende wedstryde deur Suid-Afrikaanse spanne wat nog besig was om die spel aan te leer. Die besoekers het altesaam twintig wedstryde gespeel wat hulle almal gewen het en eers in die laaste wedstryd het die Kaapse span daarin geslaag om ’n punt aan te teken. Die drie wedstryde wat die Leeus teen ’n saamgestelde Suid-Afrikaanse span gespeel het (waarvan die eerste op 30 Julie 1891 in [[Gqeberha|Port Elizabeth]]) word as toetswedstryde beskou, alhoewel die [[Unie van Suid-Afrika]] eers in 1910 gestig is. In ’n noemenswaardige gebeurtenis tydens die toer het die Britse span die [[Curriebeker]] (wat deur [[Donald Currie]] geskenk is) aan Griekwaland-Wes oorhandig, die span wat tydens dié toer volgens hulle mening die beste gepresteer het. Sedertdien is die Curriebeker die trofee waarom tydens die gelyknamige Suid-Afrikaanse rugbykampioenskap meegeding word.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/1891-south-africa/ |title=1891 South Africa |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://rugby365.com/tournaments/currie-cup/sir-donald-currie-and-his-cup |title=Sir Donald Currie and his Cup |publisher=rugby365.com |date=25 Oktober 2017 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Vyf jaar later het die Leeus vir ’n toer van 21 wedstryde na Suid-Afrika teruggekeer. In die tussentyd het die Suid-Afrikaanse spel aansienlik verbeter en hulle het een van vier wedstryde gewen, toe hulle op 5 September 1896 met 5–0 gewen het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/1896-south-africa/ |title=1896 South Africa |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die voorspelers het veral beïndruk en die span se eerste sege was ’n teken van wat die toekoms sou inhou. Suid-Afrika se span het vir die eerste keer mirtegroen truie gedra wat die kaptein, [[Barry Heatlie]], by sy Old Diocesian-klub geleen het.<ref name="bigbrian">{{en}} {{cite web |url=http://www.angelfire.com/biz4/bigbrian/heatlie.html |title=The Captian who gave South Africa it's National Colours |publisher=Big Brians Stories |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die wendrie is deur die Transvaalse [[losskakel]], Alf Larard, gedruk.<ref name="bigbrian" /> Rugby in Suid-Afrika het ’n groot hupstoot gekry deur die besoekende Leeus wat belangstelling in die Suid-Afrikaanse pers uitgelok het.<ref>{{en}} {{cite book |author=John Nauright |title=Sport, Cultures, and Identities in South Africa |publisher=Continuum International Publishing Group |year=1997 |isbn=0-7185-0072-5 |pages=40}}</ref> Nie net die Britse koloniste, maar ook die Boere van [[Nederland]]se afkoms het die rugbyspel in hul alledaagse lewe geïntegreer. Dié spel was só gewild, dat tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]] op 29 April 1902 ’n kort wapenstilstand gesluit is om ’n wedstryd tussen Britte en Boere te speel. Tydens die oorlog is 27&nbsp;000 Boere krygsgevange geneem, waarvan 24&nbsp;000 na oorsese kampe in [[Britse Ryk|Britse kolonies]] soos [[Sint Helena]], [[Sri Lanka|Ceylon]], [[Brits-Indië]] en [[Bermuda]] asook na [[Portugal]] gestuur is. Die speel van rugby het die [[Boerekrygsgevangenes]] ’n verlossing van die swaarkry in die kampe gebied en dit was in dié tydperk wat ’n groot deel van die Boeregevangenes vir die eerste keer met rugby kennis gemaak het. Ná die oorlog sou rugby veral in die platteland onder die invloed van die terugkerende krygsgevangenes onder die [[Afrikaner]]gemeenskap posvat. [[Sokker]] en rugby was die enigste spansporte wat vir die boere toeganklik was en rugby het die voordeel gebied dat dit makliker op rowwe ongelyke grond gespeel kon word.<ref name="Allen1" /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbydata.com/2014/10/19/war-and-rugby/ |title=War and Rugby |publisher=rugbydata.com |date=19 Oktober 2014 |accessdate=4 Augustus 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190804195021/http://www.rugbydata.com/2014/10/19/war-and-rugby/ |archive-date=4 Augustus 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In die Kaap sou veral die [[Universiteit Stellenbosch]] ’n belangrike rol speel as die teelaarde van toekomstige spelers en administrateurs. Die eerste dokumentêre bewys van ’n rugbyklub by Stellenbosch dateer uit 1880, alhoewel die Universiteitsklub eers amptelik in 1919 gestig is. Stellenbosch se ligging naby Kaapstad, waar die spel reeds goed gevestig was teen die einde van die 19de eeu, het ongetwyfeld bygedra tot die ontwikkeling van rugby in Stellenbosch. Vandaar is rugby na die platteland versprei deur die jaarlikse rugbytoer en deur [[Afrikaans]]e onderwysers en predikante uit Stellenbosch.<ref name="Grundlingh">{{en}} {{cite web |url=http://dx.doi.org/10.1080/09523369408713871 |title=Playing for power? Rugby, Afrikaner nationalism and masculinity in South Africa, c.1900–70 |author=Grundlingh, Albert |year=1994 |publisher=International Journal of the History of Sport, 11:3, 408 – 430 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Skaars ’n jaar nadat die [[Vrede van Vereeniging]] gesluit is om ’n einde te maak aan die Boereoorlog het die Britse Leeus in 1903 vir hulle derde besoek in Suid-Afrika aangekom. Die Leeus sou vir die eerste keer ’n reeksnederlaag in Suid-Afrika lei nadat hulle gelykop gespeel het in die eerste twee toetswedstryde en die laaste op 5 September 1896 op [[Nuwelandstadion|Nuweland]] met 0–8 verloor het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/1903-south-africa/ |title=1903 South Africa |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens die toer het die Leeus slegs elf van hul 22 wedstryde gewen.<ref name="Allen2">{{en}} {{cite web |url=https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/17460260701437003 |author=Allen, Dean |title=Tours of Reconciliation: Rugby, War and Reconstruction in South Africa, 1891–1907 |publisher=Sport in History, 27:2, 172 – 189 |date=2007 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die Suid-Afrikaners sou in teenstelling daarmee tot in 1956 nie weer ’n toetsreeks verloor nie – hetsy tuis of weg. In die finale toets het Suid-Afrika se span weer die groen kraaglose Old Diocesan-truie gedra wat hulle tydens hul eerste oorwinning in 1896 gedra het.<ref name="bigbrian" /><ref name="BBC1">{{en}} {{cite web |url=http://www.bbc.co.uk/wales/scrumv/features/history/lionshistory.shtml |title=British Lions |publisher=[[BBC]] |accessdate=11 Maart 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060311031641/http://www.bbc.co.uk/wales/scrumv/features/history/lionshistory.shtml |archive-date=11 Maart 2006 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die sukses wat die span in die toets in die groen trui behaal het, het gelei tot ’n besluit om voortaan altyd in groen te speel.<ref name="bigbrian" /> === Vestiging van die “Springbokke” === [[Lêer:Springboks in Paris - Jan 1907.jpg|duimnael|upright|Die Springbokke in Parys, Januarie 1907]] [[Lêer:Springboks 1906.jpg|duimnael|links|Die 1906-Springbokke in aksie teen Cambridge]] [[Lêer:Southafrica rugby team 1906.jpg|duimnael|links|Die 1906-Springbokspan, teen Cambridge]] [[Lêer:Paul-Roos,-Springbok-.jpg|duimnael|upright|[[Paul Roos]], Springbokkaptein van die eerste Suid-Afrikaanse rugbytoerspan na die Britse Eilande in 1906]] [[Lêer:South africa to the field vs cornwall.jpg|duimnael|links|Die Springbokke draf uit teen Cornwall tydens hul Europese toer in 1912/13]] [[Lêer:South africa ireland teams 1912.jpg|duimnael|links|Gesamentlike groepfoto van die Ierse en Suid-Afrikaanse spanne op 30 November 1912]] Reeds voor die 1903-besoek deur die Leeus het die Suid-Afrikaanse Rugbyraad besluit om ’n groen trui met ’n [[springbok]] as embleem vir Suid-Afrika se nasionale span te gebruik. Die embleem kon egter nie betyds borduur word vir die reeks nie.<ref>{{af}} {{cite web |url=http://www.news24.com/Beeld/Sport/0,,3-63_2004262,00.html |title=Vandag, 100 jaar gelede, is Bok gebore |publisher=[[Beeld]] |date=26 September 2006 |accessdate=29 Februarie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080229120200/http://www.news24.com/Beeld/Sport/0,,3-63_2004262,00.html |archive-date=29 Februarie 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Dit is dus oorgelaat aan die eerste Suid-Afrikaanse span wat in 1906/1907 oorsee getoer het om die eerste Springboktruie te dra. Die 1906/7 span het groen truie met wit krae gedra met swart broeke en blou sokkies.<ref name="bigbrian" /> [[Paul Roos]] was die kaptein van dié eerste Springbokspan, wat oorheers is deur spelers van die Westelike Provinsie. Die eerste toer na Brittanje het in 1906/7 plaasgevind en 29 wedstryde ingesluit, waaronder een toetswedstryd elk teen die nasionale spanne van [[Skotse nasionale rugbyspan|Skotland]], [[Engelse nasionale rugbyspan|Engeland]], [[Walliese nasionale rugbyspan|Wallis]] en [[Ierse nasionale rugbyspan|Ierland]]. Engeland het daarin geslaag om gelykop te speel, maar Skotland was die enigste van die Britse Tuisunies wat teen die Springbokke gewen het. Die Springbokke het ook die [[Engelse Kanaal]] gekruis om ’n nieamptelike wedstryd op die [[Parys]]e [[Parc des Princes]] teen ’n Franse keurspan te speel wat saamgestel is uit lede van twee [[Parys]]e klubs: Stade Français en Racing Club de France. Die amptelike [[Franse nasionale rugbyspan|Franse span]] was op daardie stadium op besoek aan Engeland. Die Springbokke het 13 drieë aangeteken in hulle oorwinning met 55–6.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyrelics.com/Museum/countries/SA/tr-1906.htm |title=1906-07 Springboks tour |publisher=rugbyrelics.com |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die naam ‘Springbokke’ is vir die eerste keer tydens die 1906/7-toer gebruik. Paul Roos het saam met die adjunkkaptein [[Paddy Carolin]] en die toerbestuurder Cecil Carden die naam by ’n vergadering uitgedink om die Britse pers daarvan te verhoed om hul eie bynaam vir die span te bedink. Roos het aan koerante gesê om die span ‘De Springbokken’ te noem. Die Daily Mail het daarna ’n artikel gepubliseer waarin na die ‘Springboks’ verwys is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.irb.com/newsmedia/features/newsid=278260,printer.htmx |title=100 years of South African rugby: Part two |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=10 November 2006 |accessdate=10 Oktober 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121010092842/http://www.irb.com/newsmedia/features/newsid=278260,printer.htmx |archive-date=10 Oktober 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die span het van toe af baadjies met ’n springbok op die linkersak gedra. Die toer het bygedra tot die heel van wonde ná die [[Tweede Vryheidsoorlog]] en ’n sin van nasionale trots onder Suid-Afrikaners gekweek. Die term ‘Springbok’ is later gebruik vir al die individue of spanne wat Suid-Afrika internasionaal verteenwoordig het, ongeag die sportsoort. Dié tradisie is beëindig met die begin van die demokratiese bedeling in 1994 in Suid-Afrika en sedertdien word die term slegs vir die nasionale rugbyspanne gebruik.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nytimes.com/1995/11/14/sports/IHT-world-champions-face-next-test-springboks-blossom-flowers-of-a-new.html |title=World Champions Face Next Test: Springboks Blossom, Flowers of a New Land |publisher=International Herald Tribune |author=Ian Thomsen |date=14 November 1995 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die 1903-Leeutoer en die Springbokke se eerste oorsese toer word gesien as belangrike gebeurtenisse in die versoening tussen die twee wit groepe in Suid-Afrika ná die verwoestende effek van die Tweede Vryheidsoorlog (swartes, bruines en [[Indiese Suid-Afrikaners]] is deur dié versoening egter nie geraak nie). Paul Roos se toerspan het spelers soos [[Billy Millar]], wat ernstig gewond is in die oorlog, A.F.W. Marsberg en W.C. Martheze wat aan die Britse kant geveg het ingesluit sowel as burgers wat die [[Boererepubliek]]e ondersteun het, soos W.S. Morkel wat ’n krygsgevangene in [[Sint Helena]] was.<ref name="Allen2" /> Paul Roos het hom soos volg oor die saak uitgespreek:<ref name="Allen2" /><ref>{{en}} {{cite book |author=Daryl Adair |title=Sport: Race, Ethnicity and Identity: Building Global Understanding |publisher=Routledge |date=2013 |pages=12 |url=https://books.google.de/books?id=-Y3dAAAAQBAJ&printsec=frontcover&dq=Sport:+Race,+Ethnicity+and+Identity:+Building+Global+Understanding&hl=de&sa=X&ved=0ahUKEwjDuqaY5u_pAhUHTsAKHU0FBaMQ6AEIJzAA#v=onepage&q=Sport%3A%20Race%2C%20Ethnicity%20and%20Identity%3A%20Building%20Global%20Understanding&f=false |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |author=George Claassen |title=In the Words of South African Sporting Heroes |publisher=Penguin Books |date=2012 |url=https://books.google.de/books?id=-TtOMLQkvxIC&printsec=frontcover&dq=In+the+Words+of+South+African+Sporting+Heroes&hl=de&sa=X&ved=0ahUKEwi8_Kes5u_pAhVKTcAKHfYWA6oQ6AEIJzAA#v=onepage&q=In%20the%20Words%20of%20South%20African%20Sporting%20Heroes&f=false |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> {{cquote|The tour had united us...from Cape Agulhas to the Zambesi, South Africa was one, and all differences had been forgotten. Here, we are one; may it always be the same. (As for the British) We now understand each other better, and if that is going to be one of the results of our tour, we shall be more than satisfied.}} {{cquote|Die toer het ons verenig...vanaf [[Kaap Agulhas]] tot die [[Zambezirivier|Zambezi]], Suid-Afrika was een, en al die geskille was vergete. Hier is ons een; mag dit altyd dieselfde wees. (Wat die Britte betref) Ons verstaan mekaar nou beter, en as dit een van die resultate van ons toer sou wees, sal ons meer as tevrede wees.}} Die toer het ook die beeld van Afrikaners en Suid-Afrikaners in Brittanje verbeter, nadat die Boere in oorlogspropaganda as agterlik beskryf is. Tydens ’n dinee ná die gelykopuitslag teen Engeland het Paul Roos die saak volgens die ''Sportsman'' soos volg beskryf:<ref name="Allen2" /><ref>{{en}} {{cite book |author=Daryl Adair |title=Sport: Race, Ethnicity and Identity: Building Global Understanding |publisher=Routledge |date=2013 |pages=12}}</ref> {{cquote|The draw was perhaps the best result. Does not this teach that they should all be equal and should “Dutch” and “English” work together side by side? Just as they respected one another so he wished to find things prevail in South Africa. He was proud of his side and the behaviour of his men, who were drawn from all parts and parties, and included men who had fought on each side. They had seen that the Boer was, perhaps, not so bad as he had been painted; on the other hand, the latter had been able to understand things better by making actual acquaintance with this country, and he hoped that in the near future the two races would understand each other better and work hand in hand to noble purpose.}} {{cquote|Die gelykop was miskien die beste uitslag. Leer dit ons nie dat almal gelyk moet wees nie en dat ‘Nederlanders’ en ‘Engelse’ langs mekaar moet werk nie? Net soos hulle mekaar respekteer wou hy hê dat dinge in Suid-Afrika seëvier. Hy was trots op sy span en die gedrag van sy mans, wat uit alle dele en partye benoem is, en mans ingesluit het wat aan albei kante geveg het. Hulle het gesien dat die Boer, miskien, nie so sleg was soos wat hy daargestel is nie; aan die ander kant het laasgenoemde dinge beter begryp deur kennis te maak met hierdie land, en hy het gehoop dat die twee rasse in die nabye toekoms mekaar beter sal verstaan en hand aan hand sou werk tot ’n edele doel.}} Die 1910-Leeutoer na Suid-Afrika was die eerste wat verteenwoordigers van al die vier Britse Tuisunies ingesluit het. Die toerspan het gemiddelde sukses teen nietoetsspanne behaal en net meer as die helfte van hulle wedstryde gewen. Onder hul [[Ierland|Ierse]] kaptein Tom Smyth het die besoekers slegs een van hulle drie toetswedstryde gewen, die tweede toets in Port Elizabeth met ’n telling van 8–3. Die Springbokke het die eerste en laaste toetswedstryde met onderskeidelik 14–10 in Johannesburg en 21–5 in Kaapstad gewen om die reeks met 2–1 te beklink.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/1910-south-africa/ |title=1910 South Africa |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Gedurende die volgende jare het die Springbokke opgebloei. Die Bokke se tweede Europese toer het in 1912/13 plaasgevind. Op dié toer het die Springbokke al vier die Tuisunies verslaan en sodoende hul eerste [[Grand Slam (Rugby)|Grand Slam]] behaal (Skotland met 16–0, Ierland met 38–0, Wallis met 3–0 en Engeland met 9–3). Die span het ook teen Frankryk gewen (met 38–5 in [[Bordeaux]]).<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/international/3984061.stm |title=History favours Springbok slam |publisher=[[BBC]] |author=James Standley |date=5 November 2004 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> === Tussenoorlogse era === [[Lêer:South Africa rugby union team against New Zealand, 1921.jpg|duimnael|Die Springbokspan wat in 1921 teen Nieu-Seeland te staan gekom het]] [[Lêer:1937 span 011.jpg|duimnael|Die 1937-Springboktoerspan na Australië en Nieu-Seeland]] Die [[Eerste Wêreldoorlog]] het internasionale rugby onderbreek. Die oorlog sou ook die Springbok Jackie Morkel se lewe eis toe hy in gevegte tydens die [[Oos-Afrika-veldtog]] omgekom het. Tydens die Suid-Afrikaanse toer na Australasië in 1921 het die wedywering tussen die Suid-Afrikaanse Springbokke en die [[Nieu-Seeland]]se [[All Blacks]] wat tot op hede voortduur ’n aanvang geneem. Albei spanne is reeds as die beste spanne wêreldwyd beskou, maar het nog nie een toetswedstryd teen mekaar gespeel nie.<ref>{{en}} {{cite book |author=Grand Harding, David Williams |title=The Toughest of Them All: New Zealand and South Africa: The Struggle for Rugby Supremacy |year=2000 |publisher=Penguin Books |location=[[Auckland]], Nieu-Seeland |isbn=0-14-029577-1 |pages=16}}</ref> Gevolglik is die Springbokke se toer na [[Australië]] en Nieu-Seeland as ’n soort “rugbywêreldbekertoernooi” beskryf.<ref>{{en}} Spiro Zavos: ''The Passion That Keeps An Old Rivalry Burning.'' In: The Sydney Morning Herald, 9 Augustus 1997, bl. 52.</ref> Die strawwe toer het helaas gelykop geëindig, nadat die drie wedstryde in ’n oorwinning, ’n gelykop en ’n nederlaag geëindig het.<ref>{{en}} {{cite book |author=Grand Harding, David Williams |title=The Toughest of Them All: New Zealand and South Africa: The Struggle for Rugby Supremacy |year=2000 |publisher=Penguin Books |location=[[Auckland]], Nieu-Seeland |isbn=0-14-029577-1 |pages=20–21}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/41 |title=1921 South Africa tour to Australasia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die All Blacks het Suid-Afrika vir die eerste keer in 1928 besoek. Die reeks het weereens gelykop geëindig.<ref>{{en}} {{cite book |author=Grand Harding, David Williams |title=The Toughest of Them All: New Zealand and South Africa: The Struggle for Rugby Supremacy |year=2000 |publisher=Penguin Books |location=[[Auckland]], Nieu-Seeland |isbn=0-14-029577-1 |pages=234–235}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/59 |title=1928 New Zealand tour to South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In 1924 het die Britse en Ierse Leeus Suid-Afrika vir die eerste keer sedert 1910 besoek. Die Leeuspan is deur beserings geteister en swak skopwerk het die span verder in die steek gelaat. Die 1924-Leeus het slegs nege van hul 21 wedstryde in Suid-Afrika gewen en hulle het al vier toetswedstryde verloor. ’n Wedstryd teen die Westelike Provinsie het ook toetsstatus geniet.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/1924-south-africa/ |title=1924 South Africa |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Met die Springbokke se 1931/32-toer na die Britse Eilande het hulle hul tweede Grand Slam behaal. Die span het oor ’n magtige pak voorspelers beskik, wat gebaat het by die [[losskakel]]kaptein [[Bennie Osler]] se skopskoen, alhoewel dit net min entoesiasme veroorsaak het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.scotsman.com/sport/rugbys-great-leap-forward-2477113 |title=Rugby's great leap forward |publisher=The Scotsman |date=27 Januarie 2003 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> ’n Sterk Walliese span is by St Helen’s met 8–3 verslaan, nadat [[Danie Craven]] ’n uitstekende debuut gelewer het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://tvnz.co.nz/view/sport_story_skin/631712 |title=1924 – South Africa |publisher=Television New Zealand |date=24 November 2005 |accessdate=3 Junie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080603135214/http://tvnz.co.nz/view/sport_story_skin/631712 |archive-date=3 Junie 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 1933 het die Australiese [[Wallabies]] vir die eerste keer Suid-Afrika besoek. Die Springbokke het dié naelskraapse toetsreeks met 3–2 beklink.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://southcoastherald.co.za/364873/july-8-day-world-history-briefly-2/ |title=July 8: On This Day in World History … briefly |publisher=South Coast Herald |date=8 Julie 2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die All Blacks het eers in 1956 daarin geslaag om Suid-Afrika tuis in Nieu-Seeland te klop en dit het selfs langer geneem om die Springbokke in Suid-Afrika te klop (in 1996). Die Springbokke het in 1937 weer Nieu-Seeland besoek en dié toetsreeks met 2–1 beklink. Die All Blacks het die eerste toetswedstryd gewen, maar hulle is in die twee daaropvolgende toetswedstryde verslaan. Vervolgens is die 1937-Springbokke as die beste span beskryf, wat “Nieu-Seeland ooit verlaat het”.<ref>{{en}} {{cite book |author=Ron Palenski |title=Century in Black: 100 Years of All Black Test Rugby |url=https://archive.org/details/centuryinblack0000ronp |publisher=Hodder Moa Beckett |location=Auckland |date=2003 |isbn=1-86958-937-8 |pages=[https://archive.org/details/centuryinblack0000ronp/page/192 192]}}</ref> Die reeksoorwinning oor Nieu-Seeland het gevolg op ’n 2–0-reeksoorwinning oor die Australiese Wallabies.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.clubrugby.co.nz/wellington/story.php?id=1312 |title=Wellington against International teams: versus South Africa 1937 |publisher=Club Rugby |author=Steven White |date=7 April 2015 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In 1938 het die Leeus weer Suid-Afrika besoek. Die Leeus het meer as die helfte van hulle wedstryde gewen. Die Springbokke het, soos verwag, die eerste twee toetswedstryde gewen (onderskeidelik met 26–12 in Johannesburg en 19–3 in Port Elizabeth). Die Leeus het egter verras met ’n 21–16-oorwinning in die derde toets in Kaapstad, die eerste Leeus-oorwinning oor Suid-Afrika sedert 1910.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/1938-south-africa/ |title=1938 South Africa |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die [[Tweede Wêreldoorlog]] het alle internasionale toere gekniehalter. === Naoorlogse tydperk === [[Lêer:Solomon chaired 1953.jpg|duimnael|links|upright|Die Wallabies-kaptein John Solomon word deur die Springbokke gedra (1953)]] [[Lêer:Combined Newbridge and Pontypool Team versus the Springboks (11993224404).jpg|duimnael|’n Saamgestelde Pontypool-Newbridge-span teen Suid-Afrika op 18 Oktober 1951 in Wallis]] [[Lêer:Llanelli versus Springbok match at Stradey Park (8428559381).jpg|duimnael|Llanelli RFC speel op 26 Oktober 1951 teen die Springbokke, Stradeypark, Wallis]] In 1949 het die Suid-Afrikaanse beheerliggaam saam met sy [[Rugby Australia|Australiese]] en [[Nieu-Seeland Rugby|Nieu-Seelandse]] eweknieë volle lede geword van die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) wat voorheen slegs uit verteenwoordigers van [[Engelse Rugbyvoetbalunie|Engeland]], [[Ierse Rugbyvoetbalunie|Ierland]], [[Skotse Rugbyunie|Skotland]] en [[Walliese Rugbyunie|Wallis]] bestaan het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyfootballhistory.com/timeline1940s.htm |title=Historical Rugby Milestones 1940s |publisher=rugbyfootballhistory.com |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In dieselfde jaar is [[Danie Craven]] as [[afrigter]] aangestel. Die Springbokke sou onder sy leiding tien agtereenvolgende wedstryde wen, waaronder ’n 4–0 pak slae oor Nieu-Seeland tydens hulle 1949-toer na Suid-Afrika, tot op hede ’n wenrekord teen die All Blacks.<ref>{{en}} {{cite book |author=Winston McCarthy |title=Haka! The All Blacks Story |url=https://archive.org/details/hakaallblackssto0000wins |publisher=Pelham Books |location=Londen |date=1968 |pages=[https://archive.org/details/hakaallblackssto0000wins/page/207 207]}}</ref> Die Nieu-Seelanders het ’n swaar pak voorspelers, wat almal meer as 90&nbsp;kg geweeg het, gekies. Craven se strategie het op die spoed van die Transvaalse [[agsteman]] [[Hennie Muller]] staatgemaak. Muller sou die All Black-skakelpaar teister en die span sou ’n vinnige pas op die wedstryd afdwing om ’n oorwinning oor die swaar All Blacks te verseker.<ref>{{af}} {{cite web |url=http://www.webfactor.co.za/index.htm |title=Springbokrugby tussen 1949 en 1953 |accessdate=17 Mei 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090517052713/http://www.webfactor.co.za/index.htm |archive-date=17 Mei 2009 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{af}} {{cite web |url=http://www.webfactor.co.za/vooraf_1949.htm |title=Die 1949 Springbokke teen die All Blacks |accessdate=17 Mei 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090517052739/http://www.webfactor.co.za/vooraf_1949.htm |archive-date=17 Mei 2009 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Gelyktydig het die Wallabies ’n toer na Nieu-Seeland onderneem, omdat die [[Maori|Māorispelers]] as gevolg van die [[Apartheid]]politiek nie vir die wedstryde teen die Springbokke gekies is nie en saam met reserwespelers ’n tweede span gevorm het. Vervolgens het die Springbokke slegs teen ''Pākehā'' (Nieu-Seelanders met ’n Europese afkoms) gespeel.<ref>{{en}} {{cite book |author=Max Howell |title=Born to Lead: Wallaby Test Captains |publisher=Celebrity Books |location=North Harbour |date=2005 |isbn=1-877252-18-2 |pages=128}}</ref> Die 1951/52-span is beskou as een van die beste Springboktoerspanne in dié tyd. Die span het tydens hul besoek aan Europa deur al vier Tuisunies te klop Suid-Afrika se derde Grand Slam behaal. Hennie Muller het die kapteinskap by [[Basil Kenyon]] oorgeneem nadat laasgenoemde ’n ernstige oogbesering opgedoen het. Die span het Frankryk ook verslaan en 30 van hul 31 wedstryde tydens die toer gewen; slegs in die naelskraapse wedstryd teen ’n Londense keurspan is die Springbokke verslaan. Veral die 44–0-oorwinning oor Skotland is noemenswaardig, in dié tyd die hoogste oorwinning (volgens die huidige puntestelsel sou dit ’n 62–0-oorwinning gewees het).<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.scotsman.com/sport/battling-years-2477164 |title=The Battling Years |publisher=The Scotsman |author=Allan Massie |date=28 Januarie 2003 |accessdate=3 Junie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080603213057/http://sport.scotsman.com/guidetoscottishrugby/The-Battling-Years.2397247.jp |archive-date=3 Junie 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 1953 het die Wallabies weer ’n toer na Suid-Afrika onderneem. Tydens die tweede toetswedstryd het die Australiërs aan die Springbokke hul tweede nederlaag ná 15 jaar besorg. Die Suid-Afrikaanse span was baie beïndruk met dié prestasie en sodoende het twee Springbokspelers die Australiese kaptein [[John Solomon]] op hul skouers die speelveld uitgedra.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://apnews.com/0dc38e8ae9061de37d728432778835c3 |title=Ex-Wallabies skipper John Solomon dies at age 90 |publisher=Associated Press |date=18 Maart 2020 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens hul 1955-besoek aan Suid-Afrika het die Leeus 19 van hul 25 wedstryde gewen en in een gelykop gespeel. Die toetsreeks van vier wedstryde het gelykop geëindig. Die span onder die Ierse kaptein en [[Slot (rugby)|slot]] Robin Thompson se taktiek was om by elke geleentheid met die bal te hardloop eerder as om met die Springbokke se voorspelers slaags te raak. Die taktiek het die Leeuspan gehelp om nuwe standaarde daar te stel vir opposisie teen die Springbokke wat as byna onoorwinlik beskou is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/1955-south-africa/ |title=1955 South Africa |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In 1956 het die Springbokke ’n toer na Nieu-Seeland onderneem. Tydens dié toer het die All Blacks onder kapteinskap van Bob Duff vir die eerste keer daarin geslaag om ’n reeksoorwinning oor die Springbokke te behaal.<ref>{{en}} {{cite book |authors=Grand Harding, David Williams |title=The Toughest of Them All: New Zealand and South Africa: The Struggle for Rugby Supremacy |year=2000 |publisher=Penguin Books |location=[[Auckland]], Nieu-Seeland |isbn=0-14-029577-1 |pages=52–53}}</ref> Met die verrassende insluiting van Don Clarke uit Waikato, wat die bynaam ''The Boot'' gekry het, het die All Blacks die beslissende strafdoele behaal wat die reeks in hul guns beklink het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.allblacks.com/all-players/profile/Don-Clarke-AB-580 |title=Don Clarke #580 |publisher=All Blacks |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In 1958 het Frankryk die tweede land van die [[Noordelike Halfrond]] geword om Suid-Afrika te besoek; van die Franse is egter min verwag. Die Franse het die Springbokke geskok deur die toetsreeks van twee te wen. Dié span is gelei deur Lucien Mias pleks van die beseerde toerkaptein Michel Celaya. Die onderskatte Franse het gelykop gespeel in die eerste toetswedstryd op Nuweland (met 3–3). Dié prestasie is oortref toe die Franse die Springbokke met 9–5 op Ellispark geklop het. Daardie reeksoorwinning word as ’n keerpunt in die Franse rugbygeskiedenis beskou én het aangedui dat Frankryk nou ’n toprugbyland is.<ref>{{en}} {{cite book |author=Alex Potter, Georges Duthen |title=The Rise of French Rugby |publisher=A.H. & A.W. Reed |location=Wellington |date=1961 |pages=83–91}}</ref> Die 1958-toer is opgevolg deur besoeke in 1964 (’n Franse 1–0-oorwinning) en in 1967 (’n Suid-Afrikaanse 3–1-oorwinning). === Toenemende Anti-Apartheid-proteste === [[Lêer:Danie Craven statue.jpg|duimnael|links|upright|Standbeeld van [[Danie Craven]] in [[Stellenbosch]]]] [[Lêer:NoMaorisNoTour.jpg|duimnael|Aankondiging van ’n protesvergadering deur die Nieu-Seelandse “Burgerlike All Blacks Toervereniging” (1959)]] [[Lêer:Travaglini pumas sudafrica.jpg|duimnael|Suid-Afrika teen Argentinië in 1972, ''El Gráfico'']] Reeds voor die instel van Apartheidswette sedert 1948 het spanne wat toere na Suid-Afrika onderneem het, dit as nodig geag om geen nieblanke spelers saam te neem nie. Hierdeur is veral Māorispelers van Nieu-Seelandse spanne geraak. Oor die uitsluiting van George Nepia en Jimmy Mill tydens die All Blacks se 1928-toer,<ref>{{en}} {{cite book |author=Grand Harding, David Williams |title=The Toughest of Them All: New Zealand and South Africa: The Struggle for Rugby Supremacy |year=2000 |publisher=Penguin Books |location=[[Auckland]], Nieu-Seeland |isbn=0-14-029577-1 |pages=31}}</ref> maar ook oor Ranji Wilson se uitsluiting uit die weermagspan nege jaar vroeër<ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.allblacks.com/all-players/profile/Ranji-Wilson-AB-151 |title=Ranji Wilson #151 |publisher=All Blacks |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> is destyds weinig kommentaar gelewer. Maar in 1960 het, veral as gevolg van die “wind van verandering”-toespraak deur die Britse eerste minister [[Harold Macmillan]] en die [[Sharpeville-slagting]], die internasionale kritiek teen die Suid-Afrikaanse apartheidsbeleid skerp toegeneem.<ref name="harding73">{{en}} {{cite book |author=Grand Harding, David Williams |title=The Toughest of Them All: New Zealand and South Africa: The Struggle for Rugby Supremacy |year=2000 |publisher=Penguin Books |location=[[Auckland]], Nieu-Seeland |isbn=0-14-029577-1 |pages=73}}</ref> Sedertdien het die Springbokke in ’n toenemende mate die teiken van internasionale kontroversies en proteste geword. In dieselfde jaar het die All Blacks sonder hul Māorispelers, wat weens druk van die Suid-Afrikaanse regering uitgesluit is, ’n toer na Suid-Afrika onderneem. In Nieu-Seeland was hierdie toer hoogs omstrede: ’n georganiseerde petisie deur die “Burgerlike All Blacks Toervereniging”, wat 160&nbsp;000 handtekeninge versamel het, het tevergeefs vir die skrapping van dié toer gepleit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/the-all-blacks-depart-for-a-tour-of-australia-and-south-africa-with-all-white-players |title=All-white All Blacks leave for South Africa |work=New Zealand History |publisher=Minister van Kultuur en Erfenis |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Op sportvlak het die Springbokke tydens dié toer twee oorwinnings behaal en een gelykop en een nederlaag gely.<ref name="harding73" /> Rondom die draai van die jaar 1960/61 het die Springbokke onder hul kaptein [[Avril Malan]] ’n viermaande-lange toer na Europa onderneem, waartydens hulle 34 oorwinnings behaal het. Met naelskraapse oorwinnings oor die Tuisunies het hulle hul vierde en laaste Grand Slam van die 20ste eeu beklink, alhoewel die Springbokke teen Frankryk slegs 0–0-gelykop kon speel. Die span het ’n voorspelergeoriënteerde wedstryd gespeel waarin intimidasie ’n belangrike faktor was. Hul teenstanders het ’n reeks omstrede beserings opgedoen. Die Bokke het hulle laaste wedstryd teen die [[Britse Barbarians]] in [[Cardiff]] met 0–6 verloor, teen wat moontlik die beste Barbarianvoorspelers in dié tyd was.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/157 |title=1960/61 South Africa tour to Europe and East Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens hul 1962-toer na Suid-Afrika het die Leeus 16 van hul 25 wedstryde gewen en in vier gelykop gespeel. In die toetswedstryde het hulle egter nie goed gevaar nie en drie verloor, nadat hulle in die eerste toets gelykop gespeel het. Die toer is gekenmerk deur die voorspelerspel wat in die verlede baie sukses aan die Springbokke besorg het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/1962-south-africa/ |title=1962 South Africa |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In 1964 het die Walliese span sy eerste toer na Suid-Afrika onderneem. Die enigste toetswedstryd teen die Springbokke het hulle met 3–24 verloor, hul ergste nederlaag in 40 jaar.<ref>{{en}} {{cite book |author=David Smith, Gareth Williams |title=Fields of Praise: The Official History of The Welsh Rugby Union |url=https://archive.org/details/fieldsofpraiseof0000smit |publisher=University of Wales Press |location=Cardiff |date=1980 |isbn=0-7083-0766-3 |pages=[https://archive.org/details/fieldsofpraiseof0000smit/page/368 368]–369}}</ref> Die jaar 1965 word as die swakste in die geskiedenis van Springbokrugby beskou. Tydens hul Europese toer van vyf wedstryde in April het hulle slegs in een gelykop gespeel; die Springbokke is in albei toetswedstryde deur onderskeidelik Ierland en Skotland verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/178 |title=1965 South Africa tour to Ireland and Scotland |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens hul langer toer na Australië en Nieu-Seeland van Junie tot September het die Springbokke herstel, maar hulle is in albei toetswedstryde deur die Wallabies en in drie van die vier toetswedstryde deur die All Blacks verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugby-talk.com/2010/02/springbok-history-1965/ |title=Springbok History 1965 |publisher=rugby-talk.com |date=16 Februarie 2010 |accessdate=8 Mei 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250508095354/https://www.rugby-talk.com/2010/02/springbok-history-1965/ |archive-date=8 Mei 2025 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die Nieu-Seelandse beheerliggaam het die beplande 1967-toer na Suid-Afrika gekanselleer, nadat die Suid-Afrikaanse regering steeds geweier het om Māorispelers in die All Blackspan te aanvaar.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/rugby/news/article.cfm?c_id=80&objectid=10567880 |title=Call to honour Maori denied AB caps |publisher=[[The New Zealand Herald]] |date=22 April 2009 |accessdate=22 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160322050056/http://www.nzherald.co.nz/rugby/news/article.cfm?c_id=80&objectid=10567880 |archive-date=22 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 1968 het die Leeus tydens hul toer na Suid-Afrika 15 van hul 16 wedstryde teen provinsiale spanne gewen, maar hulle het drie van die vier toetswedstryde teen die Springbokke verloor en in een gelykop gespeel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/1968-south-africa/ |title=1968 South Africa |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die teenbesoek op die Britse Eilande in 1969 het tot groot protesaksie gelei, waarvolgens van die wedstryde agter doringdraad gespeel is.<ref>{{en}} [[Suid-Afrikaanse Instituut vir Rasseverhoudinge]] (SAIRV): ''A Survey of Race Relations 1969''. Johannesburg 1970, bl. 253–254.</ref> Die Tuisnasies het nuwe selfvertroue verkry en die Springbokke het twee van hul sewe wedstryde in Wallis, teen Newport RFC en ’n saamgestelde span uit Gwent, verloor. Die Walliese nasionale span was op die punt van ’n oorwinning oor Suid-Afrika, nadat hulle met 6–6 gelykop gespeel het. Teen Ierland het die Springbokke ook gelykop gespeel, terwyl hulle deur Engeland en Skotland verslaan is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/204 |title=1969/70 South Africa tour to UK and Ireland |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Om verdere toerkansellasies deur die Nieu-Seelandse beheerliggaam te voorkom, het die Suid-Afrikaanse regering voor die All Blacks se 1970-toer van mening verander en ingestem om spelers en toeskouers met ’n Māori-afkoms as “eerblankes” toe te laat, soos hulle voorheen met [[Japanners]] in Suid-Afrika gedoen het.<ref>{{en}} SAIRV: ''A Survey of Race Relations 1963''. Johannesburg 1964, bl. 290.</ref> Australië het geweier om die All Blacks se vliegtuig te laat land, waarvolgens hulle oor die VSA, Portugal, [[Griekeland]] en [[Nigerië]] na Suid-Afrika moes reis. Verskeie Māori het tydens die besoek aan Suid-Afrika die apartheidswette doelbewus oortree en met swart mense gesels, waardeur hulle die Suid-Afrikaanse regering opsetlik omgekrap het. Die Springbokke het die toetsreeks van vier wedstryde met 3–1 gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/springbok-rugby-team/news/article.cfm?c_id=327&objectid=10639172 |title=Rugby: Once was hatred |publisher=[[The New Zealand Herald]] |date=18 April 2010 |accessdate=27 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181127194937/https://www.nzherald.co.nz/springbok-rugby-team/news/article.cfm?c_id=327&objectid=10639172 |archive-date=27 November 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Met die oog op die 1971-toer van die Franse span na Suid-Afrika is die gekleurde speler [[Roger Bourgarel]] aanvanklik deur die Keurkomitee uitgesluit, maar ná ’n intervensie deur [[Albert Ferrasse]], president van die [[Franse Rugbyfederasie]], weer vir die span gekeur. Die met Ferrasse-bevriende Danie Craven, destyds president van die Suid-Afrikaanse beheerliggaam, het hy uitdruklike toestemming hiervoor gegee. Die twee toetswedstryde het in ’n gelykop en ’n oorwinning vir die Springbokke geëindig.<ref>{{fr}} {{cite web |url=https://www.lequipe.fr/Rugby/Actualites/-le-respect-je-l-ai-gagne-sur-le-terrain/419378 |title=«Le respect, je l'ai gagné sur le terrain» |publisher=L'Équipe |author=Gilles Navarro |date=24 November 2013 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Massabetogings teen apartheid en onluste het in dieselfde jaar die Springbokke se toer na Australië gekenmerk. Lugrederye, hotelle, restourante, poskantore en hawens is deur stakings gedwing om Suid-Afrikaanse burgers, maatskappye en instellings te boikot. Die Springbokke kon hul toer slegs met hulp van die [[Koninklike Australiese Lugmag]] voortsit en hulle het al drie toetswedstryde met tellings van 19–11, 14–6 en 18–6 gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.solidarity.net.au/aboriginal/1971-springbok-tour-when-campaigners-scored-a-victory-against-racism/ |title=1971 Springbok tour: When campaigners scored a victory against racism |publisher=solidarity.net.au |date=28 September 2011 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://blogs.sport24.co.za/mclook/2011/12/24/the-1971-springbok-tour/ |title=The 1971 Springbok tour |publisher=Sport24 |date=24 Desember 2011 |accessdate=4 Julie 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120704092029/http://blogs.sport24.co.za/mclook/2011/12/24/the-1971-springbok-tour/ |archive-date=4 Julie 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die 1974-Leeus, aangevoer deur [[Willie John McBride]], het tydens hul toer na Suid-Afrika gedurende al 22 wedstryde onoorwonne gebly. Hulle het drie van die vier toetswedstryde gewen en in een gelykop gespeel. Die afrigters van die Leeus het opgemerk dat die Springbokke hul teenstanders met fisiese aggressie oorheers het. Die Leeus het besluit om “hulle vergelding eerste in te kry” met hul berugte ‘99 call’. Die idee was dat ’n Suid-Afrikaanse skeidsregter waarskynlik nie al die Leeus sou afstuur as hulle almal teruggeveg het teen blatante vuilspel nie. Die derde toetswedstryd tussen die Leeus en die Springbokke in Port Elisabeth het in die “Slag van Boet Erasmus-stadion” ontaard, een van die mees geweldadige gevegte in die rugbygeskiedenis. Tydens dié wedstryd het JPR Williams ná so ’n roep oor die helfte van die veld gehardloop en ‘Moaner’ van Heerden aangeval.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://sport.guardian.co.uk/smalltalk/story/0%2C%2C1888496%2C00.html |title=JPR Williams |publisher=[[The Guardian]] |date=25 Augustus 2007 |accessdate=20 Januarie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080120133505/http://sport.guardian.co.uk/smalltalk/story/0%2C%2C1888496%2C00.html |archive-date=20 Januarie 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 1975 het die Franse span weer na Suid-Afrika getoer en elf wedstryde gespeel, waarvan hulle ses gewen het (in albei toetswedstryde het die Springbokke egter geseëvier). Gedurende dié toer het Craven drie wedstryde teen swart en multiëtniese spanne gereël – ’n voorwaarde “sine qua non”, wat Ferrasse vir die Franse besoek geëis het.<ref>{{fr}} {{cite book |author=Henri Garcia |title=La fabuleuse histoire du rugby |publisher=Éditions de La Martinière |location=Parys |year=2011 |isbn=978-2-7324-4528-1 |pages=574–576}}</ref> === Sportiewe isolasie === [[Lêer:South american v south africa rugby.jpg|duimnael|Die Suid-Amerikaanse Jaguares speel in 1982 teen die Springbokke, ''El Gráfico''. Die Suid-Amerikaanse Jaguares is in 1980 gestig om die sportiewe isolasie van Suid-Afrika te omseil]] [[Lêer:1981-springbok-tour-auckland-entry-to-ground.jpg|duimnael|[[Polisie]]beamptes buite [[Edenpark]] voor ’n All Blacks-wedstryd tydens die Springboktoer in 1981]] [[Lêer:1981-springbok-tour-auckland-kingsland-station.jpg|duimnael|Polisiebeamptes bewaak ’n doringdraad rondom Edenpark naby die Kingsland-spoorwegstasie in 1981]] [[Lêer:Hamilton2.jpg|duimnael|Protes teen die Springbokke in Hamilton, aan die regterkant die aktivis Tom Newnham (1981)]] Suid-Afrika is in ’n toenemende mate geïsoleer, wat ook sy nasionale spanne se oorsese toere ingesluit het. Gedurende die toer na Australië van Julie tot Augustus 1971 het die Springbokke se teenwoordigheid tot ’n groot openbare debat gelei. In [[Adelaide, Australië|Adelaide]], [[Brisbane]], [[Melbourne]], [[Perth]] en [[Sydney]] is teen die apartheidspolitiek groot protes aangeteken. Gedurende hierdie betogings het die deelnemers met polisiebeamptes slaags geraak. Volgens ramings is tussen 500 en 700 betogers in hegtenis geneem. Die toer van ses weke is nie afgelas nie, maar die stadions het soos met doringdraad beweerde vestings gelyk en is deur ’n groot aantal polisiebeamptes beskerm. Johannes Bjelke-Petersen, [[Queensland]] se eerste minister, het op 14 Julie ’n eenmaandse noodtoestand verklaar, waaruit ’n 24 uur se staking deur sowat 125&nbsp;000 werknemers ontwikkel het. Die koste vir die beskermingsmaatreëls wat getref is, is deur Suid-Afrika op sowat 1,6 miljoen rand beraam.<ref>{{en}} SAIRV: ''A Survey of Race Relations in South Africa 1971''. Johannesburg 1972, bl. 320.</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/110667470 |title=Queensland in state of emergency |publisher=The Canberra Times |date=14 Julie 1971 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die Nieu-Seelandse eerste minister Norman Kirk het die Springbokke se beplande 1973-toer na Nieu-Seeland gekanselleer, aangesien beide die toeskouers en spelers se veiligheid nie gewaarborg kon word nie. Hy het dié besluit ook gemeen om ’n aangekondigde boikot van die [[Statebondspele]] 1974 in [[Christchurch]] deur Afrikalande verhoed.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/culture/1981-springbok-tour/1973-springbok-tour |title=Stopping the 1973 tour |work=New Zealand History |publisher=Minister van Kultuur en Erfenis |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Kirk se opvolger Robert Muldoon het in 1976 egter sy toestemming vir ’n toer van die All Blacks na Suid-Afrika gegee.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/nz/news/article.cfm?c_id=1&objectid=10392040 |title=It's time to close the final chapter |publisher=[[The New Zealand Herald]] |date=19 Julie 2006 |accessdate=7 Junie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200607180030/https://www.nzherald.co.nz/nz/news/article.cfm?c_id=1&objectid=10392040 |archive-date=7 Junie 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Nadat die span ondanks skerp proteste na Suid-Afrika vertrek het, het ’n aantal Afrikalande Nieu-Seeland se uitsluiting van die [[Olimpiese Somerspele 1976]] geëis. Die [[Internasionale Olimpiese Komitee]] het egter nie gereageer nie aangesien rugby destyds nie ’n Olimpiese sportsoort was nie. Vervolgens het 28 oorwegend Afrikalande die Olimpiese Spele in [[Montreal]] geboikot.<ref>{{de}} {{cite book |author=Volker Kluge |title=Olympische Sommerspiele – Die Chronik III |publisher=Sportverlag |location=Berlyn |year=2000 |isbn=3-328-00741-5 |pages=450–451}}</ref> Die All Blacks se omstrede toer het met die [[Soweto-opstand]] teen die rassistiese Onderwysbeleid ([[Wet op Bantoe-onderwys]]) en die Apartheidsregering saamgeval, waartydens minstens 176 mense dood is. Die boikot het die wêreld se aandag op samewerking met apartheidsport gevestig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sahistory.org.za/sites/default/files/UN%2C%20India%2C%20apartheid%20sport%2C%20pamphlet%2C%20full.pdf |title=United Nations, India and Boycott of Apartheid Sport (1988) – Paper presented at the seminar of the Sports Authority of India and the Arjuna Awardees Association, New Delhi, July 28–29, 1988. Published as a pamphlet. |publisher=SA History |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Uit ’n sportiewe oogpunt was die All Blacks se Suid-Afrika-toer van 24 wedstryde minder suksesvol: Hulle het drie wedstryde teen provinsiale spanne en ook drie van die vier toetswedstryde teen die Springbokke verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/272 |title=1976 New Zealand tour to South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die ondertekening van die Gleneagles-ooreenkoms deur 33 lidlande van die [[Britse Statebond]] op 15 Junie 1977 het Suid-Afrika se sportiewe isolasie verder verskerp. As gevolg van die ooreenkoms is die land ten einde van stappe teen die apartheidspolitiek stelselmatig van die Britse Statebond se sportwêreld ontkoppel. In die ooreenkoms is ook voorsiening gemaak vir sanksies teen lidlande wat die ooreenkoms sou oortree, en instellings wat bewysbaar die Suid-Afrikaanse rasseskeiding ondersteun het, is uit alle internasionale sportgeleenthede uitgesluit.<ref name="glen">{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/culture/1981-springbok-tour/gleneagles-agreement |title=From Montreal to Gleneagles |work=New Zealand History |publisher=Minister van Kultuur en Erfenis |date=11 April 2014 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref name="RR Survey, 1977, 563-564">{{en}} SAIRV: ''A Survey of Race Relations in South Africa 1977''. Johannesburg 1978, bl. 563–564.</ref> Die internasionale druk op die apartheidstelsel het ook in Suid-Afrika tot debate en veranderinge gelei. Die Suid-Afrikaanse Rugbyraad (SARR), die beheerliggaam van swart rugbyspanne, het in 1977 sy naam in Suid-Afrikaanse Rugbyvereniging (SARV) verander. Hulle het ook daarop besluit om die spannaam “Luiperds” te laat vaar, aangesien albei name ’n “rassistiese konnotasie” gehad het. Die vorige Springbokspeler [[Cheeky Watson]] het by die multietniese Suid-Afrikaanse Rugbyunie (SARU) aangesluit, waar hy ’n leidende spanmaat van die Kaapse span geword het. In April 1978 het, as gevolg van die internasionale reaksies, die verskeie Suid-Afrikaanse rugbyliggame vergader. Hulle was SARV (swart spelers), SARR (wit spelers), SARU (multietniese spelers) en die Suid-Afrikaanse Rugbyfederasie (bruin spelers). Hulle het onder andere ooreengekom om wedstryde op klub-, provinsiale en nasionale vlak op openbare sportvelde sonder demografiese segregasie te reël. Die SARU-president [[Abdul Abbas]] het egter aangekondig, dat hy aan geen verdere onderhandelinge oor sulke multietniese wedstryde sou deelneem nie, totdat die regering al die wette skrap wat sulke wedstryde verbied of verhinder.<ref name="RR Survey, 1977, 563-564" /> Ná openbare teenkanting en internasionale voorleggings het die Franse regering die 1979-Springboktoer na Frankryk afgelas en aangekondig dat dit “onvanpas” vir Suid-Afrikaanse spanne sou wees om na Frankryk te toer.<ref>{{fr}} {{cite book |author=Henri Garcia |title=La fabuleuse histoire du rugby |publisher=Éditions de La Martinière |location=Parys |year=2011 |isbn=978-2-7324-4528-1 |pages=607}}</ref> Nadat die visumaansoeke vir die Suid-Afrikaanse spelers in September 1979 deur die Franse owerhede afgekeur is, het die buitelandse ministers van albei lande vergader. Daarna het die Suid-Afrikaanse buitelandse minister die Suid-Afrikaanse Rugbyraad (SARR) oor die Franse houding ingelig, waarvolgens tot minstens ná die [[Olimpiese Somerspele 1980]] ’n wedersydse ontmoeting op sportiewe vlak onmoontlik sou wees. Ten spyte van die Franse regering se protes het die Franse Rugbyfederasie daarop besluit om ’n uitnodiging van die SARR te aanvaar om in 1980 na Suid-Afrika te toer, maar ook om vooraf die stand van sake in Suid-Afrika te laat ondersoek.<ref>{{en}} SAIRV: ''Survey of Race Relations in South Africa 1979''. Johannesburg 1980, bl. 592.</ref> Dié ontmoeting het in Oktober 1980 te midde van internasionale betogings plaasgevind. Ná afsluiting van die Franse ondersoek in Suid-Afrika het die president van die Franse beheerliggaam, Albert Ferrasse, verklaar, dat hy nog nie met die vordering rakende die opheffing van rasseskeiding in die Suid-Afrikaanse rugbyspel tevrede was nie.<ref>{{en}} SAIRV: ''Survey of Race Relations in South Africa 1980''. Johannesburg 1981, bl. 598.</ref> Suid-Afrika het gepoog om die land se internasionale sportisolasie teen te werk deur die Suid-Amerikaanse Jaguares in 1980 te nooi vir ’n toer na Suid-Afrika. Dié span het byna slegs uit Argentynse spelers bestaan, aangesien die amptelike [[Argentynse nasionale rugbyspan]] (die Poemas) verbied is om teen die Springbokke te speel.<ref>{{fr}} {{cite book |author=Henri Garcia |title=La fabuleuse histoire du rugby |publisher=Éditions de La Martinière |location=Parys |year=2011 |isbn=978-2-7324-4528-1 |pages=611–612}}</ref> Ten spyte van duidelike protes deur beide die Britse en Ierse regerings wat geen wetlike beheer gehad het nie, het die Leeus na Suid-Afrika getoer. Hulle het al 14 hul nietoetswedstryde gewen. Daarteenoor is hulle in die eerste drie toetswedstryde verslaan, voordat hulle in die vierde geseëvier het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/1980-south-africa/ |title=1980 South Africa |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In dieselfde jaar het die Springbokke ’n toer na [[Paraguay]], [[Uruguay]] en [[Chili]] onderneem. Hulle het die vyf wedstryde maklik gewen, waaronder twee toetswedstryde teen die Jaguares, wat slegs uit Argentynse spelers bestaan het. As gevolg van die verbod op toetrede vir Suid-Afrikaners kon geen wedstryde in Argentinië aangebied word nie.<ref>{{en}} {{cite book |author=Vivian Jenkins |title=Rothmans Rugby Yearbook 1981–82 |publisher=Rothmans Publications |location=Aylesbury |year=1981 |isbn=0-907574-05-X |pages=52–56}}</ref> Op 30 Mei 1981 het [[Errol Tobias]] tydens ’n wedstryd teen Ierland gedebuteer. Hy was die eerste nieblanke speler wat enigsins vir die Springbokke gekies is, alhoewel baie hom as ’n swart alibi-speler (tokenisme) beskou het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://news.google.com/newspapers?id=BuRYAAAAIBAJ&sjid=VecDAAAAIBAJ&dq=errol-tobias&pg=2841%2C7429759 |title=Big Pressure on 'Token' Black |publisher=The Sydney Morning Herald |author=Malcolm Brown |date=21 Julie 1981 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In weerwil met die Gleneagles-ooreenkoms het die Springbokke in 1981 ’n toer na Nieu-Seeland onderneem. Hulle het 16 wedstryde gespeel, waaronder drie toetswedstryde teen die All Blacks. Reeds voor die begin van die toer het dit groot kritiek ontlok. Baie het dit as ondersteuning van ’n blanke oorheersing in Suid-Afrika beskou, terwyl ander na die gespanne verhoudings met die Māori tuis verwys het. Muldoon het weer die omstrede standpunt ingeneem dat die politiek nie by sport mag inmeng nie.<ref name="glen" /> Die wedstryde het groot skares gelok, maar baie stede het ook massabetogings gesien. In [[Hamilton, Nieu-Seeland|Hamilton]] het 350 betogers die versperrings verwyder, die speelveld ingestorm en ’n kansellasie van die wedstryd afgedwing.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/media/video/game-cancelled-in-hamilton |title=Game cancelled in Hamilton, 1981 Springbok tour |work=New Zealand History |publisher=Ministerie van Kultuur en Erfenis |date=4 Julie 2006 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In [[Timaru]] moes ’n wedstryd ook afgelas word en Wellington het herhaaldelike straatgevegte gesien. Gedurende die laaste wedstryd in [[Auckland]] is uit ’n laagvlieënde vliegtuig meelsakke, pamflette en ’n plakkaat wat [[Steve Biko]] gehuldig het op die speelveld in [[Edenpark]] neergegooi. As gevolg van hierdie omstandighede was die uitslag van die toer (2–1 in die guns van die All Blacks) minder belangrik.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/nz/news/article.cfm?c_id=1&objectid=10390269 |title=Protests a turning point in the history of New Zealand |publisher=[[The New Zealand Herald]] |date=9 Julie 2006 |accessdate=29 September 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070929121654/http://www.nzherald.co.nz/section/4/story.cfm?c_id=4&ObjectID=10390269 |archive-date=29 September 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.nzhistory.net.nz/culture/1981-springbok-tour/tour-diary |title=A war played out twice a week |work=New Zealand History |publisher=Ministerie van Kultuur en Erfenis |date=17 September 2014 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Op 8 April 1983 het die Franse regering alle sportbeheerliggame verbied om in verbinding met hul Suid-Afrikaanse eweknieë te tree, wat onder andere die skrapping van die Franse span se toer na Suid-Afrika tot gevolg gehad het.<ref>{{fr}} {{cite book |author=Henri Garcia |title=La fabuleuse histoire du rugby |publisher=Éditions de La Martinière |location=Parys |year=2011 |isbn=978-2-7324-4528-1 |pages=638–639}}</ref> In 1984 het die Engelse span ondanks groot kritiek en politieke druk ’n toer na Suid-Afrika onderneem en sewe wedstryde gespeel. Dit was die laaste toer van ’n belangrike span na Suid-Afrika onder die apartheidstelsel. Die Britse regering se onverskilligheid het onder andere tot die boikot van die Statebondspele 1986 in [[Edinburg]] deur 32 lande gelei.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://theconversation.com/england-v-south-africa-a-history-of-tough-tackling-and-political-turmoil-126148 |title=England v South Africa – a history of tough tackling and political turmoil |publisher=The Conversation |author=Dan Feather |date=31 Oktober 2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Alhoewel daar nuwe protesaksies verwag is en die projek met die Gleneagles-ooreenkoms gebots het, het die NSRVU die Suid-Afrikaanse beheerliggaam se uitnodiging vir ’n teenbesoek aanvaar en in 1985 ’n toer na Suid-Afrika voorberei. Twee advokate het klagte ingedien en aangevoer dat die toer nie in die grondwetlike belang van die Nieu-Seelandse Rugbyvoetbalunie ten einde van die bevordering van die spel was nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.austlii.edu.au/nz/journals/VUWLRev/1999/32.html |title=Fictions in the thought of Sir John Salmond |publisher=Victoria University of Wellington Law Review |date=1999 |accessdate=15 September 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090915190622/http://www.austlii.edu.au/nz/journals/VUWLRev/1999/32.html |archive-date=15 September 2009 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Beide in Suid-Afrika en Nieu-Seeland was daar mense wat steeds ’n toer van Nieu-Seeland na Suid-Afrika sou ondersteun het. Gevolglik is in 1986 ’n privaat georganiseerde toer met rebellerende spelers gereël. Die span, wat as “die Kavaliers” bekend gestaan het, het 28 van die 30 spelers wat vir die 1985-All Blacks-toer gekies is, ingesluit en twaalf wedstryde in Suid-Afrika gespeel, waaronder vier wat as “toetswedstryde” bestempel is. Die Springbokke het die eerste, derde en vierde toetswedstryde gewen en die rebelle kon nie die droom om die Springbokke in Suid-Afrika te klop verwesenlik nie. Die Geel Bladsye het die toer met R2,5 miljoen geborg wat beskryf is as die grootste rugbyborgskap in Suid-Afrika tot op daardie stadium. Gerugte het die rondte gedoen dat die spelers betaal is, op ’n stadium toe rugby nog ’n streng amateursport was.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbymuseum.co.nz/asp/container_pages/normal_menu/rmArticle.asp?IDID=154 |title=The 1986 Cavaliers Tour |publisher=New Zealand Rugby Museum |accessdate=26 Augustus 2007}} {{dooie skakel}}</ref> Die hoofinpak van die Kavalierstoer in Nieu-Seeland was ontwrigting van die All Blacks se voorbereiding op die eerste [[rugbywêreldbeker]]toernooi in [[Rugbywêreldbeker 1987|1987]]. Die rebelle is baie lig gestraf en slegs vir twee toetswedstryde geskors. Lede van die Kavaliers het maklik gemeng met hul tydelike plaasvervangers, die sogenaamde ‘Baby Blacks’. Die Kavaliers se beproewing op die Suid-Afrikaanse Hoëveld het waarskynlik bygedra tot die All Blacks se oorwinning tydens die eerste wêreldbeker. Meer as die helfte van die span wat Frankryk in die 1987-eindstryd geklop het, was voormalige Kavaliers.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/media/photo/cavaliers-rugby-tour-1985 |title=Cavaliers rugby tour, 1986 |work=New Zealand History |publisher=Ministerie van Kultuur en Erfenis |date=12 Junie 2014 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Eers in 1992, ná die apartheidsera, het weer toetswedstryde tussen Nieu-Seeland en Suid-Afrika gereël. Die Springbokke kon nie aan die eerste rugbywêreldbekertoernooi in 1987 deelneem nie, maar ook nie aan die tweede [[Rugbywêreldbeker 1991|Rugbywêreldbekertoernooi in 1991]] nie. In 1989 het ’n Wêreld XV met die toestemming van die Internasionale Rugbyvoetbalraad ’n kitstoer na Suid-Afrika onderneem. Al die belangrike rugbylande, behalwe vir Nieu-Seeland, het spelers aan die span verskaf met tien Walliesers, agt Franse, ses Australiërs, vier Engelse, een Skot en ’n Ier. Dit was weereens ’n privaat georganiseerde toer om die apartheidsboikot te omseil.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/491 |title=1989 World XV tour to South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> === “Reënboognasie” en eerste wêreldbekertitel === Op 2 Februarie 1990 het Suid-Afrika se nuwe staatspresident, [[Frederik Willem de Klerk|FW de Klerk]], dramatiese aankondigings gemaak wat gelei het tot die ontbanning van die [[African National Congress|ANC]], die vrylating van [[Nelson Mandela]] en uiteindelik tot die opheffing van [[Apartheid]] en die eerste [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1994|demokratiese verkiesing vir alle Suid-Afrikaners in 1994]]. Dié politieke veranderinge het spoedig tot Suid-Afrika se terugkeer na internasionale sportdeelname gelei. In Maart 1992 het die “blanke” Suid-Afrikaanse Rugbyraad en die multietniese Suid-Afrikaanse Rugbyunie saamgesluit om die Suid-Afrikaanse Rugbyvoetbalunie te vorm, wat sedert 2005 die naam Suid-Afrikaanse Rugbyunie (SARU) dra. In Julie dieselfde jaar het die Suid-Afrikaanse beheerliggaam aangesluit by die Konfederasie van Afrikarugby (Engels: ''Confederation of African Rugby''; Frans: ''Confédération Africaine de Rugby''; nou [[Rugby Afrika]], RA) en is sedertdien verreweg die vasteland se belangrikste beheerliggaam.<ref name="rugbyafrique" /> Tot in die 1990’s het die Springbokke ’n positiewe wenrekord teen alle teenstanders gehad. Ná Suid-Afrika se hertoetrede tot internasionale rugby in 1992 het die span aanvanklik gesukkel om hulle vorige hoë standaarde te handhaaf. In hul eerste wedstryd ná hertoelating, later “terugkeertoets” genoem, het die Springbokke op 15 Augustus 1992 met 24–27 teen die All Blacks op Ellispark verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/548 |title=1992 New Zealand tour to Australia and South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> As gevolg van die [[Boipatong-slagting]] twee maande tevore was die situasie gespanne. Die ANC het voor die afskop van die wedstryd ’n minuut van stilte geëis en daarop aangedring dat die [[Vlag van Suid-Afrika (1928–1994)|vlag van Suid-Afrika]] (“Oranje, Blanje, Blou”) nie gehys word nie en die volkslied, ''[[Die Stem van Suid-Afrika]]'' nie gespeel word nie. Nie een van die vereistes is nagekom nie, waarvolgens die ANC gedreig het om die sportboikot weer in te stel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.washingtonpost.com/archive/politics/1992/08/18/anc-threatens-call-for-renewal-of-rugby-boycott/147de71d-bbe8-42e8-9d5f-28f403c485d3/ |title=ANC Threatens Call for Renewal of Rugby Boycott |publisher=[[The Washington Post]] |author=William Claiborne |date=18 Augustus 1992 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die latere Minister van Sport en Ontspanning, [[Steve Tshwete]], het egter ten gunste van ’n tweede kans vir die ondersteuners gepleit en voorgestel om slegs ’n waarskuwing uit te reik.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.washingtonpost.com/archive/politics/1992/08/20/anc-drops-its-objections-to-s-african-rugby-game/232685e0-6198-4d25-be99-f3bf5ea2984b/ |title=ANC Drops Its Objections To S. African Rugby Game |publisher=[[The Washington Post]] |author=William Claiborne |date=20 Augustus 1992 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Hulle het ook teen die Wallabies in Kaapstad met 3–26 verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/551 |title=1992 Australia tour to South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Later dieselfde jaar het die Springbokke vir die eerste keer weer na die buiteland getoer en in [[Lyon]] met 20–15 teen Frankryk gewen, maar hulle het die tweede toets in [[Parys]] met 16–29 verloor en is ook deur Engeland op [[Twickenham-stadion|Twickenham]] met 33–16 verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/553 |title=1992 South Africa tour to France and England 1993 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In 1993 het die Franse span vir die eerste keer in 13 jaar weer ’n toer na Suid-Afrika onderneem; hulle het die toetsreeks ná ’n oorwinning en ’n gelykop beklink.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/566 |title=1993 France tour to South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die Springbokke het tydens hul toer na Australië in dieselfde jaar twee toetswedstryde verloor en een gewen.<ref>{{fr}} {{cite book |author=Henri Garcia |title=La fabuleuse histoire du rugby |publisher=Éditions de La Martinière |location=Parys |year=2011 |isbn=978-2-7324-4528-1 |pages=830–840}}</ref> Die Springbokke se 1993-toer na Suid-Amerika het, in teenstelling met die eerste toer 13 jaar gelede, sonder enige kontroversie verloop; tydens dié toer het die Springbokke in die eerste twee amptelike toetswedstryde teen die Poemas te staan gekom en albei gewen.<ref>{{es}} {{cite web |url=https://uar.com.ar/wp-content/uploads/1993.pdf |title=Memoria y Balance 1993 |publisher=[[Argentynse Rugbyunie]] |date=15 November 1993 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Eweneens ná ’n onderbreking van 13 jaar het die Springbokke tussen Junie en Augustus 1994 hul eerste toer na Nieu-Seeland onderneem. Hulle het tien van hul elf wedstryde teen provinsiale spanne gewen, terwyl hulle in die drie toetswedstryde teen die All Blacks twee keer (in [[Dunedin]] en [[Wellington, Nieu-Seeland|Wellington]]) verslaan is en in die derde toetswedstryd in [[Auckland]] gelykop gespeel het. Dit was hul ergste toetsreeks in Nieu-Seeland in dié tyd.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugby-talk.com/2014/01/history-the-1994-springbok-tour-to-new-zealand/ |title=History: The 1994 Springbok tour to New Zealand |publisher=rugby-talk.com |date=9 Januarie 2014 |accessdate=8 Mei 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250508155954/https://www.rugby-talk.com/2014/01/history-the-1994-springbok-tour-to-new-zealand/ |archive-date=8 Mei 2025 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 1994 het die Nasionale Sportraad op aansoek van die intussen regerende ANC voorgestel om die Springbokke in ''Proteas'' (na die [[Protea]], die Suid-Afrikaanse nasionale blom) te hernoem – soos reeds met die [[Proteas|nasionale krieketspan]] gedoen is. Die Springbokkenteken sou oorspronklik ook deur dié nasionale blom vervang word om met die dubbelsinnige geskiedenis weg te doen. Dié stappe is ná die nuutverkose president [[Nelson Mandela]] se ingryping nie geneem nie en beide die spannaam en kenteken het onveranderd gebly. Hy het die Sportraad se lede daarvan oortuig om die deur die apartheid ontstelde simbole met ’n nuwe betekenis te voorsien, wat met die nuwe Suid-Afrika se waardes van ’n verenigde land ooreenstem. Aartsbiskop [[Desmond Tutu]], wat die term “reënboognasie” bedink het, het met hierdie voorstel saamgestem. Om enige onrus onder spelers en ondersteuners net voor die [[Rugbywêreldbeker 1995]] in Suid-Afrika te vermy, het die Sportraad toe besluit om die simbole tydelik te behou (in Maart 1996 het die Sportraad die simbole uiteindelik goedgekeur).<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sarugbymag.co.za/how-mandela-saved-the-springbok/ |title=How Mandela saved the Springbok |publisher=SARrugbymag |date=6 Desember 2013 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die naderende rugbywêreldbekertoernooi was die eerste groot sporttoernooi in Suid-Afrika ná die einde van die apartheidsera. In aanloop tot die toernooi is die Springbokke ná aanhoudende oorreding deur Nelson Mandela deur beide blankes en swartes ondersteun en hulle het groot ondersteuning in die hele bevolking geniet. Alhoewel die span multietnies opgetree het, was [[Chester Williams]] die enigste nieblanke speler.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/portal/main.jhtml?view=DETAILS&grid=&xml=/portal/2007/10/19/ftmandela119.xml |title=How Nelson Mandela won the rugby World Cup |publisher=The Daily Telegraph |author=John Carlin |date=19 Oktober 2007 |accessdate=19 April 2009 |archive-url=https://swap.stanford.edu/20090419211812/http://www.telegraph.co.uk/portal/ |archive-date=19 April 2009 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Voor die afskop van die rugbywêreldbekertoernooi was die Springbokke in die negende plek van die wêreldranglys en nie een van die gunstelinge om die toernooi te wen nie. Tydens die groepfase het hulle Australië, [[Roemeense nasionale rugbyspan|Roemenië]] en [[Kanadese nasionale rugbyspan|Kanada]] verslaan. In die kwarteindstryd het hulle [[Samoaanse nasionale rugbyspan|Wes-Samoa]] verslaan en in die naelskraapse halfeindstryd Frankryk. In die eindstryd op [[Ellispark]] het die Springbokke teen die Nieu-Seelandse All Blacks, die eerste span op die wêreldranglys, te staan gekom. Die Springbokke het teen die skynbaar verswakte mededingers met 15–12 in [[ekstra tyd]] gewen, nadat [[Joel Stransky]] die beslissende skepskop aangeteken het, en sodoende tydens hul eerste deelname die rugbywêreldbekertoernooi gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/1995/overview |title=Rugby World Cup 1995: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die All Blacks is skynbaar deur ’n onheilspellende voedselvergiftiging van die vorige dag geteister. Sedertdien doen samesweringsteorië die rondte, waarvolgens Suid-Afrikaanse rugbyamptenare of ’n kelnerin genaamd “Suzie” ’n stof in die All Blacks se ete sou gemeng het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/observer/osm/story/0,,1251765,00.html |title=OSM's sporting plaque |publisher=[[The Guardian]] |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.independent.co.uk/news/rugby-players-food-may-have-been-spiked-1353245.html |title=Rugby players' food may have been spiked |publisher=[[The Independent]] |date=20 November 1996 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyheaven.smh.com.au/articles/2003/08/11/1060588317125.html |title=Suzie never existed |publisher=[[The Sydney Morning Herald]] |accessdate=4 Desember 2003 |archive-url=https://web.archive.org/web/20031204033730/http://www.rugbyheaven.smh.com.au/articles/2003/08/11/1060588317125.html |archive-date=4 Desember 2003 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Tydens die toekenningsgeleentheid het ’n in ’n Springboktrui geklede Nelson Mandela die [[Webb Ellis-beker]] aan die kaptein [[Francois Pienaar]] oorhandig. Hierdie gebaar word as ’n belangrike stap vir die versoening tussen die Suid-Afrikaanse bevolkingsgroepe gesien en as een van die mees simboliese oomblikke in die sportgeskiedenis beskou.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.irishtimes.com/sport/rugby/international/rwc-1-nelson-mandela-hands-the-webb-ellis-cup-to-francois-pienaar-1.2348601 |title=RWC #1: Nelson Mandela hands the Webb Ellis Cup to Francois Pienaar |publisher=The Irish Times |author=Patrick Madden |date=18 September 2015 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die Suid-Afrikaanse beheerliggaamspresident Louis Luyt het op ’n omstrede wyse die na-wedstrydverrigtinge versuur, toe hy by die dinee verklaar het dat die Springbokke die vorige twee wêreldbekertoernooie ook sou gewen het as hulle daaraan kon deelgeneem het. Die dag ná die Wêreldbekeroorwinning het die [[Xhosa]]woord vir die Springbokke, ''Amabokoboko!'' as die opskrif van die [[Sowetan]] se sportafdeling verskyn.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.amabokoboko.com/amabokoboko-sport-7.html |title=About Amabokoboko |publisher=amabokoboko.com |accessdate=27 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200927105135/https://amabokoboko.com/amabokoboko-sport-7.html |archive-date=27 September 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Krisisse in 1995 tot 1997 sou egter later aantoon dat alles nog nie wel was met etniese aangeleenthede in Suid-Afrikaanse Rugby nie. === Begin van die professionele tydperk === [[Lêer:Bob Skinstad.jpg|duimnael|Bobby Skinstad wat in 1997 vir die Springbokke begin speel het <small>(foto 2007 teen Samoa)</small>]] [[Lêer:South Africa vs Georgia - WC 2003.jpg|duimnael|Die Springbokke teen Georgië tydens die [[Rugbywêreldbeker 2003]] – die Springbokke het met 46–19 gewen]] [[Lêer:Springbok-All Black lineout in tri nations 2006.jpg|duimnael|Victor Matfield wen die bal in ’n lynstaan teen die All Blacks in Wellington]] [[Lêer:Wallabies vs Springboks lineout.jpg|duimnael|’n Lynstaan tydens die Drienasie-wedstryd tussen die Wallabies en die Springbokke op 7 Julie 2007]] Om die toenemende oorskakeling van goeie spelers na finansieel-gevestigde [[rugby league]]-spanne teen te werk het die Internasionale Rugbyvoetbalraad in Augustus 1995 besluit om van rugby ’n professionele sport te maak. In dieselfde jaar het die beheerliggame van Suid-Afrika, Nieu-Seeland en Australië die konsortium SANZAR gestig om televisie-uitsaairegte vir twee nuwe kompetisies te verkoop, die internasionale kompetisie Super 12 (nou [[Superrugby]]) en die Drienasiesreeks van die nasionale spanne (nou [[Die Rugbykampioenskap]]).<ref>{{en}} {{cite book |author=Bob Howitt |title=SANZAR Saga: Ten Years of Super 12 and Tri-Nations Rugby |publisher=HarperCollins Publishers |location=New York |year=2005 |isbn=1-86950-566-2 |pages=7}}</ref> Aangesien die nuwe toernooie min plek vir maandelange oorsese toere gelaat het, het dié tradisie uit die amateurtydperk vinnig tot ’n einde gekom (behalwe vir die vierjaarlikse Leeustoere). Op die veld is die Springbokke swaar getref deur afrigter [[Kitch Christie]] se uittrede in 1996 nadat hy met [[leukemie]] gediagnoseer is. Die Springbokke het al 14 hul toetswedstryde gewen terwyl Christie die afrigter was. Suid-Afrika het daarna ’n insinking beleef en gesukkel in beide die provinsiale [[1996 Super 12-seisoen|Super 12]] en die [[1996-Drienasiesreeks|Drienasiesreeks]] met Nieu-Seeland en Australië.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/61?Stagione=1996 |title=1996 Super 12 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=1996 |title=1996 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens die laaste toer volgens die ou tradisie deur Suid-Afrika in 1996 het die All Blacks die toetsreeks met 2–1 beklink en wraak geneem vir die nederlaag tydens die rugbywêreldbekereindstryd.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rnz.co.nz/news/sport/395187/all-blacks-vs-springboks-the-memorable-moments |title=All Blacks vs Springboks: The memorable moments |publisher=Radio New Zealand |author=Matt Chatterton |date=25 Julie 2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In 1997 is die afrigter [[André Markgraaff]] verplig om te bedank, nadat hy ’n rassistiese opmerking oor die foon gemaak het wat openbaar gemaak is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.independent.co.uk/news/world/sa-rugby-coach-quits-over-racist-outburst-1279426.html |title=SA rugby coach quits over racist outburst |publisher=[[The Independent]] |date=19 Februarie 1997 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Sy opvolger [[Carel du Plessis]] het ook nie lank gehou nie, nadat die Springbokke tydens die Leeus se 1997-toer na Suid-Afrika en die [[1997-Drienasiesreeks]] swak presteer het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/1997-south-africa/ |title=1997 South Africa |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=1997 |title=1997 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Hy is deur [[Nick Mallett]] opgevolg, wat die Springbokke terug na sukses geneem het. In 1998 het Mallett en die nuwe kaptein [[Gary Teichmann]] ’n rekordwenlopie behaal met 17 opeenvolgende toetsoorwinnings wat die [[1998-Drienasiesreeks]] ingesluit het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://sarugbystats.co.za/south-africas-17-test-wins-in-a-row/ |title=South Africa's 17 test wins |publisher=sarugbystats.com |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Christie is dié jaar oorlede. Die Springbokke het die [[Rugbywêreldbeker 1999]] as verdedigende kampioen aangepak. Tydens die groepfase het hulle Skotland, [[Spaanse nasionale rugbyspan|Spanje]] en [[Uruguaanse nasionale rugbyspan|Uruguay]] verslaan en in die kwarteindstryd Engeland. In die halfeindstryd op Twickenham is hulle in ’n taai wedstryd deur die latere kampioen Australië verslaan. Die Springbokke het wel daarin geslaag om die derde plek te behaal deur die All Blacks met 22–18 op die [[Millennium-stadion]] in Cardiff te klop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/1999/overview |title=Rugby World Cup 1999: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Ná die teleurstellende [[2000-Drienasiesreeks]] het Mallett die beheerliggaam van gierigheid beskuldig, aangesien kaartjies teen baie hoë pryse verkoop is. Die beheerliggaam het met die beskuldiging gereageer, dat Mallett die sport diskrediteer het. Net voor die begin van die eerste dissiplinêre verhoor het hy bedank.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/rugbyunion/international/england/9159141/Former-South-Africa-and-Italy-coach-Nick-Mallett-brings-formidable-pedigree-to-the-fight-for-the-England-job.html |title=Former South Africa and Italy coach Nick Mallett brings formidable pedigree to the fight for the England job |publisher=[[The Daily Telegraph]] |author=Brendan Gallagher |date=22 September 2015 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Onder Mallett se opvolgers [[Harry Viljoen]] en [[Rudolf Straeuli]] was die Springbokke blykbaar op ’n laagtepunt. Op 23 November 2002 het die Springbokke hulle ergste nederlaag in dié tyd op Twickenham teen Engeland gely (met 3–53). Tydens die wedstryd het die al hoe moedeloser Suid-Afrikaanse span die Engelse spelers met fisiese aanvalle begin teiken. Beeldmateriaal van die wedstryd dui daarop dat die kaptein [[Corné Krige]] ’n voorbok in die optrede was.<ref name="krige">{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/international/2525929.stm |title=Krige in the spotlight |publisher=[[BBC]] |date=28 November 2002 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In die 2002/3-seisoen het die Springbokke ook met rekordtellings teen Frankryk, Skotland en die All Blacks verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2002/nov/25/rugbyunion.englandrugbyunionteam |title=England earn credit but Springboks only contempt |publisher=[[The Guardian]] |author=Robert Kitson |date=25 November 2002 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die aanloop tot die Springbokke se [[Rugbywêreldbeker 2003]]-veldtog het heelwat opskudding veroorsaak. Gedurende die oefenkamp voor die kompetisie was daar ’n wydgepubliseerde onderonsie tussen die wit speler Geo Cronjé en die bruin speler Quinton Davids. Albei is uit die span weggelaat en Cronjé is voor ’n tribunaal gehaal om op aantygings dat sy aksies rasgemotiveer was te antwoord. Cronjé is uiteindelik kwytgeskeld.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2003/aug/29/rugbyunion1 |title=Springboks kick out Cronje for racism |publisher=[[The Guardian]] |author=Andy Colquhoun |date=29 Augustus 2003 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In September het die Springbokke op ’n militêre-styl ''boot camp'' genaamd “Kamp Staaldraad” in die bos naby [[Thabazimbi]] byeengekom. Toe twee maande later besonderhede en videomateriaal van Kamp Staaldraad uitgelek is, het die Suid-Afrikaanse rugbyondersteuners met misnoeë gereageer, aangesien die spelers in die kamp onmenslik behandel is en vernederende teisteringe moes ondergaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://edition.cnn.com/2003/SPORT/11/16/safrica.rugby.tactics/index.html |title=Springbok rugby secrets laid bare |publisher=[[CNN]] |date=17 November 2003 |accessdate=7 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240907111336/https://edition.cnn.com/2003/SPORT/11/16/safrica.rugby.tactics/index.html |archive-date=7 September 2024 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die uiteindelike toernooi het teleurstellend verloop: Hulle het tydens die groepfase maklik teen Uruguay en [[Georgiese nasionale rugbyspan|Georgië]] gewen, maar Argentinië is met slegs een punt geklop en in die laaste groepwedstryd is hulle deur die latere kampioen Engeland verneder. In die kwarteindstryd is hulle deur die All Blacks uitgeskakel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2003/overview |title=Rugby World Cup 2003: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Na die wêreldbekerdebakel was die Bokafrigter [[Rudolf Straeuli]] in die spervuur, nie net as gevolg van die span se powere prestasie nie maar ook as gevolg van sy rol in die organisering van Kamp Staaldraad. Hy het bedank en in Februarie 2004 is Jake White as die nuwe afrigter aangewys. White het tevore die o/21-Springbokspan afgerig wat die eerste o/21-Rugbywêreldbeker in 2002 gewen het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.abc.net.au/news/2004-02-14/new-springbok-coach-white-out-to-avoid-errors-of/136398 |title=New Springbok coach White out to avoid errors of the past |publisher=Australian Broadcasting Corporation |date=14 Februarie 2004 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die Bokke het hierna voortgegaan om aan die rugbywêreld te bewys dat hulle gereed was om na hulle voormalige glorie terug te keer. Hulle het in ’n tweetoetsreeks Ierland weggevee en Wallis in die span se besoek aan die Suidelik Halfrond in Junie 2004 verslaan, waarop ’n oorwinning oor die [[Pasifiese Eilanders]] gevolg het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/779 |title=2004 Ireland tour to South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/777 |title=2004 Wales tour to Argentina and South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/781 |title=2004 Pacific Islanders tour to Australasia and South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die [[2004-Drienasiesreeks]] het met die nouste eindresultaat in dié tyd geëindig: Al drie spanne het twee oorwinnings en nederlae elk aangeteken, maar as gevolg van ’n beter puntestand het die Springbokke hul tweede titel na 1998 ingepalm.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2004 |title=2004 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In November 2004 het die Springbokke vertrek op ’n ambisieuse Grand Slam-toerpoging. Hulle is egter beslissend deur Engeland verslaan en het op omstrede wyse teen Ierland verloor. Die span het egter wel daarin geslaag om in ’n harde stryd teen Wallis te wen en het met Skotland maklik afgereken.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/786 |title=2004 South Africa tour to UK, Ireland and Argentina |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Hoewel die toer nie voldoen het aan die verwagtinge wat geskep is nie, het dit bewys dat die Springbokke die insinking van die afgelope jare te bowe gekom het. Die Springbokke se herstel is beloon met ’n reeks IRR-toekennings. Die Bokke is aangewys as die IRR se “span van die jaar”, Jake White as “afrigter van die jaar” en die jong [[losvoorspeler]] [[Schalk Burger]] as “speler van die jaar”.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rte.ie/sport/rugby/2004/1129/187854-burger/ |title=Burger scoops top player accolade |publisher=RTÉ |date=29 November 2004 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Op 11 Junie 2005 het die Springbokke hulle hoogste oorwinning in dié tyd oor Uruguay aangeteken: ’n 134–3 in [[Oos-Londen]]. Die Zimbabwies-gebore [[Tonderai Chavhanga]] het ses drieë in dié wedstryd gedruk om [[Stefan Terblanche]] se vorige rekord van vyf te verbeter.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.abc.net.au/news/2005-06-12/springboks-smash-records-with-uruguay-rout/1591678 |title=Springboks smash records with Uruguay rout |publisher=ABC |date=12 Junie 2005 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die span het tweede geëindig in die [[2005-Drienasiesreeks]] nadat hulle deur die All Blacks geklop is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2005 |title=2005 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die jaar het geëindig met oorwinnings oor Argentinië en Wallis en ’n nederlaag teen Frankryk in Parys.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/809 |title=2005 South Africa tour to Argentina and Europe |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Met verskeie nuwe spelers het die 2006-Springbokke weggespring met twee oorwinnings oor Skotland in Suid-Afrika voordat hulle teen Frankryk verloor het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/827 |title=2006 Scotland tour to South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/831 |title=2006 France tour to Romania and South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens ’n swak begin van die [[2006-Drienasiesreeks]] het die Springbokke met 0–49 teen die Wallabies verloor. Die Springbokke het beter vertonings gelewer in die volgende twee wedstryde en naelskraap in die laaste minute van die tweede toets teen Australië verloor. Suid-Afrikaanse ondersteuners se oproep vir ’n meer ''expansive'' rugbystyl is deur White beantwoord met die samestelling van ’n meer uitdagende span. Die span het Suid-Afrika se verloorlopie van vyf wedstryde beëindig deur die All Blacks met 21–20 op die [[Royal Bafokeng-stadion]] te klop in die eerste toetswedstryd wat op dié landelike stadion naby [[Rustenburg]] gespeel is. In Julie 2006 het die Springbokafrigter Jake White die pers meegedeel dat hy nie toegelaat is om sommige wit spelers te kies nie “as gevolg van transformasie” – ’n verwysing na die ANC-regering se beleid wat daarop gemik is om historiese raswanbalanse in nasionale sport teen te werk.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/sport/news/article.cfm?c_id=4&objectid=10394794 |title=Chili cure for Springbok ills |publisher=[[The New Zealand Herald]] |author=Paul Lewis |date=5 Augustus 2006 |accessdate=19 Junie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200619044211/https://www.nzherald.co.nz/sport/news/article.cfm?c_id=4&objectid=10394794 |archive-date=19 Junie 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die hoogtepunt van Suid-Afrika se Europatoer was ’n 25–14 oorwinning oor Engeland op Twickenham, ná nederlae teen Ierland en Engeland die vorige week.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/837 |title=2006 South Africa tour to England and Ireland |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> ’n Suid-Afrika XV het ook teen ’n Wêreld XV gewen tydens die toer by die Walkersstadion in [[Leicester]]. === Tweede wêreldbekertitel en daarna === [[Lêer:Percy Montgomery against Samoa.jpg|duimnael|Springbokheelagter [[Percy Montgomery]] vleg sy pad oop na die doellyn tydens die toets teen Samoa op Saterdag, 9 Junie 2007 op [[Ellispark-stadion|Ellispark]] in [[Johannesburg]]. Montgomery het dié drie in die drie-en-sestigste minuut gedruk om sy 700ste punt in toetsrugby aan te teken. Die Springbokke het Samoa met 35–8 geklop.]] [[Lêer:09-09-07 058.jpg|duimnael|Die Springbokke voor hul [[Rugbywêreldbeker 2007]]-wedstryd teen Samoa]] [[Lêer:Springbok parade.jpg|duimnael|[[Bryan Habana]] wys die [[Webb Ellis-beker]] in 2007]] [[Lêer:South Africa vs Fiji 2011 RWC (2).jpg|duimnael|Die Springbokke teen Fidji tydens die [[Rugbywêreldbeker 2011]]]] [[Lêer:South Africa vs USA 2015 RWC (8).jpg|duimnael|Suid-Afrika teen die VSA tydens die [[Rugbywêreldbeker 2015]]]] Die Springbokke se voorbereiding op die [[Rugbywêreldbeker 2007]] in Frankryk is afgeskop met twee toetsoorwinnings oor ’n besoekende Engelse span; met 58–10 op 26 Mei in [[Bloemfontein]] en met 55–22 op 2 Junie in [[Pretoria]]. Die Engelse span was egter nie ’n volstoomspan nie met 35 Engelse spelers wat as gevolg van klubverpligtinge en beserings vir die toer nie beskikbaar was nie, maar ook weens siektes en beserings terwyl hulle in Suid-Afrika was.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/6711699.stm |title=Wilkinson leads battered England |publisher=[[British Broadcasting Corporation|BBC]] |date=1 Junie 2007 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die oorwinning oor Engeland is opgevolg deur ’n 35–8-oorwinning op 9 Junie oor [[Samoaanse nasionale rugbyspan|Samoa]] teen wie Suid-Afrika later in groep A in die wêreldbeker sou kragte meet. Tydens die [[2007-Drienasiesreeks]] het Suid-Afrika Australië op Nuweland op 16 Junie met 22–19 geklop en op 23 Junie in [[Durban]] met 21–26 teen die All Blacks verloor in die tuisbeen van Suid-Afrika se veldtog. Ná vyf toetswedstryde in minder as ’n maand is daar te midde van groot omstredenheid besluit om 20 van Suid-Afrika se topspelers te laat rus tydens die wegbeen van die Drienasiesreeks in Nieu-Seeland en Australië. Die sogenaamde “tweede span” verras egter deur ’n goeie vertoning te lewer en op 7 Julie met slegs 17–25 teen Australië te verloor. Die All Blacks moes hard werk vir hul 33–6-oorwinning in [[Christchurch]] op 14 Julie waarin dit Nieu-Seeland 69 minute geneem het voordat hulle teen die Springbokke ’n drie gedruk het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nytimes.com/2007/07/15/sports/15iht-rugby.1.6661413.html |title=Rugby Union: A halting victory adds more tarnish to All Blacks's aura |publisher=[[The New York Times]] |date=15 Julie 2007 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die Springbokke se plaaslike voorbereidings is afgesluit met ’n vriendskaplike wedstryd teen [[Namibiese nasionale rugbyspan|Namibië]] op Nuweland wat hulle met 105–13 gewen het. Tydens Suid-Afrika se eerste wedstryd in Europa in 2007 het die Bokke nie juis oortuig met ’n 18–3-oorwinning oor die [[Ierland|Ierse]] klubspan Connacht in [[Galway]] nie.<ref>{{af}} {{cite web |url=http://www.dieburger.com/Stories/Sport/15.0.2978835574.aspx |title=Rugby-piekniek verby |publisher=Die Burger |accessdate=28 September 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928121805/http://www.dieburger.com/Stories/Sport/15.0.2978835574.aspx |archive-date=28 September 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Op 25 Augustus 2007 het die Springbokke egter beter vertoon in ’n oortuigende 27–3-oorwinning oor Skotland op Murrayfield.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/947 |title=2007 South Africa tour to UK and Ireland |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Voor die afskop van die Rugbywêreldbeker 2007 in Frankryk is die uitgeruste Springbokke as een van die gunstelinge beskou om die toernooi te wen. Hulle het hul groepwedstryde teen Samoa, Engeland en die VSA maklik gewen, maar teen Tonga het hulle ’n nederlaag net naelskraap vermy. Ná oorwinnings oor Fidji met 37–20 in die kwarteindstryd en oor Argentinië met 37–13 in die halfeindstryd het die Springbokke teen Engeland te staan gekom. In die eindstryd klop Suid-Afrika Engeland met 15–6 om die Webb Ellis-beker vir ’n tweede keer omhoog te hou.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2007/overview |title=Rugby World Cup 2007: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die telling, waarin geen drieë gedruk is nie, is behaal met vier strafskoppe deur [[Percy Montgomery]] en een deur [[François Steyn]], teenoor die twee deur Engeland se [[Jonny Wilkinson]]. Vervolgens het Suid-Afrika vir die eerste keer die eerste plek op die wêreldranglys behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/7052822.stm |title=World Cup final 2007 |publisher=[[BBC]] |author=James Standley |date=20 Oktober 2007 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Ná die Springbokke se triomf tydens die Rugbywêreldbeker 2007 is hulle as die IRR se “span van die jaar”, Jake White as “afrigter van die jaar” en die vleuel [[Bryan Habana]] as “speler van die jaar” aangewys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/tournaments/awards/past-winners/2007 |title=IRB Awards 2007 |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=2007 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Daarna het hulle Laureus se toekenning as “span van die jaar” gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.laureus.com/world-sports-awards/2008/laureus-world-team-of-the-year/south-africa-rugby-union-team |title=South Africa Rugby Union Team |publisher=Laureus Wêreldsporttoekennings |date=2008 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Ná die bedanking van White is [[Peter de Villiers]] in Januarie 2008 as die eerste nieblanke afrigter aangestel. Hy het tien gekleurde spelers vir sy eerste span benoem, wat die jaar met twee oorwinnings oor Wallis en een oorwinning oor Italië afgeskop het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/953 |title=2008 Wales tour to South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/955 |title=2008 Italy tour to South Africa and Argentina |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens die [[2008-Drienasiesreeks]] het die Springbokke ’n reeks van vyf tuisoorwinnings deur die All Blacks beëindig, nadat Suid-Afrika Nieu-Seeland met 30–28 in [[Dunedin]] verslaan het; dit was ook die Springbokke se eerste oorwinning oor hul mededinger sedert 1998. Daarbenewens is [[Carisbrook]] as ’n soort vestiging van die All Blacks beskou, aangesien die Springbokke gedurende sewe pogings sedert 1921 nie daarin geslaag het om op dié stadion ’n oorwinning te behaal nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.news24.com/Sport/Top-10-Bok-highs-under-Div-20101125 |title=Top 10 Bok highs under Div |publisher=[[Nuus24]] |date=25 November 2010 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Gedurende dieselfde toernooi het die Springbokke die hoogste oorwinning in dié tyd oor die Wallabies aangeteken, nadat Suid-Afrika hulle met 53–8 verslaan het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theroar.com.au/2008/08/31/springboks-inflict-wallabies-worst-test-loss-ever/ |title=Springboks inflict Wallabies' worst Test loss ever |publisher=The Roar |author=David Beniuk |date=30 Augustus 2008 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Nadat die Springbokke in die vier oorblywende wedstryde verslaan is, het hulle nogtans in die laaste plek van die toernooi geëindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2008 |title=2008 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Daarna het hulle egter Wallis (met 20–15), Skotland (met 14–10) en Engeland (met 42–6) tydens die 2008-eindjaarrugbytoetsreeks verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/960 |title=2008 South Africa tour to British Isles |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die 2009-seisoen was meer suksesvol. Die Britse en Ierse Leeus het een van hul intussen skaars toere na Suid-Afrika onderneem. Die Springbokke het twee van die drie toetswedstryde gewen en sodoende die toetsreeks met 2–1 beklink.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/8133265.stm |title=South Africa 9-28 Lions |publisher=[[BBC]] |date=4 Julie 2009 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die Springbokke het ook die [[2009-Drienasiesreeks]] op ’n oortuigende manier ingepalm, nadat hulle vyf van die ses wedstryde gewen het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2009 |title=2009 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Hulle het egter hul 2009-eindjaarrugbytoetsreeks verloor nadat die Springbokke deur beide Frankryk en Ierland geklop is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/982 |title=2009 South Africa tour to Europe |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Suid-Afrika was vervolgens sy top-posisie op die IRR-ranglys kwyt. Nogtans is die Springbokke deur die IRR as die “span van die jaar” aangewys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/tournaments/awards/past-winners/2009 |title=IRB Awards 2009 |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=2009 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die Springbokke se Junie 2010-toetsveldtog het ’n oorwinning oor Frankryk ingesluit, hul eerste oorwinning oor die Franse sedert 2005.<ref name="supersport1">{{en}} {{cite web |url=http://www.supersport.com/rugby/springboks/news/100612/Aplons_brace_buries_hapless_French |title=Aplon's brace buries hapless French |publisher=Supersport |date=12 Junie 2010 |accessdate=24 Maart 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190324000711/https://www.supersport.com/rugby/springboks/news/100612/Aplons_brace_buries_hapless_French |archive-date=24 Maart 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Tydens die [[2010-Drienasiesreeks]] het die Springbokke egter sleg gevaar, slegs een oorwinning aangeteken en in die derde plek op die wêreldranglys geëindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.supersport.com/rugby/springboks/news/100710/Boks_bullied_into_defeat |title=Boks bullied into defeat |publisher=[[SuperSport]] |accessdate=24 Maart 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190324000700/https://www.supersport.com/rugby/springboks/news/100710/Boks_bullied_into_defeat |archive-date=24 Maart 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Op 6 November 2010 het die Springbokke die eer gehad om die eerste besoekende span in die nuwe [[Aviva-stadion]] in [[Dublin]] te wees.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/irish/8296992.stm |title=SA to play in Aviva rugby opener |publisher=[[BBC]] |date=8 Oktober 2009 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die Springbokke het tydens die 2010-eindjaarrugbytoetsreeks gepoog om ná vyf dekades hul eerste Grand Slam te behaal. Hulle het wél daarin geslaag om Ierland, Wallis en Engeland te verslaan, maar hulle is op ’n verrassende manier deur Skotland geklop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.news24.com/Sport/Boks-trail-at-Murrayfield-20101120 |title=Boks' Grand Slam hopes end |publisher=[[Nuus24]] |date=20 November 2010 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens die [[2011-Drienasiesreeks]] het Peter de Villiers in voorbereiding op die komende [[Rugbywêreldbeker 2011]] in Nieu-Seeland van sy spelers laat rus (waarvolgens hulle laaste geëindig het).<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2011 |title=2011 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In teenstelling met die 2007-toernooi het hierdie taktiek dié keer egter misluk. Die Springbokke het hul groepwedstryde teen Wallis, Fidji, Namibië en Samoa gewen, maar hulle is met 9–11 in die naelskraapse kwarteindstryd deur die Wallabies uitgeskakel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2011/overview |title=Rugby World Cup 2011: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die Springbokke het onder hul nuwe afrigter [[Heyneke Meyer]] die 2012-seisoen met twee oorwinnings en een gelykop teen Engeland afgeskop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/1029 |title=2012 England tour to South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Ná die aansluiting van Argentinië by die Drienasiesreeks het dié toernooi [[die Rugbykampioenskap]] geword. Tydens die eerste [[2012-Rugbykampioenskapreeks|Rugbykampioenskapreeks]] het die Springbokke slegs twee oorwinnings aangeteken en teen die nuweling uit Argentinië slegs gelykop gespeel.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2012 |title=2012 The Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens die [[2012 eindjaarrugbytoetsreeks]] het die Springbokke drie naelskraapse oorwinnings oor Ierland, Skotland en Wallis aangeteken.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/1038 |title=2012 South Africa tour to UK and Ireland |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Dié wenreeks is in Junie 2013 met oorwinnings oor Italië, Skotland en Samoa voortgesit.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/130?Stagione=2013 |title=2013 Castle Beer Series |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens die [[2013-Rugbykampioenskapreeks]] was die Springbokke op die punt om dié toernooi te wen, maar hulle is in die beslissende laaste tuiswedstryd deur die All Blacks geklop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2013 |title=2013 The Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Daarteenoor was die [[2013 eindjaarrugbytoetsreeks]] meer suksesvol, nadat die Springbokke drie oorwinnings aangeteken het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/1058 |title=2013 South Africa tour to British Isles and France |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Ná oorwinnings oor Wallis en Skotland tydens die Junie 2014-toetswedstryde het die Springbokke blykbaar hul pad na sukses voortgesit, maar hulle is tydens die [[2014-Rugbykampioenskapreeks]] deur Australië en Nieu-Seeland verslaan, waardeur hulle die toernooi-oorwinning ten spyte van vier oorwinnings misgeloop het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/1074 |title=2014 Wales tour to South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/1073 |title=2014 Scotland tour to America and South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2014 |title=2014 The Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Hulle het dié jaar met nederlae teen Ierland en Wallis afgesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/1083 |title=2014 South Africa tour to UK, Ireland and Italy |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Daarna het die vleuel [[Schalk Burger]] Laureus se toekenning as “terugkoms van die jaar” gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.laureus.com/world-sports-awards/2015 |title=Laureus World Sports Awards 2015 winners & nominees |publisher=Laureus Wêreldsporttoekennings |date=2015 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In voorbereiding op die daaropvolgende [[Rugbywêreldbeker 2015]] in Engeland is die [[2015-Rugbykampioenskapreeks]] in ’n verkorte formaat beslis. Suid-Afrika het al drie sy wedstryde verloor en in die laaste plek geëindig. Gedurende die laaste wedstryd van die toernooi het die Springbokke ’n geskiedkundige nederlaag gely: Suid-Afrika is in Durban deur Argentinië met 25–37 verslaan; dit was die Poemas se eerste oorwinning oor die Springbokke ooit.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/story/270873.html |title=Argentina shock Springboks for historic victory in Durban |publisher=ESPNscrum |date=8 Augustus 2015 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Vyf weke later het die Springbokke hierdie nederlaag blykbaar nog nie oorgekom nie, toe hulle in hul eerste groepwedstryd vir die eerste keer teen [[Japannese nasionale rugbyspan|Japan]] te staan gekom het. Die buiteperde, wat voor die afskop van die wedstryd heeltemal laer geag is, het in [[Brighton]] een van die grootste verrassings in die rugbygeskiedenis behaal, nadat hulle die Springbokke met 34–32 verslaan het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/34269878 |title=Rugby World Cup 2015: South Africa 32–34 Japan |publisher=[[BBC]] |date=19 September 2015 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{de}} {{cite web |url=https://www.spiegel.de/sport/sonst/rugby-wm-japan-schafft-sensation-gegen-suedafrika-a-1053809.html |title=Japan bejubelt Sensation |publisher=Der Spiegel |date=19 September 2015 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Ná oorwinnings oor Samoa, Skotland en die VSA het die Springbokke nogtans die eerste plek in Groep B behaal. Nadat hulle tydens die kwarteindstryd Wallis met 23–19 verslaan het, is hulle in die naelskraapse halfeindstryd deur die latere kampioen Nieu-Seeland met 20–18 uitgeskakel. Tydens die klein finale om die derde plek het die Springbokke aan die Poemas wraak geneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2015/overview |title=Rugby World Cup 2015: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> === Vanaf laagtepunt tot die vierde wêreldbekertitel === [[Lêer:Bokke Webb Ellis-beker toer JHB 20191107 145608.jpg|duimnael|Die Springbokke tydens hul toer deur Suid-Afrika in Johannesburg nadat hulle die [[Rugbywêreldbeker 2019]] in Japan gewen het]] [[Lêer:Adelaide Oval hosts Wallabies and Springboks Rugby Union 27 August 2022.jpg|duimnael|Australië teen Suid-Afrika tydens die [[2022-Rugbykampioenskapreeks]] in Adelaide]] [[Allister Coetzee]] het in 2016 by Heyneke Meyer as afrigter van die Springbokke oorgeneem. In Junie 2016 het die Springbokke die Iere vir drie toetswedstryde gehuisves (twee oorwinnings en een nederlaag).<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/1111 |title=2016 Ireland tour to South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die daaropvolgende [[2016-Rugbykampioenskapreeks]] het die Springbokke ná twee oorwinnings in ses wedstryde in die derde plek afgesluit. Tydens dié toernooi moes hulle hul eerste wegnederlaag teen Argentinië in [[Salta]] met 24–26<ref>{{en}} {{cite web |url=https://super.rugby/therugbychampionship/news/argentina-edge-out-south-africa-in-salta/ |title=Argentina edge out South Africa in Salta |publisher=[[Superrugby]] |date=28 Augustus 2016 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> en hul ergste tuisnederlaag teen die All Blacks in Durban met 15–57 verduur.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://super.rugby/therugbychampionship/news/all-blacks-cruise-to-perfect-trc-clean-sweep/ |title=All Blacks Cruise to Perfect TRC Clean Sweep |publisher=[[Superrugby]] |date=8 Oktober 2016 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In die drie toetswedstryde aan die einde van die jaar is die Springbokke ook verslaan. Onder andere is hulle op 19 November vir die eerste keer ooit deur Italië verslaan, nadat hulle naelskraap in [[Florence]] met 18–20 verloor het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2016/nov/19/italy-beat-south-africa-first-time |title=Italy celebrate famous first win over sorry South Africa |publisher=[[The Guardian]] |date=9 November 2016 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Ondanks sy swak wenrekord het die beheerliggaam agter Coetzee geskaar. Die vertroue in hom is aanvanklik vergoed, toe die Springbokke in Junie 2017 drie agtereenvolgende oorwinnings oor Frankryk en aan die begin van die [[2017-Rugbykampioenskapreeks]] twee oorwinnings oor Argentinië aangeteken het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/1137 |title=2017 France tour to South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2017 |title=2017 The Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Gedurende die verdere toernooi het hulle egter nie meer oortuig nie: Hulle is op 16 September in [[North Shore City]] deur die All Blacks met 57–0 verslaan, die swakste telling vir die Springbokke in dié tyd.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2017/sep/16/new-zealand-south-africa-rugby-championship-all-blacks-irresistible-record-defeat-report |title=All Blacks irresistible in remarkable 57-0 drubbing of South Africa |publisher=[[The Guardian]] |date=16 September 2017 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In November dieselfde jaar is hulle deur die Iere met 38–3 weg verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espn.co.uk/rugby/report?gameId=291261&league=289234 |title=Ireland humble the Springboks in one-sided affair in Dublin |publisher=ESPNscrum |date=11 November 2017 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Coetzee is met [[Rassie Erasmus]] vervang en Erasmus het die opdrag gekry om die Springbokke vanuit hul laagtepunt te neem. In Junie 2018 het hulle twee oorwinnings oor Engeland aangeteken en tydens die [[2018-Rugbykampioenskapreeks]] het hulle die tweede plek behaal; tydens dié toernooi het hulle slegs naelskraapse nederlae gely.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/1426 |title=2018 England tour to South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2018 |title=2018 The Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Aan die einde van die jaar was hul wenrekord geëwenaar.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/1435 |title=2018 South Africa tour to British Isles and France |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens die verkorte [[2019-Rugbykampioenskapreeks]] het die Springbokke twee oorwinnings en een gelykop aangeteken, waardeur hulle dié toernooi vir die eerste keer gewen het; as die vorige toernooi, die Drienasiereeks, in ag geneem word, was dit hul eerste toernooi-oorwinning in tien jaar én ná die aansluiting van Argentinië in 2012.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://super.rugby/therugbychampionship/news/springboks-thrash-argentina-to-clinch-rugby-championship-crown/ |title=Springboks thrash Argentina to clinch Rugby Championship crown |publisher=[[Superrugby]] |date=11 Augustus 2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Voor die afskop van die [[Rugbywêreldbeker 2019]] in Japan was die Springbokke een van die gunstelinge om die toernooi te wen. Alhoewel hulle in die eerste groepwedstryd deur die All Blacks verslaan is, het hulle ná goeie oorwinnings oor Namibië, Italië en Kanada die uitklopfase gemaklik bereik. In die kwarteindstryd het hulle die gasheer Japan verslaan en in die halfeindstryd Wallis. Die eindstryd tussen Suid-Afrika en Engeland was ’n herontmoeting van die 2007-eindstryd, maar dié keer het die Springbokke met 32–12 ’n makliker sege aangeteken en hul derde wêreldbekertitel ingepalm. Hierdie sukses is uit verskeie redes noemenswaardig: Die Springbokke het die vorige rekord van die All Blacks geëwenaar, hulle is die eerste wêreldkampioen wat tydens die groepfase ’n nederlaag gely en [[Siya Kolisi]] is die eerste swart kaptein wat die Webb Ellis-beker omhoog gehou het; hy het vervolgens die nommer 6-trui aan president [[Cyril Ramaphosa]] oorhandig in herinnering aan Nelson Mandela wat dié trui tydens die Rugbywêreldbeker 1995 ná Suid-Afrika se oorwinning gedra het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://edition.cnn.com/2019/11/02/sport/south-africa-rugby-world-cup-final-spt-intl/index.html |title=Why South Africa's Rugby World Cup victory means so much more |publisher=[[CNN]] |author=Daniel Gallan |date=4 November 2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Ná die afloop van die Rugbywêreldbeker 2019 was die Springbokke eerste op Wêreldrugby se wêreldranglys.<ref name="ranglys" /> Die Bokke is aangewys as Wêreldrugby se “span van die jaar”, [[Rassie Erasmus]] as “afrigter van die jaar” en die slot [[Pieter-Steph du Toit]] as “speler van die jaar”.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/news/538564 |title=Du Toit and Scarratt named World Rugby Players of the Year 2019 |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=3 November 2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Daarna het hulle Laureus se toekenning as “span van die jaar” gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.laureus.com/world-sports-awards/2020/laureus-world-team-of-the-year/south-africa-men-s-rugby-team |title=South Africa Men's Rugby Union Team |publisher=Laureus Wêreldsporttoekennings |date=2020 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In Januarie 2020 het [[Jacques Nienaber]] Rassie Erasmus opgevolg, wat die Suid-Afrikaanse beheerliggaam se rugbydirekteur geword het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://apnews.com/article/1373337688034cb7c88be44561b42cd3 |title=Nienaber replaces Erasmus as coach of world champ Springboks |publisher=Associated Press |author=Gerald Imrayap |date=24 Januarie 2020 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die Springbokke het vanweë die wêreldwye [[Covid-19-pandemie]] nie aan die [[2020-Drienasiesreeks]] deelgeneem nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2020 |title=2020 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die Britse en Ierse Leeus se 2021-toer was vir Suid-Afrika die terugkeer na die internasionale speelprogram, hoewel van die wedstryde sonder toeskouers moes plaasvind. Die gasheer het dié reeks met 2–1 beklink.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/58130765 |title=South Africa 19–16 British and Irish Lions: Morne Steyn's late penalty wins series |publisher=[[BBC]] |author=Becky Grey |date=7 Augustus 2021 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die daaropvolgende [[2021-Rugbykampioenskapreeks]] het Suid-Afrika ná drie oorwinnings en nederlae elk slegs in die derde plek afgesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/58689678 |title=Rugby Championship – New Zealand 19–17 South Africa: All Blacks seal title with late penalty |publisher=[[BBC]] |date=25 September 2021 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Suid-Afrika het [[2021 eindjaarrugbytoetsreeks|die jaar]] met oorwinnings oor Wallis en Skotland afgesluit, maar ook ’n nederlaag teen Engeland.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/59361364 |title=England clinch dramatic 27–26 win over South Africa at Twickenham |publisher=[[BBC]] |author=Mike Henson |date=20 November 2021 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens die [[2022 midjaarrugbytoetsreeks]] het die Springbokke hul tuisreeks teen Wallis met 2–1 beklink, nadat die gaste vir die eerste keer in Suid-Afrika kon wen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/62191313 |title=South Africa 30–14 Wales: Hosts end tourists' dream in Cape Town |publisher=[[BBC]] |author=Gareth Griffiths |date=16 Julie 2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die daaropvolgende [[2022-Rugbykampioenskapreeks]] kon die All Blacks slegs met een bonuspunt meer as die Springbokke beklink.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://super.rugby/therugbychampionship/news/trc-rd-6-pumas-make-springboks-work-hard-for-victory/ |title=Pumas Make Springboks Work Hard for Victory |publisher=[[Superrugby]] |date=25 September 2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens die [[2022 eindjaarrugbytoetsreeks]] het Suid-Afrika teen Ierland en Frankryk verloor, terwyl hulle Italië en Engeland kon klop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/1875 |title=2022 South Africa tour to Europe |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens die verkorte [[2023-Rugbykampioenskapreeks]] het hulle ná twee oorwinnings en nederlae elk die tweede plek behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/66350321 |title=South Africa 22–21 Argentina: Springboks edge impressive Pumas by single point |publisher=[[BBC]] |date=29 Julie 2023 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In hul laaste opwarmingswedstryd voor die [[Rugbywêreldbeker 2023]] in Frankryk het Suid-Afrika hul aartsvyand Nieu-Seeland op Twickenham met 35–7 hul ergste nederlaag in dié tyd toegedien.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/sport/all-blacks-v-springboks-live-updates-at-twickenham/ISFKUMXIWRD7ZGW4MIS4HCWATU/ |title=All Blacks suffer record defeat to Springboks at Twickenham – as it happened |publisher=[[The New Zealand Herald]] |date=25 Augustus 2023 |accessdate=26 Augustus 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230826032944/https://www.nzherald.co.nz/sport/all-blacks-v-springboks-live-updates-at-twickenham/ISFKUMXIWRD7ZGW4MIS4HCWATU/ |archive-date=26 Augustus 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Vir die hooftoernooi is die Springbokke as verdedigende kampioen en vanweë hul goeie prestasies in die onlangse jare as een van die gunstelinge op die titel beskou. In die groepfase het Suid-Afrika maklike oorwinnings oor Skotland (met 18–3), Roemenië (met 76–0) en Tonga (met 49–18) aangeteken, terwyl hulle teen die medegunsteling Ierland naelskraap verloor het (met 8–13). In die kwarteindstryd het die Springbokke met die gasheer Frankryk nog ’n medegunsteling ontmoet en hulle kon ’n naelskraapse 29–28-oorwinning aanteken. In die halfeindstryd kon hulle ook Engeland naelskraap klop (met 16–15), waarmee hulle hul vierde eindstryd gehaal het. Hier het hulle die aartsvyand Nieu-Seeland ontmoet, waardeur een span vir die eerste keer ’n vierde wêreldbekertitel kon inpalm. In een van die nouste eindstryde in dié tyd het Suid-Afrika met 12–11 gewen, waartydens hulle vanweë ’n rooikaart vir ’n Nieu-Seelandse speler van die 27ste minuut af een speler meer op die veld gehad het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/888444/south-africa-rugby-world-cup-2023-review |title=South Africa: Rugby World Cup 2023 review |publisher=rugbyworldcup.com |date=29 Oktober 2023 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Weens hul uitstekende prestasies is die Springbokke in 2024 as Laureus se “span van die jaar” en hul kaptein Siya Kolisi as “terugkoms van die jaar” genomineer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.laureus.com/world-sports-awards/2024 |title=Laureus World Sports Awards 2024 winners & nominees |publisher=Laureus Wêreldsporttoekennings |date=2024 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Vroeg in 2024 het Rassie Erasmus weer oorgeneem as Springbokafrigter.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2024/feb/06/rassie-erasmus-says-massive-honour-to-return-as-south-africa-head-coach-rugby-union |title=‘Massive honour’: Rassie Erasmus returns as South Africa head coach |publisher=[[The Guardian]] |date=6 Februarie 2024 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens die [[2024-Rugbykampioenskapreeks]] het die Springbokke hul eerste titel in vyf jaar ingepalm, waaronder hul vierde agtereenvolgende oorwinning oor die All Blacks sedert 1949.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/articles/ce81zgvqqmgo |title=What have we learned from the Rugby Championship? |publisher=[[BBC]] |author=Alastair Telfer |date=29 September 2024 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Aan die einde van dieselfde jaar is [[Pieter-Steph du Toit]] vir ’n tweede keer as “speler van die jaar” aangewys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/news/974759/world-rugby-awards-2024-winners |title=Ellie Kildunne, Pieter-Steph du Toit, Maddison Levi and Antoine Dupont named World Rugby Players of the Year |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=24 November 2024 |accessdate=24 November 2024}}</ref> Tydens die [[2025-Rugbykampioenskapreeks]] het Suid-Afrika die aartsvyand Nieu-Seeland nog ’n rekordnederlaag toegedien, dié keer met 43–10.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/sport/all-blacks-v-south-africa-new-zealand-out-to-regain-freedom-cup-at-wellingtons-sky-stadium/JMY2764YCRGOPAEWVLIAZCRRMI |title=All Blacks v South Africa recap: Springboks hand All Blacks record defeat in Wellington |publisher=[[The New Zealand Herald]] |authors=Benjamin Plummer, Alex Powell, Christopher Reive |date=13 September 2025 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Daarna het die Springbokke ook vir die eerste keer in die toernooigeskiedenis die titel verdedig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/articles/c2375g123zgo |title=What did we learn from the Rugby Championship? |publisher=[[BBC]] |author=Alastair Telfer |date=5 Oktober 2025 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> == Springboktrui == [[Lêer:SAF-Rugby-jersey-2002.jpg|duimnael|links|’n Vorige Springboktrui (2002), deur Castle geborg]] [[Lêer:Paul Roos 1906.jpg|duimnael|’n Kleurafbeelding van Paul Roos, kaptein van die 1906-Springbokke]] [[Lêer:Springboks Emblem.jpeg|duimnael|links|Oorsig oor die vorige Springbok-embleme by die Springbokmuseum in Kaapstad]] Suid-Afrika speel in groen truie met ’n goue kraag, wit broeke en groen sokkies. Op die linker bors is die Suid-Afrikaanse Rugbyuniekenteken en op die regter bors die springbokkenteken geborduur. Die [[Japan]]nese maatskappy ASICS is tans die truiverskaffer vir al die Suid-Afrikaanse rugbyspanne,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.asics.com/za/en-za/blog/article/asics-signs-south-african-rugby-union |title=Asics signs South Africa Rugby Union |publisher=ASICS |date=1 Oktober 2013 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> nadat hulle ’n kontrak met SARU onderteken het wat tot minstens 2024 streek.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.iol.co.za/business-report/companies/asics-in-six-year-springbok-kit-deal-1569432 |title=Asics in six-year Springbok kit deal |publisher=Independent Online |date=28 Augustus 2013 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.asics.com/za/en-za/blog/article/asics-renews-contracts-with-springboks-and-wallabies |title=ASICS renews contracts with Springboks and Wallabies |publisher=Asics |date=24 Oktober 2018 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Suid-Afrika se hempborg is die plaaslike selfoonverskaffer [[MTN]]. Bykomende truiborge sluit in [[Eerste Nasionale Bank|ENB]] bo die nommers op die rug, Land Rover, FlySafair, en Suidelike Paleis wat om die agterste soom van die kortbroek roteer. Tydens die Britse Leeus se 1903-toer na Suid-Afrika is die groen trui vir die eerste keer deur ’n Suid-Afrikaanse span gedra. Nadat hulle die eerste twee toetswedstryde in wit truie gespeel het, het Suid-Afrika in hul laaste toetswedstryd op Nuweland vir die eerste keer in ’n groen trui uitgedraf, wat by die Old Diocesan-klub geleen is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theroar.com.au/2016/09/08/great-history-green-gold-wallabies-springboks-jerseys/ |title=The great history of green and gold |publisher=Roar |author=Harry Jones |date=7 September 2016 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens hul eerste toer na die Britse Eilande in 1906–07 het Suid-Afrika in ’n groen trui met ’n wit kraag, blou broeke en blou sokkies gespeel; dié trui is by die Old Diocesan-klub geleen. Tydens die Suid-Afrikaanse toer na Ierland in 2006 het die Springbokke tydens hul toets teen Ierland in [[Dublin]] in ’n replika van die historiese trui uitgedraf om die eeufees van die eerste toer te herdenk.<ref name="stripvirish">{{en}} {{cite web |url=http://www.iol.co.za/index.php?click_id=18&art_id=vn20061105111240610C604962&set_id= |title=Boks to wear original strip against Irish |publisher=[[IOL]] |date=5 November 2006 |accessdate=21 Februarie 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090221035236/http://www.iol.co.za/index.php?click_id=18&art_id=vn20061105111240610C604962&set_id= |archive-date=21 Februarie 2009 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Toe die Australiese Wallabies in 1933 vir die eerste keer na Suid-Afrika getoer het, het die besoekers hemelblou truie gedra om verwarring te voorkom, omdat destyds albei spanne donkergroen truie gebruik het. Tydens die Australiese toer in 1953 het die Suid-Afrikaners tydens die toetswedstryde wit truie gedra. Tydens hul 1961-toer het die Wallabies in goue truie uitgedraf om verdere verwarring te vermy.<ref name="strip">{{en}} {{cite web |title=History of the ARU |url=http://rugby.com.au/about_the_aru/history_of_the_aru/history_of_the_aru,183.html |publisher=[[Rugby Australia]] |accessdate=19 Augustus 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060819163106/http://rugby.com.au/about_the_aru/history_of_the_aru/history_of_the_aru%2C183.html |archive-date=19 Augustus 2006 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 2017 het die Springbokke in Argentinië in ’n rooi wegtrui gespeel, dit was deel van ’n Asics-program tydens die seisoen waarin die Springbokke en [[Blitsbokke]] truie in al die kleure van die [[Vlag van Suid-Afrika|Suid-Afrikaanse vlag]] gedra het — die XV-span het in groen, wit en rooi truie gespeel, terwyl die sewesspan goud, blou en swart gedra het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.iol.co.za/sport/opinion/fans-seeing-red-but-not-everything-is-pure-about-springboks-10918098 |title=Fans seeing red, but not everything is pure about Springboks |publisher=Independent Online |author=Darryn Pollock |date=26 Augustus 2007 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Geel/goud en groen is die nasionale sportkleure van Suid-Afrika en word ook op die landsvlag gebruik.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.scielo.org.za/scielo.php?script=sci_arttext&pid=S0018-229X2011000100003 |title=Flagging the "new" South Africa, 1910–2010 |publisher=SciELO |accessdate=26 Maart 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326151411/http://www.scielo.org.za/scielo.php?pid=S0018-229X2011000100003&script=sci_arttext |archive-date=26 Maart 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die bynaam van die Springbokke het sy oorsprong ook in die 1906–07-toer na die Britse Eilande. Die [[springbok]] is deur die destydse kaptein [[Paul Roos]] as simbool gekies om te verhoed dat die Britse pers op sy beurt ’n simbool aan die Suid-Afrikaners toeken. Die kenteken was nie vir die wit span alleenlik nie – die springbok is in 1939 deur die eerste gekleurde span en in 1950 deur die eerste swart gebruik.<ref name="SymbolOfUnity">{{en}} {{cite web |url=https://www.independent.co.uk/news/world/africa/symbol-of-unity-the-springbok-vs-the-protea-770538.html?r=RSS |title=Symbol of unity: the Springbok vs the Protea |publisher=The Independent |author=Ian Evans |date=16 Januarie 2008 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Ná die einde van [[apartheid]] in 1992 is ’n krans van die [[koningsprotea]] by die kenteken bygevoeg. Nadat die ANC die verkiesings in 1994 gewen het, is die spannaam, anders as by die [[Proteas|Suid-Afrikaanse nasionale krieketspan]], nie in Proteas verander nie, deels te danke aan die destydse president [[Nelson Mandela]] se ingryping.<ref name="SymbolOfUnity" /><ref name="StrainsShow">{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/world/2007/oct/21/southafrica.rugbyleague |title=Strains show as nation cheers on the Boks |publisher=[[The Guardian]] |author=Ruaridh Nicoll |date=21 Oktober 2007 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> In Desember 2008 het die SARU besluit om die Springboktrui te herontwerp en die protea na die linkerkant van die Springbokke se trui te skuif, soos op ander truie van Suid-Afrikaanse nasionale spanne, en die springbok na die regterkant van die trui.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.sarugby.net/component/supersportcontent/6777?view=news |title=Springbok badge to move to right |publisher=[[Suid-Afrikaanse Rugbyunie]] |date=1 Desember 2008 |accessdate=10 Desember 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151210012823/http://www.sarugby.net/component/supersportcontent/6777?view=news |archive-date=10 Desember 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die nuwe trui is tydens die Britse en Ierse Leeus se 2009-toer na Suid-Afrika gebruik.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.sarugby.net/component/supersportcontent/6803?view=news |title=New Springbok jersey to be launched in time for British & Irish Lions tour |publisher=[[Suid-Afrikaanse Rugbyunie]] |date=21 Januarie 2009 |accessdate=20 November 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151120215631/http://www.sarugby.net/component/supersportcontent/6803?view=news |archive-date=20 November 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die span se gelukbringer is ’n springbok en dra die bynaam “Bokkie”. == Truiverskaffers en -borge == [[Lêer:After Wikimania 2018, Cape Town (P1060095).jpg|duimnael|Springboktrui (2018) in Kaapstad met MTN as hoofborg]] Sedert Suid-Afrika se hertoelating by internasionale sportbyeenkomste in 1992 het die volgende truiverskaffers en -borge verskyn: {| class="wikitable" ! Tydperk !! Verskaffer !! Borg |- | 1992–1996 | Cotton Traders | [[Suid-Afrikaanse Brouerye|Lion Lager]] |- | 1996–1999 | rowspan=2| [[Nike (maatskappy)|Nike]] | ''Geen truiborg'' |- | 2000–2003 | rowspan=3|[[Castle Lager]] |- | 2004 midjaarrugbytoetsreeks | ''Geen truiverskaffer'' |- | [[2004-Drienasiesreeks]] | rowspan=3| [[Canterbury of New Zealand|Canterbury]] |- | Desember 2004–2010 | [[SASOL]] |- | 2011–2013 | rowspan=2|[[Barclays Afrika Groep|Absa]] |- | 2014–2015 | rowspan="3" | [[Asics]] |- | 2016 midjaarrugbytoetsreeks | Blue Label Telecoms |- | 2017–2023 | rowspan="3" | [[MTN]] |- | sedert 2023 | [[Nike (maatskappy)|Nike]] |} == Tuisstadions == [[Lêer:South-africa rugby wc 1995.png|duimnael|links|Stadions in Suid-Afrika tydens die Rugbywêreldbeker 1995]] {{Location map+ |Suid-Afrika |caption=Kaart van Suid-Afrika se huidige tuisstadions |places= {{Location map~ |Suid-Afrika |label={{nowrap|[[Loftus Versfeld]]}} |position=top |mark=Red pog.svg |marksize=5 |lat_deg=-25 |lat_min=-45 |lat_sec=-12 |lon_deg=28 |lon_min=13 |lon_sec=22 }} {{Location map~ |Suid-Afrika |label=[[Nuwelandstadion|Nuweland]] |position=bottom |mark=Red pog.svg |marksize=5 |lat_deg=-33 |lat_min=-58 |lat_sec=-14 |lon_deg=18 |lon_min=28 |lon_sec=6 }} {{Location map~ |Suid-Afrika |label={{nowrap|[[Kings Park-stadion|Kings Park]]}} |position=bottom |mark=Red pog.svg |marksize=5 |lat_deg=-29 |lat_min=-49 |lat_sec=-30 |lon_deg=31 |lon_min=1 |lon_sec=47 }} {{Location map~ |Suid-Afrika |label={{nowrap|[[Vrystaatstadion]]}} |position=top |mark=Red pog.svg |marksize=5 |lat_deg=-29 |lat_min=-7 |lat_sec=-2 |lon_deg=26 |lon_min=12 |lon_sec=32 }} {{Location map~ |Suid-Afrika |label={{nowrap|[[Nelson Mandelabaaistadion|Nelson Mandelabaai]]}} |position=bottom |mark=Red pog.svg |marksize=5 |lat_deg=-33 |lat_min=-56 |lat_sec=-16 |lon_deg=25 |lon_min=35 |lon_sec=56 }} {{Location map~ |Suid-Afrika |label=[[Ellispark-stadion|Ellispark]] |position=bottom |mark=Red pog.svg |marksize=5 |lat_deg=-26 |lat_min=-11 |lat_sec=-51 |lon_deg=28 |lon_min=3 |lon_sec=39 }} }} Net soos ander vername rugbylande soos Argentinië, Australië, Frankryk en Nieu-Seeland beskik Suid-Afrika oor geen amptelike tuisstadion vir sy nasionale span nie. Die Springbokke span vir hul toetswedstryde eerder ’n verskeidenheid stadions dwarsdeur Suid-Afrika in. [[Ellispark-stadion|Ellispark]] in [[Johannesburg]] met sowat 60&nbsp;000 sitplekke was die hoofstadion gedurende die [[Rugbywêreldbeker 1995]],<ref name="EllisHistory">{{en}} {{cite web| url=http://www.ellispark.co.za/Content.aspx?Page=24&Menu=24 |title=The History of Ellis Park |publisher=ellispark.co.za |accessdate=16 Maart 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070316143833/http://www.ellispark.co.za/Content.aspx?Page=24&Menu=24 |archive-date=16 Maart 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> waar die Springbokke die All Blacks in die eindstryd verslaan het. Ander gereelde stadions vir toetswedstryde sluit in [[Pretoria]] se [[Loftus Versfeld]], [[Nuwelandstadion|Nuweland]] in [[Kaapstad]], [[Kings Park-stadion|Kings Park]] in [[Durban]], [[Vrystaatstadion]] in [[Bloemfontein]] en [[Nelson Mandelabaaistadion]] in [[Gqeberha|Port Elizabeth]].<ref name="PickAndGo">{{en}} {{cite web |url=http://www.lassen.co.nz/pickandgo.php |publisher=lassen.co.nz |title=Pick and go: Test match results database |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Die Springbokke het op 21 Augustus 2010 hul eerste toetswedstryd op [[ENB-stadion|Sokkerstad]] gespeel, ’n [[2010-Drienasiesreeks|Drienasieswedstryd]] teen Nieu-Seeland.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sport24.co.za/Rugby/NZ-SA-to-meet-in-Soweto-20100702 |publisher=Nuus24 |title=NZ, SA to meet in Soweto |date=2 Julie 2010 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Ander stadions wat al vir toetswedstryde gebruik is, sluit in [[Buffalo City-stadion]] in [[Oos-Londen]], die [[Royal Bafokeng-stadion]] net buite [[Rustenburg]], [[Mbombela-stadion]] in [[Nelspruit]] en die [[Pumastadion]] in [[Witbank]]. Tydens die Rugbywêreldbeker 1995 is ook die [[Boet Erasmus-stadion]] in Port Elizabeth, die [[Olympia-park]] in Rustenburg en die [[Danie Craven-stadion]] in [[Stellenbosch]] vir wedstryde gebruik. Oorspronklik is ook wedstryde in [[Brakpan]], [[Germiston]], [[Pietermaritzburg]], [[Potchefstroom]] en [[Witbank]] beplan, maar dié wedstryde is na ander plekke verskuif. Suid-Afrika se eerste toetswedstryd is in 1891 op Port Elizabeth se [[St. Georgespark, Port Elizabeth|St. Georgespark]] gespeel.<ref name="GeorgePark">{{en}} {{cite web |url=http://stgeorgespark.nmmu.ac.za/ |title=St George's Park History |publisher=stgeorgespark.nmmu.ac.za |author1=Ivor Markman |author2=Debbie Derry |accessdate=5 Mei 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200505035139/http://stgeorgespark.nmmu.ac.za/ |archive-date=5 Mei 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Ellispark is in 1928 opgerig en het in 1955 ’n rekordskare van 100&nbsp;000 toeskouers tydens die wedstryd tussen Suid-Afrika en die Britse en Ierse Leeus gehuisves.<ref name="EllisHistory" /> Die Springbokke het glo ’n goeie vertoning teen besoekende spanne wanneer hulle op die [[Hoëveld]] speel.<ref name="Lions2009">{{en}} {{cite web |url=http://www.news24.com/News24/Sport/Rugby/0,,2-9-838_2224190,00.html |title=Lions tour itinerary leaked |publisher=[[Nuus24]] |date=22 November 2007 |accessdate=14 Februarie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071122155356/http://www.news24.com/News24/Sport/Rugby/0%2C%2C2-9-838_2224190%2C00.html |archive-date=22 November 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Wedstryde op Ellispark, Loftus Versfeld of Vodacompark laat vervolgens fisiese probleme opduik,<ref name="AltitudeEllis">{{en}} {{cite web |url=http://sport.iafrica.com/rugby/news/464846.htm |title=Altitude, Madiba spook Aus |publisher=sport.iafrica.com |date=25 Julie 2005 |accessdate=13 Februarie 2008}} {{dooie skakel}}</ref><ref name="AltitudeLoftus">{{en}} {{cite web |url=http://www.scrum.com/3305_16827.php |publisher=scrum.com |title=It's all in the mind games |date=27 Julie 2001 |accessdate=14 Februarie 2008}} {{dooie skakel}}</ref> en beïnvloed ’n wedstryd op ’n aantal ander maniere, soos die bal wat verder rol indien hy geskop word.<ref name="altitude">{{en}} {{cite web |url=http://www.world.rugby.com.au/aru_shared/news/imported_-_old_site/2002_august/wallabies_focus_on_upsetting_springboks_14472,6467.html |title=Wallabies Focus on Upsetting Springboks |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=23 Maart 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070323022150/http://www.world.rugby.com.au/aru_shared/news/imported_-_old_site/2002_august/wallabies_focus_on_upsetting_springboks_14472%2C6467.html |archive-date=23 Maart 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Deskundiges is nie eens nie of besoekende spanne se tradisioneel swak vertonings direk verband hou met die hoogte bo seespieël en ’n fisiese uitdaging as gevolg daarvan of dit eerder ’n saak van hul gemoedstoestand is.<ref name="AltitudeLoftus" /> == Toetswedstryde == [[Lêer:South Africa IRB World Rankings.png|duimnael|400px|Suid-Afrika se plek op [[Wêreldrugby]] se ranglys vanaf 10 Oktober 2003 tot op hede]] Die Springbokke het teen byna elke teenstander ’n positiewe wenrekord; slegs teen die Nieu-Seelandse All Blacks is hul wenrekord negatief. Suid-Afrika het 374 van sy 583 toetswedstryde gewen, ’n wenrekord van 64,15%.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=team;team=5;template=results;type=team;view=opposition |title=International Rugby Union Statistics – South Africa |publisher=ESPNscrum |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Daarmee is die Springbokke een van die mees suksesvolle nasionale rugbyspanne. Hul hoogste oorwinning het die Springbokke op 11 Juli 2005 met 134–3 teen Uruguay aangeteken,<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=difference;team=5;template=results;type=team;view=match |title=Points difference (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> hul ergste nederlaag was op 16 September 2017 met 0–57 teen Nieu-Seeland.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=difference;orderbyad=reverse;team=5;template=results;type=team;view=match |title=Points difference (reverse) |publisher=ESPNscrum |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Suid-Afrika se statistieke in toetswedstryde teen al die lande, in alfabetiese volgorde, is soos volg (korrek teen September 2026): {| class="sortable wikitable" ! Teenstander ! Gespeel ! Gewen ! Verloor ! Gelykop ! % Gewen |- bgcolor="#d0ffd0" align="center" |- | {{ARGru}} || 41 || 36 || 4 || 1 || 87,80 |- | {{AUSru}} || 97 || 53 || 41 || 3 || 54,64 |- | {{geenvlag|[[Britse Barbarians|Barbarians]]}} || 8 || 3 || 4 || 1 || 37,50 |- | {{BILru}} || 49 || 25 || 18 || 6 || 51,02 |- | {{ENGru}} || 48 || 30 || 16 || 2 || 62,50 |- | {{FIJru}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{FRAru}} || 47 || 29 || 12 || 6 || 61,70 |- | {{GEOru}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{IRLru}} || 31 || 20 || 10 || 1 || 64,52 |- | {{ITAru}} || 19 || 18 || 1 || 0 || 94,74 |- | {{JPNru}} || 4 || 3 || 1 || 0 || 75,00 |- | {{CANru}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{NAMru}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{NZLru}} || 114 || 46 || 64 || 4 || 40,35 |- | [[Lêer:Flag of rugby Pacific Islanders.svg|24px|raam]] Pasifiese Eilanders || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{PORru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{ROMru}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{SAMru}} || 9 || 9 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{SCOru}} || 31 || 26 || 5 || 0 || 83,87 |- | {{ESPru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | [[Lêer:Flag sudamerica xv 1980.jpg|24px|raam]] [[Suid-Amerikaanse Jaguares]] || 8 || 7 || 1 || 0 || 87,50 |- | {{TGAru}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{URUru}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{USAru}} || 4 || 4 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{WALru}} || 45 || 37 || 7 || 1 || 82,22 |- | {{geenvlag|Wêreld XV}} || 5 || 5 || 0 || 0 || 100,00 |- class="sortbottom" ! Algeheel || 583 || 374 || 184 || 25 || 64,15 |} Wedstryde teen verskeie saamgestelde spanne tydens oorsese toere van die amateurtydperk en die deur [[Nieu-Seeland Rugby]] nieerkende wedstryde teen die Nieu-Seelandse Kavaliers is nie in die lys ingesluit nie. Wedstryde teen die [[Waratahs (Superrugbyspan)|Nieu-Suid-Walliese Waratahs]] (1920–1928) word deur die [[Suid-Afrikaanse Rugbyunie]] ook nie as sulks erken nie. == Wedywering met ander nasionale spanne == === Noordelike Halfrond === Net soos die ander rugbylande van die Suidelike Halfrond handhaaf Suid-Afrika ’n wedywering met die nasionale spanne van die Noordelike Halfrond. Net só het Suid-Afrika tydens twee van sy eindstrydverskynings teen Engeland te staan gekom (in 2007 en 2019), wat hulle albei kon wen. Sedert 2007 ding Suid-Afrika en Wallis mee om die [[Prins William-beker]] (genoem na [[William, Prins van Wallis|prins William]]).<ref name="Part Two">{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/story/84879.html |title=The Scrum.com trophy guide – Part Two |publisher=ESPNscrum |date=5 November 2008 |accessdate=13 Mei 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230513190101/http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/story/84879.html |archive-date=13 Mei 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> === Nieu-Seeland === [[Lêer:1981-springbok-tour-auckland-1.jpg|duimnael|Die All Blacks se 1981-toetswedstryd teen die Springbokke in Auckland moes agter doringdraad plaasvind en is deur betogings begelei]] Sedert die eerste ontmoeting in 1921 op Nieu-Seelandse bodem handhaaf die Springbokke en die All Blacks, wat albei as die beste nasionale rugbyspanne wêreldwyd beskou word, ’n intensiewe wedywering. Reeds destyds is albei spanne as die bestes beskou, wat deur die gelykopuitslag van die eerste toetsreeks bevestig is. Die tweede toetsreeks tydens die teenbesoek van 1928 in Suid-Afrika het ook in ’n gelykopuitslag geëindig. In 1937 het die Springbokke daarin geslaag om in Nieu-Seeland ’n toetsreeks teen die All Blacks te wen. In 1949 het die Springbokke die tuisreeks teen die All Blacks met ’n negatiewe rekord vir die Nieu-Seelanders, wat vandag nog bestaan, gewen. In 1956 het die All Blacks egter die tuisreeks teen die Springbokke gewen. In 1960 was die Springbokke weer tydens die tuisreeks teen die All Blacks suksesvol; dié toer word egter vir politieke rusies as vir sportiewe suksesse onthou. Daarna is die wedersydse toetsreekse veral deur die Suid-Afrikaanse apartheidsbeleid en die gepaardgaande twis oor die All Blacks se Māorispelers gekenmerk. Tot in die 1980’s is onderlinge toere onderneem, maar hulle het veral politieke weerstand van anti-apartheidsaktiviste ontlok en is vervolgens deur proteste van ander lande begelei. Die Nieu-Seelandse regering se vashou aan die 1976-toer na Suid-Afrika en die Internasionale Olimpiese Komitee se weiering (rugby was destyds nie ’n Olimpiese sportsoort nie) om Nieu-Seeland ná proteste deur Afrikalande van die [[Olimpiese Somerspele 1976]] te skors het tot die boikot van dié Olimpiese Spele deur 30 oorwegend Afrikalande gelei.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cbc.ca/sports/olympics-summer/african-nations-boycott-costly-montreal-games-1.770807 |title=African nations boycott costly Montreal Games |publisher=Canadian Broadcasting Corporation |date=7 Augustus 2009 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Eers ná die einde van die apartheidsbewind in Suid-Afrika het die onderlinge wedywering genormaliseer. Tot vandag toe het die Springbokke slegs teen die All Blacks ’n negatiewe wenrekord.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.investec.com/en_za/sponsorships/rugby/all-blacks-vs-springboks-the-greatest-sports-rivalry.html |title=Springboks vs the All Blacks – The Great Rivalry |publisher=Investec |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.allblacks.com/news/a-rivalry-in-numbers-all-blacks-vs-south-africa |title=A Rivalry in Numbers: All Blacks vs South Africa |publisher=All Blacks |date=23 Julie 2019 |accessdate=4 Oktober 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221004192056/https://www.allblacks.com/news/a-rivalry-in-numbers-all-blacks-vs-south-africa |archive-date=4 Oktober 2022 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die wedywering sluit intussen ook die rugbywêreldbekertoernooie in, aangesien beide die All Blacks en die Springbokke die enigste nasionale rugbyspanne was wat die Webb Ellis-beker al drie keer omhoog kon hou. In 2023 het die Springbokke die eerste span geword wat die toernooi vir ’n vierde keer kon wen (gedurende altesaam tien rugbywêreldbekertoernooie). Albei spanne het tot dusver tydens ses rugbywêreldbekertoernooie ontmoet, waarvan die All Blacks en die Springbokke drie wedstryde elk kon wen. Die Springbokke se belangrikste oorwinnings was die 1995-eindstryd, toe hulle met 15–12 in ekstra tyd gewen het, en die 2023-eindstryd, wat hulle met 12–11 kon wen. Sedert 1996 ontmoet albei spanne tydens die jaarlikse Drienasiesreeks, sedert 2012 die Rugbykampioenskap. Tydens die [[2017-Rugbykampioenskapreeks]] moes die Springbokke hul (tot dusver) ergste nederlaag verduur: 0–57 teen die All Blacks.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://super.rugby/therugbychampionship/news/rampant-all-blacks-blow-springboks-away/ |title=Rampant All Blacks blow Springboks away |publisher=Super Rugby |date=17 Augustus 2017 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Tydens die [[2025-Rugbykampioenskapreeks]] het die Springbokke op hul beurt die All Blacks hul ergste nederlaag in dié tyd toegedien: 10–43. As gevolg van die Springbokke se geskiedenis as ’n suiwer “wit” span het baie Suid-Afrikaners, wat destyds onder die rassistiese diskriminasie gely het, die All Blacks pleks van die Springbokke ondersteun, ook oor generasies heen. Dit het sy oorsprong in apartheid, toe anti-apartheidsaktiviste by elke geleentheid die teenstander van die Springbokke as ’n soort weerstand teen apartheid en sy simbole ondersteun het. Ná die einde van apartheid is hierdie gedrag deur ander Suid-Afrikaners egter as “onpatrioties” en “verraad” bestempel. Sedert die oorwinnings van ’n span toenemend saamgestel uit “swart”, “wit” en “bruin” spelers (sedert die Rugbywêreldbeker 1995), asook herstrukturering in die bestuurspan kon al hoe meer Suid-Afrikaners van alle etniese agtergronde hulself met die nasionale rugbyspan identifiseer, en om hierdie rede het die ondersteuning vir die All Blacks of ander spanne gekwyn.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://theconversation.com/cape-crusaders-why-some-south-africans-still-support-the-kiwis-not-the-springboks-87207 |title=Cape Crusaders: why some South Africans (still) support the Kiwis, not the Springboks |publisher=The Conversation |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> == Rekords == === Wêreldbekerrekord === [[Lêer:Rugby World Cup Trophy.JPG|duimnael|upright|Suid-Afrika het in 1995, 2007, 2019 en 2023 die [[Webb Ellis-beker]] omhoog gehou]] Alhoewel die Springbokke as gevolg van apartheid die eerste twee wêreldbekertoernooie misgeloop het, het hulle die Webb Ellis-beker, die trofee waarom tydens die vierjaarlikse rugbywêreldbekertoernooi meegeding word, reeds vier keer verower: tydens die derde toernooi tuis in 1995, 2007 in Frankryk en 2019 in Japan. Daarmee het die Springbokke die tweede span geword wat dié toernooi drie keer gewen het. In 1999 en in 2015 is hulle in die halfeindstryd uitgeskakel, maar het die daaropvolgende klein finale om die derde plek gewen. In 2003 en in 2011 is hulle reeds in die kwarteindstryd uitgeskakel, tot dusver hul swakste uitslag tydens ’n wêreldbekertoernooi. {| class="wikitable" ! Jaar !! Uitslag |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1987|1987]] || Geen deelname |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]] || Geen deelname |- style="background:#F7F6A8;" | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]] || '''Kampioen''' |- style="background:#FFDAB9;" | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]] || Derde plek |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]] || Kwarteindrondte |- style="background:#F7F6A8;" | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]] || '''Kampioen''' |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] || Kwarteindrondte |- style="background:#FFDAB9;" | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]] || Derde plek |- style="background:#F7F6A8;" | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] || '''Kampioen''' |- style="background:#F7F6A8;" | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2023|2023]] || '''Kampioen''' |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2027|2027]] || ''gekwalifiseer'' |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2031|2031]] || {{n.v.t.}} |} === Drienasies/Rugbykampioenskap === Suid-Afrika se enigste jaarlikse toernooi is die Rugbykampioenskap (voorheen die Drienasies), waar hulle teen drie ander lande van die Suidelike Halfrond speel: Australië en Nieu-Seeland sedert 1996; Argentinië het in 2012 by dié toernooi aangesluit. Suid-Afrika het die toernooi tot dusver ses keer gewen: in [[1998-Drienasiesreeks|1998]], [[2004-Drienasiesreeks|2004]], [[2005-Drienasiesreeks|2005]], [[2019-Rugbykampioenskapreeks|2019]], [[2024-Rugbykampioenskapreeks|2024]] en [[2025-Rugbykampioenskapreeks|2025]]. As deel van die Rugbykampioenskap ding die Springbokke sedert 2000 met die Wallabies om die [[Mandela Uitdaagplaat]] en sedert 2004 met die All Blacks om die [[Vryheidsbeker]] mee.<ref name="Part Two" /> {{Drie-Nasiesrekord}} {{Die Rugbykampioenskap-rekord}} <small>Punte word soos volg toegeken: 4 punte vir ’n oorwinning, 2 punte vir ’n gelykopuitslag, 0 punte vir ’n nederlaag (saam met moontlike bonuspunte), 1 bonuspunt vir ten minste drie drieë meer as die teenstander, 1 bonuspunt vir ’n nederlaag met minder as sewe punte.</small> === Ander toetswedstryde === Gedurende die amateurtydperk het die Springbokke maandelange oorsese toere onderneem, waartydens hulle teen ander nasionale spanne, plaaslike saamgestelde spanne en klubspanne gespeel het. Eweneens het oorsese spanne na Suid-Afrika getoer. Die Springbokke het al vier keer ’n Grand Slam behaal, d.w.s. ’n oorwinning oor die vier Tuisnasies Engeland, Ierland, Skotland en Wallis tydens dieselfde toer (die Grand Slam-toere was in 1912/13, 1931/32, 1951/52 en 1960/61). Teen die jaar 2000 het die oorsese toere volgens die ou tradisie tot ’n einde gekom, aangesien die professionalisering van die rugbyspel te min tyd vir toere oorlaat (’n uitsondering is die [[Britse en Ierse Leeus]] se vierjaarlikse toere). Deesdae is toetswedstryde teen die spanne van die Noordelike Halfrond tweekeer per jaar moontlik. Gedurende Juniemaand se [[midjaarrugbytoetsreeks]] vertrek Europese spanne na Suid-Afrika en gedurende Novembermaand se [[eindjaarrugbytoetsreeks]] reis die Springbokke na Europa. As deel daarvan ding die Springbokke sedert 2007 met Wallis om die Prins William-beker (genoem na [[William, Prins van Wallis|prins William]]) mee.<ref name="Part Two" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.principalitystadium.wales/2008/02/08/prince-william-cup-to-go-on-display/ |title=Prince William Cup to go on display |publisher=[[Millennium-stadion]] |date=8 Februarie 2008 |accessdate=5 September 2023}}</ref> Sedert 2021 ding die Springbokke met die Britse en Ierse Leeus mee om die Lions Series-trofee wat aan die wenner van elke vierjaarlikse Leeus-reeks oorhandig word.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lionsrugby.com/en/news/lions-and-springboks-to-play-for-new-tour-trophy-created-by-thomas-lyte |title=Lions and Springboks to play for new Tour trophy created by Thomas Lyte |publisher=[[Britse en Ierse Leeus]] |date=4 Mei 2021 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> == Spelers == === Huidige span === Die volgende spelers het die Springbokspan in 2026 gevorm:<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sarugby.co.za/news-features/articles/2025/07/23/erasmus-names-squad-for-australia-leg-of-the-castle-lager-rugby-championship |title=Erasmus names Springbok squad for Australia Tests |publisher=[[Suid-Afrikaanse Rugbyunie]] |date=23 Julie 2025 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> {| | valign="top"| {| class="wikitable" |+ Agterspelers |- ! Speler !! Posisie !! Klub !! Toetswedstryde |- | [[Cobus Reinach]] || [[Skrumskakel]] || [[Stormers (Verenigde Rugbykampioenskap)|Stormers]] || align=center | {{0}}5 |- | [[Morné van den Berg]] || Skrumskakel || [[Lions (Verenigde Rugbykampioenskap)|Lions]] || align=center | {{0|00}}8 |- | [[Grant Williams]] || Skrumskakel || Kobelco Kobe Steelers || align=center | {{0}}33 |- | [[Sacha Feinberg-Mngomezulu]] || [[Losskakel]] || [[Stormers (Verenigde Rugbykampioenskap)|Stormers]] || align=center | {{0}}24 |- | [[Manie Libbok]] || Losskakel || Kintetsu Liners || align=center | {{0}}34 |- | [[Handré Pollard]] || Losskakel || [[Bulls (Verenigde Rugbykampioenskap)|Bulls]] || align=center | {{0}}87 |- | [[Damian de Allende]] || [[Senter]] || [[Panasonic Wild Knights]] || align=center | {{0}}103 |- | [[André Esterhuizen]] || Senter || [[Sharks (Verenigde Rugbykampioenskap)|Sharks]] || align=center | {{0}}34 |- | [[Jesse Kriel]] || Senter || [[Yokohama Canon Eagles]] || align=center | {{0}}94 |- | [[Kurt-Lee Arendse]] || [[Vleuel]] || Sagamihara Dynaboars || align=center | {{0}}36 |- | [[Ethan Hooker]] || Vleuel || [[Sharks (Verenigde Rugbykampioenskap)|Sharks]] || align=center | {{0}}11 |- | [[Cheslin Kolbe]] || Vleuel || [[Stormers (Verenigde Rugbykampioenskap)|Stormers]] || align=center | {{0}}52 |- | [[Canan Moodie]] || Vleuel || [[Bulls (Verenigde Rugbykampioenskap)|Bulls]] || align=center | {{0}}25 |- | [[Edwill van der Merwe]] || Vleuel || [[Sharks (Verenigde Rugbykampioenskap)|Sharks]] || align=center | {{0|00}}7 |- | [[Aphelele Fassi]] || [[Heelagter]] || Toshiba Brave Lupus Tokyo || align=center | {{0}}18 |- | [[Damian Willemse]] || Heelagter || [[Stormers (Verenigde Rugbykampioenskap)|Stormers]] || align=center | {{0}}54 |- | [[Willie le Roux]] || Heelagter || [[Bulls (Verenigde Rugbykampioenskap)|Bulls]] || align=center | 101 |} | | valign="top" | {| class="wikitable" |+ Voorspelers |- ! Speler !! Posisie !! Klub !! Toetswedstryde |- | [[Malcolm Marx]] || [[Haker]] || [[Kubota Spears]] || align=center | {{0}}78 |- | [[Bongi Mbonambi]] || Haker || [[Sharks (Verenigde Rugbykampioenskap)|Sharks]] || align=center | {{0}}79 |- | [[Marnus van der Merwe]] || Haker || [[Scarlets]] || align=center | {{0|00}}1 |- | [[Vincent Koch]] || [[Stut]] || [[Sharks (Verenigde Rugbykampioenskap)|Sharks]] || align=center | {{0}}63 |- | [[Wilco Louw]] || Stut || [[Bulls (Verenigde Rugbykampioenskap)|Bulls]] || align=center | {{0}}18 |- | [[Ox Nché]] || Stut || [[Sharks (Verenigde Rugbykampioenskap)|Sharks]] || align=center | {{0}}41 |- | [[Asenathi Ntlabakanye]] || Stut || [[Lions (Verenigde Rugbykampioenskap)|Lions]] || align=center | {{0|00}}1 |- | [[Boan Venter]] || Stut || [[Edinburgh Rugby|Edinburgh]] || align=center | {{0|00}}1 |- | [[Jan-Hendrik Wessels]] || Stut || [[Bulls (Verenigde Rugbykampioenskap)|Bulls]] || align=center | {{0|00}}5 |- | [[Lood de Jager]] || [[Slot (rugby)|Slot]] || [[Panasonic Wild Knights]] || align=center | {{0}}67 |- | [[Jean-Luc du Preez]] || Slot || [[Union Bordeaux Bègles|Bordeaux]] || align=center | {{0}}14 |- | [[Eben Etzebeth]] || Slot || [[Sharks (Verenigde Rugbykampioenskap)|Sharks]] || align=center | 133 |- | [[Franco Mostert]] || Slot || [[Mie Honda Heat|Honda Heat]] || align=center | {{0}}79 |- | [[Ruan Nortjé]] || Slot || [[Bulls (Verenigde Rugbykampioenskap)|Bulls]] || align=center | {{0|00}}8 |- | [[RG Snyman]] || Slot || [[Leinster Rugby|Leinster]] || align=center | {{0}}42 |- | [[Pieter-Steph du Toit]] || [[Losvoorspeler]] || [[Toyota Verblitz]] || align=center | {{0}}88 |- | [[Siya Kolisi]] [[Lêer:Captain sports.svg|15px|Kaptein]] || Losvoorspeler || [[Sharks (Verenigde Rugbykampioenskap)|Sharks]] || align=center | {{0}}93 |- | [[Kwagga Smith]] || Losvoorspeler || [[Shizuoka Blue Revs]] || align=center | {{0}}53 |- | [[Marco van Staden]] || Losvoorspeler || [[Bulls (Verenigde Rugbykampioenskap)|Bulls]] || align=center | {{0}}27 |- | [[Cobus Wiese]] || Losvoorspeler || [[Bulls (Verenigde Rugbykampioenskap)|Bulls]] || align=center | {{0|00}}2 |} |} === Bekende spelers === [[Lêer:FairyHeatlie.jpg|duimnael|upright|Barry Heatlie]] [[Lêer:Rugby Naas Botha.jpg|duimnael|upright|Naas Botha (1987)]] [[Lêer:Capt.jpg|duimnael|upright|John Smit (2008)]] 14 voormalige Suid-Afrikaanse spelers is vir hul uitstekende prestasies in Wêreldrugby se Heldesaal opgeneem:<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/halloffame/inductees |title=Inductees |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> {| class="wikitable" ! Speler !! Posisie !! Inskrywing |- | [[Naas Botha]] || [[Losskakel]] || 2015 |- | [[Danie Craven]] || [[Skrumskakel]] || 2007 |- | [[Morné du Plessis]] || [[Agsteman]] || 2015 |- | [[Frik du Preez]] || [[Slot (rugby)|Slot]], [[Losvoorspeler]] || 2009 |- | [[Os du Randt]] || [[Stut]] || 2019 |- | [[Danie Gerber]] || [[Senter]] || 2015 |- | [[Bryan Habana]] || [[Vleuel]], [[Senter]] || 2023 |- | [[Barry Heatlie]] || [[Slot (rugby)|Slot]] || 2009 |- | [[Hennie Muller]] || [[Agsteman]] || 2015 |- | [[Bennie Osler]] || [[Losskakel]] || 2009 |- | [[Francois Pienaar]] || [[Losvoorspeler]] || 2011 |- | [[John Smit]] || [[Haker]], [[Stut]] || 2009 |- | [[Joel Stransky]] || [[Losskakel]] || 2026 |- | [[Joost van der Westhuizen]] || [[Skrumskakel]] || 2015 |} Daarbenewens is die twee wêreldkampioenafrigters [[Kitch Christie]] en [[Jake White]] asook oudpresident [[Nelson Mandela]] (vir sy invloed op die sport) ingeskryf.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/halloffame/inductees/706549 |title=Nelson Mandela – World Rugby – Hall of Fame |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> 25 spelers is tweeledige wêreldkampioene: Os du Randt (in 1995 en in 2007), [[François Steyn]] (in 2007 en in 2019), asook [[Damian de Allende]], [[Lukhanyo Am]], [[Faf de Klerk]], [[Pieter-Steph du Toit]], [[Eben Etzebeth]], [[Steven Kitshoff]], [[Vincent Koch]], [[Cheslin Kolbe]], [[Siya Kolisi]], [[Jesse Kriel]], [[Willie le Roux]], [[Frans Malherbe]], [[Makazole Mapimpi]], [[Malcolm Marx]], [[Bongi Mbonambi]], [[Franco Mostert]], [[Trevor Nyakane]], [[Handré Pollard]], [[Cobus Reinach]], [[Kwagga Smith]], [[RG Snyman]], [[Duane Vermeulen]] en [[Damian Willemse]] (almal in 2019 en 2023). [[Wêreldrugby]] het vier Springbokke as speler van die jaar benoem: [[Schalk Burger]] (in 2004), [[Bryan Habana]] (in 2007), [[Pieter-Steph du Toit]] (in 2019 en 2024) en [[Malcolm Marx]] (in 2025).<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/tournaments/awards/past-winners/ |title=World Rugby Awards Past Winners |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> === Spelerkeuring === Rugby was oor dekades heen ’n amateursport, waarvolgens die spelers hul geld met ’n beroep moes verdien en slegs van hul prestasies finansieel kon baat as hulle by rugby-league-spanne aangesluit het, waardeur hulle nie meer in aanmerking vir rugby union gekom het nie. Hierdie situasie het in 1995 verander, toe rugby union ’n professionele sport geword het. Vervolgens het baie Suid-Afrikaanse spelers kontrakte met Europese spanne onderteken, aangesien hulle in die Europese ligas hoër salarisse verdien het as tuis. ’n Aantal bekende Springbokke het in die buiteland gespeel, waaronder [[Naas Botha]] (Italië), [[Francois Pienaar]] (Engeland), [[Percy Montgomery]] (Wallis en Frankryk), [[Stefan Terblanche]] (Wallis), [[Butch James]] (Engeland), [[Victor Matfield]] (Frankryk) en [[John Smit]] (Frankryk). Die beheerliggaam het oor jare heen sulke spelers nie vir die nasionale span benoem nie. Dienooreenkomstig het die afrigter Jake White in 2004 verras, toe hy twee spelers wat buite Suid-Afrika gespeel het, vir die nasionale span benoem het: Percy Montgomery en [[Jaco van der Westhuyzen]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://mg.co.za/article/2004-05-17-shock-selections-in-whites-springbok-squad/ |title=Shock selections in White's Springbok squad |publisher=[[Mail & Guardian]] |author=Andrew Hollely |date=17 Mei 2004 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Te midde van voortdurende vertrek na Europa en ook na Japan, bestaan die risiko van permanente uitvloei aan talentvolle spelers, veral omdat, volgens Wêreldrugby se reëls, ’n ononderbroke verblyf van vyf jaar in die buiteland voldoende is om in aanmerking te kom vir ’n ander land se nasionale span (tot einde 2020 was dit drie jaar).<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/39868065 |title=World Rugby raises international eligibility period from three to five years |publisher=[[BBC]] |date=10 Mei 2017 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Sedert 1 Julie 2017 laat die Suid-Afrikaanse Rugbyunie spelers wat by ’n buitelandse klub aangesluit het, slegs toe om vir die Springbokke gekies te word indien hulle al meer as 30 toetswedstryde vir die Bokke gespeel het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sbs.com.au/news/springboks-to-tighten-selection-rules |title=Springboks to tighten selection rules |publisher=Special Broadcasting Service |date=4 Maart 2017 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> === Spelerstatistieke === [[Lêer:Victor Matfield.jpg|duimnael|upright|Victor Matfield (2006)]] [[Lêer:Habana, Bryan (Canon).jpg|duimnael|upright|Bryan Habana (2006)]] [[Lêer:Morné Steyn.jpg|duimnael|upright|Morné Steyn (2010)]] Vervolgens die belangrikste statistieke van Suid-Afrika se spelers. Die spelers wat met <nowiki>*</nowiki> gekenmerk is, is nog aktief en kan hul statistieke verbeter. <small>(Korrek teen Oktober 2025)</small> {| | {| class="wikitable" |+ Meeste toetswedstryde<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;team=5;template=results;type=player |title=Total matches played (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Toetswedstryde |- | {{0}}1 || [[Eben Etzebeth]] * || 2012–2025 || 138 |- | {{0}}2 || [[Victor Matfield]] || 2001–2015 || 127 |- | {{0}}3 || [[Bryan Habana]] || 2004–2016 || 124 |- | {{0}}4 || [[Tendai Mtawarira]] || 2008–2019 || 117 |- | {{0}}5 || [[John Smit]] || 2000–2011 || 111 |- | {{0}}6 || [[Jean de Villiers]] || 2002–2015 || 109 |- | {{0}}7 || [[Percy Montgomery]] || 1997–2008 || 102 |- | {{0}}8 || [[Willie le Roux]] * || 2013–2025 || 101 |- | {{0}}9 || [[Siya Kolisi]] * || 2013–2025 || {{0}}98 |- | 10 || colspan=3 | Twee spelers met 93 toetswedstryde elk |} | {| class="wikitable" |+ Meeste toetswedstryde as kaptein<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?captain=1;class=1;filter=advanced;orderby=matches;team=5;template=results;type=player |title=Total matches played as captain (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Toetswedstryde |- | {{0}}1 || [[John Smit]] || 2003–2011 || 83 |- | {{0}}2 || [[Siya Kolisi]] * || 2018–2025 || 66 |- | {{0}}3 || [[Jean de Villiers]] || 2012–2015 || 37 |- | {{0}}4 || [[Gary Teichmann]] || 1995–1999 || 36 |- | {{0}}5 || [[Francois Pienaar]] || 1993–1996 || 29 |- | {{0}}6 || [[Victor Matfield]] || 2007–2015 || 27 |- | {{0}}7 || [[Dawie de Villiers]] || 1965–1970 || 22 |- | {{0}}8 || [[Corné Krige]] || 1999–2003 || 18 |- | {{0}}9 || [[André Vos]] || 1999–2001 || 16 |- | 10 || [[Morné du Plessis]] || 1975–1980 || 15 |} |- | {| class="wikitable" |+ Meeste punte aangeteken<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=points;team=5;template=results;type=player |title=Total points scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Punte |- | {{0}}1 || [[Percy Montgomery]] || 1997–2008 || 893 |- | {{0}}2 || [[Handré Pollard]] * || 2014–2025 || 815 |- | {{0}}3 || [[Morné Steyn]] || 2009–2021 || 742 |- | {{0}}4 || [[Bryan Habana]] || 2004–2016 || 335 |- | {{0}}5 || [[Elton Jantjies]] || 2012–2022 || 331 |- | {{0}}6 || [[Naas Botha]] || 1980–1992 || 312 |- | {{0}}7 || [[Joel Stransky]] || 1993–1996 || 240 |- | {{0}}8 || [[Braam van Straaten]] || 1999–2001 || 221 |- | {{0}}9 || [[Joost van der Westhuizen]] || 1993–2003 || 190 |- | 10 || [[Jannie de Beer]] || 1997–1999 || 181 |} | {| class="wikitable" |+ Meeste drieë gedruk<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=tries;team=5;template=results;type=player |title=Total tries scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Drieë |- | {{0}}1 || [[Bryan Habana]] || 2004–2016 || 67 |- | {{0}}2 || [[Joost van der Westhuizen]] || 1993–2003 || 38 |- | {{0}}3 || [[Makazole Mapimpi]] * || 2018–2025 || 33 |- | {{0}}4 || [[Jaque Fourie]] || 2003–2013 || 32 |- | {{0}}5 || [[Jean de Villiers]] || 2012–2015 || 27 |- | {{0}}6 || [[Malcolm Marx]] * || 2016–2025 || 26 |- | {{0}}7 || [[Breyton Paulse]] || 1999–2007 || 26 |- | {{0}}8 || [[Percy Montgomery]] || 1997–2008 || 25 |- | {{0}}9 || [[JP Pietersen]] || 2006–2016 || 24 |- | 10 || colspan=3 | Drie spelers met 21 drieë elk |} |} == Afrigters == {{Hoofartikel|Springbokafrigters}} [[Lêer:Danie Craven 1956b.jpg|duimnael|upright|Danie Craven (1956)]] [[Lêer:Man of the moment Jake White.jpg|duimnael|upright|Jake White wys die William Webb Ellis-beker wat deur die Springbokspan as wenner van die Wêreldbekertoernooi van 2007 omhoog gehou is]] [[Lêer:Peter de Villiers.jpg|duimnael|upright|Peter de Villiers (2011)]] Aangesien die definisie en rol van afrigters tot die besoek van die All Blacks in 1949 baie uiteenlopend was, bevat die volgende tabel slegs afrigters wat sedertdien benoem is. Sedert die begin af was al die Springbokke se afrigters Suid-Afrikaners. {| class="wikitable" ! Naam !! Tydperk !! % Gewen |- | [[Danie Craven]] || 1949–1956 || 74 |- | [[Basil Kenyon]] || 1958 || 0 |- | [[Hennie Muller]] || 1960–1961, 1963, 1965 || 44 |- | [[Boy Louw]] || 1960–1961, 1965 || 67 |- | [[Izak van Heerden (rugbyafrigter)|Izak van Heerden]] || 1962 || 75 |- | [[Felix du Plessis]] || 1964 || 100 |- | [[Ian Kirkpatrick]] || 1967, 1974 || 60 |- | [[Avril Malan]] || 1969–1970 || 50 |- | [[Johan Claassen]] || 1964, 1970–1974 || 50 |- | [[Nelie Smith]] || 1980–1981 || 80 |- | [[Cecil Moss]] || 1982–1989 || 83 |- | [[John Williams (rugbyafrigter)|John Williams]] || 1992 || 20 |- | [[Ian McIntosh]] || 1993–1994 || 33 |- | [[Kitch Christie]] || 1994–1996 || 100 |- | [[André Markgraaff]] || 1996 || 61 |- | [[Carel du Plessis]] || 1997 || 37 |- | [[Nick Mallett]] || 1997–2000 || 71 |- | [[Harry Viljoen]] || 2000–2002 || 53 |- | [[Rudolf Straeuli]] || 2002–2003 || 52 |- | [[Jake White]] || 2004–2007 || 67 |- | [[Peter de Villiers]] || 2008–2011 || 62 |- | [[Heyneke Meyer]] || 2012–2015 || 67 |- | [[Allister Coetzee]] || 2016–2018 || 47 |- | [[Rassie Erasmus]] || 2018–2019 || 63 |- | [[Jacques Nienaber]] || 2020–2023 || 69 |- | [[Rassie Erasmus]] || sedert 2024 || 77 |} == Toekennings == Die Italiaanse sporttydskrif ''Gazzetta dello Sport'' het die Springbokke in 2007 as “wêreldspan van die jaar” aangewys. Die Internasionale Rugbyraad, sedert 2014 Wêreldrugby, het die Springbokke vier keer as “span van die jaar” benoem (in 2004, 2007, 2009 en 2019). Die Springbokke het ook twee keer die Laureus Wêreldsporttoekennings as “span van die jaar” ontvang (in 2008 en 2020).<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.laureus.com/world-sports-awards/2008 |title=Laureus World Sports Awards 2008 |publisher=Laureus Wêreldsporttoekennings |date=2008 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.laureus.com/world-sports-awards/2020 |title=Laureus World Sports Awards 2020 |publisher=Laureus Wêreldsporttoekennings |date=2020 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> == Kulturele invloed == === Rolprente === Die Springbokke speel ’n sentrale rol in die Amerikaanse 2009-rolprent ''Invictus''. Die rolprent, wat op die boek ''Playing the Enemy'' van John Carlin gebaseer is, beskryf hoe die destydse Suid-Afrikaanse president Nelson Mandela die rugbywêreldbekertoernooi gebruik het om die Suid-Afrikaanse samelewing, wat kort tevore nog weens apartheid erg verdeeld was, met hulp van die Springbokke oor die politiesgemotiveerde verdeling heen verenig het. Die regie is behartig deur [[Clint Eastwood]], die hoofrolle is [[Morgan Freeman]] as Nelson Mandela en [[Matt Damon]] as spankaptein [[Francois Pienaar]]. Die Suid-Afrikaanse 2016-rolprent ''[[Modder en bloed]]'' handel oor die benadering van rugby in die krygsgevangenekamp op die Britse eiland [[Sint Helena]] tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]]. Die Suid-Afrikaanse musikant en akteur [[Bok van Blerk]] speel die rol as Boerbevelvoerder [[Gideon Scheepers]]. Die protagonis Willem Morkel is op die rugbyspeler Sommie Morkel gebaseer, wat in 1906 in vier wedstryde vir die Springbokke uitgedraf het. Die Australiese 2019-rolprent ''Die Wonderwerk van Brighton'' handel oor die verrassende Japannese oorwinning oor Suid-Afrika tydens die Rugbywêreldbeker 2015 se groepfase in die Engelse stad Brighton. === Liedjies === Sedert hul sukses tydens die Rugbywêreldbeker in 1995 word die Springbokke deur die tradisionele volkslied ''[[Shosholoza]]'' begelei. Onder meer [[Ladysmith Black Mambazo]] en die [[Soweto Gospelkoor]] het die liedjie ter ondersteuning van die Springbokke opgeneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugby15.co.za/learn-the-lyrics-of-shosholoza-the-south-african-rugby-fan-songs/ |title=Learn the Lyrics of "Shosholoza" the South African Rugby Fan Songs |publisher=rugby15.co.za |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thesouthafrican.com/lifestyle/ndlovu-youth-choir-shosholoza/ |title=Watch: The Ndlovu Youth Choir performs ‘Shosholoza’ for the Springboks &#91;video&#93; |publisher=[[The South African]] |author=Erene Roux |date=15 Oktober 2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> [[Leon Schuster]] se ''Hier kom die Bokke'' is nog ’n gewilde liedjie wat ter ondersteuning van die Springbokke gesing word. Dit het ook tydens die Rugbywêreldbeker 1995 gewild geword en begeester die Springbokke sedertdien.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sapeople.com/fab-south-african-stuff/watch-leon-schusters-special-message-for-the-springboks-hey-bokke/ |title=WATCH Leon Schuster’s Hey Bokke! Sing-Along Rugby Anthem for the Springboks |publisher=SA People News |author=Jenni Baxter |date=22 September 2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> [[Siya Kolisi]] het as Springbokkaptein saam met [[Makazole Mapimpi]] en [[Lukhanyo Am]] die ritueel begin, om voor elke wedstryd in hul [[Xhosa]]-moedertaal ’n ''Gwijo'' op te sê. ’n Gwijo is ’n tradisionele [[a capella]]-gesangstyl in die [[Xhosas|Xhosakultuur]] in ’n vraag-en-antwoord-formaat wat emosies en motivering sal oordra.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.jeremydetolly.com/blog/ep39 |title=Gwijo: Healing Anthems for South Africa |publisher=Jeremy de Tolly |date=30 November 2020 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> Dié idee is deur ondersteuners oorgeneem en sodoende is die Springbokke tydens beide die 2019- en 2023-rugbywêreldbekertoernooie musikaal deur ’n Gwijo-span aangemoedig en ondersteun.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.citizen.co.za/entertainment/bok-supporters-the-gwijo-squad-finally-arrive-in-france-after-years-of-saving/ |title=Bok supporters, the Gwijo Squad, finally arrive in France after years of saving |publisher=[[The Citizen]] |author=Bonginkosi Tiwane |date=13 Oktober 2023 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thesouthafrican.com/sport/rugby/rugby-world-cup-2023/what-is-siya-singing-in-tunnel-before-game-19-october-2023-breaking/ |title=WHAT is Siya singing in the TUNNEL before a game? |publisher=[[The South African]] |author=Ray Leathern |date=19 Oktober 2023 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sowetanlive.co.za/sport/rugby/2023-09-08-gwijo-squad-to-hype-up-boks-as-world-cup-defence-begins/ |title=Gwijo Squad to hype up Boks as World Cup defence begins |publisher=[[Sowetan]] |author=Thulani Mbele |date=8 September 2023 |accessdate=6 Oktober 2025}}</ref> == Sien ook == {{Portaal|Rugby|Ru ball.svg}} * [[Proteas]] * [[Suid-Afrikaanse nasionale vrouerugbyspan]] * [[Suid-Afrikaanse nasionale sokkerspan]] == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronnelys == * {{en}} {{cite book |author=Grant Harding, David Williams |title=The Toughest of Them All: New Zealand and South Africa: The Struggle for Rugby Supremacy |publisher=Penguin Books |year=2000 |location=[[Auckland]], Nieu-Seeland |isbn=0-14-029577-1}} * {{en}} {{cite book |author=Bob Howitt |title=SANZAR Saga – Ten Years of Super 12 and Tri-Nations Rugby |publisher=Harper Collins Publishers |year=2005 |isbn=1-86950-566-2}} * {{en}} {{cite book |author=John Nauright |title=Sport, Cultures, and Identities in South Africa |publisher=Continuum International Publishing Group |year=1997 |isbn=0-7185-0072-5}} * {{en}} {{cite book |author=A.C. Parker |title=The Springboks, 1891–1970 |publisher=Cassell & Company Ltd. |year=1970 |location=Londen |isbn=0-304-93591-3}} * {{en}} {{cite book |author=David Smith, Gareth Williams |title=Fields of Praise: The Official History of The Welsh Rugby Union |url=https://archive.org/details/fieldsofpraiseof0000smit |publisher=University of Wales Press |year=1980 |location=Cardiff |isbn=0-7083-0766-3}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|South Africa national rugby union team|Springbokke}} * {{en}} [http://www.sarugby.co.za/ Amptelike webwerf] * {{en}} [https://springboksupporter.co.za/ Amptelike webwerf van die Springbokke se aanhangersklub] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200722055656/https://springboksupporter.co.za/ |date=22 Julie 2020}} * {{en}} [http://www.genslin.us/bokke Springbokke se Rugbyheldesaal] * {{en}} [https://www.world.rugby/organisation/membership/africa/south-africa Suid-Afrika by Wêreldrugby] * {{en}} [https://www.planetrugby.com/team/south-africa Suid-Afrika op Planet Rugby] {{Navbox |name = Springbokke |state = collapsed |title = Springbokspanne gehaal |list1 = {{Springbokke (1995 Rugbywêreldbeker)}} {{Springbokke (1999 Rugbywêreldbeker)}} {{Springbokke (2003 Rugbywêreldbeker)}} {{Springbokke (2007 Rugbywêreldbeker)}} {{Springbokke (2008)}} {{Springbokke (2009)}} {{Springbokke (2010)}} {{Springbokke (2011 Rugbywêreldbekergroep)}} {{Springbokke (2012)}} {{Springbokke (2013)}} {{Springbokke (2014)}} {{Springbokke (2015 Rugbywêreldbeker)}} {{Springbokke (2015)}} {{Springbokke (2016)}} {{Springbokke (2017)}} {{Springbokke (2018)}} {{Springbokke (2019)}} {{Springbokke (2019 Rugbywêreldbeker)}} {{Springbokke (2023 Rugbywêreldbeker)}} }} {{Nasionale rugbyspanne}} {{Die Rugbykampioenskap}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Nasionale rugbyspanne van Afrika]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse rugbyspanne]] is2yb3808egsqk2rjl3qpibg40ii6ex 0 26057 2967141 2958708 2026-09-13T19:51:49Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2967141 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Nedersetting | amptelike_naam = Boekarest | ander_naam = | inheemse_naam = Bucuresti | nedersetting_tipe = Stad | bynaam = “Klein Parys”, “Parys van die Ooste” | slagspreuk = ''Patria si Dreptul Meu'' (“My Land en My Reg”) | translit_taal1 = | translit_taal1_tipe = | translit_taal1_inligting = | translit_taal2 = | translit_taal2_tipe = | translit_taal2_inligting = | beeld_stadsilhoeët = Bucharest collage 02.jpg | beeldgrootte = | beeldbyskrif = | beeld_vlag = ROU Bucharest Flag.svg | vlaggrootte = 150px | vlagskakel = | beeld_seël = | seëlskakel = | seëlgrootte = | beeld_skild = Coat of arms of Bucharest.svg | skildskakel = | skildgrootte = | beeld_leë_embleem = | leë_embleemtipe = | leë_embleemgrootte = | leë_embleemskakel = | beeld_kaart = Municipiul Bucuresti in Romania.svg | kaartgrootte = 200px | kaartbyskrif = Ligging van Boekarest in [[Roemenië]] (in rooi) | beeld_kaart1 = | kaartgrootte1 = | kaartbyskrif1 = | beeld_punt_kaart = | puntkaartgrootte = | puntkaartbyskrif = | punt-x = | punt-y = | duimdrukkerkaart = | duimdrukkeretiketposisie = | duimdrukkerkaartgrootte = | duimdrukkerkaartbyskrif = | onderafdelingtipe = [[Land]] | onderafdelingnaam = {{vlagland|Roemenië}} | onderafdelingtipe1 = Ontwikkelingsstreek | onderafdelingtipe2 = Distrik | onderafdelingtipe3 = | onderafdelingtipe4 = | onderafdelingnaam1 = Boekarest-Ilfov | onderafdelingnaam2 = Boekarest | onderafdelingnaam3 = | onderafdelingnaam4 = | regeringvoetnotas = | regeringstipe = | leiertitel = Burgemeester | leiernaam = Ciprian Ciucu | leiertitel1 = | leiertitel2 = | leiertitel3 = | leiertitel4 = | leiernaam1 = | leiernaam2 = | leiernaam3 = | leiernaam4 = | stigtingstitel = Gestig op | stigtingsdatum = 20 September 1459 (eerste amptelike verwysing) | stigtingstitel2 = Gestig deur | stigtingsdatum2 = [[Vlad Dracula]] | stigtingstitel3 = | stigtingsdatum3 = | eenheidvoorkeur = | oppervlakvoetnotas = | oppervlakgroottes = | oppervlak_totaal_km2 = 240 | oppervlak_land_km2 = | oppervlak_water_km2 = | oppervlak_totaal_myl2 = 93 | oppervlak_land_myl2 = | oppervlak_water_myl2 = | oppervlak_water_persent = | oppervlak_stedelik_km2 = | oppervlak_stedelik_myl2 = | oppervlak_metro_km2 = 1803 | oppervlak_metro_myl2 = 696 | oppervlak_leeg1_titel = | oppervlak_leeg1_km2l = | oppervlak_leeg1_myl2 = | oppervlak_leeg2_titel = | oppervlak_leeg2_km2l = | oppervlak_leeg2_myl2 = | hoogtevoetnotas = | hoogte_m = 55.8–91.5 | hoogte_voet = 183–300 | breedtegraad = 44 | breedtegraad_m = 25 | breedtegraad_s = 57 | breedtegraad_NS = N | lengtegraad = 26 | lengtegraad_m = 6 | lengtegraad_s = 14 | lengtegraad_OW = O | bevolking_soos_op = 2021-sensus | bevolkingnotas = <ref name="RPL2021">{{ro}} {{cite web|url=https://www.recensamantromania.ro/wp-content/uploads/2023/05/Tabel-1.03_1.3.1-si-1.03.2.xls|title=Populaţia rezidentă după grupa de vârstă, pe județe și municipii, orașe, comune, la 1 decembrie 2021|publisher=Nasionale Statistiekinstituut|date=31 Mei 2023|accessdate=29 April 2026|archive-date=26 Junie 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230626052140/https://www.recensamantromania.ro/wp-content/uploads/2023/05/Tabel-1.03_1.3.1-si-1.03.2.xls|url-status=dead}}</ref> | bevolking_totaal = 1877155 | bevolkingsdigtheid_km2 = 7123 | bevolkingsdigtheid_myl2 = 18450 | bevolking_metro = 2313519 | bevolkingsdigtheid_metro_km2 = 1283 | bevolkingsdigtheid_metro_myl2 = 3320 | bevolking_stedelik = | bevolkingsdigtheid_stedelik_km2 = | bevolkingsdigtheid_stedelik_myl2 = | bevolking_leeg1_titel = | bevolking_leeg1 = | bevolkingsdigtheid_leeg1_km2 = | bevolkingsdigtheid_leeg1_myl2 = | bevolking_leeg2_titel = | bevolking_leeg2 = | bevolkingsdigtheid_leeg2_km2 = | bevolkingsdigtheid_leeg2_myl2 = | bevolkingnota = | tydsone = [[Oos-Europese Tyd|OET]] | utcafset = +02:00 | tydsone_DST = [[Oos-Europese Somertyd|OEST]] | uctafset_DST = +03:00 | poskodetipe = Poskode | poskode = 0100xx-0201xx, 0201xx-0300xx, 0365xx | skakelkode = +40 31 | leë_naam = Nommerplate | leë_inligting = B | leë1_naam = | leë1_inligting = | voetnotas = | webwerf = [https://www.pmb.ro/ www.pmb.ro] }} '''Boekarest''' ([[Roemeens]]: ''Bucuresti'', [bukuˈreʃtʲ], {{Audio|Ro-București.ogg|luister}}) is die [[hoofstad]] en grootste stad van [[Roemenië]]. Die [[metropool]] lê aan die Dambovita-rivier in die suidooste van die land. Die bevolking word amptelik op 1,71 miljoen geskat en in die groter metropolitaanse gebied op 2,31 miljoen. Dit maak Boekarest die negende digsbevolkte stad binne stadsgrense in die [[Europese Unie]] is. Die stad beslaan 240&nbsp;km², terwyl die metropolitaanse gebied oor 1&nbsp;811&nbsp;km² strek. Die stad staan amptelik bekend as die “Munisipaliteit Boekarest” (Roemeens: ''Municipiul Bucuresti'') en het dieselfde status as ’n nasionale provinsie. Dit is verder verdeel in ses sektore, elk met ’n eie burgemeester. Boekarest is ’n belangrike kulturele, politieke en ekonomiese sentrum, die setel van die regering en die hoofstad van die streek Muntenië. [[Lêer:Hotel Continental - Calea Victoriei.jpg|duimnael|links|Die ''Calea Victoriei'' (“Oorwinningspad”) in die binnestad van Boekarest.]] In 1459 is die eerste keer in geskiedkundige bronne na Boekarest verwys: deur [[Vlad Dracula]].<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www1.pmb.ro/pmb/bucuresti/emed_en.htm |title=Medieval history |publisher=Stad Boekarest |accessdate=21 Februarie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080221234051/http://www1.pmb.ro/pmb/bucuresti/emed_en.htm |archive-date=21 Februarie 2008 |url-status=dead}}</ref> Die stad het in 1862 die hoofstad geword en is sedertdien die middelpunt van Roemeense media, kultuur en kuns. Die argitektuur is uiteenlopend en sluit historiese style (hoofsaaklik eklekties, maar ook neoklassiek en [[Jugendstil|Art Nouveau]]), tussenoorlogse style ([[Bauhaus]], [[Art Deco]] en Roemeense herlewingsargitektuur), sowel as [[Sosialistiese realisme|sosialistiese]] en [[Modernisme|moderne]] boukuns in. In die tussenoorlogse tydperk het die stad se elegante argitektuur en die verfyndheid van sy elite daartoe gelei dat Boekarest die byname “Klein [[Parys]]” en “Parys van die Ooste” verkry het.<ref>{{en}} {{cite web|url=http://museum.ici.ro/mbucur/english/micparis.htm|title=Bucharest, the small Paris of the East|publisher=Museums from Romania|accessdate=21 Februarie 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20060221002454/http://museum.ici.ro/mbucur/english/micparis.htm|archive-date=21 Februarie 2006|url-status=dead}}</ref> Hoewel dele van die historiese stadskern deur oorloë, [[aardbewing]]s en [[Nicolae Ceausescu]] se sistematiseringsprogram beskadig of vernietig is, het baie geboue behoue gebly en is hulle onlangs gerestoureer. Die stad beleef die afgelope jare ’n beduidende ekonomiese en kulturele oplewing.<ref>{{en}} Bucica, 2000, bl. 6.</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.qualitestgroup.com/blog/uncategorized/bucharest-is-booming/|title=Bucharest is Booming|publisher=qualitestgroup.com|date=23 April 2019|accessdate=5 Augustus 2020|archive-date=5 Augustus 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200805053938/https://www.qualitestgroup.com/blog/uncategorized/bucharest-is-booming/|url-status=live}}</ref> Dit is een van die snelsgroeiende hoëtegnologie-stede in Europa,<ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.pentalog.com/blog/high-tech-city-bucharest|title=High-Tech Cities: Have You Ever Tried Coffee in Bucharest?|publisher=Pentalog|date=17 April 2019|accessdate=20 Mei 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190520005412/https://www.pentalog.com/blog/high-tech-city-bucharest|archive-date=20 Mei 2019|url-status=live}}</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.ft.com/content/a0652dba-632f-11e7-8814-0ac7eb84e5f1|title=How Romania became a popular tech destination|publisher=[[Financial Times]]|date=19 September 2019|accessdate=27 September 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190927042536/https://www.ft.com/content/a0652dba-632f-11e7-8814-0ac7eb84e5f1|archive-date=27 September 2019|url-status=live}}</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.romaniajournal.ro/business/bucharest-in-the-top-of-cities-with-the-most-experts-in-high-tech-industry/|title=Bucharest, In The Top Of Cities With The Most Experts In High-Tech Industry|publisher=Romania Journal|date=11 Februarie 2019|accessdate=29 Mei 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210529151218/https://www.romaniajournal.ro/business/bucharest-in-the-top-of-cities-with-the-most-experts-in-high-tech-industry/|archive-date=29 Mei 2021|url-status=live}}</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.eu-startups.com/2019/05/10-romanian-startups-to-look-out-for-in-2019-and-beyond/|title=10 Romanian startups to look out for in 2019 and beyond|publisher=EU Startups|date=29 Mei 2019|accessdate=13 November 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191113142748/https://www.eu-startups.com/2019/05/10-romanian-startups-to-look-out-for-in-2019-and-beyond/|archive-date=13 November 2019|url-status=live}}</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://techcrunch.com/2016/04/06/the-silicon-valley-of-transylvania/|title=The Silicon Valley of Transylvania|publisher=TechCrunch|author=Bryan Martin|date=6 April 2016|accessdate=13 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190413223601/https://techcrunch.com/2016/04/06/the-silicon-valley-of-transylvania/|archive-date=13 April 2019|url-status=live}}</ref> en die historiese stadskern is in 2016 deur die World Monuments Watch as “bedreig” gelys.<ref name="wmf.org">{{en}} {{cite web|url=https://www.wmf.org/watch/watch_year/2016|title=World Monuments Fund|publisher=World Monuments Fund|accessdate=2 Oktober 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171002022044/https://www.wmf.org/watch/watch_year/2016|archive-date=2 Oktober 2017|url-status=dead}}</ref> Boekarest is verreweg die digsbevolkte stad in Roemenië en het reeds in die 1940’s meer as ’n miljoen inwoners gehad. Volgens die ''Mastercard Global Index of Urban Destinations'' was Boekarest in 2017 die Europese stad met die vinnigste groei in oornaggaste.<ref>{{en}} {{cite web|url=http://business-review.eu/news/mastercard-study-bucharest-is-the-european-city-with-the-highest-growth-of-tourists-148885|title=Mastercard study: Bucharest is the European city with the highest growth of tourists' number|publisher=Business Review|date=29 September 2017|accessdate=26 Julie 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190726002152/http://business-review.eu/news/mastercard-study-bucharest-is-the-european-city-with-the-highest-growth-of-tourists-148885|archive-date=26 Julie 2019|url-status=live}}</ref> In 2018 en 2019 is dit as die Europese bestemming met die grootste ontwikkelingspotensiaal aangewys.<ref>{{en}} {{cite web|url=http://www.travelandtourworld.com/news/article/bucharest-surpasses-european-destinations-study/|title=Bucharest has highest potential for development in Europe|publisher=Travel And Tour World|date=15 Oktober 2015|accessdate=5 Augustus 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200805041618/http://www.travelandtourworld.com/news/article/bucharest-surpasses-european-destinations-study/|archive-date=5 Augustus 2020|url-status=dead}}</ref> Boekarest is die welvarendste stad in Roemenië en die rykste hoofstad in die streek, nadat dit [[Boedapest]] in 2017 verbygesteek het.<ref>{{en}} {{cite web|url=http://www.pwcglobal.com/ro/eng/ins-sol/spec-int/Regional%20Attractiveness%20Index.pdf|title=Regional Attractiveness Report Romania|publisher=Price Water house Coopers Global|accessdate=13 Maart 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20060313160507/http://www.pwcglobal.com/ro/eng/ins-sol/spec-int/Regional%20Attractiveness%20Index.pdf|archive-date=13 Maart 2006|url-status=dead}}</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://dailynewshungary.com/people-in-bucharest-really-live-better-than-people-in-budapest/|title=Do people in Bucharest really live better than people in Budapest?|publisher=Daily News Hungary|date=2 Januarie 2022|accessdate=2 Januarie 2022}}</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://business-review.eu/business/romanias-regions-bucharest-is-now-richer-than-budapest-banat-and-transylvania-are-more-developed-than-most-of-hungary-eu-data-show-197250|title=Romania's regions. Bucharest is now richer than Budapest, Banat and Transylvania are more developed than most of Hungary, EU data show|publisher=Business Review|date=27 Februarie 2019|accessdate=27 Februarie 2019}}</ref> Die stad beskik oor groot konferensiegeriewe, opvoedkundige instellings, kulturele sentrums, tradisionele winkelarkades en talle ontspanningsruimtes. Boekarest lê binne, en word volledig omring deur die Ilfov-provinsie. == Etimologie == Die Roemeense naam ''Bucuresti'' se oorsprong is nie geverifieer nie. Volgens ’n tradisie is die stigting van Boekarest met die naam ''Bucur'' geassosieer, wat volgens verskeie legendes ’n prins, ’n voëlvrye, ’n visserman, ’n herder of ’n jagter was. In Roemeens beteken die woordstam ''bucurie'' “vreugde” (“geluk”),<ref>{{ro}} Rosetti, II. bl. 110</ref> gevolglik sou die stadsnaam “stad van vreugde” beteken.<ref>{{en}} {{cite book|last=Cutler|first=Nellie|date=2011|chapter=Southeastern Europe|title=Time for Kids World Atlas|url=https://archive.org/details/kidsworldatlas0000time|publisher=Time for Kids Books|location=New York, NY|page=68|isbn=978-1-60320-884-0}}</ref> Vroeë geleerdes het ander etimologieë verskaf, waaronder dié van ’n Ottomaanse reisiger, Evliya Celebi, wat beweer het dat Boekarest na ene “Abu-Karis” uit die “[[Koeraisj]]-stam” genoem is. In 1781 het die [[Oostenryk]]se historikus Franz Sulzer beweer dat dit afgelei is van ''bucurie'' (“vreugde”), ''bucuros'' (“vreugdevolle”) of ''a se bucura'' (“om vreugdevol te wees”). In ’n vroeë 19de-eeuse boek, gepubliseer in [[Wene]], word beweer die stadsnaam is ontleen aan ''Bukovie'', ’n beukewoud, en dat dit dus verwant sou wees aan die streeksnaam [[Boekowina]] in die huidige Noord-Roemenië en Suidwes-[[Oekraïne]].<ref>{{ro}} Georgescu et al., bl. 76–77</ref> == Geskiedenis == [[Lêer:Curtea Veche 1.jpg|duimnael|Die Ou Vorstelike Hof (''Curtea Veche''), die voormalige residensie van [[Vlad Dracula|Vlad die Deurboorder]], is in die Ou Stad geleë.]] [[Lêer:Nicolae Ionescu - Victory Avenue in 1923, Sunday at noon.jpg|duimnael|Boekarest in 1923, tydens Roemenië se Goue Eeu in die tussenoorlogse tydperk.]] Die geskiedenis van Boekarest toon ’n afwisseling van tydperke van ontwikkeling en verval, vanaf die vroeë nedersettings in die [[Klassieke Oudheid|oudheid]] tot die stad se konsolidasie as die nasionale hoofstad van Roemenië laat in die 19de eeu. Op 20 September 1459 word die eerste keer in bronne na die stad verwys as die “[[Sitadel]] van Bucuresti”, en dit het die residensiestad geword van die heerser van [[Walachye]], die ''woiwode'' [[Vlad Dracula|Vlad die Deurboorder (Vlad Țepes)]].<ref name=Giurescu>{{en}} {{cite book|first=Constantin C.|last= Giurescu|year=1976|title=History of Bucharest|location=Boekarest|publisher=The Publishing House for Sports and Tourism}}</ref>{{rp|23}} Die Ou Vorstelike Hof (''Curtea Veche'') is in die middel van die 16de eeu deur Mircea Ciobanul opgerig. Onder latere heersers is Boekarest as somerresidensie van die vorstelike hof gevestig. In die daaropvolgende jare het die stad met [[Targoviste]] meegeding om die status as hoofstad, nadat die belang van Suid-Muntenië toegeneem het weens die eise van die [[Susereiniteit|suserein]], die [[Ottomaanse Ryk]]. Boekarest het ná 1698 onder die bewind van Konstantyn Brancoveanu uiteindelik die permanente setel van die Walachyse hof geword. In die daaropvolgende 200 jaar is die stad herhaaldelik deur natuurrampe, groot brande en oorloë beskadig en telkens weer herbou. Van die 18de eeu af het die [[Ottomaanse Ryk|Ottomane]] Grieks-Christelike administrateurs uit die Fanar-distrik van [[Konstantinopel]], die sogenaamde Fanariote, aangestel om die stad en vorstedom te bestuur.<ref>{{tr}} {{cite book|url=https://www.osmanlicasozlukler.com/kamusulalam/tafsil-8131-me9.html|title=Kamus'ul Alam|last=Semseddin|first=Sâmî|year=1898|volume=2|publisher=Osmanlıca Sözlükler|location=Istanboel|pages=533|chapter=بكرش}}</ref> Die Walachyse Opstand van 1821 onder leiding van Tudor Vladimirescu het ’n einde gebring aan die Fanariotebewind in Boekarest.<ref>{{tr}} {{cite book|title = Între Orient și Occident. Țările române la începutul epocii moderne (1800–1848)|last = Djuvara|first = Neagu|publisher = Humanitas|year = 2013|isbn = 978-973-50-4083-3}}</ref> In 1813-1814 is die stad deur Caragea se pes geteister. In die 18de en vroeë 19de eeu is Boekarest verskeie kere van Ottomaanse invloed losgeskeur en op verskillende tye deur die [[Huis van Habsburg|Habsburgse monargie]] (1716, 1737, 1789) en die [[Russiese Ryk]] (drie keer tussen 1768 en 1806) beset. Tussen 1828 en die uitbreek van die [[Krimoorlog]] was die stad onder Russiese administrasie, met ’n onderbreking tydens die Walachyse Rewolusie van 1848, wat in Boekarest gesentreer was. Ná die Russiese onttrekking het ’n [[Keiserryk Oostenryk|Oostenrykse]] garnisoen die stad beset en tot Maart 1857 daar gebly. Op 23 Maart 1847 het ’n verwoestende brand sowat 2&nbsp;000 geboue vernietig en omtrent ’n derde van die stad in puin gelê. In 1862, nadat [[Walachye]] en [[Moldawië (prinsdom)|Moldawië]] verenig is om die Vorstedom Roemenië te vorm, het Boekarest die nuwe staat se hoofstad geword. In 1881, met die uitroeping van die Koninkryk Roemenië onder koning [[Carol I van Roemenië|Carol I]], het Boekarest die politieke sentrum van die koninkryk geword. Gedurende die tweede helfte van die 19de eeu het die stad se bevolking aansienlik toegeneem en ’n nuwe fase van verstedeliking en stedelike modernisering het begin. Gasbeligting, perdetrems en beperkte elektrifisering is ingevoer.<ref>{{ro}} Giurescu, bl.154-161, 169–171</ref> Die Dambovita-rivier is in 1883 sterk gekanaliseer, wat ’n einde gebring het aan herhalende oorstromings soos die groot oorstroming van 1865.<ref>{{ro}} Giurescu, p.157, 161, 163</ref> Die Verdedigingswerke van Boekarest is ook in hierdie tydperk gebou. Die uitspattige argitektuur en kosmopolitiese hoëkultuur van hierdie periode het aan Boekarest die bynaam “Parys van die Ooste” besorg, met ''Calea Victoriei'' (“Oorwinningspad”) as sy "[[Avenue des Champs-Élysées|Champs-Élysées]]". Tussen 6 Desember 1916 en November 1918 is Boekarest ná die Slag van Boekarest deur [[Duitse Keiserryk|Duitse]] magte beset en die amptelike hoofstad is tydelik na Iasi in die streek Moldawië verskuif. Ná die [[Eerste Wêreldoorlog]] het Boekarest die hoofstad van Groot-Roemenië geword. In die tussenoorlogse periode het die stedelike ontwikkeling aangehou, met die stad wat jaarliks gemiddeld 30&nbsp;000 nuwe inwoners gelok het. Sommige van die belangrikste landmerke is in hierdie tyd gebou, onder meer die Arcul de Triumf en die Palatul Telefoanelor.<ref>{{ro}} Giurescu, p.191-195</ref> Die [[Groot Depressie]] in Roemenië het egter ernstige sosiaal-ekonomiese gevolge gehad en het onder meer uitgeloop op die Grivita-staking van 1933.<ref>{{ro}} {{cite web|url=http://www.geocities.com/integral_tradition/irongua.html|title=Data |publisher=Geocities|accessdate=25 Oktober 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20091025083507/http://www.geocities.com/integral_tradition/irongua.html|archive-date=25 Oktober 2009|url-status=dead}}</ref> In Januarie 1941 was die stad die toneel van die Legionêre opstand en die Boekarest-pogrom. As hoofstad van ’n [[Spilmoondhede|Spilmoondheid]] en ’n belangrike deurgangspunt vir Spilmoondheidstroepe op pad na die oosfront het Boekarest groot skade gely as gevolg van [[Geallieerdes van die Tweede Wêreldoorlog|Geallieerde]] bombardemente tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]]. Op 23 Augustus 1944 was die stad die plek van die koninklike staatsgreep wat Roemenië by die Geallieerdes gevoeg het. Kort daarna het Boekarest ’n kort periode beleef van [[Luftwaffe]]-bombardemente en ’n mislukte poging deur Duitse troepe om die stad te herower. Ná die vestiging van [[kommunisme]] in Roemenië is die stad verder uitgebrei. Nuwe woonbuurte is aangelê, die meeste oorheers deur woonstelblokke (toringblokke). Onder Nicolae Ceausescu se bewind (1965-1989) is ’n deel van die historiese stadskern gesloop en vervang met ontwikkeling in die styl van [[sosialistiese realisme]]: * die ''Centrul Civic'' (Burgersentrum), en * die Parlementspaleis, toe ’n hele historiese woonbuurt platgevee is om plek te maak vir Ceaușescu se projekte. Op 4 Maart 1977 het ’n [[aardbewing]] met sy episentrum in Vrancea, sowat 135&nbsp;km buite die stad, 1&nbsp;500 lewens geëis en verdere skade aan die historiese sentrum aangerig. Die Roemeense Rewolusie van 1989 het in Timisoara begin en daarna na Boekarest uitgebrei, en het tot die omverwerping van die kommunistiese regime gelei. Ontevredenheid met die postrewolusionêre Nasionale Volksreddingsfront het studentebonde en opposisiegroepe vroeg in 1990 grootskaalse anti-kommunistiese betogings in Boekarest laat reël wat tot verdere politieke verandering gelei het. Sedert 2000 is die stad voortdurend gemoderniseer. Residensiële en kommersiële ontwikkeling is veral in die noordelike distrikte sigbaar en Boekarest se ou historiese sentrum word sedert die middel 2000’s stelselmatig gerestoureer. == Geografie == [[Lêer:Bucuresti de sus.jpg|duimnael|Boekarest is [[Roemenië]] se hoofstad en grootste stad.]] [[Lêer:Parcul Herastrau park lake Bucharest Bucuresti Romania 2.JPG|duimnael|Die Koning Mihai I-park.]] [[Lêer:Parcul Carol - toamna.jpg|duimnael|Carolpark.]] [[Lêer:2017 Cismigiu, Bucuresti (3).jpg|duimnael|Die Cismigiutuin.]] [[Lêer:2018 Parcul IOR Mai.jpg|duimnael|Die Alexandru Ioan Cuza-park.]] Boekarest lê aan die oewers van die Dambovitarivier, wat uitmond in die Argesrivier, ’n sytak van die [[Donau]]. ’n Reeks mere – onder meer die Herastrau-, Floreasca-, Tei- en Colentinameer – strek deur die noordelike stadsgebied langs die Colentinarivier, self ’n sytak van die Dambovita. In die stadsentrum is daar ook ’n klein kunsmatige waterliggaam, die Cismigiumeer, omring deur die Cismigiutuin. Die tuin, wat deur die Duitse landskapargitek Carl F.W. Meyer ontwerp en in 1847 geopen is, is een van die oudste en belangrikste stadsparke in Boekarest en was histories ’n ontmoetingsplek vir skrywers en digters. Die stad se netwerk van parke en groen ruimtes sluit onder meer die Koning Mihai I-park (voorheen Herastraupark), Tineretuluipark en die Botaniese Tuin in. Die Koning Mihai I-park, in die noordelike stadsomgewing rondom die Herastraumeer, huisves ook die Stadsmuseum. Die Grigore Antipa- Natuurhistoriese Museum is naby Oorwinningsplein geleë. In dieselfde gebied is Hard Rock Cafe Boekarest en Beraria H, een van die grootste biersale in Europa. Tineretuluipark, wat in 1965 aangelê is, dien as die hoofontspanningsgebied vir Suid-Boekarest en bevat ’n Mini Town-speelkompleks vir kinders. Die Botaniese Tuin in die Cotroceni-woonbuurt, wes van die stadsentrum, is die grootste in Roemenië en bevat meer as 10&nbsp;000 [[plant]]spesies, waaronder talle uitheemse soorte. Die tuin het oorspronklik as die Koninklike Plesiertuin ontstaan.<ref>{{ro}} {{cite web|url=http://www.onlinegallery.ro/gradina_bot_bucurestie.html|title=Botanical Garden|publisher=Online Gallery|accessdate=29 September 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20060929164505/http://onlinegallery.ro/gradina_bot_bucurestie.html|archive-date=29 September 2006|url-status=dead}}</ref> Daarbenewens is daar talle kleiner buurtparke, onder meer Alexandru Ioan Cuza-, Kiseleff-, Carol-, Izvor-, Circului- en Moghiorospark. Van die ander groot parke sluit in die Nasionale Park, Teipark, Eroilorpark en Crangasipark met die Moriimeer. ’n Besonderse landskapvorm in die suide van die stad is Vacarestimeer, wat saam met omliggende vleilande ’n gebied van ongeveer 190 hektaar beslaan (waarvan 90 hektaar water is). Dit bevat 97 [[voël]]spesies (waarvan die helfte beskerm word) en minstens sewe [[soogdier]]spesies.<ref>{{ro}} {{cite web|url=http://www.hotnews.ro/stiri-mediu-20841205-fotogalerie-cum-afectata-fauna-din-delta-vacaresti-incendii-distrugeri-dureaza-atat-mult-protejarea-zonei.htm|title=Fotogalerie – Cum e afectata fauna din Delta Vacaresti de incendii si distrugeri si de ce dureaza atat de mult protejarea zonei|publisher=HotNews|date=3 Maart 2016|accessdate=12 Mei 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160512043647/http://www.hotnews.ro/stiri-mediu-20841205-fotogalerie-cum-afectata-fauna-din-delta-vacaresti-incendii-distrugeri-dureaza-atat-mult-protejarea-zonei.htm|archive-date=12 Mei 2016|url-status=live}}</ref> Die gebied, oorspronklik ’n dorpie wat Ceausescu in ’n meer wou omskep, het ná die 1989-rewolusie – nadat die projek laat vaar is – geleidelik tot ’n selfstandige stedelike vleiland-ekostelsel ontwikkel.<ref>{{ro}} {{cite web|url=http://adevarul.ro/news/bucuresti/delta-vacaresti-privita-etajul-17-s-a-transformat-lacul-ceausescu-parcul-natural-urban-astazi-1_53942e620d133766a865a7b1/index.html|title=Delta Văcăreşti, privită de la etajul 17. Cum s-a transformat lacul lui Ceauşescu în parcul natural urban de astăzi|publisher=adevarul.ro|date=8 Junie 2014|accessdate=1 Mei 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160501235910/http://adevarul.ro/news/bucuresti/delta-vacaresti-privita-etajul-17-s-a-transformat-lacul-ceausescu-parcul-natural-urban-astazi-1_53942e620d133766a865a7b1/index.html|archive-date=1 Mei 2016|url-status=live}}</ref> In Mei 2016 is dit tot die Vacarestinatuurpark verklaar, wat dikwels die “Delta van Boekarest” genoem word.<ref>{{ro}} {{cite web|url=http://parcnaturalvacaresti.ro/parcul-natural-vacaresti-a-fost-aprobat-oficial/|title=Parcul Natural Văcărești a fost aprobat oficial – "delta" dintre blocuri|publisher=Parcul Natural Văcărești|accessdate=24 Junie 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160624022322/http://parcnaturalvacaresti.ro/parcul-natural-vacaresti-a-fost-aprobat-oficial/|archive-date=24 Junie 2016|url-status=dead}}</ref><ref>{{ro}} {{cite web |url=http://www.mediafax.ro/social/cgmb-a-avizat-declararea-lacului-vacaresti-arie-naturala-protejata-14356050 |title=CGMB a avizat declararea lacului Văcăreşti arie naturală protejată |publisher=Mediafax |author=Andrei Dumitrescu |date=28 Mei 2015 |accessdate=10 Junie 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160610134223/http://www.mediafax.ro/social/cgmb-a-avizat-declararea-lacului-vacaresti-arie-naturala-protejata-14356050 |archive-date=10 June 2016 |url-status=live}}</ref> Boekarest lê in die middel van die Roemeense Vlakte, ’n streek wat eens deur die Vlasieiwoud bedek was. Ná ontbossing het dit ontwikkel tot ’n vrugbare laagvlakte. Soos verskeie historiese Europese stede word Boekarest tradisioneel beskryf as gebou op sewe heuwels: Mihai Voda, Dealul Mitropoliei, Radu Voda, Cotroceni, Dealul Spirii, Vacaresti en Sfantu Gheorghe Nou. Die stad beslaan ’n totale oppervlakte van 226&nbsp;km². Die hoogte bo seevlak wissel van 55,8&nbsp;m (by die Dambovita-brug in Catelu, in die suidooste van die stad) tot 91,5&nbsp;m (by die Militari-kerk). Die stadsuitleg is oorwegend sirkelvormig, met die stadsentrum by Universiteitsplein, waar die hoof-noord-suid- en oos-wes-verkeersasse kruis. Die Kilometer Nul-merkteken van Roemenië is net suid van die plein voor die Nuwe Sint Georgeskerk op Sint Georgesplein. Die radius van Boekarest, gemeet van Universiteitplein tot die stadsgrens, wissel tussen 10 en 12&nbsp;km. Tot in die laat 20ste eeu was die gebiede rondom Boekarest hoofsaaklik landelik, maar ná 1989 het die voorstedelike uitbreiding vinnig toegeneem in die omliggende Ilfov-provinsie. Hierdie provinsie – tans een van die snelsgroeiende administratiewe gebiede in Roemenië – het volgens die 2021-sensus ’n bevolking van 542&nbsp;686 gehad.<ref>{{ro}} {{cite web | url=https://www.economica.net/recensamant-2022-singurele-judete-in-care-a-crescut-populatia-rezidenta-in-2021-fata-de-nivelul-din-2011-sunt-ilfov-bistrita-nasaud-si-suceava_637632.html | title=Recensământ 2022: Singurele judeţe în care a crescut populaţia rezidentă în 2021 faţă de nivelul din 2011 sunt Ilfov, Bistriţa-Năsăud şi Suceava |date=30 Desember 2022 |accessdate=30 Desember 2022}}</ref> Baie van die dorpe en gemeenskappe in Ilfov het sedertdien ontwikkel tot hoëinkomste-[[Pendeldorp|pendel- en satellietdorpe]], wat funksioneer as die voorstede van Boekarest. == Klimaat == Boekarest het ’n humiede kontinentale klimaat ([[Köppen-klimaatklassifikasie#Betekenis_van_die_simbole|Dfa]]), gekenmerk deur warm, vogtige [[somer]]s en koue, [[sneeu]]ryke [[winter]]s. Weens die stad se ligging op die Roemeense Vlakte kan winters besonder winderig wees, hoewel die effek van sommige winde deur verstedeliking versag word. Wintertemperature daal gereeld tot benede 0 °C, en soms tot ongeveer {{nowrap|-10 °C}}. In die somer is die gemiddelde maksimum temperatuur 29,8 °C (in Julie en Augustus), maar temperature van 35 tot {{nowrap|40 °C}} is algemeen in die middestad in die hoogsomer. Ondanks matige gemiddelde somerreënval kom intense, kortstondige storms wel voor. In die [[lente]] en [[herfs]] wissel dagtemperature gewoonlik tussen 17 en {{nowrap|22 °C}}, en die [[reën]]val in die lente is oor die algemeen hoër as in die somer, met gereelder, maar oorwegend ligter, reënbuie.<ref>{{ro}} {{cite book|last=Sfetcu|first=Nicolae|url=https://books.google.com/books?id=90TrCgAAQBAJ&q=Bucurestiul+are+un+climat+de+tranzi%C8%9Bie,+cu+influen%C8%9Be+at%C3%A2t+continentale+c%C3%A2t+%C5%9Fi+%C8%99i+subtropicale+(clasificarea+climatic%C4%83+Koppen+Cfa+/+Dfa+/+Cfb+/+Dfb).&pg=PT23|title=Bucharest Tourist Guide (Ghid turistic București): Pocket Edition (Ediția de buzunar)|date=14 November 2015|publisher=Nicolae Sfetcu|accessdate=29 Mei 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210529151215/https://books.google.com/books?id=90TrCgAAQBAJ&q=Bucurestiul+are+un+climat+de+tranzi%C8%9Bie%2C+cu+influen%C8%9Be+at%C3%A2t+continentale+c%C3%A2t+%C5%9Fi+%C8%99i+subtropicale+%28clasificarea+climatic%C4%83+Koppen+Cfa+%2F+Dfa+%2F+Cfb+%2F+Dfb%29.&pg=PT23|archive-date=29 Mei 2021|url-status=live}}</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=http://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=2451&cityname=Bucharest,+Romania|title=Bucharest, Romania Köppen Climate Classification (Weatherbase)|publisher=Weatherbase|accessdate=2 Desember 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201202154622/http://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=2451&cityname=Bucharest,+Romania|archive-date=2 Desember 2020|url-status=live}}</ref> {{Tabel weergemiddeldes |locatie=Boekarest Baneasa |bron=NOAA;<ref name="NOAA9120">{{en}} {{cite web |url = https://www.nodc.noaa.gov/archive/arc0216/0253808/1.1/data/0-data/Region-6-WMO-Normals-9120/Romania/CSV/BucurestiBaneasa_15420.csv |title = București Băneasa Climate Normals 1991–2020 |publisher = [[National Oceanic and Atmospheric Administration]] |accessdate = 29 Augustus 2023 |archive-url = https://web.archive.org/web/20230829030044/https://www.nodc.noaa.gov/archive/arc0216/0253808/1.1/data/0-data/Region-6-WMO-Normals-9120/Romania/CSV/BucurestiBaneasa_15420.csv |archive-date = 29 Augustus 2023}}</ref><ref name="NOAA">{{en}} {{cite web |url = https://www.ncei.noaa.gov/pub/data/normals/WMO/1961-1990/RA-VI/RO/15420.TXT |title = București Băneasa Climate Normals 1961–1990 |publisher = [[National Oceanic and Atmospheric Administration]] |accessdate = 29 Augustus 2023 |archive-url = https://web.archive.org/web/20230829025758/https://www.ncei.noaa.gov/pub/data/normals/WMO/1961-1990/RA-VI/RO/15420.TXT |archive-date = 29 Augustus 2023}}</ref> Administrația Națională de Meteorologie;<ref name=extremes>{{ro}} {{cite web |url = http://climaintoscana.altervista.org/europa/romania/bucuresti-baneasa/ |title = București Băneasa: Record mensili dal 1929 |publisher = Administrația Națională de Meteorologie |accessdate = 1 April 2016 |archive-url = https://web.archive.org/web/20160401120448/http://climaintoscana.altervista.org/europa/romania/bucuresti-baneasa/ |archive-date = 1 April 2016 |url-status = live}}</ref> Danish Meteorological Institute;<ref name=DMI>{{da}} {{cite web |last1 = Cappelen |first1 = John |last2 = Jensen |first2 = Jens |archive-url = https://web.archive.org/web/20130427173827/http://www.dmi.dk/dmi/tr01-17.pdf |archive-date = 27 April 2013 |url = http://www.dmi.dk/dmi/tr01-17.pdf |work = Climate Data for Selected Stations (1931–1960) |title = RUMÆNIEN – BUCURESTI/IMH |page = 216 |publisher = Danish Meteorological Institute |accessdate = 29 Augustus 2023}}</ref> Weather Atlas<ref>{{en}} {{cite web |url = https://www.weather-atlas.com/en/romania/bucharest-climate |title = Bucharest, Romania – Detailed climate information and monthly weather forecast |publisher = Yu Media Group |website = Weather Atlas |accessdate = 3 Julie 2019 |archive-url = https://web.archive.org/web/20190703202341/https://www.weather-atlas.com/en/romania/bucharest-climate |archive-date = 3 Julie 2019 |url-status = live}}</ref> | jan_gem = -1.5 | jan_gem_ns = 40.1 | feb_gem = 0.6 | feb_gem_ns = 33.0 | mrt_gem = 5.6 | mrt_gem_ns = 42.4 | apr_gem = 11.4 | apr_gem_ns = 50.2 | mei_gem = 16.8 | mei_gem_ns = 70.4 | jun_gem = 21.1 | jun_gem_ns = 82.7 | jul_gem = 23.0 | jul_gem_ns = 68.6 | aug_gem = 22.4 | aug_gem_ns = 48.9 | sep_gem = 16.8 | sep_gem_ns = 60.5 | okt_gem = 10.7 | okt_gem_ns = 60.7 | nov_gem = 5.3 | nov_gem_ns = 43.6 | dec_gem = 0.0 | dec_gem_ns = 47.0 | jaar_gem = 11.0 | jaar_gem_ns = 648.1 | jan_gem_min = -5.0 | jan_gem_max = 3.0 | feb_gem_min = -3.5 | feb_gem_max = 6.3 | mrt_gem_min = 0.3 | mrt_gem_max = 12.3 | apr_gem_min = 4.9 | apr_gem_max = 18.5 | mei_gem_min = 9.7 | mei_gem_max = 24.1 | jun_gem_min = 13.9 | jun_gem_max = 28.1 | jul_gem_min = 15.6 | jul_gem_max = 30.4 | aug_gem_min = 15.2 | aug_gem_max = 30.6 | sep_gem_min = 10.7 | sep_gem_max = 25.0 | okt_gem_min = 5.7 | okt_gem_max = 18.0 | nov_gem_min = 1.4 | nov_gem_max = 10.5 | dec_gem_min = -3.3 | dec_gem_max = 4.2 | jaar_gem_min = 5.5 | jaar_gem_max = 17.6 | jan_a_min = -32.2 | jan_a_max = 23.6 | feb_a_min = -29.0 | feb_a_max = 26.5 | mrt_a_min = -21.7 | mrt_a_max = 32.8 | apr_a_min = -9.5 | apr_a_max = 34.9 | mei_a_min = -5.0 | mei_a_max = 36.7 | jun_a_min = 4.5 | jun_a_max = 39.8 | jul_a_min = 7.4 | jul_a_max = 45.4 | aug_a_min = 5.2 | aug_a_max = 43.7 | sep_a_min = -3.1 | sep_a_max = 39.9 | okt_a_min = -8.0 | okt_a_max = 36.4 | nov_a_min = -19.4 | nov_a_max = 25.9 | dec_a_min = -25.6 | dec_a_max = 19.5 | jaar_a_min = -32.2 | jaar_a_max = 45.4 | zujan = 86 | zufeb = 82 | zumrt = 71 | zuapr = 63 | zumei = 62 | zujun = 61 | zujul = 58 | zuaug = 57 | zusep = 61 | zuokt = 73 | zunov = 84 | zudec = 87 | rdjan = 6.1 | rdfeb = 5.4 | rdmrt = 6.3 | rdapr = 6.2 | rdmei = 8.4 | rdjun = 8.3 | rdjul = 7.1 | rdaug = 5.2 | rdsep = 4.9 | rdokt = 5.6 | rdnov = 5.4 | rddec = 6.7 | wtjan = 78.8 | wtfeb = 107.1 | wtmrt = 156.7 | wtapr = 195.3 | wtmei = 245.4 | wtjun = 259.4 | wtjul = 293.4 | wtaug = 283.0 | wtsep = 208.7 | wtokt = 149.6 | wtnov = 84.8 | wtdec = 63.9 | lvjan = 1 | lvfeb = 2 | lvmrt = 3 | lvapr = 5 | lvmei = 7 | lvjun = 8 | lvjul = 8 | lvaug = 7 | lvsep = 5 | lvokt = 3 | lvnov = 2 | lvdec = 1 }} == Regering == === Administrasie === Boekarest het ’n unieke administratiewe status binne Roemenië, aangesien dit die enigste munisipale gebied is wat nie onder die jurisdiksie van ’n provinsie (''județ'') ressorteer nie. Die stad se bevolking is egter groter as dié van enige Roemeense provinsie, en gevolglik beskik die Algemene Munisipaliteit Boekarest (''Primaria Generala'') – die stad se hoogste plaaslike owerheid – oor dieselfde bevoegdhede as ’n provinsiale raad. Die Munisipaliteit van Boekarest, saam met die aangrensende Ilfov-provinsie, vorm die Bucuresti–Ilfov-ontwikkelingstreek, ’n streek wat ooreenstem met ’n NUTS-II-streek in die Europese Unie. Hierdie indeling word deur die EU en die Roemeense regering gebruik vir statistiese administrasie, streeksbeplanning en die bestuur van EU-ontwikkelingsfondse. Die ontwikkelingstreek self is egter nie ’n administratiewe regeringsvlak nie. Die stad se uitvoerende gesag word gelei deur ’n algemene burgemeester (''primar general''). Tot Mei 2025 het Nicușor Dan die amp beklee – ’n onafhanklike politikus wat tydens die plaaslike verkiesing van 2020 deur die sentrum-regs-alliansie PNL–USR PLUS ondersteun is – totdat hy tot president van Roemenië verkies is, waarna Stelian Bujduveanu as waarnemende burgemeester oorgeneem het. Wetgewende en beleidsbesluite word deur die algemene raad van Boekarest (''consiliu general'') geneem, wat uit 55 verkose raadslede bestaan. [[Lêer:Bucureşti sectoare.svg|duimnael|Die administratiewe sektore van Boekarest.]] Boekarest is verder in ses administratiewe sektore (''sectoare''), elkeen met: * ’n sektorale raad van 27 lede * ’n sektorale munisipale administrasie * ’n plaaslike burgemeester wat die sektor bestuur Die bevoegdhede in elke sektor word gedeel tussen die hoofstad se sentrale munisipaliteit en die sektorale owerhede, met duidelike afbakenings van verantwoordelikhede. In hoofsaak: * Die hoofmunisipaliteit bestuur stadswye dienste soos water- en riooldienste, openbare vervoer, hoofverkeersroetes en strategiese infrastruktuur. * Die sektormunisipaliteite bestuur sekondêre padnetwerke, parkonderhoud, skoolbestuur, publieke skoonmaakdienste en ander dienste wat direk op inwoners gerig is. Die ses sektore is kloksgewys genommer en radiaal georganiseer sodat elke sektor ’n deel van die stadsentrum insluit. Hulle bestaan uit die volgende buurte (''cartiere''), wat nie amptelike administratiewe eenhede is nie: * Sektor 1 (227&nbsp;717 inwoners): Dorobanți, Baneasa, Aviatiei, Pipera, Aviatorilor, Primaverii, Romana, Victoriei, Koning Mihai I-park, Bucurestii Noi, Damaroaia, Straulesti, Grivița, 1 Mai, Baneasa-woud, Pajura, Domenii, Chibrit * Sektor 2 (357&nbsp;338 inwoners): Pantelimon, Colentina, Iancului, Tei, Floreasca, Mosilor, Obor, Vatra Luminoasa, Fundeni, Plumbuita, Stefan cel Mare, Baicului * Sektor 3 (399&nbsp;231 inwoners): Vitan, Dudesti, Titan, Centrul Civic, Dristor, Lipscani, Muncii, Unirii * Sektor 4 (300&nbsp;331 inwoners): Berceni, Oltenitei, Giurgiului, Progresul, Vacaresti, Timpuri Noi, Tineretului * Sektor 5 (288&nbsp;690 inwoners): Rahova, Ferentari, Giurgiului, Cotroceni, 13 Septembrie, Dealul Spirii * Sektor 6 (371&nbsp;060 inwoners): Giulesti, Crangasi, Drumul Taberei, Militari, Grozavesti (Regie), Ghencea Soos elders in Roemenië word munisipale rade, sektorale rade en burgemeesters elke vier jaar in plaaslike verkiesings verkies. Boekarest het ook ’n prefek, aangestel deur die nasionale regering. Die prefek mag nie lid van ’n politieke party wees nie en dien as die verteenwoordiger van die sentrale regering op munisipale vlak. Hy tree as skakelamptenaar op en verseker die toepassing van nasionale beleid, ontwikkelingsprogramme en wetgewing binne die hoofstad. Die prefek van Boekarest (sedert 2024) is Mihai Mugur Toader. === Regstelsel === [[Lêer:Bucharest - Palace of Justice (Justizpalast) - no filter (29340923631).jpg|duimnael|300px|Die Justisiepaleis soos in 2016 oor die Dambovitarivier gesien.]] Boekarest se regstelsel is gestruktureer op ’n wyse wat ooreenstem met dié van die Roemeense provinsies. Elke sektor het ’n hof van eerste instansie (''judecatorie''), terwyl meer ernstige of komplekse sake na die Tribunaal van Boekarest (''Tribunalul Bucuresti'') verwys word, wat as die stad se munisipale hof van algemene jurisdiksie funksioneer. Boekarest se appèlhof (''curtea de apel Bucuresti'') behandel appèlle teen beslissings van die howe van eerste instansie en die tribunaal binne Boekarest, sowel as in vyf omliggende provinsies: Teleorman, Ialomita, Giurgiu, Calarasi en Ilfov. Boekarest is ook die setel van twee van Roemenië se hoogste regsliggame: * die Hooggeregshof van Hersiening en Justisie, die land se hoogste hof van die regsbank; en * die Konstitusionele Hof van Roemenië, wat uitsluitlik oor grondwetlike aangeleenthede beslis. Boekarest beskik oor ’n munisipale polisiediens, die ''Politia Bucuresti'', wat verantwoordelik is vir wetstoepassing, misdaadvoorkoming en openbare orde in die hele stad. Die diens bestaan uit verskeie gespesialiseerde afdelings, en die hoofpolisiehoofkantoor is in Stefan cel Mare-boulevard in die stadsentrum gesetel. Daar is ook verskeie polisiekantore in die stad se hele jurisdiksiegebied. Sedert 2004 het elke sektor sy eie gemeenskapspolisiediens (''Politia Comunitara''), wat onder die betrokke sektorowerheid ressorteer en verantwoordelik is vir plaaslike veiligheidstake, insluitend ordedienste, kringveiligheid en reaksie op gemeenskapsverwante probleme. Verder huisves Boekarest die nasionale algemene inspekteurskantore van beide die Gendarmerie (die land se paramilitêre openbare-ordemag) en die Nasionale Polisiediens, wat van die stad ’n belangrike nasionale veiligheidsentrum maak. === Misdaad === [[Lêer:Romanian Police BMW 3 Series G20 LCI 3 (cropped).jpg|duimnael|’n Voertuig van die Roemeense nasionale polisiediens.]] [[Lêer:Politia Locala Bucharest 03.jpg|duimnael|’n Voertuig van die plaaslike polisiediens van Boekarest.]] Boekarest se misdaadsyfer is relatief laag in vergelyking met ander Europese hoofstede. Die totale aantal misdrywe het tussen 2000 en 2004 met 51%<ref name="crimestats">{{ro}} {{cite web |url=http://b.politiaromana.ro/index.php?pag=statistica_2000_2004_ro&limba=romana |title=Bucharest Crime Statistics 2000–2004 |publisher=Boekarest Direktoraat-Generaal van Polisie |accessdate=16 Julie 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110716235025/http://b.politiaromana.ro/index.php?pag=statistica_2000_2004_ro&limba=romana |archive-date=16 Julie 2011 |url-status=dead}}</ref> en tussen 2012 en 2013 met 7%<ref name=bucurestipolitia2013>{{ro}} {{cite web|url=http://b.politiaromana.ro/pdf/bilant/Bilant+DGPMB-2013.pdf|title=DGPMB – Poliția Română|publisher=b.politiaromana.ro|accessdate=2 Oktober 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171002071841/https://b.politiaromana.ro/pdf/bilant/Bilant+DGPMB-2013.pdf|archive-date=2 Oktober 2017|url-status=live}}</ref> afgeneem. Boekarest, saam met Cluj-Napoca, Timisoara, Brasov en Iasi, is deur Numbeo onder die honderd veiligste stede ter wêreld gelys.<ref name="romania-insider.com">{{en}} {{cite web | url=https://www.romania-insider.com/five-romanian-cities-top-100-safest-world-2023 | title=Five Romanian cities ranked in top 100 safest in the world | date=3 April 2023 |accessdate=3 April 2023}}</ref> Volgens dié studie word Boekarest as besonder veilig beskou wat betref alleen loop (bedags en snags), inbrake, straatrooftogte en aanrandings, motordiefstal en pogings tot diefstal, fisieke geweld, belediging of intimidasie, aanvalle op grond van ras, etnisiteit of geslag, dwelmhandel en gewapende rooftogte. Die enigste misdaadkategorieë wat in die hoërisikoklas val, is [[korrupsie]] en [[omkopery]].<ref name="romania-insider.com" /> In 2015 was Boekarest se moordsyfer 0,8 per 100&nbsp;000 inwoners.<ref>{{en}} {{cite web|url=https://dataunodc.un.org/data/homicide/Homicide+in+cities|title=Homicide in cities &#124; dataUNODC|publisher=[[Verenigde Nasies]] |accessdate=29 April 2026}}</ref> Misdaadvoorkoming en wetstoepassing word uitgevoer deur sowel nasionale veiligheidsdienste as plaaslike polisiedienste, insluitend die Roemeense nasionale polisiediens, die Roemeense gendarmerie en die plaaslike polisiediens van Boekarest. [[Lêer:U.S. & Romanian Forces Conduct Bilateral Training 150225-M-XZ244-318.jpg|duimnael|links|Die Gendarmerie, ’n paramilitêre openbare-orde-mag vir hoërisiko- en gespesialiseerde take; hier tydens ’n kamerontruimingsoefening in Boekarest.]] Hoewel daar in die 2000’s verskeie polisie-operasies teen georganiseerde misdaadgroepe was – onder meer teen die Camataru-bende – het georganiseerde misdaad ’n beperkte invloed op die openbare lewe. Kleinmisdaad, veral sakkerollery, kom egter meer gereeld voor, hoofsaaklik op die stad se openbare vervoernetwerk. Toeristebedrog, wat in die 1990’s algemeen was, het sedertdien skerp afgeneem. Diefstal het in 2013 met 13,6% gedaal in vergelyking met 2012.<ref name=bucurestipolitia2013 /> Misdaadvlakke is hoër in die suidelike distrikte, veral in Ferentari, ’n sosiaal-ekonomies benadeelde gebied. Die teenwoordigheid van straatkinders, ’n ernstige kwessie in die 1990’s, het in die afgelope jare merkbaar afgeneem en is nou op of onder die gemiddelde van ander groot Europese hoofstede.<ref name="hf">{{en}} {{cite web |url= http://www.hiltonfoundation.org/press/16-pdf3.pdf |title= Worldwide Street Children statistics |url-status= dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111208075915/http://www.hiltonfoundation.org/press/16-pdf3.pdf |archive-date= 8 Desember 2011 |df= dmy-all }}&nbsp;{{small|(20.5&nbsp;KB)}}, Conrad N. Hilton-stigting/[[Raad van Europa]]</ref> === Lewensgehalte === In 2024 is Boekarest deur die digitale publikasie Freaking Nomads as die negende beste stad ter wêreld vir digitale nomades aangewys, vanweë sy uiteenlopende argitektoniese erfenis, ’n lewendige kunstoneel met sommige van die wêreld se voorste galerye, museums en teaters, asook sy uitgebreide netwerk van rustige parke.<ref>{{en}} {{cite web|url=https://en.travel2latam.com/news-89760-the-best-cities-for-digital-nomads-worldwide|title=The best cities for digital nomads worldwide|publisher=en.travel2latam.com|date=10 Mei 2024|accessdate=10 Mei 2024}}</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.romaniajournal.ro/business/bucharest-included-again-among-the-best-cities-for-digital-nomads-worldwide/|title=Bucharest, Included Again Among The Best Cities For Digital Nomads Worldwide|publisher=Romania Journal|date=10 Mei 2024|accessdate=10 Mei 2024}}</ref> == Demografie == [[Lêer:Bucharest population pyramid in 2011.svg|duimnael|'n Bevolkingspiramide vir Boekarest in 2021.]] Volgens die 2021-bevolkingstelling het 1&nbsp;716&nbsp;961 inwoners binne die stadsgrense gewoon – ’n bevolkingsafname in vergelyking met die 2011-sensus.<ref name="RPL2021" /> Die afname spruit uit ’n lae natuurlike aanwas en ’n merkbare bevolkingsverskuiwing na kleiner [[pendeldorp]]e soos Popesti-Leordeni, Voluntari, Chiajna, Bragadiru, Pantelimon, Buftea en Otopeni. In ’n verslag van die [[Verenigde Nasies]] is Boekarest 19de uit 28 stede geplaas wat tussen 1990 en die middel 2010’s die skerpste relatiewe bevolkingsdalings beleef het, met ’n daling van 3,77%.<ref>{{ro}} {{cite web|url = http://www.incont.ro/social/orasele-care-isi-pierd-locuitorii-bucurestiul-in-top-20-localitati-ale-lumii-cu-cea-mai-mare-rata-de-scadere.html|title = Orașele care își pierd locuitorii. Bucureștiul, în topul localitatilor lumii cu cea mai mare rată de scădere a populației|date = 9 Februarie 2014|publisher = inCont.ro|access-date = 25 Desember 2014|archive-url = https://web.archive.org/web/20141225172220/http://www.incont.ro/social/orasele-care-isi-pierd-locuitorii-bucurestiul-in-top-20-localitati-ale-lumii-cu-cea-mai-mare-rata-de-scadere.html|archive-date = 25 Desember 2014|url-status = dead}}</ref> Tydens die 2002-bevolkingstelling is die stad se bevolking op 1&nbsp;926&nbsp;334 beraam,<ref>{{en}} {{cite web|url=http://www.insse.ro/cms/files/pdf/ro/cap2.pdf|title=Romanian Statistical Yearbook|publisher=Natsonale Statistiekinstituut|accessdate=16 November 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131116075450/http://www.insse.ro/cms/files/pdf/ro/cap2.pdf|archive-date=16 November 2013|url-status=dead}}</ref> oftewel 8,9% van Roemenië se totale bevolking. Daar is beduidende pendelstrome vanaf die omliggende Ilfov-provinsie, maar geen betroubare amptelike ramings oor hul omvang nie.<ref>{{ro}} {{cite web|url=http://ziarero.antena3.ro/1219615094-Unul_din_trei_angajati_in_Bucuresti_e_navetist_Tot_mai_multi_si_de_tot_mai_departe|title=One out of three Bucharest employees is a commuter|date=25 Augustus 2008|accessdate=29 Junie 2012|url-status=dead|archive-url=https://archive.today/20120629000912/http://ziarero.antena3.ro/1219615094-Unul_din_trei_angajati_in_Bucuresti_e_navetist_Tot_mai_multi_si_de_tot_mai_departe|archive-date=29 Junie 2012}}</ref> Boekarest het twee tydperke van versnelde bevolkingsgroei beleef: * Vanaf die laat 19de eeu tot die Tweede Wêreldoorlog, toe die stad as nasionale hoofstad gekonsolideer is; en * Gedurende die Ceausescu-tydperk (1965–1989), toe grootskaalse verstedeliking plaasgevind het. Die beleid wat [[aborsie]]s en voorbehoedmiddels verbied het, het terselfdertyd tot ’n verhoogde natuurlike aanwas bygedra. Boekarest het tans ’n hoë [[bevolkingsdigtheid]] van 8&nbsp;260 inwoners per km²,<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.codatu.org/wp-content/uploads/PRESENTATION-Evaluation-of-the-performance-of-urban-public-transport-connectivity-EN.pdf |title=Evaluation of the performance of urban public transport connectivity |accessdate=20 Desember 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220111559/http://www.codatu.org/wp-content/uploads/PRESENTATION-Evaluation-of-the-performance-of-urban-public-transport-connectivity-EN.pdf |archive-date=20 Desember 2016 }}</ref> aangesien baie inwoners in hoëdigtheidswoonstelblokke uit die Kommunistiese tydperk woon. Die suidelike distrikte is merkbaar digter bevolk as dié in die noorde. Binne die Europese Unie het slegs [[Parys]] en [[Athene]] ’n hoër stedelike digtheid. Benewens die Kommunistiese woonstelblokke bestaan daar ook tussenoorlogse geboue en nuwer woonontwikkelings uit die 1990’s en die 21ste eeu. Alhoewel massawoonstelblokke dikwels met die Kommunistiese era verbind word, dateer sodanige beplande behuisingskemas reeds uit die 1920’s.<ref>{{ro}} {{cite web | url=https://evz.ro/cand-a-fost-construit-primul-bloc-de-proprietari.html | title=Când a fost construit primul bloc de proprietari și unde se află. Primii împroprietăriți nu au fost bogații | date=8 November 2018 |accessdate=8 November 2018}}</ref> Die stad se etniese samestelling is baie homogeen, aangesien ongeveer 97,3% van die bevolking volgens beskikbare data [[Roemene]] is.<ref>{{ro}} {{cite web|url=http://metropotam.ro/La-zi/Rezultate-recensamant-2011-pe-Bucuresti-Infografic-art7723859596/|title=Rezultate recensamant 2011 pe Bucuresti – Infografic|publisher=Metropotam|accessdate=16 Februarie 2020|archive-date=16 Februarie 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200216134845/http://metropotam.ro/La-zi/Rezultate-recensamant-2011-pe-Bucuresti-Infografic-art7723859596|url-status=live}}</ref> Ander belangrike bevolkingsgroepe sluit in [[Roma]], [[Hongare]], [[Turke]], [[Jode]], [[Duitsers]] (hoofsaaklik Regat-Duitsers), Chinese, [[Russe]], [[Oekraïners]] en [[Italianers]]. Van die kleiner gemeenskappe sluit in [[Grieke]], [[Armene]], [[Koerde]], [[Bulgare]], [[Albanese]], [[Pole (volk)|Pole]], [[Franse]], [[Arabiere]], [[Afrika]]ne (insluitend Afro-Roemeniërs), [[Perse]], [[Viëtnamese]], [[Filippyne]], Nepalese, Afgane, Sri Lankane, Bangladeshis, Pakistanis en Indiërs in.<ref>{{ro}} {{cite web |url=https://www.stiri.ong/resurse/despre-sector/semnele-vitale-in-bucuresti-si-iasi-localnici-in-acte-si-in-suflet |title=Semnele vitale în București și Iași. Localnici în acte și în suflet? |accessdate=8 Desember 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191208002305/https://www.stiri.ong/resurse/despre-sector/semnele-vitale-in-bucuresti-si-iasi-localnici-in-acte-si-in-suflet |archive-date=8 Desember 2019 |url-status=live}}</ref><ref>{{ro}} {{cite web |url=https://inclusiv.ro/suntem-in-plin-boom-de-muncitori-asiatici/ |title=România e în plin boom de muncitori asiatici. Dar cine sunt ei? |date=30 Oktober 2019 |accessdate=8 Desember 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191208002308/https://inclusiv.ro/suntem-in-plin-boom-de-muncitori-asiatici/ |archive-date=8 Desember 2019 |url-status=live}}</ref><ref>{{ro}} {{cite web|url=https://www.unhcr.org/ro/5608-copii-refugiati-afgani-bucurosi-sa-mearga-la-scoala-in-romania.html|title=Copii refugiați afgani bucuroși să meargă la școală în România|publisher=UNHCR România|accessdate=6 Augustus 2020|archive-date=6 Augustus 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200806020543/https://www.unhcr.org/ro/5608-copii-refugiati-afgani-bucurosi-sa-mearga-la-scoala-in-romania.html|url-status=live}}</ref><ref>{{ro}} {{cite web|url=https://ialoc.ro/restaurante-bucuresti?bucatarie=indiana,libaneza,pakistaneza,persana|title=Cele mai populare localuri din București cu specific indian, libanez, pakistanez, persan|publisher=ialoc.ro|accessdate=25 Mei 2021|archive-date=25 Mei 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210525133533/https://ialoc.ro/restaurante-bucuresti?bucatarie=indiana,libaneza,pakistaneza,persana|url-status=live}}</ref><ref>{{ro}} {{cite web | url=https://www.b1tv.ro/eveniment/protest-centrul-capitalei-216018.html/amp | title=B1TV.ro – Erdogan, contestat în România: Protest al rezidenţilor kurzi în centrul Capitalei (VIDEO) – B1TV.ro }}</ref><ref>{{ro}} {{cite web | url=https://www.libertatea.ro/stiri/protest-al-comunitatii-iraniene-din-romania-in-fata-ambasadei-multumim-lui-trump-ca-l-a-asasinat-pe-soleimani-2853664/amp | title=Protest al comunității iraniene din România, în fața Ambasadei: "Mulțumim lui Trump că l-a asasinat pe Soleimani!" | date=11 Januarie 2020 |accessdate=11 Januarie 2020}}</ref><ref>{{ro}} {{cite web | url=https://www.euronews.ro/articole/iranienii-din-bucuresti-au-iesit-in-strada-moartea-lui-mahsa-amini-a-generat-prot | title=Iranienii din București au ieșit în stradă. Moartea lui Mahsa Amini a generat proteste în toată lumea }}</ref> ’n Totaal van 226&nbsp;943 inwoners het nie hul etniese verbintenis aangedui nie.<ref>{{ro}} {{Cite web |url=http://www.bucuresti.insse.ro/cmsbuc/rw/resource/comunicat%20date%20provizorii%20rpl%202011%20bucuresti.pdf |title=Recensământul populatiei şi al locuințelor |accessdate=19 Julie 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120719063019/http://www.bucuresti.insse.ro/cmsbuc/rw/resource/comunicat%20date%20provizorii%20rpl%202011%20bucuresti.pdf |archive-date=19 Julie 2012}}</ref><ref>{{en}} {{Cite web |url=https://bucharestin.com/bucharest-virtual-museums/ |title=Bucharest Virtual Museums Tours &#91;Part 1&#93; - |accessdate=9 Desember 2020 |archive-date=9 Desember 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201209022818/https://bucharestin.com/bucharest-virtual-museums/ |url-status=dead }}</ref> Tydens die 2021-bevolkingstelling het 27,5% van die inwoners geen godsdiens genoem nie; onder die 72,5% wat wel data verskaf het, is 92,4% [[Roemeens-Ortodokse Kerk|Roemeens-Ortodoks]], 1,4% [[Rooms-Katolieke Kerk|Rooms-Katoliek]], 1,3% [[Protestantisme|Protestants]], 0,6% [[Moslem]]s en 0,2% Roemeens-Grieks-Katoliek. Nieteenstaande hierdie samestelling woon slegs 18% van die bevolking – ongeag geloof – gereeld weeklikse eredienste by.<ref>{{en}} {{cite web|url=http://www.osf.ro/rourbana/07_religiozitate.doc |title=Open Society Institute's Survey into Religiosity in Romania |accessdate=23 Junie 2006 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20060623230651/http://www.osf.ro/rourbana/07_religiozitate.doc |archive-date=23 Junie 2006}}</ref> Die gemiddelde lewensverwagting in Boekarest was in 2015 sowat 77,8 jaar, oftewel 2,4 jaar bo die nasionale gemiddelde.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.romania-insider.com/highest-life-expectancy-romania |title=Where is the highest life expectancy in Romania? |date=5 Mei 2017 |accessdate=8 September 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170908095319/https://www.romania-insider.com/highest-life-expectancy-romania/ |archive-date=8 September 2017 |url-status=live }}</ref> == Ekonomie == Boekarest is die sentrum van Roemenië se ekonomie en nywerheidsbasis en dra sowat 24% tot die land se [[Bruto binnelandse produk|BBP]] (in 2017) en ongeveer ’n kwart van die industriële produksie by, terwyl dit slegs 9% van die nasionale bevolking huisves.<ref>{{en}} {{cite web|url=http://www.erionet.org/JIM+Romania.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20131101013924/http://www.erionet.org/JIM%2BRomania.htm |archive-date=1 November 2013 |title=Joint Inclusion Memorandum of Romania |accessdate=14 April 2011 |url-status=dead }}</ref> Byna ’n derde van alle nasionale belastinginkomste word deur inwoners en ondernemings in die hoofstad bygedra. Volgens Eurostat het die lewenstandaard in die streek Boekarest–Ilfov in 2022 190% van die EU-gemiddelde beloop, gemeet aan BBP per kapita volgens [[koopkragpariteit]], aangepas vir plaaslike prysvlakke.<ref name="ec.europa.eu2">{{en}} {{cite web |url=https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/nama_10r_3gdp__custom_15402261/bookmark/table?lang=en&bookmarkId=6d5487f1-2000-4bce-a115-94e6a258adde&c=1739789750295|title=Gross domestic product (GDP) at current market prices by NUTS 3 region |accessdate=22 November 2025}}</ref> Op vergelykbare maatstawwe presteer die streek beter as verskeie ander Europese metropolitaanse gebiede – onder meer [[Boedapest]], [[Madrid]], [[Berlyn]], [[Rome]], [[Lissabon]] en [[Sofia]] - en beloop dit meer as dubbel die Roemeense nasionale gemiddelde.<ref name="ec.europa.eu">{{en}} {{cite web |url=http://ec.europa.eu/eurostat/documents/2995521/8700651/1-28022018-BP-EN/15f5fd90-ce8b-4927-9a3b-07dc255dc42a |title=Regional GDP per capita ranged from 29% to 611% of the EU average in 2016 |accessdate=3 Maart 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180303105942/http://ec.europa.eu/eurostat/documents/2995521/8700651/1-28022018-BP-EN/15f5fd90-ce8b-4927-9a3b-07dc255dc42a |archive-date=3 Maart 2018 |url-status=live }}</ref> [[Lêer:BucharestSkyline.png|duimnael|500px|Die sakedistrik Floreasca City Center, gesien van die Herastraumeer af.]] Ná die relatiewe ekonomiese stagnasie van die 1990’s het volgehoue groei in die 21ste eeu nuwe infrastruktuurontwikkeling gestimuleer, insluitend groot inkoopsentrums, nuwe woongebiede en hoë kantoortorings. In Januarie 2013 het Boekarest se [[werkloosheid]]syfer slegs 2,1% beloop, vergeleke met die nasionale syfer se 5,8%.<ref>{{ro}} {{cite web |url=http://www.capital.ro/detalii-articole/stiri/amofm-rata-somajului-in-bucuresti-a-fost-de-205-la-sfarsitul-lunii-ianuarie-177923.html |title=AMOFM: Rata șomajului în București a fost de 2,05%, la sfârșitul lunii ianuarie |publisher=capital.ro |date=8 Februarie 2013 |accessdate=22 April 2013 |archive-date= 5 Julie 2013 |archive-url=https://archive.today/20130705203358/http://www.capital.ro/detalii-articole/stiri/amofm-rata-somajului-in-bucuresti-a-fost-de-205-la-sfarsitul-lunii-ianuarie-177923.html |url-status=bot: unknown }}</ref><ref>{{ro}} {{cite web |url=http://www.anofm.ro/node/3777 |title=Situația statistică a șomajului înregistrat la 31 ianuarie 2013 |publisher=Agenția Națională Pentru Ocuparea Forței de Muncă |accessdate=8 Julie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180708133731/http://www.anofm.ro/node/3777 |archive-date=8 Julie 2018}}</ref> Boekarest se ekonomiese struktuur steun op ’n kombinasie van nywerheidsproduksie en [[Tersiêre sektor van die ekonomie|dienste]], met dienste wat die afgelope dekade besonder vinnig gegroei het. Die stad huisves die hoofkantore van sowat 186&nbsp;000 ondernemings, waaronder feitlik al die groot Roemeense maatskappye.<ref>{{ro}} {{cite web |url=http://www.averea.ro/display.php?data=2005-12-16&id=13365 |title=Toți bucureștenii vor avea dosar fiscal din 2006 |publisher=Averea |date=15 Desember 2005 |accessdate=1 Junie 2016}} {{dooie skakel}}</ref> Sedert 2000 is die vinnig groeiende eiendom- en konstruksiesektor een van die belangrikste dryfkragte vir ekonomiese groei. Boekarest is ook Roemenië se voorste sentrum vir inligtingstegnologie en kommunikasie (IKT) en huisves verskeie sagteware-ondernemings wat binnelandse dienssentrums bedryf. Boekarest se aandelebeurs (''Bursa de Valori Bucuresti''), wat in 2005 met die elektroniese beurs Rasdaq saamgesmelt het, speel ’n sentrale rol in die stad se finansiële stelsel. Sedert die laat 1990’s is ’n groot aantal inkopiesentrums en kleinhandelskomplekse gebou, onder meer Baneasa Shopping City, AFI Palace Cotroceni, Mega Mall, București Mall, ParkLake Shopping Centre, Sun Plaza, Promenada Mall en die uitgestrekte Unirea Shopping Centre. Teen 2019 het die stad meer as 20 sulke sentrums gehad.<ref>{{ro}} {{cite web|url=https://www.profit.ro/povesti-cu-profit/real-estate-constructii/analiza-infografic-topul-mallurilor-cu-cele-mai-mari-afaceri-din-romania-19036866|title=Analiză Infografic – Topul mallurilor cu cele mai mari afaceri din România|publisher=Profit TV|date=24 Junie 2019|accessdate=25 Augustus 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190825064929/https://www.profit.ro/povesti-cu-profit/real-estate-constructii/analiza-infografic-topul-mallurilor-cu-cele-mai-mari-afaceri-din-romania-19036866|archive-date=25 Augustus 2019|url-status=live}}</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://thebite.aisb.ro/index.php/top-5-malls-to-visit-in-bucharest|title=Top 5 Malls to Visit in Bucharest|publisher=Profit TV|date=23 Oktober 2017|accessdate=25 Augustus 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190825064933/https://thebite.aisb.ro/index.php/top-5-malls-to-visit-in-bucharest|archive-date=25 Augustus 2019|url-status=live}}</ref> Groot multinasionale maatskappye soos [[Amazon.com|Amazon]], [[Microsoft]], Ubisoft, [[Oracle Corporation]] en [[IBM]] het hulle almal in Boekarest gevestig. Die vernaamste ondernemings in die stad word verder oorheers deur firmas in die motornywerheid, [[ruolie]]- en [[aardgas]]bedryf (waaronder Petrom), asook die sektore telekommunikasie en vinnige verbruikersgoedere (FMCG).<ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.romania-insider.com/most-wanted-employers-romania|title=Oracle, Microsoft, IBM, among most wanted employers in Romania|publisher=www.romania-insider.com|date=18 Julie 2017|accessdate=25 Augustus 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190825064932/https://www.romania-insider.com/most-wanted-employers-romania|archive-date=25 Augustus 2019|url-status=live}}</ref><ref>{{ro}} {{cite web|url=https://www.profit.ro/stiri/amazon-a-deschis-centrul-din-bucuresti-si-pregateste-angajari-18103162|title=Amazon a deschis centrul din București și pregătește angajări|publisher=Profit TV|date=9 Mei 2019|accessdate=25 Augustus 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190825064930/https://www.profit.ro/stiri/amazon-a-deschis-centrul-din-bucuresti-si-pregateste-angajari-18103162|archive-date=25 Augustus 2019|url-status=live}}</ref> Volgens die Speedtest Global Index was Boekarest in 2023 die sesde vinnigste stad ter wêreld ten opsigte van vastebreëband-internetspoed, met ’n gemiddelde van 250 Mbps – ná [[Beijing]], [[Sjanghai]], [[Aboe Dhabi]], [[Valparaíso]] en [[Lyon]].<ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.speedtest.net/global-index|title=Median City Speeds December 2023|publisher=Speedtest|accessdate=12 Februarie 2024}}</ref> == Vervoer == [[Lêer:Bucharest Metro stationed in Eroilor 2 Station.jpg|duimnael|Boekarest se metro beskik oor 64 stasies.]] Boekarest word deur die Pan-Europese Vervoerkorridors IV en IX gekruis, waarmee die stad ’n belangrike vervoerknooppunt in Suidoos-Europa vorm. === Openbare vervoer === [[Lêer:Otokar Kent C 6556 at Universitate.jpg|duimnael|links|’n Otokar Kent-bus by die Universitate-kruising.]] {{multiple image | align = left | caption_align = center | image1 = Metro București.svg | caption1 = Moltreinnetwerkkaart van Boekarest | width1 = 200 | image2 = | caption2 = Network satellite image map (2020) | width2 = 300 }} Boekarest beskik oor die grootste openbare vervoerstelsel in Roemenië en een van die mees ontwikkeldes in Europa. Die kern hiervan is die Boekarest-metro, die stad se ondergrondse [[moltrein]]stelsel, wat deur Metrorex bedryf word. Dit word aangevul deur ’n uitgebreide oppervlakvervoerstelsel onder STB (''Societatea de Transport Bucuresti'', voorheen RATB), wat [[bus]]se, [[trem]]s, [[trolliebus]]se en ligtespoordienste insluit. Die privaatminibusroetes, wat vroeër ’n groter rol in stedelike mobiliteit gespeel het, word tans geleidelik uitgefaseer en in die STB-netwerk geïntegreer, met die oog op ’n meer gestruktureerde openbare vervoerstelsel. Tradisionele taxivergunnings is sedert 2007 op 10&nbsp;000 beperk, maar sedert die 2019-regulering van digitale vervoerdienste het platforms soos [[Uber]], Bolt en FreeNow die aanbod van punt-tot-punt-vervoer aansienlik uitgebrei, wat die praktiese impak van hierdie beperking grootliks verminder het. Die moltreinnetwerk bestaan uit vyf lyne – M1, M2, M3, M4 en M5 – en word deur Metrorex bedryf. M1, die oudste lyn, is in 1979 geopen,<ref>{{ro}} {{cite web | url=https://clubferoviar.ro/ziua-metroului/ | title=16 noiembrie, Ziua Metroului. Ce amintiri au Octavian Udriște și alți foști directori | date=16 November 2020 }}</ref> terwyl M5 in 2020 in gebruik geneem is.<ref>{{ro}} {{cite web | url=https://metroulbucuresti.com/linia-m5/ | title=Linia M5 Râul Doamnei – Eroilor }}</ref> ’n Sesde lyn, M6, wat ’n direkte skakel na die Henri Coanda- Internasionale Lughawe sal bied, is tans in aanbou.<ref>{{ro}} {{cite web |title=M6, Secțiunea Sud, organizare de șantier principală |url=https://magistrala6.ro/m6-sectiunea-sud-organizare-de-santier-principala/ |website=Magistrala 6 |date=19 Februarie 2024 |accessdate=16 November 2025}}</ref> === Spoorvervoer === [[Lêer:Exterior of the Bucharest North Station (04).jpg|duimnael|''Gara de Nord'' (“Noordstasie”).]] Boekarest is Roemenië se hoofspoorknooppunt en vorm die sentrale spil van die land se nasionale spoorwegnetwerk, bedryf deur Caile Ferate Romane (CFR). Die belangrikste stasie, ''Gara de Nord'' (“Noordstasie”), bied langafstandverbindings na al die groot Roemeense stede, sowel as internasionale bestemmings soos [[Belgrado]], [[Sofia]], [[Warna]], [[Chișinău]], [[Kijif]], Tsjernowitsj, [[Lwif]], [[Thessaloniki]], [[Wene]], [[Boedapest]] en [[Istanboel]] Benewens Noordstasie het die stad vyf CFR-stasies, waarvan Basarab, Obor, Baneasa en Progresul die belangrikstes is. Hierdie stasies is geïntegreer in ’n metropolitaanse pendeltreinnetwerk wat Boekarest en die omliggende Ilfov-gebied bedien. Altesaam sewe hoofspoorlyne loop uit die stad uit. Die oudste spoorwegstasie is Filaret, wat in 1869 geopen en in 1960 deur die Kommunistiese regering in ’n busterminus omskep is.<ref>{{ro}} {{cite web |url=http://adevarul.ro/news/bucuresti/bucuresti-povesti-1_531a533d0d133766a8b4de51/index.html |title=Poveștile gărilor din Bucureşti. Cum a vrut Ceauşescu să demoleze Gara de Nord, ridicată din ordinul Regelui Carol I. Filaret, prima gară din București |publisher=Adevărul |author=Cristina Răduță |date=8 Maart 2014 |accessdate=17 Junie 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150617221013/http://adevarul.ro/news/bucuresti/bucuresti-povesti-1_531a533d0d133766a8b4de51/index.html |archive-date=17 Junie 2015 |url-status=live}}</ref> === Lugvervoer === [[Lêer:Otopeni-henri-coanda-airport-march-2013.jpg|duimnael|Die Henri Coanda- Internasionale Lughawe.]] Die Henri Coanda- Internasionale Lughawe ([[IATA-kode|IATA]]: OTP; [[Internasionale Burgerlugvaartorganisasie|ICAO]]: LROP), wat 16,5&nbsp;km noord van die stadsentrum in Otopeni, Ilfov, geleë is, is Roemenië se besigste internasionale lughawe. In 2024 het dit ’n rekordgetal van 15&nbsp;946&nbsp;791 passasiers vervoer, wat die vorige hoogtepunt van 2019 oortref het. Die Aurel Vlaicu- Internasionale Lughawe (IATA: BBU; ICAO: LRBS) dien as Boekarest se sake- en BBP-lughawe en is slegs 8&nbsp;km noord van die middestad geleë, binne die stadsgrense. === Padvervoer === [[Lêer:Autostrada A3 (1) (cropped).JPG|duimnael|Die A3-snelweg.]] Boekarest is ’n sleutelknooppunt in Roemenië se nasionale padnetwerk. Van die land se belangrikste snelweë begin in die hoofstad en verbind dit met Roemenië se grootste stede, asook met [[Hongarye]], [[Bulgarye]] en [[Oekraïne]]. Die A1-snelweg na Pitesti (en verder vanaf Sibiu tot by die Hongaars-Roemeense grens), die A2-snelweg – die sogenaamde Snelweg van die Son - na Dobrogea en Constanta, en die A3-snelweg na Ploiesti begin almal in Boekarest. Die netwerk word aangevul deur die nuwe A0-ringsnelweg rondom die hoofstad. Die suidelike halfring is op 30 Junie 2025 vir verkeer geopen, en ongeveer 72% van die totale ring is reeds voltooi of operasioneel, met die res wat nog onder konstruksie is. Die stad is per pad 182,5&nbsp;km van Brasov, 202,9&nbsp;km van Constanta, 407,6&nbsp;km van Iasi, 451,2&nbsp;km van Cluj-Napoca en 544,1&nbsp;km van Timisoara af geleë.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://distantarutiera.ro/bucuresti/brasov |title=Distance from Bucharest to Brașov |publisher=Distantarutiera.ro |accessdate=10 Maart 2025}}</ref> Boekarest se padstelsel maak staat op ’n netwerk van hoëkapasiteitsboulevards wat hoofsaaklik radiaal vanaf die middestad na die buitewyke uitstraal. Drie hoofverkeersasse – noord-suid, oos-wes en noordwes-suidoos – asook ’n binneverkeersring en ’n buitering, dra die grootste deel van die stedelike verkeersvolume. As gevolg van ’n skerp styging in motorbesit ervaar die stad reeds jare lank hoë verkeersdruk, veral tydens spitsure. Op 1 Julie 2022 was daar in die Boekarest–Ilfov-gebied sowat 1&nbsp;740&nbsp;004 geregistreerde voertuie vir ’n bevolking van ongeveer 2,27 miljoen, met ’n verhouding van sowat 0,76 voertuie per inwoner.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.behance.net/gallery/223309045/Car-Ownership-in-Bucharest-Ilfov?utm_source=chatgpt.com |title=Car Ownership in Bucharest-Ilfov: A Statistical Overview |publisher=Behance.net |accessdate=22 November 2025}}</ref> Die groot aantal voertuie plaas toenemende druk op sekere sekondêre paaie, wat meer gereelde instandhouding vereis. Een van die kenmerkendste infrastruktuurprojekte van die stad is die Basarab-oorbrug – 1,9&nbsp;km lank en 43,3-44,5 m breed – wat algemeen as een van die wydste [[Kabelstutbrug|kabelstutbrûe]] in Europa beskryf word.<ref>{{ro}} {{cite web |url=http://pasajulbasarab.ro/bucurestenii-beneficiaza-de-cel-mai-mare-punct-intermodal-din-romania.html |title=Bucureștenii beneficiază de cel mai mare punct intermodal din România! " Pasajul Basarab |publisher=Pasajulbasarab.ro|author=Noutati |date=28 April 2007 |accessdate=25 Augustus 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110825200813/http://pasajulbasarab.ro/bucurestenii-beneficiaza-de-cel-mai-mare-punct-intermodal-din-romania.html |archive-date=25 Augustus 2011 |url-status=dead}}</ref> Dit is in 2011 voltooi en het verkeersvloei op die Grant-brug en in die Gara de Nord-omgewing aansienlik verbeter.<ref>{{ro}} {{cite web |url=http://www.hotnews.ro/stiri-esential-9227102-video-primele-efecte-ale-pasajului-basarab-cum-degrevat-traficul-podul-grant-din-zona-garii-nord.htm |title=Video – Primele efecte ale Pasajului Basarab: Cum s-a degrevat traficul de pe Podul Grant și din zona Gării de Nord – Esențial |publisher=HotNews |date=Julie 2011 |accessdate=2 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110902024015/http://www.hotnews.ro/stiri-esential-9227102-video-primele-efecte-ale-pasajului-basarab-cum-degrevat-traficul-podul-grant-din-zona-garii-nord.htm |archive-date=2 September 2011 |url-status=live }}</ref> == Kultuur == Boekarest beskik oor ’n veelsydige en dinamiese kultuurtoneel wat in die afgelope dekades merkbaar uitgebrei het. Die stad se kultuurlewe omvat die visuele kunste, uitvoerende kunste, musiek- en teaterwese, asook ’n lewendige naglewe. Anders as sekere ander Roemeense streke met duidelik afgebakende tradisies, weerspieël Boekarest se kultuur ’n vermenging van plaaslike en internasionale invloede, wat duidelik sigbaar is in sy museums, galerye, argitektuur en openbare ruimtes. Die stad verenig gevestigde historiese instellings met ’n groeiende aantal nuwe kulturele ondernemings en bied jaarliks ’n uiteenlopende reeks feeste, uitstallings en uitvoerings wat dit een van Oos-Europa se veelsydigste kulturele sentrums maak. === Bakens en besienswaardighede === Boekarest beskik oor ’n uiteenlopende versameling bakengeboue wat die stad se veelvlakkige geskiedenis weerspieël – van voormoderne handelsargitektuur en koninklike strukture tot monumentale sosialistiese bouwerk en ikoniese moderne wolkekrabbers. Die Paleis van die Parlement, wat in die 1980’s onder Ceausescu gebou is, is die stad se bekendste struktuur. Dit is die grootste parlementsgebou ter wêreld en huisves die Roemeense parlement sowel as die nasionale museum vir hedendaagse kuns. Die gebou se enorme skaal en sosialisties-realistiese ontwerp maak dit een van die herkenbaarste politieke en argitektoniese bakens in Oos-Europa. Die Roemeense Ateneum, ’n neoklassieke konsertsaal uit die laat 19de eeu, word algemeen as die simbool van Roemeense kultuur beskou. As tuiste van die Roemeense Filharmoniese Orkes en sedert 2007 deel van die Europese Erfenisetiket<ref>{{en}} {{cite web |url=http://nato.mae.ro/index.php?lang=en&id=31&s=23698&arhiva=true |title=Romanian Athenaeum awarded Label of European Heritage |publisher=[[NAVO]] |accessdate=15 April 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080415042903/http://nato.mae.ro/index.php?lang=en&id=31&s=23698&arhiva=true |archive-date=15 April 2008}}</ref><ref>{{ro}} {{cite web|url=http://www.fge.org.ro/filarmonica/istoric-ateneu/|title=Istoric Ateneu|publisher=FGEB|accessdate=27 Januarie 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127154413/https://www.fge.org.ro/filarmonica/istoric-ateneu/|archive-date=27 Januarie 2021|url-status=live}}</ref> is dit bekend vir sy koepelvormige silhoeët, korintiese portaal en ryk versierde interieur. Dit is een van die stad se gewildste kulturele ruimtes. Die ''Palatul Regal'' (“Koninklike Paleis”), wat aan die Rewolusieplein geleë is, was tot 1947 die amptelike woning van die Roemeense koning. Dit huisves tans die nasionale kunsmuseum van Roemenië, met een van die land se belangrikste kunsversamelings. Die paleis se neoklassieke argitektuur en stedelike prominensie maak dit ’n kernkomponent van die hoofstad se historiese landskap. Die ''Arcul de Triumf'' (“Triomfboog”), wat in 1935 voltooi en geïnspireer is deur die [[Arc de Triomphe]] in Parys, is ’n sentrale simbool van die Roemeense staat. Die monument vorm die fokus van nasionale paradevieringe en is een van die opvallendste bakens in die noordelike deel van die stad. Die ''Hanul lui Manuc'' (“Manuc se Herberg”), wat in 1808 gestig is, is die oudste bewaarde herberg in Boekarest en ’n seldsame voorbeeld van Ottomaans-Roemeense handelsargitektuur. Die gebou, met sy houtgalerye en binneplein, het ’n belangrike rol gespeel in die stad se kommersiële en diplomatieke geskiedenis en bly ’n gewilde besienswaardigheid in die Ou Stad. Die ''Casa Scanteii'' (“Huis van die Vonk”), wat tussen 1952 en 1957 opgerig is, is ’n sprekende voorbeeld van Stalinistiese monumentaliteit. Dit het die kommunistiese pers en uitgewersbedryf gehuisves en sy fasade vertoon steeds kommunistiese embleme soos die Hamer en Sekel en die Rooi Ster – die enigste plek in Boekarest waar hierdie ikonografie nog integraal tot die gebou is. Die Grand Hotel Bucharest (voorheen die InterContinental), wat in 1971 voltooi is, was oor dekades heen die hoogste gebou in die stad en is steeds ’n opvallende element in die stadsilhoeët. Die hotel is doelbewus langs die Nasionale Teater geplaas en ontwerp sodat elke kamer ’n ononderbroke uitsig oor die stad bied, wat dit een van die hoofstad se belangrikste moderne bakens maak.<ref>{{ro}} {{cite web |url=http://www.hotel-bucuresti.com/hoteluri/hotel_intercontinental-39.html |title=Hotel Intercontinental Bucharest |publisher=Hotel-bucuresti.com |accessdate=12 Maart 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150312005015/http://www.hotel-bucuresti.com/hoteluri/hotel_intercontinental-39.html |archive-date=12 Maart 2015 |url-status=dead}}</ref> Die Macca–Villacrosse-pas, ’n elegante 19de-eeuse bedekte winkelgang met ’n kenmerkende geel glasdak, is een van Boekarest se herkenbaarste historiese binnehowe. Die pas se boetieks, kafees en voetgangervriendelike ontwerp weerspieël die ''fin-de-siècle''-karakter van die Lipscani-gebied. Benewens hierdie bakens beskik Boekarest oor verskeie kulturele instellings, waaronder die Nasionale Kunsmuseum van Roemenië, die Grigore Antipa- Nasionale Museum vir Natuurgeskiedenis, die Museum van die Roemeense Boer, die Nasionale Geskiedenismuseum en die Militêre Museum. <gallery class="center"> Lêer:Protest against corruption - Bucharest 2017 - Arcul de Triumf - 2.jpg|Die Triomfboog is in 1936 ingewy. Lêer:Ansamblul de fântâni din Piața Unirii, București.jpg|Die fonteine in die Unirii-plein in Sentraal-Boekarest. Lêer:Libraria Carturesti Carusel - Interior ziua.jpg|Die liggevulde interieur van die Carturesti Carusel-boekwinkel. Lêer:ThermeBucuresti.jpg|alt=Therme Bucharest spa is Europe's biggest urban beach|Therme Boekarest word as die grootste stedelike strandspa in Europa beskou.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/travel/2020/feb/29/romania-therme-bucharest-affordable-luxury-spa-thermal-pool |title=Steamy scenes at low prices: Bucharest’s affordable luxury spa |publisher=[[The Guardian]] |author=Rachel Dixon |date=29 Februarie 2020 |accessdate=30 April 2026}}</ref> </gallery> == Sport == [[Lêer:Arena-bukareszt.jpg|duimnael|Arena Nationala het in 2012 die eindstryd van [[UEFA]] se kampioeneliga aangebied.]] [[Lêer:Stadionul Arcul de Triumf after a match between Romania and Tonga.jpg|duimnael|Stadionul Arcul de Triumf huisves tuiswedstryde van die [[Roemeense nasionale rugbyspan]].]] [[Sokker]] is die gewildste [[sport]]soort in Boekarest en die stad huisves talle sokkerspanne, waarvan veral CSA Steaua Bucuresti, Dinamo Bucuresti, Rapid Bucuresti en [[FCSB]] noemenswaardig is. Arena Nationala, ’n nuwe stadion wat op 6 September 2011 ingewy is, het in 2012 die eindstryd van [[UEFA]] se kampioeneliga aangebied.<ref>{{ro}} {{cite web |author=Adi Dobre |url=http://www.evz.ro/detalii/stiri/mircea-sandu-facem-inaugurarea-stadionului-national-cu-franta-939990.html |title=Mircea Sandu: "Facem inaugurarea stadionului Național cu Franța" – Naționala |date=29 Oktober 2010 |publisher=EVZ.ro |accessdate=18 Mei 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120518162727/http://www.evz.ro/detalii/stiri/mircea-sandu-facem-inaugurarea-stadionului-national-cu-franta-939990.html |archive-date=18 Mei 2012 |url-status=live}}</ref> Dit is met ’n kapasiteit van 55&nbsp;600 een van die grootste stadions in Suidoos-Europa en ook een van die min met ’n dak.<ref>{{ro}} {{cite web |url=http://www.prosport.ro/sport-life/special/oprescu-stadionul-national-va-fi-gata-in-decembrie-2010-5182356 |title=Oprescu: "Stadionul Național va fi gata în decembrie 2010!" |publisher=Prosport |accessdate=31 Mei 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130531084956/http://www.prosport.ro/sport-life/special/oprescu-stadionul-national-va-fi-gata-in-decembrie-2010-5182356 |archive-date=31 Mei 2013 |url-status=dead}}</ref> Boekarest beskik ook oor sportklubs in [[handbal]], [[waterpolo]], [[vlugbal]], [[rugby]], [[basketbal]] en [[yshokkie]]. Die meeste Roemeense [[Atletiek|atlete]] en [[Gimnastiek|gimnaste]] is by ’n klub in Boekarest geaffilieer. Die Romexpo Dome is met ’n kapasiteit van 40&nbsp;000 die grootste arena in Boekarest. Dit kan word vir boks, [[skopboks]], handbal en tennis gebruik word. Boekarest het op ’n tydelike stedelike baan rondom die Paleis van die Parlement, genaamd Boekarest Ring, jaarlikse wedrenne aangebied. Die Boekarest City Challenge-ren het FIA GT-, FIA GT3-, British F3- en Logan Cup-wedrenne aangebied.<ref>{{ro}} {{cite web |url=http://www.motorsportnews.ro/stiri-diverse/bucharest-gp-in-iulie-2011 |title=Bucharest GP în iulie 2011 |publisher=Motorsportnews |date=28 September 2010 |accessdate=8 Desember 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101208151148/http://www.motorsportnews.ro/stiri-diverse/bucharest-gp-in-iulie-2011/ |archive-date=8 Desember 2010 |url-status=dead}}</ref> Sedert 2009 het Boekarest die grootste [[Ferrari]]winkel in Oos-Europa en ná die winkel in [[Milaan]] die naasgrootste in Europa.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.autoevolution.com/news/ferrari-store-opened-in-bucharest-romania-14141.html |title=Ferrari Store Opened in Bucharest, Romania |publisher=Auto Evolution |date=7 Desember 2009 |accessdate=24 Augustus 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190824131253/https://www.autoevolution.com/news/ferrari-store-opened-in-bucharest-romania-14141.html |archive-date=24 Augustus 2019 |url-status=live}}</ref><ref>{{ro}} {{cite web |url=http://bucuresti.tourneo.ro/cel-mai-mare-magazin-ferrari-pe-calea-victoriei_3187.html |title=Cel mai mare magazin Ferrari pe Calea Victoriei |publisher=Bucuresti Tourneo |date=25 November 2009 |accessdate=24 Augustus 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190824131257/http://bucuresti.tourneo.ro/cel-mai-mare-magazin-ferrari-pe-calea-victoriei_3187.html |archive-date=24 Augustus 2019 |url-status=live}}</ref> In die hoofstad is ook die internasionale tennistoernooie WTA Boekarest Ope en ATP Roemeense Ope aangebied. Yshokkiewedstryde word gehou in die Mihai Flamaropol Arena wat 8&nbsp;000 toeskouers kan huisves. Die [[Roemeense nasionale rugbyspan]] speel die meeste van sy tuiswedstryde op die Stadionul Arcul de Triumf en hier is ook die [[Roemeense Rugbyfederasie]] se hoofkantoor geleë. Boekarest het wedstryde tydens die Europese Sokkerkampioenskap 2020 op die Arena Națională of Boekarest Nasionale Arena aangebied.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://euro2020.hospitality.uefa.com/venues/bucharest|title=Bucharest – UEFA Euro 2020 Hospitality |publisher=[[UEFA]] |accessdate=17 Maart 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200317171246/https://euro2020.hospitality.uefa.com/venues/bucharest |archive-date=17 Maart 2020}}</ref> Die kampioenskap het in 2021 plaasgevind nadat dit weens die wêreldwye [[Covid-19-pandemie]] uitgestel is. == Susterstede == {{columns-list|4| * {{vlagikoon|Jordanië}} [[Amman]], [[Jordanië]].<ref name="Susterstede">{{ro}} {{cite web |url=https://adevarul.ro/stiri-locale/bucuresti/cu-cine-este-infratit-bucurestiul-1379730.html |title=Cu cine este înfrăţit Bucureştiul? |publisher=Adevarul |date=21 Februarie 2011 |accessdate=30 April 2026}}</ref> * {{vlagikoon|Turkye}} [[Ankara]], [[Turkye]].<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Griekeland}} [[Athene]], [[Griekeland]].<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Atlanta]], [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]], sedert 1994.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Volksrepubliek China}} [[Beijing]], [[Volksrepubliek China]], sedert 2005.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Hongarye}} [[Boedapest]], [[Hongarye]], sedert 1997.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Moldowa}} [[Chișinău]], [[Moldowa]].<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Sirië}} [[Damaskus]], [[Sirië]].<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Detroit]], Verenigde State.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Duitsland}} [[Hannover]], [[Duitsland]].<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Nigerië}} [[Lagos]], [[Nigerië]].<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Verenigde Koninkryk}} [[Londen]], [[Verenigde Koninkryk]].<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Kanada}} [[Montreal]], [[Kanada]].<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Siprus}} [[Nicosia]], [[Siprus]], sedert 2004.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Kanada}} [[Regina]], Kanada.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Suid-Afrika}} [[Pretoria]], [[Suid-Afrika]].<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Bulgarye}} [[Sofia]], [[Bulgarye]].<ref name="Susterstede" /> }} Voormalige susterstede (ná die [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022]] beëindig):<ref>{{ro}} {{cite web |url=https://www.banatulazi.ro/care-i-cel-mai-infratit-oras-din-romania-care-i-cu-americanii-care-i-cu-rusii-si-care-i-infratit-cu-timisoara/ |title=Care-i cel mai… înfrățit oraș din România? Care-i cu americanii, care-i cu rușii? Și care-i înfrățit cu Timișoara… |publisher=Banatul Azi |date=6 Augustus 2016 |accessdate=30 April 2026}}</ref> * {{vlagikoon|Rusland}} [[Moskou]], [[Rusland]] == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Bucharest|Boekarest}} * {{en}} {{Wikivoyage|Bucharest|Boekarest}} * {{ro}} [https://www.pmb.ro/ Amptelike webwerf] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Bucharest|title=Bucharest|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=4 September 2024}} {{Hoofstede in Europa}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nedersettings in Roemenië]] i5utegbje8zyxpejmtp02itegzwt4p0 0 26085 2967159 2966783 2026-09-14T02:33:23Z InternetArchiveBot 131157 Red 3 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2967159 wikitext text/x-wiki {{Skuins titel}} [[Lêer:Siyer-i Nebi - Gabriel -dschabrail- und weitere Engel unterstützen die Muslime während der Schlacht von Badr.jpg|duimnael|300px|Illustrasie van die Slag van Badr (624) in die ''Siyer-i Nebi''. Volgens die Islamitiese oorlewering het die engeleskare, met [[Gabriël|Djibril]] onder hulle, die Moslem-leër te hulp gesnel.<ref name=Athamina>Khalil Athamina: ''Badr''. In: ''Encyclopaedia of Islam, THREE''. Reds. Kate Fleet, Gudrun Krämer, Denis Matringe, John Nawas, Everett Rowson. Brill Online, 2017. Dié voorstelling word ook in die Koran vermeld, onder andere in soera 3:123 e.v.</ref>]] '''''Djihad''''' ([[Arabies]]: جِهَاد, ''djihād'') is 'n Arabiese woord wat "inspanning", "strewe" of "stryd" beteken, veral met 'n lofwaardige doel.<ref name=ODI>{{Cite encyclopedia |title=Jihad |editor-first=John L. |editor-last=Esposito |encyclopedia=The Oxford Dictionary of Islam |location=Oxford |publisher=Oxford University Press |year=2014}}</ref><ref name=OEIP>{{Cite encyclopedia |first1=Rudolph |last1=Peters |first2=David |last2=Cook |title=Jihād |encyclopedia=The Oxford Encyclopedia of Islam and Politics |location=Oxford |publisher=Oxford University Press |year=2014 |doi=10.1093/acref:oiso/9780199739356.001.0001 |isbn=9780199739356}}</ref><ref name=EI2>{{Cite encyclopedia |author-last=Tyan |author-first=E. |year=1965 |title=D̲j̲ihād |encyclopedia=Encyclopaedia of Islam, Second Edition |location=Leiden |publisher=Brill |volume=2 |doi=10.1163/1573-3912_islam_COM_0189 |isbn=978-90-04-16121-4}}</ref> In 'n Islamitiese verband dek die begrip omtrent enige poging om die persoonlike en maatskaplike lewe met God se leiding te laat ooreenstem, soos 'n innerlike stryd teen die kwaad in 'n mens self, pogings om 'n goeie Moslem-gemeenskap (''oemma'') te bou, en die stryd om [[Islam]] te verdedig.<ref name=ODI/><ref name=OEIP/><ref name=DLB2018>{{Cite encyclopedia |author-last=DeLong-Bas |author-first=Natana J. |date=22 Februarie 2018 |title=Jihad |encyclopedia=Oxford Bibliographies – Islamic Studies |location=Oxford |publisher=Oxford University Press |doi=10.1093/obo/9780195390155-0045}}</ref><ref>{{Cite encyclopedia |title=Jihad |year=2013 |editor-first=Gerhard |editor-last=Böwering |editor2-first=Patricia |editor2-last=Crone |encyclopedia=The Princeton Encyclopedia of Islamic Political Thought |location=Princeton |publisher=Princeton University Press}}</ref> Weens die letterlike betekenis "stryd" word die woord egter dikwels met oorlogvoering verbind.<ref name=Jackson>{{Cite book |title=What is Islamic philosophy? |first=Roy |last=Jackson |publisher=Routledge |page=173 |year=2014 |isbn=978-1317814047}}</ref> 'n ''Djihad'' verwys na die [[Moslem]] se totale stryd teen boosheid, oorheersing en ongeloof, wat ook 'n gewapende stryd of oorlog teen ongelowiges kan insluit. Die volle uitdrukking waarin die woord in die [[Koran]] en in latere Moslem-gebruik meestal voorkom, is ''al-djihad fi sabil Allah'' ("die strewe op die weg van God").<ref name=MIC>{{Cite encyclopedia |year=2005 |encyclopedia=Medieval Islamic Civilization: An Encyclopedia |publisher=Routledge |editor-first=Josef W. |editor-last=Meri |isbn=978-041596690-0 |title=Jihad |page=419}}</ref><ref name=Esposito>{{Cite book |last=Esposito |first=John L. |title=Islam: The Straight Path |year=1988 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0195043983 |page=54}}</ref> Die djihadleer het sy oorsprong in die Koran en die [[soenna]] van [[Mohammed]].<ref name=Hamidullah>Muhammad Hamidullah: ''The Muslim Conduct of State''. Ashraf Printing Press, 1987, p. 18 e.v.</ref> In hierdie bronne word die begrip in 'n militêre sin verstaan, as stryd teen 'n vyand.<ref name=Lewispol>Bernard Lewis: ''Die politische Sprache des Islam''. Rotbuch Verlag, 1991, pp. 124–125. Vgl. Albrecht Noth: ''Der Dschihad: sich mühen für Gott''. In: Gernot Rotter (red.): ''Die Welten des Islam: neunundzwanzig Vorschläge, das Unvertraute zu verstehen''. Fischer Taschenbuch Verlag, 1993, pp. 23–24.</ref> Die tradisie onderskei tussen die innerlike of "groter" ''djihad'', wat 'n stryd teen 'n mens se eie begeertes en drifte is, en die uiterlike of "kleiner" ''djihad'', wat verder onderverdeel word in die ''djihad'' van die pen of die tong (debat of oorreding) en die ''djihad'' van die swaard (oorlogvoering).<ref name=DLB2018/><ref name=Bonner>{{Cite book |last=Bonner |first=Michael |title=Jihad in Islamic History: Doctrines and Practice |date=2006 |publisher=Princeton University Press |isbn=978-1400827381 |page=13}}</ref><ref name=PetersER>{{Cite encyclopedia |year=2005 |title=Jihad |encyclopedia=Encyclopedia of Religion |publisher=MacMillan Reference |editor-first=Lindsay |editor-last=Jones |edition=2de |volume=7 |page=4917 |first=Rudolph |last=Peters}}</ref> 'n Groot deel van die Moslem-mening beskou die innerlike ''djihad'' as belangriker as die uiterlike.<ref name=gallup>{{Cite web |last=Burkholder |first=Richard |title=Jihad – 'Holy War', or Internal Spiritual Struggle? |date=3 Desember 2002 |url=http://www.gallup.com/poll/7333/jihad-holy-war-internal-spiritual-struggle.aspx |publisher=gallup.com}}</ref> Volgens die klassieke Islamitiese regsleer ([[Fikh|fikh]]), waarvan die ontwikkeling in die eerste eeue na Mohammed se dood gedateer word,<ref name=Noth27>Albrecht Noth: ''Der Dschihad: sich mühen für Gott''. In: Gernot Rotter (red.): ''Die Welten des Islam''. Fischer Taschenbuch Verlag, 1993, p. 27.</ref> dien dié stryd die uitbreiding en verdediging van Islamitiese gebied totdat Islam die heersende godsdiens is.<ref name=KWH>Klaus Kreiser, Werner Diem, Hans Georg Majer (reds.): ''Lexikon der islamischen Welt''. Kohlhammer, 1974, band 2, pp. 27–28, s.v. "Heiliger Krieg"; vgl. ''The Encyclopaedia of Islam''. New Edition. Brill, Leiden, band 2, p. 538 ("Djihad").</ref> In die verdere ontwikkeling daarvan, en in besonder in die loop van die moderne tyd, het Moslem-geleerdes begin om die nie-militêre aspekte van dié stryd te beklemtoon. Moderne Moslem-skrywers beskou slegs sulke oorloë as geoorloof wat die verdediging van Islamitiese state, die vryheid van Moslems om Islam buite dié state te verkondig, en die beskerming van Moslems onder nie-Islamitiese heerskappy dien.<ref name=Peters125>Rudolph Peters: ''Jihad in Classical and Modern Islam''. Markus Wiener Publishers, 2005, p. 125; vgl. dieselfde skrywer: ''Jihad in Medieval and Modern Islam''. Brill, 1977, p. 5.</ref> In die twintigste eeu het die begrip sy regsgeleerde belang grootliks verloor en aanleiding gegee tot 'n ideologiese en politieke diskoers.<ref name=DLB2018/><ref name=Hallaq>{{Cite book |last=Hallaq |first=Wael B. |title=Sharī'a: Theory, Practice, Transformations |date=2009 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-86147-2 |pages=334–338}}</ref> Die ''djihad'' is 'n belangrike geloofsbeginsel van Islam en 'n plig wat aan alle Moslems opgelê is. Sommige [[Soenni|Soenni]]-geleerdes reken die ''djihad'' as 'n sesde by die [[Vyf Pilare van die Islam|vyf pilare van Islam]], hoewel dit nie daardie amptelike status het nie.<ref name=Esposito93>John Esposito: ''Islam: The Straight Path''. Oxford University Press, 2005, p. 93.</ref><ref name=Ludwig>{{Cite book |author=Quentin Ludwig |title=L'islam |publisher=Éditions Eyrolles |year=2011 |page=121 |isbn=978-2-212-16405-3}}</ref> Die [[Kharidjiete]] het die ''djihad'' wel onder die vyf grondpilare van Islam getel.<ref name=Khoury29>Raif Georges Khoury: ''Der Islam – Religion, Kultur, Geschichte''. BI-Taschenbuchverlag, Mannheim 1993, p. 29.</ref><ref name=Filiu>{{Cite book |author=Jean-Pierre Filiu |title=Les frontières du jihad |publisher=Fayard |year=2006 |isbn=978-2-213-65220-7}}</ref> In die [[Sjia|Twaalwer-Sjia]] word dit as een van die tien godsdienstige praktyke beskou.<ref name=practices>{{Cite web |title=Part 2: Islamic Practices |url=http://www.al-islam.org/invitation-to-islam-moustafa-al-qazwini/part-2-islamic-practices |publisher=al-Islam.org}}</ref> In Europese tale word die begrip dikwels met "heilige oorlog" vertaal.<ref name=Rosiny>Stephan Rosiny: ''Der jihad. Eine Typologie historischer und zeitgenössischer Formen islamisch legitimierter Gewalt''. In: Hildegard Piegeler, Inken Prohl en Stefan Rademacher (reds.): ''Gelebte Religionen''. Königshausen und Neumann, Würzburg 2004, pp. 133–150, hier p. 133; Adel Theodor Khoury: ''Was sagt der Koran zum Heiligen Krieg?'' Gütersloh 1991.</ref> Moslem-skrywers werp teen dat ''djihad'' semanties nie net oorlogvoering aandui nie en dat daar nie-militêre betekenisse van die begrip bestaan; hulle beskou so 'n vertaling daarom as verkeerd en verwerp dit.<ref name=Peters118>Rudolph Peters: ''Islam and Colonialism. The doctrine of Jihad in Modern History''. Mouton Publishers, 1979, p. 118.</ref> In die Islamwetenskap is 'n omskrywing van die ''djihad'' as heilige oorlog, in die sin van 'n oorlog wat deur God voorgeskryf, om sy wil gevoer en deur hom beloon word, wel gangbaar,<ref name=Crone363>Patricia Crone: ''Medieval Islamic Political Thought''. Edinburgh University Press, 2005, p. 363.</ref> maar 'n eenvoudige gelykstelling van die twee begrippe word in die navorsing dikwels van die hand gewys.<ref name=Crone363/><ref name=Noth22>Albrecht Noth: ''Heiliger Krieg und Heiliger Kampf in Islam und Christentum''. Röhrscheid, 1966, pp. 22–23; Rudolph Peters: ''Jihad in Medieval and Modern Islam''. Brill, Leiden 1977, pp. 3–4.</ref> Gegewe die wye reeks betekenisse is dit onjuis om die woord bloot met "heilige oorlog" gelyk te stel.<ref name=Jihadenc>{{Cite encyclopedia |title=Jihād |url=https://www.encyclopedia.com/philosophy-and-religion/islam/islam/jihad |publisher=encyclopedia.com |date=21 Mei 2013}}</ref><ref name=Britannica>{{Cite web |date=12 April 2025 |title=Jihad – Meaning, Examples, & Use in the Quran |url=https://www.britannica.com/topic/jihad |website=britannica.com}}</ref> Die begrip van die ''djihad'' het oor die loop van die tyd gewissel, en soms was die opeenvolgende uitlegte daarvan met mekaar in mededinging.<ref name=BorrutBonner>Antoine Borrut, Michael Bonner: ''Le Jihad : origines, interprétations, combats''. In: ''Archives de sciences sociales des religions'', nr. 140, 2007.</ref> In [[Arabies|moderne standaard-Arabies]] word die woord gebruik vir 'n stryd om sowel godsdienstige as wêreldlike sake, en soms sonder godsdienstige bybetekenis, met 'n betekenis soortgelyk aan dié van die Engelse woord ''crusade'' ("kruistog"), soos in "'n kruistog teen dwelms".<ref name=OISO>{{Cite web |title=Oxford Islamic Studies Online |url=http://www.oxfordislamicstudies.com/article/opr/t125/e1199 |publisher=Oxford University Press}}</ref><ref name=ODI/> ''Djihad'' is ook 'n Arabiese voornaam wat in die neutrale sin van "'n stryd om 'n edel saak" aan seuns en dogters gegee word.<ref name=Seales>{{Cite news |title='My wife can never call my name in public' |first=Rebecca |last=Seales |publisher=BBC |date=5 Julie 2018 |url=https://www.bbc.com/news/world-42009219}}</ref> Nogtans word die woord gewoonlik in die godsdienstige sin gebruik.<ref name=PetersOEIW>{{Cite encyclopedia |first=Rudolph |last=Peters |title=Jihād |encyclopedia=The Oxford Encyclopedia of the Islamic World |publisher=Oxford University Press}}</ref> Die ''djihad'' moet nie met die [[Idjtihad|idjtihad]] verwar word nie, wat in die Islamitiese reg die inspanning van die verstand aandui om die grondtekste van Islam uit te lê.<ref name=Laffite>{{Cite web |url=http://orientxxi.info/mots-d-islam-22/djihad,1128 |title=Djihad |author=Roland Laffite |date=3 Februarie 2016 |publisher=OrientXXI}}</ref> == Etimologie en betekenis == Die woord ''djihad'' is afgelei van die [[Arabies]]e stam ''ǧ-h-d'' (''djahada''), wat beteken "om krag en moeite in te span, om alle middele te gebruik om 'n taak te verrig".<ref name=Ozel>{{Cite encyclopedia |url=https://islamansiklopedisi.org.tr/cihad |last=Özel |first=Ahmed |date=1993 |title=Cihad |encyclopedia=İslam Ansiklopedisi |volume=7 |pages=527–531 |publisher=Turkse Diyanet-stigting |location=Istanboel}}</ref><ref name=Guidere>{{Cite journal |author=Mathieu Guidère |title=Petite histoire du djihadisme |journal=Le Débat |year=2015 |volume=3 |issue=185 |pages=36–51 |doi=10.3917/deba.185.0036}}</ref> [[Etimologie|Etimologies]] dui die begrip dus 'n inspanning aan wat op 'n bepaalde doel gerig is.<ref name=EI2538>''The Encyclopaedia of Islam''. New Edition. Brill, Leiden, band 2, p. 538 ("Djihad").</ref> In sy uitgebreide sin kan dit die stryd teen die vyande van Islam beteken, maar ook die nakoming van godsdienstige leringe en die gebod om die goeie te beveel en die verwerplike te verbied.<ref name=Ozel/> Die vertalings van die woord dek verskeie betekenisse: 'n oorlog wat in die naam van 'n godsdienstige ideaal gevoer word, oftewel 'n heilige oorlog; 'n stryd of geveg teen vyandige elemente en teen teëspoed ("stryd op die weg van God"); en 'n konfrontasie of geheel van handelinge om 'n kwaad te oorwin.<ref name=Almaany>{{Cite web |title=ترجمة و معنى الجهاد بالفرنسي في قاموس المعاني |url=https://www.almaany.com/ar/dict/ar-fr/%D8%A7%D9%84%D8%AC%D9%87%D8%A7%D8%AF/ |website=almaany.com}}</ref><ref name=Gril>{{Cite web |url=https://www.persee.fr/doc/rhr_0035-1423_1998_num_215_1_1151 |title=De l'usage sanctifiant des biens en islam |author=Denis Gril |date=1998 |publisher=Revue de l'histoire des religions}}</ref> Die vreedsame betekenis, naamlik "pogings tot die morele verheffing van die samelewing of tot die verspreiding van Islam", staan bekend as die "''djihad'' van die tong" of die "''djihad'' van die pen", in teenstelling met die "''djihad'' van die swaard".<ref name=Jihadenc/> In die [[Fikh|Islamitiese regswetenskap]] word die begrip meestal in laasgenoemde sin gebruik, terwyl dit in die [[Soefisme]] hoofsaaklik die stryd teen die ''nafs al-ammara'' beteken, die toestand waarin 'n mens aan sy eie begeertes toegee.<ref name=Ozel/> Die geestelike en morele ''djihad'' word veral in vroom en mistieke kringe beklemtoon.<ref name=Jihadenc/> Die Hans Wehr-''Dictionary of Modern Written Arabic'' omskryf die woord as "geveg, stryd; ''djihad'', heilige oorlog (teen die ongelowiges, as 'n godsdienstige plig)".<ref name=Wehr>{{Cite book |last=Wehr |first=Hans |title=A Dictionary of Modern Written Arabic |date=1979 |publisher=Otto Harrassowitz Verlag |isbn=978-3-447-02002-2 |page=142 |edition=3de}}</ref> Die begrip van die ''djihad'' het volgens die ''Encyclopaedia of Islam'' sy oorsprong in die Islamitiese gedagte dat die hele mensdom Islam sal aanvaar.<ref name=Tyan538>Emile Tyan: ''Djihād''. In: ''The Encyclopaedia of Islam''. Brill, 1967, p. 538.</ref> In die Koran en in latere Moslem-gebruik word ''djihad'' gewoonlik deur die uitdrukking ''fi sabil Allah'' ("op die weg van God") gevolg. Volgens Muhammad Abdel Haleem dui dit "die weg van waarheid en geregtigheid aan, insluitend al die leringe wat dit gee oor die regverdigings vir en die voorwaardes van die voer van oorlog en van vrede".<ref name=AbdelHaleem>{{Cite book |title=Understanding the Qurʼan: Themes and Style |last=Abdel Haleem |first=Muhammed |date=2001 |publisher=I.B. Tauris |isbn=9781860640094 |location=Londen |page=62}}</ref> 'n Ander gangbare Koranuitdrukking is ''al-djihad bi amwalikum wa anfusikum'' ("stry met julle goed en julle lewe").<ref name=Baudrier>{{Cite web |url=https://lamosquedethouars.e-monsite.com/pages/proselytisme-radicalisation-terrorisme.html |title=Prosélytisme, Radicalisation, Terrorisme |author=Baudrier Gérard Ibrahim |website=La mosquée de Thouars}}</ref> == ''Djihad'' in die Koran == Die betrokke [[Koran]]verse is geopenbaar teen die agtergrond van die stryd tussen die profeet en sy aanhangers en hul [[politeïsme|politeïsties]]-Arabiese sowel as [[Judaïsme|Joodse]] en [[Christendom|Christelike]] teenstanders.<ref name=Noth113>Albrecht Noth: ''Glaubenskriege des Islam im Mittelalter''. In: Peter Herrmann: ''Glaubenskriege in Vergangenheit und Gegenwart''. Vandenhoeck & Ruprecht, 1996, pp. 113–114.</ref> Hierdie verse, saam met die uitsprake en dade wat aan Mohammed toegeskryf word, sy ''soenna'', het die primêre grondslag gevorm vir die latere ontwikkeling van die djihadleer in die Islamitiese reg.<ref name=Hamidullah/> Die selfstandige naamwoord ''djihad'' kom vier keer in die Koran voor (in 25:52, 22:78, 9:24 en 60:1);<ref name=Firestone311>Reuven Firestone: ''Jihād''. In: Andrew Rippin (red.): ''The Blackwell Companion to the Qur'an''. Wiley-Blackwell, 2006, p. 311.</ref> saam met sy verskillende werkwoordvorme is dit vyf-en-dertig keer te vinde.<ref name=Spuler>Ursula Spuler-Stegemann: ''Die 101 wichtigsten Fragen zum Islam''. München, 2007, p. 125.</ref> Die aktiewe deelwoord ''mudjahied'', "iemand wat 'n ''djihad'' voer", kom in twee verse voor.<ref name=Ozel/> In sommige van dié plekke (soos soera 9:41, 44, 81 en 86) verwys die woord regstreeks na oorlog, en in ander word dit gebruik in die sin van "die poging om volgens Allah se wil te lewe".<ref name=Ozel/> Ahmed al-Dawoody tel sewentien afleidings van die stam wat altesaam een-en-veertig keer voorkom, in elf [[Mekka]]nse en dertig [[Medina|Medinense]] tekste, waarvan agt-en-twintig met godsdienstige oortuiging of geestelike strewe en dertien met oorlogvoering of liggaamlike stryd verband hou.<ref name=AD11>{{Cite book |first=Ahmed |last=Al-Dawoody |date=2011 |title=The Islamic Law of War: Justifications and Regulations |publisher=Palgrave Macmillan |isbn=978-0230111608 |page=56}}</ref> Koranaansporings tot die ''djihad'' is deur Islamitiese geleerdes in sowel 'n vegtende as 'n nie-vegtende sin uitgelê.<ref name=Afsaruddin>{{Cite book |title=Striving in the Path of God: Jihad and Martyrdom in Islamic Thought |author=Asma Afsaruddin |publisher=Oxford University Press |year=2013 |page=11}}</ref> Op die woord volg meestal die toevoeging "op die weg van God",<ref>Sien byvoorbeeld soera 2:190: "En stry op die weg van God ..."</ref> "met goed en bloed"<ref>Sien byvoorbeeld soera 9:20: "Diegene wat ... hulle op Allah se weg ingespan het met goed en bloed ..."</ref> of 'n kombinasie van albei.<ref name=Watt66>W. Montgomery Watt: ''Islam and the Integration of Society''. Routledge, 1998, p. 66.</ref> Waar een of albei van hierdie toevoegings gebruik word, is 'n gewapende stryd altyd bedoel.<ref name=Watt143>W. Montgomery Watt: ''Islamic Conceptions of the Holy War''. In: Thomas P. Murphy: ''The Holy War''. Ohio State University Press, 1974, p. 143; sien ook Ursula Spuler-Stegemann: ''Die 101 wichtigsten Fragen zum Islam''. München, 2007, p. 125.</ref> {{Aanhaling|teks=Diegene wat geglo het en uitgewyk het en hulle met hul besittings en met hul eie persoon op die weg van God ingespan het, is onderling vriende. [...]|teken=Soera 8:72}} Aan die begin van Mohammed se profetiese loopbaan het sy aanhang uit enkele, meestal invloedarm persone bestaan. Toe hy die godediens van die [[Quraysh]] begin kritiseer, het dit tot bespotting van sy heilsboodskap en selfs tot openlike geweldpleging teen die aanhangers van die nuwe geloofsgemeenskap deur die heidense Mekkane gelei.<ref name=Paret106>Rudi Paret: ''Mohammed und der Koran. Geschichte und Verkündung des arabischen Propheten''. Kohlhammer, 2001, pp. 106–107.</ref> 'n Gebod om teen hulle te stry het voor Mohammed se uitwyking na [[Medina]], die [[Hidjra|hidjra]], nog nie bestaan nie. Weens hul algehele ondergeskiktheid het daar vir die destydse gemeenskap niks anders oorgebly nie as om die onderdrukking sonder teenweer te verduur en dit sover moontlik te ignoreer:<ref name=Firestone316>Reuven Firestone: ''Jihād''. In: Andrew Rippin (red.): ''The Blackwell Companion to the Qur'an''. Wiley-Blackwell, 2006, p. 316.</ref> {{Aanhaling|teks=En verkondig hardop wat aan jou beveel word, en wend jou af van die politeïste. Ons beskerm jou teen die spotters wat 'n ander god naas God stel. Hulle sal dit nog te wete kom.|teken=Soera 15:94–96}} Ook in die tyd onmiddellik na die aankoms van die ''muhadjirun'', die Moslem-"uitwykelinge" uit Mekka, in Yathrib is Mohammed se aanhang van 'n militêre botsing met die Mekkane weerhou. Dit word onder meer deur soera 4:77 bevestig, waar retrospektief daarna verwys word: "Het jy nie dié gesien vir wie daar (aanvanklik) gesê is: 'Hou julle hande (van die stryd) terug en verrig die gebed en gee die aalmoesbelasting?' Toe dit hulle (later) voorgeskryf is om te stry, het 'n deel van hulle op hul beurt die mense gevrees soos 'n mens God vrees, of selfs nog meer."<ref name=Paret129>Rudi Paret: ''Mohammed und der Koran''. Kohlhammer, 2001, p. 129.</ref> Slegs in die maande daarna is die vers geopenbaar wat die Islamitiese Koranuitleg oorwegend as die eerste oproep tot die stryd beskou:<ref name=Firestone53>Reuven Firestone: ''Jihād. The Origin of Holy War in Islam''. Oxford University Press, 1999, pp. 53–54.</ref> {{Aanhaling|teks=Toestemming (om te stry) is gegee aan diegene wat beveg word, omdat hulle onreg aangedoen is – en God het sekerlik die mag om hulle by te staan – (aan hulle) wat sonder reg uit hul woonplekke verdryf is, net omdat hulle sê: Ons Heer is God. [...]|teken=Soera 22:39–40}} Die oorlog van die Moslems op die Arabiese Halfeiland het verskeie fases deurloop<ref name=KhouryHeilig>Adel Theodor Khoury: ''Was sagt der Koran zum Heiligen Krieg?'' Gütersloher Verlagshaus, 2007, p. 31 e.v.</ref> en uiteindelik uitgeloop op 'n algemene stryd, enersyds teen die Arabiese godediendaars:<ref name=Noth24>Albrecht Noth: ''Der Dschihad: sich mühen für Gott''. In: Gernot Rotter (red.): ''Die Welten des Islam''. Fischer Taschenbuch Verlag, 1993, p. 24.</ref> {{Aanhaling|teks=En wanneer die heilige maande verstreke is, maak dan die politeïste dood waar julle hulle ook al vind, gryp hulle, beleër hulle en lê hulle op elke pad voor. As hulle hulle bekeer, die gebed verrig en die heffing betaal, laat hulle dan hul weg gaan: God is vol vergifnis en barmhartig.|teken=Soera 9:5}} ... en andersyds teen die "besitters van die Skrif", die [[Jode]] en [[Christene]] op die halfeiland:<ref name=Noth15>Albrecht Noth: ''Heiliger Krieg und Heiliger Kampf in Islam und Christentum''. Röhrscheid, 1966, p. 15.</ref> {{Aanhaling|teks=Stry teen diegene wat nie in God en die jongste dag glo nie en nie verbied wat God en sy gesant verbied het nie, en nie aan die ware godsdiens behoort nie – van diegene wat die Skrif ontvang het – (stry teen hulle) totdat hulle kleinserig belasting betaal!|teken=Soera 9:29}} Hierdie Koranverse, ook bekend as die swaardverse, is in die klassieke Koranuitleg oorwegend as 'n oproep tot 'n algemene stryd teen die nie-Islamitiese wêreld verstaan. Enkele Koranuitleggers van dié tydperk het laasgenoemde vers egter slegs op die besitters van die Skrif van die Arabiese Halfeiland betrek.<ref name=Noth15/> Die swaardverse is histories so uitgelê dat hulle ander verse abrogeer en 'n aanvallende oorlog teen ongelowiges regverdig, insluitend die gedwonge bekering van politeïstiese heidene tydens die vroeë Moslem-verowerings.<ref name=BBCwar>{{Cite web |work=BBC |title=Islam and war |date=13 Augustus 2009 |url=https://www.bbc.co.uk/religion/religions/islam/islamethics/war.shtml}}</ref><ref name=Unesco>{{Cite book |last1=al-Fasi |first1=Muhammad |last2=Hrbek |first2=Ivan |title=General History of Africa: Volume 3 |chapter=The coming of Islam and the expansion of the Muslim empire |publisher=UNESCO |year=1988 |page=46}}</ref> Die Franse eksegete het die openbaringsomstandighede van 'n aantal van die strydverse aan bepaalde veldslae van Mohammed met die Quraysh verbind. Volgens [[Tabari]] (839–923) is soera 8:39 – "En stry teen hulle totdat daar geen toeskrywing van deelgenote aan God meer bestaan nie en die godsdiens heeltemal aan Allah behoort" – teen die Quraysh en Mekka geopenbaar "na hul mishandeling van die Moslem-bekeerlinge wat tot in Abessinië moes vlug".<ref name=Taberi8>Ebu Cafer Muhammed b. Cerir et-Taberi: ''Taberi Tefsiri''. Hisar Yayınevi, 4/218–219.</ref> Oor soera 8:59–60, wat die gelowiges aanspoor om "alles wat julle kan aan krag en toegeruste ruitery" voor te berei, berig Tabari dat die oormatige bewapening bedoel was om die vyand daarvan af te skrik om die Moslems aan te val, en dat die vyande in vers 59 steeds die inwoners van Mekka is.<ref name=Taberi859>Ebu Cafer Muhammed b. Cerir et-Taberi: ''Taberi Tefsiri''. Hisar Yayınevi, 4/236–237.</ref> Van soera 47:4 – "Wanneer julle (in die stryd) diegene teëkom wat ongelowig is, slaan hulle dan op die nek. Wanneer julle hulle oorheers het, boei hulle dan stewig. Daarna is dit óf vrylating óf losprys ..." – berig Tabari volgens Qatada ibn al-Nu'man (gest. 742 of 749) dat dit tydens die [[Slag van Uhud]] in die Moslem-laer geopenbaar is, "sodat die Moslems nie sou verswak en ophou om afgemaai te word nie", sodat dit dus op die teenstanders gerig is wat op daardie oomblik by Uhud teenwoordig was.<ref name=Taberi47>Ebu Cafer Muhammed b. Cerir et-Taberi: ''Taberi Tefsiri''. Hisar Yayınevi, 7/428–431.</ref> Die uitwykelinge uit Mekka, wat in Yathrib grotendeels sonder enige finansiële grondslag was,<ref name=EIMuhammad>''The Encyclopaedia of Islam''. New Edition. Brill, Leiden, s.v. "Muḥammad".</ref> het die ou-Arabiese gebruik van die strooptog gevolg en die karavane van die Quraysh begin oorval en plunder. Die oorname van hierdie reeds voor-Islamitiese gebruik, wat nou ''djihad'' genoem is, was nie tot 'n naamsverandering beperk nie: terwyl sulke rooftogte vroeër die aanval van een stam op 'n ander beteken het, ongeag die verhouding tussen hulle, was ''djihad'' die stryd van 'n godsdienstige gemeenskap teen andersgelowiges. Daarmee saam het dié gemeenskap uitgebrei, aangesien 'n stam nie meer deur die veldtogte geraak is sodra dit Islam aangeneem het nie. Volgens William Montgomery Watt was dit hierdie godsdienstige aard van die ''djihad'' wat die energie van die Arabiere so gerig het dat hulle in minder as 'n eeu 'n ryk gestig het wat van die [[Atlantiese Oseaan]] en die [[Pireneë]] in die weste tot by die Oxus en die [[Punjab|Pandjab]] in die ooste gestrek het; dit lyk hom feitlik seker dat die uitbreiding sonder die begrip van die ''djihad'' nie sou gebeur het nie.<ref name=Watt108>W. Montgomery Watt: ''Muhammad. Prophet and Statesman''. Oxford University Press, 1961, pp. 108–109; vgl. dieselfde skrywer: ''Islam and the Integration of Society''. Routledge, 1998, p. 158, en Albrecht Noth: ''Früher Islam''. In: Ulrich Haarmann (red.): ''Geschichte der arabischen Welt''. Beck, 1991, p. 69.</ref> Die feit dat die werkwoord ''djahada'' in enkele Koranverse sonder een van die bogenoemde toevoegings gebruik word, dui daarop dat die karavaanoorvalle aanvanklik geen godsdienstige karakter gehad het nie; so lui dit in soera 16:110: "Daarna sal jou Heer teenoor diegene wat ná beproewinge uitgewyk en daarna gestry en volhard het – sien, jou Heer sal daarna waarlik vergewend en barmhartig wees." Dié godsdienstige karakter, wat gewoonlik deur so 'n toevoeging gekenmerk word, is volgens Watt eers later by die oorvalle gevoeg, toe Mohammed begin vereis het dat die Medinense Moslems, die sogenaamde "helpers", aan die rooftogte deelneem, en toe ooreenstemmende Koranverse geopenbaar is, soos soera 5:35: "O julle wat glo, vrees God en soek 'n middel om tot Hom te kom, en span julle in op sy weg, sodat dit met julle goed mag gaan."<ref name=Watt66/> Die helpers het hulle tot op daardie punt slegs daartoe verbind om die Moslems uit Mekka militêr by te staan indien die Quraysh hulle sou aanval,<ref name=EIHelpers>''The Encyclopaedia of Islam''. New Edition. Brill, Leiden, band 7, p. 360 ("Muḥammad").</ref> en die bronne, waaronder verskeie Koranverse, maak duidelik dat tot by die [[Slag van Badr]] in 624 hoofsaaklik tot uitsluitlik uitwykelinge aan die onderskeie karavaanoorvalle deelgeneem het.<ref name=Watt143/> In die loop van hierdie rooftogte het dit tot groter militêre botsings tussen die Quraysh en Mohammed se aanhangers gekom, wat eers in 628 tydelik deur 'n vredesverdrag, die [[Verdrag van al-Hudaybiya]], beëindig is. Op die verbreking van dié verdrag deur die Mekkane het die verowering van Mekka in 630 gevolg.<ref name=EIMakka>''The Encyclopaedia of Islam''. Band 6, New Edition. Brill, Leiden, p. 147 ("Makka").</ref> Toe Mohammed op 8 Junie 632 sterf, het die Islamitiese magsgebied oor die hele Arabiese Halfeiland gestrek.<ref name=WattMedina>W. Montgomery Watt: ''Muhammad at Medina''. Oxford University Press, 1962, pp. 78–150; Elias Shoufani: ''Al-Ridda and the Muslim Conquest of Arabia''. University of Toronto Press, 1973, pp. 10–48.</ref> Die ou lewensbeskrywings van Mohammed, die ''sira'' van [[Ibn Ishaq]], Ibn Hisham, al-Waqidi, Ibn Sa'd al-Baghdadi en Tabari, noem stelselmatig die redes vir al sy veldslae. Die geveg wat vir die verspreiding van Islam gevoer is, deur Mohammed en daarna deur die vier "reggeleide" kaliefs tydens die groot veroweringstyd, word met die woord ''ghazwa'' ("strooptog") beskryf; die woord ''djihad'' word toe nog nie vir dié militêre optrede gebruik nie. Dit is later, van die agtste eeu af, in die kryglustige sin gebruik om die plig van Moslems aan te dui om aan veldslae deel te neem, wat verdedigend van aard kon wees indien die gemeenskap van gelowiges bedreig was.<ref name=Laffite/> Volgens Olivier Hanne is dit die ''Sira al-nabawiya'' ("Lewenswandel van die Profeet"), 'n teks waarvan die Moslem-tradisie die opstelling aan Ibn Ishaq (gest. omstreeks 767) en die redigering aan Ibn Hisham (gest. omstreeks 833–834) toeskryf, wat aan die oorsprong lê van 'n omvorming van die Koraniese woordeskat rondom die ''djihad''. Waar die Koran van die stam ''ǧ-h-d'' veelvuldige vorme en betekenisse bied wat teoretisering nie toelaat nie, is die hadith eenduidiger en kryglustiger gerig, en in die ''Sira'' hou byna twee derdes van die voorkomste met 'n militante strekking verband: die stam gaan van werkwoordelike vorme oor na 'n stelselmatige gebruik van die selfstandige naamwoord ''djihad'', dikwels met 'n bepaalde lidwoord, en dit in uitdruklik kryglustige verhaalgedeeltes wat met geloofsopdragte vermeng is. Hanne verklaar die verskuiwing uit die tydsverskil tussen die twee opstellers, waarby die tweede die ''djihad'' omvorm het tot 'n gedagte van 'n heilige of gewyde oorlog in die diens van die kalifale mag: die ''djihad'' is toe nie meer 'n persoonlike volharding nie, maar 'n militêre instelling.<ref name=Hanne>{{Cite book |first=Olivier |last=Hanne |chapter=Le jihâd est-il prophétique ? Recherches sur le récit de la "Conduite du Prophète" |editor=Olivier Hanne |title=#Djihad. Un état des savoirs religieux, historiques et sociaux |publisher=Les Influences éditions |year=2022 |isbn=978-2-490625-13-0 |pages=83–86, 100–103}}</ref> Die Koran verwys verskeie kere na die stryd teen die ongelowiges. Baie verse roep die Moslems tot die stryd op en belowe dié onder hulle wat val 'n beloning in die [[hiernamaals]]: "En jy mag nie meen dat diegene wat ter wille van God gedood is, (werklik) dood is nie. Nee, (hulle is) lewend (in die hiernamaals), en hulle word by hul Heer (hemelse voedsel) beskore" (soera 3:169). Die Moslem-kommentatore stem nie saam of die martelare van die stryd eers aan die einde van die tyd die lewe herwin nie – so die Mu'taziliete – of reeds nou as lewend beskou moet word. Volgens die tweede siening leef die siele van die martelare voort en prys en vereer hulle God.<ref name=Khoury288>Adel Theodor Khoury: ''Der Koran. Übersetzung und wissenschaftlicher Kommentar''. Band 4. Gütersloher Verlagshaus, Gütersloh 1993, p. 288; vgl. Etan Kohlberg: ''Shahīd''. In: ''The Encyclopaedia of Islam''. New Edition. Band 9. Brill, Leiden 1997, p. 204.</ref> Die Koran dreig die "huigelaars" wat nie aan die stryd deelneem nie met helstrawwe (soera 9:81–82). Verdere verse behandel oorlogsregtelike vrae, soos die behandeling van krygsgevangenes (soera 47:4), die uitsluiting van krygsdiens (soera 9:91) en wapenstilstande (soera 8:61). Twee tekste in die Koran praat van die "inspanning ter wille van God": soera 29:69 – "Diegene egter wat hulle om ons wil inspan [...], sal ons op ons weë lei. God is met diegene wat vroom is" – en soera 22:77–78: "Julle gelowiges! Buig (in die godsdiens), werp julle (in aanbidding) neer, dien julle Heer en doen goed! Miskien sal dit (dan) met julle goed gaan. En span julle ter wille van God in, soos dit hoort!" Hierdie verse kan verstaan word as 'n aansporing tot die inspanning om "die bose luste en verleidinge teë te staan".<ref name=Spuler/><ref name=Watt66b>W. Montgomery Watt: ''Islam and the Integration of Society''. Routledge, 1998, pp. 66–67.</ref> Die klassieke Koranuitleg het hulle egter op oorlogvoering betrek. Of die Koran oorlog slegs met die oog op verdediging bekragtig of 'n algemene stryd teen andersgelowiges voorsien, is onduidelik en word aan die uitleg oorgelaat, aangesien die bedoelinge en doelwitte van die ''djihad'' nie eenduidig uit die Koran blyk nie.<ref name=Donner47>Fred M. Donner: ''The Sources of Islamic Conceptions of War''. In: John Kelsay en James Turner Johnson (reds.): ''Just War and Jihad: Historical and Theoretical Perspectives on War and Peace in Western and Islamic Traditions''. Greenwood Press, 1991, p. 47; vgl. Rudolph Peters: ''Jihad in Classical and Modern Islam''. Markus Wiener Publishing, 2005, p. 2.</ref> Die oorlogsverordeninge daarin het eerder die karakter van die werwing van vegters en behandel geen oorlogsetiese vrae nie.<ref name=Noth13>Albrecht Noth: ''Heiliger Krieg und Heiliger Kampf in Islam und Christentum''. Röhrscheid, 1966, p. 13.</ref> Die bestaande skrifmateriaal "verg uitleg, waarby die houding van die uitleggers van beslissende belang is, wat in groot mate deur die verskillende politieke en maatskaplike omstandighede gevorm is en word".<ref name=Rohe>Mathias Rohe: ''Das islamische Recht. Geschichte und Gegenwart''. Beck, 2011, p. 149.</ref> Verder bevat die Koran die norm "in die godsdiens is daar geen dwang" (soera 2:256).<ref name=Quran2256>Soera 2:256.</ref> == ''Djihad'' in die hadith-literatuur == Benewens die Koran behandel ook die gesaghebbende [[Hadit|hadith]]-versamelings die ''djihad'', wat elk 'n hele hoofstuk aan die onderwerp wy. Die oorlewerings daarin wat op Mohammed teruggevoer word, behandel onder meer die voordele van die stryd op die weg van God en die beloning in die hiernamaals van diegene wat aan dié stryd deelneem, en veral van dié wat daarin sterf.<ref name=Peters1825>Voorbeelde van sulke hadith uit die ''muwatta'' van Malik ibn Anas is in Engelse vertaling te vinde in: Rudolph Peters: ''Jihad in Classical and Modern Islam''. Markus Wiener Publishing, 2005, pp. 18–25.</ref> Van die 199 hadith-verwysings na die ''djihad'' in die versameling van Bukhari veronderstel almal dat ''djihad'' oorlogvoering beteken.<ref name=Streusand>{{Cite journal |last=Streusand |first=Douglas E. |title=What Does Jihad Mean? |journal=Middle East Quarterly |date=September 1997 |volume=4 |issue=3 |pages=9–17 |url=http://www.meforum.org/357/what-does-jihad-mean}}</ref> So word in Bukhari se kanonieke versameling die volgende uitspraak in die hoofstuk oor die ''inspanning vir die saak van God'' aangeteken:<ref name=Ferchl299>''Ṣaḥīḥ al-Buḫārī. Nachrichten von Taten und Aussprüchen des Propheten Muhammad''. Gekies, uit die Arabies vertaal en uitgegee deur Dieter Ferchl. Reclam, 2006, hoofstuk XXVIII, p. 299.</ref> {{Aanhaling|teks='n Man het na die gesant van God gekom [...] en gesê: "Noem my 'n werk wat gelykstaan aan die inspanning vir die saak van God wat betref die loon wat ons daarvoor van God kan verwag!" Die profeet [...] het geantwoord: "Ek ken geen sodanige werk nie! Of is jy dan in staat om, terwyl die geloofstryder vir die saak van God stry, in die moskee in gebed te bly sonder om moeg te word, en gelyktydig te vas sonder om dit te verbreek?" Die man het gesê: "Nee. Wie sou daartoe in staat wees!"}} 'n Uitspraak met 'n soortgelyke strekking word ook op die profeet teruggevoer:<ref name=Ferchl304>''Ṣaḥīḥ al-Buḫārī''. Vertaal deur Dieter Ferchl. Reclam, 2006, hoofstuk XXVIII, p. 304.</ref> {{Aanhaling|teks=Niemand in die Paradys wil weer terugkeer nie, met die uitsondering van die martelaar wat in die stryd vir die saak van God geval het. Hy wil na die aarde terugkeer om nog tien keer gedood te word, ná al die eerbetoon wat hom in die Paradys te beurt geval het.}} Hier verbind die leer van die ''djihad'', die gewapende stryd, hom met die gedagte van die martelaarskap. Die Islamitiese skrifture is, binne en buite die kanonieke hadith-versamelings van die negende eeu, ryk aan werke oor die ''djihad'' en oor die voordele daarvan as godsdienstige plig. [[Ibn Chaldoen]] (gest. 1406) het lakoniek vasgestel dat die ''djihad'' slegs op Moslems rus: die ander godsdienste het volgens hom geen sodanige universele sending nie, en die heilige oorlog was daarom vir hulle nie 'n godsdienstige plig nie, behalwe ter selfverdediging.<ref name=Nagel>Tilman Nagel: ''"Dschihad von Anfang an"'' (boekbespreking). ''Süddeutsche Zeitung'', 4 Mei 2007.</ref> Onder die uitsprake van Mohammed oor die ''djihad'' wat oorgelewer word, is: "Die beste ''djihad'' is die woord van geregtigheid voor die onderdrukkende sultan",<ref name=Kamali>{{Cite book |last=Hashim Kamali |first=Mohammad |title=Shari'ah Law: An Introduction |date=2008 |publisher=Oneworld Publications |isbn=978-1851685653 |page=204}}</ref> en "Die beste ''djihad'' is dié waarin jou perd doodgemaak word en jou bloed vergiet word".<ref name=IbnNuhaas>Abi Zakaryya Al Dimashqi Al Dumyati: ''The Book of Jihad''. Vertaal deur Noor Yamani, 2016, p. 107.</ref> Mohammed het ook gesê dat "om vir die stryd op die weg van Allah in gelid te staan, meer werd is as 60 jaar se godsdiensbeoefening", en dat "die swaard alle sondes uitwis".<ref name=Crusader>{{Cite book |title=The Intensification and Reorientation of Sunni Jihad Ideology in the Crusader Period |date=2012 |publisher=Brill |isbn=9789004242791 |pages=151, 183}}</ref><ref name=CookUnderstanding>{{Cite book |title=Understanding Jihad |date=2005 |page=15 |publisher=University of California Press |isbn=9780520931879}}</ref> Nie alle oorlewerings verbind die woord met oorlog nie. Volgens een hadith is die onderhouding van 'n mens se ouers 'n voorbeeld van ''djihad'',<ref name=AD76>Al-Dawoody: ''The Islamic Law of War'', p. 76.</ref> en daar word berig dat Mohammed die behoorlike verrigting van die [[Hadj|hadj]] as die beste ''djihad'' vir Moslem-vroue beskou het.<ref name=AD58>Al-Dawoody: ''The Islamic Law of War'', p. 58.</ref> Die hadith beklemtoon die ''djihad'' as een van die middele tot die Paradys: alle sondes behalwe skuld sou vergewe word vir dié wat daarin sterf. Deelname moes vrywillig wees en die bedoeling suiwer, want die ''djihad'' word slegs ter wille van God gevoer en nie vir materiële rykdom nie; daarteenoor vereis dit van 'n mens om sowel sy lewe as sy besittings te waag. Die ''djihad'' word as een van die hoogste goeie dade gereken; volgens een hadith is dit die derdebeste daad ná die gebed en goedheid teenoor 'n mens se ouers. Een hadith stel mans wie se ouers nog leef van die militêre ''djihad'' vry, aangesien die diens aan 'n mens se ouers as 'n hoër ''djihad'' beskou word.<ref name=Bonney>{{Cite book |title=Jihad: From Qur'an to Bin Laden |last=Bonney |first=Richard |year=2004 |publisher=Palgrave Macmillan |pages=34–35}}</ref> 'n Verwante oorlewering wat "sy weg na die populêre Moslem-letterkunde gevind het"<ref name=Malik>{{Cite journal |title=Maudūdī's al-Jihād fi'l-Islām. A Neglected Document |first=Jamal |last=Malik |journal=Zeitschrift für Religionswissenschaft |volume=17 |issue=1 |doi=10.1515/zfr.2009.17.1.61 |year=2009}}</ref> en waarvan gesê is dat dit die denkwyse van die Moslems van die Islamitiese goue eeu saamvat,<ref name=Wilson>{{Cite journal |title=Refining Islamic Scholarship: Through Harmonising With Postmodern Social Sciences |first=Jonathan A. J. |last=Wilson |journal='Ulum Islamiyyah: The Malaysian Journal of Islamic Sciences |volume=7 |date=2011 |publisher=Universiti Sains Islam Malaysia}}</ref> lui: "Die ink van die geleerde is heiliger as die bloed van die martelaar." Die geloof in die waarheid van dié hadith was een van die faktore in die pogings van opeenvolgende [[Kalifaat|kaliefs]] om vertalings van Griekse, Hebreeuse en Siriese wetenskaplike en filosofiese tekste te subsidieer,<ref name=Lutz>{{Cite book |chapter=Islamic Science |first=Peter L. |last=Lutz |title=The Rise of Experimental Biology |pages=57–63 |date=2002 |publisher=Humana Press |doi=10.1007/978-1-59259-163-3_8 |isbn=978-1-59259-163-3}}</ref> en die spreuk word steeds sterk beklemtoon in sekere Islamitiese tradisies wat intellektualisme bo geweld stel, byvoorbeeld in [[Timboektoe]], waar dit een van die twee kernlesse in die werk ''Tuhfat al-Fudala'' van die sestiende-eeuse [[Berbers|Berber]]-geleerde Ahmed Baba vorm.<ref name=Ware>{{Cite news |title=Timbuktu: The Ink of Scholars and the Blood of Martyrs |url=https://www.huffpost.com/entry/timbuktu-the-ink-of-schol_b_1847749 |first=Rudolph |last=Ware |date=31 Augustus 2012 |publisher=Huffington Post}}</ref><ref name=Diagne>{{Cite book |first=Souleymane Bachir |last=Diagne |chapter=Towards an intellectual history of West Africa: The meaning of Timbuktu |title=The meanings of Timbuktu |page=26 |date=2008 |publisher=HSRC Press |isbn=9780796922045}}</ref> Oor die algemeen is minder mense vandag van die hadith bewus; volgens Akbar Ahmed heers daar 'n algemene gebrek aan kennis daarvan.<ref name=Morse>{{Cite news |title=The pen, the sword and the Prophet |first=Felicity |last=Morse |date=13 Januarie 2015 |publisher=BBC |url=https://www.bbc.com/news/newsbeat-30803391}}</ref> Die betrokke oorlewerings behandel ook oorlogsregtelike vrae, soos die behandeling van gevangenes of die verbod om vroue en kinders te dood.<ref name=LewisWut>Bernard Lewis: ''Die Wut der arabischen Welt''. Campus Verlag, 2003, p. 54. Vir afsonderlike voorbeelde van sulke hadith uit die ''sahih'' van Muslim ibn al-Hadjadj in Engelse vertaling sien: Rudolph Peters: ''Jihad in Classical and Modern Islam''. Markus Wiener Publishers, 2005, pp. 9–17.</ref> == Groter en kleiner ''djihad'' == Die tradisie onderskei die "groter djihad", die innerlike stryd teen sondige gedrag, van die "kleiner ''djihad''" in die militêre sin.<ref name=DLB2018/> Die meeste klassieke geskrifte gebruik die woord in die militêre sin.<ref name=LewisPolLang>{{Cite book |last=Lewis |first=Bernard |title=The Political Language of Islam |date=1991 |publisher=University of Chicago Press |isbn=978-0-226-47693-3 |page=72}}</ref> Die oorlewering wat tussen die groter en die kleiner ''djihad'' onderskei, kom in geen van die gesaghebbende hadith-versamelings voor nie; gevolglik verwerp sommige [[Islamisme|Islamiste]] dit as onbetroubaar.<ref name=Peters116>Rudolph Peters: ''Jihad in Classical and Modern Islam''. Markus Wiener, 1996, p. 116.</ref> Die weergawe wat die meeste aangehaal word, lui dat 'n aantal vegters na Mohammed gekom het en dat hy gesê het: "Julle het van die 'kleiner ''djihad''<nowiki/>' na die 'groter ''djihad''<nowiki/>' gekom." Toe die vegters vra wat die groter ''djihad'' is, het hy geantwoord: "Dit is die stryd teen 'n mens se eie begeertes."<ref name=bbcjihad>{{Cite web |title=Jihad |url=https://www.bbc.co.uk/religion/religions/islam/beliefs/jihad_1.shtml |publisher=BBC |date=3 Augustus 2009}}</ref> Dié gedeelte is aangehaal in die ''Geskiedenis van Bagdad'' van al-Khatib al-Baghdadi, 'n Islamitiese geleerde van die elfde eeu, en dit het aanleiding gegee tot die gebruik om tussen 'n "groter" en 'n "kleiner" ''djihad'' te onderskei.<ref name=bbcjihad/><ref name=Streusand/> Geleerdes soos Ibn Hadjar al-Asqalani beskou die oorleweringsketting van die hadith as swak.<ref name=Sunnah>{{Cite web |url=http://www.sunnah.org/tasawwuf/jihad004.html |title=Sunnah.org |access-date=12 September 2026 |archive-date=10 Oktober 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181010002348/http://www.sunnah.org/tasawwuf/jihad004.html |url-status=dead }}</ref> Die Hanbalitiese teoloog [[Ibn Qayyim al-Jawziyya]] beskou dit eweneens as swak, maar hou die groter ''djihad'' tog vir belangrik,<ref name=Haddad>{{Cite web |title=Documentation of "Greater Jihad" hadith |author=Gibril Fouad Haddad |url=http://www.livingislam.org/n/dgjh_e.html |date=28 Februarie 2005 |website=Living Islam}}</ref> terwyl die Palestynse teoloog [[Abdullah Azzam]] dit as swak en daarby as vals beskou, aangesien dit volgens hom nie van Mohammed sou kom nie, maar van een van sy metgeselle, Ibrahim ibn Abi 'Abalah.<ref name=Azzamcaravan>{{Cite web |title=Join the caravan |url=http://www.religioscope.com/info/doc/jihad/azzam_caravan_6_conclusion.htm |website=religioscope.com}}</ref> Die begrip het nogtans "enorme invloed" in die Islamitiese mistiek, die [[Soefisme]], gehad.<ref name=Kadri>{{Cite book |last=Kadri |first=Sadakat |year=2012 |title=Heaven on Earth: A Journey Through Shari'a Law from the Deserts of Ancient Arabia |publisher=Macmillan |location=Londen |isbn=978-0099523277 |pages=78–79, 103, 150–151, 157, 172–175}}</ref> Volgens [[Al-Ghazali|al-Ghazali]] het die profeet ná die eerste groot militêre oorwinning by Badr aan die Moslems gesê dat hul stryd nie gewonne was nie: hulle het slegs 'n "kleiner stryd" gewen, terwyl die groter stryd om hul geestelike weerbaarheid te versterk, nog voorgelê het.<ref name=Kadri/> Enkele sjiïtiese teoloë van die klassieke tydperk het eweneens tussen 'n groter ''djihad'' as innerlike stryd en 'n kleiner ''djihad'' in die militêre sin onderskei.<ref name=Lewis125>Bernard Lewis: ''Die politische Sprache des Islam''. Rotbuch Verlag, 1991, p. 125.</ref> Van die twintigste-eeuse [[Sjia|sjiïtiese]] figure het [[Roeholla Chomeini]], die leier van die Iranse Revolusie, 'n verhandeling oor die "groter ''djihad''" geskryf.<ref name=Khomeini>{{Cite web |last=Khomeini |first=Ruhollah |title=Jihad al-Akbar, The Greatest Jihad: Combat with the Self |url=http://www.al-islam.org/jihad-al-akbar-the-greatest-jihad-combat-with-the-self-imam-khomeini |publisher=al-Islam.org |date=27 September 2012}}</ref> Om die groter ''djihad'' te voer, sluit die kleiner ''djihad'' nie uit nie: Abd al-Qadir al-Jilani het sy volgelinge aangeraai om albei na te streef.<ref name=handbook>{{Cite book |last1=Cosman |first1=Madeleine Pelner |last2=Jones |first2=Linda Gale |title=Handbook to Life in the Medieval World |date=2009 |publisher=Infobase Publishing |isbn=978-1-4381-0907-7 |pages=295–296}}</ref> Die kleiner ''djihad'' beslaan nietemin die grootste deel, tot byna die geheel, van die bladsye wat regsverhandelinge aan die "stryd op die weg van God" wy.<ref name=Bakary>Afissou Bakary: ''La mise en œuvre du droit international humanitaire par les états musulmans''. Doktorale verhandeling, Université Nice Sophia Antipolis, 2014, pp. 40, 83.</ref> Michael Bonner wys daarop dat die begrip oor die eeue nooit ophou verander het nie, na gelang van die tydperk en die streek wat ondersoek word, en dat die uitlegte daarvan enige vaste voorstelling uitsluit. Volgens hom stel die profetiese tradisie die ''djihad'' ook as 'n middel van bestaan voor; hy haal die hadith aan waarin Mohammed sê: "Allah [...] het my lewensonderhoud onder my lans geplaas." Die ''sira'' en die Islamitiese geskiedwerke behandel dié militêre kant van die profeet breedvoerig en besing die vegters wat op dié weg stry om die martelaarskap te verkry, terwyl hulle tegelyk getuig van die gebruik van veldslae om hoofgeld van onderworpe bevolkings te eis.<ref name=BorrutBonner/> Die Franse Islamoloë Marie-Thérèse Urvoy en Anne-Marie Delcambre is onder die Korankundiges wat dit eens is dat die Koraniese ''djihad'' nie as uitsluitlik geestelik beskou kan word nie.<ref name=Urvoy>Marie-Thérèse Urvoy: artikel "Guerre et Paix" in M. A. Amir-Moezzi (red.): ''Dictionnaire du Coran''. Robert Laffont, 2007, pp. 374–377.</ref> Urvoy het 'n uitvoerige ontleding van die gebruik van die woord in die Koran gedoen: sy tel een-en-veertig voorkomste van die stam, waarvan ses besondere betekenisse het, naamlik "plegtige eed" (vyf keer) en "die nodige vind". In sestien gevalle kom dit voor in 'n vae en onpresiese sin van "stryd voer vir God", met een enkele uitdruklik geweldlose verwysing, en ses voorkomste beteken duidelik "stryd voer met jou goed en jou persoon". Sy kom tot die gevolgtrekking:<ref name=Urvoy/> {{Aanhaling|teks=Die djihad kan dus nie teenoor die ''qital'' (geveg) gestel word nie. Dat daar, in die agtien voorkomste waar die betekenis vaag bly, vir Moslems die moontlikheid bestaan om die teorie van die ''groter djihad'' teen die self daarop te ent, kan toegegee word. Maar dit is onwettig om te beweer dat die Koraniese djihad uitsluitlik geestelik is. Daarteenoor kan wel gesê word dat in die teks van die Mekkaanse tydperk die gebruik van die woord en sy afleidings eerder 'n geestelike oorlog blyk aan te dui, naamlik om die opdrag na te kom om die omringende ongeloof te weerstaan. [...] Verder beteken die bestempeling van die geveg as ''kleiner djihad'' nie die uitskakeling daarvan nie, en die Islamitiese geskiedenis het talle Soefi's geken wat krygsdiens verrig het in die vestingkluise wat ''ribat'' genoem word.|teken=Marie-Thérèse Urvoy}} === Die vier vlakke van die ''djihad'' === Die ''djihad'' is veral 'n belangrike oortuiging van [[Soenni|Soenni-Moslems]]. Volgens 'n indeling wat deur na-klassieke regsgeleerdes uitgewerk is,<ref name=Khadduri56>Majid Khadduri: ''War and Peace in the Law of Islam''. The Johns Hopkins Press, 1955, pp. 56–57.</ref> en wat ook deur Ibn Hazm gelys word,<ref name=KhadduriWar>{{Cite book |last=Khadduri |first=Majid |title=War and Peace in the Law of Islam |date=2006 |publisher=The Lawbook Exchange |isbn=978-1-58477-695-6 |page=56}}</ref> kan 'n ''djihad'' op vier maniere of vlakke gevoer word: * Die '''''djihad'' van die hart''' (''djihad bi l-qalb'' of ''bi n-nafs'') is die innerlike, geestelike stryd teen ondeug, teen die verleiding tot moreel verwerplike dade en teen onkunde, en teen die [[Satan|duiwel]] en sy oorreding tot die kwaad. Dit is die stryd in die hart van die gelowige teen ongehoorsaamheid aan [[Allah]] se wil, en word as die groter ''djihad'' (''al-djihad al-akbar'') beskou. * Die '''''djihad'' van die tong''' (''djihad bi l-lisan''), ook die ''djihad'' van die woord of van die pen, bestaan daarin om die waarheid te praat en die Islamitiese boodskap van onderwerping aan Allah langs vreedsame weg te verkondig. Hiertoe hoort ook die openbare spreek van die waarheid (''haqq'') onder 'n onregverdige heerser.<ref name=Friedmann150>Yohanan Friedmann: ''Tolerance and Coercion in Islam. Interfaith Relations in the Muslim Tradition''. Cambridge University Press, 2003, p. 150.</ref> * Die '''''djihad'' van die hand''' (''djihad bi l-yad'') verwys na die keuse om te doen wat reg is, om goeie dade te doen en slegtes te vermy, en om onreg met dade te beveg: om die regte te gebied en die verwerplike te verbied. * Die '''''djihad'' van die swaard''' (''djihad bi s-saif'') verwys na ''qital fi sabilillah'', die gewapende stryd op die weg van God, oftewel oorlog teen nie-Moslems. Dit is die betekenis wat die meeste deur Salafistiese Moslems en afsplitsings van die [[Moslembroederskap]] gebruik word.<ref name=KhadduriWar/> Die uitvoering van die opdrag om die regte te gebied en die verwerplike te verbied, geskied "met die tong, met die hand en met die swaard, na gelang van waartoe 'n mens in staat is".<ref name=vanEss2>Josef van Ess: ''Theologie und Gesellschaft im 2. und 3. Jahrhundert Hidschra''. Band 2. De Gruyter, 1997, pp. 92, 390 (na al-Asj'ari).</ref> Die [[Askese|asketes]] sien in die stryd teen die self (''mudjahadat an-nafs'') die hoogste ideaal.<ref name=vanEss1>Josef van Ess: ''Theologie und Gesellschaft im 2. und 3. Jahrhundert Hidschra''. Band 1. De Gruyter, 1997, pp. 143, 147.</ref> Ibn Qayyim al-Jawziyya onderskei op 'n soortgelyke manier vier teenstanders van die ''djihad'': die eie laer self (''nafs''), Satan, die ongelowiges en die huigelaars. Die eerste twee is suiwer vreedsame, geestelike stryde. Volgens hom gaan die "''djihad'' teen die laer self die ''djihad'' teen uiterlike vyande voor". [[Ibn Taymiyya]] het die sentrale belang van die geestelike aspek bevestig:<ref name=Yaqeen>{{Cite web |date=15 Mei 2020 |title=Jihad in Islam: Just War Theory in the Qur'an and Sunnah |url=https://yaqeeninstitute.org/amp/justin-parrott/jihad-in-islam-just-war-theory-in-the-quran-and-sunnah |website=yaqeeninstitute.org |access-date=12 September 2026 |archive-date=19 Januarie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210119003851/https://yaqeeninstitute.org/amp/justin-parrott/jihad-in-islam-just-war-theory-in-the-quran-and-sunnah |url-status=dead }}</ref> {{Aanhaling|teks=Die djihad teen die laer self en teen die luste is die grondslag van die djihad teen die ongelowiges en die huigelaars, want 'n Moslem kan nie 'n djihad teen hulle voer nie tensy hy eers 'n djihad teen homself en sy begeertes gevoer het voordat hy teen hulle uittrek.|teken=Ibn Taymiyya}} In sy ''Zad al-ma'ad'' verdeel Ibn Qayyim dié vier weer verder onder. Die ''djihad'' teen die self bestaan uit vier stappe: om teen die self te stry deur die weg van die saligheid en van die godsdiens te studeer; om te streef om ná dié leerskool ooreenkomstig en in alle opregtheid te handel; om die godsdiens aan dié wat dit nie ken nie, te leer en hulle daartoe te roep deur die intellektuele ''djihad'' van die onderrig; en om die beproewinge van die aardse lewe geduldig te verduur. Die ''djihad'' teen Satan het twee stappe: die stryd teen die twyfel wat Satan inboesem, en die stryd teen onwettige begeertes en verbode versoekinge. Die ''djihad'' teen die ongelowiges en die huigelaars het vier stappe: met die hand, met die tong, materieel met 'n mens se besittings, en met die hart en die siel. Ibn Qayyim sluit dié hoofstuk af deur te beklemtoon dat teen die ongelowiges die stryd met die hande voorop staan, terwyl die stryd teen die huigelaars hoofsaaklik met die tong geskied; teen die ongelowiges moet 'n mens die kwaad liggaamlik probeer verhinder, sou dit nie moontlik wees nie met die tong, en sou ook dit onmoontlik wees, dan in die hart, deur dit as sleg te verwerp. Dít is volgens hom die absolute minimum van die geloof.<ref name=ZadMaad>Ibn Kayyim el-Cevziyye: ''Za'du'l-Mead''. İklim, band 3, p. 29.</ref><ref name=Muslim81>Muslim ibn al-Hadjadj: ''Sahih Muslim'', Kitab al-iman, hadith nr. 81.</ref> [[Averroes]] (1126–1198) skryf as kadi in sy ''Bidayat al-mudjtahid'' dat sommige die gewapende ''djihad'' nie as 'n verpligting beskou het nie en ander as 'n ewige verpligting vir alle Moslems; die meerderheid hou egter vol dat die gewapende ''djihad'' nie 'n verpligting vir alle Moslems is nie, en dat slegs 'n leër wat deur die ''amir al-mu'minin'' (die "bevelhebber van die gelowiges") op die been gebring is, verplig is om aan die oorlog deel te neem.<ref name=Bidayat>İbn Rüşd: ''Bidayetü'l-Müctehid ve Nihayetü'l-Muktesid''. Beyan, band 3, pp. 245–246.</ref> == ''Djihad'' in die klassieke Islamitiese reg == In die loop van die ontwikkeling van die [[Fikh|Islamitiese reg]] in die eerste eeue na die profeet se dood het Moslem-regsgeleerdes die leerstuk van die ''djihad'' uitgewerk. Byna alle klassieke Islamitiese regsboeke bevat daarom ook 'n eie hoofstuk oor die ''djihad''. Onder die middeleeuse juridiese skrywers wie se ''djihad''-hoofstukke reeds in Europese vertalings beskikbaar is, tel Ibn Abi Zaid al-Qairawani (gest. 996), Ibn Tumart (gest. 1130), [[Averroes]] (gest. 1198) en Ibn Taymiyya (gest. 1328). Die hoofstuk oor die ''djihad'' in die reghandboek ''al-Muqaddimat al-mumahhadat'' van die Andalusiese geleerde Ibn Rushd al-Djadd (gest. 1126) is deur Janina Safran ontleed.<ref name=Bredow>Von Bredow: ''Der Heilige Krieg (ǧihād) aus der Sicht der mālikitischen Rechtsschule''. 1994, pp. 63–132; O. Rescher: ''Das Kapitel über den Dschihâd aus Ibn Tûmert's Kitâb''. 1921; Rudolph Peters: ''Jihad in Classical and Modern Islam''. 1996, pp. 27–42 en 43–54; Janina Safran: ''Defining Boundaries in al-Andalus: Muslims, Christians, and Jews in Islamic Iberia''. Cornell University Press, Ithaca 2013, pp. 196–208.</ref> Die eerste optekening van die reg van die ''djihad'' is deur Abd al-Rahman al-Awza'i en Muhammad ibn al-Hasan al-Shaybani geskryf, en het gegroei uit debatte wat ná Mohammed se dood ontstaan het.<ref name=PetersOEIW/> Weens die verskeidenheid van menings onder die geleerdes is dit nie moontlik om van 'n eenvormige klassieke djihadleer te praat nie; die aanduidings hieronder stel slegs die grondslae van die oorlogvoering voor wat onder die regskole algemeen as sodanig erken is.<ref name=Noth2728>Albrecht Noth: ''Der Dschihad: sich mühen für Gott''. In: Gernot Rotter (red.): ''Die Welten des Islam''. Fischer Taschenbuch Verlag, 1993, pp. 27–28.</ref> === Definisies en doelwitte === Die gangbare taalkundige definisie van die begrip in die onderskeie regswerke is "om jou so veel in te span as wat vir jou moontlik is", terwyl die djihadplig in die regsin as die stryd teen die ongelowiges (''kafir'') verstaan is.<ref name=Peters10>Rudolph Peters: ''Islam and Colonialism. The doctrine of Jihad in Modern History''. Mouton Publishers, 1979, p. 10.</ref> Die groot meerderheid van die klassieke Moslem-teoloë, juriste en oorleweringskundiges het die begrip in die militêre sin verstaan.<ref name=Lewis125/> In die Islamitiese regspleging is die ''djihad'' die enigste toelaatbare vorm van 'n oorlog teen nie-Moslems.<ref name=Peters3>Rudolph Peters: ''Jihad in Medieval and Modern Islam''. Brill, 1977, p. 3.</ref> Benewens die stryd teen die ongelowiges is 'n oorlog teen dié wat van Islam afvallig geword het, teen oproermakers en drosters en teen struikrowers ook geoorloof,<ref name=Khadduri74>Majid Khadduri: ''War and Peace in the Law of Islam''. The Johns Hopkins Press, 1955, p. 74 e.v.</ref> maar slegs die oorlog teen nie-Moslems en afvalliges geld as ''djihad'' in die sin van 'n godsdienstige plig.<ref name=LewisWut52>Bernard Lewis: ''Die Wut der arabischen Welt''. Campus Verlag, 2003, p. 52.</ref> Volgens Bernard Lewis was die bestryding van rebelle en rowers wel wettig, maar nie 'n vorm van ''djihad'' nie; en al was die klassieke voorstelling van die ''djihad'' 'n oorlog te velde teen 'n buitelandse vyand, was 'n innerlike ''djihad'' "teen 'n ongelowige oorloper of 'n andersins onwettige bewind nie onbekend nie".<ref name=Lewiscrisis>{{Cite book |last=Lewis |first=Bernard |title=The Crisis of Islam: Holy War and Unholy Terror |date=2004 |publisher=Random House |page=31 |isbn=978-0812967852}}</ref><ref name=Lewis237>{{Cite book |last=Lewis |first=Bernard |title=The Middle East: A Brief History of the Last 2,000 Years |date=2000 |publisher=Simon and Schuster |pages=237–238 |isbn=9780684807126}}</ref> Met die juridiese vrae van die oorlogvoering hou 'n selfstandige tak van die Islamitiese regspleging hom besig, die ''siyar''-letterkunde, oftewel die Islamitiese [[Internasionale reg|volkereg]]. As onmiddellike doelwitte van die ''djihad'' het die versterking van die Islamitiese godsdiens, die beskerming van die Moslems en die opheffing van die ongeloof in die wêreld gegeld, met die oog op 'n Islamitiese oorwig op die hele aarde.<ref name=Peters10/> Om die gewapende ''djihad'' te verstaan, is dit belangrik om te weet dat een van die doelwitte van Islam volgens die Islamitiese reg is om die hele aarde te "hervorm" en aan Allah te onderwerp; dit beteken dat alle nasies op aarde hulle uiteindelik aan Allah se wil moet onderwerp. As grondslag daarvoor het Koranverse soos die volgende gedien: "Hy is dit wat sy gesant met die leiding en die ware godsdiens gestuur het, om dit tot oorwinning te help oor alles wat daar (andersins) aan godsdiens bestaan – al is dit die heidene ook 'n gruwel" (soera 9:33; vgl. 2:193). 'n Gedwonge bekering of uitwissing van die nie-Moslems was daarteenoor nie voorsien nie.<ref name=Noth31>Albrecht Noth: ''Der Dschihad: sich mühen für Gott''. In: Gernot Rotter (red.): ''Die Welten des Islam''. Fischer Taschenbuch Verlag, 1993, p. 31.</ref> Die primêre doel van die ''djihad'' as oorlogvoering was nie die bekering van nie-Moslems met geweld nie, maar die uitbreiding en verdediging van die Islamitiese staat.<ref name=EIOdjihad>{{Cite encyclopedia |title=Djihād |encyclopedia=Encyclopaedia of Islam Online}}</ref><ref name=Peters1977>{{Cite book |last=Peters |first=Rudolph |title=Jihad in Mediaeval and Modern Islam |date=1977 |publisher=Brill |isbn=978-90-04-04854-6 |page=3}}</ref> Daar kon wapenstilstande wees voordat dit bereik is, maar geen blywende vrede nie.<ref name=LewisWest>{{Cite book |last=Lewis |first=Bernard |title=Islam and the West |date=1994 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-802393-7 |pages=9–10}}</ref> Dié stryd hou ook bepaalde beloning in vir diegene wat daaraan deelneem. Iemand wat "op die weg van God" gesterf het, was 'n martelaar (''sjahied'') wie se sondes vergewe is en wat "onmiddellike toegang tot die Paradys" verkry het.<ref name=OCAP>{{Cite book |editor1-last=Coates |editor1-first=David |title=The Oxford Companion to American Politics, Volume 2 |date=2012 |publisher=Oxford University Press |page=16 |isbn=9780199764310}}</ref> Sommige hou nietemin vol dat die martelaarskap nooit outomaties is nie, omdat dit God se voorreg is om te oordeel wie daardie aanduiding waardig is.<ref name=AbouElFadlGreat>Volgens Khaled Abou El Fadl val die martelaarskap uitsluitlik binne God se domein; slegs God kan die bedoelinge van individue en die regverdigheid van hul saak beoordeel. Die Koran erken nie die gedagte van onbeperkte oorlogvoering nie en beskou die blote feit dat een van die strydende partye Moslem is, nie as genoeg om die regverdigheid van 'n oorlog te vestig nie. {{Cite book |last=Abou El Fadl |first=Khaled |title=The Great Theft: Wrestling Islam from the Extremists |date=2007 |publisher=HarperOne |isbn=978-0061189036 |pages=222–223}}</ref> Volgens Bernard Lewis het die Moslem-reg van 'n vroeë datum af die ''djihad'' in die militêre sin as "een van die hoofverpligtinge" neergelê van sowel "die hoof van die Moslem-staat", wat die ''djihad'' verklaar het, as van die Moslem-gemeenskap.<ref name=LewisWest/> Volgens die regshistorikus Sadakat Kadri het Islamitiese regsgeleerdes die klassieke leerstuk van die ''djihad'' "teen die einde van die agtste eeu" ontwikkel, met behulp van die leerstuk van die ''naskh'' (dat God sy openbaringe in die loop van Mohammed se sending geleidelik verbeter het). Hulle het die Koranverse wat harmonie beklemtoon, aan die meer konfronterende verse van Mohammed se latere jare ondergeskik gestel en die verse oor inspanning (''djihad'') aan dié oor die geveg (''qital'') verbind.<ref name=Kadri/> Die Moslem-regsgeleerdes van die agtste eeu het die wêreld in drie afdelings verdeel: ''dar al-Islam''/''dar al-'adl''/''dar al-salam'' (die huis van Islam, van geregtigheid, van vrede), ''dar al-harb''/''dar al-djawr'' (die huis van die oorlog, van onreg en onderdrukking) en ''dar al-sulh''/''dar al-'ahd''/''dar al-muwada'ah'' (die huis van vrede, van die verbond, van versoening).<ref name=AD92>Al-Dawoody: ''The Islamic Law of War'', p. 92.</ref><ref name=Zawati>{{Cite book |title=Is Jihād a Just War?: War, Peace, and Human Rights Under Islamic and Public International Law |last=Zawati |first=Hilmi M. |date=2001 |publisher=E. Mellen Press |isbn=0773473041 |page=50}}</ref> Die agtste-eeuse regsgeleerde Sufyan al-Thawri (gest. 778) het aan die hoof gestaan van wat Khadduri 'n pasifistiese skool genoem het, wat volgehou het dat die ''djihad'' slegs 'n verdedigingsoorlog was.<ref name=Khadduri1940>{{Cite book |title=The Law of War and Peace in Islam: A Study in Muslim International Law |last=Khadduri |first=Majid |date=1940 |publisher=Luzac & Co |location=Londen |page=36 e.v.}}</ref><ref name=AD90>Al-Dawoody: ''The Islamic Law of War'', p. 90.</ref> Khadduri verklaar dat die regsgeleerdes wat dié standpunt gehuldig het – onder wie hy al-Awza'i (gest. 774), Malik ibn Anas (gest. 795) en ander vroeë juriste noem – "beklemtoon het dat verdraagsaamheid teenoor ongelowiges getoon moet word, veral teenoor die skrifbesitters, en die imam aangeraai het om slegs oorlog te voer wanneer die inwoners van die ''dar al-harb'' met Islam in konflik gekom het".<ref name=AD80>Al-Dawoody: ''The Islamic Law of War'', p. 80.</ref> Volgens Marie-Thérèse Urvoy was dit al-Shafi'i (767–820) wat eerste die leerstuk uiteengesit het dat die ''djihad'' 'n voortdurende oorlog teen die ongelowiges moet wees en nie slegs wanneer hulle met Islam in konflik kom nie; hy het dit op soera 9:5 gebaseer.<ref name=Urvoy/> Klassieke handboeke van die Islamitiese regswetenskap het dikwels 'n afdeling bevat wat die ''Boek van die Djihad'' genoem is, waarin die reëls vir die voer van oorlog breedvoerig behandel is, insluitend die behandeling van nie-strydendes, vroue en kinders sowel as van bewerkte en bewoonde gebiede,<ref name=Hamidullah205>Muhammad Hamidullah: ''The Muslim Conduct of State''. Ashraf Printing Press, 1987, pp. 205–208.</ref><ref name=Bonner/> en die verdeling van die buit.<ref name=Bonner99>Bonner: ''Jihad in Islamic History'', p. 99.</ref> Sulke reëls het beskerming vir burgerlikes gebied.<ref name=Dawoody2013>{{Cite journal |title=Armed Jihad in the Islamic Legal Tradition |first=Ahmed |last=Al-Dawoody |date=27 Augustus 2013 |journal=Religion Compass |volume=7 |issue=11 |pages=476–484 |doi=10.1111/rec3.12071}}</ref> Die buit sluit ''ghanima'' in (buit wat deur werklike geveg verkry is) en ''fai''' (wat sonder geveg verkry is, dus wanneer die vyand hom oorgee of vlug).<ref name=Chaudhry>{{Cite web |last=Chaudhry |first=Muhammad Sharif |title=Dynamics of Islamic Jihad, Spoils of War |url=http://www.muslimtents.com/shaufi/b17/b176.htm |website=Muslim Tents}}</ref> Hoe belangrik die ''djihad'' ook al was, dit word nie as een van die pilare van Islam beskou nie. Volgens Khadduri is dit omdat die vyf pilare individuele verpligtinge is, terwyl die ''djihad'' 'n "kollektiewe verpligting" van die Moslem-gemeenskap is wat deur die Islamitiese staat uitgevoer moet word. Dit was die opvatting van "alle regsgeleerdes, met byna geen uitsondering nie", maar dit het nie gegeld vir die ''verdediging'' van die Moslem-gemeenskap teen 'n plotselinge aanval nie; in daardie geval was die ''djihad'' 'n "individuele verpligting" van alle gelowiges, insluitend vroue en kinders.<ref name=Khadduri60>Majid Khadduri: ''War and Peace in the Law of Islam''. The Johns Hopkins Press, 1955, p. 60.</ref> Martelaarskap wat voortvloei uit 'n aanval op die vyand sonder inagneming van 'n mens se eie veiligheid was lofwaardig, maar om deur jou eie hand te sterf – in teenstelling met dié van die vyand – het 'n besondere plek in die [[Hel|hel]] verdien.<ref name=LewisAssassins>{{Cite book |last=Lewis |first=Bernard |title=The Assassins, a radical sect in Islam |year=2003 |orig-year=1967 |publisher=Basic Books |pages=xi–xii |isbn=978-0786724550}}</ref> === Dar al-Islam en Dar al-Harb === Van grondliggende belang vir die klassiek-Islamitiese begrip van die volkereg is die indeling van die wêreld in 'n ''huis van Islam'' (''dar al-Islam'') en 'n ''huis van die oorlog'' (''dar al-harb'').<ref name=nDar>Nie een van die twee begrippe kom in die Koran of die hadith-versamelings voor nie; hulle het ontstaan in die loop van die ontwikkeling van die Islamitiese volkereg in die eeue na Mohammed se dood.</ref> Terwyl eersgenoemde alle gebiede onder Islamitiese heerskappy aandui, geld elke land buite die Islamitiese magsgebied as deel van die huis van die oorlog. Dit geld as die plig van die Islamitiese gemeenskap om sover moontlik groot dele van die ''dar al-harb'' langs militêre weg by die ''dar al-Islam'' in te lyf. Daar moet beklemtoon word dat volgens 'n ander siening, wat eweneens reeds in die teologiese diskoers van die Middeleeue deur byvoorbeeld an-Nawawi en al-Mawardi gehuldig is,<ref name=Nawawi40>Vgl. die kommentaar van die Sjafiïtiese geleerde an-Nawawi in sy ''Boek van die veertig hadith'': Yahya Ibn Sharif Al-Nawawi: ''Das Buch der Vierzig Hadithe. Kitab al-Arbai'in''. Uit die Arabies vertaal en uitgegee deur Marco Schöller, Frankfurt am Main en Leipzig 2007, p. 24 en die aantekeninge op pp. 405 en 408.</ref> 'n streek reeds as ''dar al-Islam'' geld sodra Moslems daarin hul godsdiens vryelik kan uitoefen.<ref name=KhouryLex351>Adel Theodor Khoury: ''Heiliger Krieg''. In: ''Lexikon des Islam. Geschichte – Ideen – Gestalten''. Reds. Adel Theodor Khoury, Ludwig Hagemann en Peter Heine. Drie bande, Freiburg 1991, band 2, pp. 349–359, hier p. 351.</ref> Volgens dié siening geld dit uitdruklik ook wanneer die betrokke gebied nie onder Moslem-heerskappy staan nie.<ref name=KhouryLex352>Khoury: ''Heiliger Krieg'', p. 352.</ref> Die Sjafiïtiese regskool noem nog 'n verdere kategorie, naamlik die ''huis van die verdrag'' (''dar al-ahd'').<ref name=EIDarAhd>''The Encyclopaedia of Islam''. Band 2, New Edition. Brill, Leiden, p. 116 ("Dār al-ʿAhd").</ref> As sodanig geld gebiede waarvan die nie-Moslem-inwoners 'n wapenstilstandsooreenkoms met die Moslems gesluit het op voorwaarde dat hulle hul gebiede behou en in die plek daarvan jaarliks 'n bepaalde geldbedrag of 'n bepaalde aantal goedere betaal. Van die vier Soenni-regskole is die Hanafitiese die enigste wat vasstel onder watter omstandighede 'n gebied wat aan die huis van die oorlog behoort, tot die huis van Islam oorgaan en omgekeerd. Volgens algemeen erkende bepalings word 'n gebied deel van die huis van Islam wanneer dit onder Islamitiese heerskappy staan en die Islamitiese reg, die [[Sjaria|sjaria]], daar toegepas word. Ten aansien van die vraag wanneer 'n gebied wat voorheen aan die huis van Islam behoort het, as deel van die huis van die oorlog moet geld, het die regsgeleerde Abu Hanifa, na wie die Hanafitiese skool teruggaan, die volgende voorwaardes gestel: # Die reg van die ongelowiges word toegepas en die Islamitiese wette verloor hul geldigheid; # Die betrokke gebied grens aan die huis van die oorlog; # Die oorspronklike beskermingswaarborg vir die lewe en besittings van die Moslems en die ''dhimmi''s word opgehef, ongeag of die nuwe heerser hulle beskerming verleen of nie. Dié voorwaardes kan vervul word wanneer 'n deel van die huis van Islam verower word of wanneer 'n groep ''dhimmi''s hul verdrag met die Moslems opsê.<ref name=Peters12>Rudolph Peters: ''Islam and Colonialism''. Mouton Publishers, 1979, p. 12.</ref> === Die ''djihad'' as godsdienstige plig === Die militêre uitbreiding van die ''dar al-Islam'' is 'n kollektiewe plig (''fard al-kifaya'') van die Islamitiese gemeenskap, wat beteken dat die res van die Moslems van dié plig vrygestel is sodra 'n voldoende aantal troepe gereed staan.<ref name=KhouryLex665>Adel Th. Khoury, Ludwig Hagemann, Peter Heine: ''Lexikon des Islam. Geschichte – Ideen – Gestalten''. Directmedia, 2001, pp. 665–667.</ref> Neem niemand aan die ''djihad'' deel nie, sondig die hele Islamitiese gemeenskap.<ref name=Peters12b>Rudolph Peters: ''Islam and Colonialism''. Mouton Publishers, 1979, pp. 12–13.</ref> Die onderskeie Moslem-heerser het die plig om minstens een keer per jaar die ''dar al-harb'' aan te val; sou dit om enige rede voorlopig nie moontlik wees nie, is dit hom toegelaat om die jaarlikse onderneming uit te stel.<ref name=EI1>''E. J. Brill's First Encyclopaedia of Islam, 1913–1936''. Brill, 1993, band II, p. 1042, s.v. "Djihād".</ref> Die plig was slegs deur die [[Kalifaat|kalief]] te bestier, wat dit kon vertraag en wapenstilstande van tot tien jaar op 'n keer kon beding.<ref name=Kadri/> Tot 'n individuele plig (''fard 'ain'') word die ''djihad'' in die verdedigingsgeval, waarby elke weerbare persoon in die aangeval gebied moet stry. Sou hul militêre sterkte nie voldoende wees nie, geld dié plig ook vir die naburige gebiede.<ref name=Kelsay>''E. J. Brill's First Encyclopaedia of Islam''. Brill, 1993, band II, p. 1042; vgl. John Kelsay: ''Islam and war: a study in comparative ethics''. Westminster John Knox Press, 1993, p. 61.</ref> Verder word die stryd 'n individuele plig van bepaalde persone wanneer die kalief hulle vir krygsdiens aanwys of wanneer hulle 'n eed aflê om aan die ''djihad'' deel te neem.<ref name=Peters3b>Rudolph Peters: ''Jihad in Classical and Modern Islam''. Markus Wiener Publishing, 2005, p. 3.</ref> Van krygsdiens uitgesluit is onder andere vroue, kinders, slawe, liggaamlik of geestelik gestremdes, sowel as persone wat om materiële redes nie kan deelneem nie. As begronding vir hierdie uitsonderings haal die onderskeie regsgeleerdes ooreenstemmende Koranverse en oorlewerings van uitsprake wat aan die profeet toegeskryf word, aan.<ref name=Peters15>Rudolph Peters: ''Islam and Colonialism''. Mouton Publishers, 1979, pp. 15–17.</ref> Geleerdes het aanvanklik beweer dat die organisering van die ''djihad'' die verantwoordelikheid van 'n gesentraliseerde regering was, maar dit het verander namate die gesag van die [[Abbasidiese Kalifaat|Abbasidiese]] kalief verswak het.<ref name=OEIPcombat>{{Cite encyclopedia |first=James |last=Broucek |title=Combat |encyclopedia=The Oxford Encyclopedia of Islam and Politics |location=Oxford |publisher=Oxford University Press |year=2014}}</ref> Al-Mawardi het plaaslike goewerneurs toegelaat om die ''djihad'' namens die kalief te voer. Hierdie desentralisering van die ''djihad'' het veral ná die [[Kruistog|Kruistogte]] dringend geword. In 1105 het Ali ibn Tahir al-Sulami, 'n teoloog van [[Damaskus]], sy ''Verhandeling oor die djihad'' (''Kitab al-Djihad'') gepubliseer, waarin hy meen dat die Moslems die Christelike aanvalle, in besonder die Eerste Kruistog, met 'n ''djihad'' moet antwoord;<ref name=Sulami>Ali b. Tāhir al-Sulamī: ''Incitation à la guerre sainte''. Aangebied en vertaal deur E. Sivan, ''Journal asiatique'', 1966. Aangehaal deur M. Balard, A. Demurger en P. Guichard in ''Pays d'Islam et monde latin Xe–XIIIe s.'' Hachette, Parys 2000.</ref> hy het aangevoer dat alle Moslems vir selfverdedigingsoorloë verantwoordelik was en het Moslem-heersers uit verafgeleë lande aangemoedig om Moslems wat aangeval word, by te staan.<ref name=OEIPcombat/> In die twaalfde eeu, met Nur ad-Din en [[Saladin]], het die ''djihad'' die betekenis van 'n krygsekspedisie gekry.<ref name=Laffite/> === Verdedigende en aanvallende ''djihad'' === Die klassieke geleerdes het verskillende regverdigings vir die ''djihad'' oorweeg, waaronder die vraag of dit verdedigend of aanvallend gevoer word. Hulle het meer aandag aan die voer van die oorlog (''jus in bello'') as aan die regverdiging daarvan (''jus ad bellum'') gegee.<ref name=Baderin>{{Cite book |title=Islamic Law: A Very Short Introduction |publisher=Oxford University Press |last=Baderin |first=Mashood A. |year=2021 |page=119}}</ref><ref name=AEF99>{{Cite journal |last=Abou El Fadl |first=Khaled |title=The rules of killing at war: An inquiry into classical sources |date=1999 |journal=The Muslim World |volume=89 |issue=2 |pages=144–157 |doi=10.1111/j.1478-1913.1999.tb03675.x}}</ref> Die besluit oor wanneer oorlog gevoer moet word, is dikwels as 'n politieke besluit beskou wat die beste aan die politieke owerhede oorgelaat word.<ref name=AEF01>{{Cite journal |last=Abou El Fadl |first=Khaled |year=2001 |title=Islam and the Theology of Power |journal=Middle East Report |issue=221 |pages=28–33 |doi=10.2307/1559337}}</ref><ref name=AEF99/> Twee regverdigings vir die ''djihad'' is aangevoer: 'n verdedigende oorlog teen uiterlike aggressie, of 'n aanvallende of voorkomende aanval op 'n vyandige staat.<ref name=Khalil>{{Cite book |title=Jihad, Radicalism, and the New Atheism |last=Khalil |first=Mohammad Hassan |publisher=Cambridge University Press |doi=10.1017/9781108377263 |year=2017 |isbn=9781108421546 |pages=18–19}}</ref> Volgens die meerderheid van die regsgeleerdes is die ''casus belli'' beperk tot aggressie teen Moslems<ref name=AD78>Al-Dawoody: ''The Islamic Law of War'', pp. 78–79.</ref><ref name=AEF01/> en tot ''fitna'', die vervolging van Moslems weens hul geloofsoortuiging.<ref name=AD78/> Hulle hou vol dat ongeloof op sigself geen regverdiging vir oorlog is nie, en dat slegs strydendes beveg mag word: nie-strydendes soos vroue, kinders, geestelikes, bejaardes, geesteskrankes, boere, lyfeienes en blindes mag nie in 'n oorlog gedood word nie.<ref name=AD78/> So het die Hanafitiese geleerde Ibn Nadjim verklaar: "Die rede vir die ''djihad'' is volgens ons [die Hanafiete] ''kawnuhum harban 'alaina''", letterlik "dat hulle teen ons in oorlog is".<ref name=AD78/> Die Hanafitiese juris al-Shaybani stel dat "hoewel die ongeloof in God een van die grootste sondes is, dit tussen die individu en sy Here die Almagtige is, en die straf vir dié sonde uitgestel word tot die ''dar al-djaza''', die verblyf van die afrekening, die hiernamaals".<ref name=AD78/> Al-Sarakhsi sê iets soortgelyk.<ref name=AEF99/> Die aanvallende ''djihad'' het strooptogte in vyandelike gebied behels, hetsy vir verowering, om die Moslem-politieke orde te vergroot, hetsy om die vyand te ontmoedig om Moslem-lande aan te val.<ref name=Syed>{{Cite book |author=Mairaj Syed |title=Just War in Religion and Politics |chapter=Jihad in Classical Islamic Legal and Moral Thought |publisher=University Press of America |page=145 |year=2013}}</ref> Sowel Ibn Taymiyya as Ibn Qayyim het beweer dat Mohammed nooit vyandelikhede begin het nie en dat al die oorloë waaraan hy deelgeneem het, hoofsaaklik verdedigend was; hy het nooit nie-Moslems tot Islam gedwing nie en het die wapenstilstande met nie-Moslems gehandhaaf solank hulle dit nie verbreek het nie. Volgens Ibn Taymiyya is menslike bloed by verstek onaantasbaar, behalwe "uit die reg van geregtigheid". Hoewel hy 'n aanvallende ''djihad'' (''djihad al-talab'') teen vyande wat Moslems bedreig of hul burgers verhinder om Islam vrylik aan te neem, gemagtig het, is ongeloof (''kufr'') op sigself geen regverdiging vir geweld nie, hetsy teen individue of state. Die ''djihad'' is volgens hom 'n wettige reaksie op militêre aggressie deur ongelowiges en nie bloot op godsdienstige verskille nie:<ref name=Yaqeen/><ref name=mqz>{{Cite book |last=Qasim Zaman |first=Muhammad |title=Modern Islamic Thought in a Radical Age |publisher=Cambridge University Press |year=2012 |isbn=978-1-107-09645-5 |location=New York |page=265}}</ref> {{Aanhaling|teks=Wat die oortreder betref wat nie stry nie, is daar geen tekste waarin Allah beveel dat hy beveg moet word nie. Die ongelowiges word eerder slegs beveg op voorwaarde dat hulle oorlog maak, soos deur die meerderheid van die geleerdes beoefen word en soos uit die Boek en die Soenna blyk.|teken=Ibn Taymiyya}} Daar bestaan egter 'n meningsverskil onder geleerdes oor die vraag of Ibn Taymiyya die verhandeling waarin dié standpunt uiteengesit word, werklik geskryf het.<ref name=Ellethy>{{Cite journal |first=Yaser |last=Ellethy |title=A Medieval Derelict Jihad Canon: Ibn Taymiyya's Qāʿida muḫtaṣara fī qitāl al-kuffār on Combating Non-Believers |journal=Studia Islamica |volume=120 |issue=2 |pages=289–322 |year=2025 |doi=10.1163/19585705-12341513}}</ref> Ibn Taymiyya het daarby ook "die moontlikheid van 'n ''djihad'' teen 'ketterse' en 'afwykende' Moslems binne die ''dar al-Islam''" erken. Hy het enige Moslem wat nuwighede (''bid'a'') versprei het wat met die Koran en die Soenna in stryd was, as ketters en afwykend bestempel en 'n ''djihad'' teen enigeen wat geweier het om die Islamitiese reg na te kom of wat teen die ware Moslem-owerhede in opstand gekom het, as wettig beskou. Hy het 'n breë definisie van wat aggressie of rebellie teen Moslems uitmaak, gebruik, wat die ''djihad'' "nie net toelaatbaar nie, maar noodsaaklik" sou maak.<ref name=DLB2004>{{Cite book |last=DeLong-Bas |first=Natana J. |title=Wahhabi Islam: From Revival and Reform to Global Jihad |publisher=Oxford University Press |year=2004 |location=New York |isbn=978-0195169911 |pages=252, 256}}</ref> === Reëls van die oorlogvoering === Die Islamitiese volkereg het voorsien dat die stryd teen die nie-Moslem-vyande voorafgegaan word deur die aanmaning aan hulle om Islam aan te neem of – in die geval van skrifbesitters – in hul godsdiens te bly in ruil vir die betaling van die ''djizya''.<ref name=KhouryLex669>Adel Th. Khoury, Ludwig Hagemann, Peter Heine: ''Lexikon des Islam''. Directmedia, 2001, pp. 669–670.</ref> 'n Grondslag hiervoor was soera 17:15: "... En ons sou nooit (oor 'n volk) 'n straf uitgespreek het sonder om vooraf 'n gesant (na hom) gestuur te hê nie." Dié aanmaning voor die stryd was daarby die ''soenna'' van die profeet sowel as van sy onmiddellike opvolgers.<ref name=KhouryLex669/> {{Aanhaling|teks=Hulle mag ons vyande wees, maar hulle is mense. Hulle bestaan uit 'n burgerlike bevolking met vroue en kinders daarby; hoe kan 'n mens hulle doodmaak, beroof en plunder?|teken=[[Ali]] ibn Abi Talib, ''Nahdj al-Balagha''<ref name=Prism>{{Cite book |title=The Prism of Just War: Asian and Western Perspectives on the Legitimate Use of Military Force |editor=Howard M. Hensel |year=2010 |publisher=Ashgate |isbn=9780754675105 |pages=152–159}}</ref>}} Die klassieke Islamitiese volkeregsleer het – ook op grond van Koranverse en profete-uitsprake – bepaalde dade tydens die stryd verbied, waaronder die dood van nie-strydendes soos vroue, kinders of monnike (indien hulle nie aan die stryd deelneem nie), die verminking van sowel menslike as dierlike lyke, verdragsbreuk, die onnodige vernietiging van vreemde goed en die dood van gyselaars.<ref name=Hamidullah205/> Diplomate, handelaars en boere is eweneens teen aanvalle vrygewaar.<ref name=V15>{{Cite book |title=War and Law in the Islamic World |first=Matthias |last=Vanhullebusch |year=2015 |publisher=Brill |isbn=9789004298248 |pages=33–35}}</ref><ref name=AD134>Al-Dawoody: ''The Islamic Law of War'', p. 134.</ref> Monnike is as nie-strydendes veronderstel en het daarom immuniteit geniet, en plekke van aanbidding moes nie aangeval word nie.<ref name=V15/> Selfs wanneer die vyand die immuniteit van nie-strydendes verontagsaam het, kon Moslems nie op dieselfde wyse reageer nie.<ref name=handbook/> Hierdie kategorieë verloor hul immuniteit egter sodra hulle aan die stryd deelneem of aan die beplanning of toelewering van die vyand meedoen.<ref name=V15/> Sommige regsgeleerdes het aangevoer dat immuniteit eerder met die status van nie-strydende as met lidmaatskap van 'n bepaalde groep verband hou; so het Muhaqqiq al-Hilli gemeen dat ou mans slegs teen die dood beskerm is indien hulle nie stry en ook nie 'n rol in militêre besluitneming speel nie.<ref name=Prism/> Tot by die Kruistogte het Moslem-regsgeleerdes die gebruik van blyde verbied, omdat die wapen sonder onderskeid gedood en nie-strydendes kon skaad; tydens die Kruistogte is dié beslissing weens militêre noodsaak omgekeer.<ref name=Cook05>{{Cite book |last=Cook |first=David |title=Understanding Jihad |isbn=978-0-520-24448-1 |publisher=University of California Press |year=2015 |edition=2de |location=Berkeley |pages=55–56}}</ref> Regsgeleerdes het geworstel met die vraag oor die aanval op 'n vyand wat vroue, kinders of Moslems as menslike skilde gebruik. Die meeste het gemeen dat dit toelaatbaar was om die vyand in gevalle van militêre noodsaak aan te val, maar dat stappe gedoen moet word om die aanval op die strydendes te rig om die menslike skild te ontwyk.<ref name=AD117>Al-Dawoody: ''The Islamic Law of War'', p. 117.</ref> Abu Hanifa het aangevoer dat indien Moslems die geveg sou staak uit vrees dat hulle nie-strydendes sou doodmaak, so 'n reël die stryd onmoontlik sou maak, aangesien elke stad burgerlikes gehad het.<ref name=handbook/> Die verminking van gesneuwelde vyande is verbode.<ref name=Kelsay2009>{{Cite book |last=Kelsay |first=John |date=2009 |title=Arguing the Just War in Islam |publisher=Harvard University Press |isbn=9780674032347 |page=101}}</ref> Twee beslissings oor die vernietiging van vyandelike eiendom is met mekaar in stryd. In een veldslag het Mohammed die vernietiging van 'n vyand se dadelbome beveel as 'n middel om 'n beleg sonder bloedvergieting te beëindig; daarteenoor het [[Aboe Bakr]] die vernietiging van bome, geboue en lewende hawe verbied.<ref name=AD126>Al-Dawoody: ''The Islamic Law of War'', pp. 126–128.</ref> Die meeste regsgeleerdes het onnodige vernietiging van vyandelike eiendom nie toegelaat nie,<ref name=handbook/> maar het dit in gevalle van militêre noodsaak toegelaat, soos die afbreek van geboue waarin die vyand skuiling soek.<ref name=AD126/> Baie regsgeleerdes het teen "onnodige verwoesting" gewaarsku, nie net uit menslikheidsoorwegings nie maar ook uit praktiese oorwegings: dit is nuttiger om 'n vyand se eiendom buit te maak as om dit te vernietig.<ref name=V15b>Vanhullebusch: ''War and Law in the Islamic World'', p. 39.</ref> Islamitiese geleerdes het die dood van diere verbied, tensy dit weens militêre noodsaak gebeur, soos die doodmaak van perde in die geveg. Dit is omdat diere, anders as eiendom, pyn voel.<ref name=AD126/> In 'n oorsig van die oorlogsreëls in Islam wat op die werk van Hisham Kabbani gebaseer is, word verder gestel dat krygsgevangenes goed behandel moet word: die profetiese tradisies reël die krygsgebruik streng, en dit is verbode om na willekeur oor gevangenes te beskik en om vroue en kinders tydens veldslae dood te maak.<ref name=Kabbani>Hisham Kabbani: ''Le concept de jihad en Islam''. ISCA, p. 64, ISBN 1-930409-46-X.</ref><ref name=Balafand>Paul Balafand: artikel "Violence et non-violence" in M. A. Amir-Moezzi (red.): ''Dictionnaire du Coran''. Robert Laffont, 2007, pp. 916–917.</ref> Gevangenes kon as slawe geneem word, teen losprys vrygelaat word, of in die land van Islam bly, waar hulle die status van ''dhimmi'' moes aanneem en 'n jaarlikse hoofgeld, die ''djizya'', moes betaal.<ref name=Rodinson>Maxime Rodinson: ''Mahomet''. Seuil, 1994, pp. 195, 230, 306–307. ISBN 978-2-02-022033-0.</ref> Dit is ook verbode om die vyand te verbrand; volgens Ibn Abbas sou Mohammed gesê het: "Maak [die vyand] dood, maar verbrand hom nie. Want niemand straf met vuur behalwe die Heer van die Vuur nie."<ref name=Bukhari57>''Jami' us-Sahih'' van al-Bukhari, hadith nr. 57.</ref> Plundering is verbode, dit wil sê dade van vandalisme soos diefstal en die vernietiging van goed, en dade van geweld teenoor burgerlikes; die neem van oorlogsbuit ná veldslae teen die vyand is nietemin as vergoeding vir skade beoefen.<ref name=Muslim4297>''Kitab al-Djihad wa's-siyar'', nr. 4297 van ''Sahih Muslim''.</ref> === Vredesverdrae en wapenstilstande === Die historiese verdrae tussen die Moslem-veroweraars en die bevolkings van die onderskeie gebiede is in die geskiedwerke oorgelewer, by [[Tabari|at-Tabari]] en al-Baladhuri om slegs die vroegste samestellings te noem, en is in die navorsing meermale bespreek.<ref name=Tritton>Arthur Stanley Tritton: ''Caliphs and their non-muslim subjects''. Routledge, 2013; Frede Løkkegaard: ''Islamic taxation in the classical period''. Branner & Korch, 1950; Daniel Clement Dennett: ''Conversion and poll tax in early Islam''. Harvard University Press, 1950; Antoine Fattal: ''Le statut légal des non-musulmans en pays d'Islam''. Imprimerie Catholique, 1958.</ref> Oor die algemeen teken dié verdrae die veiligheidswaarborg vir lewe en besittings aan, die toestaan van vrye aftog vir dié wat nie onder Islamitiese heerskappy wou lewe nie, maar ook die verpligting om kerke en vestingwerke nie te vernietig nie.<ref name=NothVertrage>Albrecht Noth: ''Die literarisch überlieferten Verträge der Eroberungszeit als historische Quellen''. In: Tilman Nagel (red.): ''Studien zum Minderheitenproblem im Islam''. Band 1, Bonn 1973, pp. 282 e.v., 285 en 287.</ref> Die klassiek-Islamitiese reg het die oorlogstoestand as die gewone toestand van die verhoudinge tussen die ''dar al-Islam'' en die ''dar al-harb'' beskou en het nie 'n onbeperkte vredesooreenkoms met laasgenoemde voorsien nie.<ref name=EIHudna>''The Encyclopaedia of Islam''. Band 3, New Edition. Brill, Leiden, p. 546 ("Hudna"); vgl. Majid Khadduri, Herbert J. Liebesny, Robert H. Jackson: ''Origin and Development of Islamic Law''. The Lawbook Exchange, 2008, p. 351.</ref> Vir 'n bepaalde tydperk kon die oorlogstoestand deur 'n wapenstilstand, 'n sogenaamde ''hudna'', opgeskort word. Die duur van sulke verdrae is nie eenstemmig in die regskole vasgestel nie; met die uitsondering van die Hanafiete mag so 'n verdrag volgens elke regskool slegs tydelike geldigheid besit.<ref name=Peters33>Rudolph Peters: ''Islam and Colonialism''. Mouton Publishers, 1979, pp. 33–34.</ref> Van belang vir die begrip van die ''hudna'' is onder meer soera 9:1, waarin "'n bindende afspraak" met die heidene vermeld word,<ref name=EIHudna/> sowel as soera 8:61: "En wanneer hulle (dit wil sê die vyande) hulle tot die vrede neig, neig jou (ook) daartoe (en laat van die stryd af)! En vertrou op God!"<ref name=Peters33b>Rudolph Peters: ''Islam and Colonialism''. Mouton Publishers, 1979, p. 33.</ref> Daarby was die verdrag wat Mohammed in 628 met die Mekkane by al-Hudaybiya gesluit het – 'n twee-, volgens ander bronne tienjarige wapenstilstandsooreenkoms – van ooreenstemmende belang. Volgens Marie-Thérèse Urvoy kan 'n gebied wat deur die wette van Islam beheers word, die aanbreek van 'n oorlog met 'n naburige nie-geïslamiseerde gebied vir 'n tydperk van tien jaar uitstel, en kan die duur meermale hernieu word. Dit gaan hier om die begrip ''sulh'', van die stam ''ṣ-l-ḥ'', wat die gedagte van vrede en versoening weergee; dié tydperk word ''muwada'a'' ("verhoudinge sonder botsings") genoem. Toe die toestand van die Moslem-wêreld van die negende en tiende eeu af verander het, het oelemas verklaar dat die sjaria nie tot die nakoming van die djihadplig verplig nie, behalwe indien die domein van Islam deur buitelandse magte bedreig word. Selfs die onversetlike Hanbaliet Ibn Taymiyya het verkondig dat Moslems Islam nie met geweld aan nie-Moslems moet oplê indien laasgenoemde nie op die ''dar al-Islam'' inbreek nie. Die ''sulh'' is dus nie met die oog op grondgebied teenoor die "domein van die oorlog" toegepas nie, maar in die belang van die gemeenskap: die versoening of wapenstilstand, net soos verdrae en ooreenkomste, is daarop gerig om tydperke van vrede te handhaaf om handels- en kultuurverhoudinge te vergemaklik. Urvoy sluit af deur te beklemtoon dat, ondanks die verbrokkeling van die Moslem-wêreld en die feit dat die ''djihad'' verdedigend van aard geword het, die verdrae hul aanvanklike formulering behou het; aangesien die ''djihad'' 'n verpligting bly so lank as wat Islam bestaan, sou vrede met die ongelowiges ook vandag nog, ten minste teoreties, slegs uit tydelike wapenstilstande kon bestaan, en of dié verpligting laat vaar word, hang uiteindelik van die wil van die Moslems af.<ref name=Urvoy/> 'n Nie-Moslem wat buite die Islamitiese magsgebied woon, kan deur 'n sogenaamde ''aman'', 'n beskermingsverklaring van 'n Moslem, as ''musta'min'' op Islamitiese gebied vertoef sonder enige belastingverpligtinge, solank hy nie daar 'n permanente woonplek vestig nie.<ref name=EIAman>''The Encyclopaedia of Islam''. Band 1, New Edition. Brill, Leiden, p. 429 ("Amān").</ref> As regsgrondslag dien soera 9:6: "En wanneer een van die heidene jou om beskerming vra, verleen hom dan beskerming, sodat hy die woord van God kan hoor! Laat hom daarna (onbelemmerd) daar kom waar hy in veiligheid is!" === ''Djihad'' en geloofsvryheid === Die klassieke Islamitiese reg onderskei tussen twee groepe nie-Moslems. Die eerste groep, wat ''kafir'' ("ongelowiges") genoem word, is dié wat geen verbintenis met die Islamitiese openbaring het nie. Onder die nie-Moslems moet die politeïste bestry word totdat hulle Islam aanneem; die "besitters van die Skrif" (''ahl al-kitab'') het benewens die moontlikheid van bekering ook die reg om met die Moslem-heerser 'n ''dhimma''-verdrag te sluit. Laasgenoemde was oorspronklik slegs vir [[Jode]], [[Christene]] en Sabeërs bedoel. In die loop van die Islamitiese uitbreiding is die aanbod van die ''dhimma'' egter ook tot ander godsdienstige gemeenskappe uitgebrei, soos die [[Zoroastrisme|Zoroastriërs]] of die [[Hindoeïsme|Hindoes]], sodat uiteindelik alle nie-Moslems sonder meer in staat was om 'n ''dhimma''-verdrag met die Moslem-veroweraars te sluit.<ref name=Hoyland>Robert G. Hoyland (red.): ''Muslims and Others in Early Islamic Society''. Aldershot 2004, p. xiv.</ref> Onder 'n Moslem-regering word daar nie noodwendig van die skrifbesitters verwag om hulle tot Islam te bekeer nie, maar wel om hulle aan die politieke gesag van die regering te onderwerp en belasting te betaal; indien hulle hulle wel teen die Moslem-regering verset, kan hulle deur 'n gewapende ''djihad'' gedwing word om hulle te onderwerp. Volgens Françoise Micheau, professor in die middeleeuse geskiedenis van die Islamitiese lande aan die Universiteit van Parys I, berus die regsposisie van nie-Moslems op 'n dubbele grondslag: die gedrag van Mohammed en die omstandighede van sy verowerings. Tydens die onderwerping van Arabië in die laaste jare van sy lewe het die profeet onderwerpingsooreenkomste met groepe van die ''ahl al-kitab'' gesluit, in besonder met die Jode van Khaybar en die Christene van Nadjran. Sy houding teenoor die ''ahl al-kitab'', in die streng sin Jode en Christene, is ná debat uitgebrei na die Zoroastriërs, wat eweneens 'n heilige boek besit het, en prakties na al die gesindtes van die verowerde lande. Nogtans is dit moeilik om die voorwaardes wat aan die oorwonne bevolkings gestel is, presies te ken, aangesien die bronne van later kom en hoofsaaklik dien om 'n bestaande toestand te regverdig. Die sogenaamde pakt van Umar, wat aan die kalief [[Omar|Umar]] (regeer 634–644) toegeskryf word en die normatiewe verwysing geword het vir die bepaling van die klousules van die ''dhimma'', is moontlik eers in die tyd van die kalief al-Mutawakkil (regeer 847–861) opgestel, wat alle nie-Moslems verplig het om hulle aan die reëls van hul status te onderwerp; die oudste bewaarde weergawe dateer egter uit die twaalfde eeu.<ref name=Micheau>Françoise Micheau: artikel "Dhimma" in M. A. Amir-Moezzi (red.): ''Dictionnaire du Coran''. Robert Laffont, 2007, p. 216.</ref> Die aanval op die nie-Moslem-vyand is voorafgegaan deur die aanbod om tot Islam oor te gaan of 'n ''dhimma''-verdrag te sluit. 'n Gedwonge bekering tot Islam beskou die djihadleer nie as die doel van die stryd nie.<ref name=Noth31/> Die norm wat in soera 2:256 geformuleer word – "in die godsdiens is daar geen dwang nie" – wat volgens sommige klassieke Korankommentare deur latere Koranverse soos die swaardvers geabrogeer is,<ref name=Friedmann102>Yohanan Friedmann: ''Tolerance and Coercion in Islam. Interfaith Relations in the Muslim Tradition''. Cambridge University Press, 2003, p. 102.</ref> en die djihadteorie van die gewapende stryd teen ongelowiges sluit mekaar nie noodwendig uit nie, aangesien die nie-Moslems ná hul nederlaag godsdiensvryheid toegestaan kon word.<ref name=Crone>Patricia Crone: ''Islam and Religious Freedom''. Voordrag op die dertigste Duitse Oriëntalistedag, 2007; effens verkort ook aanlyn gepubliseer as ''No pressure, then: freedom of religion in Islam''. Open Democracy, 2009; vgl. Yohanan Friedmann: ''Tolerance and Coercion in Islam''. Cambridge University Press, 2003, pp. 102–103.</ref> Klassieke Korankommentatore wat die vers nie as geabrogeer beskou het nie, was geneig om te argumenteer dat die vers slegs op die skrifbesitters betrekking het, vir wie die moontlikheid oop gestaan het om as ''dhimmi''s onder Moslem-gesag te lewe sonder om tot Islam oor te gaan.<ref name=Friedmann103>Yohanan Friedmann: ''Tolerance and Coercion in Islam''. Cambridge University Press, 2003, p. 103.</ref> Die ''djihad'' met die oog op bekering was beperk tot die vroeg-Islamitiese tyd, tot die onderwerping van die Arabiese stamme in Mohammed se tyd en kort ná sy dood. Dié opvatting in die klassieke Islamitiese reg was wel nie onbetwis nie, maar word in die moderne tyd oor die algemeen as die geldende norm aanvaar.<ref name=Friedmann102/> Die Tunisiese geleerde en Koranuitlegger Tahir ibn Ashur (1879–1970) bring die inhoud van soera 2:256 en die godsdienstige plig van die ''djihad'' soos volg met mekaar in ooreenstemming: die vers sou ná die verowering van Mekka in 630 geopenbaar gewees het en abrogeer alle verse en profete-uitsprake waarvolgens die oorlogsdoel die bekering van die bestrydes is. Sedert die openbaring van dié vers sou die oorlogsdoel in dié sin verander het dat dit nie meer die bekering is nie, maar die onderwerping van die bestrydes en hul aanvaarding van Islamitiese oorheersing. 'n Soortgelyke standpunt is deur die Siriese geleerde al-Qasimi (1866–1914) gehuldig.<ref name=Friedmann103/> === Die sjiïtiese leer === Die [[Sjia|sjiïtiese]] en [[Soenni|Soenni]]-teorieë van die ''djihad'' is soortgelyk,<ref name=PetersOEIW/> behalwe dat die [[Sjia|Twaalwer-Sjia]] tot die verskyning van die sogenaamde ''verborge [[imam]]'', Muhammad ibn Hasan, geen ''djihad'' ter uitbreiding van die Islamitiese magsgebied ken nie, aangesien slegs hy geregtig is om dit te voer.<ref name=EI1/><ref name=Kohlberg>{{Cite web |last=Kohlberg |first=Etan |url=https://atharebartar.com/en/development-imami-shii-doctrine-jihad-2/ |title=The Development of the Imami Shi'i Doctrine of Jihad |publisher=Zeitschrift der Deutschen Morgenländischen Gesellschaft |issue=126 |year=1976 |pages=64–86}}</ref> Die verdediging van die eie gebied bly vir die Twaalwer-Sjiïete nietemin verpligtend, al word dit nie as ''djihad'' verstaan nie.<ref name=Peters13>Rudolph Peters: ''Islam and Colonialism''. Mouton Publishers, 1979, p. 13.</ref> Die betrokke regsleer het dit egter verstaan om, in die aangesig van militêre noodsaak, weë óm dié bepaling te vind, sodat ook oorloë in die afwesigheid van die verborge imam regsgeldige legitimering kon verkry.<ref name=KohlbergLambton>Etan Kohlberg: ''The Development of the Imāmī Shīʿī Doctrine of jihād''. In: ''Zeitschrift der Deutschen Morgenländischen Gesellschaft'', band 126, 1976, pp. 78–86; Ann Lambton: ''A Nineteenth Century View of Jihād''. In: ''Studia Islamica'', band 32, 1970, pp. 186–192.</ref> Sjiïtiese geleerdes het inderdaad beklemtoon dat dit vir Sjiïete 'n godsdienstige plig was om alle Moslems, Soenni-Moslems daaronder, teen invallers van buite te verdedig.<ref name=Prism/> 'n Uitsondering in die Middeleeue was die eerste Fatimidiese kalief Abdallah al-Mahdi Billah, wat aanspraak gemaak het daarop dat hy die verteenwoordiger van die imam is en daarmee die reg opgeëis het om 'n aanvallende ''djihad'' te begin.<ref name=Prism/> Ná die Mongoolse invalle het die Sjiïtiese geleerde Muhaqqiq al-Hilli beweer dat 'n verdedigingsoorlog nie net toelaatbaar nie, maar lofwaardig en selfs verpligtend is; kon 'n Moslem nie aan die verdediging deelneem nie, moes hy minstens materiële steun stuur. Dit het gegeld selfs wanneer die Moslems deur 'n onregverdige heerser regeer is.<ref name=Prism/> Shah Ismail van die Safawidiese dinastie het probeer om die reg op te eis om 'n aanvallende ''djihad'' te voer, in besonder teen die Ottomane, maar die Sjiïtiese oelemas het dit nie toegelaat nie en die klassieke standpunt gehandhaaf dat slegs die ware imam so 'n oorlog kon voer. Tydens die Qajar-tydperk het die Sjiïtiese oelemas die standpunt aangeneem dat die sjah vir die nasionale veiligheid verantwoordelik was, en hulle het die Persies-Russiese oorloë van die negentiende eeu as ''djihad'' gemagtig.<ref name=Prism/> == Geskiedenis == [[Lêer:Map of expansion of Caliphate.svg|duimnael|350px|Die uitbreiding van die kalifaat: onder Mohammed, 622–632; tydens die Rashidun-kalifaat, 632–661; en tydens die Omajjadiese Kalifaat, 661–750.]] In die voor-Islamitiese Arabië het [[Bedoeïene]] vyandige stamme en nedersettings oorval om buit in te samel. Volgens sommige geleerdes, soos James Turner Johnson, het die Islamitiese leiers wel "die geloof in die hart van die krygers ingeprent" dat 'n oorlog teen die volgelinge van 'n ander geloof 'n heilige oorlog was, en die begrip van die ''ghaza'' (strooptog) daarby gevoeg, maar het die "grondliggende struktuur" van dié Bedoeïenekrygvoering gebly: "strooptogte om buit in te samel".<ref name=Johnson>{{Cite book |last=Johnson |first=James Turner |title=Holy War Idea in Western and Islamic Traditions |date=2010 |publisher=Penn State Press |isbn=978-0271042145 |pages=147–148}}</ref> Volgens Jonathan Berkey was die Koran se uitsprake ter ondersteuning van die ''djihad'' moontlik oorspronklik teen Mohammed se plaaslike vyande gerig, die heidene van Mekka of die Jode van Medina, maar kon dieselfde uitsprake herrig word sodra nuwe vyande opgekom het.<ref name=Berkey>{{Cite book |last=Berkey |first=Jonathan P. |title=The Formation of Islam: Religion and Society in the Near East, 600–1800 |year=2003 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0521588133 |page=73}}</ref> Volgens Majid Khadduri was dit die verskuiwing van die aandag na die verowering en buitmaking van nie-Bedoeïene-ongelowiges, en weg van die tradisionele stamstrooptogte onder Bedoeïene, wat dit vir Islam moontlik gemaak het om uit te brei en selfvernietiging te ontkom.<ref name=KhadduriDoctrine>Majid Khadduri: ''War and Peace in the Law of Islam''. The Johns Hopkins Press, 1955, pp. 55–73, hier p. 60.</ref> In Mohammed se leeftyd en die vroeë stadiums van die Islamitiese Ryk is die ''djihad'' gebruik om die uitbreiding van die ryk deur 'n gewapende stryd te regverdig. === Die vroeë Moslem-verowerings === In die vroeë tydperk wat die klassieke Islam besiel het, dié van die Rashidun-kalifaat, en wat minder as 'n eeu geduur het, het die ''djihad'' die gebied van Islam uitgebrei om miljoene onderdane in te sluit en 'n gebied te beslaan wat "van die grense van Indië en China tot by die Pireneë en die Atlantiese Oseaan" gestrek het.<ref name=LewisWest/> Die rol van die godsdiens in dié vroeë verowerings word gedebatteer. Middeleeuse Arabiese skrywers het beweer dat die verowerings deur God beveel is, en het hulle as ordelik en gedissiplineerd, onder die bevel van die kalief, voorgestel.<ref name=Bonner60>Bonner: ''Jihad in Islamic History'', pp. 60–61.</ref> Baie moderne historici bevraagteken of hongersnood en verwoestyning eerder as die ''djihad'' 'n dryfkrag agter die verowerings was. Die historikus William Montgomery Watt het aangevoer: "Die meeste deelnemers aan die [vroeë Islamitiese] ekspedisies het waarskynlik aan niks meer as buit gedink nie ... Daar was geen gedagte aan die verspreiding van die godsdiens van Islam nie."<ref name=AD87>Al-Dawoody: ''The Islamic Law of War'', p. 87.</ref> Eweneens voer Edward J. Jurji aan dat die dryfvere van die Arabiese verowerings sekerlik nie "die verkondiging van Islam" was nie: "Militêre voordeel, ekonomiese begeertes, [en] die poging om die hand van die staat te versterk en sy soewereiniteit te vergroot ... is van die bepalende faktore."<ref name=AD76/> Sommige meer onlangse verklarings noem sowel materiële as godsdienstige oorsake vir die verowerings.<ref name=Bonner62>Bonner: ''Jihad in Islamic History'', pp. 62–63.</ref> === Die na-klassieke tydperk === Die historikus Hamilton Gibb het verklaar: "In die historiese [Moslem-]gemeenskap het die begrip van die ''djihad'' geleidelik verswak en uiteindelik is dit grootliks in terme van Soefi-etiek herinterpreteer."<ref name=Gibb>{{Cite book |last=Gibb |first=H. A. R. |title=Mohammedanism |date=1969 |publisher=Oxford University Press |location=Oxford |page=117}}</ref> Teen die tyd van die Abbasiede was die begrip nie meer sentraal tot die staatkunde nie, ondanks die teoretiese belang van die gedagte in die klassieke Islamitiese juridiese denke.<ref name=Johnson/> Rudolph Peters het geskryf dat die begrip met die stilstand van die Islamitiese uitbreidingsdrang verinnerlik is as 'n morele of geestelike stryd.<ref name=Peters187>Rudolph Peters: ''Jihad in Classical and Modern Islam''. Markus Wiener, 1996, p. 187, voetnoot 52.</ref> Latere Islamitiese geleerdes soos Ibn al-Amir al-San'ani, Muhammad Abduh, Rashid Rida, Ubaidullah Sindhi, Yusuf al-Qaradawi en Shibli Nomani het die verdedigende aspek van die ''djihad'' beklemtoon en tussen die verdedigende ''djihad'' (''djihad al-daf''') en die aanvallende ''djihad'' (''djihad al-talab'') onderskei. Hulle het die opvatting weerlê dat daar konsensus bestaan het dat die ''djihad al-talab'' 'n gemeenskapsverpligting (''fard kifaya'') was, en het ter ondersteuning na die werke van klassieke geleerdes soos al-Djassas en Ibn Taymiyya verwys. Volgens Ibn Taymiyya is die rede vir 'n ''djihad'' teen nie-Moslems nie hul ongeloof nie, maar die bedreiging wat hulle vir Moslems inhou. Met 'n beroep op Ibn Taymiyya het geleerdes soos Rashid Rida, al-San'ani en al-Qaradawi aangevoer dat ongelowiges nie beveg hoef te word nie tensy hulle 'n bedreiging vir Moslems inhou. Die ''djihad'' is dus slegs as verdedigende oorlogvoering verplig, in antwoord op aggressie of "troubreuk" teen die Moslem-gemeenskap, en die "normale en gewenste toestand" tussen Islamitiese en nie-Islamitiese gebiede was een van "vreedsame naasbestaan". Dit stem ooreen met die Westerse begrip van die regverdige oorlog.<ref name=mqz/><ref name=Peters150>Rudolph Peters: ''Jihad in Classical and Modern Islam''. Markus Wiener, 1996, p. 150.</ref> Eweneens het die agtiende-eeuse geleerde Mohammad ibn Abd al-Wahhab die ''djihad'' omskryf as 'n verdedigende militêre optrede om die Moslem-gemeenskap te beskerm.<ref name=DLB2004b>DeLong-Bas: ''Wahhabi Islam'', pp. 230, 235, 241.</ref> Vandag erken sommige Moslem-skrywers slegs oorloë as wettig wat ter verdediging van grondgebied of ter verdediging van die godsdiensvryheid gevoer word.<ref name=Peters125b>Rudolph Peters: ''Jihad in Classical and Modern Islam''. Markus Wiener, 1996, p. 125.</ref> Yusuf al-Qaradawi het verklaar: "Die ''djihad'' op die pad van Allah dien uitsluitlik vir die verdediging van die land, die eer en die heilige sake ... Ons neem hier aan wat die Moslem-geleerdes van dié tyd aangeneem het: sjeg Abu Zuhra, sjeg Rashid Rida, sjeg Shaltut, sjeg Abdallah Daraz, sjeg al-Ghazali: hulle is almal van mening dat die ''djihad'' in Islam uitsluitlik dien vir die verdediging van die godsdiens, die staat, die heilige sake, die land, die eer ... en nie vir die verowering van die wêreld nie, soos sommige dit beskryf."<ref name=Qaradawi>''L'Islam et l'Occident'', p. 19.</ref> Volgens Bernard Lewis het die meeste Islamitiese teoloë in die klassieke tydperk (750–1258) die ''djihad'' as 'n militêre onderneming verstaan,<ref name=LewisPolLang/> maar nadat die Islamitiese verowering tot stilstand gekom het en die kalifaat in kleiner state verdeel het, het die "onweerstaanbare en permanente ''djihad'' tot 'n einde gekom". Namate die ''djihad'' onuitvoerbaar geword het, is dit "van historiese na messiaanse tyd uitgestel".<ref name=Lewisrevolt>{{Cite magazine |last=Lewis |first=Bernard |title=The Revolt of Islam |magazine=The New Yorker |date=19 November 2001 |url=http://www.newyorker.com/magazine/2001/11/19/the-revolt-of-islam}}</ref> In die agtiende eeu het die Durrani-ryk onder Ahmad Shah Durrani en sy seun en opvolger Timur Shah Durrani djihads teen die Sikh-''misls'' in die [[Punjab]]-streek verklaar, dikwels om grondgebied te konsolideer; die pogings onder Ahmad Shah het misluk, terwyl dié van Timur Shah geslaag het.<ref name=Fayz>{{Cite book |last=Muhammad Katib Hazarah |first=Fayz |title=The History of Afghanistan: Fayż Muḥammad Kātib Hazārah's Sirāj al-Tawārīkh |translator=R. D. McChesney, M. M. Khorrami |date=2012 |page=61 |publisher=Brill}}</ref> === Kolonialisme en modernisme === [[Lêer:Fula jihad states map general c1830.png|duimnael|Die Fulani-djihadstate van Wes-Afrika, omstreeks 1830]] Toe die Europeërs die Moslem-wêreld begin koloniseer, was die ''djihad'' een van die eerste reaksies.<ref name=Bonner157>Bonner: ''Jihad in Islamic History'', pp. 157–158.</ref> Emir Abdelkader het in Algerië 'n ''djihad'' teen die Franse oorheersing georganiseer en daarvoor van bestaande Soefi-netwerke gebruik gemaak.<ref name=Bonner157/> Ander oorloë is dikwels as ''djihad'' verklaar: die Senussi-orde het in 1912 'n ''djihad'' teen die [[Libië|Italiaanse beheer oor Libië]] verklaar, en die "[[Mahdi]]" in die [[Soedan]] het in 1881 'n ''djihad'' teen die Verenigde Koninkryk en Egipte verklaar.<ref name=OCAP/> Rashid Rida en Muhammad Abduh het aangevoer dat vreedsame naasbestaan die normale toestand tussen Moslem- en nie-Moslem-state behoort te wees, met 'n beroep op Koranverse wat oorlog slegs ter selfverdediging toelaat. Dié siening het egter die ''djihad'' teen die kolonialisme oopgelaat, aangesien dit as 'n aanval op Moslems beskou is.<ref name=OEIP/> Syed Ahmad Khan het aangevoer dat die ''djihad'' tot gevalle van onderdrukking beperk is, en dat 'n ''djihad'' teen die Britte onnodig was aangesien die Britse bewind in Indië godsdiensvryheid toegelaat het. In die plek daarvan het Khan die ''djihad'' geformuleer as die herwinning van die Moslem-wêreld se vroeëre wetenskaplike vooruitgang om dit te moderniseer.<ref name=Bonner159>Bonner: ''Jihad in Islamic History'', pp. 159–160.</ref> Met die Islamitiese herlewing het 'n nuwe "fundamentalistiese" beweging ontstaan, met verskillende uitlegte van Islam wat groter nadruk op die ''djihad'' geplaas het. Die [[Wahhabisme|Wahhabitiese]] beweging, wat van die agtiende eeu af oor die Arabiese Halfeiland versprei het, het die ''djihad'' as gewapende stryd beklemtoon.<ref name=Gold>{{Cite book |last=Gold |first=Dore |title=Hatred's Kingdom: How Saudi Arabia Supports the New Global Terrorism |date=2012 |publisher=Regnery Publishing |pages=7–8, 24}}</ref> Die Fulani-djihads in Wes-Afrika in die agtiende en negentiende eeu het tot die stigting van verskeie state gelei, waarvan die Sokoto-kalifaat die bekendste is. Dit het 'n eeu lank bestaan totdat dit deur die Britte verower en in 1903 by koloniale [[Nigerië]] ingelyf is.<ref name=Falola>{{Cite book |last=Falola |first=Toyin |title=Colonialism and Violence in Nigeria |date=2009 |publisher=Indiana University Press |isbn=978-0-253-00339-3}}</ref> Tydens die koloniale era is die ''djihad'' ook gebruik om nasionalistiese en pan-Islamitiese weerstand teen die koloniale oorheersers te motiveer. === Die Ottomaanse ''djihad'' in die Eerste Wêreldoorlog === [[Lêer:Ottoman regimental flag at Kanlisirt.jpg|duimnael|Ottomaanse soldate met 'n regimentsvaandel wat die ''sjahada'' dra, by Kanlisirt tydens die Gallipoli-veldtog in 1915]] In die [[Eerste Wêreldoorlog]] het Max von Oppenheim 'n ''Gedenkskrif oor die revolusionering van die Islamitiese gebiede van ons vyande'' aan keiser [[Wilhelm II van Duitsland|Wilhelm II]] gerig.<ref name=Schwanitz>Wolfgang G. Schwanitz: ''Max von Oppenheim und der Heilige Krieg. Zwei Denkschriften zur Revolutionierung islamischer Gebiete 1914 und 1940''. In: ''Sozial.Geschichte'', band 19, nr. 3, 2004, pp. 28–59.</ref> Die oproep tot 'n ''djihad'' deur Mehmed V het op 11 November 1914 gevolg.<ref name=Schwanitz2>Wolfgang G. Schwanitz: ''Jihadisierung des Islam im Großen Krieg''. In: ''Humanities – Sozial- und Kulturgeschichte'', webweergawe van Oktober 2014.</ref> Toe die Ottomaanse kalief tot 'n "groot ''djihad''" teen die Geallieerde moondhede opgeroep het, het daar hoop sowel as vrees ontstaan dat nie-Turkse Moslems die kant van Ottomaanse Turkye sou kies, maar die beroep het nie die Moslem-wêreld verenig nie<ref name=Lewisrevolt/><ref name=Gold/> en Moslems het nie teen hul nie-Moslem-bevelvoerders in die Geallieerde magte gedraai nie.<ref name=Ardic>{{Cite book |last=Ardic |first=Nurullah |title=Islam and the Politics of Secularism: The Caliphate and Middle Eastern Modernization |date=2012 |publisher=Routledge |pages=192–193 |isbn=9781136489846}}</ref> Die oorlog het tot die einde van die kalifaat gelei, aangesien die [[Ottomaanse Ryk]] met die verliesende kant verbonde was en hom oorgegee het; die naoorlogse kapitulasies is deur die sekularistiese [[Mustafa Kemal Atatürk|Mustafa Kemal]] omgekeer, wat later die kalifaat afgeskaf het.<ref name=Kadri/> In 1922, voor die Iranse revolusie, het die Sjiïtiese geestelike Mehdi al-Khalissi 'n [[fatwa]] uitgereik wat Irakese verbied het om aan die Irakese verkiesings deel te neem, aangesien die Irakese regering deur buitelandse moondhede gevestig is; hy het later 'n rol in die Irakese opstand van 1920 gespeel.<ref name=Islamicrev>{{Cite web |url=http://www.al-islam.org/al-tawhid/vol8-no1/islamic-revolution-1920-iraq-zuhayr-sulayman/islamic-revolution-1920-iraq |title=The Islamic Revolution of 1920 |date=27 Februarie 2013 |publisher=al-islam.org}}</ref> Tydens die opstand het ajatolla Muhammad Taqi Shirazi die Britse bewind ontoelaatbaar verklaar en tot 'n ''djihad'' teen die Europese besettings in die Midde-Ooste opgeroep.<ref name=Akhlaq>{{Cite book |last=Akhlaq |first=Sayed Hassan |title=The Making of Shia Ayatollahs |date=2023 |publisher=Bloomsbury |isbn=978-1-9787-8577-9 |page=169}}</ref> === Na-kolonialisme === [[Lêer:Sayyid Qutb.jpg|duimnael|regs|[[Sayyid Qutb]], Islamistiese skrywer en invloedryke leier van die Moslembroederskap]] Die [[Islamisme]] het in die twintigste eeu 'n toenemende rol in die Moslem-wêreld gespeel, veral ná die ekonomiese krisisse van die 1970's en 1980's.<ref name=VanSlooten>{{Cite journal |last=Van Slooten |first=Pippi |date=April 2005 |title=Dispelling Myths About Islam and Jihad |journal=Peace Review |volume=17 |issue=2–3 |pages=289–294 |doi=10.1080/14631370500333013}}</ref> Een van die eerste Islamistiese groepe, die [[Moslembroederskap]], het die liggaamlike stryd en die martelaarskap in sy leerstelling beklemtoon: "God is ons doel; die Koran is ons grondwet; die Profeet is ons leier; die stryd (''djihad'') is ons weg; en die dood ter wille van God is die hoogste van ons aspirasies."<ref name=Benjamin>{{Cite book |last1=Benjamin |first1=Daniel |last2=Simon |first2=Steven |title=The Age of Sacred Terror |date=2002 |publisher=Random House |location=New York |page=57 |isbn=9780375508592}}</ref><ref name=Hamas>{{Cite web |title=The Hamas Covenant 1988 |url=http://avalon.law.yale.edu/20th_century/hamas.asp |website=Yale Law School Avalon Project}}</ref> [[Hassan al-Banna]] het die ''djihad'' van die swaard beklemtoon en Egiptenare tot 'n ''djihad'' teen die Britse Ryk opgeroep<ref name=Banna>{{Cite book |last=Bannā |first=Ḥasan al- |title=Five Tracts of Hasan Al-Banna (1906–1949) |date=1978 |publisher=University of California Press |isbn=978-0-608-15367-4 |pages=150, 155}}</ref> – die eerste invloedryke geleerde sedert die Indiese opstand van 1857 wat dit gedoen het.<ref name=Kadri/> Die groep het in die 1940's tot 'n ''djihad'' teen [[Israel]] opgeroep,<ref name=AlKhatib>{{Cite book |last=Al-Khatib |first=Ibrahim |title=The Muslim Brotherhood and Palestine: Letters To Jerusalem |date=2012 |publisher=scribedigital.com |isbn=978-1780410395 |page=14}}</ref> en sy Palestynse tak, [[Hamas]], het tydens die eerste Intifada tot 'n ''djihad'' teen Israel opgeroep.<ref name=AbuAmr>{{Cite book |last=Abū ʻAmr |first=Z. |title=Islamic Fundamentalism in the West Bank and Gaza: Muslim Brotherhood and Islamic Jihad |publisher=Indiana University Press |year=1994 |page=23 |isbn=978-0253208668}}</ref><ref name=Miller>{{Cite book |last=Miller |first=Judith |title=God Has Ninety-Nine Names: Reporting from a Militant Middle East |publisher=Simon & Schuster |page=387 |isbn=978-1439129418 |date=2011}}</ref> Volgens Rudolph Peters en Natana J. DeLong-Bas het die nuwe "fundamentalistiese" beweging 'n herinterpretasie van Islam en sy eie geskrifte oor die ''djihad'' meegebring. Dié geskrifte was geneig om hulle minder met die verskillende Islamitiese regskole in te laat, of met oplossings vir alle moontlike situasies: "Hulle beklemtoon eerder die morele regverdigings en die onderliggende etiese waardes van die reëls as die uitvoerige uitwerking van daardie reëls." Hulle was ook geneig om die onderskeid tussen die groter en die kleiner ''djihad'' te ignoreer, omdat dit Moslems "aftrek van die ontwikkeling van die strydlustige gees wat volgens hulle nodig is om die Islamitiese wêreld van Westerse invloede te suiwer".<ref name=DLB2004c>DeLong-Bas: ''Wahhabi Islam'', pp. 240–241.</ref><ref name=Peters127>Rudolph Peters: ''Jihad in Classical and Modern Islam''. Markus Wiener, 1996, p. 127.</ref> Hedendaagse Islamitiese fundamentaliste is dikwels deur die idees van Ibn Taymiyya en van die Egiptiese joernalis [[Sayyid Qutb]] beïnvloed. Qutb het in sy boek ''Mylstene'' verkondig dat die ''djihad'' "nie 'n tydelike fase is nie, maar 'n permanente oorlog ... Die ''djihad'' vir vryheid kan nie ophou voordat die Satanistiese magte tot 'n einde gebring is en die godsdiens in sy geheel vir God gesuiwer is nie."<ref name=Milestones>{{Cite book |last=Qutb |first=Sayyid |title=Milestones |pages=60, 82, 125–126}}</ref><ref name=DLB2004d>DeLong-Bas: ''Wahhabi Islam'', p. 264.</ref> Qutb het op die martelaarskap en die ''djihad'' gekonsentreer en die tema van verraad en vyandskap teenoor Islam van die kant van Christene en veral Jode bygevoeg. Indien nie-Moslems 'n "oorlog teen Islam" voer, was 'n ''djihad'' teen hulle volgens hom verdedigend en nie aanvallend nie. Hy het volgehou dat Christene en Jode ''mushrikeen'' (nie-monoteïste) was, omdat hulle na sy bewering aan hul priesters of rabbi's "die gesag gegee het om wette te maak, en wette nagekom het wat deur hulle gemaak is [en] nie deur God toegelaat is nie", en aangesien "die nakoming van wette en beslissings 'n soort verering is".<ref name=Milestones/><ref name=Symon>{{Cite news |last=Symon |first=Fiona |title=Analysis: The roots of jihad |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/1603178.stm |publisher=BBC |date=16 Oktober 2001}}</ref> Die latere ideoloog Muhammad abd-al-Salam Faraj het van sommige van Qutb se leringe afgewyk. Waar Qutb gemeen het dat die ''djihad'' 'n verkondiging van "bevryding vir die mensdom" was, waarin die mensdom die vrye keuse tussen Islam en ongeloof het, het Faraj die ''djihad'' as 'n middel gesien om die wêreld te verower en die kalifaat te herstel.<ref name=Cook107>David Cook: ''Understanding Jihad''. University of California Press, 2015, pp. 107–108.</ref> Faraj het die leuen, die nagtelike aanval (selfs waar onskuldiges per ongeluk gedood word) en die vernietiging van die ongelowige se bome geregverdig.<ref name=Jansen>{{Cite book |last=Jansen |first=Johannes J. G. |title=The Neglected Duty: The Creed of Sadat's Assassins and Islamic Resurgence in the Middle East |date=1986 |publisher=Macmillan |isbn=978-0-02-916340-5}}</ref><ref name=Cook190>David Cook: ''Understanding Jihad''. University of California Press, 2015, pp. 190, 192.</ref> Sy idees het Egiptiese Islamistiese ekstremistiese groepe beïnvloed, sowel as [[Ayman al-Zawahiri]], later die leier van [[Al-Kaïda|al-Kaïda]].<ref name=Gerges>{{Cite book |last=Gerges |first=Fawaz A. |title=The Far Enemy: Why Jihad Went Global |publisher=Cambridge University Press |year=2005 |pages=9, 11}}</ref> Tydens die Sowjet-inval in Afghanistan het die Sjiïtiese bevolking van [[Afghanistan]], hoewel die land oorwegend Soenni is, saam met die Soenni-Moslems die wapen opgeneem teen die kommunistiese regering en die verbonde Sowjet-magte; hulle is gesamentlik die Afghaanse ''mudjahedien'' genoem. Die Sjiïtiese djihadiste in Afghanistan was as die Teheran-agt bekend en het steun van die Iranse regering ontvang.<ref name=Britafghan>{{Cite web |url=https://www.britannica.com/event/Afghan-War |title=Afghan War: History & Facts |website=Encyclopædia Britannica |date=24 Mei 2023}}</ref><ref name=Goodson>{{Cite book |title=Afghanistan's Endless War: State Failure, Regional Politics, and the Rise of the Taliban |first=Larry P. |last=Goodson |date=2001 |publisher=University of Washington Press |page=147 |isbn=9780295980508}}</ref> Die moderne Moslem-denke was op die vraag gerig wanneer oorlog gemaak mag word (''jus ad bellum'') en het min aandag aan die gedrag tydens die oorlog (''jus in bello'') gegee, omdat die meeste Moslem-teoretici die internasionale humanitêre reg as bestaanbaar met die Islamitiese vereistes beskou het. Moslems het die gedrag tydens oorlog later wel bespreek, in reaksie op terreurgroepe wat burgerlikes as teiken gekies het.<ref name=Hashmi>{{Cite book |editor=Sohail H. Hashmi |title=Just Wars, Holy Wars, and Jihads: Christian, Jewish, and Muslim Encounters and Exchanges |publisher=Oxford University Press |year=2012 |page=14}}</ref> == Nie-militêre uitlegte van die djihadbegrip == Terwyl sowel die Koran as die Soenna sowel as die meerderheid van die klassieke geleerdes onder ''djihad'' primêr of uitsluitlik 'n militêre bedrywigheid verstaan het, het daar in die loop van hul ontwikkeling ook nie-militêre uitlegte van die djihadleer ontstaan. Dit het veral gebeur in die loop van diepgaande politieke veranderinge soos die [[Kolonialisme|kolonisering]] van groot dele van die Islamitiese wêreld, die afskaffing van die kalifaat en die ontwikkelinge van die moderne tyd. Enkele Sjiïtiese teoloë van die klassieke tyd het tussen die groter ''djihad'' as 'n geestelike stryd teen innerlike luste en die kleiner ''djihad'' as 'n militêre konfrontasie met 'n uiterlike vyand onderskei.<ref name=Lewis125/> Hiermee stem die beklemtoning van nie-militêre aspekte van die djihadplig ooreen deur baie hedendaagse Moslem-skrywers sowel as deur Moslem-asketes en -mistici.<ref name=Firestone17>Reuven Firestone: ''Jihad: The Origin of Holy War in Islam''. Oxford University Press, 1999, p. 17.</ref> 'n Bekende voorbeeld van sulke uitlegte uit die moderne tyd was president Habib Bourguiba se verkondiging dat die stryd teen die ekonomiese verval van [[Tunisië]] as 'n ''djihad'' beskou moet word. Aangesien 'n ''mudjahed'', iemand wat aan die ''djihad'' deelneem, van die plig om in die [[Ramadan]] te vas vrygestel was, het Bourguiba aangevoer dat die vas in die Ramadan daarom ook nie vir werkendes – wat sodoende eweneens as geloofstryders beskou moes word – 'n plig was nie. Op dié wyse het hy probeer om die jaarlikse ekonomiese stagnasie in daardie maand te beëindig. Sy siening in dié verband is naderhand ook deur dele van die Islamitiese geleerdheid oorgeneem.<ref name=Peters118b>Rudolph Peters: ''Islam and Colonialism''. Mouton Publishers, 1979, pp. 118–119.</ref> == Legitimering van terreur met die djihadbegrip == [[Lêer:Flag of al-Qaeda in Iraq.svg|duimnael|300px|'n Djihad-vlag]] Baie Moslems, onder wie geleerdes soos Yusuf al-Qaradawi en Sayyid Tantawi, het Islamitiese terreuraanvalle op burgerlikes veroordeel en beskou hulle as in stryd met die reëls van die ''djihad'' wat die teiken van nie-strydendes verbied.<ref name=OEIPcombat/> Die ideologiese grondslag vir die deelname aan Islamistiese terrorisme word verskaf deur die geskrifte van Ibn Taymiyya, maar veral deur dié van die teoretikus van die Egiptiese Moslembroederskap, Sayyid Qutb, wie se boeke ''Mylstene'' en ''In die skaduwee van die Koran'' ná sy teregstelling in 1966 op groot skaal in die Arabiese wêreld versprei is. Verskeie Islamistiese organisasies dra die woord ''djihad'' in hul naam, soos die Islamitiese Djihad en al-Djihad. Ná die [[Aanvalle op 11 September 2001|aanvalle van 11 September 2001]] het die Verenigde State die Saoedi-Arabiese [[Osama bin Laden]] en die [[Taliban]] in Afghanistan geblameer. Bin Laden het op 7 Oktober 'n televisieboodskap uitgereik waarin hy verklaar het dat "Allah 'n voorhoedegroep Moslems, die spits van Islam, geseën het om Amerika te vernietig". Amerikaanse en Britse magte is rondom Afghanistan ontplooi, en mullah Mohammad Omar, die "bevelhebber van die gelowiges" van die Islamitiese Emiraat van Afghanistan, het op sy beurt die Moslems van die wêreld opgeroep om by hom in 'n ''djihad'' aan te sluit.<ref name=Kepel>{{Cite book |last=Kepel |first=Gilles |title=Jihad: The Trail of Political Islam |date=2002 |publisher=Harvard University Press |isbn=978-0-674-01090-1 |page=2}}</ref> In die 1980's het [[Abdullah Azzam]] gepleit vir 'n ''djihad'' teen die "ongelowiges".<ref name=Riedel>{{Cite web |last=Riedel |first=Bruce |title=The 9/11 Attacks' Spiritual Father |url=http://www.brookings.edu/research/opinions/2011/09/11-riedel |date=11 September 2011 |publisher=Brookings}}</ref> Azzam het 'n ''fatwa'' uitgereik wat tot 'n djihad teen die Sowjet-besetting van Afghanistan oproep en dit 'n verpligting van alle weerbare Moslems verklaar om die invallers af te weer; sy ''fatwa'' is deur ander onderskryf, onder wie Abd al-Aziz ibn Baz.<ref name=Blanchard>{{Cite book |last=Blanchard |first=Christopher M. |title=Saudi Arabia: Background and U.S. Relations |date=2010 |publisher=DIANE Publishing |isbn=978-1-4379-2838-9 |page=27}}</ref> Azzam het Afghanistan as die begin gesien van 'n ''djihad'' om die ongelowiges uit baie lande te verdryf – die suidelike Sowjetrepublieke van Sentraal-Asië, Bosnië, die [[Filippyne]], Kasjmir, Somalië, Eritrea, Spanje en veral sy eie tuisland Palestina.<ref name=Wright>{{Cite book |last=Wright |first=Lawrence |title=The Looming Tower |date=2006 |publisher=Knopf |isbn=978-0-307-26608-8 |page=130}}</ref> Van die Sowjet-nederlaag in Afghanistan word gesê dat dit "die [[Djihadisme|djihadistiese]] neiging van 'n randverskynsel tot 'n groot mag in die Moslem-wêreld versterk het"; baie vegters het na hul tuislande teruggekeer om die ''djihad'' voort te sit, het aan opstande deelgeneem en later 'n "transnasionale djihadistiese stroom" geskep.<ref name=Commins>{{Cite book |last=Commins |first=David |title=The Wahhabi Mission and Saudi Arabia |date=2005 |publisher=Bloomsbury |isbn=978-0-85771-780-1 |pages=156–157, 174}}</ref> Azzam het ook 'n breër uitleg bepleit van wie doodgemaak mag word, wat studente soos bin Laden moontlik beïnvloed het.<ref name=Gold/> Op grond van sy uitleg van die hadith het hy aangevoer dat dit 'n sonde is om nié 'n aanvallende ''djihad'' teen die ongelowiges in nie-Moslem-lande te voer nie, en dat dit moet voortduur totdat slegs dié oorbly wat hulle aan Islam onderwerp; die verdrywing van ongelowiges uit Moslem-lande is daarteenoor 'n verdedigende ''djihad''.<ref name=AzzamDOTML>{{Cite book |last=Azzam |first=Abdullah |title=Defense of the Muslim Lands: The First Obligation After Iman |publisher=Islamic Books}}</ref> In Februarie 1998 het bin Laden 'n "Verklaring van die Wêreld-Islamitiese Front vir die Djihad teen die Jode en die Kruisvaarders" in die koerant ''Al-Quds al-Arabi'' geplaas.<ref name=OBLjihad>{{Cite journal |last=Lewis |first=Bernard |date=1998 |title=License to Kill: Usama Bin Ladin's Declaration of Jihad |journal=Foreign Affairs |volume=77 |issue=6 |pages=14–19 |doi=10.2307/20049126}}</ref> Hy het later die aanvalle van 11 September teen die Verenigde State georganiseer. Volgens die regshistorikus Sadakat Kadri het geleidelike veranderinge in die Islamitiese regsleer oor die afgelope paar eeue – wat deur Islamiste ontwikkel is wat andersins enige ''bid'a'' (nuwigheid) in die godsdiens veroordeel – dít "genormaliseer" wat voorheen "ondenkbaar" was: "Die blote gedagte dat Moslems hulself vir God sou opblaas, was voor 1983 ongehoord, en dit was pas in die vroeë 1990's dat enigiemand ooit die dood van onskuldige Moslems wat nie op 'n slagveld was nie, geregverdig het."<ref name=Kadri/> Selfmoordaanvallers word daarby ''sjahied'' (martelaar) genoem en 'n plek in die Paradys sou vir hulle seker wees. As sodanig geld [[selfmoord]] in Islam as 'n sonde wat in die hiernamaals met die eindelose herhaling van die oomblik van die dood gestraf word.<ref name=LewisChurchill>Bernard Lewis, Buntzie Ellis Churchill: ''Islam: The Religion and the People''. Wharton School Publishing, 2008, p. 152.</ref> Die Islamitiese teoloog Abu Abdullah al-Muhajir is uitgewys as die sleutelteoretikus en ideoloog agter die moderne djihadistiese geweld.<ref name=Atlantic>{{Cite magazine |last1=al-Saud |first1=Abdullah K. |last2=Winter |first2=Charlie |title=Abu Abdullah al-Muhajir: The Obscure Theologian Who Shaped ISIS |magazine=The Atlantic |location=Washington, D.C. |date=4 Desember 2016 |url=https://www.theatlantic.com/international/archive/2016/12/isis-muhajir-syria/509399/}}</ref> Sy teologiese en regsregverdigings het Abu Musab al-Zarqawi van al-Kaïda sowel as djihadistiese terreurgroepe, [[Islamitiese Staat|ISIS]] daaronder, beïnvloed. Al-Zarqawi het 'n manuskrip van al-Muhajir se idees in die opleidingskampe van al-Kaïda in Irak gebruik, wat later deur ISIS ingespan is en bekend staan as ''Die Regswetenskap van die Djihad'' of ''Die Regswetenskap van die Bloed''.<ref name=Atlantic/><ref name=Guardian>{{Cite news |url=https://www.theguardian.com/world/2018/may/12/isis-jihadist-manual-analysed-rebutted-by-islamic-scholar |title=The core Isis manual that twisted Islam to legitimise barbarity |newspaper=The Guardian |date=12 Mei 2018 |last=Townsend |first=Mark}}</ref> Die boek is beskryf as 'n rasionalisering van "die moord op nie-strydendes"; Salah al-Ansari van die dinkskrum Quilliam merk op: "Daar is 'n verstommende gebrek aan studie van en aandag vir dié afstootlike en gevaarlike teks ''Die Regswetenskap van die Bloed'' in byna alle Westerse en Arabiese vakkundigheid."<ref name=Guardian/> Charlie Winter van ''The Atlantic'' beskryf dit as 'n "teologiese draaiboek wat gebruik word om die groep se afstootlike dade te regverdig":<ref name=Atlantic/> {{Aanhaling|teks=Van bepeinsinge oor die verdienstelikheid daarvan om gevangenes te onthoof, te martel of te verbrand tot gedagtes oor sluipmoord, belegoorlogvoering en die gebruik van biologiese wapens – al-Muhajir se intellektuele nalatenskap is 'n sleutelbestanddeel van die letterkundige korpus van ISIS, en inderwaarheid van wat ook al daarná kom: 'n manier om prakties enigiets toelaatbaar te maak, mits dit as voordelig vir die djihad voorgehou kan word. [...] Volgens al-Muhajir is dit om selfmoord te pleeg ten einde mense dood te maak nie net 'n teologies gegronde daad nie, maar ook 'n lofwaardige een, iets om te koester en te vier ongeag die uitkoms daarvan.|teken=Charlie Winter}} Die sielkundige Chris E. Stout het beweer dat djihadiste hul dade as "vir die groter goed" beskou, en dat hulle hulle in 'n toestand van "verswakking op die aarde" bevind wat [[terrorisme]] 'n geldige uitweg maak.<ref name=Stout>{{Cite book |last=Stout |first=Chris |title=Terrorism, Political Violence, and Extremism: New Psychology to Understand, Face, and Defuse the Threat |publisher=Greenwood Publishing Group |date=2018 |pages=5–6 |isbn=978-1440851926}}</ref> Talle kongresse is in Egipte, Saoedi-Arabië en elders gehou wat selfmoordaanvalle, die liggaamlike aanranding van burgerlikes en die aanvalle van 11 September 2001, [[Aanvalle in Madrid op 11 Maart 2004|11 Maart 2004]], Riaad en [[Aanvalle in Londen op 7 Julie 2005|7 Julie 2005]] veroordeel.<ref name=Savants>Sjeg Muhammad ibn Hussayn: ''Que disent les savants de l'islam sur le Terrorisme ?'' Éditions Anas, 2004, ISBN 9960-36-560-3.</ref> Die intellektuele, politici en geestelikes van die Arabies-Moslem-wêreld het 'n ''Arabiese konvensie vir die bestryding van terrorisme'' opgestel wat 57 state onderteken het: "Ooreenkomstig die hoë morele en godsdienstige beginsels, in besonder die reëls van die Islamitiese sjaria sowel as die menslike erfenis van die Arabiese nasie, wat elke vorm van geweld en terrorisme afkeur."<ref name=Savants/> Die Islamitiese grondslae waarop die oelemas hulle beroep, is hoofsaaklik die verbod om onskuldiges dood te maak ("Spaar die kinders, die geesteskrankes, die vroue, die priesters, die bejaardes en die gebreklikes, tensy hulle aan die stryd deelgeneem het"; soera 5:32); die verbod om chaos (''fitna'') te veroorsaak (soera 2:190–191); en die selfmoord, wat duidelik in die Koran veroordeel word: "Moet julle nie die dood aandoen nie" (soera 4:29).<ref name=Savants/><ref name=Urvoy/> Die Internasionale Islamitiese Geleerderaad, wat ná die aanvalle van 11 September 2001 standpunt ingeneem het oor Islamisties-ekstremisties gemotiveerde geweld, het in die Manifes van Mekka "ekstremisme, geweld en terrorisme" veroordeel, bevestig dat dié dinge "nie in die minste tot Islam behoort nie" en vasgestel: "''Djihad'' is nie terrorisme nie." Die Franse magistraat Marc Trévidic wys op die paradoks van die nuwe "''djihad''-geslag", wat droom van die goue eeu van 'n Islam wat die Westerse moderniteit nog nie verderf het nie, terwyl dieselfde nuwe djihadiste 'n hele aantal middele gebruik wat juis die moderne tyd kenmerk, soos die internet en sosiale media.<ref name=Trevidic>{{Cite journal |author=Marc Trévidic |title=Du terrorisme d'État à la génération jihad |journal=Revue française de criminologie et de droit pénal |volume=3 |date=November 2014}}</ref> Weens aanvalle van dié aard het dit veral in die [[Weste|Westerse wêreld]] tot 'n groeiende kritiek op Islam sowel as tot [[Islamofobie]] gekom. == ''Djihad'' vandag == Sommige hedendaagse Moslem-groepe, veral in Westerse lande, onderskryf grootliks die innerlike ''djihad'' waar die stryd teen boosheid sonder wapens gevoer word. Dit is egter ook so dat die ''djihad'' selfs aan die begin van die 21ste eeu steeds as motivering gebruik word om verskeie oorloë waarin Moslem-lande of -groepe betrokke is, te regverdig. Voorbeelde hiervan is die stryd in [[Afghanistan]], die burgeroorloë in die [[Soedan]] en [[Tsjad]], en die onafhanklikheidstryd van Moslem-minderheidsgroepe in die [[Filippyne]]. Die kleiner ''djihad'' is in die loop van die geskiedenis ook teen Moslem-sektes gerig wat as ketters beskou is. In die hedendaagse tyd is dié rede onder meer aangevoer in die oorlog tussen [[Iran]] en [[Irak]], in die botsings tussen mededingende Moslem-faksies – in Afghanistan, Pakistan, Jemen, Irak, Sirië en Libanon, vandag tussen Soenni-Moslems en Sjiïete – en in die Algeriese burgeroorlog van die 1990's teen Algeriese burgerlikes en soldate wat teen die invoering van die sjaria gekant was, 'n oorlog wat meer as 150 000 mense se lewens gekos het.<ref name=Webster>{{Cite book |author=Wendy Doniger |title=Merriam-Webster's Encyclopedia of World Religions |publisher=Merriam-Webster |year=1999 |page=571 |isbn=0-87779-044-2}}</ref><ref name=Bellinger>{{Cite book |first=Gerhard J. |last=Bellinger |title=Encyclopédie des religions |location=Parys |publisher=Le Livre de poche |year=2000 |isbn=2-253-13111-3}}</ref> In die Siriese burgeroorlog het Sjiïtiese en Soenni-vegters 'n ''djihad'' teen mekaar gevoer,<ref name=RF17>{{Cite news |last=Hassan |first=Hassan |title=The rise of Shia jihadism in Syria will fuel sectarian fires |work=The National |location=Aboe Dhabi |date=5 Junie 2013}}</ref> en in Jemen het die [[Houthi-beweging]] 'n beroep op die ''djihad'' as deel van sy ideologie sowel as van sy werwing gebruik.<ref name=Defensepost>{{Cite web |url=https://thedefensepost.com/2019/06/20/yemen-houti-child-soldiers-noammar-al-eryani/ |title=Houthis recruit 50,000 Yemen child soldiers in 3 months, minister says |date=20 Junie 2019 |website=The Defense Post}}</ref> In hierdie eeu van godsdienstige verdraagsaamheid en [[humanisme]] is die konsep van ''djihad'' waarskynlik die grootste enkele oorsaak van die negatiewe beeld wat baie nie-Moslems van Islam het. Die Islamitiese strewe om die hele wêreld só aan Allah te onderwerp, lei daartoe dat baie mense alle Moslems as onverdraagsame aggressors en vyande van wêreldvrede beskou. Moslems se standpunt oor en die hantering van hierdie radikale konsep sal dalk 'n deurslaggewende faktor wees om te bepaal in watter mate Islam in die toekoms vir die breë wêreldbevolking aanvaarbaar sal wees. == Ander betekenisse en gebruike == Die woord het sowel gewelddadige as geweldlose betekenisse opgegaar. Volgens John Esposito kan dit eenvoudig beteken om te strewe na 'n morele en deugsame lewe, om Islam te versprei en te verdedig, en om onreg en onderdrukking te bestry.<ref name=Esposito26>John Esposito: ''Unholy War: Terror in the Name of Islam''. Oxford University Press, 2002, p. 26.</ref> Die relatiewe belang van die twee vorme is 'n saak van meningsverskil. Rudolph Peters het geskryf dat tradisionalistiese Moslems in die hedendaagse wêreld die ''djihad'' uit die klassieke werke oor die fikh verstaan; modernistiese Moslems beskou dit as 'n regverdige oorlog in die internasionale reg en beklemtoon die verdedigende aspekte daarvan; en fundamentaliste sien dit as 'n uitbreiding van Islam en die verwesenliking van Islamitiese ideale.<ref name=Peters150/> David Cook het geskryf dat Moslems die ''djihad'' in 'n militêre sin verstaan het, in sowel klassieke as hedendaagse tekste; die gedagte dat die ''djihad'' primêr geweldloos is, kom volgens hom uit Soefi-tekste en die Westerse geleerdes wat hulle studeer, of uit Moslem-apologete.<ref name=Cook165>David Cook: ''Understanding Jihad''. University of California Press, 2015, pp. 165–166.</ref> === Openbare mening onder Moslems === 'n Gallup-opname het Moslems in agt lande gevra om die ''djihad'' te omskryf. In Libanon, Koeweit, Jordanië en Marokko was die algemeenste antwoord 'n "plig teenoor God", 'n "goddelike plig" of die "verering van God", sonder enige militêre bybetekenis. In Turkye, Iran, Pakistan en Indonesië het baie van die antwoorde "die opoffering van jou lewe ter wille van Islam, God of 'n regverdige saak" of "die stryd teen die teenstanders van Islam" ingesluit.<ref name=gallup/> Ander algemene betekenisse van die woord in die Moslem-wêreld sluit "'n verbintenis tot harde werk", "die bevordering van vrede" en "om volgens die beginsels van Islam te lewe" in.<ref name=gallup/><ref name=EspositoMogahed>{{Cite book |last1=Esposito |first1=John L. |last2=Mogahed |first2=Dalia |title=Who Speaks For Islam?: What a Billion Muslims Really Think |date=2007 |publisher=Simon and Schuster |isbn=978-1-59562-017-0 |page=20 e.v.}}</ref> Gallup het verklaar dat sy opnames wys dat die begrip van die ''djihad'' onder Moslems "aansienlik meer genuanseerd is as die enkele sin waarin Westerse kommentators die woord sonder uitsondering gebruik".<ref name=gallup/> Die woord is daarby ook op die stryd vir die [[Feminisme|bevryding van vroue]] toegepas.<ref name=AlBatal>{{Cite book |last=Al-Batal |first=Mahmoud |author2=Kristen Brustad |author3=Abbas Al-Tonsi |title=Al-Kitaab fii Taʿllum al-ʿArabiyya, Part II |edition=2de |year=2006 |publisher=Georgetown University Press |location=Washington, D.C. |isbn=978-1589010963}}</ref> === Ander vorme van stryd === Die Sjiïtiese geleerde Mahmoud Ayoub het verklaar: "Die doel van die ware ''djihad'' is om 'n harmonie tussen ''islam'' (onderwerping), ''iman'' (geloof) en ''ihsan'' (regverdige lewe) te bereik." Die ''djihad'' is 'n proses wat sowel individuele as maatskaplike hervorming insluit; dít word ''djihad fi sabil Allah'' ("stryd op die weg van God") genoem en kan aan die hand van die Koran onderneem word (''djihad bi al-qur'an''). Volgens Ayoub is die grootste ''djihad'' die stryd van elke Moslem teen maatskaplike, morele en politieke euwels. Na gelang van die maatskaplike en politieke omstandighede kan die ''djihad'' egter as 'n sesde grondverpligting beskou word wat op die hele Moslem-gemeenskap rus wanneer hul integriteit in gevaar is – in dié geval word die ''djihad'' 'n "absolute verpligting" (''fard 'ain'') – of wanneer maatskaplike en godsdienstige hervorming ernstig gestuit word. Andersins is dit 'n "beperkte verpligting" (''fard kifaya'') wat op dié rus wat regstreeks betrokke is. Hierdie reëls geld vir die gewapende stryd of die "''djihad'' van die swaard".<ref name=Ayoub>{{Cite book |last=Ayoub |first=Mahmoud M. |title=Islam: Faith and History |date=2013 |publisher=Simon and Schuster |isbn=978-1-78074-452-0 |page=57}}</ref> In die moderne tyd het die Pakistanse geleerde Fazlur Rahman Malik die woord gebruik om die stryd te beskryf om 'n "regverdige morele en maatskaplike orde" te vestig,<ref name=FazlurRahman>{{Cite book |last=Rahman |first=Fazlur |title=Major Themes of the Qur'an |publisher=University of Chicago Press |year=2009 |pages=63–64}}</ref> terwyl president Habib Bourguiba van Tunisië dit gebruik het om die stryd om ekonomiese ontwikkeling in dié land te beskryf.<ref name=Peters116/> Volgens die [[BBC]] is 'n derde betekenis van die ''djihad'' die stryd om 'n goeie samelewing te bou.<ref name=bbcjihad/> In sy kommentaar op die hadith-versameling ''Sahih Muslim'', getiteld ''al-Minhaj'', het die middeleeuse geleerde Yahya ibn Sharaf an-Nawawi verklaar: "Een van die kollektiewe pligte van die gemeenskap as geheel (''fard kifaya'') is om 'n geldige protes aan te teken, om godsdiensvraagstukke op te los, om kennis van die goddelike wet te hê, en om die regte te gebied en verkeerde gedrag te verbied."<ref name=Kabbanijihad>{{Cite web |url=http://www.sunnah.org/fiqh/jihad_judicial_ruling.htm |title=Jihad – A Misunderstood Concept from Islam |author=Sjeg Hisham Kabbani |author2=Sjeg Seraj Hendricks |author3=Sjeg Ahmad Hendricks |work=The Muslim Magazine |access-date=12 September 2026 |archive-date=17 Julie 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060717071555/http://www.sunnah.org/fiqh/jihad_judicial_ruling.htm |url-status=dead }}</ref> Natana J. DeLong-Bas noem 'n aantal soorte ''djihad'' wat deur Moslems voorgestel is, waaronder die opvoedkundige ''djihad'' (''djihad al-tarbiyya'') en die missionêre ''djihad'', oftewel die roep van mense tot Islam (''djihad al-da'wa'').<ref name=DLB2004c/> Ander "soorte" wat genoem word, is die "intellektuele" ''djihad'', wat aan die missionêre djihad verwant is, en die "ekonomiese" ''djihad'', dit wil sê om goed te doen met geld, soos om binne jou vermoë te bestee en die "armes en verdruktes" te help.<ref name=whyislam>{{Cite web |title=Why does Islam have the concept of Jihad or Holy War, Which Some Use to Justify Violence or Terrorism |work=WhyIslam |url=http://www.whyislam.org/jihad-2/jihad-faqs/islamic-concept-of-jihad-holy-war/ |publisher=whyislam.org}}</ref> Iran het 'n Ministerie van die ''Djihad'' vir Landbou<ref name=Jalal>{{Cite book |last=Jalal |first=Ayesha |title=Partisans of Allah: Jihad in South Asia |date=2009 |isbn=978-0-674-03907-0 |publisher=Harvard University Press |location=Cambridge, Massachusetts |pages=239–240 |doi=10.4159/9780674039070-007}}</ref> en voorheen 'n ''Djihad'' van die Konstruksie wat vir openbare werke verantwoordelik was. === "Seksuele ''djihad''" === Die uitdrukking ''djihad al-nikah'' of "seksuele ''djihad''" verwys na vroue wat by die ''djihad'' aansluit deur seks aan vegters te bied om hul moraal te verhoog.<ref name=Straits>{{Cite news |title=Malaysian women offer their bodies to ISIS militants in 'sexual jihad'; Najib slams Islamic radicals |url=http://www.straitstimes.com/news/asia/south-east-asia |work=The Straits Times |date=27 Augustus 2014}}</ref> Die gerug het in 2013 in Tunisië ontstaan, waarvolgens honderde jong meisies na Sirië sou uitwyk waar hulle hulle aan talle vegters van die [[Islamitiese Staat]] en ander [[Djihadisme|djihadistiese]] groepe sou gee deur met hulle "getroud" en dan "geskei" te word. Die gerug is in Desember 2012 gebore met 'n boodskap wat as 'n tweet van die Salafistiese sjeg Mohamed al-Arifi voorgehou is, wat "Moslem-vroue van 14 jaar af sou toelaat om met 'n djihadis vir 'n paar uur en daarna met ander djihadiste te trou, om die moreel van die vegters te versterk en die deure van die paradys te open". Sjeg al-Arifi het vinnig ontken dat hy so 'n ''fatwa'' uitgereik het, maar die gerug het in die media versprei en is oorgeneem deur die verklarings van die Tunisiese minister van binnelandse sake, Lotfi Ben Jeddou, voor die Tunisiese Nasionale Grondwetgewende Vergadering op 19 September 2013, en deur die Siriese regime, wat propagandaberigte met valse getuienis laat maak het. Ná teenondersoeke het verskeie navorsers en joernaliste in 2013 tot die gevolgtrekking gekom dat daar geen geloofwaardige getuienis bestaan wat die werklikheid van 'n "seksuele ''djihad''" bevestig nie; dit word daarby deur alle djihadistiese bronne ontken en rus op geen godsdienstige grondslag nie.<ref name=SaraDaniel>Sara Daniel: ''Tunisie. La vérité sur le "djihad sexuel"''. ''L'Obs'', 9 November 2013.</ref><ref name=Piquet>Caroline Piquet: ''Ces Françaises qui partent faire le djihad en Syrie''. ''Le Figaro'', 20 Junie 2014.</ref><ref name=Spiegel>{{Cite news |title=Sex Jihad and Other Lies: Assad's Elaborate Disinformation Campaign |url=https://www.spiegel.de/international/world/assad-regime-wages-pr-campaign-to-discredit-rebels-a-926479.html |work=Der Spiegel |first=Christoph |last=Reuter |date=7 Oktober 2013}}</ref> Vir Human Rights Watch berus dié gerugte op 'n werklike gegewe, naamlik die gebruik van die "tydelike huwelik", wat sterk in omvang toeneem.<ref name=SaraDaniel/> Volgens die joernalis David Thomson dien die vroue wat by djihadistiese groepe aansluit, nie as seksslawe nie: "Hulle vertrek om presies dieselfde redes as die mans", maar aangesien hulle nie tot die stryd toegelaat word nie, "kan hulle slegs deur die huwelik na Sirië gaan".<ref name=Thomson>Sarah Ben: ''"Les Français djihadistes", onderhoud met David Thomson''. huffingtonpost.fr, 11 Maart 2014.</ref> === Gebruik deur nie-Moslems === Die Departement van Justisie van die Verenigde State het verskillende ''ad hoc''-definisies van die ''djihad'' in die aanklagte teen persone gebruik wat by terreurbedrywighede betrokke was, onder meer: "Soos in hierdie aanklag gebruik, is ''djihad'' die Arabiese woord wat 'heilige oorlog' beteken. In hierdie verband verwys ''djihad'' na die gebruik van geweld, insluitend paramilitêre optrede teen persone en regerings wat as vyande van die fundamentalistiese weergawe van Islam beskou word."<ref name=Hayat>{{Cite web |url=http://www.milnet.com/2nd-indictment-hayat-dist-court.pdf |title=Hamid and Umer Hayat 2nd indictment, California |date=22 September 2005 |via=Milnet.com}}</ref> Die godsdienshistorikus Karen Armstrong het geskryf: "Geveg en oorlogvoering mag soms nodig wees, maar dit was slegs 'n klein deel van die hele ''djihad'' of stryd."<ref name=Robinson>{{Cite web |url=http://www.religioustolerance.org/isl_jihad.htm |title=The Concept of Jihad ("Struggle") in Islam |author=B. A. Robinson |date=28 Maart 2003 |publisher=Ontario Consultants on Religious Tolerance}}</ref> Volgens Maxime Rodinson is die ''djihad'' "'n propagandistiese instrument wat, na gelang van behoefte, hom tot die gewapende stryd wend – twee bestanddele wat baie ideologiese bewegings gemeen het".<ref name=Rodinson351>Maxime Rodinson: ''Mahomet''. Seuil, 1994, p. 351.</ref> Benjamin R. Barber het die woord gebruik om die weerstandsbeweging van fundamentalistiese etniese groepe aan te dui wat hul tradisies, erfenis en identiteit teen die [[globalisering]] wil beskerm, wat hy "McWorld" noem.<ref name=Barber>{{Cite book |last=Barber |first=Benjamin |title=Jihad vs. McWorld: Terrorism's Challenge to Democracy |date=2010 |publisher=Random House |isbn=978-0-307-87444-3 |pages=53–65}}</ref> == Ander groepe == === Ahmadiyya === In die [[Ahmadiyya]]-Islam is die ''djihad'' primêr 'n mens se persoonlike innerlike stryd en behoort dit nie vir politieke doeleindes gewelddadig aangewend te word nie. Geweld mag slegs gebruik word om die godsdiens en 'n mens se eie lewe in uiterste omstandighede van vervolging te beskerm.<ref name=Ahmadiyya>{{Cite web |url=https://www.theyworkforyou.com/whall/?id=2010-10-20a.284.0 |title=Ahmadiyya Community, Westminster Hall Debate |publisher=TheyWorkForYou.com}}</ref> === Koraniste === Koraniste glo nie dat die woord ''djihad'' "heilige oorlog" beteken nie. Volgens hulle beteken dit om te stry of te strewe, en kan dit sowel militêre as nie-militêre aspekte insluit. Waar dit na die militêre aspek verwys, word dit primêr as verdedigende oorlogvoering verstaan.<ref name=Musa>Aisha Y. Musa: ''Towards a Qur'anically-Based Articulation of the Concept of "Just War"''. International Institute of Islamic Thought.</ref><ref name=Taslaman>Caner Taslaman: ''The Rhetoric of "Terror" and the Rhetoric of "Jihad"''. canertaslaman.com, 2011.</ref> === Babisme en die Bahá'í-geloof === Die [[Babisme]] en die [[Baha’i|Bahá'í-geloof]] is twee onafhanklike monoteïstiese godsdienste wat in die tweede helfte van die negentiende eeu in Iran en die Masjrek ontstaan het. Hulle het in 'n Twaalwer-Sjiïtiese omgewing ontstaan en berus op goddelike openbaringe wat ná die Koran kom. Die begrip ''djihad bi al-saif'' ("''djihad'' deur die swaard") is in die Babisme herleef, soos die Babi-opstand in Mazandaran en die Slag van Sjeg Tabarsi aandui,<ref name=Babi>''An introduction to the Bábí faith''. In: ''Encyclopedia of Religion''. Reds. Lindsay Jones e.a. 2de uitgawe, Macmillan Reference USA, 2004. ISBN 0-02-865733-0.</ref> maar dit is in die Bahá'í-geloof heeltemal afgeskaf, waar "die swaard deur die woord vervang word".<ref name=Bisharat>''Bisharat'' ("Goeie nuus"), uittreksel 3.3 uit die tafel van Bahá'u'lláh.</ref><ref name=Haykal>Vers 42 van die ''Suriy-i-Haykal'' (die tafel van die Tempel) van Bahá'u'lláh: "Wees op julle hoede om niemand se bloed te vergiet nie. Trek die swaard van julle tong uit die skede van die woord, want dit is hoe die vesting van die harte van die mense verower word. Ons het die wet van die heilige oorlog teen mekaar afgeskaf."</ref> == Sien ook == * [[Islamitiese Staat]] * [[Kruistog]] * [[Sjaria]] * [[Islamofobie]] == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Normdata}} [[Kategorie:Islamitiese begrippe]] [[Kategorie:Islamitiese geskiedenis]] [[Kategorie:Arabiese woorde]] [[Kategorie:Oorlog]] fe2zvvni74538x24awxsvrmgb3b55a4 0 29831 2967027 2776476 2026-09-13T12:49:32Z Sobaka 328 skakel 2967027 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas militêre persoon |naam = Hendrik Fredrik Prinsloo |gebore = [[18 Augustus]] [[1890]] |oorlede = [[20 November]] [[1966]] (76 jaar oud met sterwe) |beeld = |byskrif = |geboorteplek = [[Carolina]] |sterfteplek = [[Ermelo, Mpumalanga|Ermelo]] |lojaliteit = {{vlagland|Suid-Afrika|1928}} |tak = [[Suid-Afrikaanse Weermag]] |diensjare = 1924-1958 |rang = Kolonel |eenheid = Regiment Botha |poste = Zonderwater krygsgevangenekamp |oorloë = Suidwes-Afrika in 1914<br />1916 in Frankryk<br />[[Bondelswart-rebellie]] van 1922 |toekennings = O.B.E., E.D. |familie = Stephanie Cecilia Weidner<br />Grace Madeleine Sedgwick |anderwerk = Landbouer<br />Politiek }} Kolonel '''Hendrik Fredrik Prinsloo''' O.B.E., E.D. (* [[18 Augustus]] [[1890]], [[Carolina]] &ndash; † [[20 November]] [[1966]], [[Ermelo, Mpumalanga|Ermelo]]) was 'n Suid-Afrikaanse militaris wat onder meer die bevelvoerder van die [[Italiaanse krygsgevangenes in Suid-Afrika|Italiaanse krygsgevangenekamp]] by [[Zonderwater krygsgevangenekamp|Zonderwater]] tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] was.<ref name=milhist>[http://rapidttp.com/milhist/journal.html Military History Journal], [http://rapidttp.com/milhist/vol011mr.html Forty-seven Years After "Spion Kop"], besoek op 8 Maart 2008</ref> Prinsloo was die oudste seun van Kommandant [[Hendrik Prinsloo|H. F. Prinsloo]], wat die Carolina [[Boerekommando]] in die [[Slag van Spioenkop]] tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]] aangevoer het. Op twaalfjarige ouderdom is Prinsloo deur Britse magte krygsgevange geneem toe hy as wapendraer in sy vader se kommando opgetree het. Hy is saam met sy moeder in die Barbertonse [[konsentrasiekamp]] aangehou.<ref name=milhist/> Tydens die [[Eerste Wêreldoorlog]] het hy deelgeneem aan die [[Suidwes-Afrika]] veldtog waar hy die ''Croix-de-Guerre (avec palmes)'' toekenning van die [[Frankryk|Franse regering]] ontvang het. In [[1922]] het hy as luitenant in die Militêre Konstabulary in Suidwes-Afrika 'n leidende rol gespeel in die beëindiging van die [[Bondelswart-rebellie]] en was hy leier van die mag wat die rebelleleier Abram Morris agtervolg en doodgemaak het om die oorgawe van die Bondelinsurgente af te dwing.<ref name=milhist/> Teen die uitbreek van die [[Tweede Wêreldoorlog]] was kolonel Prinsloo bevelvoerder van die Botha Regiment. In [[1942]], net voor hy met die regiment na Noord-Afrika sou vertrek, is hy deur veldmaarskalk [[Jan Smuts]] in bevel van die Italiaanse krygsgevangenekamp Zonderwater naby Cullinan geplaas.<ref name=milhist/> Prinsloo het aan die hoof van die kamp gestaan van die begin van [[1943]] totdat dit in Februarie [[1947]] gesluit is. Met 63&nbsp;000 gevangenes op [[31 Desember]] [[1942]] was Zonderwater die grootste Italiaanse krygsgevangenekamp ter wêreld. Prinsloo het tydens sy bevelvoering 9&nbsp;000 ongeletterde kleinboere wat by Zonderwater krygsgevangenes was laat [[Italiaans]] leer lees en skryf. 5&nbsp;000&nbsp;gevangenes het ambagte geleer en die kamp se 15 skole is jaarliks deur sowat 10&nbsp;000 bygewoon. 'n Sentrale [[biblioteek]] met meer as 10&nbsp;000 boeke is ingerig en elke kampblok het sy eie takbiblioteek gehad. Die gevangenes het by vele Suid-Afrikaanse werkgewers diens gedoen en talle projekte van historiese belang is deur die gevangenes onderneem, soos die bou van [[Tom Jenkinsrylaan]] in [[Pretoria]], agt fresko's in wat vandag die Cullinan Square restaurant, funksie- en konferensiesentrum is, talle standbeelde, klipmure, geboue en 'n replika Italiaanse kerkie op die plaas Bloemendaal.<ref>[http://www.cullinaneasyfind.co.za/ Dinokeng tourist guide]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, [http://www.cullinaneasyfind.co.za/Product_Holders/A_E/Bloemendaal%20Historical%20Farm%20&%20Tea%20Garden/Bloemendaal%20Historical%20Farm%20&%20Tea%20Garden.html Bloemendaal Historical Farm & Tea Garden]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, besoek op 8 Maart 2008</ref> Slegs tweehonderd drie-en-dertig krygsgevangenes het in aanhouding aan siektes gesterf en ses-en-sewentig het in ongelukke omgekom (ongeveer 0,5% van die totale aantal krygsgevangenes wat in Suid-Afrika aangehou is). Prinsloo en drie van sy offisiere is deur die naoorlogse regering van [[Italië]] met die Orde van die Ster vereer. Die [[Pous]] het ook die "Ordine di Bene Merente", 'n pouslike dekorasie, aan Prinsloo toegeken.<ref name=milhist2>[http://rapidttp.com/milhist/journal.html Military History Journal], [http://rapidttp.com/milhist/vol011jb.html Italian Prisoners of War in South Africa 1941 - 1947], besoek op 8 Maart 2008</ref> In [[1947]] het kol. Prinsloo [[Suid-Afrika]] verteenwoordig by die Diplomatieke Konferensie wat [[Genève]] gehou is om die Internasionale Konvensie met Betrekking op die behandeling van krygsgevangenes, of te wel die [[Geneefse konvensies|Geneefse-Konvensie]] van 1929 aan te pas. <ref name=milhist/> == Verwysings == {{Verwysings}} {{DEFAULTSORT:Prinsloo, Hendrik Fredrik}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse militariste]] [[Kategorie:Suid-Afrikaners in die Eerste Wêreldoorlog]] [[Kategorie:Suid-Afrikaners in die Tweede Wêreldoorlog]] [[Kategorie:Kolonels]] [[Kategorie:Geboortes in 1890]] [[Kategorie:Sterftes in 1966]] 1gprnkwn6sae1gw5ofwpid68i0ozem0 0 32345 2967147 2908996 2026-09-13T20:08:16Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2967147 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Land |noem_naam = Bosnië en Herzegowina |volle_naam = <small>''Bosna i Hercegovina'' ([[Bosnies]])<br />Босна и Херцеговина ([[Serwies]])</small> |algemene_naam = Bosnië en Herzegowina |beeld_vlag = Flag of Bosnia and Herzegovina.svg |beeld_wapen = Coat of arms of Bosnia and Herzegovina.svg |simbool_tipe = Wapen |beeld_kaart = Map of Bosnia and Herzegovina in Europe.svg |leuse = |volkslied = ''[[Državna himna Bosne i Hercegovine]]''<br /><small>''("Volkslied van Bosnië en Herzegowina")''</small> |amptelike_tale = [[Bosnies]], [[Kroaties]] en [[Serwies]]<ref name=Statistics>{{en}} {{cite web |url=http://www.bhas.ba/index.php?option=com_content&view=article&id=52&itemid=80&lang=en&Itemid= |title=About BiH |author=Agency of Statistics of Bosnia and Herzegovina |date= |work= |publisher=Agency of Statistics of Bosnia and Herzegovina |accessdate=5 Desember 2014 |archive-date=11 Julie 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120711122914/http://www.bhas.ba/index.php?option=com_content&view=article&id=52&itemid=80&lang=en&Itemid= |url-status=dead}}</ref> |hoofstad = [[Sarajevo]] {{Koördinate|43|52|N|18|25|O}} |latd = 43 |latm = 52 |latNS = N |longd = 18 |longm = 25 |longEW = O |grootste_stad = [[Sarajevo]]<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.ccbh.ba/public/down/USTAV_BOSNE_I_HERCEGOVINE_engl.pdf |title=Constitution of Bosnia and Herzegovina |accessdate=28 Oktober 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151028162530/http://www.ccbh.ba/public/down/USTAV_BOSNE_I_HERCEGOVINE_engl.pdf |archive-date=28 Oktober 2015}}</ref> |regeringsvorm = Federale parlementêre<br />grondwetlike [[republiek]] |leiertitels = <br />• Hoë verteenwoordiger<br />• Voorsitter van die<br />Presidentskap<br />• Lede van die<br />Presidentskap<br />• Voorsitter van die<br />Raad van Ministers |leiername = [[Christian Schmidt]]<br /><br />[[Denis Bećirović]]<br />[[Željka Cvijanović]]<br />[[Željko Komšić]]<br /><br />[[Borjana Krišto]] |oppervlak_rang = 125^ste |oppervlak_grootte = |oppervlak = 51&nbsp;129 |oppervlakmi² = 19&nbsp;741 |persent_water = 1,4 |bevolking_skatting = 3&nbsp;475&nbsp;000<ref>{{bs}} {{cite web |url=https://bhas.gov.ba/data/Publikacije/Bilteni/2021/DEM_00_2020_TB_1_BS.pdf#page=15 |title=Demografija, 2020. |page=15 |publisher=Agentskap vir Statistiek van Bosnië en Herzegowina |date=29 Oktober 2021 |accessdate=9 Oktober 2022 |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/https://bhas.gov.ba/data/Publikacije/Bilteni/2021/DEM_00_2020_TB_1_BS.pdf#page=15 |archive-date=9 Oktober 2022 |url-status=live}}</ref> |bevolking_skatting_jaar = 2020 |bevolking_rang = 132^ste |bevolking_sensus = 3&nbsp;531&nbsp;159<ref>{{bs}} {{en}} {{cite web |url=https://www.popis.gov.ba/popis2013/doc/RezultatiPopisa_BS.pdf |title=Popis Stanovništva, Domaćinstava i Stanova u Bosni i Hercegovini, 2013: Rezultati Popisa / Census of Population, Households and Dwellings in Bosnia and Herzegovina, 2013: Final Results |publisher=Agentskap vir Statistiek van Bosnië en Herzegowina |date=2016 |access-date= 1 Augustus 2021 |archive-date=25 Junie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210625224417/https://www.popis.gov.ba/popis2013/doc/RezultatiPopisa_BS.pdf |url-status=dead }}</ref> |bevolking_sensus_jaar = 2013 |bevolkingsdigtheid = 69 |bevolkingsdigtheidmi² = 178,7 |bevolkingsdigtheidrang = |BBP_PPP = $62,165&nbsp;miljard<ref name=imf2>{{en}} {{cite web |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2022/October/weo-report?c=963,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2020&ey=2027&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 |title=Bosnia and Herzegovina |publisher=[[Internasionale Monetêre Fonds]] |date=Oktober 2022 |accessdate=27 Januarie 2023}}</ref> |BBP_PPP_rang = 112^de |BBP_PPP_jaar = 2022 |BBP_PPP_per_kapita = $17&nbsp;899<ref name="imf2" /> |BBP_PPP_per_kapita_rang = 84^ste |BBP = $23,681&nbsp;miljard<ref name="imf2" /> |BBP_rang = 115^de |BBP_jaar = 2022 |BBP_per_kapita = $6&nbsp;818<ref name="imf2" /> |BBP_per_kapita_rang = 89^ste |onafhanklikheidstipe = • Eerste verwysing<br />• Banat Bosnië<br />• Koninkryk Bosnië<br />• Verowering deur die<br />[[Ottomaanse Ryk]]<br />• Bosniese opstand<br />• Jurisdiksie oorgedra<br />aan [[Oostenryk-Hongarye]]<br />• Anneksasie deur<br />Oostenryk-Hongarye<br />• Afskeiding van<br />Oostenryk-Hongarye<br />• Stigting van<br />[[Joego-Slawië]]<br />• Nasionale Dag<br />• Onafhanklikheid van<br />Joego-Slawië<br />• Waargeneem<br />• Huidige grondwet |onafhanklikheidsgebeure = |onafhanklikheidsdatums = <br />[[753]]<br />[[1154]]<br />[[1377]]<br /><br />[[1463]]<br />[[1831]]<br /><br />[[1878]]<br /><br />[[1908]]<br /><br />[[29 Oktober]] [[1918]]<br /><br />[[4 Desember]] [[1918]]<br />[[25 November]] [[1943]]<br /><br />[[1 Maart]] [[1992]]<br />[[6 April]] [[1992]]<br />[[14 Desember]] [[1995]] |MOI = {{wins}} 0,780<ref>{{en}} {{cite web |url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2021-22pdf_1.pdf |title=Human Development Report 2021/2022 |publisher=United Nations Development Programme |date=2021 |accessdate=27 Januarie 2023}}</ref> |MOI_rang = 74^ste |MOI_jaar = 2021 |MOI_kategorie = {{kleur|#090|hoog}} |Gini = 33<ref>{{en}} {{cite web |url=https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?locations=BA |title=Gini index – Bosnia and Herzegovina |publisher=[[Wêreldbank]] |accessdate=27 Januarie 2023 |archive-date= 9 Oktober 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009110929/https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI%3Flocations%3DBA |url-status=dead }}</ref> |Gini_rang = |Gini_jaar = 2011 |Gini_kategorie = {{kleur|#fc0|medium}} |geldeenheid = [[Inwisselbare mark|Mark]] |geldeenheid_kode = BAM |land_kode = BA |tydsone = MET |utc_afwyking = [[UTC+01:00|+1]] |tydsone_somer = MEST |utc_afwyking_DST = [[UTC+02:00|+2]] |internet_domein = [[.ba]] |skakelkode = 387 |voetskrif = }} '''Bosnië en Herzegowina''' ([[Serwo-Kroaties]]: ''Bosna i Hercegovina'' / Босна и Херцеговина), afgekort as '''BiH''' (БиХ) of '''B&H'''; dikwels bekend as net '''Bosnië''') is 'n land in [[Suidoos-Europa]]. Dit lê in die [[Balkan]] en grens in die ooste aan [[Serwië]], in die suidooste aan [[Montenegro]] en in die noorde en suidweste aan [[Kroasië]]. In die suide het dit 'n smal kuslyn aan die [[Adriatiese See]] in die [[Middellandse See]], wat sowat 20&nbsp;km lank is en die dorp [[Neum]] omring. [[Lêer:Satellite image of Bosnia and Herzegovina in December 2002.jpg|duimnael|links|220px|[[Nasa]]-Satellietbeeld van Bosnië en Herzegowina in Desember 2002]] [[Lêer:Map Bih entities.png|duimnael|links|220px|Kaart van Bosnië en Herzegowina]] [[Lêer:Bosnia and Herzegovina topographic map.svg|duimnael|links|220px|Topografiese kaart van Bosnië en Herzegowina]] Die streek Bosnië, die binnelandse streek van die land, het 'n gematigde kontinentale [[klimaat]] met warm somers en koue winters met sneeu. In die sentrale en oostelike streke is die land bergagtig, in die noordooste taamlik heuwelagtig en in die noordooste hoofsaaklik plat. Herzegowina, wat die kleiner, suidelike streek van die land is, het 'n Mediterreense klimaat en is hoofsaaklik bergagtig. [[Sarajevo]] is die hoofstad en die land se grootste stad, gevolg deur [[Banja Luka]], Tuzla en Zenica. Die gebied wat nou Bosnië en Herzegowina is, word al sedert die laat [[Paleolitikum]] bewoon, maar daar is bewyse dat permanente nedersettings in die [[Neolitikum]] hier gevestig is. Sedert die aankoms van die eerste [[Indo-Europese tale|Indo-Europeërs]] is die gebied bewoon deur verskeie [[Illiriërs|Illiriese]] en [[Kelte|Keltiese]] beskawings. Die voorouers van die [[Suid-Slawiese tale|Suid-Slawiese volke]] wat vandag daar woon, het van die 6de tot 9de eeu gearriveer. In die 12de eeu is die Banaat Bosnië gestig. Teen die 14de eeu het dit ontwikkel tot die Koninkryk Bosnië. In die middel 15de eeu is dit deur die [[Ottomaanse Ryk]] geannekseer, en dit het tot die laat 19de eeu deel van dié ryk gebly. Die Ottomane het [[Islam]] na die streek gebring en baie aan die land se kultuur en sosiale opset verander. Vandag handhaaf die land 'n hoë [[geletterdheid]], hoë lewensverwagting en hoë [[onderwys]]vlakke en is een van die lande wat die meeste besoek word in die streek. Bosnië en Herzegowina is op streeksvlak sowel as internasionaal bekend vir sy natuurlike skoonheid en kulturele erfenis, oorgeërf van ses historiese beskawings. Die land is beroemd vir sy [[kookkuns]], wintersport, eklektiese en unieke [[musiek]], [[argitektuur]] en sy feeste, waarvan sommige die grootste en mees prominente van hul soort in suidoostelike Europa is. Die land is die tuiste van drie etniese groepe, of amptelik, samestellende mense, 'n term wat uniek aan Bosnië en Herzegowina is. [[Bosniake]] is die grootste groep van die drie, met [[Serwiërs]] tweede en derde [[Kroate]]. Ongeag sy etnisiteit word enige burger van Bosnië en Herzegowina steeds as 'n Bosniër geïdentifiseer. Van die belangrikste [[godsdiens]]te is [[Soenni]]-[[Islam]], [[Serwies-Ortodokse Kerk]] en [[Rooms-Katolieke Kerk]]. Saam met [[Albanië]] en [[Kosovo]] is Bosnië en Herzegowina een van min Europese lande waar Moslems 'n bevolkingsmeerderheid vorm. == Geografie == Bosnië-Herzegowina lê in die weste van die [[Balkan]]skiereiland en bestaan hoofsaaklik uit berge en valleie. Oos lê [[Serwië]], suidoos [[Montenegro]] en wes en noord is [[Kroasië]]. Dit is so te sê [[Landingeslote land|landgebonde]], behalwe ’n gangetjie by [[Neum]] wat dit met die [[Adriatiese See]] verbind.<ref name="HAT Taal-en-feitegids">HAT Taal-en-feitegids, Pearson, Desember 2013, {{ISBN|978-1-77578-243-8}}</ref> == Geskiedenis == Sarajevo, die destydse hoofstad van die deelrepubliek Sosialistiese Republiek Bosnië en Herzegowina, het in 1984 die [[Olimpiese Winterspele 1984|XIVde Olimpiese Winterspele]] aangebied. Die land was van 1918 tot 1991 deel van [[Joego-Slawië]]. In 1992 verklaar hy hom onafhanklik, maar word deur die Serwiese leër onder generaal Ratko Mladić binnegeval in ’n poging om die gebied van [[Kroate]] en [[Moslem]]s te suiwer. ’n Bloedige [[volksmoord]], sistematiese verkragting en die uitgerekte beleg van [[Sarajevo]] volg. In 1995 word vrede uiteindelik in Dayton, [[Ohio]], gesluit. Twee substate word geskep, ’n Bosnies-Serwiese republiek en ’n Moslem-Kroatiese federasie, onder 'n nasionale president verenig.<ref name="HAT Taal-en-feitegids" /> == Sport == [[Sokker]] is die gewildste sport in die hedendagse Bosnië en Herzegowina. Gedurende die 2000’s het die land se [[Bosniese nasionale sokkerspan|nasionale sokkerspan]] sy prestasies verbeter en twee keer vir die [[Wêreldbeker]] gekwalifiseer.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/live/c208ge6p142t|title=Italy miss World Cup: Bosnia-Herzegovina shootout defeat means Azzurri fail to reach tournament for third time in a row|website=BBC Sport|language=en|access-date=2026-04-01}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Bronnelys == ; Algemeen * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Bosnia-and-Herzegovina|title=Bosnia and Herzegovina|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=27 Januarie 2023}} * {{en}} {{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bosnia-and-herzegovina/|title=Bosnia and Herzegovina|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=27 Januarie 2023}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Bosnia and Herzegovina}} * {{en}} {{Wikivoyage|Bosnia_and_Herzegovina|Bosnië en Herzegowina}} {{Lande van Europa}} {{SEVA}} {{Normdata}} [[Kategorie:Bosnië en Herzegowina| ]] sgd8pgegmrzv2ruimxiiuukc8ccf3yn 0 37210 2967075 2851826 2026-09-13T16:34:09Z Aliwal2012 39067 /* Sport */ Kimi Antonelli 2967075 wikitext text/x-wiki {| align="right" cellpadding="2" cellspacing="0" style="border:1px solid #88a; background:#CEDAF2; padding:5px; font-size: 85%; margin: 0 0 0.5em 1em; border-collapse:collapse;" ! align="center" colspan="2" style="color: #000000; background: #f7f8ff; padding: 4px; font-size:170%;" | <span style="font-size:16pt">'''Bologna'''<br />'''Bulåggna'''</span><br /> [[Lêer:Bologna montage HD.jpg|280px]] |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;border-bottom:1px solid #999" | '''Kaart''' |style="border-left:1px solid #999"| '''Wapen''' |- style="background:white" |rowspan=6| [[Lêer:Bologna-pos.png|180px|senter]] |- style="background: white" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:Bologna-Stemma.svg|75px|senter]] |- style="background: #f7f8ff;border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999;border-top:1px solid #999"| '''Vlag''' |- style="background: white; border-top:1px solid #999;" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:Flag of Bologna.svg|90px|senter|raam]] |- style="background: #f7f8ff; border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Land''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | {{vlagland|Italië}} |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Gebied''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[Lêer:Flag of Emilia-Romagna (de facto).svg|20px|raam]] [[Emilia-Romagna]] |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Koördinate''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | {{Koördinate|44|29|N|11|20|O}} |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Stigting''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[534 v.C.]] |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Oppervlakte:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 140,86 [[vierkante kilometer|vk km]] |- | &nbsp;'''Hoogte bo seevlak''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 54&nbsp;m |- style="border-top:1px solid #999;" |- style="border-top:1px solid #999;" |- |&nbsp;'''Bevolking:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal (2020) | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 394&nbsp;843 |- | &nbsp;- Bevolkingsdigtheid | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 2&nbsp;800/vk km |- |&nbsp;'''Tydsone''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[UTC]] +1 (MET) |- style="border-top:1px solid #999;" | &nbsp;- [[Somertyd]] | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[UTC]] +2 (MEST) |- style="border-top:1px solid #999;" |- |&nbsp;'''Burgemeester''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Matteo Lepore (PD) |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Amptelike webwerf''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [http://www.comune.bologna.it/ ''comune.bologna.it''] |- style="border-top:1px solid #999;" |} '''Bologna''' is die [[hoofstad]] van die administratiewe streek [[Emilia-Romagna]] in die noorde van [[Italië]]. Bologna, wat in administratiewe opsig 'n Metropolitaanse stad vorm, is teen die suidelike rand van die [[Povlakte]] aan die voet van die [[Apennyne]] en tussen die Reno- en die Savena-rivier geleë.<ref name="HAT Taal-en-feitegids">HAT Taal-en-feitegids, Pearson, Desember 2013, {{ISBN|978-1-77578-243-8}}</ref> Die munisipale gebied het sowat 394&nbsp;843 inwoners (soos op 31 Augustus 2020). In 2021 is Bologna se portieke deur [[Unesco]] as [[wêrelderfenisgebied]] gelys. [[Lêer:Medieval Bologna.jpg|duimnael|links|Bologna in die 11de eeu – 'n Middeleeuse Manhattan met sowat 180 familietorings]] [[Lêer:Conca di Battiferro.jpg|duimnael|links|16de eeuse tegniese ontwerp vir die ''Canale Navile'' se Battiferro-sluis<br /><small>''Biblioteca comunale, Bologna''</small>]] [[Lêer:Canale delle Moline - Bologna.jpg|duimnael|links|''Canale delle Moline'']] Bologna is een van die mees ontwikkelde stede in Italië en word ook dikwels as een van die stede met die hoogste lewenskwaliteit in Italië gelys. In 2006 was dit die stad met die vyfde hoogste lewenskwaliteit en in 2007 twaalfde (uit 103 Italiaanse stede).<ref>{{it}} [http://www.ilsole24ore.com/includes2007/speciali/qualita-della-vita/scheda_finale.shtml Qualità della vita – Il Sole 24 ORE]</ref> Bologna het hierdie status te danke aan sy sterk nywerheidstradisie en ligging: by die kruising van die land se belangrikste hoofweë en spoorweë, asook sy wye reeks hoogs ontwikkelde maatskaplike dienste. Dit is ook die tuiste van die oudste [[universiteit]] van die Westerse wêreld, die "Alma Mater Studiorum", wat in 1088 gestig is. Naas sy universiteit word Bologna in Italië ook verbind met die rooi baksteenargitektuur van sy torings, booggange en paleise in die historiese middestad (''Centro storico'') en die tradisionele sterk steun vir linksgesinde partye en sy gesofistikeerde kookkuns – vandaar sy byname ''la Dotta'' ("die Geleerde"), ''la Rossa'' ("die Rooie") en ''la Grassa'' ("die Vette"). == Kulinêre gebruike == Die kulinêre landskap van Bologna en Emilia-Romagna se mees befaamde bakens sluit naas ragù ''prosciutto crudo'' (Parma-ham), parmesaankaas, pienk mortadella, eierpasta (soos [[tortellini]]) en balsamico-asyn in. Vir kaloriebewuste besoekers word egter ook ligte variante van Bologna se tradisionele disse berei. Bolognese-sous word nie hierby gereken nie – Spaghetti Bolognese word dus nie op plaaslike spyskaarte gelys nie. In Bologna word in plaas daarvan [[tagliatelle]] (die klassieke pastasoort van Emilia-Romagna) met ''ragù alla bolognese'' bedien. Vir argitektuurliefhebbers is Bologna 'n volmaakte voorbeeld van Romeinse en Middeleeuse stadsbeplanning, met 'n stervormige straatrooster en lang reguit strate en paaie. Die stad is langs die Via Emilia geleë, een van die vernaamste antieke Romeinse paaie wat Rimini met Piacenza verbind het. Die stad het al vroeg voordeel uit sy ligging getrek, temidde van vrugbare vlaktes en wingerde. Die welvaart binne sy stadsmuur het gepaard gegaan met 'n liberale gees en atmosfeer waarin vrydenkers en entrepreneurs kon floreer. Die hoë torings van invloedryke families, wat in die Middeleeue verrys het, getuig van hierdie periode in die stadsgeskiedenis. Hulle het as wonings, wagtorings en statussimbole vir magtige dinastieë gedien voordat Bologna in 1506 deel van die Pouslike State geword het. Vandag is Bologna een van Italië se mees vooruitstrewende stede met 'n sterk ekonomiese basis en 'n groot studentebevolking wat bydra tot sy lewendige atmosfeer en kulturele lewe. In 1999 het die ministers van onderwys uit 29 Europese lande in Bologna vergader om 'n polities-programmatiese verklaring ten opsigte van die standardisering van Europese akademiese studies en grade en die Europeeswye mobiliteit van studente te teken. Hierdie transnasionale hervorming van tersiêre onderwysstelsels word na as die Bologna-proses verwys. == Besienswaardighede == * San Petroniobasiliek (kerk) * Santo Stefanokerk * Torre Asinelli ('n toring van 97 meter) == Industriële erfenis == Vanaf die 12de eeu het Bologna 'n kunsmatige stelsel van waterlope ontwikkel, bestaande uit kanale, sluise en ondergrondse pyplyne wat as energiebron vir nywerhede gedien het. So het die stad tot 'n belangrike industriële sentrum ontwikkel – met 'n verskeidenheid verwerkingsnywerhede wat van syvervaardiging tot meganiese ingenieurswese gestrek het. Sommige historiese nywerheidsgeboue het bewaar gebly en is omskep in muse en uitstalruimtes. == Sport == [[Lêer:Stadio Dall'Ara 01-02-2020.jpg|duimnael|Die Stadio Renato Dall'Ara met 38&nbsp;000 sitplekke word vir beide sokker en rugby ingespan]] [[Sokker]] het 'n lang tradisie in Bologna. Die stad se vernaamste sokkerklub, [[Bologna FC 1909]], het sewe Italiaanse kampioenskappe gewen (die mees onlangse in 1963–64), wat dit een van die suksesvolste in die [[Serie A]] se geskiedenis maak. Die klub speel sy tuiswedstryde op die Stadio Renato Dall'Ara met 'n kapasiteit van 38&nbsp;000, wat ook beide die [[Italiaanse nasionale rugbyspan]] en sokkerspan gehuisves het, maar ook [[San Marino]] se nasionale sokkerspan. Daarbenewens is dit tydens die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1934]] sowel as in [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1990|1990]] vir wedstryde ingespan. [[Rugby]] is ook gewild in Bologna: Rugby Bologna 1928 is een van die oudste Italiaanse rugbyklubs en ook die eerste wat by die [[Italiaanse Rugbyfederasie]] aangesluit het.<ref>{{it}} {{cite web |url=http://www.air.it/modules.php?name=News&file=article&sid=18003 |title=Rugby Bologna 1928 : quale futuro? |publisher=Associazione Italiana Rugbysti |author=Gianni Zanasi |date=6 Maart 2009 |accessdate=5 November 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141105161150/http://www.air.it/modules.php?name=News&file=print&sid=18003 |archive-date=5 November 2014}}</ref> Naby die dorp Imola is die [[Enzo en Dino Ferrari-renbaan]] geleë wat al tydens die [[San Marino Grand Prix]] in [[Formule Een]] ingespan is. [[Kimi Antonelli]], die jong F1-renjaerster van Mercedes, het in Bologna grootgeword. == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronne == * {{de}} Carl Wilhelm Macke (red.): ''Bologna und Emilia Romagna. Eine literarische Einladung''. Berlin: Verlag Klaus Wagenbach / SALTO 2019 == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie}} * {{en}} {{Wikivoyage}} * {{it}} [https://www.comune.bologna.it/ Amptelike webwerf] * {{en}} {{fr}} [https://whc.unesco.org/en/list/1650 Amptelike Unesco-bladsy] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Bologna-Italy|title=Bologna|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=29 Julie 2021}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nedersettings in Italië]] [[Kategorie:Wêrelderfenisgebiede in Italië]] 5kygqm8iul9mxva234e823hssjeegou 2967087 2967075 2026-09-13T17:30:35Z SpesBona 2720 /* Sport */ Opruim 2967087 wikitext text/x-wiki {| align="right" cellpadding="2" cellspacing="0" style="border:1px solid #88a; background:#CEDAF2; padding:5px; font-size: 85%; margin: 0 0 0.5em 1em; border-collapse:collapse;" ! align="center" colspan="2" style="color: #000000; background: #f7f8ff; padding: 4px; font-size:170%;" | <span style="font-size:16pt">'''Bologna'''<br />'''Bulåggna'''</span><br /> [[Lêer:Bologna montage HD.jpg|280px]] |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;border-bottom:1px solid #999" | '''Kaart''' |style="border-left:1px solid #999"| '''Wapen''' |- style="background:white" |rowspan=6| [[Lêer:Bologna-pos.png|180px|senter]] |- style="background: white" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:Bologna-Stemma.svg|75px|senter]] |- style="background: #f7f8ff;border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999;border-top:1px solid #999"| '''Vlag''' |- style="background: white; border-top:1px solid #999;" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:Flag of Bologna.svg|90px|senter|raam]] |- style="background: #f7f8ff; border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Land''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | {{vlagland|Italië}} |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Gebied''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[Lêer:Flag of Emilia-Romagna (de facto).svg|20px|raam]] [[Emilia-Romagna]] |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Koördinate''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | {{Koördinate|44|29|N|11|20|O}} |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Stigting''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[534 v.C.]] |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Oppervlakte:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 140,86 [[vierkante kilometer|vk km]] |- | &nbsp;'''Hoogte bo seevlak''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 54&nbsp;m |- style="border-top:1px solid #999;" |- style="border-top:1px solid #999;" |- |&nbsp;'''Bevolking:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal (2020) | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 394&nbsp;843 |- | &nbsp;- Bevolkingsdigtheid | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 2&nbsp;800/vk km |- |&nbsp;'''Tydsone''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[UTC]] +1 (MET) |- style="border-top:1px solid #999;" | &nbsp;- [[Somertyd]] | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[UTC]] +2 (MEST) |- style="border-top:1px solid #999;" |- |&nbsp;'''Burgemeester''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Matteo Lepore (PD) |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Amptelike webwerf''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [http://www.comune.bologna.it/ ''comune.bologna.it''] |- style="border-top:1px solid #999;" |} '''Bologna''' is die [[hoofstad]] van die administratiewe streek [[Emilia-Romagna]] in die noorde van [[Italië]]. Bologna, wat in administratiewe opsig 'n Metropolitaanse stad vorm, is teen die suidelike rand van die [[Povlakte]] aan die voet van die [[Apennyne]] en tussen die Reno- en die Savena-rivier geleë.<ref name="HAT Taal-en-feitegids">HAT Taal-en-feitegids, Pearson, Desember 2013, {{ISBN|978-1-77578-243-8}}</ref> Die munisipale gebied het sowat 394&nbsp;843 inwoners (soos op 31 Augustus 2020). In 2021 is Bologna se portieke deur [[Unesco]] as [[wêrelderfenisgebied]] gelys. [[Lêer:Medieval Bologna.jpg|duimnael|links|Bologna in die 11de eeu – 'n Middeleeuse Manhattan met sowat 180 familietorings]] [[Lêer:Conca di Battiferro.jpg|duimnael|links|16de eeuse tegniese ontwerp vir die ''Canale Navile'' se Battiferro-sluis<br /><small>''Biblioteca comunale, Bologna''</small>]] [[Lêer:Canale delle Moline - Bologna.jpg|duimnael|links|''Canale delle Moline'']] Bologna is een van die mees ontwikkelde stede in Italië en word ook dikwels as een van die stede met die hoogste lewenskwaliteit in Italië gelys. In 2006 was dit die stad met die vyfde hoogste lewenskwaliteit en in 2007 twaalfde (uit 103 Italiaanse stede).<ref>{{it}} [http://www.ilsole24ore.com/includes2007/speciali/qualita-della-vita/scheda_finale.shtml Qualità della vita – Il Sole 24 ORE]</ref> Bologna het hierdie status te danke aan sy sterk nywerheidstradisie en ligging: by die kruising van die land se belangrikste hoofweë en spoorweë, asook sy wye reeks hoogs ontwikkelde maatskaplike dienste. Dit is ook die tuiste van die oudste [[universiteit]] van die Westerse wêreld, die "Alma Mater Studiorum", wat in 1088 gestig is. Naas sy universiteit word Bologna in Italië ook verbind met die rooi baksteenargitektuur van sy torings, booggange en paleise in die historiese middestad (''Centro storico'') en die tradisionele sterk steun vir linksgesinde partye en sy gesofistikeerde kookkuns – vandaar sy byname ''la Dotta'' ("die Geleerde"), ''la Rossa'' ("die Rooie") en ''la Grassa'' ("die Vette"). == Kulinêre gebruike == Die kulinêre landskap van Bologna en Emilia-Romagna se mees befaamde bakens sluit naas ragù ''prosciutto crudo'' (Parma-ham), parmesaankaas, pienk mortadella, eierpasta (soos [[tortellini]]) en balsamico-asyn in. Vir kaloriebewuste besoekers word egter ook ligte variante van Bologna se tradisionele disse berei. Bolognese-sous word nie hierby gereken nie – Spaghetti Bolognese word dus nie op plaaslike spyskaarte gelys nie. In Bologna word in plaas daarvan [[tagliatelle]] (die klassieke pastasoort van Emilia-Romagna) met ''ragù alla bolognese'' bedien. Vir argitektuurliefhebbers is Bologna 'n volmaakte voorbeeld van Romeinse en Middeleeuse stadsbeplanning, met 'n stervormige straatrooster en lang reguit strate en paaie. Die stad is langs die Via Emilia geleë, een van die vernaamste antieke Romeinse paaie wat Rimini met Piacenza verbind het. Die stad het al vroeg voordeel uit sy ligging getrek, temidde van vrugbare vlaktes en wingerde. Die welvaart binne sy stadsmuur het gepaard gegaan met 'n liberale gees en atmosfeer waarin vrydenkers en entrepreneurs kon floreer. Die hoë torings van invloedryke families, wat in die Middeleeue verrys het, getuig van hierdie periode in die stadsgeskiedenis. Hulle het as wonings, wagtorings en statussimbole vir magtige dinastieë gedien voordat Bologna in 1506 deel van die Pouslike State geword het. Vandag is Bologna een van Italië se mees vooruitstrewende stede met 'n sterk ekonomiese basis en 'n groot studentebevolking wat bydra tot sy lewendige atmosfeer en kulturele lewe. In 1999 het die ministers van onderwys uit 29 Europese lande in Bologna vergader om 'n polities-programmatiese verklaring ten opsigte van die standardisering van Europese akademiese studies en grade en die Europeeswye mobiliteit van studente te teken. Hierdie transnasionale hervorming van tersiêre onderwysstelsels word na as die Bologna-proses verwys. == Besienswaardighede == * San Petroniobasiliek (kerk) * Santo Stefanokerk * Torre Asinelli ('n toring van 97 meter) == Industriële erfenis == Vanaf die 12de eeu het Bologna 'n kunsmatige stelsel van waterlope ontwikkel, bestaande uit kanale, sluise en ondergrondse pyplyne wat as energiebron vir nywerhede gedien het. So het die stad tot 'n belangrike industriële sentrum ontwikkel – met 'n verskeidenheid verwerkingsnywerhede wat van syvervaardiging tot meganiese ingenieurswese gestrek het. Sommige historiese nywerheidsgeboue het bewaar gebly en is omskep in muse en uitstalruimtes. == Sport == [[Lêer:Stadio Dall'Ara 01-02-2020.jpg|duimnael|Die Stadio Renato Dall'Ara met 38&nbsp;000 sitplekke word vir beide sokker en rugby gebruik]] [[Sokker]] het 'n lang tradisie in Bologna. Die stad se vernaamste sokkerklub, [[Bologna FC 1909]], het sewe Italiaanse kampioenskappe gewen (die mees onlangse in 1963–64), wat dit een van die suksesvolste in die [[Serie A]] se geskiedenis maak. Die klub speel sy tuiswedstryde op die Stadio Renato Dall'Ara met 'n kapasiteit van 38&nbsp;000, wat ook beide Italië se nasionale [[Italiaanse nasionale rugbyspan|rugbyspan]] en [[Italiaanse nasionale sokkerspan|sokkerspan]] gehuisves het, maar ook [[San Marino]] se nasionale sokkerspan. Daarbenewens is dit tydens die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1934]] sowel as in [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1990|1990]] vir wedstryde gebruik. [[Rugby]] is ook gewild in Bologna: Rugby Bologna 1928 is een van die oudste Italiaanse rugbyklubs en ook die eerste wat by die [[Italiaanse Rugbyfederasie]] aangesluit het.<ref>{{it}} {{cite web |url=http://www.air.it/modules.php?name=News&file=article&sid=18003 |title=Rugby Bologna 1928 : quale futuro? |publisher=Associazione Italiana Rugbysti |author=Gianni Zanasi |date=6 Maart 2009 |accessdate=5 November 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141105161150/http://www.air.it/modules.php?name=News&file=print&sid=18003 |archive-date=5 November 2014 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Naby die dorp Imola is die [[Enzo en Dino Ferrari-renbaan]] geleë wat al tydens die [[San Marino Grand Prix]] in [[Formule Een]] gebruik is. [[Kimi Antonelli]], die jong F1-renjaerster van Mercedes, het in Bologna grootgeword. == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronne == * {{de}} Carl Wilhelm Macke (red.): ''Bologna und Emilia Romagna. Eine literarische Einladung''. Berlin: Verlag Klaus Wagenbach / SALTO 2019 == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie}} * {{en}} {{Wikivoyage}} * {{it}} [https://www.comune.bologna.it/ Amptelike webwerf] * {{en}} {{fr}} [https://whc.unesco.org/en/list/1650 Amptelike Unesco-bladsy] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Bologna-Italy|title=Bologna|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=29 Julie 2021}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nedersettings in Italië]] [[Kategorie:Wêrelderfenisgebiede in Italië]] cz378y2cvi1nvj4dnvuigac6g2peb8s 0 40457 2967036 2776622 2026-09-13T12:55:47Z Sobaka 328 /* Paardekraal en oorgawe */ skakel 2967036 wikitext text/x-wiki [[Beeld:Boer-war-volunteers_from_Finland&Scandinavia.jpg|duimnael|450px|regs|Die Skandinawiese Korps, foto waarskynlik op 16 Oktober 1899 geneem. Christer Uggla is in die eerste ry heel links. Ander lede wat geïdentifiseer kan word is staande, in die middel sonder bandeliers, van links na regs: (2Lt en KM) Adolf Claudelin, 2iC company Lt Erik Stålberg (swart snor), Veldkornet Johannes Flygare (bril en baard), Lt en KM Carl David Appelgren (snor) en 2Lt William Baerentsen (Deen, snor)]] Die '''Skandinawiese Korps''' ([[Sweeds]]: '''''Skandinaviska kåren''''') was 'n militêre eenheid wat deur [[Christer Uggla]] gestig is, en hul by Boeremagte aangesluit het toe die [[Tweede Vryheidsoorlog]] in [[1899]] tussen die Boererepublieke en die [[Verenigde Koninkryk]] uitgebreek het. Die eenheid het uit ongeveer 100 [[Swede|Sweedse]], [[Finland|Finse]], [[Denemarke|Deense]] en [[Noorweë|Noorweegse]] vrywilligers bestaan. Die eenheid het aan die beleg van [[Mafeking]] en die [[Slag van Magersfontein]] van 10 tot 11 Desember 1899 deelgeneem waar dit swaar verliese gelei het. Die soldate wat gesneuwel het is op die slagveld begrawe. Die eenheid is weer versterk en geherorganiseer. Die oorblywende lede is egter op [[27 Februarie]] [[1900]] krygsgevangene geneem met [[Piet Cronje|Generaal Cronjé]] se oorgawe by [[Slag van Paardeberg|Paardeberg]]. Later is 'n [[Skandinawiese monument]] opgerig op die plek waar die Skandinawiese soldate gesterf het. == Nordiese immigrasie na Suid-Afrika == Nordiese immigrante was reeds aan die begin in die [[17de eeu]] deel van Europese vestiging in Suid-Afrika. Die immigrante wat as werknemers van die [[VOC]] aangekom het, is meestal in die Afrikanerbevolking opgeneem. Vanaf 1850 het die patroon begin verander met die vestiging van Finse, Noorse en Sweedse sendeling genootskappe in Suid-Afrika asook die vestiging van Noorweegse en Sweedse gemeenskaplike nedersettings. <ref name=Oden>Regional cooperation in Southern Africa, deur Bertil Odén, Haroub Othman, Nordiska Afrikainstitutet, pp 20-21</ref><ref>[http://records-at-eggsa.org/newsletters/north_west/famnea2008-Feb.pdf The Swedish Emigration to Potchefstroom] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081120202039/http://records-at-eggsa.org/newsletters/north_west/famnea2008-Feb.pdf |date=20 November 2008 }}, FAMNEA, nuusbrief van die Genealogie Genootskap van SA - Noordwes, Februarie 2008, Jaargang 5, Uitgawe 1</ref> Immigrasie van individue uit die arm Nordiese lande het vinnig toegeneem nadat [[diamant]]e in [[Kimberley]] in [[1867]] en [[goud]] in [[1886]] in die [[Witwatersrand]] ontdek is. Duisende Nordiese avonturiers, matrose, spoorwegwerkers, vakmanne en ingenieurs is deur die ekonomiese geleenthede gelok. Immigrasie uit die Nordiese lande het 'n hoogtepunt bereik tussen 1890 en 1910. Teen die einde van die tydperk was daar tussen 4 000 en 5 000 immigrante wat in die Nordiese lande gebore is in Suid-Afrika; rofweg ewe veel uit Swede, Noorweë en Denemarke met 'n kleiner aantal, meestal Sweedssprekende, Finne. Die immigrante het hulle ook ongeveer gelykop in die [[Kaapkolonie]], [[Natal]] en [[Zuid-Afrikaansche Republiek|Transvaal]] gevestig. <ref name=Oden/> == Stigting == Na die uitbreek van die oorlog is 'n vergadering op 12 Oktober 1899 in [[Pretoria]] gehou waar die Skandinawiese korps gestig is vir vrywilligers uit [[Skandinawië]] en Finland om magte in die Transvaal te ondersteun. Die stigter was kaptein Axel Christer Helmfrid Uggla, hoofingenieur van die [[Nederlands-Suid-Afrikaanse Spoorwegmaatskappy|Nederlandsch-Zuid-Afrikaansche Spoorweg Maatschappij]].<ref>C. De Jong, ''[http://samilitaryhistory.org/vol045cj.html Die verslag van suster Elin Lindblom oor die Skandinawiese ambulans in die Tweede Anglo-Boere-oorlog]'', [http://samilitaryhistory.org/ Military History Journal], Vol 4 No 5 </ref> Die diens van die eenheid is aan die [[Zuid-Afrikaansche Republiek|ZAR]]-regering aangebied wat dit aanvaar het. Model 1888 Mausergewere en 90 perde is deur die ZAR-regering verskaf en gepaste klere en uniforms is deur die komitee aangekoop. Op die eerste dag het 68 Skandinawiërs aangesluit waarvan drie vir mediese diens. Drie ossewaens is vir logistieke doeleindes aangeskaf. Johannes Flygare, 'n landmeter wat in Zoeloeland aan Lutherse sendelinge uit Swede gebore is en Afrikaans en swart tale kon praat, is as [[Veldkornet]] aangestel. Erik Stålberg wat tevore 'n adjudant-offisier in die Koninklike Sweedse leër was, was die enigste opgeleide offisier en is as luitenant aangestel en die Deen William Baerentzen as tweede luitenant.<ref name=angloboerwar/> In 1899 het die eenheid uit 9 offisiere en onderoffisiere bestaan en 104 gewone rekrute waarvan 45 Swede, 24 Dene, 18 Finne, 13 Noorweërs en 13 ander nasionaliteite was.<ref name=angloboerwar>[http://www.angloboerwar.com/ The Anglo Boer War website], [http://www.angloboerwar.com/forces/scandinavian_corps.html Scandinavian Volunteers]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, deur Stellan Bojerud, Besoek op 9 Augustus 2009</ref> Ander nasionaliteite wat in die vrykorps verteenwoordig is was sewe Duitsers, waaronder die Jood Gustav Lindenberg uit Klerksdorp, drie Nederlanders, twee Russe en een Engelsman.<ref>Volgens ander bronne was daar slegs een Rus en ook 'n Italianer - sien: Regional cooperation in Southern Africa, deur Bertil Odén, Haroub Othman, Nordiska Afrikainstitutet, pp 39</ref> Die eenheid se hooftaak sou [[sabotasie]]-operasies wees maar hulle het ook deelgeneem aan die [[Beleg van Mafikeng]] en die Veldslae van Magersfontein en Paardeberg. Luitenant Ståhlberg het slegs ongeveer 'n week gehad om basiese militêre opleiding aan die eenheid wat min vorige militêre, wapen- of ruitervaardighede gehad het, te verskaf.<ref name=angloboerwar/> Op 16 Oktober 1899 het ongeveer 50 manne van die korps voor President [[Paul Kruger]] geparadeer voor hulle na die front vertrek het. Kruger het die eenheid toegespreek en al die vrywilligers se hande geskud.<ref name=angloboerwar/> == Beleg van Mafikeng == Die eenheid wat teen die tyd ongeveer 100 man en 130 perde getel het is per spoor van Pretoria na [[Klerksdorp]] vervoer waar verdere opleiding ondergaan is. 'n Polisie-offisier het luitenant Stålberg hier met perdryopleiding bygestaan. Die troepe het van Kleksdorp af verder te perd gereis. In Polfontein moes die eenheid help met die beskerming van die [[Long Tom]] belegkanon wat na Mafeking op pad was. Op 21 Oktober 1899 is twee vrywilligers, die Sweed Carl Hultin en Noorweër Einar Olsen gewond. Olsen het later by Magersfontein omgekom.<ref name=angloboerwar/> Op 23 Oktober 1899 het die eenheid aangesluit by die magte van genl. [[Piet Cronje]] by Rietvlei naby Mafeking. Op 25 Oktober het die eenheid deelgeneem aan 'n onsuksesvolle aanval op Mafeking deur ongeveer 1&nbsp;200 Boere onder Kommandant Vallmarens. Twee vrywilligers is gewond naamlik 'n Deen genaamd Klaussen en 'n Fin Jacob Johansson wat later krygsgevange geneem is en in 1900 in [[Sint Helena]] gesterf het.<ref name=angloboerwar/> In die nag van 3 November 1899 het Veldkornet Flygare en 20 van die bes opgeleide Skandinawiërs saam met 80 Boere die Britse stellings binnegedring en hulle ingegrawe. Die posisie is gehou tot 5 November toe 'n deel van die Britse verdedigingslinie aangeval en ingeneem is waardeur die Britse artillerie op "Kanonkoppie" afgesny is.<ref name=angloboerwar/> Die posisie moes egter verlaat word, en die eenheid het deelgeneem aan verkennings- en demolisie-aksies.<ref name=angloboerwar/> == Magersfontein == [[Beeld:Skandinawiese_monument_magersfontein.JPG|regs|duimnael|450px|Hierdie Nordiese Kruise staan by die grafte van gesneuwelde Skandinawiese krygers. Die inskripsie lees:''Hulle kon nie retireer, hulle kon slegs sneuwel. Ter nagedagtenis aan die Skandinawiërs wat hier gesterf het.'' Ook is 'n [[Skandinawiese monument]] opgerig ter nagedagtenis aan die lede van die Skandinawiese vrywilligerskorps wat te Magersfontein gesneuwel het.]] Op 20 November 1899 het die Skandinawiese Korps saam met die res van Generaal Cronje se mag begin beweeg om te verhoed dat die Britte onder Lord Methuen die beleg van [[Kimberley]] kon oplê. In Klerksdorp het nog 15 vrywilligers wat deur Uggla gewerf is by die eenheid aangesluit wat per trein na en van daar te perd na Jacobsdal vertrek het. Die eenheid is beveel om by [[Koos de la Rey|genl. De la Rey]] by Scholtznek aan te sluit om die twee Krupp veldkanonne te verdedig. In Scholtznek is verdere opleiding gedoen en het sabotasiespanne die spoorweglyn na Kimberly opgeblaas. Generaal Cronje het die eenheid na aanleiding hiervan 'n donkiewa vol [[plofstof]] en loopgraafgereedskap toegeken. 'n Demolisiespan bestaande uit tien vrywilliggers onder leiding van twee Finse deskundiges het die spoorweg op twee plekke omtrent 20 km suid van die Modderrivier vernietig. Nadat verkenning op 6 Desember aangetoon het dat Britse magte aan die nader kom was het De la Rey genl. Cronje oortuig om 'n verdedigingslinie by Magersfontein in te neem op 8 Desember. Op 10 Desember het Veldkornet Flygare en twee troepe verkenning gedoen en in die nag van 11 Desember het ongeveer die helfte van die eenheid 'n voorpos beman en het die res hulle ingegrawe sowat 1,5 km verder noordoos. Die geveg om die Skandinawiese voorpos het op 11 Desember 1899 omstreeks 03:15 vm begin. Genl. Cronje het omstreeks 02:00 vm kommandant Tolly de Beer beveel om die voorposte te verlaat maar die bevel het nie by die Skandinawiese eenheid uitgekom nie. Die Skandinawiërs het die eerste Britse aanval afgeweer. 'n Tweede aanval wat 'n halfuur geduur het is egter teen ongeveer 06:15 vm gelanseer. Flygare was een van die eerste wat omgekom het. Lt. Stålberg is drie keer gewond maar het daarin geslaag om die troepe te beveel om die voorpos te verlaat voor hy sy bewussyn verloor het. Luitenant Baerentzen is ook twee keer gewond en buite aksie gestel. Altesaam 39 van die Skandinawiese Korps in die voorpos is dood of gevangene geneem en slegs 11 kon daarin slaag om te ontsnap en terug te val tot by die hoofverdedigingslinie. Luitenant-Kwartiermeester Appelgren was nie by die voorpos nie maar is in die hoofverdedigingslinie gewond en het 'n paar dae later beswyk wat Luitenant-Kwartiermeester Claudelin as die laaste oorblywende offisier gelaat het. Hansen-Stoermoen van die Johannesburgse Komitee is deur Uggla gestuur om die eenheid te help. Drie grafte is gegrawe en Claudelin het die begrafnis behartig. == Paardekraal en oorgawe == [[Beeld:Skandmedallion1.jpg|regs|duimnael|250px|Medaljes uitgereik aan lede van die Skandinawiese vrywilligerskorps.]] [[Beeld:Skandmedallion2.jpg|regs|duimnael|250px|Medaljes uitgereik aan lede van die Skandinawiese vrywilligerskorps.]] Die swaar verliese onder die Skandinawiese helde tydens die [[Slag van Magersfontein]] het 'n skokgolf deur die Afrikanergemeenskap gestuur. Daar is besluit om die eenheid te ontbind en die oorblywende manskappe by 'n [[Boerekommando]] in te sluit. Uggla het egter aanhou om vrywilligers te werf en op 20 Januarie 1900 het 20 nuwe vrywilligers by die eenheid aangesluit onder bevel van kapt. [[Jens Friis]], 'n Deen. Die besluit om die eenheid te ontbind is opsy gestel en die eenheid is geherorganiseer. Jens Friis is as veldkornet aan die hoof van die eenheid geplaas en die Swede Helge Fägersköld en Magnus Lang is onderskeidelik as eerste en tweede luitenant aangestel. Nadat die Britte vir 'n tyd lank by Magersfontein gestuit is, het hulle in Februarie 1900 weer begin opruk. In plaas daarvan om die Magersfontein posisies aan te val het hulle egter probeer om dit te omflank. Laat op 15 Februarie het genl Cronje begin om die posisie te ontruim en noord te beweeg. Die Skandinawiese Korps moes te voet marsjeer aangesien hulle perde op 'n plaas was wat deur die Britte ingeneem is. Drie vrywilligers is in die tydperk verloor. Op 16 Februarie 06:00 het die Britse berede eenheid die klomp begin teister en moes hulle die aanvalle 'n paar keer afweer voor hulle Klipdrift 10 km wes van Paardeberg bereik het. In die nag van 17 Februarie het die eenheid verder marsjeer met [[Bloemfontein]] as eindbestemming. Teen dagbreek het hulp kamp opgeslaan by Wolwespruit. Die volgende dag is 'n aanval deur die Britte afgeweer maar die Sweed Elof Blombergson en die Nederlander Jacob Woolf het omgekom. Die Finne, sersant Johan Viklund en vrywilliger Otto Backman, sowel as die Deense vrywilliger Peter Krohn is gevangene geneem deur die Britte. 'n Ernstige terugslag is dat die wa met proviand en wapens deur kanonvuur getref is en uitgebrand het. Op 19 Februarie is die Sweed Oscar Cederström en die Noorweër Adolf Hansen gewond. Beide is 'n week later as krygsgevangenes gevangene geneem. Nadat genl Cronje nog vir 'n week aanhou veg het, het hy op 27 Februarie aan die Britte oorgegee en die oorblywende 47 lede van die Skandinawiese Korps is saam met die Boere krygsgevange geneem. Drie van hulle het daarin geslaag om te ontsnap voor hulle uit [[Simonstad]] verskeep is. Twee het hulself in die sand laat begrawe terwyl hulle in die see geswem het en een het oorboord gespring met 'n reddingsgordel en mes. Al drie het die Boerelinie veilig bereik.<ref name=angloboerwar2>[http://www.angloboerwar.com/ Anglo Boer War website], [http://www.angloboerwar.com/forces/scandinavian_corps.htm Scandinavian Corps] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081006223800/http://www.angloboerwar.com/forces/scandinavian_corps.htm |date= 6 Oktober 2008 }}, Besoek op 9 Augustus 2009</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Tweede Vryheidsoorlog]] kuz3w9ira3hrwdx3bpybceazk3t2z22 3 40870 2967134 2927700 2026-09-13T19:34:52Z SpesBona 2720 /* Tiger Oats-gebou, Moorreesburg */ nuwe afdeling 2967134 wikitext text/x-wiki {{argiefboks|5 | argief1 = [[/Argief1|Argief 1]] | argief2 = [[/Argief2|Argief 2]] | argief3 = [[/Argief2018-19|2018-19]] | argief4 = [[/Argief2020-22|2020-22]] | argief5 = [[/Argief2023-25|2023-25]] }} [[Lêer:Editor_-_bronze_star.jpg|regs|duimnael|240px|[[:en:Wikipedia:Service_awards#Veteran Editor II (or Grand Tutnum)|Veteraanredakteur II]]<br/>(12 jaar, 15 000+)<br /><small>Toegeken deur Aliwal2012</small>]] == Stem asb vir Kandidaatartikels! == Hallo Suidpunt! Sal jy so gaaf wees om vir nominasies te stem by [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad]]? Dit sal meer gewig gee aan die nuwe nominasies. [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:55, 3 Januarie 2024 (UTC) == Nuwe voorstelle vir voorbladartikels == Hallo Suidpunt! Daar is 'n klomp nuwe voorstelle by [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad]]. Sien jy kans om vir die een of ander te stem? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:16, 18 April 2024 (UTC) :Goeienaand Suidpunt, :Daar is weer 'n talle nuwe voorstelle by [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad]]. Ek nooi jou om jou stem uit te bring. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:30, 15 Augustus 2024 (UTC) == [[Kaapse luiperd]] == {{Gebruikervoorblad|Kaapse luiperd}} Baie geluk met dié nuwe en interessante voorbladartikel. Ek geniet elke nuwe voorbladartikel van jou kant af, aangesien hulle maar skaars is. [[Poema]], [[leeu]], [[wolf]], [[jagluiperd]], [[tierluislang]], ek onthou almal! Terloops, stel jy belang in etimologie? Die hele Meimaand het ek spandeer aan stadsname, sien [[Spesiaal:OnlangseVeranderingsMetSkakels/Wikipedia:Voorbladartikel|veranderings aan voorbladartikels]], maar 'n proeflees is deesdae skaars! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:43, 23 Mei 2024 (UTC) == Kontak versoek == Goeie naand mnr. Suidpunt. Stuur asb vir my jou foonnr na gert.coetzee2010@gmail.com. Ek wil iets met jou reël, ek besoek die Wes-Kaap einde Augustus. Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 20:01, 14 Julie 2024 (UTC) == T-hemp == Ek wil vir jou 'n t-hemp stuur via Aliwal2012. Wattter grootte? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:33, 16 Julie 2024 (UTC) :Hallo's! Kom ons maak dit maar 'n L. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 13:48, 16 Julie 2024 (UTC) ::Wikipedia T-hemp aan [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] afgelewer op 1 Sep. Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 19:48, 1 September 2024 (UTC) == Plaaslike radio-onderhoude == Baie geluk met die drié artikels (2 x ''Rapport'', 1 x ''Suidernuus''), plus dan nog 'n onderhoud op RSG! Dit was regtig 'n mooi gedagte met ''Suidernuus'', want ek glo hulle sal hul gehalte steeds ensiklopedies-waardig hou. Dankie vir die wekroep, want ek was laaaaank weg. Maar regtig, ek hoop daar word 'n lysie gehou van elke gesprek wat gevoer word. Want prof. T.J. Haarhoff maak my nou nog mal; dié vent het rond en bont in elke liewe tydskrif en koerant iets geskryf; en soos Lego-blokkies is die goed die wêreld vol verstrooi! [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 13:48, 16 Julie 2024 (UTC) :Die meeste radio-onderhoude word gestoor, iewers op Meta. Hou dit in gedagte. Ons praat nou weekliks ook op [[Radio Overberg]], elke Woensdag om 10:15. Hier maak ek, [[Gebruiker:Sobaka]] en [[Gebruiker:Woordgenoot]] weekliks beurte om te praat. Ek en my vrou het die eerste week van Julie die [[R62 (Suid-Afrika)|Roete 62]] toer gedoen en ondere andere daar in Bredasdorp rondgeloop toe ek die radiostasie en Suidernuus gesien het. Siende dat ek niks gehad het om te verloor nie, het ek my geluk gaan beproef... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 07:58, 30 Julie 2024 (UTC) ::{{ping|Suidpunt}}, die redaktrise van Suidernuus, Mathabo le Roux, wil jou graag ontmoet. Kan jy met haar kontak maak? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:20, 30 Julie 2024 (UTC) :::{{ping|Oesjaar}} Goed, maar hoe gaan hulle weet dis ekke? Jammer dat ek nou 'n onnodige perd opsaal, maar is daar dalk 'n kodewoord of iets? Ek bedoel, enigiemand kan daar net instap. :::As dit moontlik is - laat dit tydens 'n stil dag geskied (sommer by hulle), en laat die ''Suidernuus'' die tyd bepaal; Donderdae is saktyd, en vandag is bietjie te gou. Sover ek weet is Dinsdae die laaste dag wanneer jy artikels kan inlewer (dis hoe ek dit onthou). En dit help ook nie vir die koerant ek kom daar aan met net 'n bek vol tande nie. :::Hulle gaan seker vrae hê waarom die Bredasdorp-artikel, wat destyds deur 'n 21-jarige geskryf is, die afgelope 13 jaar so bly staan het. Weet ek nou al. :::Ek gaan binnekort sommer ook 'n paar webwerwe lys wat ek vir die koerant wil wys, onder andere die Sabinet-, JSTOR-, Oxford- en De Gruyter-biblioteek. Die nuutste, die beste e-boeke wat R2 999 stuk sou kos, of $25 per artikel, kan jy daar gratis en verniet aflaai. Mits jy 'n Wikipedia-lid vir 6 maande is, 500 bydraes gelewer het (elke keer wanneer jy bv. 'n spelfout regmaak), ens. As die lesers besef hulle kan geld spaar, op 'n wettige manier, spits hulle klaar die ore. :::Ek beskou dit as die grootste agterdeur van die mensdom. :::Verder sal hulle seker 'n paar verbeterings of aanbevelings vir die koerant wil aanhoor. Daar is regtig nie veel nie. :::Dankie Oesjaar, ek weet onthale by troues is erger om te reël as 'n ontmoeting. (ha-ha) [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 10:12, 31 Julie 2024 (UTC) :::: Gee vir my 'n epos adres of sel nommer waar ek haar info vir jou kan gee. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:19, 31 Julie 2024 (UTC) :::: Of gaan net soontoe en sê jy is Gebruiker:Suidpunt. Ek het haar ingelig. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:47, 31 Julie 2024 (UTC) :::::Jammer ek het so lank gedraai; ek het darem nou vier bladsytjies vol besprekingspunte. Nou voel ek beter. Ek gaan Maandag soontoe om 'n afspraak te maak. Ek hoop regtig nie dit het enigiemand verontrief nie, of dat iemand die hele Vrydag op my gewag het soos by 'n detensie nie. Ek verkies net om voorbereid daar aan te kom. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 16:18, 2 Augustus 2024 (UTC) :{{ping|Suidpunt}}, enige vordering met Suidernuus? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:55, 5 Augustus 2024 (UTC) ::{{ping|Oesjaar}} O, ja! Hallo. Ja - ons het 'n onderhoud gereël vir volgende Donderdagoggend. Ek sien baie uit daarna. :) [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 18:38, 5 Augustus 2024 (UTC) :::{{ping|Suidpunt}} Die waarheid, die hele waarheid en niks anders as die waarheid nie... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:29, 5 Augustus 2024 (UTC) :::{{ping|Suidpunt}}, en.... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:12, 12 Augustus 2024 (UTC) ::::{{ping|Oesjaar}} Hallo Oesjaar, jammer ek is bietjie uitstedig. Het Latynse take, en ek's besig om die feitlik onbekende banneling Ockie T. de Villiers se boek (1903) deur te lees; blykbaar was Moorreesburg vir 'n uur lank in Boerebesit. Ek kon dit nie in Moorreesburg se twee kerkjaarboekies vind nie. (Moet sê, dis netjiese kaarte wat die man teken van die Bergrivier.) ::::In elk geval, ek het self 'n vraag... Wat is die malste ding waarby ons Wikipedia al betrek is? Ek bedoel nou een of ander modegier of gril wat diegene in Amerika van menslike hulpbronne al bedink het so mooi by hul idee van Afrika sou pas? Ek bedoel nou, wat totaal en al uit voeling is met wat ons hier te lande benodig? Veral vanweë die onbenydenswaardige posisie as Burokraat en Verteenwoordiger waarin Oesjaar verkeer, glo ek die e-posse loop oor van one-laptop-per-child, of iets. Want ek wil een punt benadruk: ons stel net belang in meer bronne en onbelemmerde stroom inligting, sodat ons beter werk kan lewer. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 09:28, 13 Augustus 2024 (UTC) ::::Wat ek bedoel is: watter ding sou ons eintlik uit die werk gehou en meer skade as goed gedoen het? [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 09:30, 13 Augustus 2024 (UTC) :{{ping|Suidpunt}}, was jy toe by Suidernuus? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:59, 13 Augustus 2024 (UTC) ::{{ping|Oesjaar}}, o, ek sien nou waar die verwarring ingetree het: 'nie hierdie Donderdag nie, maar volgende Donderdag.' Datum: 15 Augustus. Sy het my nommer en sal my bel, maar ek gaan in elk geval dus ''hierdie'' Donderdagoggend soontoe. Ek't gedink Donderdae is hulle op hul bedrywigste met die drukwerk, maar saktyd is Woensdae. Maar ja - sterkte met môre se radio... [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 13:21, 13 Augustus 2024 (UTC) :::Dit is môre [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] se beurt om te praat, maar die omroeper het haar stem verloor. Nou wag ons maar... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:41, 13 Augustus 2024 (UTC) ::{{ping|Suidpunt}}, en... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:58, 18 Augustus 2024 (UTC) :::{{ping|Oesjaar}}, en... nee... Dit is uitgestel na die 22ste Augustus; dit is maar die lewe van 'n joernalis. Hulle was wel beïndruk dat ek twee weke later nog onthou het. Ek het my voorgeneem, as hierdie week nie slaag nie, gaan ek self 500 woorde skryf. So kort moontlik. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 20:00, 18 Augustus 2024 (UTC) ::{{ping|Suidpunt}},...en... [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:54, 1 September 2024 (UTC) :::{{ping|Oesjaar}} Die 500 woorde is Sondag (25 Augustus) geskryf, Maandag ingedien (26 Augustus), met dank op Dinsdag (27 Augustus) aanvaar [om die waarheid te sê: "Een van die lekkerste stukke wat ek in 'n lang tyd gelees het"], en vandag het ek, dankie {{ping|Aliwal2012}}!, met my hemp poseer vir 'n foto so om en by 14:00. Dankie Oesjaar vir die konstante opvolg en ''micro-management'' soos ESTJ's so goed in uitblink. Ons sê net nooit genoeg dankie nie. Die tydsberekening was perfek! :::Me. Le Roux het gevra: "Is jy tevrede met die taalgebruik?" met verwysing na "Ek werk '''op''' Wikipedia", toe sê ek - "As ek '''vir''' Wikipedia gewerk het, sou ek betaling gekry het." Toe verstaan almal. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 12:59, 2 September 2024 (UTC) ::{{ping|Suidpunt}}, enige kans dat ons kan sien wat in die koerant geplaas is? Foto geneem? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:21, 4 September 2024 (UTC) :::Gee kans... die koerant moet nog eers gedruk word! Ha-ha! [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 12:49, 4 September 2024 (UTC) :Jou berig gesien! Goed gedoen! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:03, 15 September 2024 (UTC) ::{{ping|Oesjaar}} Dankie dat ek u naam ydelik kon gebruik het. :) [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 19:57, 15 September 2024 (UTC) == As jy jou Frans wil toets == Goeienaand Suidpunt, hoe gaan dit aan jou kant? Ek gebruik Duolingo om Frans aan te leer, maar desondanks was dit 'n bietjie moeilik om [[:fr:Drapeau de la Belgique|Drapeau de la Belgique]] in [[vlag van België]] te vertaal. Dié artikel is nou beter as Duits, Engels en Nederlands saam, maar ek wonder oor my taalgebruik. Veral die ingewikkelde sinne het my verwaar. Hoewel ek gewoond is aan lang sinne met ''Haupt-'' en ''Nebensätzen'' en ''Kommas'', ens, raak dit in Afrikaans ingewikkeld, veral as jy vir 'n beter leesvloei dit wil vermy en kommas liefs wil spaar. Het jy dalk 'n bietjie tyd om na dié artikel te kyk? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:30, 13 September 2024 (UTC) :{{ping|SpesBona}} OK. Ek sal daarna kyk. :Lupellus het by jou aangesluit op Duolingo. Moenie kom kommer wat jy daar sien nie - ek eet nie elke dag dieselfde kos nie, dus leer ek nie elke dag dieselfde taal nie. :Ek kry die gevoel jy maak die lewe op Duolingo vir jouself bitter moeilik. Of hoe gaan jy te werk? :Weet jy as jy soggens tussen 6 vm. tot 12 nm. 'n oefening doen, jy outomaties, as jy op die blou juwele klik, die "Night Owl Chest" kry? Dit beteken jy kry saans dubbel soveel punte. So ook as jy tussen 6 nm. en 12 vm. werk en "Early Bird Chest" op klik, jy outomaties dubbel soveel punte die oggend verdien? En as jy dubbel punte verdien, kan jy vinniger en meer juwele verkry. Met meer juwele kan jy meermale foute maak. Wat Duolingo wil hê: dat jy soggens en saans een oefening moet doen. :Jy kan 5 ure wag vir 'n enkele hartjie om terug te kom, maar 25 uur vir vyf hartjies is verdomp lank... :Wat ek weer doen, as my hartjies uitgeloop het - soos met Russies of Chinees of Hebreeus of enige taal waar ek blapse maak (dit gebeur maklik)... ek gaan na Latyn toe, omdat dit vir my makliker of, lekkerder voel om te doen. Dan klik ek op die leë hart, en doen vyf oefeninge, totdat die hartjies vol is. :As jy vriende maak, soos met my, dan kan ek en jy gereeld aan iets saamwerk. Gewoonlik so Dinsdae. Soos gesamentlik 20 oefeninge klaarmaak binne 4 dae. Met Latyn doen ek dit sommer tjop-tjop. Dan kry albei van ons 100 juwele gratis. OK? :En as jy my 75 keer geluk gewens het hoe oulik ek is met al my prestasies, kry jy ook punte. :Verder, kry maar vir jou 'n boek en skryf alles neer... Mens vergeet wat jy leer. :Waag dit met ander tale ook, want die "snaaksigheid" by die een is 'n bousteen vir 'n ander. En verder is mens nie altyd lus om elke dag Frans te leer nie. :Laat ek verduidelik: :Ek't hierdie week my 9 Latynse werkopdragte voltooi en versend (dit het Vrydag veilig by die kampus aangekom). Eergister die werkwoorde en hooftye opgesom, en dan sedert gisteraand die laaaang monnikewerk van elke vervoeging oorskryf begin. Ek moet sê, dié Latynleer help nogal baie met Russies, as jy die gewoonte daarvan maak om heeltyd na die agtervoegsels te kyk. Maar moenie jou vaskyk teen 'n taal nie - kyk vas wat jy wil '''hê'''! En glo my, daar is nie 'n taal onder die son wat nie iets te bied het nie. :Voorbeeld: Russies het 'n boek Крымская Готия: История и судьба (2015). Alles oor die Krim-Gote en wat van hulle geword het. Dit is belangrik, want ons moet weet waarom hierdie sprekers van Goties verdwyn het. Ek het ook byvoorbeeld nie geweet dit sou later 'n twispuntjie tussen Duitsland en die Sowjetunie geword het nie. Onder andere dat daardie Gote klinkende bewys was dat die Duitse volk bestaansreg in die Krim het - wat uitbreiding ooswaarts regverdig het. Die Sowjetunie het van hul kant af weer tydens hul argeologiese ondersoeke na afloop van die Tweede Wêreldoorlog met mag en mening weer alle Duitse verbintenisse uit hul skrifte geweer. En hierdie boek kyk baie nugter daarna. Ek is werklik beïndruk. (En dankie De Gruyter vir jul gratis taalgids by die Wikipedia Biblioteek...) :Self interessant is Akkadies, of Babilonies. (Huehnergard is by Brill, ook Wikipedia Biblioteek) Deels om die wortelstelsel van Hebreeus te verstaan. Maar ook om 'n ander rede: Ek vra myself af - met so 'n magtige taal, wat 'n millennium voor Pythagoras reeds Pythagoras gebruik het (!), en tog iewers in 200 n.C. tot niet gegaan het... Aramees, ook 'n Semitiese taal, het hom vervang (voordat Arabies vir Aramees vervang het...). Dit toon baie dieselfde puntjies as Nederduits, naamlik: as jou prestige eers 'n knou weg het (soos toe die Perse oorgevat het by die Babiloniërs, en die Hansestede in Noord-Duitsland kapot gegaan het), dan is dit waarskynlik dat die moedertaalsprekers sommer self baie maklik net boedel oorgee. Dit is nie, soos byvoorbeeld, toe Amerika tydens en na afloop van die Eerste Wêreldoorlog die Duitse taalsprekers so erg gestigmatiseer het dat die hele taal op Amerikaanse grondgebied te gronde gegaan het nie. :En tog... dan is daar Sanskrit wat eintlik vir duisende jare lank deur 'n kastestelsel beskerm is. Of die Beierse dialekte wat in 'n wêreld van hul eie leef. Dit is verbasend dat Sanskrit, wat net soos Latyn vir eeue lank doodgeanaliseer is, nie juis selfs méér aan Westerse universiteite geleer word nie. Al die kreukels is klaar uitgestryk. Babiloniese handboeke moet nog elke 50 jaar weggegooi word, want die taalreëls verander met elke nuwe stukkie potskerf wat insigte verander! :Hierdie week het ek ook geleer die Yslandse "dyr" is nie "deur" nie, maar 'n "deuropening" (en slegs in die meervoud gebruiklik). Die Yslandse woord vir 'deur' is ''hurð''. En jy sal nie glo nie, dit is verwant aan ons eie [[hortjies]]! Volgens etymologiebank.nl: "hurð ‘uit vlechtwerk bestaande deur’" Bravo! :Ek slyp my tandjies om Ammianus Marcellinus te vertaal uit Duits. Dis 'n baie lekker artikel. En ek het onlangs ook 'n boek in Afrikaans oor hom bekom. En dit is nog relevant, want dit is toe die Gote deur die Hunne oor die grens gedryf is - 'n 100 jaar voor die val van Rome. :En dan het ek in die ''Suidernuus'' heimlik beloof om ''Offerland'' op te som... :Weet jy - iets wat ek hopeloos te laat in my lewe geleer het: moenie dat taal, soos Frans, vir jou 'n las word nie. Eksperimenteer met ander, soos jy wil. Die een hand was die ander. En, dit is nie 'n sonde om EDGE-browser of Bing se KI (CoPilot) te gebruik nie. Ek sê net vir hom: "Deconstruct the sentence: 'И, наконец, самое важное.' " En hy deel dit mooi in grammatikadeeltjies op. :Moet ook nie te streng met jouself wees nie - die sinsbou/sintaksis by Latyn en Russies lyk soms bedrieglik dieselfde, maar dit is nie. Hoe meer analities 'n taal is, soos Chinees, hoe '''strenger''' word die woordkeuses en volgorde. :Geniet![[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 12:06, 15 September 2024 (UTC) ::Hallo Lupellus, ek volg jou nou ook. :) Ja, ek doen elke dag my Franse lesse op Duolingo. Hoe lank is ek al van voorneme om 'n pen by die hand te neem en soos my goeie Engelsonderrig op skool ook 'n Franse skoolboek saam te stel. My grootste probleem is: Dit kos baie tyd om dit stiptelik te doen. My keuse is altyd: Verbeter ek op Wikipedia 'n artikel of verbeter ek my eie taalkennis. Maar soos jy met my voorbeeld bo sien, kan jy albei doen as jy taalkennis goed genoeg is. Ek is elke keer verbaas hoe goed die Franstalige Wikipedia is. Soms kan ek nie kies tussen Duits en Engels (ek beskou albei as heelwat beter as die Nederlandstalige Wikipedia), maar die Franstalige Wikipedia is ''bon'' en ''chic''. Ten minste weet ek, as jy slegs op Engels toespits en Frans ignoreer, gaan baie inligting vir jou verlore gaan. Ons praat nie eers van ander groot tale soos Italiaans, Spaans, Portugees, Chinees, Japannees of Koreaans nie. Gister het twee van die vernaamste rugbyboeke nog by my aangekom: ::* {{fr}} {{cite book |author=Henri Garcia |title=La fabuleuse histoire du rugby |publisher=Éditions de La Martinière |location=Parys |year=2011 |isbn=978-2-7324-4528-1}} ::* {{en}} {{cite book |author=Huw Richards |title=A Game for Hooligans: The History of Rugby Union |publisher=Mainstream Publishing |location=Edinburg |year=2007 |isbn=978-1-84596-255-5}} ::Albei boeke is uitstekend, maar die Franse is omvangryker as die Engelse s'n. Ook die Franstalige Wikipedia kan die Engelstalige Wikipedia wat rugby aanbetref klop. Net een voorbeeld: [[:en:Serge Blanco]] v [[:fr:Serge Blanco]], hy het ook tot bogenoemde boek bygedra. Só, ek het 'n baie groot rede om my Frans te verbeter en dit is ook hoekom ek sedert meer as 560 dae Duolingo gebruik. Maar hy het vergeet hoe om te tel, hy sê al sedert ses maande elke liewe Sondag, dat ek vir vyf weke 'n "streep" het. Ek is erg van voorneme om in die komende winter deur albei boeke te werk. Anders kan ek nie die oorblywende nasionale rugbyspanne van België, Hongkong, Ivoorkus, Kenia, Nederland en Suid-Korea verbeter nie. ::Taalpolitiek is ook interessant. Ek moet altyd aan die Skandinawiese lande dink met hul, in vergelyking, klein en verwante Germaanse tale. Denemarke, Noorweë, Swede en Ysland sal nooit hul eie tale vir Engels opgee nie, dit is hulle identiteit! Dit is ook 'n rede hoekom ek hier baie oor Skandinawië skryf, hulle is vir my voorbeelde in baie fasette van die lewe. Ook in Ierland leer meer en meer mense Iers aan. Ons kan nog ure en ure oor tale gesels. :) Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:50, 15 September 2024 (UTC) == [[Hendrik Spoorbek]] == {{Gebruikervoorblad|Hendrik Spoorbek}} Baie geluk met dié nuwe en interessante voorbladartikel. Verbeter die lokartikel gerus as jy dink dit kort meer inligting. Vorder jy goed op Duolingo? :) Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:34, 6 Oktober 2024 (UTC) == Pragtige binnehowe! == Ek is soortgelyk geinspireer deur 'n besoek aan hierdie minatuur paleis in Seville of (Seveeia 😅): https://www.introducingseville.com/palace-dukes-alba ... besig om dit te bou... in my gedagtes. Uit jou tabel van aktiewe redakteurs sien ek dat Malei en Swahili elk meer as 3 keer soveel het soos ons. Ek sien dit as 'n uitdaging. [[Gebruiker:Dagelf|Dagelf]] ([[Gebruikerbespreking:Dagelf|kontak]]) 05:33, 9 Maart 2025 (UTC) == Moorreesburg/Duolingo == Goeienaand Suidpunt, knap gedaan met al jou artikels rondom [[Moorreesburg]]! Doen jy deesdae nog jou Duolingo? Ons streek is lankal verbreek, maar ek is elke dag aktief (sedert byna 800 dae). Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:25, 6 Mei 2025 (UTC) :Weet jy, ek kyk op die oomblik liewer [https://www.youtube.com/@BelfortLupinOfficiel Belfort & Lupin] op YouTube. Die dierbaarste goedjies. Ek gaan nou op die passiewe manier probeer. Die dag as ek weer lus vir noedels kry, dan sal jy my terugvind op Duolingo om Chinees te leer. Snaaks, weet jy - maar Duolingo se skuldgevoelens werk nie. Ek is immuun teen roetinevorming. Jy moet begryp, nè - enige stelsel is eintlik vir ISTJ's geskep, want hulle maak die meerderheid van ons samelewing uit. En sonder hulle sal ons vergaan. En hulle hou van roetine. Geweldig baie. :Ek is eintlik veronderstel om voor te berei vir Latyn, maar elke sekonde wat verbygaan voel ek kon ek nog 'n nuwe feit uitgevis het. Ek moet nou regtig stop. :Weet nie hoekom nie, dalk omdat ek die dorp wil skok, want in 'n 1998-boek oor die dorp word reeds gekla oor hoe min die mense werklik omgee vir hul geskiedenis. En ek is jammer om te sê, maar die laaste geskiedenisboek oor die dorp is in 1979 geskryf, en die rugbyboek in 1998 (goed, selfs Bredasdorp het dit nie). En... nie hieroor of daaroor nie. Maar selfs in die 1900's... in die koerant waaruit ek aanhaal. Dit is meestal Piketbergers wat lief is om oor hul dorp te skryf. Ek weet nie of die Moorreesburgers net hiperindividualisties is nie, want mense sal met graagte advertensies, doodsberigte, geboortes ens. plaas. Maar nie oor die dorp self nie. Toe 'n predikant darem nog verlede jaar vra: "Waarom Moorreesburg?" [wat sou aanleiding gegee het waarom mense hierheen wou kom] in sy een YouTube-preek, toe dog ek - maar Dominee, u moet my mos sê? As 'n dorp eers iets het om op trots te wees en op voort te bou, dan eers kan jy vooruit beweeg. Vrede maak met die verlede, of wat ook al. Wat my betref, hulle kan nou 'n QR-kode gaan plak op die Tiger Oats-gebou. :En die antwoord is tog voor die hand liggend: die spoorlyn, soos uitgelê deur die boere. En meneer Collier. :Ek bedoel, op Bredasdorp, waar ek bly, het ons heelwat boeke rondom die Suidpunt. Hier is boeke geskryf oor skeepswrakke. Kontreikuns. Skipskop. Dit is maklik om na te vors. Mense skryf oor goed wat vir hulle 'heilig' is. Hulle skryf oor hulle jeug op die plaas. Ek weet nie of dit is omrede ons van alle kante deur see omring is dat ons besef daar's 'n wêreld daarbuite nie - Australië na die ooste, Suid-Amerika na die weste, Europa na die noorde, Antarktika aan die suide... Plus dan nog ''De Zuid-Afrikaan''. Flippit, praat van geboortepyne uit 1838 en kerktweespalt. En ons het ook ons eie koerantjie, die ''Suidernuus''. Maar ek sien niks in die Moorreesburgers se dorpsbiblioteek wat sê: 'dit is ons' nie. Annie Basson het wel 'n video gemaak oor die dorp in 1987 en dis op YouTube. :Of, dalk, omdat ek hoop op 'n uitnodiging van die munisipaliteit of museum om daar argiefwerk te doen of iets. Dalk omdat ek voel 'n vriend wat daar naby bly kon my al vir 'n koppie tee genooi het. Of, omdat ek weet hy gaan dalk op 'n dag in sy 30's wakker skrik en bitterlik ween wanneer hy te laat besef diegene wat iets van die dorp af weet is lankal dood. Daar is nie meer vrae wat gevra kan word nie. En aannames, het ek nou al keer op keer beleef, word maklik môre se waarheid. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 21:50, 10 Mei 2025 (UTC) ::Goeienaand Suidpunt, ek ignoreer maar Duolingo se afpersing, boodskappe en gemorspos. Ek doen elke dag my oefening en dit is dit; ek stel nie belang in enige ranglys nie. Nou is ek weer aan die punt waar ek vir die volgende tien of wat weke 'n streek van vyf weke gaan hê. ::Dit is eerder Wikipedia wat skuldgevoelens aan my kant veroorsaak, veral as 'n land 'n nuwe regering kry kan ek dit nie ignoreer nie en ek hersien die artikel. Dit is deel van Voyageur se erfenis, dieselfde nou onlangs met die pous as Hansjoseph se erfenis. Ek kan hul artikels nie laat doodloop nie. ::Jy doen maar baie goed met Moorreesburg wat nou baie meer inligting bevat as Bredasdorp. Ek hoop maar jy lok ook baie lesers na dié twee artikels danksy die uitstekende kwaliteit daarvan. Soos Voyageur vroeër geweet het slaag ons daarin veral met kwaliteit. As die lesers iets het om te lees, lees hulle ook ons artikels. As hulle honger is vir inligting, dan moet ons hulle voer. As ons Moorreesburg later op die voorblad plaas sal 'n langer inligting vir die lokartikel goed wees. Kan jy daarmee help by beide Bredasdorp en Moorreesburg? ::Ek stel my nou voor ek skryf hierdie soort kwaliteitsartikels oor my streek ([[:de:Heidesee]]). Ja, ek het artikels geskryf en prente gelaai oor al die dorpe rondom my, maar ek het iewers verveeld geraak en ander doen nou baie beter as ek. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:00, 11 Mei 2025 (UTC) :::Hallo daar! Ek dink ek bly vir eers by Moorreesburg, aangesien ''Anker aan die Suidpunt'' deur wyle dr. Joan Prins so te sê soos onkruid beskikbaar is. Maar Moorreesburg se kerkboek uit 1979 is nie eens op die Wes-Kaapse biblioteekstelsel nie. Dit het my baie geduld gekos om Lochner se boek in die hande te kry (ek't dit aanlyn bestel by 'n plek in die Kaap; ek beskou dit as 'n bestiering dat die boek vir die wêreld versteek en vir my bedoel was - deur 'n spelfout!). En selfs sy boek, byvoorbeeld oor die biblioteek, het nie die inligting wat ons het nie - dis maar 'n paragrafie. Ook die Google Trends toon Moorreesburg kry minder belangstelling as Bredasdorp. En, dit vir 'n dorp skaars 'n uur buitekant die Kaap? Das finde ich merkwürdig. :::My siening is: waar inligting is, volg die handel. Maar jy moet eers inligting hê, voor die handel kan volg. As jy inligting vryelik beskikbaar stel, sê dit ook: "ons is ernstig oor ons dorp." Jy sal dit ook nie weet nie, maar Bredasdorp/Caledon (Overberg Agri) het in 2011 vir Moorreesburg Koringboere Beperk (MKB) uitgekoop. En, ek voel dus ook ietwat verantwoordelik vir daardie dorp se welstand... :::Piketberg is 1833 gestig, en Bredasdorp is 1838 gestig, en ek dink omdat ons van die eerste dorpe was, voel ons dalk net meer ons kan daarop aanspraak maak om iets te skryf. :::Ja, kyk, daardie artikel van Bredasdorp is agterhaald, maar die artikels en berigte in ''De Zuid-Afrikaan'' is letterlik duisende. Ek sou sê jy het 'n span van 80 mense nodig om dit alles te bewerk! Moorreesburg is klein stukkies goud tussen-in. :::Gelukkig gaan ek nie wag tot ek 59 jaar oud is voordat ek oor 'n plek navorsing begin doen nie. Jy begin nou al versamel. :::[[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 20:16, 11 Mei 2025 (UTC) == Suidernuus en Suidpunt... == {{ping|Suidpunt}}, dit is amper 'n jaar later... Het jy al gedink aan ons jaarlikse artikel met Suidernuus? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:21, 27 Mei 2025 (UTC) :: Mathabo sê jy is welkom om met haar kontak te maak! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:34, 27 Mei 2025 (UTC) :::{{ping|Oesjaar}} Ek was Maandag by haar om. Ons het gesels oor die ''Vloek van Boontjieskraal'', en ek het dit so geskryf dat Wikipedia daardeur verweef word. Daar is enorm baie elemente van ''Vloek van Boontjieskraal'' in 'n koerant-nuusflits van die 1880's, in so 'n mate dat mens dit as die oorsprong sou kon beskou het, as jy net vinnig gekyk het. Ek skryf dit soos 'n speurder te werk sou gaan. Maar, op die ou einde, is dit bloot 'n parallel, op 'n ander plek, met dieselfde naam. 'n Foutiewe gebruik van die pleknaam in die koerant self. En dit laat mens wonder oor hierdie hele sage. Ek gaan net die artikel eers bietjie in my GMAIL los om af te koel, dit is omtrent 740 woorde. En die laaste skawing doen. Ek het daardie artikel seker nou al 6 keer oorgeskryf. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 17:19, 5 Junie 2025 (UTC) :{{ping|Suidpunt}}, is julle klaar? Luister Woens om 10:15 na [[Radio Overberg]]. Prof. [[Braam van Wyk]] praat! Groete! ::{{ping|Oesjaar}} - ek het juis Saterdagmiddag 'n nuwe artikel vir ''Suidernuus'' gestuur ter oorweging. Het juis vanoggend nog met die redaktrise op die stoep gepraat. Ek het die mening van 'n ou koerantman gevra, asook 'n streekskenner, en albei het gesê bogenoemde artikel kort bietjie werk aan; perfeksionis wat ek is: kry liewer 'n ander artikel waarvan ek 100% seker is, as om met 98% tevrede te wees. In die nuwe artikel het ek kennis uit die streek geput, om dit op 'n streek elders toe te pas. Die hoofstorie is: by Wikipedia moet jy selfs gesaghebbende bronne bevraagteken. Kom ons kyk maar hoe dit vorder... [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 17:51, 4 Augustus 2025 (UTC) :::{{ping|Suidpunt}}, as jy en Mathabo saam is, neem 'n foto asb! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:13, 4 Augustus 2025 (UTC) ::::{{ping|Oesjaar}} - Vanoggend het ek die boodskap ontvang: die artikel sal geplaas word, sodra dit komkommertyd* raak. [Joernalistieke woord: wanneer die nuus maar min is]. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 14:21, 5 Augustus 2025 (UTC) == Moorreesburg == {{ping|Suidpunt}}, gaan jy die artikel vir die voorblad nomineer? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:10, 22 Augustus 2025 (UTC) :Hi {{ping|Oesjaar}} wel, as die voorblad eers laat in 2026 gaan verskyn, dan kan dit seker nou al genomineer word. :Net 'n paar dingetjies: :1. Die NG Kerk se geskiedenis kom drupsgewys aan. Ek sal byvoorbeeld op een middag 'n horde koerante uit 1885 deurwerk. En dit duur nog lank tot voor 1910. Daar is 20 koerante per maand, wat wissel tussen 4 tot 6 bladsye elk, elke bladsy met tot 8 kolomme wat een-een deurgewerk moet word. :2. Ek moet nog MKB (Moorreesburg Koringboere Beperk) bywerk. Onder andere oor 'n insident in 1903/1904 wat as voorloper gedien het van die koöperasie, waarvan niemand bewus is nie. <strike>Daar is ook die Erdvark Ploegfabriek wat sy ontstaan op die dorp gehad het, maar sy perseel verskuif het.</strike> :3. Die Landbouskou is daar baie min oor geskryf, indien enige. Verlede jaar was sy 90ste bestaansjaar. En terloops - sy toerismeblaaie word altyd so geskryf asof dit 'n uitvlugsoord vir stedelinge is. As so iets oor Bredasdorp geskryf sou word, jaag ons jou terug Kaapstad toe - ons het immers 'n missiellanseerplek (ja, ''rocket science''!) en 'n lugmag in ons agterplaas. Kortom: Moorreesburg kort sy eie ''ding'' en moenie in die skadu van Slaapstad staan nie. Ek kan dit nie verduur nie. :4. Oor skole en opvoeding is daar bloedweinig geskryf. Die ergste van als is - Stellenbosch het 'n verhandeling daaroor, maar dit moet nog digitaal gemaak word. Tot dusver kan ek my slegs verlaat op koerante uit die jaar toet. Die jongste skool, verneem ek, is al sedert 1995 belowe. :5. Ek moet nog 'n aparte artikel oor die Jode op die dorp skryf. :Soos Neo in ''The Matrix'' ook gesê het: "[I need] guns. Lots of guns". Ek kort foto's - baie foto's.[[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 16:07, 22 Augustus 2025 (UTC) :::{{ping|Suidpunt}}, kan jy asb 'n hoofstuk genaamd Infrastruktuur in die artikel plaas en meld dat die N7 noord/suid en die R311 oos/wes deur die dorp gaan? Sien [[Bonnievale]] as 'n voorbeeld. Dit is een van my drome dat ons Infrastruktuur in elke stad/dorp/nedersetting artikel plaas. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:08, 22 Augustus 2025 (UTC) ::::{{ping|Oesjaar}} Ek sal dit by my lysie voeg wat nog gedoen moet word. Daar is veral 'n "roos" [kompas] wat lekker kan werk om te wys watter dorpe is die naaste aan jou. Sien asseblief ook hieronder... [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 09:09, 23 Augustus 2025 (UTC) == Intensiewes == Hallo Suidpunt, Ek trag nou om jou intensiewe byvoeglike naamwoorde 'n plekkie op Wikiwoordeboek te gee. Op- en afmerkings welkom. Sien bv. [[wikt:blitsvinnig]]. Maar ek het 'n paar vragies. #Kan hulle in Afrikaans partitiefvorms hê? Kan jy bv. sê: "So iets blitsvinnig'''s''' het ek nog nooit gesien nie?" #Kan werkwoorde ook intensiefvorms hê? Die Nederlandse WikiWoordenboek sê: ''Bukken, snuffen, wikken en hikken zijn intensieven van buigen, snuiven, wegen en hijgen.'' [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 06:12, 23 Augustus 2025 (UTC) ::Hallo Jcwf en hartlik welkom terug! ::1. "iets blitsvinnigs" maak miskien taalkundig sin, maar ek moes self google om te kyk of dit wel moontlik is. Dit voel onnatuurlik. Miskien kan {{ping|Oesjaar}} 'n taalkenner in hierdie verband kontak, net sodat daar in die korpus woorde geloer kan word. Nog 'n woord wat nageslaan kan word is "blinkmodieus" (blinkmodieuse skoene), want ek kry dit nêrens opgespoor nie - en ek weet dit sal nuttig kan werk. ::Gelukkig kan die intensiewe vorme in Afrikaans as bywoord én byvoeglike naamwoord dien. Dit is nie soos in Latyn waar jy ''tardus'' (en al sy vorme) gebruik as byvoeglike naamwoord, maar ''lente'' vir die bywoord vir 'stadig' nie. ::2. Nee, ongelukkig nie. Wat intensiewe vir werkwoorde aanbetref sien ons dikwels 'n verdierliking, wat geensins vleiend is nie. Jy kan drink, of jy kan suip. Jy kan eet, of jy kan vreet. Praat of klets. Nederlands ken dit ook. 'n Mens sal telkens ander woorde moet gebruik. Ek weet Bybelse Hebreeus het, meer nog as in Nederlands, streng intensivering, maar wel deur gebruik te maak van die Pi'el-stam. Ek dink die hoofrede hoekom Afrikaans van hierdie intensiefvorme ontslae geraak het, is omrede die klinkers nie meer so gerieflik kan verander soos in Nederlands nie - wel nog by verkleinwoorde soos "kat" maar "katjie" [kaai-kie], kraan maar kraantjie [kraaing-kie], of klinkerverlenging - so iets is in die Germaanse tale te verwagte by meervoude (dink maar: en. mouse - mice (geen verkleinwoord); de. Maus - Mäuse - das Mäuschen; is. mús-mýs (geen verkleinwoord); sv. mus-möss (geen verkleinwoord)). Daar bestaan wel "wik en weeg", maar dit is 'n vaste uitdrukking. Laat ek dit so stel: om te buk, en te buig, is twee aparte goed, al deel hul dieselfde oerstam. ::Miskien kan u my help met een aspek (u mag my in Nederlands antwoord). ::1. Ek besef vandag: hoe meer tyd jy aan iets afstaan, hoe beter word jy daarmee. Destyds, toe u op skool was, was daar nog geen vertaalde werke van ''Jip en Janneke'' of ''Winnie-the-Pooh'' in Latyn nie. Miskien wel die Vulgaat op elke straathoek, en ''Treasure Island'' (''Insula Thesauraria'') iewers daarbuite. Nou, die somervakansies is in Europa besonder lank - met die gevolg dat die leerling 'alles vergeet het' sodra hy weer terug op die skoolbanke is. As 'n leerling dus sy Latyn wou opknap tydens die vakansies - wat kon hy doen? In u skooljare? ::2. Nog 'n vraag, wat my beslis sal help: ek neem aan die skoolseuns van u tyd was onder geweldige druk om nuwe woorde baas te raak. Ek skat hier meer as 50 tot 100 nuwe Latynse woorde per dag. 'n Seun kan onmoontlik nie elke dag elke woord, met sy verbuigings en vervoegings, op 'n kaartjie uitskryf nie; nie met die ander huiswerk (Wiskunde, ens.) wat sy tyd in beslag neem nie. Maar nou - sonder daaglikse hersiening gaan jy die woord sonder twyfel vergeet. Is daar 'n truuk wat u kan voorstel?[[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 09:08, 23 Augustus 2025 (UTC) ::: {{ping|Woordgenoot}}, hier is dalk iets wat jou mag interesseer... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:18, 23 Augustus 2025 (UTC) :::Het jy regtig nooit aangepoer-poer<ref>[https://www.afrikaans-vandag.co.za/aktueel/tag/morfologie/ Afrikaans vandag]</ref> of iets piepkleins<ref>[https://xplorio.com/gansbaai/gansbaaicourant-whatsapp-nuus-news/en/image-gallery/26631/klein-bietjie-stuitigheid/ Gansbaai courant; Carline Badenhorst; 2015]</ref> aangetrek nie? :::'n Truuk? Ja, die Teletubbies! '''Nog 'n keer!''' Dis hoe kinders taal leer. Hulle herhaal dit 'n rukkie later. En doen dit in konteks. Kort sinnetjies. :::{{Verwysings}} [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 06:36, 24 Augustus 2025 (UTC) == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will week between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 18:29, 28 April 2026 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30471712 --> == Skryfwedstryd 2026 == Baie geluk met 3de plek! Ek het vir jou 'n epos gestuur rondom die prys. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 07:14, 23 Junie 2026 (UTC) == What's up my asb == Whatsupp my asb op 082 320 8878 Groete. Oesjaar. [[Spesiaal:Bydraes/&#126;2026-45494-72|&#126;2026-45494-72]] ([[Gebruikerbespreking:&#126;2026-45494-72|talk]]) 20:31, 19 Augustus 2026 (UTC) == [[Tiger Oats-gebou, Moorreesburg]] == {{Gebruikervoorblad|Tiger Oats-gebou, Moorreesburg}} Baie geluk met dié nuwe en interessante voorbladartikel. Nog beelde sal ter illustrasie lekker wees! Gaan jy [[Moorreesburg]] ook as 'n voorbladartikel benoem? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:34, 13 September 2026 (UTC) ldjssm71lmx10rng2iekioc1cwhde9x 0 42682 2967178 2966082 2026-09-14T08:25:04Z Túrelio 9953 ([[c:GR|GR]]) [[c:COM:Duplicate|Duplicate]]: [[File:TRUST IN TRUMP - The White House (portrait cropped).jpg]] → [[File:June 2026 Official Portrait of Donald J. Trump (body cropped).jpg]] Exact or scaled-down duplicate: [[c::File:June 2026 Official Portrait of Donald J. Trump (body cropped).jpg]] 2967178 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Flag of the President of the United States of America.svg|duimnael|Vlag van die President van die Verenigde State van Amerika]] [[Lêer:Seal Of The President Of The United States Of America.svg|duimnael|Seël van die President van die Verenigde State van Amerika]] [[Lêer:WhiteHouseSouthFacade.JPG|duimnael|Die [[Withuis]], die amptelike woning en kantoor van die Amerikaanse president]] [[Lêer:Five Presidents 2009.jpg|duimnael|Onlangse VS-presidente staan in 'n ry (vlnr): [[George H.W. Bush]], [[Barack Obama]], [[George W. Bush]], [[Bill Clinton]] en [[Jimmy Carter]].]] Volgens die Amerikaanse Grondwet is die [[President van die Verenigde State van Amerika]] die [[Staatshoof|staats-]] asook die regeringshoof van die [[Verenigde State van Amerika]]. As hoof van die uitvoerende gesag en hoof van die federale regering as geheel is die presidensie die hoogste politiese kantoor in die Verenigde State deur sy invloed en erkenning. Die President is ook die opperbevelvoerder van die [[Amerikaanse Gewapende Magte]]. Die president word indirek verkies tot 'n termyn van vier jaar deur 'n kieskollege (of deur die Huis van Verteenwoordigers indien die kieskollege geen persoon verkies deur 'n absolute meerderheid nie). Sedert die bekragtiging van die 22ste Wysigingswet op die Amerikaanse Grondwet in 1951 mag geen persoon vir meer as twee termyne tot die amp van president verkies word nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.archives.gov/exhibits/charters/constitution_amendments_11-27.html |title=The Constitution: Amendments 11–27 |publisher=[[National Archives and Records Administration|U.S. National Archives & Records Administration]] |accessdate=10 Januarie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161009201001/http://www.archives.gov/exhibits/charters/constitution_amendments_11-27.html |archive-date= 9 Oktober 2016 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Met afsterwe, bedanking of verwydering van 'n president word die adjunkpresident aangestel as president. Hierdie lys sluit slegs diegene in wat as president ingesweer is ná die bekragtiging van die Grondwet van die Verenigde State op 4 Maart 1789. Hierdie lys sluit ook nie waarnemende presidente onder die 25ste Wysigingswet van die Amerikaanse Grondwet in nie. Daar is 45 mense as president ingesweer en 47 presidensies omdat [[Grover Cleveland]] twee termyne as president gedien het wat nie op mekaar gevolg het nie en hy word chronologies getel as die 22ste en 24ste president, dieselfde geld vir Donald Trump wat as die 45ste en 47ste President dien. Van almal wat as president verkies is het vier tydens hul presidentskap gesterf weens natuurlike oorsake ([[William Henry Harrison]], [[Zachary Taylor]], [[Warren G. Harding]] en [[Franklin D. Roosevelt]]), een het bedank ([[Richard Nixon]]) en vier is vermoor ([[Abraham Lincoln]], [[James Garfield|James A. Garfield]], [[William McKinley]] en [[John F. Kennedy]]). Die eerste president was [[George Washington]] wie in 1789 ingehuldig is ná 'n eenstemmige uitslag van die kieskollege. [[William Henry Harrison]] het die kortste tyd as president gedien (31 dae in 1841). Met meer as twaalf jaar het Franklin D. Roosevelt die langste tyd as president gedien en hy is ook die enigste president wat meer as twee termyne gedien het. Hy is egter kort na die aanvang van sy vierde termyn in 1945 oorlede. Die huidige president is [[Donald Trump]]; hy is op 20 Januarie 2025 ingehuldig. == Presidente == ; Partye {| class="wikitable" style="text-align:center" ! Kleurkode |-style="background:#EEEEEE" | Onafhanklik |-style="background:#E6E6AA" | Federaliste Party |-style="background:#AACC99" | Demokraties-Republikeinse Party |-style="background:#73C2FB" | Demokratiese Party |-style="background:#FFFFCC" | Whig Party |-style="background:#FFB6B6" | Republikeinse Party |} {| class="wikitable" style="text-align:center" |- style="background:#cccccc" ! Presidensie<ref group="n" name="num">Presidensie word gedefinieer as 'n aaneenlopende tydperk gedien deur 'n enkelepersoon. Byvoorbeeld [[George Washington]] het twee agtereenvolgende termyne gedien en word getel as die eerste president (nie die eerste en tweede nie). [[Gerald Ford]] het president geword na die bedanking van [[Richard Nixon]] en het die res van wat Nixon se tweede termyn sou wees, gedien. Die feit dat Ford nie verkies is tot die amp nie, beïnvloed nie die numering nie, wat van hom die 38ste president maak. Daarby word [[Grover Cleveland]] twee keer getel aangesien hy twee in afsonderlike termyne gedien het.</ref> ! colspan="2" | [[President van die Verenigde State|President]] ! Amp opgeneem ! Amp verlaat ! Party ! Visepresident ! Termyn |- style="background:#EEEEEE" | rowspan=2 | '''1''' | rowspan=2 | [[Lêer:Gilbert Stuart Williamstown Portrait of George Washington.jpg|100px]] | rowspan=2 | [[George Washington]]<br /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/georgewashington/ |title=Biography of George Washington |accessdate=12 Januarie 2009 |date=12 Maart 2007 |publisher=Whitehouse.gov |author=The [[White House]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20150108222343/http://www.whitehouse.gov/about/presidents/georgewashington |archive-date=8 Januarie 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.americanheritage.com/people/presidents/washington_george.shtml |title=The First President: 1789–1797 George Washington "Father of his Country" |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Heritage |publisher=[[Forbes]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20101212053547/http://americanheritage.com/people/presidents/washington_george.shtml |archive-date=12 Desember 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.history.com/presidents/washington |title=George Washington – Independent Party – 1st President – American Presidents |accessdate=12 Januarie 2009 |publisher=History (TV-kanaal) |archive-url=https://web.archive.org/web/20100210134127/http://www.history.com/presidents/washington |archive-date=10 Februarie 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://americanpresidents.org/presidents/gwashington.asp |title=George Washington (22 Februarie 1732 – 14 Desember 1799) |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Presidents: Life Portrait |publisher=[[C-SPAN]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20151019094540/http://www.americanpresidents.org/presidents/gwashington.asp |archive-date=19 Oktober 2015 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> | rowspan=2 | 30 April 1789 | rowspan=2 | 4 Maart 1797 | rowspan=2 | Nie amptelik aan<br />enige party<br />verbonde nie | rowspan=2 style="background:#E6E6AA" | [[John Adams]] | align=center | 1 |- style="background:#EEEEEE" | align=center | 2 |- style="background:#E6E6AA" | '''2''' | [[Lêer:John Adams A18236.jpg|100px]] | [[John Adams]]<br /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/johnadams/ |title=Biography of John Adams |accessdate=12 Januarie 2009 |date=12 Maart 2007 |publisher=Whitehouse.gov |archive-url=https://web.archive.org/web/20141201032051/http://www.whitehouse.gov/about/presidents/johnadams/ |archive-date= 1 Desember 2014 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.americanheritage.com/people/presidents/adams_john.shtml |title=The Second President: 1797–1801 John Adams "Following in the Footsteps" |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Heritage |publisher=[[Forbes]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20101212050435/http://americanheritage.com/people/presidents/adams_john.shtml |archive-date=12 Desember 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.history.com/presidents/adams |title=John Adams – Federalist Party – 2nd President – American Presidents |accessdate=12 Januarie 2009 |publisher=History |archive-url=https://web.archive.org/web/20100210111400/http://www.history.com/presidents/adams |archive-date=10 Februarie 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=2 |title=John Adams (30 Oktober 1735 – 4 Julie 1826) |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Presidents: Life Portrait |publisher=[[C-SPAN]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20150802004616/http://www.americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=2 |archive-date= 2 Augustus 2015 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> | 4 Maart 1797 | 4 Maart 1801 | Federaliste Party | style="background:#AACC99" | [[Thomas Jefferson]] | align=center | 3 |- style="background:#AACC99" |- style="background:#AACC99" | rowspan=2 | '''3''' | rowspan=2 | [[Lêer:Thomas Jefferson by Rembrandt Peale, 1800.jpg|100px]] | rowspan=2 | [[Thomas Jefferson]]<br /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/thomasjefferson/ |title=Biography of Thomas Jefferson |accessdate=12 Januarie 2009 |date=12 Maart 2007 |publisher=Whitehouse.gov |archive-url=https://web.archive.org/web/20150108222354/http://www.whitehouse.gov/about/presidents/thomasjefferson |archive-date=8 Januarie 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.americanheritage.com/people/presidents/jefferson_thomas.shtml |title=The Third President: 1801–1809 Thomas Jefferson "The Renaissance Leader" |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Heritage |publisher=[[Forbes]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20101212052310/http://americanheritage.com/people/presidents/jefferson_thomas.shtml |archive-date=12 Desember 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.history.com/presidents/jefferson |title=Thomas Jefferson – Democratic-Republican Party – 3rd President – American Presidents |accessdate=12 Januarie 2009 |publisher=History |archive-url=https://web.archive.org/web/20090329081537/http://www.history.com/presidents/jefferson |archive-date=29 Maart 2009 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=3 |title=Thomas Jefferson (13 April 1743 – 4 Julie 1826) |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Presidents: Life Portrait |publisher=[[C-SPAN]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20150504055703/http://www.americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=3 |archive-date= 4 Mei 2015 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> | rowspan=2 | 4 Maart 1801 | rowspan=2 | 4 Maart 1809 | rowspan=2 | Demokraties-Republikynse Party | [[Aaron Burr]] | align=center | 4 |- style="background:#AACC99" | [[George Clinton]] | align=center | 5 |- style="background:#AACC99" | rowspan=4 | '''4''' | rowspan=4 | [[Lêer:James Madison.jpg|100px]] | rowspan=4 | [[James Madison]]<br /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jamesmadison/ |title=Biography of James Madison |accessdate=12 Januarie 2009 |date=12 Maart 2007 |publisher=Whitehouse.gov |archive-url=https://web.archive.org/web/20150108222404/http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jamesmadison |archive-date=8 Januarie 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.americanheritage.com/people/presidents/madison_james.shtml |title=The Fourth President: 1809–1817 James Madison "The Nation Builder" |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Heritage |publisher=[[Forbes]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20170424160524/http://www.americanheritage.com/people/presidents/madison_james.shtml |archive-date=24 April 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.history.com/presidents/madison |title=James Madison – Democratic-Republican Party – 4th President – American Presidents |accessdate=12 Januarie 2009 |publisher=History |archive-url=https://web.archive.org/web/20100210134132/http://www.history.com/presidents/madison |archive-date=10 Februarie 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=4 |title=James Madison (16 Maart 1751 – 28 Junie 1836) |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Presidents: Life Portrait |publisher=[[C-SPAN]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20150417035146/http://www.americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=4 |archive-date=17 April 2015 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | rowspan=4 | 4 Maart 1809 | rowspan=4 | 4 Maart 1817 | rowspan=4 | Demokraties-Republikeinse Party | [[George Clinton]]<ref group="n" name="died">Sterf in amp weens natuurlike oorsake.</ref><br /><small>4 Maart 1809 – 20 April 1812</small> | rowspan=2 align=center | 6 |- | | ''vakant''<ref group="n" name="25th Amend">Voor die bekragtiging van die 25ste Wetswysiging van die Amerikaanse Grondwet in [[1967]] was daar geen bepaling wat gesê het hoe die amp van visepresident gevul moet word nie. Richard Nixon was die eerste president wat die vakature gevul het onder die bepaling van die 25ste Wetswysiging toe hy Gerald Ford aangestel het. Ford het later die tweede president geword om 'n visepresident so aan te stel toe hy Nelson Rockefeller aangestel het om hom op te volg.</ref><br /><small>20 April 1812 – 4 Maart 1813</small> |- style="background:#AACC99" |[[Elbridge Gerry]]<ref group="n" name="died" /><br /><small>4 Maart 1813 – 23 November 1814</small> | rowspan=2 align=center | 7 |- | |''vakant''<ref group="n" name="25th Amend" /><br /><small>23 November 1814 – 4 Maart 1817</small> |- style="background:#AACC99" | rowspan=2 | '''5''' | rowspan=2 | [[Lêer:Jm5.gif|100px]] | rowspan=2 | [[James Monroe]]<br /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jamesmonroe/ |title=Biography of James Madison |accessdate=12 Januarie 2009 |date=12 Maart 2007 |publisher=Whitehouse.gov |archive-url=https://web.archive.org/web/20150109063800/http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jamesmonroe |archive-date=9 Januarie 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.americanheritage.com/people/presidents/monroe_james.shtml |title=The Fifth President: 1817–1825 James Monroe "The Era of Good Feelings" |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Heritage |publisher=[[Forbes]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20101212050724/http://americanheritage.com/people/presidents/monroe_james.shtml |archive-date=12 Desember 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.history.com/presidents/monroe |title=James Monroe – Democratic-Republican Party – 5th President – American Presidents |accessdate=12 Januarie 2009 |publisher=History |archive-url=https://web.archive.org/web/20090329081641/http://www.history.com/presidents/monroe |archive-date=29 Maart 2009 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=5 |title=James Monroe (28 April 1758 – 4 Julie 1831) |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Presidents: Life Portrait |publisher=[[C-SPAN]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20150913003319/http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=5 |archive-date=13 September 2015 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> | rowspan=2 | 4 Maart 1817 | rowspan=2 | 4 Maart 1825 | rowspan=2 | Demokraties-Republikeinse Party | rowspan=2 | [[Daniel D. Tompkins]] | align=center | 8 |- style="background:#AACC99" | align=center | 9 |- style="background:#AACC99" | '''6''' | [[Lêer:John Quincy Adams by GPA Healy, 1858.jpg|100px]] | [[John Quincy Adams]]<br /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/johnquincyadams/ |title=Biography of John Quincy Adams |accessdate=12 Januarie 2009 |date=12 Maart 2007 |publisher=Whitehouse.gov |archive-url=https://web.archive.org/web/20141208160236/http://www.whitehouse.gov/about/presidents/johnquincyadams/ |archive-date= 8 Desember 2014 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.americanheritage.com/people/presidents/adams_johnquincy.shtml |title=The Sixth President: 1825–1829 John Quincy Adams "Born to Lead" |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Heritage |publisher=[[Forbes]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20110315091548/http://www.americanheritage.com/people/presidents/adams_johnquincy.shtml |archive-date=15 Maart 2011 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.history.com/presidents/johnqadams |title=John Quincy Adams – Federalist, Democratic-Republican, National Republican, WHIG Party – 6th President – American Presidents |accessdate=12 Januarie 2009 |publisher=History (TV) |archive-url=https://web.archive.org/web/20090329081713/http://www.history.com/presidents/johnqadams |archive-date=29 Maart 2009 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=6 |title=John Quincy Adams (11 Julie 1767 – 23 Februarie 1848) |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Presidents: Life Portrait |publisher=[[C-SPAN]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402110152/http://www.americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=6 |archive-date=2 April 2015 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | 4 Maart 1825 | 4 Maart 1829 | Demokraties-Republikynse Party<br />Nasionale Republikeinse Party | [[John C. Calhoun]] | align=center | 10 |- style="background:#73C2FB" | rowspan=3 | '''7''' | rowspan=3 | [[Lêer:Andrew jackson head.jpg|100px]] | rowspan=3 | [[Andrew Jackson]]<br /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/andrewjackson/ |title=Biography of Andrew Jackson |accessdate=12 Januarie 2009 |date=12 Maart 2007 |publisher=Whitehouse.gov |archive-url=https://web.archive.org/web/20150108222434/http://www.whitehouse.gov/about/presidents/andrewjackson |archive-date=8 Januarie 2015 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.americanheritage.com/people/presidents/jackson_andrew.shtml |title=The Seventh President: 1829–1837 Andrew Jackson "Old Hickory" |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Heritage|publisher=[[Forbes]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20101212051746/http://americanheritage.com/people/presidents/jackson_andrew.shtml |archive-date=12 Desember 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.history.com/presidents/jackson |title=Andrew Jackson – Democratic-Republican Party – 7th President – American Presidents |accessdate=12 Januarie 2009 |publisher=History (TV) |archive-url=https://web.archive.org/web/20100212213855/http://www.history.com/presidents/jackson |archive-date=12 Februarie 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=7 |title=Andrew Jackson (15 Maart 1767 – 8 Junie 1845) |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Presidents: Life Portrait |publisher=[[C-SPAN]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20151108065009/http://www.americanpresidents.org/presidents/President.asp?PresidentNumber=7 |archive-date= 8 November 2015 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> | rowspan=3 | 4 Maart 1829 | rowspan=3 | 4 Maart 1837 | rowspan=3 | [[Demokratiese Party (Verenigde State)|Demokratiese Party]] | [[John C. Calhoun]]<ref group="n" name="resigned">Het bedank.</ref><br /><small>4 Maart 1829 – 28 Desember 1832</small> | rowspan=2 align=center | 11 |- | ''vakant''<ref group="n" name="25th Amend" /> <br /><small>28 Desember 1832 – 4 Maart 1833</small> |- style="background:#73C2FB" | [[Martin Van Buren]] | align=center | 12 |- style="background:#73C2FB" | '''8''' | [[Lêer:Mvanburen.jpeg|100px]] | [[Martin Van Buren]]<br /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/martinvanburen/ |title=Biography of Martin Van Buren |accessdate=12 Januarie 2009 |date=12 Maart 2007 |publisher=Whitehouse.gov |archive-url=https://web.archive.org/web/20141208205024/http://www.whitehouse.gov/about/presidents/martinvanburen/ |archive-date= 8 Desember 2014 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.americanheritage.com/people/presidents/vanburen_martin.shtml |title=The Eighth President: 1837–1841 Martin Van Buren "The Red Fox" |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Heritage |publisher=[[Forbes]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20101212053422/http://americanheritage.com/people/presidents/vanburen_martin.shtml |archive-date=12 Desember 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.history.com/presidents/vanburen |title=Martin Van Buren – Democratic-Republican, Democratic, and Free Soil Party – 8th President – American Presidents |accessdate=12 Januarie 2009 |publisher=History (TV) |archive-url=https://web.archive.org/web/20090329081513/http://www.history.com/presidents/vanburen |archive-date=29 Maart 2009 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=8 |title=Martin Van Buren (5 Desember 1782 – 24 Julie 1862) |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Presidents: Life Portrait |publisher=[[C-SPAN]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20150415205228/http://www.americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=8 |archive-date=15 April 2015 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | 4 Maart 1837 | 4 Maart 1841 | [[Demokratiese Party (Verenigde State)|Demokratiese Party]] | [[Richard Mentor Johnson]] | align=center | 13 |- style="background:#FFFFCC" | '''9''' | [[Lêer:William Henry Harrison by James Reid Lambdin, 1835.jpg|100px]] | [[William Henry Harrison]]<br /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/williamhenryharrison/ |title=Biography of William Henry Harrison |accessdate=12 Januarie 2009 |date=12 Maart 2007 |publisher=Whitehouse.gov |archive-url=https://web.archive.org/web/20141218190754/http://www.whitehouse.gov/about/presidents/williamhenryharrison/ |archive-date=18 Desember 2014 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.americanheritage.com/people/presidents/harrison_william.shtml |title=The Ninth President: 1841–1841 William Henry Harrison "Old Tippecanoe" |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Heritage |publisher=[[Forbes]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20101212052730/http://americanheritage.com/people/presidents/harrison_william.shtml |archive-date=12 Desember 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.history.com/presidents/williamhenryharrison |title=William Henry Harrison – WHIG Party – 9th President – American Presidents |accessdate=12 Januarie 2009 |publisher=History (TV) |archive-url=https://web.archive.org/web/20090329081541/http://www.history.com/presidents/williamhenryharrison |archive-date=29 Maart 2009 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=9 |title=William Henry Harrison (9 Februarie 1773 – 4 April 1841) |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Presidents: Life Portrait |publisher=[[C-SPAN]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20150417011506/http://www.americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=9 |archive-date=17 April 2015 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | 4 Maart 1841 | 4 April 1841<ref group="n" name="died" /> | Whig Party | [[John Tyler]] | rowspan=3 align=center | 14 |- |rowspan=2 |'''10'''<ref group="n">Tyler, wie die eerste visepresident was wat president geword het, het 'n presedent geskep dat die visepresident wat die amp van president aanvaar 'n ten volle funksionerende president word met sy eie presidensie, en hy is nie net 'n waarnemende president nie. Sy politiese opponente het probeer om hom aan te spreek as "Waarnemende President", maar hy het geweier om dit toe te laat. Die 25ste Wetswysiging het Tyler se presedent in die Grondwet gesit.</ref> |rowspan=2 |[[Lêer:WHOportTyler.jpg|100px]] |rowspan=2 |[[John Tyler]]<br /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/johntyler/ |title=Biography of John Tyler |accessdate=12 Januarie 2009 |date=12 Maart 2007 |publisher=Whitehouse.gov |archive-url=https://web.archive.org/web/20141208210210/http://www.whitehouse.gov/about/presidents/johntyler/ |archive-date= 8 Desember 2014 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.americanheritage.com/people/presidents/tyler_john.shtml |title=The Tenth President: 1841–1845 John Tyler "His Accidency" |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Heritage |publisher=[[Forbes]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20101212053614/http://americanheritage.com/people/presidents/tyler_john.shtml |archive-date=12 Desember 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.history.com/presidents/tyler |title=John Tyler – No Party – 10th President – American Presidents |accessdate=12 Januarie 2009 |publisher=History (TV) |archive-url=https://web.archive.org/web/20090329081725/http://www.history.com/presidents/tyler |archive-date=29 Maart 2009 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=10 |title=John Tyler (29 Maart 1790 – 18 Januarie 1862) |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Presidents: Life Portrait |publisher=[[C-SPAN]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20150415214627/http://www.americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=10 |archive-date=15 April 2015 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |rowspan=2| 4 April 1841 |rowspan=2 |4 Maart 1845 |style="background:#FFFFCC"| Whig Party<br /><small>4 April 1841 – September 1841</small> | rowspan=2 |''vakant''<ref group="n" name="25th Amend" /> |- | |Onafhanklik<ref group="n" name="party">Voormalige Demokraat wat vir visepresident gestaan het onder die Whig Party. Na 'n kopstamp met kongresleiers van die Whig Party is hy geskors van die Party in 1841.</ref><br /><small>September 1841 – 4 Maart 1845</small> |- style="background:#73C2FB" | '''11''' | [[Lêer:James Knox Polk by GPA Healy, 1858.jpg|100px]] | [[James K. Polk]]<br /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jamespolk/ |title=Biography of James Polk |accessdate=12 Januarie 2009 |date=12 Maart 2007 |publisher=Whitehouse.gov |archive-url=https://web.archive.org/web/20150103025341/http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jamespolk |archive-date=3 Januarie 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.americanheritage.com/people/presidents/polk_james.shtml |title=The Eleventh President: 1845–1849 James Knox Polk "The Dark Horse" |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Heritage |publisher=[[Forbes]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20101212050751/http://americanheritage.com/people/presidents/polk_james.shtml |archive-date=12 Desember 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.history.com/presidents/polk |title=James Polk – Democratic Party – 11th President – American Presidents |accessdate=12 Januarie 2009 |publisher=History (TV) |archive-url=https://web.archive.org/web/20090329081719/http://www.history.com/presidents/polk |archive-date=29 Maart 2009 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=11 |title=James K. Polk (2 November 1795 – 15 Junie 1849) |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Presidents: Life Portrait |publisher=[[C-SPAN]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20010411225013/http://www.americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=11 |archive-date=11 April 2001 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> | 4 Maart 1845 | 4 Maart 1849 | [[Demokratiese Party (Verenigde State)|Demokratiese Party]] | [[George M. Dallas]] | align=center | 15 |- style="background:#FFFFCC" | '''12''' | [[Lêer:Zachary Taylor 2.jpg|100px]] | [[Zachary Taylor]]<br /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/zacharytaylor/ |title=Biography of Zachary Tyler |accessdate=12 Januarie 2009 |date=12 Maart 2007 |publisher=Whitehouse.gov |archive-url=https://web.archive.org/web/20141228091454/http://www.whitehouse.gov/about/presidents/zacharytaylor |archive-date=28 Desember 2014 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.americanheritage.com/people/presidents/taylor_zachary.shtml |title=The Twelfth President: 1849–1850 Zachary Taylor "Old Rough-and-Ready" |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Heritage |publisher=[[Forbes]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20101212054346/http://americanheritage.com/people/presidents/taylor_zachary.shtml |archive-date=12 Desember 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.history.com/presidents/taylor |title=Zachary Taylor – WHIG Party – 12th President – American Presidents |accessdate=12 Januarie 2009 |publisher=History (TV) |archive-url=https://web.archive.org/web/20090329081547/http://www.history.com/presidents/taylor |archive-date=29 Maart 2009 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=12 |title=Zachary Taylor (24 November 1784 – 9 Julie 1850) |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Presidents: Life Portrait |publisher=[[C-SPAN]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20000706194811/http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=12 |archive-date= 6 Julie 2000 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> | 4 Maart 1849 | 9 Julie 1850<ref group="n" name="died" /> | Whig Party | [[Millard Fillmore]] | rowspan=2 align=center | 16 |- style="background:#FFFFCC" | '''13''' | [[Lêer:Millard Fillmore by George PA Healy, 1857.jpg|100px]] | [[Millard Fillmore]]<br /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/millardfillmore/ |title=Biography of Millard Fillmore |accessdate=12 Januarie 2009 |date=12 Maart 2007 |publisher=Whitehouse.gov |archive-url=https://web.archive.org/web/20141230091739/http://www.whitehouse.gov/about/presidents/millardfillmore/ |archive-date=30 Desember 2014 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref><ref name=americanheritage1>{{en}} {{cite web |url=http://www.americanheritage.com/people/presidents/fillmore_millard.shtml |title=The Thirteenth President: 1850–1853 Millard Fillmore "Forgotten Leader" |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Heritage |publisher=[[Forbes]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20170424160546/http://www.americanheritage.com/people/presidents/fillmore_millard.shtml |archive-date=24 April 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.history.com/presidents/fillmore |title=Millard Filmore – WHIG Party – 13th President – American Presidents |accessdate=12 Januarie 2009 |publisher=History (TV)|archive-url=https://web.archive.org/web/20090329081620/http://www.history.com/presidents/fillmore |archive-date=29 Maart 2009 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=13 |title=Millard Fillmore (7 Januarie 1800 – 8 Maart 1874) |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Presidents: Life Portrait |publisher=[[C-SPAN]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20150223065934/http://www.americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=13 |archive-date=23 Februarie 2015 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | 9 Julie 1850 | 4 Maart 1853 | Whig Party | | ''vakant''<ref group="n" name="25th Amend" /> |- style="background:#73C2FB" | rowspan=2 | '''14''' | rowspan=2 | [[Lêer:Franklin Pierce by GPA Healy, 1858.jpg|100px]] | rowspan=2 | [[Franklin Pierce]]<br /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/franklinpierce/ |title=Biography of Franklin Pierce |accessdate=12 Januarie 2009 |date=12 Maart 2007 |publisher=Whitehouse.gov |archive-url=https://web.archive.org/web/20150105214251/http://www.whitehouse.gov/about/presidents/franklinpierce |archive-date=5 Januarie 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref name=americanheritage1 /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.history.com/presidents/pierce |title=Franklin Pierce – Democratic Party – 14th President – American Presidents |accessdate=12 Januarie 2009 |publisher=History (TV) |archive-url=https://web.archive.org/web/20090329081647/http://www.history.com/presidents/pierce |archive-date=29 Maart 2009 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=14 |title=Franklin Pierce (23 November 1804 – 8 Oktober 1869) |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Presidents: Life Portrait |publisher=[[C-SPAN]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20150415185752/http://www.americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=14 |archive-date=15 April 2015 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | rowspan=2 | 4 Maart 1853 | rowspan=2 | 4 Maart 1857 | rowspan=2 | [[Demokratiese Party (Verenigde State)|Demokratiese Party]] | [[William R. King]]<ref group="n" name="died" /><br /><small>4 Maart 1853 – 18 April 1853</small> | rowspan=2 align=center | 17 |- | ''vakant''<ref group="n" name="25th Amend" /><br /><small>18 April 1853 – 4 Maart 1857</small> |- style="background:#73C2FB" | '''15''' | [[Lêer:JamesBuchanan.jpg|100px]] | [[James Buchanan]]<br /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jamesbuchanan/ |title=Biography of James Buchanan |accessdate=12 Januarie 2009 |date=12 Maart 2007 |publisher=Whitehouse.gov |archive-url=https://web.archive.org/web/20150106001441/http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jamesbuchanan |archive-date=6 Januarie 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.americanheritage.com/people/presidents/buchanan_james.shtml |title=The Fifteenth President: 1857–1861 James Buchanan "An American Hero" |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Heritage |publisher=[[Forbes]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20101212054515/http://americanheritage.com/people/presidents/buchanan_james.shtml |archive-date=12 Desember 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.history.com/presidents/buchanan |title=James Buchanan – Democratic Party – 15th President – American Presidents |accessdate=12 Januarie 2009 |publisher=History (TV) |archive-url=https://web.archive.org/web/20090329081520/http://www.history.com/presidents/buchanan |archive-date=29 Maart 2009 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=15 |title=James Buchanan (23 April 1791 – 1 Junie 1868) |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Presidents: Life Portrait |publisher=[[C-SPAN]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20150418082802/http://www.americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=15 |archive-date=18 April 2015 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | 4 Maart 1857 | 4 Maart 1861 | [[Demokratiese Party (Verenigde State)|Demokratiese Party]] | [[John C. Breckinridge]] | align=center | 18 |- style="background:#FFB6B6" | rowspan=2 | '''16''' | rowspan=2 | [[Lêer:Lincoln by George H Story c1915.jpg|100px]] | rowspan=2 | [[Abraham Lincoln]]<br /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/abrahamlincoln/ |title=Biography of Abraham Lincoln |accessdate=12 Januarie 2009 |date=12 Maart 2007 |publisher=Whitehouse.gov |archive-url=https://web.archive.org/web/20150109063820/http://www.whitehouse.gov/about/presidents/abrahamlincoln |archive-date=9 Januarie 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.americanheritage.com/people/presidents/lincoln_abraham.shtml |title=The Sixteenth President: 1861–1865 Abraham Lincoln "The Great Emancipator" |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Heritage |publisher=[[Forbes]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20101212050534/http://americanheritage.com/people/presidents/lincoln_abraham.shtml |archive-date=12 Desember 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.history.com/presidents/lincoln |title=Abraham Lincoln – Republic, National Union Party – 16th President – American Presidents |accessdate=12 Januarie 2009 |publisher=History (TV) |archive-url=https://web.archive.org/web/20100209180543/http://www.history.com/presidents/lincoln |archive-date=9 Februarie 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=16 |title=Abraham Lincoln (12 Februarie 1809 – 15 April 1865) |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Presidents: Life Portrait |publisher=[[C-SPAN]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20150206090522/http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=16 |archive-date= 6 Februarie 2015 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> | rowspan=2 | 4 Maart 1861 | rowspan=2 | 15 April 1865<ref group="n" name="assassinated">Vermoor.</ref> | rowspan=2 | [[Republikeinse Party (Verenigde State)|Republikeinse Party]]<br />Nasionale Unie Party<ref group="n" name="union">[[Abraham Lincoln]] en [[Andrew Johnson]] was onderskeidelik 'n Republikein en 'n Demokraat wat onder die Nasionale Unie Party meegeding het in 1864.</ref> | [[Hannibal Hamlin]] | align=center | 19 |- | style="background:#73C2FB" | [[Andrew Johnson]] | rowspan=2 align=center | 20 |- style="background:#73C2FB" | '''17''' | [[Lêer:Andrew Johnson portrait.jpg|100px]] | [[Andrew Johnson]]<br /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/andrewjohnson/ |title=Biography of Andrew Johnson |accessdate=12 Januarie 2009 |date=12 Maart 2007 |publisher=Whitehouse.gov |archive-url=https://web.archive.org/web/20150103025310/http://www.whitehouse.gov/about/presidents/andrewjohnson |archive-date=3 Januarie 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.americanheritage.com/people/presidents/johnson_andrew.shtml |title=The Seventeenth President: 1865–1869 Andrew Johnson "Between North and South" |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Heritage |publisher=[[Forbes]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20110203000545/http://www.americanheritage.com/people/presidents/johnson_andrew.shtml |archive-date= 3 Februarie 2011 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.history.com/presidents/andrewjohnson |title=Andrew Johnson – National Union Party – 17th President – American Presidents |accessdate=12 Januarie 2009 |publisher=History (TV) |archive-url=https://web.archive.org/web/20090329081700/http://www.history.com/presidents/andrewjohnson |archive-date=29 Maart 2009 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=17 |title=Andrew Johnson (29 Desember 1808 – 31 Julie 1875) |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Presidents: Life Portrait |publisher=[[C-SPAN]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20150415201447/http://www.americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=17 |archive-date=15 April 2015 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | 15 April 1865 | 4 Maart 1869 | [[Demokratiese Party (Verenigde State)|Demokratiese Party]]<br />Nasionale Unie Party<ref group="n" name="union" /> | | ''vakant''<ref group="n" name="25th Amend" /> |- style="background:#FFB6B6" | rowspan=3 | '''18''' | rowspan=3 | [[Lêer:Ugrant.jpeg|100px]] | rowspan=3 | [[Ulysses S. Grant]]<br /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/ulyssessgrant/ |title=Biography of Ulysses S. Grant |accessdate=12 Januarie 2009 |date=12 Maart 2007 |publisher=Whitehouse.gov |archive-url=https://web.archive.org/web/20150108222536/http://www.whitehouse.gov/about/presidents/ulyssessgrant |archive-date=8 Januarie 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.americanheritage.com/people/presidents/grant_ulysses.shtml |title=The Eighteenth President: 1869–1877 Ulysses Simpson Grant "The Hero as Politician" |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Heritage |publisher=[[Forbes]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20101212051641/http://americanheritage.com/people/presidents/grant_ulysses.shtml |archive-date=12 Desember 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.history.com/presidents/grant |title=Ulysses S. Grant – National Union Party – 18th President – American Presidents |accessdate=12 Januarie 2009 |publisher=History (TV) |archive-url=https://web.archive.org/web/20090329081628/http://www.history.com/presidents/grant |archive-date=29 Maart 2009 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=18 |title=Ulysses S. Grant (27 April 1822 – 23 Julie 1885) |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Presidents: Life Portrait |publisher=[[C-SPAN]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20151030024130/http://www.americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=18 |archive-date=30 Oktober 2015 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> | rowspan=3 | 4 Maart 1869 | rowspan=3 | 4 Maart 1877 | rowspan=3 | [[Republikeinse Party (Verenigde State)|Republikeinse Party]] | [[Schuyler Colfax]] | align=center | 21 |- style="background:#FFB6B6" | [[Henry Wilson]]<ref group="n" name="died" /><br /><small>4 Maart 1873 – 22 November 1875</small> | rowspan=2 align=center | 22 |- | ''vakant''<ref group="n" name="25th Amend" /><br /><small>22 November 1875 – 4 Maart 1877</small> |- style="background:#FFB6B6" | '''19''' | [[Lêer:Rhayes.png|100px]] | [[Rutherford B. Hayes]]<br /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/rutherfordbhayes/ |title=Biography of Rutherford B. Hayes |accessdate=12 Januarie 2009 |date=12 Maart 2007 |publisher=Whitehouse.gov |archive-url=https://web.archive.org/web/20150108231329/http://www.whitehouse.gov/about/presidents/rutherfordbhayes |archive-date=8 Januarie 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.americanheritage.com/people/presidents/hayes_rutherford.shtml |title=The Nineteenth President: 1877–1881 Rutherford Birchard Hayes "Striving For A Fresh Start" |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Heritage |publisher=[[Forbes]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20101212052235/http://americanheritage.com/people/presidents/hayes_rutherford.shtml |archive-date=12 Desember 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.history.com/presidents/hayes |title=Rutherford B. Hayes – Republican Party – 19th President – American Presidents |accessdate=12 Januarie 2009 |publisher=History (TV) |archive-url=https://web.archive.org/web/20090329081555/http://www.history.com/presidents/hayes |archive-date=29 Maart 2009 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=19 |title=Rutherford B. Hayes (4 Oktober 1822 – 17 Januarie 1893) |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Presidents: Life Portrait |publisher=[[C-SPAN]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20151021042214/http://www.americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=19 |archive-date=21 Oktober 2015 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> | 4 Maart 1877 | 4 Maart 1881 | [[Republikeinse Party (Verenigde State)|Republikeinse Party]] | William A. Wheeler | align=center | 23 |- style="background:#FFB6B6" | '''20''' | [[Lêer:James Garfield portrait.jpg|100px]] | [[James Garfield|James A. Garfield]]<br /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jamesgarfield/ |title=Biography of James Garfield |accessdate=12 Januarie 2009 |date=12 Maart 2007 |publisher=Whitehouse.gov |archive-url=https://web.archive.org/web/20150109063511/http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jamesgarfield |archive-date=9 Januarie 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref name=americanheritage>{{en}} {{cite web |url=http://www.americanheritage.com/people/presidents/garfield_james.shtml |title=The Twentieth President: 1881–1881 James Abram Garfield "The Preacher" |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Heritage |publisher=[[Forbes]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20101212053815/http://americanheritage.com/people/presidents/garfield_james.shtml |archive-date=12 Desember 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.history.com/presidents/garfield |title=James Garfield – Republican Party – 20th President – American Presidents |accessdate=12 Januarie 2009 |publisher=History (TV) |archive-url=https://web.archive.org/web/20090329081607/http://www.history.com/presidents/garfield |archive-date=29 Maart 2009 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=20 |title=James A. Garfield (19 November 1831 – 19 September 1881) |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Presidents: Life Portrait |publisher=[[C-SPAN]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20150812071132/http://www.americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=20 |archive-date=12 Augustus 2015 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> | 4 Maart 1881 | 19 September 1881<ref group="n" name="assassinated" /> | [[Republikeinse Party (Verenigde State)|Republikeinse Party]] | [[Chester A. Arthur]] | rowspan=2 align=center | 24 |- style="background:#FFB6B6" | '''21''' | [[Lêer:Carthur.jpeg|100px]] | [[Chester A. Arthur]]<br /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/chesterarthur/ |title=Biography of Chester Arthur |accessdate=12 Januarie 2009 |date=12 Maart 2007 |publisher=Whitehouse.gov |archive-url=https://web.archive.org/web/20150109010651/http://www.whitehouse.gov/about/presidents/chesterarthur |archive-date=9 Januarie 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref name=americanheritage /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.history.com/presidents/arthur |title=Chester A. Arthur – Republican Party – 21st President – American Presidents |accessdate=12 Januarie 2009 |publisher=History (TV) |archive-url=https://web.archive.org/web/20090329081453/http://www.history.com/presidents/arthur |archive-date=29 Maart 2009 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=21 |title=Chester A. Arthur (5 Oktober 1829 – 18 November 1886) |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Presidents: Life Portrait |publisher=[[C-SPAN]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20150906182514/http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=21 |archive-date= 6 September 2015 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> | 19 September 1881 | 4 Maart 1885 | [[Republikeinse Party (Verenigde State)|Republikeinse Party]] | | ''vakant''<ref group="n" name="25th Amend" /> |- style="background:#73C2FB" | rowspan=2 | '''22''' | rowspan=2 | [[Lêer:Grover Cleveland, painting by Anders Zorn.jpg|100px]] | rowspan=2 | [[Grover Cleveland]]<br /><ref name="WH-grover">{{en}} {{cite web |url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/grovercleveland/ |title=Biography of Grover Cleveland |accessdate=12 Januarie 2009 |date=12 Maart 2007 |publisher=Whitehouse.gov |archive-url=https://web.archive.org/web/20110623092323/http://www.whitehouse.gov/about/presidents/grovercleveland/ |archive-date=23 Junie 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref name="AH-grover">{{en}} {{cite web |url=http://www.americanheritage.com/people/presidents/cleveland_grover.shtml |title=The Twenty-Second President: 1885–1889 The Twenty-Fourth President: 1893–1897 Grover Cleveland "The Law Man" |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Heritage |publisher=[[Forbes]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20101212051314/http://americanheritage.com/people/presidents/cleveland_grover.shtml |archive-date=12 Desember 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref name="HIS-grover">{{en}} {{cite web |url=http://www.history.com/presidents/cleveland |title=Grover Cleveland – Democratic Party – 22nd and 24th President – American Presidents |accessdate=12 Januarie 2009 |publisher=History (TV) |archive-url=https://web.archive.org/web/20090329081601/http://www.history.com/presidents/cleveland |archive-date=29 Maart 2009 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref name="AP=grover">{{en}} {{cite web |url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=22 |title=Grover Cleveland (18 Maart 1837 – 24 Junie 1908) |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Presidents: Life Portrait |publisher=[[C-SPAN]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20150206090557/http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=22 |archive-date= 6 Februarie 2015 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> | rowspan=2 | 4 Maart 1885 | rowspan=2 | 4 Maart 1889 | rowspan=2 | [[Demokratiese Party (Verenigde State)|Demokratiese Party]] | [[Thomas A. Hendricks]]<ref group="n" name="died" /><br /><small>4 Maart 1885 – 25 November 1885</small> | rowspan=2 align=center | 25 |- |''vakant''<ref group="n" name="25th Amend" /><br /><small>25 November 1885 – 4 Maart 1889</small> |- style="background:#FFB6B6" | '''23''' | [[Lêer:Eastman Johnson - Benjamin Harrison - Google Art Project.jpg|100px]] | [[Benjamin Harrison]]<br /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/benjaminharrison/ |title=Biography of Benjamin Harrison |accessdate=12 Januarie 2009 |date=12 Maart 2007 |publisher=Whitehouse.gov |archive-url=https://web.archive.org/web/20141124062417/http://www.whitehouse.gov/about/presidents/benjaminharrison |archive-date=24 November 2014 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref name="AH-grover" /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.history.com/presidents/benjaminharrison |title=William Henry Harrison – Whig Party – 23rd President – American Presidents |accessdate=12 Januarie 2009 |publisher=History (TV) |archive-url=https://web.archive.org/web/20100210112527/http://www.history.com/presidents/benjaminharrison |archive-date=10 Februarie 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=23 |title=Benjamin Harrison (20 Augustus 1833 – 13 Maart 1901) |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Presidents: Life Portrait |publisher=[[C-SPAN]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20150906184524/http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=23 |archive-date= 6 September 2015 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> | 4 Maart 1889 | 4 Maart 1893 | [[Republikeinse Party (Verenigde State)|Republikeinse Party]] | [[Levi P. Morton]] | align=center | 26 |- style="background:#73C2FB" | '''24''' | [[Lêer:GCleveland.png|100px]] | [[Grover Cleveland]]<br /><small>''(tweede termyn)''</small><br /><ref name="WH-grover" /><ref name="AH-grover" /><ref name="HIS-grover" /><ref name="AP=grover" /> | 4 Maart 1893 | 4 Maart 1897 | [[Demokratiese Party (Verenigde State)|Demokratiese Party]] | [[Adlai E. Stevenson I]] | align=center | 27 |- style="background:#FFB6B6" | rowspan=3 | '''25''' | rowspan=3 | [[Lêer:Official White House portrait of William McKinley.jpg|100px]] | rowspan=3 | [[William McKinley]]<br /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/williammckinley/ |title=Biography of William McKinley |accessdate=12 Januarie 2009 |date=12 Maart 2007 |publisher=Whitehouse.gov |archive-url=https://web.archive.org/web/20150108222608/http://www.whitehouse.gov/about/presidents/williammckinley |archive-date=8 Januarie 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.americanheritage.com/people/presidents/mckinley_william.shtml |title=The Twenty-Fifth President: 1897–1901 William McKinley "Bridge to a New Century" |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Heritage |publisher=[[Forbes]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20101212054144/http://americanheritage.com/people/presidents/mckinley_william.shtml |archive-date=12 Desember 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.history.com/presidents/mckinley |title=William McKinley – Republican Party – 25th President – American Presidents |accessdate=12 Januarie 2009 |publisher=History (TV) |archive-url=https://web.archive.org/web/20090329081634/http://www.history.com/presidents/mckinley |archive-date=29 Maart 2009 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=24 |title=William McKinley (29 Januarie 1843 – 14 September 1901) |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Presidents: Life Portrait |publisher=[[C-SPAN]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20150907160924/http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=24 |archive-date= 7 September 2015 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> | rowspan=3 | 4 Maart 1897 | rowspan=3 | 14 September 1901<ref group="n" name="assassinated" /> | rowspan=3 | [[Republikeinse Party (Verenigde State)|Republikeinse Party]] | [[Garret Hobart]]<ref group="n" name="died" /><br /><small>4 Maart 1897 – 21 November 1899</small> | rowspan=2 align=center | 28 |- | | ''vakant''<ref group="n" name="25th Amend" /><br /><small>21 November 1899 – 4 Maart 1901</small> |- style="background:#FFB6B6" | [[Theodore Roosevelt]] | rowspan=2 align=center | 29 |- |- style="background:#FFB6B6" | rowspan=2 | '''26''' | rowspan=2 | [[Lêer:John Singer Sargent - Theodore Roosevelt - Google Art Project.jpg|100px]] | rowspan=2 | [[Theodore Roosevelt]]<br /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/theodoreroosevelt/ |title=Biography of Theodore Roosevelt |accessdate=12 Januarie 2009 |date=12 Maart 2007 |publisher=Whitehouse.gov |archive-url=https://web.archive.org/web/20150108222618/http://www.whitehouse.gov/about/presidents/theodoreroosevelt |archive-date=8 Januarie 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.americanheritage.com/people/presidents/roosevelt_theodore.shtml |title=The Twenty-Sixth President: 1901–1909 Theodore Roosevelt "The Giant in the Bully Pulpit" |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Heritage |publisher=[[Forbes]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20101212052940/http://americanheritage.com/people/presidents/roosevelt_theodore.shtml |archive-date=12 Desember 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.history.com/presidents/teddyroosevelt |title=Theodore Roosevelt – Republican, Bull Moose Party – 26th President – American Presidents |accessdate=12 Januarie 2009 |publisher=History (TV) |archive-url=https://web.archive.org/web/20100210124352/http://www.history.com/presidents/teddyroosevelt |archive-date=10 Februarie 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=25 |title=Theodore Roosevelt (27 Oktober 1858 – 6 Januarie 1919) |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Presidents: Life Portrait |publisher=[[C-SPAN]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20150508073614/http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=25 |archive-date=8 Mei 2015 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | rowspan=2 | 14 September 1901 | rowspan=2 | 4 Maart 1909 | rowspan=2 | [[Republikeinse Party (Verenigde State)|Republikeinse Party]] | | ''vakant''<ref group="n" name="25th Amend" /> |- style="background:#FFB6B6" | [[Charles W. Fairbanks]] | align=center | 30 |- style="background:#FFB6B6" | rowspan=2 | '''27''' | rowspan=2 | [[Lêer:TaftOfficial Portrait.jpg|100px]] | rowspan=2 | [[William Howard Taft]]<br /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/williamhowardtaft/ |title=Biography of William Howard Taft |accessdate=12 Januarie 2009 |date=13 Maart 2007 |publisher=Whitehouse.gov |archive-url=https://web.archive.org/web/20141230063300/http://www.whitehouse.gov/about/presidents/williamhowardtaft |archive-date=30 Desember 2014 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.americanheritage.com/people/presidents/taft_william.shtml |title=The Twenty-Seventh President: 1909–1913 William Howard Taft "Reluctant Leader" |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Heritage |publisher=[[Forbes]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20101212053642/http://americanheritage.com/people/presidents/taft_william.shtml |archive-date=12 Desember 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.history.com/presidents/taft |title=William Howard Taft – Republican Party – 27th President – American Presidents |accessdate=12 Januarie 2009 |publisher=History (TV) |archive-url=https://web.archive.org/web/20090329081613/http://www.history.com/presidents/taft |archive-date=29 Maart 2009 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=26 |title=William Howard Taft (15 September 1857 – 8 Maart 1930) |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Presidents: Life Portrait |publisher=[[C-SPAN]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20151102140810/http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=26 |archive-date=2 November 2015 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | rowspan=2 | 4 Maart 1909 | rowspan=2 | 4 Maart 1913 | rowspan=2 | [[Republikeinse Party (Verenigde State)|Republikeinse Party]] | [[James S. Sherman]]<ref group="n" name="died" /><br /><small>4 Maart 1909 – 30 Oktober 1912</small> | rowspan=2 align=center | 31 |- | ''vakant''<ref group="n" name="25th Amend" /><br /><small>30 Oktober 1912 – 4 Maart 1913</small> |- style="background:#73C2FB" | rowspan=2 | '''28''' | rowspan=2 | [[Lêer:Ww28.jpg|100px]] | rowspan=2 | [[Woodrow Wilson]]<br /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/woodrowwilson/ |title=Biography of Woodrow Wilson |accessdate=12 Januarie 2009 |date=13 Maart 2007 |publisher=Whitehouse.gov |archive-url=https://web.archive.org/web/20150108222630/http://www.whitehouse.gov/about/presidents/woodrowwilson |archive-date=8 Januarie 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.americanheritage.com/people/presidents/wilson_woodrow.shtml |title=The Twenty-Eighth President: 1913–1921 Woodrow Wilson "Prophet Without Honor" |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Heritage |publisher=[[Forbes]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20101212052508/http://americanheritage.com/people/presidents/wilson_woodrow.shtml |archive-date=12 Desember 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref name=history>{{en}} {{cite web |url=http://www.history.com/presidents/wilson |title=Woodrow Wilson – Democratic Party – 28th President – American Presidents |accessdate=12 Januarie 2009 |publisher=History (TV) |archive-url=https://web.archive.org/web/20090329081530/http://www.history.com/presidents/wilson |archive-date=29 Maart 2009 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=27 |title=Woodrow Wilson (28 Desember 1856 – 3 Februarie 1924) |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Presidents: Life Portrait |publisher=[[C-SPAN]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20150516014816/http://www.americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=27 |archive-date=16 Mei 2015 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> | rowspan=2 | 4 Maart 1913 | rowspan=2 | 4 Maart 1921 | rowspan=2 | [[Demokratiese Party (Verenigde State)|Demokratiese Party]] | rowspan=2 | [[Thomas R. Marshall]] | align=center | 32 |- style="background:#73C2FB" | align=center | 33 |- style="background:#FFB6B6" | '''29''' | [[Lêer:Wh29.gif|100px]] | [[Warren G. Harding]]<br /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/warrenharding/ |title=Biography of Warren G. Harding |accessdate=12 Januarie 2009 |date=12 Maart 2007 |publisher=Whitehouse.gov |archive-url=https://web.archive.org/web/20150108222708/http://www.whitehouse.gov/about/presidents/warrenharding |archive-date=8 Januarie 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.americanheritage.com/people/presidents/harding_warren.shtml |title=The Twenty-Ninth President: 1921–1923 Warren Gamaliel Harding "Prophet Without Honor" |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Heritage |publisher=[[Forbes]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20101212050656/http://americanheritage.com/people/presidents/harding_warren.shtml |archive-date=12 Desember 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref name=history /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=28 |title=Warren G. Harding (2 November 1865 – 2 Augustus 1923) |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Presidents: Life Portrait |publisher=[[C-SPAN]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20150713182444/http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=28 |archive-date=13 Julie 2015 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | 4 Maart 1921 | 2 Augustus 1923<ref group="n" name="died" /> | [[Republikeinse Party (Verenigde State)|Republikeinse Party]] | [[Calvin Coolidge]] | rowspan=2 align=center | 34 |- style="background:#FFB6B6" | rowspan=2 | '''30''' | rowspan=2 | [[Lêer:Calvin Coolidge.jpg|100px]] | rowspan=2 | [[Calvin Coolidge]]<br /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/calvincoolidge/ |title=Biography of Calvin Coolidge |accessdate=12 Januarie 2009 |date=13 Maart 2007 |publisher=Whitehouse.gov |archive-url=https://web.archive.org/web/20150108222658/http://www.whitehouse.gov/about/presidents/calvincoolidge |archive-date=8 Januarie 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.americanheritage.com/people/presidents/coolidge_calvin.shtml |title=The Thirtieth President: 1923–1929 Calvin Coolidge "The New Englander" |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Heritage |publisher=[[Forbes]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20170424200327/http://www.americanheritage.com/people/presidents/coolidge_calvin.shtml |archive-date=24 April 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref name=history /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=29 |title=Calvin Coolidge (4 Julie 1872 – 5 Januarie 1933) |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Presidents: Life Portrait |publisher=[[C-SPAN]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20150206090639/http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=29 |archive-date= 6 Februarie 2015 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> | rowspan=2 | 2 Augustus 1923 | rowspan=2 | 4 Maart 1929 | rowspan=2 | [[Republikeinse Party (Verenigde State)|Republikeinse Party]] | | ''vakant''<ref group="n" name="25th Amend" /> |- style="background:#FFB6B6" | [[Charles G. Dawes]] | align=center | 35 |- style="background:#FFB6B6" | '''31''' | [[Lêer:Herbert Clark Hoover by Greene, 1956.jpg|100px]] | [[Herbert Hoover]]<br /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/herberthoover/ |title=Biography of Herbert Hoover |accessdate=12 Januarie 2009 |date=13 Maart 2007 |publisher=Whitehouse.gov |archive-url=https://web.archive.org/web/20150109233140/http://www.whitehouse.gov/about/presidents/HerbertHoover/ |archive-date= 9 Januarie 2015 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.americanheritage.com/people/presidents/hoover_herbert.shtml |title=The Thirty-First President: 1929–1933 Herbert Clark Hoover "The Great Engineer" |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Heritage |publisher=[[Forbes]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20101212054314/http://americanheritage.com/people/presidents/hoover_herbert.shtml |archive-date=12 Desember 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref name=history /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=30 |title=Herbert Hoover (10 Augustus 1874 – 20 Oktober 1964) |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Presidents: Life Portrait |publisher=[[C-SPAN]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20150721224134/http://www.americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=30 |archive-date=21 Julie 2015 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> | 4 Maart 1929 | 4 Maart 1933 | [[Republikeinse Party (Verenigde State)|Republikeinse Party]] | [[Charles Curtis]] | align=center | 36 |- style="background:#73C2FB" | rowspan=4 | '''32''' | rowspan=4 | [[Lêer:Froosevelt.jpeg|100px]] | rowspan=4 | [[Franklin D. Roosevelt]]<br /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/franklindroosevelt/ |title=Biography of Franklin D. Roosevelt |accessdate=12 Januarie 2009 |date=20 Maart 2007 |publisher=Whitehouse.gov |archive-url=https://web.archive.org/web/20150108222719/http://www.whitehouse.gov/about/presidents/franklindroosevelt |archive-date=8 Januarie 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.americanheritage.com/people/presidents/roosevelt_franklin.shtml |title=The Thirty-Second President: 1933–1945 Franklin Delano Roosevelt "New Dealer and Global Warrior" |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Heritage |publisher=[[Forbes]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20101212052341/http://americanheritage.com/people/presidents/roosevelt_franklin.shtml |archive-date=12 Desember 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref name=history2>{{en}} {{cite web |url=http://www.history.com/presidents/fdr |title=Franklin D. Roosevelt – Democratic Party – 32nd President – American Presidents |accessdate=12 Januarie 2009 |publisher=History (TV) |archive-url=https://web.archive.org/web/20100209184023/http://www.history.com/presidents/fdr |archive-date=9 Februarie 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=31 |title=Franklin D. Roosevelt (30 Januarie 1882 – 12 April 1945) |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Presidents: Life Portrait |publisher=[[C-SPAN]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20150514184634/http://www.americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=31 |archive-date=14 Mei 2015 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | rowspan=4 | 4 Maart 1933 | rowspan=4 | 12 April 1945<ref group="n" name="died" /> | rowspan=4 | [[Demokratiese Party (Verenigde State)|Demokratiese Party]] | rowspan=2 | [[John Nance Garner]] | align=center | 37<ref group="n">Hierdie termyn is met 43 dae verkort omdat die 20ste Wysigingswet van die Amerikaanse Grondwet begin geld het, wat die inhuldigingsdag van presidente geskuif het van 4 Maart na 20 Januarie.</ref> |- style="background:#73C2FB" | align=center | 38 |- style="background:#73C2FB" | [[Henry A. Wallace]] | align=center |39 |- style="background:#73C2FB" | [[Harry S. Truman]] | rowspan=2 align=center | 40 |- style="background:#73C2FB" | rowspan=2 | '''33''' | rowspan=2 | [[Lêer:HarryTruman.jpg|100px]] | rowspan=2 | [[Harry S. Truman]]<br /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/harrystruman/ |title=Biography of Harry S Truman |accessdate=12 Januarie 2009 |date=12 Maart 2007 |publisher=Whitehouse.gov |archive-url=https://web.archive.org/web/20150109064002/http://www.whitehouse.gov/about/presidents/harrystruman |archive-date=9 Januarie 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.americanheritage.com/people/presidents/truman_harry.shtml |title=The Thirty-Third President: 1945–1953 Harry S. Truman "The Buck Stopped Here" |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Heritage |publisher=[[Forbes]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20101212052658/http://americanheritage.com/people/presidents/truman_harry.shtml |archive-date=12 Desember 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref name=history2 /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=32 |title=Harry S. Truman (8 Mei 1884 – 26 Desember 1972) |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Presidents: Life Portrait |publisher=[[C-SPAN]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20150915013137/http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=32 |archive-date=15 September 2015 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> | rowspan=2 | 12 April 1945 | rowspan=2 | 20 Januarie 1953 | rowspan=2 | [[Demokratiese Party (Verenigde State)|Demokratiese Party]] | | ''vakant''<ref group="n" name="25th Amend" /> |- style="background:#73C2FB" | [[Alben W. Barkley]] | align=center | 41 |- style="background:#FFB6B6" | rowspan=2 | '''34''' | rowspan=2 | [[Lêer:Dwight D. Eisenhower, official Presidential portrait.jpg|100px]] | rowspan=2 | [[Dwight D. Eisenhower]]<br /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/dwightdeisenhower/ |title=Biography of Dwight D. Eisenhower |accessdate=12 Januarie 2009 |date=12 Maart 2007 |publisher=Whitehouse.gov |archive-url=https://web.archive.org/web/20150109064012/http://www.whitehouse.gov/about/presidents/dwightdeisenhower |archive-date=9 Januarie 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.americanheritage.com/people/presidents/eisenhower_dwight.shtml |title=The Thirty-Fourth President: 1953–1961 Dwight David Eisenhower "I Like Ike" |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Heritage |publisher=[[Forbes]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20101212051112/http://americanheritage.com/people/presidents/eisenhower_dwight.shtml |archive-date=12 Desember 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.history.com/presidents/eisenhower |title=Dwight D. Eisenhower – Democratic Party – 34th President – American Presidents |accessdate=12 Januarie 2009 |publisher=History (TV) |archive-url=https://web.archive.org/web/20100213140930/http://www.history.com/presidents/eisenhower |archive-date=13 Februarie 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=33 |title=Dwight D. Eisenhower (14 Oktober 1890 – 28 Maart 1969) |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Presidents: Life Portrait |publisher=[[C-SPAN]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20151030024210/http://www.americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=33 |archive-date=30 Oktober 2015 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> | rowspan=2 | 20 Januarie 1953 | rowspan=2 | 20 Januarie 1961 | rowspan=2 | [[Republikeinse Party (Verenigde State)|Republikeinse Party]] | rowspan=2 | [[Richard Nixon]] | align=center | 42 |- style="background:#73C2FB" | align=center | 43 |- style="background:#73C2FB" | '''35''' | [[Lêer:John F Kennedy Official Portrait.jpg|100px]] | [[John F. Kennedy]]<br /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/johnfkennedy/ |title=Biography of John F. Kennedy |accessdate=12 Januarie 2009 |date=12 Maart 2007 |publisher=Whitehouse.gov |archive-url=https://web.archive.org/web/20141228091731/http://www.whitehouse.gov/about/presidents/johnfkennedy/ |archive-date=28 Desember 2014 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.americanheritage.com/people/presidents/kennedy_john.shtml |title=The Thirty-Five President: 1961–1963 John Fitzgerald Kennedy "Inspiring A Generation" |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Heritage |publisher=[[Forbes]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20101212053014/http://americanheritage.com/people/presidents/kennedy_john.shtml |archive-date=12 Desember 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref name=history1>{{en}} {{cite web |url=http://www.history.com/presidents/kennedy |title=John F. Kennedy – Democratic Party – 35th President – American Presidents |accessdate=12 Januarie 2009 |publisher=History (TV)|archive-url=https://web.archive.org/web/20100210124359/http://www.history.com/presidents/kennedy |archive-date=10 Februarie 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=34 |title=John F. Kennedy (29 Mie 1917 – 22 November 1963) |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Presidents: Life Portrait |publisher=[[C-SPAN]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20150822132332/http://www.americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=34 |archive-date=22 Augustus 2015 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> | 20 Januarie 1961 | 22 November 1963<ref group="n" name="assassinated" /> | [[Demokratiese Party (Verenigde State)|Demokratiese Party]] | [[Lyndon B. Johnson]] | rowspan=2 align=center | 44 |- style="background:#73C2FB" | rowspan=2 | '''36''' | rowspan=2 | [[Lêer:Ljohnson.jpeg|100px]] | rowspan=2 | [[Lyndon B. Johnson]]<br /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/lyndonjohnson/ |title=Biography of Lyndon B. Johnson |accessdate=12 Januarie 2009 |date=12 Maart 2007 |publisher=Whitehouse.gov |archive-url=https://web.archive.org/web/20110622035458/http://www.whitehouse.gov/about/presidents/lyndonjohnson/ |archive-date=22 Junie 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.americanheritage.com/people/presidents/johnson_lyndon.shtml |title=The Thirty-Sixth President: 1963–1969 Lyndon Baines Johnson "So Close To Greatness" |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Heritage |publisher=[[Forbes]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20101212053043/http://americanheritage.com/people/presidents/johnson_lyndon.shtml |archive-date=12 Desember 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref name=history1 /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=35 |title=Lyndon B. Johnson (27 Augustus 1908 – 22 Januarie 1973) |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Presidents: Life Portrait |publisher=[[C-SPAN]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20151007041238/http://www.americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=35 |archive-date= 7 Oktober 2015 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> | rowspan=2 | 22 November 1963 | rowspan=2 | 20 Januarie 1969 | rowspan=2 | [[Demokratiese Party (Verenigde State)|Demokratiese Party]] | | ''vakant''<ref group="n" name="25th Amend" /> |- style="background:#73C2FB" | [[Hubert Humphrey]] | align=center | 45 |- style="background:#FFB6B6" | rowspan=4 | '''37''' | rowspan=4 | [[Lêer:Richard Nixon - Presidential portrait.jpg|100px]] | rowspan=4 | [[Richard Nixon]]<br /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/richardnixon/ |title=Richard M. Nixon |accessdate=12 Januarie 2009 |date=12 Maart 2007 |publisher=Whitehouse.gov |archive-url=https://web.archive.org/web/20150108222802/http://www.whitehouse.gov/about/presidents/richardnixon |archive-date=8 Januarie 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.americanheritage.com/people/presidents/nixon_richard.shtml |title=The Thirty-Seventh President: 1969–1974 Richard Milhous Nixon "The Road to Watergate" |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Heritage |publisher=[[Forbes]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20101212050818/http://americanheritage.com/people/presidents/nixon_richard.shtml |archive-date=12 Desember 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.history.com/presidents/nixon |title=Richard Nixon – Republican Party – 37th President – American Presidents |accessdate=12 Januarie 2009 |publisher=History (TV)|archive-url=https://web.archive.org/web/20100210112522/http://www.history.com/presidents/nixon |archive-date=10 Februarie 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=36 |title=Richard M. Nixon (9 Januarie 1913 – 22 April 1994) |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Presidents: Life Portrait |publisher=[[C-SPAN]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20150507155730/http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=36 |archive-date=7 Mei 2015 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | rowspan=4 | 20 Januarie 1969 | rowspan=4 | 9 Augustus 1974<ref group="n" name="resigned" /> | rowspan=4 | [[Republikeinse Party (Verenigde State)|Republikeinse Party]] | rowspan=2 | [[Spiro Agnew]]<ref group="n" name="resigned" /><br /><small>20 Januarie 1969 – 10 Oktober 1973</small> | align=center | 46 |- style="background:#FFB6B6" | rowspan=5 align=center | 47 |- | ''vakant''<ref group="n" name="25th Amend" /><br /><small>10 Oktober 1973 – 6 Desember 1973</small> |- style="background:#FFB6B6" | [[Gerald Ford]]<br /><small>6 Desember 1973 – 9 Augustus 1974</small> |- style="background:#FFB6B6" | rowspan=2 | '''38''' | rowspan=2 | [[Lêer:Gerald Ford presidential portrait.jpg|100px]] | rowspan=2 | [[Gerald Ford]]<br /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/geraldford/ |title=Biography of Gerald R. Ford |accessdate=12 Januarie 2009 |date=12 Maart 2007 |publisher=Whitehouse.gov |archive-url=https://web.archive.org/web/20140306144045/http://www.whitehouse.gov/about/presidents/geraldford |archive-date=6 Maart 2014 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref name=americanheritage2>{{en}} {{cite web |url=http://www.americanheritage.com/people/presidents/ford_gerald.shtml |title=The Thirty-Eighth President: 1974–1977 Gerald Rudolph Ford "A Time for Healing" |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Heritage |publisher=[[Forbes]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20101212052141/http://americanheritage.com/people/presidents/ford_gerald.shtml |archive-date=12 Desember 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref name=history3>{{en}} {{cite web |url=http://www.history.com/presidents/ford |title=Gerald Ford – Republican Party – 38th President – American Presidents |accessdate=12 Januarie 2009 |publisher=History (TV) |archive-url=https://web.archive.org/web/20090329081506/http://www.history.com/presidents/ford |archive-date=29 Maart 2009 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=37 |title=Gerald R. Ford (14 Julie 1913 – 26 Desember 2006) |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Presidents: Life Portrait |publisher=[[C-SPAN]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20150419054542/http://www.americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=37 |archive-date=19 April 2015 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> | rowspan=2 | 9 Augustus 1974 | rowspan=2 | 20 Januarie 1977 | rowspan=2 | [[Republikeinse Party (Verenigde State)|Republikeinse Party]] | | ''vakant''<ref group="n" name="25th Amend" /><br /><small>9 Augustus 1974 – 19 Desember 1974 </small> |- style="background:#FFB6B6" |[[Nelson Rockefeller]]<br /><small>19 Desember 1974 – 20 Januarie 1977</small> |- style="background:#73C2FB" | '''39''' | [[Lêer:JimmyCarterPortrait.jpg|100px]] | [[Jimmy Carter]]<br /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jimmycarter |title=Biography of Jimmy Carter |accessdate=12 Januarie 2009 |date=12 Maart 2007 |publisher=Whitehouse.gov |archive-url=https://web.archive.org/web/20150104051441/http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jimmycarter |archive-date=4 Januarie 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref name=americanheritage2 /><ref name=history3 /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=38 |title=Jimmy Carter (1 Oktober 1924 – ) |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Presidents: Life Portrait |publisher=[[C-SPAN]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20150206090757/http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=38 |archive-date= 6 Februarie 2015 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> | 20 Januarie 1977 | 20 Januarie 1981 | [[Demokratiese Party (Verenigde State)|Demokratiese Party]] | [[Walter Mondale]] | align=center | 48 |- style="background:#FFB6B6" | rowspan=2 | '''40''' | rowspan=2 | [[Lêer:Ronald Reagan 1981 presidential portrait.jpg|100px]] | rowspan=2 | [[Ronald Reagan]]<br /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/ronaldreagan/ |title=Biography of Ronald Reagan |accessdate=12 Januarie 2009 |date=25 Junie 2008 |publisher=Whitehouse.gov |archive-url=https://web.archive.org/web/20150108222813/http://www.whitehouse.gov/about/presidents/ronaldreagan |archive-date=8 Januarie 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.americanheritage.com/people/presidents/reagan_ronald.shtml |title=The Fortieth President: 1981–1989 Ronald Wilson Reagan "The Great Communicator" |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Heritage |publisher=[[Forbes]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20101212055010/http://americanheritage.com/people/presidents/reagan_ronald.shtml |archive-date=12 Desember 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref name=history3 /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=39 |title=Ronald Reagan (6 Februarie 1911 – 5 Junie 2004) |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Presidents: Life Portrait |publisher=[[C-SPAN]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20150807211700/http://www.americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=39 |archive-date=7 Augustus 2015 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | rowspan=2 | 20 Januarie 1981 | rowspan=2 | 20 Januarie 1989 | rowspan=2 | [[Republikeinse Party (Verenigde State)|Republikeinse Party]] | rowspan=2 | [[George H.W. Bush]] | align=center | 49 |- style="background:#FFB6B6" | align=center | 50 |- style="background:#FFB6B6" | '''41''' | [[Lêer:George H. W. Bush, President of the United States, 1989 official portrait.jpg|100px]] | [[George H.W. Bush]]<br /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/georgehwbush/ |title=Biography of George Herbert Walker Bush |accessdate=12 Januarie 2009 |date=12 Maart 2007 |publisher=Whitehouse.gov |archive-url=https://web.archive.org/web/20150109180359/http://www.whitehouse.gov/about/presidents/georgehwbush |archive-date=9 Januarie 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.americanheritage.com/people/presidents/bush_george_sr.shtml |title=The Forty-First President: 1989–1993 George Herbert Walker Bush "The Last Cold Warrior" |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Heritage |publisher=[[Forbes]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20101212051925/http://americanheritage.com/people/presidents/bush_george_sr.shtml |archive-date=12 Desember 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.history.com/presidents/georgebush |title=George H. W. Bush – Republican Party – 41st President – American Presidents |accessdate=12 Januarie 2009 |publisher=History (TV) |archive-url=https://web.archive.org/web/20090329081654/http://www.history.com/presidents/georgebush |archive-date=29 Maart 2009 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=40 |title=George Bush (12 Junie 1924 – ) |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Presidents: Life Portrait |publisher=[[C-SPAN]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20030202011221/http://www.americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=40 |archive-date= 2 Februarie 2003 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> | 20 Januarie 1989 | 20 Januarie 1993 | [[Republikeinse Party (Verenigde State)|Republikeinse Party]] | Dan Quayle | align=center | 51 |- style="background:#73C2FB" | rowspan=2 | '''42''' | rowspan=2 | [[Lêer:Bill Clinton.jpg|100px]] | rowspan=2 | [[Bill Clinton]]<br /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/williamjclinton/ |title=Biography of William J. Clinton |accessdate=12 Januarie 2009 |date=12 Maart 2007 |publisher=Whitehouse.gov |archive-url=https://web.archive.org/web/20150109133118/http://www.whitehouse.gov/about/presidents/williamjclinton/ |archive-date=9 Januarie 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.americanheritage.com/people/presidents/clinton_bill.shtml |title=The Forty-Second President: 1993–2001 William Jefferson Clinton "Prosperity And Turmoil" |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Heritage |publisher=[[Forbes]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20101212052630/http://americanheritage.com/people/presidents/clinton_bill.shtml |archive-date=12 Desember 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.history.com/presidents/billclinton |title=Bill Clinton – Democratic Party – 42nd President – American Presidents |accessdate=12 Januarie 2009 |publisher=History (TV)|archive-url=https://web.archive.org/web/20100209180531/http://www.history.com/presidents/billclinton |archive-date=9 Februarie 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=41 |title=Bill Clinton (19 Augustus 1946 – ) |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Presidents: Life Portrait |publisher=[[C-SPAN]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20150713125212/http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=41 |archive-date=13 Julie 2015 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | rowspan=2 | 20 Januarie 1993 | rowspan=2 | 20 Januarie 2001 | rowspan=2 | [[Demokratiese Party (Verenigde State)|Demokratiese Party]] | rowspan=2 | [[Al Gore]] | align=center | 52 |- style="background:#73C2FB" | align=center | 53 |- style="background:#FFB6B6" | rowspan=2 | '''43''' | rowspan=2 | [[Lêer:George-W-Bush.jpeg|100px]] | rowspan=2 | [[George W. Bush]]<br /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/georgewbush/ |title=Biography of President George W. Bush |accessdate=12 Januarie 2009 |date=25 Februarie 2007 |publisher=Whitehouse.gov |archive-url=https://web.archive.org/web/20150108222839/http://www.whitehouse.gov/about/presidents/georgewbush |archive-date=8 Januarie 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.americanheritage.com/people/presidents/bush_george_jr.shtml |title=The Forty-Third President: 2001–2009 George Walker Bush |accessdate=2 Oktober 2009 |work=American Heritage |publisher=[[Forbes]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20101212051436/http://americanheritage.com/people/presidents/bush_george_jr.shtml |archive-date=12 Desember 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.history.com/presidents/georgewbush |title=George W. Bush – Republican Party – 43rd President – American Presidents |accessdate=12 Januarie 2009 |publisher=History (TV) |archive-url=https://web.archive.org/web/20100209180524/http://www.history.com/presidents/georgewbush |archive-date=9 Februarie 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=42 |title=George W. Bush (6 Julie 1946 – ) |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Presidents: Life Portrait |publisher=[[C-SPAN]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20150615115612/http://www.americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=42 |archive-date=15 Junie 2015 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> | rowspan=2 | 20 Januarie 2001 | rowspan=2 | 20 Januarie 2009 | rowspan=2 | [[Republikeinse Party (Verenigde State)|Republikeinse Party]] | rowspan=2 | [[Dick Cheney]] | align=center | 54 |- style="background:#FFB6B6" | align=center | 55 |- style="background:#73C2FB" | rowspan=2 | '''44''' | rowspan=2 | [[Lêer:Official portrait of Barack Obama.jpg|100px]] | rowspan=2 | [[Barack Obama]]<br /><ref name="whouseobama">{{en}} {{cite web |url=http://www.whitehouse.gov/administration/president_obama/ |title=President Barack Obama |accessdate=20 Januarie 2009 |publisher=Whitehouse.gov |year=20 Januarie 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110313093444/http://www.whitehouse.gov/administration/President_Obama |archive-date=13 Maart 2011 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.americanheritage.com/people/presidents/obama_barack.shtml |title=The Forty-Fourth President: 2009–2017 Barack Hussein Obama II |accessdate=2 Oktober 2009 |work=American Heritage |publisher=[[Forbes]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20170424200304/http://www.americanheritage.com/people/presidents/obama_barack.shtml |archive-date=24 April 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.history.com/presidents/obama |title=Barack Obama – Democratic Party – 44th President – American Presidents |accessdate=12 Januarie 2009 |publisher=History (TV) |archive-url=https://web.archive.org/web/20100210005252/http://www.history.com/presidents/obama |archive-date=10 Februarie 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=43 |title=Barack Obama (4 Augustus 1961 – ) |accessdate=12 Januarie 2009 |work=American Presidents: Life Portrait |publisher=[[C-SPAN]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20150726084744/http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=43 |archive-date=26 Julie 2015 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> | rowspan=2 | 20 Januarie 2009 | rowspan=2 | 20 Januarie 2017 | rowspan=2 | [[Demokratiese Party (Verenigde State)|Demokratiese Party]] &nbsp; | rowspan=2 | [[Joe Biden]] | align=center | 56 |- style="background:#73C2FB" | align=center | 57 |- style="background:#FFB6B6" | '''45''' | [[Lêer:Official Portrait of President Donald Trump.jpg|100px]] | [[Donald Trump]] | 20 Januarie 2017 | 20 Januarie 2021 | [[Republikeinse Party (Verenigde State)|Republikeinse Party]] | [[Mike Pence]] | align=center | 58 |- style="background:#73C2FB" | '''46''' | [[Lêer:Joe Biden presidential portrait.jpg|100px]] | [[Joe Biden]] | 20 Januarie 2021 | 20 Januarie 2025 | [[Demokratiese Party (Verenigde State)|Demokratiese Party]] &nbsp; | [[Kamala Harris]] | align=center | 59 |- style="background:#FFB6B6" | '''47''' | [[Lêer:June 2026 Official Portrait of Donald J. Trump (body cropped).jpg|100px]] | [[Donald Trump]]<br /><small>''(tweede termyn)'' | 20 Januarie 2025 | | [[Republikeinse Party (Verenigde State)|Republikeinse Party]] | [[JD Vance]] | align=center | 60 |} == Notas == <references group="n" /> == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Presidents of the United States|Presidente van die Verenigde State}} * {{en}} [http://www.whitehouse.gov/about/presidents/ Whitehouse.gov: Die Presidente] * {{en}} [http://www.americanheritage.com/people/presidents/ American Heritage People: The Presidents] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060210002715/http://www.americanheritage.com/people/presidents/ |date=10 Februarie 2006 }} * {{en}} [http://www.history.com/genericContent.do?id=53504 American Presidents – History Channel] * {{en}} [http://www.americanpresidents.org/ American Presidents: Life Portraits] * {{en}} [http://www.gvsu.edu/hauenstein/ The Hauenstein Center for Presidential Studies] – Grand Valley State University * {{en}} [http://www.ipl.org/div/potus/ POTUS: Presidents of the United States] – Internet Public Library {{Presidente van die VSA}} {{Normdata}} {{en-vertaal|List of Presidents of the United States}} [[Kategorie:Presidente van die Verenigde State| ]] [[Kategorie:Geskiedenis van die Verenigde State van Amerika]] [[Kategorie:Lyste van presidente|Verenigde State van Amerika]] l7nhwl2tf2j47erlukurv8mdytvk6yc 0 43411 2967042 2967014 2026-09-13T14:24:29Z Aliwal2012 39067 Deeglike proeflees. Dankie, sien jou weer! 2967042 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Christiaan Beyers | bynaam = | beeld = Genl CF Beyers.jpg | beeldbeskrywing = | onderskrif = Genl. C.F. Beyers | geboortenaam = Christiaan Frederik Beyers | geboortedatum = [[23 September]] [[1869]] | geboorteplek = [[Kaapkolonie]] | dood_datum = [[8 Desember]] [[1914]] | sterfteplek = [[Vaalrivier]], [[Unie van Suid-Afrika]] | ouers = Christiaan Frederik Beyers en Anna Maria van der Bijl | titel = Kommandant-generaal | nasionaliteit = Suid-Afrikaans | beroep = Prokureur, kryger en 'n leier in die [[Maritz-rebellie]] van [[1914]] | ander = | bekend = | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = [[Nasionale Party]] | godsdiens = [[Nederduitse Gereformeerde Kerk|NG]] | huweliksmaat = Mathilde König | kinders = Geen | webblad = | handtekening = }} Genl. '''Christiaan Frederik Beyers''' ([[Banghoek]], distrik [[Stellenbosch]], [[23 September]] [[1869]] — [[Vaalrivier]], distrik [[Makwassie]], [[8 Desember]] [[1914]]), was Boeregeneraal, prokureur, en leier in die [[Maritz-rebellie]] van [[1914]]. Hy is in 1869 naby [[Stellenbosch]] gebore en verhuis in [[1889]] na [[Transvaal]], waar hy prokureur in [[Boksburg]] en burger van die [[Zuid-Afrikaansche Republiek]] (ZAR) word. Hy sluit hom tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]] by die Boeremagte aan en vorder tot die rang van generaal. Ná die [[Vrede van Vereeniging]] hervat hy sy beroep as prokureur, maar nou in [[Pretoria]]. Hy word later speaker van die Transvaalse [[parlement]] tydens Verantwoordelike Regering. In 1912 word hy aangestel as eerste kommandant-generaal (bevelvoerder) van die Unie Weermag. Die volgende jaar besoek hy [[Europa]] en ontmoet keiser [[Wilhelm II van Duitsland]]. Kort ná sy terugkeer kruis hy swaarde met genl. [[Louis Botha]], wat hy gereken het té veel waarde geheg het aan oorsese verpligtinge. Beyers knoop daarom onderhandelings aan met generaal [[Koos de la Rey]] en andere wat teen die regeringsbeleid gekant was. Sy ontevredenheid met die regering word op die spits gedryf toe hy in September 1914, ná die uitbreek van die [[Eerste Wêreldoorlog]], bedank as bevelvoerder van die weermag. Genl. [[Jan Smuts]] het hom van [[hoogverraad]] beskuldig. Beyers raak by die [[Maritz-rebellie]] betrokke en verdrink einde 1914 in die [[Vaalrivier]] terwyl regeringstroepe hom agtervolg het. == Herkoms en opleiding == [[Lêer:Genl CF Beyers se ouers se grafsteen in die Onderpapegaai-begraafplaas, Stellenbosch (Tanite Smart, 1 Januarie 2006).JPG|duimnael|links|Genl. Beyers se ouers se grafsteen in die Onderpapegaaiberg-begraafplaas op Stellenbosch.]] Beyers was die derde seun van Christiaan Frederik Beyers (21 September 1829 – 10 Augustus 1886), 'n boer van Zorgvliet, Banghoek, en sy eggenote, Anna Maria van der Bijl (1839 – 1894) van Paardenvallei, [[Somerset-Wes]]. Sy oupagrootjie aan vaderskant was Johann David Beyer (1733-1797) wat in 1757 uit [[Erfurt]], [[Duitsland]], na die [[Kaap die Goeie Hoop|Kaap]] gekom het in diens van die [[Verenigde Oos-Indiese Kompanjie|VOC]]. C.F. Beyers het grootgeword op die plaas Cottage Farm (volgens een bron) by Stellenbosch en was lid van ’n vooraanstaande en welvarende familie van [[Boland|Bolandse]] [[Wyn|wynboere]]. In sy tienerjare het ’n geldelike ramp die gesin getref toe sy vader belê in ’n [[Bank (finansiële instelling)|bank]] wat weke later sou ondergaan. Kort hierna sterf Beyers sr. en moes die boerdery sonder hom voortgaan.<ref name="Unnamed-20230318202320">{{af}}[http://www.afrikanergeskiedenis.co.za/generaals/biografiese-profiele/profiel-c-f-beyers/ Christiaan (CF.) Beyers (1869–1914) op Afrikanersgeskiedenis.co.za] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190327080944/http://www.afrikanergeskiedenis.co.za/generaals/biografiese-profiele/profiel-c-f-beyers/ |date=27 Maart 2019 }}. URL besoek op 3 Junie 2017.</ref> Aan die Stellenbosse Gimnasium en die [[Universiteit Stellenbosch|Victoria-kollege]], Stellenbosch, waar hy 'n tydgenoot was van [[Jan Smuts|Jan Christiaan Smuts]], die latere eerste minister van Suid-Afrika, het hy ’n goeie onderrig ontvang terwyl hy tussen sy skoolopleiding deur hard op die plaas moes werk. Hy het met oorgawe aan die studentelewe deelgeneem en was lid van die eerste [[Rugby|rugbyspan]]. Hy het ook aangesluit by ’n vereniging wat basiese militêre opleiding gebied het. Met sy buitengewone krag, fors liggaamsbou en gesellige persoonlikheid was hy ’n suksesvolle student, maar nie buitengewoon skrander nie. In die ZAR het hy ook rugby gespeel en vir Transvaal in [[Curriebeker]]-wedstryde uitgedraf.<ref name="Unnamed-20230318202320"/> == Na Transvaal == [[Lêer:Genl Christiaan Frederik Beyers.jpg|duimnael|Genl. Beyers, waarskynlik voor die [[Tweede Vryheidsoorlog]].]] Beyers het hom einde 1888 op soek na werk by sy ouer broer Pieter in Pretoria aangesluit. Nadat hy enige jare by ’n prokureursfirma in Pretoria as leerling-prokureur in diens was, het hy dit deur privaat studie sover gebring dat hy in 1894 die prokureurseksamen kon aflê en in dieselfde jaar sy eie praktyk op [[Boksburg]] kon begin.<ref name="Unnamed_2-20230318202320">{{af}} Swart, dr. M.J. (voorsitter redaksiekomitee). 1980. ''Afrikaanse kultuuralmanak''. Aucklandpark: [[Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge]]</ref><ref name="Unnamed_3-20230318202320">{{af}} Aucamp, Gerhard (red.). 1947. Suid-Afrikaanse Heldegalery: Gedenkboek van figure in ons geskiedenis wat deur hul heldedade, baanbrekerswerk en selfopoffering in dankbare herinnering behoort te bly. Kaapstad: M. Rieck.</ref> As [[Kaapkolonie|Kaapse]] burger kon hy geen betrekking in die staatsdiens van Transvaal kry nie, hoewel sy kwalifikasies sterk in aanvraag was.<ref name="Unnamed-20230318202320"/> Ten tyde van die [[Jameson-inval]] het hy, ofskoon nog ’n uitlander, hom aangebied as vrywilliger en so getoon dat hy sy lot ten volle by die ZAR ingewerp het. Hoewel hy nie in werklikheid krygsdiens verrig het nie, verkry hy as gevolg hiervan in [[1897]] volle burger- en stemreg in die ZAR. Voor die inval het hy nie aan die [[politiek]] deelgeneem nie omdat hy nie ’n burger was nie, maar dit is bekend dat hy pres. [[Paul Kruger]] se Burgerskapswetgewing teengestaan het.<ref name="Unnamed-20230318202320"/> Op 6 Augustus [[1896]] het Beyers in die [[huwelik]] getree met Mathilde König, 'n [[Onderwys|onderwyseres]].<ref name="Unnamed_4-20230318202320">{{af}} [[D.W. Krüger|Krüger, prof. D.W.]] en Beyers, C.J. (hoofred.) ''[[Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek]], deel III''. Kaapstad: Tafelberg-Uitgewers, 1977.</ref> Sy was ’n gesofistikeerde vrou wat naas [[Nederlands]] en [[Engels]], ook [[Duits]] en [[Frans]] magtig was. Geen kinders is uit die huwelik gebore nie. Hul sosiale lewe was bedrywig en albei was diep [[Religie|godsdienstig]].<ref name="Unnamed-20230318202320"/> == Tweede Vryheidsoorlog == [[Lêer:Genl CF Beyers en andere voor 'n vroeë prokureurskantoor in Johannesburg.jpg|duimnael|links|Genl. Beyers (naaslinks) en andere voor 'n vroeë prokureurskantoor in Johannesburg.]] [[Lêer:Tuinparty in Pretoria in 1903 met genls Beyers en Smuts en Emily Hobhouse.jpg|duimnael|Op dié tuinparty wat in 1903 in [[Pretoria]] gehou is, staan [[Emily Hobhouse]] in die wit rok met die swart hoed regs van genl. Beyers en links van genl. [[Jan Smuts]].]] [[Lêer:Genl CF Beyers, Gedenkboek van het Victoria-Kollege.jpg|duimnael|links|Genl. Beyers se portret in ''Gedenkboek van het Victoria-Kollege'' (1918).]] Met die uitbreek van die [[Tweede Vryheidsoorlog]] ([[1899]]–[[1902]]) op 11 Oktober 1899, nadat hy reeds ’n welvarende regspraktyk opgebou het, is Beyers as gewone burger na die front opgeroep en het hy geveg in die vernaamste veldslae in [[Natal (kolonie)|Natal]] gedurende die eerste maande van die stryd.<ref name="Unnamed_5-20230318202320">{{en}} Scholtz, G.D. in Potgieter, D.J. (ed.) 1972. ''[[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]]''. Cape Town: Nasionale Opvoedkundige Uitgewery (Nasou).</ref> Nadat hy in Maart 1900 gekies is as assistent-[[veldkornet]] (die eerste rang bo gewone burger),<ref name="Unnamed-20230318202320"/> het Beyers die aandag getrek van sy kommandant-generaal, genl. [[Louis Botha]], nie alleen deur sy onverskrokkenheid en waagmoed te velde nie,<ref name="Unnamed_5-20230318202320"/> veral in die veldslae by [[Slag van Donkerhoek|Donkerhoek]] of Diamond Hill (11 Junie 1900, naby Pretoria), [[Witpoort, Noordwes|Witpoort]] (16 Junie 1900) en [[Slag van Bergendal|Dalmanutha]] (21–27 Augustus 1900, naby [[Belfast, Mpumalanga|Belfast]]), maar ook vanweë sy kragtige persoonlikheid<ref name="Unnamed_2-20230318202320"/><ref name="Unnamed_4-20230318202320"/> en sy rondborstige en onverskrokke afkeer van onbevoegde offisiere. Ook het hy, hoewel net ’n assistent-veldkornet, die losbandige gees onder die burgers heftig gekritiseer, en was hy een van die eerstes wat op die herorganisasie van die krysmagte aangedring het.<ref name="Unnamed_3-20230318202320"/> Hy was hewig ontsteld omdat ’n noemenswaardige aantal burgers hulle sleg gedra het. Winkels en huise in vyandige gebiede is geplunder en drank is misbruik. Die burgers het self die offisiere verkies en syns insiens het dit nie bekwaamheid in die hand gewerk nie.<ref name="Unnamed-20230318202320"/> ’n Groot deel van die oorlog het prop. [[Jozua Francois Naudé|J.F. Naudé]], die later so bekende predikant van [[NG gemeente Graaff-Reinet]] en vader van ds. [[Beyers Naudé]] (wat na genl. Beyers genoem is), as veldprediker by Beyers opgetree en ’n sterk invloed op hom uitgeoefen.<ref name="Unnamed_2-20230318202320"/> Ná die val van Pretoria op [[5 Junie]] [[1900]] is ’n krygsraad gehou. Beyers het dit as plaasvervanger bygewoon. Hy het sy eie junioriteit geïgnoreer en aktief aan die besprekings deelgeneem. Name en spesifieke gebeure van onbekwaamheid het hy opgenoem en as onverskoonbaar bestempel.<ref name="Unnamed-20230318202320"/> Beyers het uitgeblink in gevegte teen [[Frederick Sleigh Roberts|lord Roberts]] in die omgewing van [[Johannesburg]] en in [[Oos-Transvaal]], en getoon dat hy ’n gebore militêre leier was, sodanig dat genl. Botha hom op 3 September 1900 as assistent-generaal (die tweede hoogste rang in die ZAR se weermag) van die distrikte Waterberg en Soutpansberg aangestel het.<ref name="Unnamed_3-20230318202320"/><ref name="Unnamed_5-20230318202320"/> Hy het dadelik sy kommando's geherorganiseer, die onbevoegde offisiere afgesit en op besliste wyse die stryd teen die Engelse leërmagte voortgesit.<ref name="Unnamed_3-20230318202320"/> Weerstand teen die aanstelling van so ’n jong man van buite die distrikte is spoedig uitgewis danksy Beyers se vasbeslotenheid, dapperheid en militêre vernuf. Hy het die noordelike distrikte, wat amper volledig aan die oorlog onttrek het, opnuut gemobiliseer. ’n Groot Britse mag moes ontplooi word om dié uitgestrekte gebied te verower en te behou. Dié Britse oormag is nooit met rus gelaat nie, al het [[perdesiekte]] die meeste burgers tot voetsoldate gereduseer.<ref name="Unnamed-20230318202320"/> Die nuwe aanvallende gees deur Beyers aangewakker, het sy kommando in staat gestel om 'n aanval te loods op die kamp van genl.-maj. A.H. Paget te [[Pienaarsrivier (dorpie)|Pienaarsrivier]] op 27 September 1900 (vier dae ná Beyers se 31ste verjaardag), waar hy self ternouernood aan die dood ontkom het. Ná 'n besoek deur pres. [[M.T. Steyn]] en Louis Botha op 18 Oktober 1900, het Beyers se kommando hom aangesluit by die kommando van genl. [[Koos de la Rey|J.H. de la Rey]] sodat hulle die Britse kolonne onder bevel van genl.maj. R.A.P. Clements geweldige verliese laat ly het op Nooitgedacht (noordwes van [[Krugersdorp]]) op 13 Desember 1900, Beyers se grootste sukses tydens die Driejarige Oorlog.<ref name="Unnamed_5-20230318202320"/> Die vyand is op die vlug geja met agterlating van omtrent 400 dooies en gewondes, 300 krygsgevangenes, 200 tente, 400 perde, 300 muile, 500 beeste benewens ’n groot hoeveelheid ammunisie.<ref name="Unnamed_6-20230318202320">{{af}} [[Anna Böeseken|Böeseken, dr. A.J.]] 1966. ''Die Nuusbode''. [[Kaapstad]]: Nasou.</ref> Op ’n tydstip toe oorlogsmoegheid baie Boere verlam het, het dit die moraal versterk en die Republikeinse magte in staat gestel om nog amper 18 maande met die vryheidstryd voort te gaan.<ref name="Unnamed-20230318202320"/> Hoewel die plan van De la Rey en Beyers om aanvalle te loods op die [[Pretoria-Delagoabaai-spoorlyn]] prysgegee moes word vanweë Britse teenstand, het Beyers se troepemag in Januarie 1901 na die [[Oos-Rand]] beweeg en krygsaksie verrig teen die agterhoede van die mag onder bevel van genl. sir [[John French]]. Vervolgens moes ook afgesien word van Botha se voorneme om Beyers te stuur om die [[Kaapkolonie]] binne te val, deels vanweë genl. J.C. Smuts se teenkanting van hierdie plan en deels vanweë die bedrywighede van brig.-genl. H.C.O. Plumer in Noord-Transvaal. Beyers het egter die middele kortgekom om te verhoed dat Plumer [[Pietersburg]] op 8 April 1901 beset, en gedurende die res van die oorlog het hy in die distrikte Waterberg en Soutpansberg 'n geïsoleerde guerrilla-veldtog van "slaan en vlug" met ’n klein aantal burgers onder steeds moeiliker omstandighede moes voer.<ref name="Unnamed_5-20230318202320"/> Ook hierin het hy hom onderskei.<ref name="Unnamed_2-20230318202320"/> Op 23 Januarie 1902 het hy 'n vrugtelose aanval op Pietersburg geloods. En eers op 20 Maart 1902 kon hy weer tot die aanval oorgaan toe sy troepemag Fort Edward, suid van [[Louis Trichardt]], omsingel. 'n Groter troepemag onder kol. J. Colenbrander het hom gedwing om die beleg op te hef, en van 8 tot 9 April het Colenbrander sy kommando 'n gevoelige slag by Malepspoort toegedien. == Vrede van Vereeniging == Nadat hy 'n daaropvolgende aanval deur Colenbrander afgeslaan het op 15 April 1902, is Beyers na [[Vereeniging]] ontbied,<ref name="Unnamed_2-20230318202320"/> en op 15 Mei is hy gekies as voorsitter van die vergadering van Boere-afgevaardigdes wat samesprekinge sou voer in verband met vredesvoorwaardes.<ref name="Unnamed_5-20230318202320"/> Dertig Vrystaters en 30 Transvalers het aan die samesprekings deelgeneem. Hulle kon nie eenstemmigheid bereik nie, maar op Saterdag [[31 Mei]] het die meeste besef dat die vernietiging van Boere-eiendom en die moord op die vroue en kinders die land en volk sou breek. Al was Beyers aanvanklik ten gunste van voortsetting van die oorlog, het die houding van die meerderheid van die afgevaardigdes hom eindelik beweeg om ten gunste van vrede te stem. Die uitslag van die stemming onder die Republikeinse afgevaardigdes was ses teen en 54 vir onvoorwaardelike oorgawe. Daardie aand is genls. [[Jan Smuts|J.C. Smuts]] en [[Barry Hertzog|J.B.M. Hertzog]] se oorgawedokument in Georg Heys se [[Melrose-huis|Melrose-woning]] aan lords [[Alfred Milner|Milner]] en [[Herbert Kitchener|Kitchener]] oorhandig. Die dokument is om 23:05 onderteken en het so ’n einde aan die Boererepublieke gebring.<ref name="Unnamed_2-20230318202320"/>1 == Ná die Driejarige Oorlog == [[Lêer:Genl CF en mev Beyers in die tyd toe hy speaker van die Transvaalse wetgewende vergadering was.jpg|duimnael|links|Genl. en mev. Beyers in die tyd toe hy speaker van Transvaal se wetgewende vergadering was.]] [[Lêer:Reëlingskomitee vir die begrafnis van pres Paul Kruger op 16 Desember 1904 in Pretoria.jpg|duimnael|Die reëlingskomitee vir die begrafnis van pres. [[Paul Kruger]] op [[16 Desember]] [[1904]], hier afgeneem die dag vantevore, [[15 Desember]]. Voor (van links): A.D.W. Wolmarans, [[Schalk Willem Burger|S.W. Burger]], [[Louis Botha]] (voorsitter), [[Koos de la Rey|J.H. de la Rey]], [[Jan Smuts|J.C. Smuts]] en C.F. Beyers. Middel: S. Meintjes, H. Visser, J. Joubert, I.N. van Alphen, G.W.S. Lingbeek, T.W. Beckett, [[Frans Engelenburg|F.V. Engelenburg]] en L.L. Steen (sekretaris). Agter: P.L.A. Goldman, N.J. de Wet, P. van der Byl, Watermeyer, [[P.G.W. Grobler]], D. Liebenberg, I.S. Ferreira en Hans Minnaar.]] Ná die oorlog het Beyers 'n regspraktyk in Pretoria begin.<ref name="Unnamed_4-20230318202320"/> Voor die oorlog het hy nie tekens getoon van die soort openbare lewe waarvoor hy bekend sou word nie,<ref name="Unnamed-20230318202320"/> maar ná die vrede was hy lid van die Boerekomitee wat die Britse koloniale sekretaris, [[Joseph Chamberlain]], in Januarie 1903 in Pretoria ontmoet het. Ná die stigting van die party [[Het Volk]] in 1905, is Beyers gekies as lid van die hoofkomitee.<ref name="Unnamed_2-20230318202320"/> In dié tyd het hy op die voorgrond getree as ’n Afrikanervolksleier.<ref name="Unnamed_3-20230318202320"/> Die ondubbelsinnige stelling van sy standpunt, wat dikwels weinig ooreenkoms getoon het met die versoeningsbeleid van sy party, het heelwat verleentheid vir Botha en Smuts veroorsaak.<ref name="Unnamed_4-20230318202320"/> Ná die toekenning van selfbestuur aan die Transvaal, is Beyers in 1907 verkies tot lid van die Transvaalse Wetgewende Vergadering vir Waterberg, en het hy die stellige verwagting gekoester dat hy in Botha se kabinet opgeneem sou word. Sy diepe teleurstelling toe dit nie gebeur nie, is ietwat gelenig deurdat hy verkies is tot Speaker van die Wetgewende Vergadering, hoewel die algemene opvatting was dat Botha hom "aan die stoel gekluister het" om 'n kragtige andersdenkende stem binne sy party die swye op te lê. Hy het 'n sterk, onpartydige Speaker blyk te wees, wat die hoogagting van alle partye geniet het.<ref name="Unnamed_4-20230318202320"/> In 1910 het Beyers, wat die beleid van Louis Botha ondersteun het, tot die eerste Unie-Volksraad toegetree as onbestrede lid van die [[Regerende Party]] vir Pretoria-Suid. In die koukus het Botha hom benoem vir die amp van Speaker, maar vanweë teenkanting van die Oranje-Vrystaatse en Kaapse lede is hy nie verkies nie. As parlementslid het hy nie veel aan debatte deelgeneem nie, maar af en toe het hy sy standpunt sterk gestel, veral wanneer die onderwys, godsdiens en verdediging ter sprake was.<ref name="Unnamed_4-20230318202320"/> Op 6-7 April 1911 het Beyers op [[Stellenbosch]] deelgeneem aan die eerste Taalkonferensie in Suid-Afrika wat in die onderste saal van die Kollegegebou gehou is. Studente het almal stokkies gedraai en na die saal gestroom waar uitbundige patriotisme en taalgeesdrif hoogty gevier het. Buiten Beyers was die sprekers onder andere prof. [[Adriaan Moorrees]], prof. Blommaert en ds. [[Herman van Broekhuizen]]. Die belangstelling wat deur dié tweedaagse konferensie ontketen is, was so groot dat al die toesprake gebundel en onder die titel ''Wij zullen handhaven'' uitgegee is. Timo Kriel, seun van ds. [[Abraham Kriel]], het die meeste van die werk gedoen en was in ’n hoë mate vir die welslae van die konferensie verantwoordelik.<ref>{{af}} [[Hendrik Bernardus Thom|Thom, prof. H.B.]] (sameroeper: redaksiekomitee). 1966. ''Stellenbosch 1866–1966. Honderd Jaar van Hoër Onderwys''. Kaapstad: Nasionale Boekhandel Beperk.</ref> == Hoof van die Unie-verdedigingsmag == [[Lêer:Genl CF Beyers as kommandant-generaal van die Unie-verdedigingsmag, omstreeks 1913.jpg|duimnael|links|Genl. Beyers in die tyd (1912–'14) toe hy kommandant-generaal van die Unie-verdedigingsmag was.]] [[Lêer:Genl Christiaan Beyers ontmoet keiser Wilhelm II in Switserland, 1912.jpg|duimnael|Genl. Beyers ontmoet die Duitse keiser [[Keiser Wilhelm II|Wilhelm II]] tydens maneuvers in [[Switserland]], 1912.]] Op 1 Julie 1912 het hy bedank as parlementslid om die eerste kommandant-generaal te word van die pas gestigte Unie-Verdedigingsmag.<ref name="Unnamed_2-20230318202320"/> Die besluit om in 1912 ’n verdedigingsmag tot stand te bring, is nie sonder teenstand geneem nie. Britsgesindes het geglo Suid-Afrika was deel van die Britse Ryk; daarom sou die land nie so ’n krygsmag nodig hê nie. Saam met Botha en Smuts het Beyers hom sterk daarvoor beywer. Toe die besluit geneem is, is Beyers as aanvoerder aangestel. Met beperkte fondse kon die [[Unie van Suid-Afrika|Unie]] nie ’n voltydse weermag vestig nie. ’n Burgermag sou dus deur ’n permanente offisierskorps gelei word. Beyers het van Botha en Smuts verskil, omdat hulle die Unie-Verdedigingsmag in diens van die Britse Ryk wou stel, terwyl dit vir Beyers ’n teken van selfstandigheid was.<ref name="Unnamed-20230318202320"/> Beyers moes doeltreffend werk en het Brittanje, Frankryk en Duitsland besoek om die beste praktyke te bestudeer. Hy het ’n deeglike grondslag gelê en selfs die Suid-Afrikaanse Lugmag (aanvanklik die Lugkorps) is deur sy inisiatief gestig. Kort ná 7 Augustus 1912 vertrek hy uit Suid-Afrika na Europa om maneuvers by te woon en 'n studie te maak van die organisasie van burgermageenhede. Tydens sy bywoning van die Switserse maneuvers het hy 'n kort ontmoeting gehad met die Duitse keiser, [[Keiser Wilhelm II|Wilhelm II]]. Ná sy terugkeer in Suid-Afrika in Desember 1912 het hy die Aktiewe Burgermag in die lewe geroep, die nut waarvan in Januarie 1914 sou blyk toe eenhede van daardie mag, onder bevel van Beyers, die arbeidsonrus aan die [[Witwatersrand]] kon onderdruk.<ref name="Unnamed_4-20230318202320"/> In 1913 het hy Europa weer in sy hoedanigheid as kommandant-generaal van die Unie-verdedigingsmag besoek.<ref name="Unnamed_5-20230318202320"/> == Eerste Wêreldoorlog == [[Lêer:Vlugskrif met die redes vir kommandant-generaal CF Beyers se bedanking as hoof van die Unie-Verdedigingsmag.JPG|duimnael|links|'n Pamflet met die redes vir genl. Beyers se bedanking as hoof van die Unie-verdedigingsmag.]] [[Lêer:Genl CF Beyers in uniform.jpg|duimnael|Genl. Beyers in uniform as hoof van die Unie-Verdedigingsmag.]] [[Lêer:De Grondleggers van de eerste Nationale Partij in het Unie Parlement 1915.jpg|duimnael|Beyers se portret is prominent in die middel geplaas op dié plakkaat wat in 1915 uitgebring is ter ere van die grondleggers van die [[Nasionale Party]] in die Unie-parlement.]] Ná die uitbreek van die Eerste Wêreldoorlog in 1914 was Beyers nie ten gunste van die kabinetsbesluit om te voldoen aan die versoek van die Britse regering om [[Duits-Suidwes-Afrika]] binne te val nie. Hy het egter geen onmiddellike stappe gedoen nie, en in werklikheid gehelp om genl. [[Koos de la Rey|J.H. de la Rey]] te laat afsien van die plan om op 15 Augustus 1914 halsoorkop tot aksie oor te gaan by Treurfontein. Middel Augustus het Beyers samesprekings gevoer met nog twee voormalige Boeregeneraals, maj. J.C.G. Kemp en lt.kol. [[Manie Maritz|S.G. Maritz]], wat hom gepols het oor sy houding teenoor 'n Boererebellie. Maritz het teruggekeer na sy hoofkwartier by [[Calvinia]] met die oortuiging, tereg of ten onregte, dat hy Beyers se steun gehad het vir sy plan om met Duitse hulp 'n staatsgreep te reël om die Botha-bewind omver te werp en 'n republiek uit te roep. Maritz kon Beyers egter nie om die Duitse goewerneur van Suidwes-Afrika by die grens te kom ontmoet nie.<ref name="Unnamed_4-20230318202320"/> Op 15 September het Beyers 'n brief aan die minister van verdediging, genl. [[Jan Smuts|J.C. Smuts]], en aan die pers gestuur, waarin hy sy bedanking as kommandant-generaal ingedien en die redes vir sy teenkanting van die regering se oorlogsbeleid uiteengesit het.<ref name="Unnamed_2-20230318202320"/> Later in die dag het Beyers toegestem om De la Rey te vergesel na die militêre kamp by [[Potchefstroom]], wat gereed was om teen die regering op te tree uit weerstand teen die Botha-regering se deelname aan die [[Eerste Wêreldoorlog]]. Hy was dus by De la Rey toe laasgenoemde die nag van 15 September per ongeluk deur die polisie geskiet is by Langlaagte terwyl lede van die mag die hele [[Witwatersrand]] gefynkam het op soek na William Foster van die berugte [[Fosterbende]]. Die polisie het die twee mans gedaag, maar hulle het aangery, waarna ’n polisieman se terugspringende koeël De la Rey noodlottig in sy rug gewond het.<ref name="Unnamed_6-20230318202320"/><ref name="Unnamed_2-20230318202320"/> Dit was ’n geweldige skok vir die Afrikaners wat gekant was teen die Botha-regering se beleid en veral die oorlogsbeleid.<ref name="Unnamed_5-20230318202320"/> Dit het die gemoedere nog meer gaande gemaak.<ref name="Unnamed_6-20230318202320"/> Op De la Rey se begrafnis op 20 September op [[Lichtenburg]], wat ’n paar duisend mense bygewoon het, het Beyers plegtig ontken dat daar enige gedagte aan rebellie was. Genls. Smuts en Botha het op dié dag beloof dat die stryd teen die Duitse koloniale gebied net met vrywilligers gevoer sou word, het dit spoedig geblyk dat dit in die praktyk nie die geval was nie.<ref name="Unnamed_6-20230318202320"/> Hoewel sy verbintenis met lede van die daaropvolgende [[Maritz-rebellie|Rebellie]] skynbaar in hierdie rigting gedui het, bestaan geen afdoende bewys dat Beyers op hierdie tydstip van die planne vir rebellie geweet of op enige wyse daarby betrokke was nie.<ref name="Unnamed_4-20230318202320"/> Hoewel Beyers op 21 September 'n protesnota teen die regering se oorlogsbeleid help opstel het, het hy nie self protesvergaderings toegespreek nie. 'n Byeenkoms op [[10 Oktober]] in die Pretoriase Operagebou ter gedagtenis aan Paul Kruger se verjaardag, waarop Beyers die hoofspreker sou gewees het, het op 'n hewige bakleiery uitgeloop toe politieke teenstanders in die gehoor begin handuit ruk en die sprekers doodskree met "Rule Britannia".<ref name="Unnamed_5-20230318202320"/> Die optrede van die "Engelssprekende gepeupel" waardeur Beyers verhinder is om as spreker op te tree, het regstreeks daartoe gelei dat [[Jopie Fourie]], wat ook die byeenkoms sou toespreek, besluit het om hom by die protesterendes aan te sluit. (Die oorhaastige verhoor en voltrekking van Fourie se vonnis wat tot sy teregstelling op [[20 Desember]] daardie jaar gelei het – hy is aan hoogverraad skuldig bevind omdat hy nie uit die Unie-verdedigingsmag getree het voor hy gerebelleer het nie –<ref name="Unnamed_6-20230318202320"/> het die Afrikanervolk diep geskok en die verontwaardiging teen dié optrede sou lei tot ’n snelle opbloei in die [[Nasionale Party]] se steun.<ref name="Unnamed_2-20230318202320"/> Nadat Maritz daadwerklik begin rebelleer het op 9 Oktober en geëis het om sekere Afrikaner-generaals te spreek, het Botha Beyers probeer oorreed om te gaan, blykbaar met die doel om Maritz uit te lok. Maar sodra Beyers daarvan bewus geword het dat die regering die aanbod van genl. [[Barry Hertzog|J.B.M. Hertzog]] om Maritz te spreek, van die hand gewys het, het Beyers geweier om te gaan. Op 19 Oktober het hy uit vrees vir sy lewe uit die onmiddellike omgewing van Pretoria na die plaas Damhoek in die Magaliesberggebied gegaan, waar groepe gewapende burgers spoedig by hom aansluit.<ref name="Unnamed_5-20230318202320"/> Op 'n burger-protesvergadering te Middellyn op 22 Oktober is besluit dat toekomsplanne in die Transvaal aan Beyers oorgelaat sou word en in die Vrystaat aan De Wet. So is Beyers aangewys as leier van die protesterende Transvalers. Afgesante van die regering het Beyers en sy volgelinge tevergeefs probeer oorreed om huiswaarts te keer, maar hy het wel toegestem om M.T. Steyn op sy plaas, [[Onze Rust]], by [[Bloemfontein]], te besoek om die situasie te bespreek. Op 27 Oktober is Beyers se troepemag by Commissiedrift, suid van Rustenburg, deur 'n regeringsmag aangeval en uiteengejaag. Dié ondervinding by Commissiedrift het Beyers nie 'n onversoenlike rebel gemaak nie; hy was trouens in geen stadium van plan om te rebelleer nie<ref name="Unnamed_5-20230318202320"/> – maar dit het hom gedwing om uit te wyk, wat die moontlikhede ten opsigte van geslaagde vredesonderhandelinge belemmer het.<ref name="Unnamed_4-20230318202320"/> Op 28 Oktober het Beyers en Kemp mekaar op Steenbokfontein ontmoet en 'n manifes of "kennisgewing" uitgereik waarin hul misnoeë uitgespreek word omdat die regering besluit het om [[Duits-Suidwes-Afrika]] te verower sonder raadpleging van die volk. In dié manifes, wat opgestel is met die hulp van ds. [[Herman van Broekhuizen]] van die [[NG gemeente Pretoria]], is aangevoer die regering het op grond van onjuiste berigte en bewerings van parlementslede van die [[Suid-Afrikaanse Party]] besluit om ’n volk aan te val wat Suid-Afrika nog nooit leed aangedoen het nie, en het boonop die publiek deur middel van krygswet belet om te protesteer. Die protesskrif het gewaarsku teen onnodige vergieting van broederbloed, maar die burgers versoek om als in hul vermoë te dien om die veldtog teë te werk en om te weier om vir die regering te gaan veg aangesien "ons enige doel is de eer van God en heil van volk en vaderland". Die kennisgewing is gedateer 29 Oktober 1914 en geteken deur genls. [[Christiaan de Wet|C.R. de Wet]] en C.F. Beyers, hoewel De Wet waarskynlik nie ’n aandeel in die opstel daarvan kon gehad het nie.<ref name="Unnamed_2-20230318202320"/> Ook op 29 Oktober het Beyers verduidelik dat die volk met wapens in die hand sou protesteer en dat hy al sy kragte sou inspan om sy volk wakker te skud, al sou dit sy lewe kos. Die dag vantevore het De Wet selfs verder gegaan en op [[Vrede]] openlik verklaar dat hy en sy volgelinge van voorneme was om hulle eers by Maritz aan te sluit, wapens in die hande te kry en dag na Pretoria op te ruk om die [[Vierkleur]] te hys. Op 5 November 1914 is Beyers se kommando nog ’n maal deur regeringsmagte aangeval naby Kingswood, en twee dae later by Gruisdrift. Toe eers, nadat sy mag aansienlik verswak is, het die regering hom toegelaat om na Onze Rust te gaan. Aangesien Beyers nie daarin kon slaag om in verbinding te kom met sy medeleier, De Wet, nie, het dié besoek niks opgelewer nie. Hy het weer by sy kommando aangesluit wat op 16 en 17 November deur regeringsmagte aangeval is by Verhelslaagte, wes van Bultfontein. Nadat sy kommando verder uitgedun is deur nog 'n aanval op 1 Desember, het Beyers en sy klompie manskappe, 23 in getal, in die rigting van die Vaalrivier beweeg met die hoop om nuus te kry van Kemp.<ref name="Unnamed_4-20230318202320"/> == Verdrinking == [[Lêer:Genl CF Beyers in sy biografie deur GD Scholtz.jpg|duimnael|links|Beyers se portret op die stofomslag van sy biografie deur G.D. Scholtz (1941).]] [[Lêer:Vaalrivier die broederstroom, of die uiteinde van generaal CF Beyers.JPG|duimnael|Die titel blad van [[S.P.E. Boshoff]] se werk ''Vaalrivier die broederstroom, of die uiteinde van generaal C.F. Beyers'', wat ''Het Volksblad'' van Bloemfontein omstreeks 1916 uitgegee het. 'n Tweede uitgawe het in 1918 by [[Naspers|Nationale Pers]], ook in die Rosestad, verskyn.]] Op 8 Desember het 'n regeringsmag onder veldkornet P.H. de Necker sy manskappe agtervolg tot by die rivier regoor die plaas Greyling's Request, sowat 40&nbsp;km suid van [[Makwassie]], aan die Transvaalse kant van die Vaalrivier. Beyers se volgelinge het teruggeval tot by die rivier, maar aangesien hulle omsingel is deur 'n mag met 'n getalle-oorwig, was gevangeneming onafwendbaar.<ref name="Unnamed_2-20230318202320"/> Beyers en een van sy manne, Jan Pieterse, probeer egter die rivier oorsteek. Pieterse, ’n Vrystater van [[Bothaville]], het verdrink, waarna Beyers na die Vrystaatse kant teruggeswem het. Nadat ds. Boshoff (moontlik ds. [[Pieter Boshoff|P.J.J. Boshoff]]) namens die rebelle die teken van oorgawe gegee het, het die skietery opgehou. Maar toe Beyers uit die water wou klim, het onverwags nog ’n skoot geval en het hy plotseling weggesink om nie weer lewend te verskyn nie. Sy lyk is eers twee dae later onder die vloedwaters van die Vaalrivier gevind. Uit sy bandelier het nie ’n enkele patroon ontbreek nie, want hy kon dit nie regkry om op sy volksgenote te skiet nie.<ref name="Unnamed_2-20230318202320"/> ’n Deeglike lykskouing deur dr. Grunberger het geen tekens van koeëlwonde aan die lig gebring nie.<ref name="Unnamed_4-20230318202320"/> Beyers se dood het tot baie bespiegeling aanleiding gegee. Medestryders kon nie glo dat ’n sterk man, boonop ’n goeie swemmer, sou verdrink nie. Die bewering is dikwels gemaak dat hy in die water doodgeskiet is. Tog is verdrinking medies bevestig. Dit kan toegeskryf word aan die swaar uniform wat in die water nog swaarder geword het. Ook moet onthou word dat hy teen daardie tyd ’n vermoeiende vlug van etlike weke agter die rug gehad het. Dit is moontlik dat hy ná ’n meer passiewe leefwyse in sy veertigerjare nie meer so fiks as tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]] 12 jaar vantevore was nie. Daar is geen bewyse dat hy geskiet is nie; iets wat moeilik sou wees om te versteek.<ref name="Unnamed-20230318202320"/> Smuts het geweier om sy toestemming te gee dat die liggaam na Pretoria gebring word en daar begrawe word, en Beyers is begrawe op die plaas Oersonskraal (later herdoop tot Beyersrust) naby Makwassie. Wat Beyers se vroeëre voornemens ook al was, is hy van Oktober af skynbaar alleen aangedryf deur 'n begeerte om te protesteer teen die regering se oorlogsbeleid. Hy wou nie tot aggressiewe optrede oorgaan nie, en het op geen tydstip 'n beroep gedoen op republikeinse gevoelens nie. Deurdat hy diep godsdienstig was en 'n vurige patriot, het die hele situasie vir hom veel innerlike stryd meegebring.<ref name="Unnamed_4-20230318202320"/> == Geaardheid == [[Lêer:Genl Christiaan Beyers as eerste hoof van die Unie-verdedigingsmag, omstreeks 1913.jpg|duimnael|Genl. Beyers toe hy hoof was van die Unie-verdedigingsmag, 1912–'14.]] Beyers, 'n goed geboude, mooi man, was as jong man 'n kranige rugbyspeler en het Transvaal in 1891 verteenwoordig teen die Britse toerspan.<ref name="Unnamed_4-20230318202320"/> Tydens die guerrilla-oorlog, 1900-'02, was hy 'n vindingryke leier, maar sy talente is grootliks verkwis in die afgeleë oorlogstoneel waar hy hom bevind het. Hy het as bevelvoerende offisier van die kommando's in Noord-Transvaal getoon dat hy ’n Christen-krygsman was. Hy was baie godsdienstig en het die godsdiens op kommando nooit verwaarloos nie, maar was ook uiters streng en vasberade.<ref name="Unnamed_3-20230318202320"/> Hy was trouens reeds as jong man sterk godsdienstig. Dit het algaande sterker geword sodat elke daad later in sy lewe godsdienstig gemotiveer was.<ref name="Unnamed-20230318202320"/> As innig gelowige man met 'n vurige belangstelling in onderwysaangeleenthede, was hy voor Uniewording voorsitter van die komitee vir Christelik-nasionale onderwys (CNO) in die Transvaal. Beyers was 'n reguit, openhartige politikus met 'n aansienlike persoonlike aanhang.<ref name="Unnamed_4-20230318202320"/> Hy word beskryf as ’n "groot Christen-Afrikaner, na wie die Afrikaners opgesien het, veral in 1914. Hulle het gewag om te sien wat hy gaan doen, en hom dan gevolg".<ref name="Unnamed_2-20230318202320"/> Was dit nie vir sy skielike dood nie, sou hy ongetwyfeld 'n prominente rol gespeel het in die naoorlogse politieke ontwikkelinge. Sy naam, gekoppel aan dié van De la Rey en Jopie Fourie as die driemanskap van Afrikaner-martelare, die slagoffers van die Botha-Smuts-beleid, het gevoelens baie hoog laat loop gedurende en ná die oorlogsjare, en het veel bygedra tot die snelle vordering van die Nasionale Party van genl. Hertzog van 1915 af.<ref name="Unnamed_4-20230318202320"/> == Waardering == [[Lêer:Genl CF Beyers, geskilder deur Hugo Naudé.jpg|duimnael|links|'n Skildery van Beyers deur [[Hugo Naudé]].]] Volgens die naamlose skrywer in ''Suid-Afrikaanse heldegalery'' (1947) "is deur die Afrikaanse volk, as geheel nog nooit (aan C.F. Beyers) die hulde toegebring wat hy verdien nie omdat latere politieke verwikkelings daartoe gelei het dat ’n gedeelte van die volk hom enigsins op die agtergrond geskuiwe en vergeet het, want in die Suid-Afrikaanse geskiedenis neem hy ’n ereplek in.<ref name="Unnamed_3-20230318202320"/> Dieselfde skrywer skryf: "Sy lewe was ’n voorbeeld van getroue pligsvervulling volgens sy oortuigings, en sy nagedagtenis sal deur talle van bewonderaars in ere gehou word." Die naamlose skrywer van sy lewenskets op ’n webtuiste van die [[Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge]] (FAK) maak ook gewag van die gebrek aan erkenning wat hy ná sy dood geniet het: "Generaal Christiaan Beyers is ’n Afrikanerheld wie se nagedagtenis mettertyd vervaag het. Tog was hy een van die mees prominente aanvoerders tydens die Tweede Vryheidsoorlog en ’n sterk leier in die tyd wat daarop gevolg het. Ná Uniewording het hy, as eerste kommandant-generaal, die grondslag vir die Suid-Afrikaanse Weermag gelê." Dié skrywer skryf hoe ’n diep indruk Beyers in sy lewe en sterwe op sy tydgenote gemaak het. "Sy tragiese dood tydens die Rebellie van 1914 het gemoedere hoog laat loop. Verskeie mense wat naby aan hom was, het hulle kinders na hom vernoem. Beyers is as voornaam gebruik en die meisiesnaam Beyra bestaan steeds in sekere families. Die bekendste draer van Beyers se naam was die latere geestelike leier, dr. Beyers Naudé. Ook ’n skrywer van jeug- en spanningsverhale, [[C.F. Beyers Boshoff]], is na hom vernoem. In Pretoria dra ’n skool, ’n voorstad in Boksburg en ’n straat in Pretoria-Noord sy naam. Hy (of sy) meen dis "eienaardig dat iemand wat so hoog geag is, byna in vergetelheid kon raak" en noem dat sy biograaf dr. G.D. Scholtz in 1941 geskryf het dat hy tot dié studie beweeg is deur die gebrek aan kennis van Beyers.<ref name="Unnamed-20230318202320"/> Die FAK-skrywer meen Beyers se besonderse bydrae het gelê in sy toewyding aan God en die saak waarin hy geglo het. "Tydens die Tweede Vryheidsoorlog het hy ’n belangrik rol in die herstel van Boere se oorlogspoging gespeel. Ná die oorlog het sy integriteit en bekwaamheid in verskeie verbande ’n deurslaggewende rol gespeel. Deur sy dood is die Afrikanervolk van iemand beroof wie se grootste bydrae dalk nog voorgelê het. Beyers het ook die groeiende eenwording tussen Afrikaners (dwarsdeur) Suid-Afrika verteenwoordig. Gevoelens dat Kapenaars minder geneig sou wees om vir vryheid op te offer, is deur mense soos hy weerlê." .<ref name="Unnamed-20230318202320"/> == Bronne == * {{af}} Aucamp, Gerhard (red.). 1947. ''Suid-Afrikaanse Heldegalery: Gedenkboek van figure in ons geskiedenis wat deur hul heldedade, baanbrekerswerk en selfopoffering in dankbare herinnering behoort te bly''. Kaapstad: M. Rieck. * {{af}} [[S.P. Engelbrecht|Engelbrecht, prof. S.P.]], Agar-Hamilton, J.A.I., Pelzer, prof. A.N. en Behrens, H.P.H. 1952. ''Eeufees-album. Pretoria se eerste eeu in beeld''. Pretoria:J.L. van Schaik, Beperk. * {{af}} [[D.W. Krüger|Krüger, prof. D.W.]] en Beyers, C.J. (hoofred.) ''[[Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek]], deel III''. Kaapstad: Tafelberg-Uitgewers, 1977. * {{en}} [[Eric Rosenthal|Rosenthal, Eric]]. 1978. ''Encyclopaedia of Southern Africa''. Cape Town: Juta and Company Limited. * {{en}} Scholtz, G.D. in Potgieter, D.J. (ed.) 1972. ''[[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]]''. Cape Town: Nasionale Opvoedkundige Uitgewery (Nasou). * {{en}} Saunders, Christopher C. (raadgewende red.). 1994. ''An Illustrated Dictionary of South African History''. [[Sandton]]: Ibis Books and Editorial Services cc. * {{af}} Schoeman, B.M. 1977. ''Parlementêre verkiesings in Suid-Afrika 1910–1976''. Pretoria: Aktuele Publikasies. * {{af}} Swart, dr. M.J. (voorsitter redaksiekomitee). 1980. ''Afrikaanse kultuuralmanak''. Aucklandpark: [[Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge]]. == Verwysings == {{Verwysings|3}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} {{DEFAULTSORT:Beyers, Christiaan Frederik}} [[Kategorie:CF Beyers]] [[Kategorie:Suid-Afrikaners in die Eerste Wêreldoorlog]] [[Kategorie:Mense in die Tweede Vryheidsoorlog]] [[Kategorie:Boeregeneraals]] [[Kategorie:Geboortes in 1869]] [[Kategorie:Sterftes in 1914]] [[Kategorie:Afrikaners]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse politici]] 9tz7zm12w29u3pja3b836yu3uxi328k 0 46594 2967175 2698816 2026-09-14T08:09:52Z ~2026-49690-92 214482 /* Wapens */ 2967175 wikitext text/x-wiki : ''Vir Villiers, 'n nedersetting in die [[Vrystaat]], sien [[Villiers]].'' {{Inligtingskas Suid-Afrikaanse dorp | naam = Villiersdorp | inheemse_naam = | ander_naam = | beeld_stadsilhoeët = Villiersdorp oos.jpg | beeldbyskrif = 'n Oosaansig op Villiersdorp, van die Baviaansberge af gesien, met [[Blokkop]] op die agtergrond | duimdrukkeretiketposisie= regs | latd = 33 |latm = 59 |lats = | longd = 19 |longm = 17 |longs = | provinsie = Wes-Kaap | distrik = Overberg | munisipaliteit = Theewaterskloof | stigtingsdatum = 1841<ref name=established>{{cite web |title=Chronological order of town establishment in South Africa based on Floyd (1960:20-26) |url=http://upetd.up.ac.za/thesis/available/etd-07212011-123414/unrestricted/05back.pdf |pages=xlv-lii |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190713023732/http://upetd.up.ac.za/thesis/available/etd-07212011-123414/unrestricted/05back.pdf |archive-date=13 Julie 2019 |url-status=live |df=dmy-all |access-date= 2 Julie 2016 }}</ref> | regeringstipe = | oppervlakvoetnotas = | oppervlak_totaal_km2 = | hoogte_m = 466 | bevolking_totaal = | bevolking_soos_op = 2011 | bevolkingvoetnotas = | demografie1_voetnotas = | persent_swart = 40.3% | persent_kleurling = 44.7% | persent_asiër = 0.2% | persent_wit = 12.5% | persent_ander = 2.3% | demografie2_voetnotas = | demografie2_titel1 = [[Afrikaans]] | demografie2_info1 = 56.5% | demografie2_titel2 = [[Xhosa]] | demografie2_info2 = 24.6% | demografie2_titel3 = [[Sotho]] | demografie2_info3 = 12.8% | demografie2_titel4 = [[Engels]] | demografie2_info4 = 3.4% | demografie2_titel5 = Ander | demografie2_info5 = 2.7% | poskode = 6848 | poskode2 = | skakelkode = 028 | sensuskode = 171001 | webwerf = }} '''Villiersdorp''' is geleë in die [[Wes-Kaap]], in die streek genaamd die [[Overberg]], naastenby 96&nbsp;km van [[Kaapstad]] af, en ongeveer 355 meter bo [[seevlak]]. Die dorp lê tussen die Waterval- en Baviaansberge aan die noordwestekant van die vallei, met die [[Theewaterskloofdam]] na die suide. Villiersdorp staan ook as die 'pêrel van die Overberg' of 'trots van die Overberg' bekend. == Geskiedenis == [[Beeld:NG kerk Villiersdorp plat 2.jpg|duimnael|300px|links|Die NG kerk Villiersdorp se hoeksteen is op [[28 Januarie]] [[1950]] gelê.]] [[Veldkornet]] Pieter de Villiers, eienaar van die plaas Radyn, het in 1841 by die Goewerneur aan die Kaap aansoek gedoen vir die uitlê van 'n dorp op 'n gedeelte van sy plaas. In 1843 is die dorp gestig, en in 1855 is 'n munisipaliteit verklaar. De Villiers het in sy aansoek in 1841 die Goewerneur ook versoek dat die benaming van die dorp ter herinnering aan die Franse mag wees, omdat die meeste inwoners van die dorp afstammelinge van die [[Franse Hugenote]] was. Die Goewerneur het toegegee dat die dorp na sy stigter, Pieter de Villiers, vernoem mag word. Aanvanklik was die dorp "De Villiers Dorp", maar in die omgangstaal het dit later "Villiersdorp" geword. == Wapens == Eerste munisipaliteitswapen — [[David Pieter de Villiers Graaff|David Graaff]] het in 1907 'n skildery van 'n De Villiers-familiewapen aan die munisipaliteit geskenk, wat daarna as die munisipale wapen gebruik is.<ref name=san>''South African News'' (19 Augustus 1907).</ref> Tweede munisipaliteitswapen — 'n Nuwe wapen is in 1975 by die [[Buro vir Heraldiek]] geregistreer: ''In blou, 'n Paaslam van natuurlike kleur, in die skildhoof 'n muurkroon van goud''. Die helmteken is 'n goue graaf tussen twee rooi vlerke, en die wapenspreuk is "Laboranti numen adest",<ref name=bvh>[http://www.national.archsrch.gov.za/sm300cv/smws/sm300dl National Archives of South Africa : Data of the Bureau of Heraldry]</ref> oftewel "God is met die arbeider". Die paaslam kom uit die De Villiers-wapen. == Geografie == Villiersdorp word omring deur berge, waarvan [[Blokkop]], [[Aasvoëlberg (Overberg-distrik)|Aasvoëlberg]] en [[Sneeukop]] aan die noordekant geleë is, met die Baviaansberge in die ooste. Noord van die dorp ontspring die [[Elandskloofrivier (Riviersonderend)|Elandskloofrivier]], wat deur die skone Elandskloofriviervallei na die [[Elandskloofdam]] afloop. Die oostekant van die dorp grens aan die Elandskloofrivier. Die Kommissiekraalrivier vloei regdeur die dorp, in die Elandskloofrivier. Ongeveer 5&nbsp;km suid van Villiersdorp lê die Theewaterskloofdam, die grootste dam in die Wes-Kaap en sewende grootste in Suid-Afrika. Water vanuit die dam vloei in die [[Riviersonderend]]. == Ekonomie == Villiersdorp word omring deur plase, waarvan die meeste vrugteboerderye is. Aanvanklik het boere in die omgewing oorwegend [[graan]] en wingerd verbou, maar sedert die voltooiing van die Theewaterskloof- en Elandskloofdamme het landbou verander na dít wat in die [[Elgin]]-kom beoefen word. [[Sagtevrugte|Sagtevrugte-]] en wingerdbou beslaan vandag 'n groot deel van die landbou. Gevolglik het twee groot pakstore ontstaan, Betko en Arbeidsvreugde. Villiersdorp Koöperasie ontvang [[druiwe]] wat in die omliggende gebiede geoes word. Plase in die Villiersdorp-omgewing word deur die Elandskloofdam van besproeiingswater voorsien. [[Beeld:HS De Villiers Graaff.jpg|duimnael|305px|regs|Een van die ou geboue van die Hoërskool De Villiers Graaff.]] == Besienswaardighede == Daar is talle geboue op Villiersdorp van historiese waarde: die Dagbreekmuseum, Waenhuis, Oude Radyn, die [[NG gemeente Villiersdorp|NG Kerk]], Kelkiewyn, Oude Huis en die Ou Meul. Die Dagbreekmuseum (en restaurant) dateer uit 1845 en is in 1994 tot [[monument]] verklaar. Die bou van [[Hoërskool De Villiers Graaff]] in 1907 is gefinansier deur sir [[David Pieter de Villiers Graaff]], seun van Pieter Graaff. Die geboue is ontwerp deur Forsyth en Parker, en gebou deur A.B. Reid & Kie. == Sien ook == * [[Lys van dorpe in Suid-Afrika]] == Verwysings == {{Verwysings}} <br/> {{Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox|DC3}} [[Kategorie:Nedersettings in die Wes-Kaap]] i50n19r8cmf8rzpktgms3vtr3mzwn6t 2967187 2967175 2026-09-14T09:09:45Z Aliwal2012 39067 2967187 wikitext text/x-wiki : ''Vir Villiers, 'n nedersetting in die [[Vrystaat]], sien [[Villiers]].'' {{Inligtingskas Suid-Afrikaanse dorp | naam = Villiersdorp | inheemse_naam = | ander_naam = | beeld_stadsilhoeët = Villiersdorp oos.jpg | beeldbyskrif = 'n Oosaansig op Villiersdorp, van die Baviaansberge af gesien, met [[Blokkop]] op die agtergrond | duimdrukkeretiketposisie= regs | latd = 33 |latm = 59 |lats = | longd = 19 |longm = 17 |longs = | provinsie = Wes-Kaap | distrik = Overberg | munisipaliteit = Theewaterskloof | stigtingsdatum = 1841<ref name=established>{{cite web |title=Chronological order of town establishment in South Africa based on Floyd (1960:20-26) |url=http://upetd.up.ac.za/thesis/available/etd-07212011-123414/unrestricted/05back.pdf |pages=xlv-lii |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190713023732/http://upetd.up.ac.za/thesis/available/etd-07212011-123414/unrestricted/05back.pdf |archive-date=13 Julie 2019 |url-status=live |df=dmy-all |access-date= 2 Julie 2016 }}</ref> | regeringstipe = | oppervlakvoetnotas = | oppervlak_totaal_km2 = | hoogte_m = 466 | bevolking_totaal = | bevolking_soos_op = 2011 | bevolkingvoetnotas = | demografie1_voetnotas = | persent_swart = 40.3% | persent_kleurling = 44.7% | persent_asiër = 0.2% | persent_wit = 12.5% | persent_ander = 2.3% | demografie2_voetnotas = | demografie2_titel1 = [[Afrikaans]] | demografie2_info1 = 56.5% | demografie2_titel2 = [[Xhosa]] | demografie2_info2 = 24.6% | demografie2_titel3 = [[Sotho]] | demografie2_info3 = 12.8% | demografie2_titel4 = [[Engels]] | demografie2_info4 = 3.4% | demografie2_titel5 = Ander | demografie2_info5 = 2.7% | poskode = 6848 | poskode2 = | skakelkode = 028 | sensuskode = 171001 | webwerf = }} '''Villiersdorp''' is geleë in die [[Wes-Kaap]], in die streek genaamd die [[Overberg]], naastenby 96&nbsp;km van [[Kaapstad]] af, en ongeveer 355 meter bo [[seevlak]]. Die dorp lê tussen die Waterval- en Baviaansberge aan die noordwestekant van die vallei, met die [[Theewaterskloofdam]] na die suide. Villiersdorp staan ook as die 'pêrel van die Overberg' of 'trots van die Overberg' bekend. == Geskiedenis == [[Beeld:NG kerk Villiersdorp plat 2.jpg|duimnael|300px|links|Die NG kerk Villiersdorp se hoeksteen is op [[28 Januarie]] [[1950]] gelê.]] [[Veldkornet]] Pieter de Villiers, eienaar van die plaas Radyn, het in 1841 by die Goewerneur aan die Kaap aansoek gedoen vir die uitlê van 'n dorp op 'n gedeelte van sy plaas. In 1843 is die dorp gestig, en in 1855 is 'n munisipaliteit verklaar. De Villiers het in sy aansoek in 1841 die Goewerneur ook versoek dat die benaming van die dorp ter herinnering aan die Franse mag wees, omdat die meeste inwoners van die dorp afstammelinge van die [[Franse Hugenote]] was. Die Goewerneur het toegegee dat die dorp na sy stigter, Pieter de Villiers, vernoem mag word. Aanvanklik was die dorp "De Villiers Dorp", maar in die omgangstaal het dit later "Villiersdorp" geword. == Wapens == Eerste munisipaliteitswapen — [[David Pieter de Villiers Graaff|David Graaff]] het in 1907 'n skildery van 'n De Villiers-familiewapen aan die munisipaliteit geskenk, wat daarna as die munisipale wapen gebruik is.<ref name=san>''South African News'' (19 Augustus 1907).</ref> Tweede munisipaliteitswapen — 'n Nuwe wapen is in 1975 by die [[Buro vir Heraldiek]] geregistreer: ''In blou, 'n Paaslam van natuurlike kleur, in die skildhoof 'n muurkroon van goud''. Die helmteken is 'n goue graaf tussen twee rooi vlerke, en die wapenspreuk is "Laboranti numen adest",<ref name=bvh>[http://www.national.archsrch.gov.za/sm300cv/smws/sm300dl National Archives of South Africa : Data of the Bureau of Heraldry]</ref> oftewel "God is met die arbeider". Die paaslam kom uit die De Villiers-wapen. == Geografie == Villiersdorp word omring deur berge, waarvan [[Blokkop]], [[Aasvoëlberg (Overberg-distrik)|Aasvoëlberg]] en [[Sneeukop]] aan die noordekant geleë is, met die Baviaansberge in die ooste. Noord van die dorp ontspring die [[Elandskloofrivier (Riviersonderend)|Elandskloofrivier]], wat deur die skone Elandskloofriviervallei na die [[Elandskloofdam]] afloop. Die oostekant van die dorp grens aan die Elandskloofrivier. Die Kommissiekraalrivier vloei regdeur die dorp, in die Elandskloofrivier. Ongeveer 5&nbsp;km suid van Villiersdorp lê die Theewaterskloofdam, die grootste dam in die Wes-Kaap en sewende grootste in Suid-Afrika. Water vanuit die dam vloei in die [[Riviersonderend (rivier)|Riviersonderend]]. == Ekonomie == Villiersdorp word omring deur plase, waarvan die meeste vrugteboerderye is. Aanvanklik het boere in die omgewing oorwegend [[graan]] en wingerd verbou, maar sedert die voltooiing van die Theewaterskloof- en Elandskloofdamme het landbou verander na dít wat in die [[Elgin]]-kom beoefen word. [[Sagtevrugte]] en wingerdbou beslaan vandag 'n groot deel van die landbou. Gevolglik het twee groot pakstore ontstaan, Betko en Arbeidsvreugde. Villiersdorp Koöperasie ontvang [[druiwe]] wat in die omliggende gebiede geoes word. Plase in die Villiersdorp-omgewing word deur die Elandskloofdam van besproeiingswater voorsien. [[Beeld:HS De Villiers Graaff.jpg|duimnael|305px|regs|Een van die ou geboue van die Hoërskool De Villiers Graaff.]] == Besienswaardighede == Daar is talle geboue op Villiersdorp van historiese waarde: die Dagbreekmuseum, Waenhuis, Oude Radyn, die [[NG gemeente Villiersdorp|NG Kerk Villiersdorp]], Kelkiewyn, Oude Huis en die Ou Meul. Die Dagbreekmuseum (en restaurant) dateer uit 1845 en is in 1994 tot [[monument]] verklaar. Die bou van [[Hoërskool De Villiers Graaff]] in 1907 is gefinansier deur sir [[David Pieter de Villiers Graaff]], seun van Pieter Graaff. Die geboue is ontwerp deur Forsyth en Parker, en gebou deur A.B. Reid & Kie. == Sien ook == * [[Lys van dorpe in Suid-Afrika]] == Verwysings == {{Verwysings}} {{Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox|DC3}} [[Kategorie:Nedersettings in die Wes-Kaap]] 4r79w12gt8kli6bly2y7cjo7hyfiz2f 0 49616 2967062 2471577 2026-09-13T15:45:52Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2967062 wikitext text/x-wiki :''Hierdie artikel handel oor die visgenus. Vir die artikel oor die Karibiese eiland, sien [[Anguilla (eiland)]].'' {{Taksoboks | name = Anguillidae | fossil_range = {{Fossiel tydperk|55|0}} <br />Vroeë [[Eoseen]] tot Nou<ref>{{cite journal | last = Sepkoski | first = Jack | authorlink = | title = A compendium of fossil marine animal genera | journal = Bulletins of American Paleontology | volume = 364 | issue = | pages = 560 | publisher = | location = | year = 2002 | url = http://strata.ummp.lsa.umich.edu/jack/showgenera.php?taxon=611&rank=class | doi = | id = | accessdate = 2007-12-25 | archive-date = 2011-07-23 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110723131237/http://strata.ummp.lsa.umich.edu/jack/showgenera.php?taxon=611&rank=class | url-status = dead }}</ref> | image = Anguillarostratakils.jpg | image_width = 260px | image_caption = ''Anguilla rostrata'' | domain = [[Eukaryota]] | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Chordata]] | subphylum = [[Vertebrata]] | subphylum_authority = ([[Cuvier]], [[1812]]) | infraphylum = [[Gnathostomata]] | superclassis = [[Osteichthyes]] | superclassis_authority = ([[Thomas Henry Huxley|Huxley]], [[1880]]) | classis = [[Actinopterygii]] | subclassis = [[Neopterygii]] | infraclassis = [[Teleostei]] | superordo = [[Elopomorpha]] | ordo = [[Anguilliformes]] | subordo = [[Anguilloidei]] | familia = [[Anguillidae]] | familia_authority = [[Constantine Samuel Rafinesque|Rafinesque]], 1810 | genus = '''''Anguilla''''' | genus_authority = [[François Alexandre Pierre de Garsault|Garsault]], 1764<ref>Pl. 661 in [http://resolver.sub.uni-goettingen.de/purl?PPN496755056 Garsault, F. A. P. de 1764.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191016091341/http://resolver.sub.uni-goettingen.de/purl?PPN496755056 |date=16 Oktober 2019 }} Les figures des plantes et animaux d'usage en medecine, décrits dans la Matiere Medicale de Mr. Geoffroy medecin, dessinés d'après nature par Mr. de Gasault, gravés par Mrs. Defehrt, Prevost, Duflos, Martinet &c. Niquet scrip. [5]. - pp. [1-4], index [1-20], Pl. 644-729. Paris.</ref> | subdivision_ranks = [[Spesies]] | subdivision = Sien teks. }} '''Anguilla''' is 'n [[vis]] [[genus]] wat hoort tot die [[familie (biologie)|familie]]: [[Anguillidae]]. == Genus == Die volgende genus en gepaardgaande spesies is deel van die familie: * ''Anguilla'' ::* ''Anguilla bengalensis labiata'' - [[Afrika-bontpaling]] ::* ''Anguilla bicolor bicolor'' - [[Kortvin-paling]] ::* ''Anguilla marmorata'' - [[Madagaskar-bontpaling]] ::* ''Anguilla mossambica'' - [[Geelbekpaling]] == Sien ook == * [[Alfabetiese lys van visse]] * [[Lys van Suider-Afrikaanse visse volgens wetenskaplike name]] * [[Lys van varswater visfamilies]] * [[Lys van visfamilies]] == Verwysings == {{Verwysings}} {{Saadjie}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Beenvisse]] qlswh8hoxxsl0f1k5iytwz7nz7wbxli 0 51262 2967019 2763121 2026-09-13T12:43:40Z Sobaka 328 skakel en opruim 2967019 wikitext text/x-wiki <gallery perrow="1" style="float:right;"> Lêer:President paul kruger.jpg|Paul Kruger, president van die Transvaal. Lêer:Wilhelm II of Germany.jpg|Wilhelm II van Duitsland. Lêer:SirLeanderStarrJameson.jpg|Sir Leander Starr Jameson, wat die inval gelei het. </gallery> Die '''Kruger-telegram''' is die naam wat gewoonlik gebruik is vir 'n boodskap wat deur [[Wilhelm II van Duitsland|Wilhelm II]], die [[Duitsland|Duitse]] keiser, na die [[Jameson-inval]] aan president [[Paul Kruger|Kruger]] gestuur is. Hierin wens die keiser pres. Kruger geluk met die suksesvolle afweer van die inval. Die doel van die inval was om Britse mynwerkers in opstand teen die regering te bring. Die poging misluk nadat 'n enkele [[Boerekommando]] 65 soldate van die invalsmag gedood het en die res as gevangenes geneem. == Die telegram == Dit is op [[3 Januarie]] [[1896]] gestuur en het gelui: {{cquote|''Ich spreche Ihnen meinen aufrichtigen Glückwunsch aus, daß es Ihnen, ohne an die Hülfe befreundeter Mächte zu appellieren, mit Ihrem Volke gelungen ist, in eigener Tatkraft gegenüber den bewaffneten Scharen, welche als Friedensstörer in Ihr Land eingebrochen sind, den Frieden wiederherzustellen und die Unabhängigkeit des Landes gegen Angriffe von außen zu wahren.''}} {{cquote|Ek spreek my hartlike gelukwense uit dat u met u volk, sonder om hulp van bevriende magte te vra, daarin geslaag het om met jul eie daadkrag teenoor die gewapende troepe, wat die vrede verstoor en julle land binnegeval het, die vrede te herstel en die land se onafhanklikheid te handhaaf teen aanvalle van buite.}} Die telegram het groot aanstoot in [[Engeland]] gegee en tot verswakte betrekkinge met [[Duitsland]] gelei. == Bronne == * ''[[Ensiklopedie van Suidelike Afrika]]'', [[Eric Rosenthal]], 1967 {{Saadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Geskiedenis van Duitsland]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse militêre geskiedenis]] sz1umzd0ukcxwximdxht5kfuepixeiv 0 51329 2967108 2837745 2026-09-13T18:18:17Z Pynappel 70858 2967108 wikitext text/x-wiki '''Swarte Ommegang''' is die naam wat deur die [[Kaapkolonie|Kaapse]] koloniste gegee is aan 'n omgangshof wat in [[1812]] gehou is as gevolg van verskeie aanklagte deur eerwaarde [[James Read]], dr. [[Johannes Theodorus van der Kemp|Van der Kemp]] en ander [[sendeling]]e teen die boere aan die Oos-Kaaplandse grens. Hulle is daarvan beskuldig dat hulle hul [[Swart mense|swart]] bediendes mishandel het, en dat hulle aggressief teenoor die plaaslike stamme sou wees. Sommige van die beskuldiges is skuldig bevind, maar die meeste is vrygelaat. Die Swarte Ommegang het groot vyandigheid veroorsaak, en word beskou as een van die vernaamste oorsake van die [[Groot Trek]]. == Bronne == *[[Ensiklopedie van Suidelike Afrika]], [[Eric Rosenthal]], 1967 == Sien ook == * [[Coenraad Buys]], 'n getuie teen die beskuldigdes. {{Saadjie}} [[Kategorie:Groot Trek]] [[Kategorie:Hofsake]] d7d93n8t5iv3nfwdy0o6ta2hnv5gs5l 4 53531 2967161 2909166 2026-09-14T03:57:41Z ~2026-49635-66 214473 idk 2967161 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Creative Commons Intl Map.svg|duimnael|regs|'''Het jy geweet?'''<br />Die aanpasbare [[:en:Creative Commons|Creative Commons]] lisensie vir skeppende werke, waarvan Wikipedia 'n vername gebruiker is, is reeds aangepas vir Suid-Afrikaanse jurisdiksie.]] [[Lêer:Wiki rules.svg|duimnael|regs|'''Het jy geweet?'''<br />Die [[]] was alreeds twintig jaar oud in November 2021. Om hierdie projek van die nie-winsgewende [[Wikimedia Stigting]] voort te sit, bly dit volkome afhanklik van vrywilligers, mense soos jy!]] Is jy lief vir Afrikaans? Dan is Wikipedia 'n kans vir jou om Afrikaans te help! Ons wil seker maak dat Afrikaans 'n volwaardige taal van die Internet word. Skoliere moet byvoorbeeld inligting in hul eie taal kan vind. == Hoe kan ek help? == Jy kan help deur: # Jou vriende en familie oor ons te vertel. Baie mense dink dat Wikipedia net in Engels geskryf word... # [[:Kategorie:Gaan taal na|Taal]] na te gaan. #: Kan jy 'n sin verbeter? Is die spelling reg? Moet daar 'n komma bygevoeg word? Kliek "wysig" en verbeter dit! # [[:Kategorie:Saadjies|Saadjies]] uit te brei. #: Weet jy meer? Kan jy 'n verwysing vind? # [[Wikipedia:Kernartikels|Kernartikels]] (of [[Wikipedia:Lys van onderwerpe|ander artikels]]) te skep. #: Maar doen dit liewer nadat jy 'n bietjie [[Wikipedia:Welkom nuwelinge|geleer]] het hoe om artikels te skep en te wysig. Dit is nie moeilik nie, maar voorkom probleme. # Artikels te verbeter #:Artikels in [[:Kategorie:Wikipedia skoonmaak|hierdie]] kategorie kan jou hulp gebruik # Artikels te vertaal. #: Praat jy Frans of Hindi? Engels? Chinees? Daar is artikels op hulle Wikipedias wat jy kan gebruik om 'n pragtige artikel in Afrikaans te skep. Dit kan 'n vertaling wees, maar dit kan ook jou eie weergawe wees, wat beter aangepas is vir 'n leser wat Afrikaans praat. # [[:Kategorie:Gewensde beelde|Beelde]] by 'n artikel te voeg. #: Daar is reeds baie beelde beskikbaar op [https://commons.wikimedia.org/wiki/Main_Page Wikimedia commons]. Maar daar is veral in Suid-Afrika en Namibië nog baie wat ontbreek. Vat jou kamera en neem 'n foto van 'n plantjie, voël, vis of kragsentrale wat nog ontbreek. == Hoe leer ek dit? == # '''Sien gerus [http://maroelamedia.co.za/ Maroela Media] se opleidingsvideo's om meer te leer:''' #: [https://www.youtube.com/watch?v=ZqX7Pv9JMdw Hoe om te registreer op Wikipedia] # #: [https://www.youtube.com/watch?v=W8_eFaCqJOc Hoe om 'n bestaande artikel te vertaal op Wikipedia] # #: [https://www.youtube.com/watch?v=l67aM3622_M Hoe om 'n nuwe artikel te skep of om 'n bestaande artikel te redigeer (verbeter of uit te brei)] # == Is daar meer wat ek kan doen? == Daar is baie meer wat jy kan doen! Maar jy moet dalk 'n bietjie leer hoe. Kyk gerus na [[Wikipedia:Agterstand]]. Daar is klomp takies om jou besig te hou wat ons Wikipedia sal verbeter. Andersins, sien gerus in die [[Wikipedia:Gebruikersportaal|Gebruikersportaal]] vir meer inligting. [[Kategorie:Wikipedia]] sugkjegsu01qj5bxlciyueglv87v7yn 2967163 2967161 2026-09-14T05:16:41Z Oesjaar 7467 Wysiging deur [[Special:Contributions/~2026-49635-66|~2026-49635-66]] teruggerol na laaste weergawe deur [[User:Mtarch11|Mtarch11]] 2844790 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Creative Commons Intl Map.svg|duimnael|regs|'''Het jy geweet?'''<br />Die aanpasbare [[:en:Creative Commons|Creative Commons]] lisensie vir skeppende werke, waarvan Wikipedia 'n vername gebruiker is, is reeds aangepas vir Suid-Afrikaanse jurisdiksie.]] [[Lêer:Wiki rules.svg|duimnael|regs|'''Het jy geweet?'''<br />Die [[Afrikaanse Wikipedia]] was alreeds twintig jaar oud in November 2021. Om hierdie projek van die nie-winsgewende [[Wikimedia Stigting]] voort te sit, bly dit volkome afhanklik van vrywilligers, mense soos jy!]] Is jy lief vir Afrikaans? Dan is Wikipedia 'n kans vir jou om Afrikaans te help! Ons wil seker maak dat Afrikaans 'n volwaardige taal van die Internet word. Skoliere moet byvoorbeeld inligting in hul eie taal kan vind. == Hoe kan ek help? == Jy kan help deur: # Jou vriende en familie oor ons te vertel. Baie mense dink dat Wikipedia net in Engels geskryf word... # [[:Kategorie:Gaan taal na|Taal]] na te gaan. #: Kan jy 'n sin verbeter? Is die spelling reg? Moet daar 'n komma bygevoeg word? Kliek "wysig" en verbeter dit! # [[:Kategorie:Saadjies|Saadjies]] uit te brei. #: Weet jy meer? Kan jy 'n verwysing vind? # [[Wikipedia:Kernartikels|Kernartikels]] (of [[Wikipedia:Lys van onderwerpe|ander artikels]]) te skep. #: Maar doen dit liewer nadat jy 'n bietjie [[Wikipedia:Welkom nuwelinge|geleer]] het hoe om artikels te skep en te wysig. Dit is nie moeilik nie, maar voorkom probleme. # Artikels te verbeter #:Artikels in [[:Kategorie:Wikipedia skoonmaak|hierdie]] kategorie kan jou hulp gebruik # Artikels te vertaal. #: Praat jy Frans of Hindi? Engels? Chinees? Daar is artikels op hulle Wikipedias wat jy kan gebruik om 'n pragtige artikel in Afrikaans te skep. Dit kan 'n vertaling wees, maar dit kan ook jou eie weergawe wees, wat beter aangepas is vir 'n leser wat Afrikaans praat. # [[:Kategorie:Gewensde beelde|Beelde]] by 'n artikel te voeg. #: Daar is reeds baie beelde beskikbaar op [https://commons.wikimedia.org/wiki/Main_Page Wikimedia commons]. Maar daar is veral in Suid-Afrika en Namibië nog baie wat ontbreek. Vat jou kamera en neem 'n foto van 'n plantjie, voël, vis of kragsentrale wat nog ontbreek. == Hoe leer ek dit? == # '''Sien gerus [http://maroelamedia.co.za/ Maroela Media] se opleidingsvideo's om meer te leer:''' #: [https://www.youtube.com/watch?v=ZqX7Pv9JMdw Hoe om te registreer op Wikipedia] # #: [https://www.youtube.com/watch?v=W8_eFaCqJOc Hoe om 'n bestaande artikel te vertaal op Wikipedia] # #: [https://www.youtube.com/watch?v=l67aM3622_M Hoe om 'n nuwe artikel te skep of om 'n bestaande artikel te redigeer (verbeter of uit te brei)] # == Is daar meer wat ek kan doen? == Daar is baie meer wat jy kan doen! Maar jy moet dalk 'n bietjie leer hoe. Kyk gerus na [[Wikipedia:Agterstand]]. Daar is klomp takies om jou besig te hou wat ons Wikipedia sal verbeter. Andersins, sien gerus in die [[Wikipedia:Gebruikersportaal|Gebruikersportaal]] vir meer inligting. [[Kategorie:Wikipedia]] ko87i04vp5hiwmrsc2xa2e8lyq5si6z 0 55913 2967028 2860397 2026-09-13T12:50:09Z Sobaka 328 skakel 2967028 wikitext text/x-wiki {{Infoboks Militêre Konflik-en |conflict=Slag van Graspan |image=[[image:Battles of the nineteenth century (1901) (14782267695).jpg|300px]] |caption=Britse soldate marsjeer op na Boerestellings teen die heuwels |partof=[[Tweede Vryheidsoorlog]] |date=[[25 November]] [[1899]] |place=[[Graspan]] |result=Britse oorwinning |combatant1=[[Lêer:Flag of the United Kingdom.svg|20px]] [[Verenigde Koninkryk van Groot-Brittanje en Ierland|Verenigde Koninkryk]] |combatant2=[[Lêer:Flag of Transvaal.svg|20px]] [[Zuid-Afrikaansche Republiek]]<br />[[Lêer:Flag of the Orange Free State.svg|20px]] [[Oranje-Vrystaat]] |commander1=[[Lêer:Flag of the United Kingdom.svg|20px]] [[Paul Methuen]] |commander2=[[Lêer:Flag of the Orange Free State.svg|20px]] [[Jacobus Prinsloo]]<br />[[Lêer:Flag of Transvaal.svg|20px]] [[Koos de la Rey]] |strength1=8&nbsp;000 |strength2=2&nbsp;000 |casualties1=283 |casualties2=21 |}} {{koördinate|29|18|S|24|29|O|aansig=titel}} Die '''Slag van Graspan''' (ook '''Slag van Enslin''' of '''Slag van Rooilaagte''') het op 25 November 1899 plaasgevind tydens die vroeë fase van die [[Tweede Vryheidsoorlog]]. 'n Britse mag van 8&nbsp;500 man onder leiding van luitenant-generaal [[Lord Methuen]] het met die Boeremagte onder leiding van genl. [[Koos de la Rey|De la Rey]] en kommandant Jacobus Prinsloo slaags geraak. Kommandant Cronje was ook teenwoordig.<ref name=times2/> Die Britte het die slag gewen maar die Boere kon daarin slaag om uit hul knyptangbeweging te ontsnap<ref>The Hall Handbook of the Anglo Boer War. Darren Hall. 1999. {{ISBN|0-86980-949-0}}</ref> nadat hulle die Britte verliese toegedien het. Dit het gevolg op 'n geveg twee dae tevore by Belmont-spoorweghalte, 18&nbsp;km suidwaarts, en die Britte was steeds besig om langs die enkelspoorlyn op te ruk vir die [[Beleg van Kimberley|ontsetting van Kimberley]].<ref>{{Cite web |url=https://alh-research.tripod.com/Light_Horse/index.blog?topic_id=1113439 |title=Graspan, South Africa, 25 November 1899, Desert Column: Australian Commonwealth Military Forces |access-date=24 Maart 2023 |archive-date=24 Maart 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230324150541/https://alh-research.tripod.com/Light_Horse/index.blog?topic_id=1113439 |url-status=dead }}</ref> Die Boere het 'n reeks koppies, sowat 60 meter hoog, ten ooste van die Graspan-spoorweghalte beset, en Britse verkenningspartye wat tot 2&nbsp;km van die Boere gevorder het, het Methuen ingelig dat slegs sowat 400 boere teenwoordig was, ondersteun deur twee kanonne. Om te verhoed dat die Boere soos te Belmont ontsnap, het Methuen besluit om die Boerestelling eers met grofgeskut te teiken terwyl sy beskikbare 900 berede troepe om albei flanke opruk. Sodra lg. vleuels in posisie was, sou 'n frontale aanval deur die klein Vlootbrigade geloots word. Sonder Methuen se wete is die oorspronklike Boere-verdedigers egter laatmiddag op 24 November deur 2&nbsp;000 Vrystaatse burgers onder kommandant Jacobus Prinsloo versterk,<ref name=times1>The Times History of the War in South Africa, II, Londen, 1902</ref> om 'n saamgestelde mag van 'n geskatte 3&nbsp;000 te vorm.<ref name=times2/> Toe die twee Britse veldbatterye die volgende oggend kort ná 6 uur losbrand, en is hulle deur die Boere begroet met 'n battery van vyf kanonne in plaas van die verwagte twee, benewens 'n Hotchkiss-snelvuurwapen en 'n Maxim-masjiengeweer. Ten spyte van die Britse bombardering het die Boere hul stellings hardnekkig beset.<ref name=times2/> Methuen het besef dat sy oorspronklike skema onwerkbaar was, en dadelik op 'n algehele konvensionele aanval besluit. Hierdie benadering sou die Vlootbrigade met 'n paar infanterie-afdelings op die Boere se oos- of linkerflank rig, terwyl die orige Britse mag sou probeer om die Boere elders te immobiliseer, sodat die Britte se hoofteiken nie versterkings ontvang nie. Gevolglik het die Vlootbrigade, ondersteun deur die Yorkshire Light Infantry, Northamptons, Northumberlands en Loyal North Lancashires die Boerestellings bestorm.<ref name=times2>The Battle of Graspan (through Reuter's Agency, Nov. 27), ''The Times'', 29 November 1899</ref> Die Britse infanterie het ten spyte van hewige vuur koppie na koppie oorval, en Boere-stellings is op die punt van die bajonet ingeneem. Die Vlootbrigade het egter erg gely toe hulle die laaste Boere-stelling bestorm,<ref name=times1/> en die Remington's Scouts moes insgelyk onder hewige vuur deurloop. Bevelvoerder Ethelston en nege ander het gesneuwel, en kaptein Prothero is gewond. Die heuwelkruine is eindelik bereik, maar nie voordat 15 Britte gesneuwel en nog 79 uit die 245 sterk aanvalsmag gewond is nie. Op die heuweltoppe aangekom was meeste Boere reeds weg, maar 'n klein groepie het weerstand gebied totdat net een man oorgebly het.<ref name=times1/> Die orige terugtrekkende Boere is met grofgeskut geteiken.<ref name=times2/> Die 9de Lancers het ook die Boere se terugtog probeer afsny, maar is weens hewige vuur van 'n koppie af gedwing om terug te val. Van bo kon die Britte die Boere in goeie orde oor die vlakte sien terugtrek na [[Oranje Vrystaat|Vrystaatse]] grondgebied, maar weens 'n tekort aan berede troepe was 'n kragtige agtervolging onmoontlik. Dertig gewonde Boere is deur die Britte van die veld gehaal, en onder die gevangenes was kommandant Rissik wat 'n [[Boerekommando]] gelei het, en wetgewer Jeppe. Britse ongevalle was minder as te Belmont, en gewondes is deur die hospitaaltrein weggeneem.<ref name=times1/> Die slag het opnuut getoon dat die Boere teen Methuen se getalle-oormag opgewasse was. Methuen het gereageer deur sy tekort aan berede troepe te bekla, en sy teleurstelling uit te spreek oor die bydrae van sy kavallerie deur die bevelvoerder van die 9de Lancers te onthef, maar kon nie daardeur sy eie taktiese onbevoegdheid verbloem nie. Totale ongevalle by Graspan was 17 dooies en 168 gewondes.<ref name=times1/> == Sien ook == * [[Skermutselinge van die Tweede Vryheidsoorlog]] == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronne == * {{en}} Pakenham, Thomas. ''The Boer War.'' New York: Avon Books, 1979. {{ISBN|0-380-72001-9}} {{Saadjie}} {{DEFAULTSORT:Graspan, Slag van}} [[Kategorie:Veldslae tydens die Tweede Vryheidsoorlog|Graspan]] qhnctyk7wvkd3fe1laaddr829zpmdw2 0 56425 2967018 2861290 2026-09-13T12:42:15Z Sobaka 328 /* Geskiedenis */ skakel 2967018 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Suid-Afrikaanse dorp | naam = Hartbeesfontein | inheemse_naam = | ander_naam = | nedersetting_tipe = Dorpie | beeld_stadsilhoeët = | beeldbyskrif = | latd = 26 |latm = 45 |lats = 44 | longd = 26 |longm = 25 |longs = 14 | provinsie = Noordwes | distrik = Dr Kenneth Kaunda | munisipaliteit = Matlosana | stigtingsdatum = 1955 | regeringstipe = | leier_party = | leiertitel = | leiernaam = | oppervlakvoetnotas = | oppervlak_totaal_km2 = | hoogte_m = | bevolking_totaal = | bevolking_soos_op = 2011 | bevolkingvoetnotas = | demografie1_voetnotas = | persent_swart = 23.3% | persent_kleurling = 0.4% | persent_asiër = 0.9% | persent_wit = 74.8% | persent_ander = 0.6% <!-- demografie (deel 2) --> | demografie2_voetnotas = | demographics2_title1 = [[Afrikaans]] | demographics2_info1 = 81.0% | demographics2_title2 = [[Tswana]] | demographics2_info2 = 11.9% | demographics2_title3 = [[Engels]] | demographics2_info3 = 3.6% | demographics2_title4 = [[Sotho]] | demographics2_info4 = 1.6% | demographics2_title5 = Ander | demographics2_info5 = 1.9% | poskode = 2600 | poskode2 = 2600 | skakelkode = 018 | sensuskode = 677004 | webwerf = }} '''Hartbeesfontein''' is 'n dorpie in [[Noordwes]], [[Suid-Afrika]]. Die dorp is 30&nbsp;km noordwes van [[Klerksdorp]] op die Klerksdorp-[[Ottosdal]]-takspoorlyn. == Geskiedenis == Die is twee stories oor hoe die dorp sy naam verkry het, beide uit die [[Voortrekkers|Voortrekkerdae]]. Volgens een storie het twee manne met die dieselfde van nl. De Clerq gaan jag, 'n hartbees gekwes en dit dood by 'n fontein gevind wat hulle toe Hartbeesfontein genoem het. Volgens die tweede storie het die Voortrekkerleier [[Hendrik Potgieter]] sommige van sy mense hier agtergelaat om 'n strafekspedisie teen [[Silkaats]] te lei. Een van die manne was toe verveeld en het gaan jag. Hy het 'n hartbees gekwes, dit agterna gesit en op 'n borrelende fontein afgekom. Na die veldtog het hy teruggekeer na die gebied en 'n plaas verkry wat hy toe Hartbeesfontein noem. Tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]] het hier op [[18 Februarie]] [[1901]] 'n geveg plaasgevind tussen 'n [[Boerekommando]] en lord [[Paul Methuen]]. Die plaas het verskeie kere van eienaar verwissel. Uiteindelik het die eienaar HF Moller die grond onderverdeel vir 'n dorp wat in [[1955]] geproklameer is. == Distrik == [[Mielie]]s, [[grondboontjie|grondbone]] en sonneblomsaad is van die belangrikste gewasse wat in die distrik verbou word. == Sien ook == * [[Lys van dorpe in Suid-Afrika]] * [[NG gemeente Hartebeestfontein]] == Bronne == * [[Op Pad in Suid-Afrika]]. [[B.P.J. Erasmus]]. 1995. {{ISBN|1-86842-026-4}} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Geografiese ligging |Senter = Hartbeesfontein |Noord = [[Coligny]] |Noordoos = [[Ventersdorp]] |Oos = [[Potchefstroom]] |Suidoos = [[Klerksdorp]] |Suid = |Suidwes = [[Wolmaransstad]] |Wes = [[Ottosdal]] |Noordwes = }} {{Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox|DC40}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nedersettings in Noordwes]] et0z93ndgfnq465mdeqvwqkgc5z1s9s 0 63576 2967202 2733911 2026-09-14T10:06:05Z Aliwal2012 39067 2967202 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Rugbyspeler | naam = Willie le Roux | beeld = [[Lêer:Willie le Roux 2015 RWC.jpg|200px]] | byskrif = | vollenaam = Willem Jacobus le Roux | bynaam = | geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1989|8|18}} | geboorteplek = [[Stellenbosch]], [[Suid-Afrika]] | sterftedatum = | sterfteplek = | lengte = 1,86 m | gewig = 90 kg | ru_posisies = Heelagter, vleuel, losskakel | ru_huidigespan = {{Rut Bulls}} | springbokid = 848 | sarugbyno = 43641 | ru_amateurjare = | ru_amateurklubs = | ru_amklubwedstryde = | ru_amklubpunte = | ru_amopdatering = | ru_klubjare = 2015–2017<br />2017–2019<br />2019–2023 | ru_proklubs = {{vlagikoon|JPN}} Canon Eagles<br />{{vlagikoon|ENG}} Wasps <br />{{nowrap|{{vlagikoon|JPN}} [[Toyota Verblitz]]}} | ru_klubwedstryde = 18<br />57<br />61 | ru_klubpunte = (35)<br />(65)<br />(67) | ru_klubopdatering = 31 Desember 2024 | super14 = {{Rut Cheetahs}}<br />{{Rut Sharks}}<br />{{Rut Bulls}} | super14jare = 2012–2015<br />2016<br />2023– | super14wedstryde = 58<br />13<br />19 | super14punte = (90)<br />(15)<br />(20) | super14opdatering = 31 Desember 2024 | ru_provinsie = Boland<br />[[Griekwas (rugbyspan)|Griekwas]] | ru_provinsiejare = 2010–2011<br />2012–2013 | ru_provinsiewedstryde = 39<br />11 | ru_provinsiepunte = (87)<br />(5) | ru_provinsieopdatering = 31 Desember 2024 | ru_sewesnasionalejare = | ru_sewesnasionalespan = | ru_sewesnasionalekomp = | ru_sewesopdatering = | ru_nasionalespan = {{RSAru}} | ru_nasionalejare = 2013– | ru_nasionalewedstryde = 101 | ru_nasionalepunte = (75) | ru_nsopdatering = 10 Oktober 2025 | ru_afrigtingklubs = | ru_afrigtingjare = | ru_afrigtingopdatering = | ander = Ja | beroep = Professionele Rugbyspeler | familie = | skool = [[Paul Roos Gimnasium]] | universiteit = | url = }} '''Willie le Roux''' (gebore in [[Stellenbosch]], [[18 Augustus]] [[1989]]) is ’n [[Springbokrugbyspeler]]. Hy het aanvanklik vir die {{Rut Cheetahs}} op [[vleuel]] of [[heelagter]] in die [[Superrugby]]reeks en vir die [[Vrystaat Cheetahs]] in die [[Curriebeker]]reeks gespeel. Na hy ses jaar lank vir twee professionele spanne in Japan gespeel het, speel hy mees onlangs vir die [[Bulls (Verenigde Rugbykampioenskap)|Bulle]] in die [[Verenigde Rugbykampioenskap]]. Hy was ook deel van Suid-Afrika se span tydens die [[rugbywêreldbeker]]toernooie in [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]], [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] en [[Rugbywêreldbeker 2023|2023]]. == Springbokloopbaan == Hy verteenwoordig sy land die eerste keer op heelagter op 8 Junie 2013 gedurende die mini-reeks van toetse in Suid-Afrika teen [[Italië nasionale rugbyspan|Italië]], [[Skotland nasionale rugbyspan|Skotland]] en [[Samoa nasionale rugbyspan|Samoa]]. Hy speel puik in al drie toetse vir die volle 80 minute op die veld. Op 22 Junie 2013 het hy 'n groot aandeel in die reekssege vir die [[Springbokke]] (teen Samoa op [[Loftus Versfeld]] in [[Pretoria]]), waartydens hy 'n paar drieë help skep het nadat hy as heelagter by die agterlynbeweging aangesluit het.<ref>{{af}} [http://www.espn.co.uk/southafrica/rugby/story/187019.html Springbokke se Samoa-toetsverslag, besoek op 23 June 2013]</ref> == Statistiek == === Toetse === {| class="wikitable" style="text-align:center; line-height:90%; font-size:95%; width:100%;" ! style="width:17%; font-size:90%;"|Teen ! abbr="Gespeel" style="width:15px; font-size:90%;"|S ! abbr="Gewen" style="width:10px; font-size:90%;"|W ! abbr="Gelykop" style="width:10px; font-size:90%;"|G ! abbr="Verloor" style="width:10px; font-size:90%;"|V ! abbr="Driee" style="width:10px; font-size:90%;"|Drie ! abbr="Punte" style="width:15px; font-size:90%;"|Punte ! abbr="%Wen" style="width:15px; font-size:90%;"|%Wen |- bgcolor="#d0ffd0" align="center" | align="left" | {{ARGru}} || 12 || 10 || 0 || 2 || 1 || 5 || {{#expr:10/12*100 round 2}} |- | align="left" | {{AUSru}} || 14 || 8 || 0 || 6 || 4 || 20 || {{#expr:8/14*100 round 2}} |- | align="left" | [[Britse en Ierse Leeus]] || 3 || 2 || 0 || 1 || 0 || 0 || {{#expr:2/3*100 round 2}} |- | align="left" | {{ENGru}} || 6 || 4 || 0 || 2 || 2 || 10 || {{#expr:4/6*100 round 2}} |- | align="left" | {{FRAru}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 0 || 0 || {{#expr:2/2*100 round 2}} |- | align="left" | {{GEOru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 0 || {{#expr:1/1*100 round 2}} |- | align="left" | {{IRLru}} || 4 || 2 || 0 || 2 || 0 || 0 || {{#expr:2/4*100 round 2}} |- | align="left" | {{ITAru}} || 5 || 4 || 0 || 1 || 0 || 0 || {{#expr:4/5*100 round 2}} |- | align="left" | {{JPNru}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 0 || 0 || {{#expr:2/2*100 round 2}} |- | align="left" | {{NZLru}} || 17 || 4 || 1 || 12 || 4 || 20 || {{#expr:4/17*100 round 2}} |- | align="left" | {{SAMru}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 0 || 0 || {{#expr:3/3*100 round 2}} |- | align="left" | {{SCOru}} || 6 || 6 || 0 || 0 || 2 || 10 || {{#expr:6/6*100 round 2}} |- | align="left" | {{USAru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 0 || {{#expr:1/1*100 round 2}} |- | align="left" | {{WALru}} || 7 || 5 || 0 || 2 || 2 || 10 || {{#expr:5/7*100 round 2}} |- ! Totaal || 83 || 54 || 1 || 28 || 14 || 70 || {{#expr:54/83*100 round 2}} |} <small> S = Wedstryde gespeel, W = Wedstryde gewen, G = Wedstryde gelykop, V = Wedstryde verloor, Drie = Drieë gedruk, Punte = Punte aangeteken</small> === Internasionale Drieë === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%" ! Drie !! Teenstanders !! Stad !! Veld !! Kompetisie !! Datum !! Uitslag |- | 1 || {{AUSru}} || [[Brisbane]] || [[Suncorpstadion]] || [[2013-Rugbykampioenskapreeks]] || 17 September 2013 || Wen 38-12 |- | 2 || {{AUSru}} || [[Kaapstad]] || [[Nuwelandstadion|Nuweland]] || [[2013-Rugbykampioenskapreeks]] || 28 September 2013 || Wen 28-8 |- | 3 || {{NZLru}} || [[Johannesburg]] || [[Ellispark-stadion|Ellispark]] || [[2013-Rugbykampioenskapreeks]] || 5 Oktober 2013 || Verloor 27-38 |- | 4 || {{SCOru}} || [[Edinburg]], [[Skotland]] || [[Murrayfield-stadion|Murrayfield]] || 2013-jaareindtoetse || 17 November 2013 || Wen 28-0 |- | 5 || {{WALru}} || [[Durban]] || [[Kings Park-stadion|Kings Park]] || 2014-midjaartoetse || 14 Junie 2014 || Wen 38-16 |- | 6 || {{WALru}} || [[Nelspruit]] || [[Mbombela-stadion]] || 2014-midjaartoetse || 21 Junie 2014 || Wen 31-30 |- | 7 || {{SCOru}} || [[Port Elizabeth]] || [[Nelson Mandelabaai-stadion]] || 2014-midjaartoetse || 28 Junie 2014 || Wen 55-6 |- | 8 || {{NZLru}} || [[Johannesburg]] || [[Ellispark-stadion|Ellispark]] || [[2015-Rugbykampioenskapreeks]] || 25 Julie 2015 || Verloor 20-27 |- | 9 || {{ARGru}} || [[Durban]] || [[Kings Park-stadion|Kings Park]] || [[2015-Rugbykampioenskapreeks]] || 8 Augustus 2015 || Verloor 25-37 |- | 10 || {{ENGru}} || [[Londen]], [[Engeland]] || [[Twickenham-stadion|Twickenham]] || 2016-eindjaartoetse || {{dts|format=dmy|2016|November|12}} || Verloor 21–37 |- | 11 || {{ENGru}} || [[Johannesburg]] || [[Ellispark-stadion|Ellispark]] || 2018 Engelse toetse || 9 Junie 2018 || Wen 42–39 |- | 12 || {{NZLru}} || [[Wellington, Nieu-Seeland]] || [[Westpac-stadion]] || [[2018-Rugbykampioenskapreeks]]|| 15 September 2018 || Wen 36–34 |- | 13 || {{NZLru}} || [[Mbombela|Mbombela, Suid-Afrika]] || [[Mbombela-stadion]] || [[2022-Rugbykampioenskapreeks]]|| 7 Augustus 2022 || Wen 26–10 |} == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie}} * <!-- {{Springbokke|id=43641|name=Willie le Roux}} OOPS 404 -->[https://www.sarugby.co.za/match-centre/player-detail/?playerId=c73985fb-e3b8-4c11-8b06-3dc5bc434129&teamId=e976cfc2-f80b-4c1a-8472-838cd54f0fbc Willie le Roux se profiel] by SA Rugby * {{Genslin-bokke|id=913|naam=Willie le Roux}} * [http://www.itsrugby.co.uk/player_18969.html Willie le Roux] op itsrugby.co.uk {{Navbox |name = Willie le Roux |state = collapsed |title = Springbokspanne gehaal |list1 = {{Springbokke (2013)}} {{Springbokke (2014)}} {{Springbokke (2015)}} {{Springbokke (2015 Rugbywêreldbeker)}} {{Springbokke (2016)}} {{Springbokke (2018)}} {{Springbokke (2019)}} {{Springbokke (2019 Rugbywêreldbeker)}} {{Springbokke (2023 Rugbywêreldbeker)}} }} {{DEFAULTSORT:Le Roux, Willie}} [[Kategorie:Afrikaners]] [[Kategorie:Geboortes in 1989]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Cheetahs rugbyspelers]] [[Kategorie:Springbokrugbyspelers]] guj3kmg8j942ui60jkmrftg63u3uvue 2967203 2967202 2026-09-14T10:13:03Z Aliwal2012 39067 2967203 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Rugbyspeler | naam = Willie le Roux | beeld = [[Lêer:Willie le Roux 2015 RWC.jpg|200px]] | byskrif = | vollenaam = Willem Jacobus le Roux | bynaam = | geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1989|8|18}} | geboorteplek = [[Stellenbosch]], [[Suid-Afrika]] | sterftedatum = | sterfteplek = | lengte = 1,86 m | gewig = 90 kg | ru_posisies = Heelagter, vleuel, losskakel | ru_huidigespan = {{Rut Bulls}} | springbokid = 848 | sarugbyno = 43641 | ru_amateurjare = | ru_amateurklubs = | ru_amklubwedstryde = | ru_amklubpunte = | ru_amopdatering = | ru_klubjare = 2015–2017<br />2017–2019<br />2019–2023 | ru_proklubs = {{vlagikoon|JPN}} Canon Eagles<br />{{vlagikoon|ENG}} Wasps <br />{{nowrap|{{vlagikoon|JPN}} [[Toyota Verblitz]]}} | ru_klubwedstryde = 18<br />57<br />61 | ru_klubpunte = (35)<br />(65)<br />(67) | ru_klubopdatering = 31 Desember 2024 | super14 = {{Rut Cheetahs}}<br />{{Rut Sharks}}<br />{{Rut Bulls}} | super14jare = 2012–2015<br />2016<br />2023– | super14wedstryde = 58<br />13<br />19 | super14punte = (90)<br />(15)<br />(20) | super14opdatering = 31 Desember 2024 | ru_provinsie = [[Boland (rugbyspan)|Boland]]<br />[[Griekwas (rugbyspan)|Griekwas]] | ru_provinsiejare = 2010–2011<br />2012–2013 | ru_provinsiewedstryde = 39<br />11 | ru_provinsiepunte = (87)<br />(5) | ru_provinsieopdatering = 31 Desember 2024 | ru_sewesnasionalejare = | ru_sewesnasionalespan = | ru_sewesnasionalekomp = | ru_sewesopdatering = | ru_nasionalespan = {{RSAru}} | ru_nasionalejare = 2013– | ru_nasionalewedstryde = 101 | ru_nasionalepunte = (75) | ru_nsopdatering = 10 Oktober 2025 | ru_afrigtingklubs = | ru_afrigtingjare = | ru_afrigtingopdatering = | ander = Ja | beroep = Professionele Rugbyspeler | familie = | skool = [[Paul Roos Gimnasium]] | universiteit = | url = }} '''Willie le Roux''' (gebore in [[Stellenbosch]], [[18 Augustus]] [[1989]]) is ’n [[Springbokrugbyspeler]]. Hy het aanvanklik vir die {{Rut Cheetahs}} op [[vleuel]] of [[heelagter]] in die [[Superrugby]]reeks en vir die [[Vrystaat Cheetahs]] in die [[Curriebeker]]reeks gespeel. Na hy ses jaar lank vir twee professionele spanne in Japan gespeel het, speel hy mees onlangs vir die [[Bulls (Verenigde Rugbykampioenskap)|Bulle]] in die [[Verenigde Rugbykampioenskap]]. Hy was ook deel van Suid-Afrika se span tydens die [[rugbywêreldbeker]]toernooie in [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]], [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] en [[Rugbywêreldbeker 2023|2023]]. == Springbokloopbaan == Hy verteenwoordig sy land die eerste keer op heelagter op 8 Junie 2013 gedurende die mini-reeks van toetse in Suid-Afrika teen [[Italië nasionale rugbyspan|Italië]], [[Skotland nasionale rugbyspan|Skotland]] en [[Samoa nasionale rugbyspan|Samoa]]. Hy speel puik in al drie toetse vir die volle 80 minute op die veld. Op 22 Junie 2013 het hy 'n groot aandeel in die reekssege vir die [[Springbokke]] (teen Samoa op [[Loftus Versfeld]] in [[Pretoria]]), waartydens hy 'n paar drieë help skep het nadat hy as heelagter by die agterlynbeweging aangesluit het.<ref>{{af}} [http://www.espn.co.uk/southafrica/rugby/story/187019.html Springbokke se Samoa-toetsverslag, besoek op 23 June 2013]</ref> {{brei uit|op 14 September 2026}} {{clear}} == Statistiek == === Toetse === {| class="wikitable" style="text-align:center; line-height:90%; font-size:95%; width:100%;" ! style="width:17%; font-size:90%;"|Teen ! abbr="Gespeel" style="width:15px; font-size:90%;"|S ! abbr="Gewen" style="width:10px; font-size:90%;"|W ! abbr="Gelykop" style="width:10px; font-size:90%;"|G ! abbr="Verloor" style="width:10px; font-size:90%;"|V ! abbr="Driee" style="width:10px; font-size:90%;"|Drie ! abbr="Punte" style="width:15px; font-size:90%;"|Punte ! abbr="%Wen" style="width:15px; font-size:90%;"|%Wen |- bgcolor="#d0ffd0" align="center" | align="left" | {{ARGru}} || 12 || 10 || 0 || 2 || 1 || 5 || {{#expr:10/12*100 round 2}} |- | align="left" | {{AUSru}} || 14 || 8 || 0 || 6 || 4 || 20 || {{#expr:8/14*100 round 2}} |- | align="left" | [[Britse en Ierse Leeus]] || 3 || 2 || 0 || 1 || 0 || 0 || {{#expr:2/3*100 round 2}} |- | align="left" | {{ENGru}} || 6 || 4 || 0 || 2 || 2 || 10 || {{#expr:4/6*100 round 2}} |- | align="left" | {{FRAru}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 0 || 0 || {{#expr:2/2*100 round 2}} |- | align="left" | {{GEOru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 0 || {{#expr:1/1*100 round 2}} |- | align="left" | {{IRLru}} || 4 || 2 || 0 || 2 || 0 || 0 || {{#expr:2/4*100 round 2}} |- | align="left" | {{ITAru}} || 5 || 4 || 0 || 1 || 0 || 0 || {{#expr:4/5*100 round 2}} |- | align="left" | {{JPNru}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 0 || 0 || {{#expr:2/2*100 round 2}} |- | align="left" | {{NZLru}} || 17 || 4 || 1 || 12 || 4 || 20 || {{#expr:4/17*100 round 2}} |- | align="left" | {{SAMru}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 0 || 0 || {{#expr:3/3*100 round 2}} |- | align="left" | {{SCOru}} || 6 || 6 || 0 || 0 || 2 || 10 || {{#expr:6/6*100 round 2}} |- | align="left" | {{USAru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 0 || {{#expr:1/1*100 round 2}} |- | align="left" | {{WALru}} || 7 || 5 || 0 || 2 || 2 || 10 || {{#expr:5/7*100 round 2}} |- ! Totaal || 83 || 54 || 1 || 28 || 14 || 70 || {{#expr:54/83*100 round 2}} |} <small> S = Wedstryde gespeel, W = Wedstryde gewen, G = Wedstryde gelykop, V = Wedstryde verloor, Drie = Drieë gedruk, Punte = Punte aangeteken</small> === Internasionale Drieë === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%" ! Drie !! Teenstanders !! Stad !! Veld !! Kompetisie !! Datum !! Uitslag |- | 1 || {{AUSru}} || [[Brisbane]] || [[Suncorpstadion]] || [[2013-Rugbykampioenskapreeks]] || 17 September 2013 || Wen 38-12 |- | 2 || {{AUSru}} || [[Kaapstad]] || [[Nuwelandstadion|Nuweland]] || [[2013-Rugbykampioenskapreeks]] || 28 September 2013 || Wen 28-8 |- | 3 || {{NZLru}} || [[Johannesburg]] || [[Ellispark-stadion|Ellispark]] || [[2013-Rugbykampioenskapreeks]] || 5 Oktober 2013 || Verloor 27-38 |- | 4 || {{SCOru}} || [[Edinburg]], [[Skotland]] || [[Murrayfield-stadion|Murrayfield]] || 2013-jaareindtoetse || 17 November 2013 || Wen 28-0 |- | 5 || {{WALru}} || [[Durban]] || [[Kings Park-stadion|Kings Park]] || 2014-midjaartoetse || 14 Junie 2014 || Wen 38-16 |- | 6 || {{WALru}} || [[Nelspruit]] || [[Mbombela-stadion]] || 2014-midjaartoetse || 21 Junie 2014 || Wen 31-30 |- | 7 || {{SCOru}} || [[Port Elizabeth]] || [[Nelson Mandelabaai-stadion]] || 2014-midjaartoetse || 28 Junie 2014 || Wen 55-6 |- | 8 || {{NZLru}} || [[Johannesburg]] || [[Ellispark-stadion|Ellispark]] || [[2015-Rugbykampioenskapreeks]] || 25 Julie 2015 || Verloor 20-27 |- | 9 || {{ARGru}} || [[Durban]] || [[Kings Park-stadion|Kings Park]] || [[2015-Rugbykampioenskapreeks]] || 8 Augustus 2015 || Verloor 25-37 |- | 10 || {{ENGru}} || [[Londen]], [[Engeland]] || [[Twickenham-stadion|Twickenham]] || 2016-eindjaartoetse || {{dts|format=dmy|2016|November|12}} || Verloor 21–37 |- | 11 || {{ENGru}} || [[Johannesburg]] || [[Ellispark-stadion|Ellispark]] || 2018 Engelse toetse || 9 Junie 2018 || Wen 42–39 |- | 12 || {{NZLru}} || [[Wellington, Nieu-Seeland]] || [[Westpac-stadion]] || [[2018-Rugbykampioenskapreeks]]|| 15 September 2018 || Wen 36–34 |- | 13 || {{NZLru}} || [[Mbombela|Mbombela, Suid-Afrika]] || [[Mbombela-stadion]] || [[2022-Rugbykampioenskapreeks]]|| 7 Augustus 2022 || Wen 26–10 |} == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie}} * <!-- {{Springbokke|id=43641|name=Willie le Roux}} OOPS 404 -->[https://www.sarugby.co.za/match-centre/player-detail/?playerId=c73985fb-e3b8-4c11-8b06-3dc5bc434129&teamId=e976cfc2-f80b-4c1a-8472-838cd54f0fbc Willie le Roux se profiel] by SA Rugby * {{Genslin-bokke|id=913|naam=Willie le Roux}} * [http://www.itsrugby.co.uk/player_18969.html Willie le Roux] op itsrugby.co.uk {{Navbox |name = Willie le Roux |state = collapsed |title = Springbokspanne gehaal |list1 = {{Springbokke (2013)}} {{Springbokke (2014)}} {{Springbokke (2015)}} {{Springbokke (2015 Rugbywêreldbeker)}} {{Springbokke (2016)}} {{Springbokke (2018)}} {{Springbokke (2019)}} {{Springbokke (2019 Rugbywêreldbeker)}} {{Springbokke (2023 Rugbywêreldbeker)}} }} {{DEFAULTSORT:Le Roux, Willie}} [[Kategorie:Afrikaners]] [[Kategorie:Geboortes in 1989]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Cheetahs rugbyspelers]] [[Kategorie:Springbokrugbyspelers]] 7leulaoquzy2ho55wr91749dxichd30 2967222 2967203 2026-09-14T11:57:07Z Aliwal2012 39067 /* Internasionale Drieë */ nog 2 vir Willie bygevoeg 2967222 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Rugbyspeler | naam = Willie le Roux | beeld = [[Lêer:Willie le Roux 2015 RWC.jpg|200px]] | byskrif = | vollenaam = Willem Jacobus le Roux | bynaam = | geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1989|8|18}} | geboorteplek = [[Stellenbosch]], [[Suid-Afrika]] | sterftedatum = | sterfteplek = | lengte = 1,86 m | gewig = 90 kg | ru_posisies = Heelagter, vleuel, losskakel | ru_huidigespan = {{Rut Bulls}} | springbokid = 848 | sarugbyno = 43641 | ru_amateurjare = | ru_amateurklubs = | ru_amklubwedstryde = | ru_amklubpunte = | ru_amopdatering = | ru_klubjare = 2015–2017<br />2017–2019<br />2019–2023 | ru_proklubs = {{vlagikoon|JPN}} Canon Eagles<br />{{vlagikoon|ENG}} Wasps <br />{{nowrap|{{vlagikoon|JPN}} [[Toyota Verblitz]]}} | ru_klubwedstryde = 18<br />57<br />61 | ru_klubpunte = (35)<br />(65)<br />(67) | ru_klubopdatering = 31 Desember 2024 | super14 = {{Rut Cheetahs}}<br />{{Rut Sharks}}<br />{{Rut Bulls}} | super14jare = 2012–2015<br />2016<br />2023– | super14wedstryde = 58<br />13<br />19 | super14punte = (90)<br />(15)<br />(20) | super14opdatering = 31 Desember 2024 | ru_provinsie = [[Boland (rugbyspan)|Boland]]<br />[[Griekwas (rugbyspan)|Griekwas]] | ru_provinsiejare = 2010–2011<br />2012–2013 | ru_provinsiewedstryde = 39<br />11 | ru_provinsiepunte = (87)<br />(5) | ru_provinsieopdatering = 31 Desember 2024 | ru_sewesnasionalejare = | ru_sewesnasionalespan = | ru_sewesnasionalekomp = | ru_sewesopdatering = | ru_nasionalespan = {{RSAru}} | ru_nasionalejare = 2013– | ru_nasionalewedstryde = 101 | ru_nasionalepunte = (75) | ru_nsopdatering = 10 Oktober 2025 | ru_afrigtingklubs = | ru_afrigtingjare = | ru_afrigtingopdatering = | ander = Ja | beroep = Professionele Rugbyspeler | familie = | skool = [[Paul Roos Gimnasium]] | universiteit = | url = }} '''Willie le Roux''' (gebore in [[Stellenbosch]], [[18 Augustus]] [[1989]]) is ’n [[Springbokrugbyspeler]]. Hy het aanvanklik vir die {{Rut Cheetahs}} op [[vleuel]] of [[heelagter]] in die [[Superrugby]]reeks en vir die [[Vrystaat Cheetahs]] in die [[Curriebeker]]reeks gespeel. Na hy ses jaar lank vir twee professionele spanne in Japan gespeel het, speel hy mees onlangs vir die [[Bulls (Verenigde Rugbykampioenskap)|Bulle]] in die [[Verenigde Rugbykampioenskap]]. Hy was ook deel van Suid-Afrika se span tydens die [[rugbywêreldbeker]]toernooie in [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]], [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] en [[Rugbywêreldbeker 2023|2023]]. == Springbokloopbaan == Hy verteenwoordig sy land die eerste keer op heelagter op 8 Junie 2013 gedurende die mini-reeks van toetse in Suid-Afrika teen [[Italië nasionale rugbyspan|Italië]], [[Skotland nasionale rugbyspan|Skotland]] en [[Samoa nasionale rugbyspan|Samoa]]. Hy speel puik in al drie toetse vir die volle 80 minute op die veld. Op 22 Junie 2013 het hy 'n groot aandeel in die reekssege vir die [[Springbokke]] (teen Samoa op [[Loftus Versfeld]] in [[Pretoria]]), waartydens hy 'n paar drieë help skep het nadat hy as heelagter by die agterlynbeweging aangesluit het.<ref>{{af}} [http://www.espn.co.uk/southafrica/rugby/story/187019.html Springbokke se Samoa-toetsverslag, besoek op 23 June 2013]</ref> {{brei uit|op 14 September 2026}} {{clear}} == Statistiek == === Toetse === {| class="wikitable" style="text-align:center; line-height:90%; font-size:95%; width:100%;" ! style="width:17%; font-size:90%;"|Teen ! abbr="Gespeel" style="width:15px; font-size:90%;"|S ! abbr="Gewen" style="width:10px; font-size:90%;"|W ! abbr="Gelykop" style="width:10px; font-size:90%;"|G ! abbr="Verloor" style="width:10px; font-size:90%;"|V ! abbr="Driee" style="width:10px; font-size:90%;"|Drie ! abbr="Punte" style="width:15px; font-size:90%;"|Punte ! abbr="%Wen" style="width:15px; font-size:90%;"|%Wen |- bgcolor="#d0ffd0" align="center" | align="left" | {{ARGru}} || 12 || 10 || 0 || 2 || 1 || 5 || {{#expr:10/12*100 round 2}} |- | align="left" | {{AUSru}} || 14 || 8 || 0 || 6 || 4 || 20 || {{#expr:8/14*100 round 2}} |- | align="left" | [[Britse en Ierse Leeus]] || 3 || 2 || 0 || 1 || 0 || 0 || {{#expr:2/3*100 round 2}} |- | align="left" | {{ENGru}} || 6 || 4 || 0 || 2 || 2 || 10 || {{#expr:4/6*100 round 2}} |- | align="left" | {{FRAru}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 0 || 0 || {{#expr:2/2*100 round 2}} |- | align="left" | {{GEOru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 0 || {{#expr:1/1*100 round 2}} |- | align="left" | {{IRLru}} || 4 || 2 || 0 || 2 || 0 || 0 || {{#expr:2/4*100 round 2}} |- | align="left" | {{ITAru}} || 5 || 4 || 0 || 1 || 0 || 0 || {{#expr:4/5*100 round 2}} |- | align="left" | {{JPNru}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 0 || 0 || {{#expr:2/2*100 round 2}} |- | align="left" | {{NZLru}} || 17 || 4 || 1 || 12 || 4 || 20 || {{#expr:4/17*100 round 2}} |- | align="left" | {{SAMru}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 0 || 0 || {{#expr:3/3*100 round 2}} |- | align="left" | {{SCOru}} || 6 || 6 || 0 || 0 || 2 || 10 || {{#expr:6/6*100 round 2}} |- | align="left" | {{USAru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 0 || {{#expr:1/1*100 round 2}} |- | align="left" | {{WALru}} || 7 || 5 || 0 || 2 || 2 || 10 || {{#expr:5/7*100 round 2}} |- ! Totaal || 83 || 54 || 1 || 28 || 14 || 70 || {{#expr:54/83*100 round 2}} |} <small> S = Wedstryde gespeel, W = Wedstryde gewen, G = Wedstryde gelykop, V = Wedstryde verloor, Drie = Drieë gedruk, Punte = Punte aangeteken</small> === Internasionale Drieë === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%" ! Drie !! Teenstanders !! Stad !! Veld !! Kompetisie !! Datum !! Uitslag |- | 1 || {{AUSru}} || [[Brisbane]] || [[Suncorpstadion]] || [[2013-Rugbykampioenskapreeks]] || 17 September 2013 || Wen 38-12 |- | 2 || {{AUSru}} || [[Kaapstad]] || [[Nuwelandstadion|Nuweland]] || [[2013-Rugbykampioenskapreeks]] || 28 September 2013 || Wen 28-8 |- | 3 || {{NZLru}} || [[Johannesburg]] || [[Ellispark-stadion|Ellispark]] || [[2013-Rugbykampioenskapreeks]] || 5 Oktober 2013 || Verloor 27-38 |- | 4 || {{SCOru}} || [[Edinburg]], [[Skotland]] || [[Murrayfield-stadion|Murrayfield]] || 2013-jaareindtoetse || 17 November 2013 || Wen 28-0 |- | 5 || {{WALru}} || [[Durban]] || [[Kings Park-stadion|Kings Park]] || 2014-midjaartoetse || 14 Junie 2014 || Wen 38-16 |- | 6 || {{WALru}} || [[Nelspruit]] || [[Mbombela-stadion]] || 2014-midjaartoetse || 21 Junie 2014 || Wen 31-30 |- | 7 || {{SCOru}} || [[Port Elizabeth]] || [[Nelson Mandelabaai-stadion]] || 2014-midjaartoetse || 28 Junie 2014 || Wen 55-6 |- | 8 || {{NZLru}} || [[Johannesburg]] || [[Ellispark-stadion|Ellispark]] || [[2015-Rugbykampioenskapreeks]] || 25 Julie 2015 || Verloor 20-27 |- | 9 || {{ARGru}} || [[Durban]] || [[Kings Park-stadion|Kings Park]] || [[2015-Rugbykampioenskapreeks]] || 8 Augustus 2015 || Verloor 25-37 |- | 10 || {{ENGru}} || [[Londen]], [[Engeland]] || [[Twickenham-stadion|Twickenham]] || 2016-jaareindtoetse || {{dts|format=dmy|2016|November|12}} || Verloor 21–37 |- | 11 || {{ENGru}} || [[Johannesburg]] || [[Ellispark-stadion|Ellispark]] || 2018 Engelse toetse || 9 Junie 2018 || Wen 42–39 |- | 12 || {{NZLru}} || [[Wellington, Nieu-Seeland]] || [[Westpac-stadion]] || [[2018-Rugbykampioenskapreeks]]|| 15 September 2018 || Wen 36–34 |- | 13 || {{NZLru}} || [[Mbombela|Mbombela, Suid-Afrika]] || [[Mbombela-stadion]] || [[2022-Rugbykampioenskapreeks]]|| 7 Augustus 2022 || Wen 26–10 |- | 14 || {{ROMru}} || [[Bordeaux]], [[Frankryk]] || [[Nouveau Stade de Bordeaux]] || [[Rugbywêreldbeker 2023]]|| {{dts|format=dmy|2023|November|17}} || Wen 76–0 |- | 15 || {{vlagland|TON}} || [[Marseille]], [[Frankryk]] || [[Stade Vélodrome]] || [[Rugbywêreldbeker 2023]]|| {{dts|format=dmy|2023|Oktober|1}} || Wen 49–18 |} == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie}} * <!-- {{Springbokke|id=43641|name=Willie le Roux}} OOPS 404 -->[https://www.sarugby.co.za/match-centre/player-detail/?playerId=c73985fb-e3b8-4c11-8b06-3dc5bc434129&teamId=e976cfc2-f80b-4c1a-8472-838cd54f0fbc Willie le Roux se profiel] by SA Rugby * {{Genslin-bokke|id=913|naam=Willie le Roux}} * [http://www.itsrugby.co.uk/player_18969.html Willie le Roux] op itsrugby.co.uk {{Navbox |name = Willie le Roux |state = collapsed |title = Springbokspanne gehaal |list1 = {{Springbokke (2013)}} {{Springbokke (2014)}} {{Springbokke (2015)}} {{Springbokke (2015 Rugbywêreldbeker)}} {{Springbokke (2016)}} {{Springbokke (2018)}} {{Springbokke (2019)}} {{Springbokke (2019 Rugbywêreldbeker)}} {{Springbokke (2023 Rugbywêreldbeker)}} }} {{DEFAULTSORT:Le Roux, Willie}} [[Kategorie:Afrikaners]] [[Kategorie:Geboortes in 1989]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Cheetahs rugbyspelers]] [[Kategorie:Springbokrugbyspelers]] j1s8cej39ofgbkpns1ygvgbbuubtz1j 0 64145 2967030 2956910 2026-09-13T12:51:05Z Sobaka 328 /* Tweede Vryheidsoorlog */ skakel 2967030 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} [[Lêer:Eugène Pirou. Niko Bagrationi-Mukhraneli (Buri) sitting, his French friend De Breda. Just after released from the English captivity.jpg|duimnael|250px|Bagration-Mukhransky (sittend) en sy Franse friend Pierre de Bréda kort na hul vrylating uit Engelse gevangenisskap]] Prins '''Nikoloz Ghiorghis dze Bagrationi-Mukhraneli''' ([[Georgies]]: ნიკოლოზ გიორგის ძე ბაგრატიონი-მუხრანელი)(*1868 - †1932/3{{Ref_label|A|Nota 1|none}}), ook bekend as '''Niko die Boer''', was ’n [[Georgië|Georgiese]] edelman van [[Tbilisi|Tiflis]] was as vrywilliger aan die kant van die [[Boere]] geveg het in die [[Tweede Vryheidsoorlog]]. == Vroeë lewe == Bagration is in 1868 gebore as lid van die [[Bagrationi-dinastie]] (vroeër ’n koninklike vorstehuis van Georgië). Hy het ’n [[Frans]]e opvoeding ontvang omdat Frans destyds in Oos-Europa gesien is as 'n wêreldtaal.<ref name="by">{{cite web |title=Oplaas hulde aan ‘Niko die Boer’ |url=http://www.beeld.com/By/Nuus/Oplaas-hulde-aan-Niko-die-Boer-20120330 |format=html |last=van Bart |first=Martiens |date=30 Maart 2012 |access-date=15 April 2012 |publisher=[[Beeld]] |language=af |archive-url=https://web.archive.org/web/20120512045313/http://www.beeld.com/By/Nuus/Oplaas-hulde-aan-Niko-die-Boer-20120330 |archive-date=12 Mei 2012 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> Hy is in 1881 genooi om, as Georgiese edelman, die inhuldiging van [[Tsaar]] [[Aleksander III van Rusland|Aleksander III]] by te woon. == Wêreldreis == In 1896 het hy ’n afvaardiging van Georgiese edeles gelei na die kroningsplegtigheid van keiser [[Nikolaas II van Rusland|Nikolaas II]]. In 1899 het hy [[Frankryk]] besoek om die Parys-Wêreldskou by te woon.<ref name="mikaberidze">{{cite web |last=Mikaberidze |first=A.L. |date=2007 |title=Bagrationi, Niko (Nicholas) |url=http://www.georgianbiography.com/bios/b/niko_bagration.htm |format=html |access-date=15 April 2012 |publisher=Georgiese Biografieë |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20120206060304/http://www.georgianbiography.com/bios/b/niko_bagration.htm |archive-date=6 Februarie 2012 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Hy was van plan om daarna op safari in Noordoos-Afrika te gaan en toe hy in [[Alexandrië]] was hoor hy van die oorlog in Suid-Afrika.<ref name="by"/> Toe hy verneem dat die [[Brittanje|Britte]] die Boere se land wou annekseer, het hy besluit om hom by die Boere aan te sluit om teen die onderdrukkende Engelse te veg,<ref name="by"/> omdat hy gevoel het die Boere, ’n volk in ’n vyandige omgewing, was net soos die [[Georgiërs]], wat deur [[Moslem]]s bedreig is.<ref name="davidson-filatova">{{cite book |last=Davidson |first=A |last2=Filatova |first2= I. |title=The Russians and the Anglo-Boer War |url=https://archive.org/details/russiansangloboe0000davi |date=1998 |format= |publisher=Human & Rousseau |location=Kaapstad |isbn=0798138041 |pages=[https://archive.org/details/russiansangloboe0000davi/page/287 287] }}</ref><ref name="johnson">{{en}} {{cite journal |title=Bedrieglike paradys |url=http://www.lrb.co.uk/v20/n14/rw-johnson/rogues-paradise |last=Johnson |first=R.W. |format=html |journal=Londense Boekresensie |volume=20 |issue=14 |pages=10-11 |accessdate=15 April 2012 |date=16 Julie 1998 }}</ref> Hy het nog nooit voorheen van [[Zuid-Afrikaansche Republiek|Transvaal]] gehoor nie maar “dit het baie soos my moederland gevoel en ek het gevoel ek moet dit beskerm”.<ref name="johnson"/> Bagration het via [[Madagaskar]] en [[Delagoabaai]] na [[Pretoria]] gereis. Sy besoek aan Suid-Afrika het baie aandag getrek en hy was een van die eerste vrywilligers om in Suid-Afrika aan te kom. == Tweede Vryheidsoorlog == Die Boere het nog nooit van ’n plek soos Georgië gehoor nie en het hulle verstom aan Bagration se adellike kleredrag. Hy is voorgestel aan pres. [[Paul Kruger]] en genls. [[Piet Joubert]], [[Piet Cronjé]] en [[Koos de la Rey]]. Laasgenoemde het hom voorsien van ’n uitrusting maar hy moes self ’n perd aanskaf. Bagration het aanvanklik by ’n [[Boerekommando]] aangesluit maar is later na die Franse Korps omdat sy onvermoë om Nederlands te kan praat sy verblyf tussen die Boere moeilik gemaak het. Die leier van die Franse Korps, kolonel [[Georges de Villebois-Mareuil]] het Bagration hartlik ontvang. Voor die stigting van die Europese Legioen was daar baie ander buitelanders in die Franse Korps maar Bagration het uitgestaan met sy tradisionele drag. Hy was deel van die [[Slag van Poplar Grove|Slag van Abrahamskraal]] op [[10 Maart]] [[1900]] alhoewel hy nooit van tevore in ’n leër was nie. Lord [[Paul Methuen|Methuen]] se verkenningseenheid het die Europese Legioen op die oggend van 5 April 1900 ontdek en ’n mag van 500 man van die Imperial Yeomanry, 250 van die Kimberly Berede Korps en 'n groep van die 4de Veldartillerie is gestuur om die vrywilligers aan te val. Die vrywilligers is totaal oorrompel deur die getalle van die Engelse en De Villebois-Mareuil is noodlottig gewond. Tydens die slag is dertien vrywilligers dood en/of beseer voordat die ander sewentig oorgegee het. Na die gevangenisskap is Bagration deur [[Lord Kitchener]] ontbied om te verduidelik waarom hy as Georgiër teen die Britte veg. Sy antwoord was dat hy dit uit oortuiging doen en hy het Kitchener beskuldig van oortreding van die [[Geneefse konvensies|Geneefse konvensie]] omrede sy soldate krygsgevangenes doodgeskiet het en dat hul onwettige veldtog teen die Boererepublieke deur ongekende wreedhede gekenmerk word. Bagration het teregstelling vrygespring as gevolg van sy adellike afkoms en is as krygsgevangene na [[St. Helena]] gestuur. Op die eiland het Bagration sport onder die Boere en Britte aangemoedig. Bagration het met groot lof gepraat oor die vegvaardighede van die Boere en het leiers soos genls. De la Rey, [[Louis Botha]] en [[Christiaan de Wet]] bewonder. Hy was egter afgesit oor die manier waarop die Boere met die ander inheemse bevolkings omgegaan het. == Vrylating en daarna == Op 10 November 1901 is Bagration vrygelaat maar hy moes self vir sy reiskoste na Europa betaal. Hy moes geld leen vir die doel en kon dit eers terugbetaal toe hy Frankryk bereik het. Toe die rewolusie in 1917 uitbreek het Bagration sy kinders na Frankryk gestuur. Na die Sovjetisering van Georgië in 1921 het Bagration hom openlik uitgespreek oor die Bolsjewistiese regering en al sy eiendomme verloor maar op verrassende wyse die uitwissing van die 1920’s, wat ook gemik was op die Georgiese adel, vrygespring.<ref name="mikaberidze"/> Bagration is as ’n arm man oorlede en is soms gesien in sy prinsedrag op ’n markplein in Tbilisi waar hy sigarette verkoop het.<ref name="davidson-filatova"/><ref name="johnson"/> == Privaatlewe == Bagration is in 1902 met Anna Buchkiashvili getroud. Hulle het ses kinders gehad. Sy memoirs is in 1951 vir die eerste keer uitgegee in Tbilisi met die titel ''Burebtan'' ("ბურებთან" -“Met die Boere”). Die Georgiese regering beplan om die [[murasie]] van die Mukhransky-paleis, wat verwoes is in die revolusie, te restoureer om as ’n museum en inligtingsentrum te dien met die hooffokus op ''Niko die Boer'' en die Tweede Vryheidsoorlog.<ref name="by"/> == Verwysings en notas == {{Verwysings|2}} == Notas == <small>'''Nota 1''' {{Note_label|A|Nota 1|none}} Volgens Davidson en Filatova is Bagration in 1932 oorlede maar volgens Mikaberidze is hy in 1933 oorlede.</small> {{en-vertaal|Niko Bagrationi}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Bagration, Nikolai}} [[Kategorie:Mense in die Tweede Vryheidsoorlog]] [[Kategorie:Georgiërs]] [[Kategorie:Bagrationi-dinastie]] [[Kategorie:Geboortes in 1868]] [[Kategorie:Sterftes in 1933]] 96ccpjgzthfn8sa8vypuixr7hjiroqz 0 67647 2967047 2956322 2026-09-13T14:43:43Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2967047 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Papaver somniferum 2021 G4.jpg|duimnael|Die eerste individuele alkaloïed, morfien, is in 1804 van die [[opium]]papaver (''[[Papaver somniferum]]'') geïsoleer.{{R|Luch}}]] [[Lêer:Ephedrine v2.svg|duimnael|Chemiese struktuur van efedrien.]] [[Lêer:Caffeine.svg|180px|duimnael|Chemiese struktuur van kafeïen]] '''Alkaloïede''' is 'n klas basiese, natuurlik voorkomende [[organiese verbinding]]s wat ten minste een [[stikstof]]atoom bevat. Hierdie groep bevat ook 'n aantal verwante verbindings met neutrale{{R|Goldbook}} en selfs swak suur-eienskappe.{{R|Manske1979}} Sommige sintetiese verbindings met 'n soortgelyke struktuur kan ook alkaloïede genoem word.{{R|Lewis1988}} Benewens [[koolstof]], [[waterstof]] en stikstof, kan alkaloïede ook [[suurstof]], [[swawel]] en, meer selde, ander elemente soos [[chloor]], [[broom]] en [[fosfor]] bevat.{{R|Xumuk.ru}} Alkaloïede word deur 'n groot verskeidenheid organismes geproduseer, waaronder [[bakterie]]ë, [[swam]]me, plante en diere.{{R|Roberts}} Dit kan gesuiwer word uit ru-ekstrakte van hierdie organismes deur suur-basis-ekstraksie of oplosmiddel-ekstraksies gevolg deur silika-gel-kolom[[chromatografie]].{{R|Gonzales}} Alkaloïede het 'n wye verskeidenheid farmakologiese aktiwiteite, insluitend anti[[malaria]] (bv. kinien), antiastma (bv. efedrien), anti[[kanker]] (bv. homoharringtonien),{{R|PCS2014}} vasodilatoriese (veroorsaak verbreding van bloedvate) (bv. vinkamien), antiaritmiese (onderdruk abnormale hartritmes) (bv. kinidien), pynstillende (bv. [[morfien]]),{{R|morfien}} anti[[bakterie]]se (bv. cheleritrien),{{R|TBA2014}} en [[Suikersiekte|antihiperglisemiese]] (bv. piperien){{R|SHA2014}} aktiwiteite. Ander alkaloïede het [[Psigotropiese middel|psigotropiese]] (bv. psilosin) en stimulerende aktiwiteite (bv. [[kokaïen]], [[kafeïen]], [[nikotien]], teobromien),{{R|How}} en is gebruik in rituele of as ontspanningsmiddels. Alkaloïede kan ook giftig wees (bv. atropien, tubokurarien).{{R|JMV1996}} Alhoewel alkaloïede 'n verskeidenheid metaboliese stelsels by mense en ander diere beïnvloed, het dit 'n byna eenvormige bitter smaak of nasmaak.{{R|Rhoades1979}} Die skeidingslyn tussen alkaloïede en ander stikstofbevattende natuurlike verbindings is nie duidelik nie.{{R|Meyers2002}} Verbindings soos aminosuur[[peptied]]e, [[proteïen]]e, [[nukleotied]]e, nukleïensuur, [[amien]]e en [[antibiotika]] word gewoonlik nie alkaloïede genoem nie.{{R|Goldbook}} Natuurlike [[Aromatiese verbinding|alifatiese verbindings]] met stikstof in eksosikliese posisie (meskalien, serotonien, [[dopamien]], ens.) word gewoonlik as [[amien]]e geklassifiseer eerder as as alkaloïede.{{R|Cseke2016}} Sommige outeurs beskou alkaloïede egter as 'n spesiale geval van amiene.{{R|Johnson 1999 p. 433|Bansal 2003 p. 644|Aniszewski 110}} == Verwysings == {{verwysings|verwysings= <ref name="Aniszewski 110">{{cite book |author = Aniszewski, Tadeusz |title = Alkaloids – secrets of life |location = Amsterdam |publisher = Elsevier |year = 2007 |isbn = 978-0-444-52736-3 |page=110 |language=Engels}}</ref> <ref name="Bansal 2003 p. 644">{{cite book | last=Bansal | first=R.K. | title=A Textbook of Organic Chemistry | publisher=New Age International Limited | year=2003 | isbn=978-81-224-1459-2 | url=https://books.google.com/books?id=1B6ijcTkD5EC&pg=PA644 | access-date=23 Desember 2020 | page=644 |language=Engels}}</ref> <ref name="Cseke2016">{{cite book | last=Cseke | first=L.J. | last2=Kirakosyan | first2=A. | last3=Kaufman | first3=P.B. | last4=Warber | first4=S. | last5=Duke | first5=J.A. | last6=Brielmann | first6=H.L. | title=Natural Products from Plants | publisher=CRC Press | year=2016 | isbn=978-1-4200-0447-2 | url=https://books.google.com/books?id=wV2T41nGFc4C&pg=PA30 | access-date=23 Desember 2020 | page=30 |language=Engels}}</ref> <ref name="Goldbook">{{cite book | title=IUPAC Compendium of Chemical Terminology | chapter=alkaloids | publisher=IUPAC | publication-place=Research Triagle Park, NC | isbn=0-9678550-9-8 | doi=10.1351/goldbook.a00220 | language=Engels}}</ref> <ref name="Gonzales">{{Cite journal |last=Gonçalves Paterson Fox |first=Eduardo |last2=Russ Solis|first2= Daniel Delazari dos Santos|last3=Aparecido dos Santos Pinto, Jose Roberto; Ribeiro da Silva Menegasso, Anally; Cardoso Maciel Costa Silva, Rafael; Sergio Palma, Mario; Correa Bueno, Odair; de Alcântara Machado, Ednildo |date=April 2013 |title=A simple, rapid method for the extraction of whole fire ant venom (Insecta: Formicidae: Solenopsis) |url=https://archive.org/details/sim_toxicon_2013-04_65/page/n8 |journal=Toxicon |volume=65 |pages=5–8 |doi=10.1016/j.toxicon.2012.12.009 |pmid=23333648 |hdl=11449/74946 |language=Engels}}</ref> <ref name="How">{{cite web |title=Alkaloid |url=http://science.howstuffworks.com/alkaloid-info.htm |date=18 Desember 2007 |language=Engels}}</ref> <ref name="Johnson 1999 p. 433">{{cite book | last=Johnson | first=A.W. | title=Invitation to Organic Chemistry | publisher=Jones and Bartlett Publishers | series=G - Reference, Information and Interdisciplinary Subjects Series | year=1999 | isbn=978-0-7637-0432-2 | url=https://books.google.com/books?id=0X4cQus2gz8C&pg=PA433 | access-date=23 Desember 2020 | page=433 |language=Engels}}</ref> <ref name = "JMV1996">{{Cite book |author1=Robbers JE |author2=Speedie MK |author3=Tyler VE |title = Pharmacognosy and Pharmacobiotechnology |url=https://archive.org/details/pharmacognosypha0000robb |date = 1996 |publisher = Lippincott, Williams & Wilkins |location = Philadelphia |isbn = 978-0683085006 |pages = [https://archive.org/details/pharmacognosypha0000robb/page/143 143]–185 |chapter = Chapter 9: Alkaloids |language=Engels}}</ref> <ref name="Lewis1988">{{cite book | last=Lewis | first=R.A. | title=Lewis' Dictionary of Toxicology | publisher=Taylor & Francis | year=1998 | isbn=978-1-56670-223-2 | url=https://books.google.com/books?id=caTqdbD7j4AC&pg=PA51 | access-date=23 Desember 2020 | page=51 |language=Engels}}</ref> <ref name="Luch">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=MtOiLVWBn8cC&pg=PA20 |page=20 |title=Molecular, clinical and environmental toxicology |first=Andreas |last=Luch |publisher=Springer |year=2009 |isbn=978-3-7643-8335-0 |language=Engels}}</ref> <ref name="Manske1979">{{cite book | last=Manske | first=R.H.F. | title=The alkaloids: chemistry and physiology. (17) | publisher=Academic Press | issue=v. 17 | year=1979 | url=https://books.google.com/books?id=lsiqvwEACAAJ | access-date=23 Desember 2020 | page=673 |language=Engels}}</ref> <ref name="Meyers2002">{{cite book | last=Meyers | first=Robert | title=Encyclopedia of physical science and technology | publisher=Academic Press | publication-place=San Diego | year=2002 | isbn=0-12-227411-3 | oclc=47767168 | language=Engels}}</ref> <ref name="morfien">{{cite book |author1=Raymond S. Sinatra |author2=Jonathan S. Jahr |author3=J. Michael Watkins-Pitchford |title=The Essence of Analgesia and Analgesics |publisher = Cambridge University Press|year=2010 |pages=82–90| isbn = 978-1139491983 |language=Engels}}</ref> <ref name="PCS2014">{{cite journal |last = Kittakoop |first=P |last2=Mahidol |first2=C |last3=Ruchirawat |first3=S |title = Alkaloids as important scaffolds in therapeutic drugs for the treatments of cancer, tuberculosis, and smoking cessation |journal = Curr Top Med Chem |volume = 14 |issue =2 |pages = 239–252 |year = 2014 |pmid = 24359196| doi = 10.2174/1568026613666131216105049 |url = https://zenodo.org/record/895681 |language=Engels}}</ref> <ref name="Rhoades1979">{{cite book |year=1979 |author =Rhoades, David F |chapter=Evolution of Plant Chemical Defense against Herbivores |editor1=Rosenthal, Gerald A. |editor2=Janzen, Daniel H |title=Herbivores: Their Interaction with Secondary Plant Metabolites |url=https://archive.org/details/herbivorestheiri0000unse |place=New York |publisher=Academic Press |page=[https://archive.org/details/herbivorestheiri0000unse/page/41 41] |isbn=978-0-12-597180-5 |language=Engels}}</ref> <ref name="Roberts">{{Cite book |title=Alkaloids : Biochemistry, Ecology, and Medicinal Applications |last1=Roberts |first1=Margaret F. |date=1998c|publisher=Springer US |last2=Wink |first2= Michael |isbn=9781475729054 |location=Boston, MA |oclc=851770197 |language=Engels}}</ref> <ref name="SHA2014">{{cite journal | last = Qiu |first=S |last2=Sun |first2=H |last3=Zhang |first3=AH |last4= Xu |first4=HY |last5= Yan |first5=GL |last6=Han |first6=Y |last7= Wang |first7=XJ |title = Natural alkaloids: basic aspects, biological roles, and future perspectives |journal = Chin J Nat Med |volume = 12 |issue =6 |pages = 401–406 |year = 2014 |pmid = 24969519 |doi = 10.1016/S1875-5364(14)60063-7 |language=Engels}}</ref> <ref name="TBA2014">{{cite journal | last=Cushnie |first=TP |last2=Cushnie |first2=B |last3=Lamb |first3=A.J. |title = Alkaloids: An overview of their antibacterial, antibiotic-enhancing and antivirulence activities |journal = Int J Antimicrob Agents |volume = 44 |issue =5 |pages = 377–386 |year = 2014 |pmid = 25130096|doi = 10.1016/j.ijantimicag.2014.06.001 |url = https://zenodo.org/record/1004771 |language=Engels}}</ref> <ref name="Xumuk.ru">{{cite web | title=ALKALOIDS | website=Xumuk.ru | url=http://www.xumuk.ru/encyklopedia/119.html | language=ru | access-date=23 Desember 2020 | archive-date=14 Januarie 2011 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110114014724/http://www.xumuk.ru/encyklopedia/119.html | url-status=dead }}</ref> }} {{Normdata}} [[Kategorie:Organiese verbindings]] mkqifu4t243ftks9kljfzccbwa0wreg 0 68722 2967063 2847836 2026-09-13T15:45:54Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2967063 wikitext text/x-wiki {{Taksoboks | name = Anguillidae | fossil_range = {{Fossiel tydperk|55|0}} <br />Vroeë [[Eoseen]] tot nou | image = Anguillarostratakils.jpg | image_width = 260px | image_caption = ''Anguilla rostrata'' | domain = [[Eukaryota]] | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Chordata]] | subphylum = [[Vertebrata]] | subphylum_authority = ([[Cuvier]], [[1812]]) | infraphylum = [[Gnathostomata]] | superclassis = [[Osteichthyes]] | superclassis_authority = ([[Thomas Henry Huxley|Huxley]], [[1880]]) | classis = [[Actinopterygii]] | subclassis = [[Neopterygii]] | infraclassis = [[Teleostei]] | superordo = [[Elopomorpha]] | ordo = [[Anguilliformes]] | subordo = [[Anguilloidei]] | familia = '''Anguillidae''' | familia_authority = [[Constantine Samuel Rafinesque|Rafinesque]], 1810 | genus = ''[[Anguilla]]'' | genus_authority = [[François Alexandre Pierre de Garsault|Garsault]], 1764<ref>Pl. 661 in [http://resolver.sub.uni-goettingen.de/purl?PPN496755056 Garsault, F. A. P. de 1764.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191016091341/http://resolver.sub.uni-goettingen.de/purl?PPN496755056 |date=16 Oktober 2019 }} Les figures des plantes et animaux d'usage en medecine, décrits dans la Matiere Medicale de Mr. Geoffroy medecin, dessinés d'après nature par Mr. de Gasault, gravés par Mrs. Defehrt, Prevost, Duflos, Martinet &c. Niquet scrip. [5]. - pp. [1-4], indeks [1-20], Pl. 644-729. Paris.</ref> | subdivision_ranks = [[Spesies]] | subdivision = Sien teks. }} '''Anguillidae''', (varswater palings) is 'n [[vis]]-familie van die [[orde (biologie)|orde]] [[Anguilliformes]]. Die [[familie (biologie)|familie]] bestaan slegs uit een [[genus]] met sestien [[spesie]]s waarvan vier in [[Suider-Afrika]] voorkom. Die familie is lank met die tipiese palinglyf. Daar is geen buikvin nie en die skubbe is baie klein. Die visse broei in die see uit, migreer na varswaterbronne en keer uiteindelik weer terug see toe om te broei. == Genus == Die volgende genus en gepaardgaande spesies is deel van die familie: * ''[[Anguilla]]'' ::* ''Anguilla bengalensis labiata'' - [[Afrika-bontpaling]] ::* ''Anguilla bicolor bicolor'' - [[Kortvin-paling]] ::* ''Anguilla marmorata'' - [[Madagaskar-bontpaling]] ::* ''Anguilla mossambica'' - [[Geelbekpaling]] == Sien ook == * [[Alfabetiese lys van visse]] * [[Lys van Suider-Afrikaanse visse volgens wetenskaplike name]] * [[Lys van varswater visfamilies]] * [[Lys van visfamilies]] == Bron == * ''A Complete Guide to the FRESHWATER FISHES of Southern Africa.'' [[Paul Skelton]]. 2001. {{ISBN|978-1-86872-643-1}} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Saadjie}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Beenvisse]] l1yhwoqpx23yihqhcklq8tmc8r93fvf 6 70997 2967086 2963990 2026-09-13T17:25:04Z JMK 649 weergawe 2967086 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing={{af|1=Dr. [[Ferdinand Postma]]}} |bron=[http://www.nwu.ac.za/af/nwu-potchefstroomkampus-1951-was-n-kroonjaar-vir-die-pu-vir-cho Nwu.ac.za] |datum=Omstreeks 1945 |daarsteller=Morné van Rooyen |outeur=Onbekend |ander_weergawes= [[Lêer:Dr Ferdinand Postma, valskleur-KI-herskepping.jpg|85px|KI-konsep]] }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-SA}} [[Kategorie:Mense van die Potchefstroomse Universiteit vir Christelike Hoër Onderwys]] bpecvgpceqp95876cy733jhn8l80utz 0 71262 2967020 2905772 2026-09-13T12:44:45Z Sobaka 328 /* Geskiedenis */ skakel 2967020 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Rivier |rivier_naam = Bronkhorstspruit |ander_naam = |beeld = Bronkhorstspruit met wilgerboom op oewer, a.jpg |beeld_byskrif = |kaart = |kaart_byskrif = |oorsprong = |monding = [[Wilgerivier (Olifants)|Wilgerivier]] naby [[Bronkhorstspruit]]| |stroomgebied_lande = [[Gauteng]] en [[Mpumalanga]], [[Suid-Afrika]] |lengte = 140 km |hoogte = |monding_hoogte = 1306 m |afloop = |stroomgebied = |duimdrukkerkaart = Mpumalanga |duimdrukkeretiketposisie = onderkant |duimdrukkerkaartgrootte = 250 |duimdrukkerkaartbyskrif = |breedtegraad = 25 |breedtegraad_m = 48 |breedtegraad_s = 30 |breedtegraad_NS = S |lengtegraad = 28 |lengtegraad_m = 51 |lengtegraad_s = 10 |lengtegraad_OW = O }} Die '''Bronkhorstspruit''' is 'n rivier in [[Mpumalanga]] en [[Gauteng]], [[Suid-Afrika]]. Dit is 'n [[takrivier]] van die [[Wilgerivier (Olifants)|Wilgerivier]] in die [[Olifantsrivier, Limpopo|Olifantsrivierbekken]],<ref name="dwaf">[http://www.dwaf.gov.za/iwqs/rhp/eco/FROC/WMA4Olifants.jpg Olifants WMA 4]</ref> wat ook sy naam aan die dorp [[Bronkhorstspruit]] verleen. Die naam is blykbaar afkomstig van "[[bronkors]]" of "bronkhorst", die [[Afrikaans]]e naam vir ''Nasturtium officinale''.<ref>[http://archive.org/stream/DictionaryOfSouthernAfricanPlaceNames/SaPlaceNames_djvu.txt Dictionary of Southern African Place Names]</ref> == Oorsprong en roete == Sy oorsprong is in die grasvelde op die [[hoëveld]]<ref>[http://www.dwaf.gov.za/IWQS/rhp/state_of_rivers/state_of_crocsabieolif_01/olif_eco_7.02.html The Olifants River System]</ref> van [[Mpumalanga]], ongeveer 30&nbsp;km oos-suidoos van die dorp [[Springs]]. Dit vloei dan algemeen noordwaarts en sy hooftak, die [[Delmasrivier]], sluit by sy linkerkant aan. Verder stroomaf vloei dit [[Gauteng]] en die [[Bronkhorstspruitdam]] binne. Voor dit noordoos draai, gaan dit verby die dorp [[Bronkhorstspruit]]. By die Premiermyndam, omtrent 10&nbsp;km oos van die dorp, vloei dit met die Wilgerivier saam.<ref name="dwaf" /> == Geskiedenis == In 1880 was hierdie rivier die toneel van die [[Slag van Bronkhorstspruit]], 'n geveg tussen 'n [[Boerekommando]] onder bevel van kommandant [[Francois Gerhardus Joubert|Frans Joubert]] en die Britse troepe onder Luitenant-kolonel Anstruther. Dit was een van die eerste ernstige veldslae tydens die [[Eerste Vryheidsoorlog]].<ref>Castle, Ian. ''Majuba 1881: The Hill of Destiny.'' Oxford, Osprey Publishing, 1996, {{ISBN|1-85532-503-9}}</ref> == Damme in die rivier == * [[Bronkhorstspruitdam]] * [[Premiermyndam]] == Verwysings == {{Verwysings}} {{en-vertaal|Bronkhorst Spruit}} [[Kategorie:Gauteng]] [[Kategorie:Olifantsrivier (Limpopo)]] [[Kategorie:Riviere in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Riviere in Gauteng]] [[Kategorie:Riviere in Mpumalanga]] 9y0pl32mu3wx6n4fg8n475maj01bc3m 0 72777 2967022 2966784 2026-09-13T12:45:56Z InternetArchiveBot 131157 Red 6 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2967022 wikitext text/x-wiki {{Infobox civilian attack | title = Aanvalle op 11 September 2001 | image = September 11 Photo Montage.jpg | image_size = 300px | caption = Die aanvalle op 11 September 2001 | location = [[Manhattan]], [[New York]]<br />[[Arlington]], [[Virginië]]<br />Stonycreek, [[Pennsilvanië]] | date = Dinsdag 11 September 2001 | time-begin = 08:46 | time-end = 10:03 | timezone = UTC−4 | type = Islamistiese [[terrorisme]], vliegtuigkaping, selfmoordaanval, [[massamoord]] | weapons = Vier gekaapte passasiersvliegtuie | fatalities = 2&nbsp;996 (2&nbsp;977 slagoffers en 19 kapers) | injuries = Meer as 6&nbsp;000 | perpetrators = [[Al-Kaïda]] onder leiding van [[Osama bin Laden]] | numparts = 19 | motive = Verset teen die Amerikaanse buitelandse beleid in die Midde-Ooste | convicted = [[Zacarias Moussaoui]], Mounir el-Motassadeq, Imad Eddin Barakat Yarkas }} Die '''aanvalle op 11 September 2001''', afgekort as '''9/11''',<ref>In die Verenigde State word die maand voor die dag geskryf. 9/11 verwys dus na 11 September en nie 9 November nie.</ref> was 'n reeks van vier terreuraanvalle wat die oggend van [[11 September]] [[2001]] in die [[VSA]] gepleeg is. Vier groepe ekstremistiese terroriste, elk met 'n opgeleide vlieënier, het [[passasiersvliegtuig|passasiersvliegtuie]] gekaap en dit direk in bekende bakens vasgevlieg. Hierdie teikens was die [[Pentagon]] en die [[Wêreldhandelsentrum]] se tweelingtorings in [[New York|New York Stad]]. Die vierde vliegtuig het neergestort voordat dit sy beoogde teiken in [[Washington, D.C.]] kon bereik. Byna 3&nbsp;000 mense sterf tydens die gebeure. Die meeste slagoffers was burgers van die Verenigde State, maar meer as 300 mense van ander lande, soos die [[Verenigde Koninkryk]], [[Indië]] en [[Kanada]] het ook hiertydens omgekom. Na afloop van die gebeurtenis het die regering van die VSA gesê dat die aanvallers bande met die [[Al-Kaïda]]-terroristegroep het. Die aanvalle is beplan deur die islamistiese terreurnetwerk Al-Kaïda onder leiding van [[Osama bin Laden]] en deur negentien van sy lede uitgevoer, waarvan vyftien burgers van [[Saoedi-Arabië]] was.<ref name="deLead">{{Cite book |last=Lansford |first=Tom |title=9/11 and the Wars in Afghanistan and Iraq: A Chronology and Reference Guide |publisher=Bloomsbury |year=2011 |isbn=978-1-59884-419-1 |location=New York |pages=38-40}}</ref> Die aanvoerder, [[Mohammed Atta]], het [[American Airlines]]-vlug 11 om 08:46 in die Noordtoring van die Wêreldhandelsentrum gevlieg; om 09:03 het Marwan al-Shehhi [[United Airlines]]-vlug 175 in die Suidtoring gevlieg. Albei torings het binne 'n uur en twee-en-veertig minute ineengestort en die oorblywende geboue van die kompleks vernietig. Hani Hanjour het American Airlines-vlug 77 om 09:37 in die Pentagon gevlieg, wat 'n gedeeltelike ineenstorting veroorsaak het. United Airlines-vlug 93, gekaap deur [[Ziad Jarrah]], was waarskynlik op pad na die [[Capitol]] of die [[Withuis]], maar die passasiers het in opstand gekom nadat hulle van die vorige aanvalle gehoor het, en die vliegtuig het om 10:03 naby Shanksville in [[Pennsilvanië]] neergestort.<ref name="911ReportCh1">{{Cite report |url=https://govinfo.library.unt.edu/911/report/911Report_Ch1.htm |title=The 9/11 Commission Report, Hoofstuk 1: "We Have Some Planes" |publisher=National Commission on Terrorist Attacks Upon the United States |year=2004 |access-date=2026-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20041205190225/https://govinfo.library.unt.edu/911/report/911Report_Ch1.htm |archive-date=2004-12-05 |url-status=live}}</ref> Dieselfde aand het die [[Central Intelligence Agency]] (CIA) aan president [[George W. Bush]] gerapporteer dat sy teenterreursentrum die aanvalle aan Al-Kaïda toegeskryf het.<ref name="Commission10">{{Cite report |url=http://www.9-11commission.gov/report/911Report_Ch10.htm |title=The 9/11 Commission Report, Hoofstuk 10: "Wartime" |publisher=National Commission on Terrorist Attacks Upon the United States |year=2004 |access-date=2026-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110812081229/http://www.9-11commission.gov/report/911Report_Ch10.htm |archive-date=2011-08-12 |url-status=live}}</ref> Die Verenigde State het gereageer deur [[Afghanistan]] binne te val en 'n wêreldwye oorlog teen terreur te begin, met die verklaarde doel om organisasies wat dit as terreurgroepe beskou het, en die regerings wat hulle sou ondersteun, uit te skakel. Die [[NAVO]] het Artikel 5 van die Noord-Atlantiese Verdrag ingeroep – tot op hede die enigste keer dat dit gebeur het – en sy bondgenote opgeroep om ook teen Al-Kaïda op te tree.<ref name="NatoArt5">{{Cite press release |title=Statement by the North Atlantic Council |date=2001-09-12 |publisher=NAVO |url=http://www.nato.int/docu/pr/2001/p01-124e.htm |access-date=2026-09-12 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225172232/https://www.nato.int/docu/pr/2001/p01-124e.htm |archive-date=2018-12-25}}</ref> Bin Laden het aanvanklik enige betrokkenheid ontken, maar in 2004 aanspreeklikheid vir die aanvalle aanvaar. Die byna dekadelange klopjag op hom het in Mei 2011 geëindig toe hy tydens 'n Amerikaanse militêre aanval in Abbottabad, [[Pakistan]], doodgemaak is.<ref name="cbc2004">{{Cite news |date=2004-10-29 |title=Bin Laden claims responsibility for 9/11 |url=https://www.cbc.ca/news/world/bin-laden-claims-responsibility-for-9-11-1.513654 |work=CBC News |access-date=2026-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100218142044/http://www.cbc.ca/world/story/2004/10/29/binladen_message041029.html |archive-date=2010-02-18 |url-status=live}}</ref> Met altesaam 2&nbsp;996 dooies uit 92 lande en meer as 6&nbsp;000 beseerdes was dit die dodelikste terreuraanval in die geskiedenis.<ref name="HJS802">{{Cite book |last=Schneider |first=Hans Joachim |title=Internationales Handbuch der Kriminologie: Grundlagen der Kriminologie, Band 1 |publisher=De Gruyter |year=2007 |isbn=3-89949-130-0 |location=Berlyn |page=802 |language=de}}</ref><ref name="Springer1952">{{Cite book |last=Springer |first=Paul J. |title=9/11 and the War on Terror: A Documentary and Reference Guide |publisher=Bloomsbury |year=2016 |location=New York |page=1952}}</ref> Dit was ook die dodelikste enkele voorval in die geskiedenis van sowel die Amerikaanse brandweer as die Amerikaanse wetstoepassing. Die vernietiging van die Wêreldhandelsentrum en die omliggende geboue het die Amerikaanse ekonomie ernstig geskaad en wêreldwye markskokke veroorsaak, en talle lande het hul teenterreurwetgewing verskerp en die bevoegdhede van hul polisie- en intelligensiedienste uitgebrei.<ref name="Makinen17">{{Cite report |last=Makinen |first=Gail |date=2002-09-27 |title=The Economic Effects of 9/11: A Retrospective Assessment |url=https://fas.org/irp/crs/RL31617.pdf |publisher=Congressional Research Service, Library of Congress |page=17 |access-date=2026-09-12 |archive-date=2021-08-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210812212403/https://fas.org/irp/crs/RL31617.pdf |url-status=dead}}</ref> Die Costs of War-projek van die [[Brown-universiteit]] het in 2023 beraam dat die aanvalle en die oorloë wat direk daaruit voortgespruit het, saam meer as 4,5 miljoen sterftes tot gevolg gehad het.<ref name="CostsOfWar">{{Cite news |last=Berger |first=Miriam |date=2023-05-15 |title=Post-9/11 wars have contributed to some 4.5 million deaths, report suggests |url=https://www.washingtonpost.com/world/2023/05/15/war-on-terror-911-deaths-afghanistan-iraq/ |work=The Washington Post |access-date=2026-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230529144019/https://www.washingtonpost.com/world/2023/05/15/war-on-terror-911-deaths-afghanistan-iraq/ |archive-date=2023-05-29 |url-status=live}}</ref> Die opruiming van die terrein van die Wêreldhandelsentrum, in die volksmond ''Ground Zero'' genoem, is in Mei 2002 voltooi, en die Pentagon is binne 'n jaar herstel. Ses nuwe geboue is uiteindelik op die terrein opgerig, saam met 'n museum en 'n gedenkteken. Die hoogste daarvan, One World Trade Center, is in 2006 begin en in 2014 geopen. Gedenktekens vir die aanvalle sluit die National September 11 Memorial and Museum in New York, die Pentagon-gedenkteken in Virginië en die Flight 93 National Memorial in Pennsilvanië in. == Agtergrond == === Osama bin Laden en Al-Kaïda === {{Hoofartikel|Osama bin Laden}} [[Lêer:Osama bin Laden portrait.jpg|links|duimnael|[[Osama bin Laden]]]] In 1996 het Osama bin Laden, wat die [[Djihadisme|djihadistiese]] organisasie [[Al-Kaïda]] gelei het, sy eerste [[fatwa]] uitgevaardig. Daarin het hy 'n heilige oorlog teen die Verenigde State verklaar en geëis dat alle Amerikaanse troepe uit Arabië onttrek word.<ref name="fatwa1996">{{Cite news |title=Bin Laden's fatwā (1996) |url=https://www.pbs.org/newshour/terrorism/international/fatwa_1996.html |work=NewsHour |publisher=PBS |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20011031024057/http://www.pbs.org/newshour/terrorism/international/fatwa_1996.html |archive-date=2001-10-31 |access-date=2026-09-12}}</ref> Bin Laden het die teenwoordigheid van Amerikaanse soldate as 'n provokasie teenoor alle Moslems beskou.<ref name="Yusufzai">{{Cite news |last=Yusufzai |first=Rahimullah |date=2001-09-26 |title=Face to face with Osama |url=https://www.theguardian.com/world/2001/sep/26/afghanistan.terrorism3 |work=The Guardian |issn=0261-3077 |access-date=2026-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20011111063245/http://www.guardian.co.uk/g2/story/0,3604,558075,00.html |archive-date=2001-11-11 |url-status=live}}</ref> Oor sy heilige oorlog het hy gesê: "Ons onderskei nie tussen dié wat militêre uniforms dra en burgerlikes nie; hulle is almal teikens van hierdie fatwa."<ref name="fatwa1996" /> Bin Laden het voor 1996 in [[Soedan]] gewoon. Nadat die Soedannese regering hom onder Saoedi- en Amerikaanse druk verban het, het hy na Afghanistan teruggekeer, waar die [[Taliban]] aan bewind was en Al-Kaïda toegelaat het om die land as operasionele basis te gebruik.<ref name="911Ch5">{{Cite report |url=http://www.9-11commission.gov/report/911Report_Ch5.htm |title=The 9/11 Commission Report, Hoofstuk 5: "Al Qaeda Aims at the American Homeland" |publisher=National Commission on Terrorist Attacks Upon the United States |year=2004 |access-date=2026-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191221093839/https://www.9-11commission.gov/report/911Report_Ch5.htm |archive-date=2019-12-21 |url-status=live}}</ref><ref name="BBCPledge">{{Cite news |date=2021-09-07 |title=Afghanistan: The pledge binding al-Qaeda to the Taliban |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-58473574 |work=BBC News |access-date=2026-09-12 |archive-date=2024-02-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240205102205/https://www.bbc.com/news/world-asia-58473574 |url-status=live}}</ref> Daarvandaan het hy die aanvalle van 11 September beplan en self aan die deelnemers opdrag gegee om die Wêreldhandelsentrum en die Pentagon met gekaapte vliegtuie te tref.<ref name="ABCPlanners">{{Cite news |date=2011-05-02 |title=Bin Laden Dead – Where Are Other 9/11 Planners? |url=https://abcnews.go.com/Blotter/osama-bin-laden-dead-911-perpetrators-now/story?id=13511484 |work=ABC News |access-date=2026-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110504215745/https://abcnews.go.com/Blotter/osama-bin-laden-dead-911-perpetrators-now/story?id=13511484 |archive-date=2011-05-04 |url-status=live}}</ref> Volgens latere ondersoekbevindings het Bin Laden die aanvalsplan sedert 1993 saam met Khalid Sheikh Mohammed en Mohammed Atef ontwikkel en mede-gefinansier, die kapers aan die einde van 1999 gekies en hulle beveel om na die Verenigde State te reis en daar as vlieëniers opgelei te word.<ref name="Summers286">{{Cite book |last1=Summers |first1=Anthony |last2=Swan |first2=Robbyn |title=The Eleventh Day: The Full Story of 9/11 |publisher=Ballantine Books |year=2012 |isbn=978-0-8129-7809-4 |location=New York |page=286}}</ref> Hy het die torings van die Wêreldhandelsentrum as teikens gekies omdat hulle die finansiële mag van die Verenigde State gesimboliseer het; hy het verwag dat hul vernietiging die finansiële markte sou verwoes en 'n [[resessie]] sou veroorsaak. Die Pentagon is gekies om die Amerikaanse weermag te verneder, om 'n Amerikaanse aanval op Al-Kaïda-fasiliteite in Afghanistan in 1998 te wreek, en om 'n onmiddellike teenaanval te bemoeilik. Die vierde teiken moes die politieke leierskap van die land tref.<ref name="Lansford21">{{Cite book |last=Lansford |first=Tom |title=9/11 and the Wars in Afghanistan and Iraq: A Chronology and Reference Guide |publisher=Bloomsbury |year=2011 |isbn=978-1-59884-419-1 |location=New York |pages=21-22}}</ref> ==== Motiewe ==== Bin Laden se fatwa van 1996 en soortgelyke verklarings waarin hy tot die dood van Amerikaners opgeroep het, word deur ondersoekers as bewys van sy motief beskou.<ref name="PBSFatwa1998">{{Cite news |title=Al Qaeda's Second Fatwa |url=https://www.pbs.org/newshour/updates/military-jan-june98-fatwa_1998/ |work=NewsHour |publisher=PBS |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131128194258/http://www.pbs.org/newshour/updates/military/jan-june98/fatwa_1998.html |archive-date=2013-11-28 |access-date=2026-09-12}}</ref> In 'n tweede fatwa in 1998 het hy verdere besware teen die Amerikaanse buitelandse beleid uiteengesit, soos die Amerikaanse steun aan [[Israel]] en die sanksies teen [[Irak]], wat hy 'n "langdurige blokkade" genoem het.<ref name="Fatwa1998">{{Cite web |date=1998-02-23 |title=1998 Al Qaeda fatwā |url=https://fas.org/irp/world/para/docs/980223-fatwa.htm |publisher=Federation of American Scientists |access-date=2026-09-12 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100421110549/http://www.fas.org/irp/world/para/docs/980223-fatwa.htm |archive-date=2010-04-21}}</ref> Hy het beweer dat die Verenigde State deur 'n internasionale Joodse sameswering aangedryf word om soveel Moslems as moontlik dood te maak, en dat alle Moslems 'n verdedigende oorlog teen die land moet voer totdat die aggressie ophou.<ref name="Miller">{{Cite news |last=Miller |first=John |title="Greetings, America. My name is Osama Bin Laden..." |url=https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/binladen/who/miller.html |work=Frontline |publisher=PBS |access-date=2026-09-12 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20010211145335/https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/binladen/who/miller.html |archive-date=2001-02-11}}</ref><ref name="Logevall">{{Cite book |last=Logevall |first=Fredrik |title=Terrorism and 9/11: A Reader |publisher=Houghton Mifflin |year=2002 |isbn=978-0-618-25535-1 |location=New York}}</ref> Bin Laden het ook gesê dat 'n aanval 'n boodskap aan die Amerikaanse publiek sou stuur en die regering sou dwing om sy beleid te heroorweeg.<ref name="Messages70">{{Cite book |last=Bin Laden |first=Osama |title=Messages to the World: The Statements of Osama bin Laden |publisher=Verso |year=2005 |isbn=1-84467-045-7 |editor-last=Lawrence |editor-first=Bruce |location=Londen |pages=70, 119 |chapter=Declaration of Jihad}}</ref> Ná 11 September het Bin Laden volgehou dat vroue en kinders nie die teiken was nie, maar wel simbole van die Verenigde State se "ekonomiese en militêre mag".<ref name="Messages139">{{Cite book |last=Bin Laden |first=Osama |title=Messages to the World: The Statements of Osama bin Laden |publisher=Verso |year=2005 |isbn=978-1-84467-045-1 |editor-last=Lawrence |editor-first=Bruce |location=Londen |pages=139-141 |chapter=Declaration of Jihad}}</ref> In 'n video wat in Desember 2001 versprei is, het hy nie verantwoordelikheid erken nie, maar gesê dat "die Weste in die algemeen en Amerika in die besonder 'n onuitspreeklike haat vir die Islam het" en dat dit belangrik is "om die ekonomie [van die VSA] te tref, wat die basis van sy militêre mag is".<ref name="BBCTranscript2001">{{Cite news |date=2001-12-27 |title=Transcript: Bin Laden video excerpts |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/1729882.stm |work=BBC News |access-date=2026-09-12 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190727043659/http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/1729882.stm |archive-date=2019-07-27}}</ref> In 'n manifes van 2002 het hy verskeie faktore gelys wat die aanvalle sou gemotiveer het, onder meer Amerikaanse steun aan Israel, aan die Filippyne en aan [[Rusland]] teen Moslem-militante, en aan [[Indië]] in Kasjmir.<ref name="LetterToAmerica">{{Cite news |last=bin Laden |first=Osama |date=2002-11-24 |title=Full text: bin Laden's 'letter to America' |url=https://www.theguardian.com/world/2002/nov/24/theobserver |work=The Observer |location=Londen |access-date=2026-09-12 |archive-date=2013-07-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130728133223/http://www.guardian.co.uk/world/2002/nov/24/theobserver |url-status=live}}</ref> In die video van 2004 het hy gesê dat hy geïnspireer is om die tweelingtorings te vernietig nadat hy gesien het hoe torings in [[Libanon]] gedurende die oorlog van 1982 deur Israel vernietig is: "God weet dit het nie by ons opgekom om die torings aan te val nie, maar nadat ek die vernietigde torings in Libanon gesien het, het dit by my opgekom om die onregverdiges op dieselfde manier te straf."<ref name="Guardian2004">{{Cite news |date=2004-10-30 |title=God knows it did not cross our minds to attack the towers |url=https://www.theguardian.com/world/2004/oct/30/alqaida.september11 |work=The Guardian |issn=1756-3224 |access-date=2026-09-12 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130828091507/http://www.theguardian.com/world/2004/oct/30/alqaida.september11 |archive-date=2013-08-28}}</ref> Benewens die motiewe wat Bin Laden self genoem het, is ander verklarings voorgestel. Sommige skrywers wys op die "vernedering" wat gevolg het uit die feit dat die Islamitiese wêreld agtergeraak het by die Weste, 'n verskil wat deur globalisering besonder sigbaar geword het.<ref name="Lewis2004">{{Cite book |last=Lewis |first=Bernard |title=The Crisis of Islam: Holy War and Unholy Terror |publisher=Random House |year=2004 |location=New York}}</ref> Ander voer aan dat die aanvalle 'n strategiese poging was om die Verenigde State tot 'n breë oorlog teen die Islamitiese wêreld te verlei, in die hoop dat dit 'n pan-Islamitiese opstand sou ontketen.<ref name="Doran">{{Cite magazine |last=Doran |first=Michael Scott |date=2002 |title=Somebody Else's Civil War |url=https://www.foreignaffairs.com/articles/united-states/2002-01-01/somebody-elses-civil-war |magazine=Foreign Affairs |access-date=2026-09-12 |archive-date=2015-04-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150423172939/http://www.foreignaffairs.com/articles/57618/michael-scott-doran/somebody-elses-civil-war |url-status=live}}</ref> === Khalid Sheikh Mohammed en ander Al-Kaïda-lede === [[Lêer:Khalid Shaikh Mohammed after capture.jpg|duimnael|Khalid Sheikh Mohammed ná sy inhegtenisneming in 2003 in Rawalpindi, Pakistan]] In April 2002 het Yosri Fouda van ''[[Al Jazeera]]'' die Al-Kaïda-lede Khalid Sheikh Mohammed en Ramzi bin al-Shibh in hul skuilplek ontmoet; albei het teenoor hom hul betrokkenheid by die aanvalle erken.<ref name="Guardian2003KSM">{{Cite news |date=2003-03-04 |title=We left out nuclear targets, for now |url=https://www.theguardian.com/international/story/0,3604,906911,00.html |work=The Guardian |location=Londen |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080123195032/http://www.guardian.co.uk/international/story/0%2C3604%2C906911%2C00.html |archive-date=2008-01-23 |access-date=2026-09-12}}</ref><ref name="AlJazeera2007">{{Cite news |date=2007-03-15 |title=September 11 suspect 'confesses' |url=http://www.aljazeera.com/news/americas/2007/03/200852512026300115.html |work=Al Jazeera |access-date=2026-09-12 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190927221043/https://www.aljazeera.com/news/americas/2007/03/200852512026300115.html |archive-date=2019-09-27}}</ref> Mohammed was voor 2001 een van die organiseerders en finansiers van die bomaanval op die Wêreldhandelsentrum in 1993 en was die oom van Ramzi Yousef, die hoofbomplanter in daardie aanval.<ref name="Bloomberg2011">{{Cite news |last1=Van Voris |first1=Bob |last2=Hurtado |first2=Patricia |date=2011-04-04 |title=Khalid Sheikh Mohammed Terror Indictment Unsealed, Dismissed |url=http://www.businessweek.com/news/2011-04-04/khalid-sheikh-mohammed-terror-indictment-unsealed-dismissed.html |work=Bloomberg BusinessWeek |access-date=2026-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110417023034/http://www.businessweek.com/news/2011-04-04/khalid-sheikh-mohammed-terror-indictment-unsealed-dismissed.html |archive-date=2011-04-17}}</ref> Saam met Yousef het hy daarna die sogenaamde Bojinka-plan beraam, 'n aanslag wat vir Januarie 1995 beplan is. Hoewel dié plan misluk het, sou dit die latere aanvalle van 2001 beïnvloed.<ref name="Wright235">{{Cite book |last=Wright |first=Lawrence |title=The Looming Tower: Al-Qaeda and the Road to 9/11 |publisher=Knopf |year=2006 |isbn=978-0-375-41486-2 |location=New York |pages=235-236}}</ref> Die verslag van die 9/11-kommissie het in 2004 bevind dat Mohammed se vyandigheid teenoor die Verenigde State uit sy "gewelddadige meningsverskil met die Amerikaanse buitelandse beleid ten gunste van Israel" gespruit het.<ref name="911Report147">{{Cite report |url=https://9-11commission.gov/report/911Report.pdf |title=Final Report of the National Commission on Terrorist Attacks Upon the United States |date=2004-07-22 |publisher=National Commission on Terrorist Attacks Upon the United States |page=147 |access-date=2026-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210816164111/https://www.9-11commission.gov/report/911Report.pdf |archive-date=2021-08-16 |url-status=live}}</ref> === Beplanning === Onder die dokumente wat tydens die operasie van 2011 waarin Bin Laden gedood is beslag gelê is, was aantekeninge wat hy in September 2002 met die hand geskryf het onder die opskrif "Die geboorte van die idee van 11 September". Daarin verwys hy na die neerstorting van EgyptAir-vlug 990 in Oktober 1999, wat opsetlik deur die medevlieënier veroorsaak is: "So is die idee van 9/11 in my kop gebore en ontwikkel, en op daardie stadium het ons met die beplanning begin." Slegs Mohammed Atef en Abu al-Khair sou daarvan geweet het.<ref name="Lahoud">{{Cite book |last=Lahoud |first=Nelly |title=The Bin Laden Papers: How the Abbottabad Raid Revealed the Truth about al-Qaeda, Its Leader and His Family |publisher=Yale University Press |year=2022 |isbn=978-0-300-26063-2 |location=New Haven |pages=16-19, 307}}</ref> Tydens die verhoor van die beweerde mede-samesweerder [[Zacarias Moussaoui]] het die Amerikaanse regering vyf mense geïdentifiseer wat volledig van die operasie se besonderhede bewus was: Osama bin Laden, Khalid Sheikh Mohammed, Mohammed Atef, Abu Turab al-Urduni en Ramzi bin al-Shibh.<ref name="KSMSubstitution">{{Cite web |year=2006 |title=Substitution for Testimony of Khalid Sheikh Mohammed |url=http://www.vaed.uscourts.gov/notablecases/moussaoui/exhibits/defense/941.pdf |publisher=United States District Court for the Eastern District of Virginia |page=24 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20191026151908/http://www.vaed.uscourts.gov/notablecases/moussaoui/exhibits/defense/941.pdf |archive-date=2019-10-26 |access-date=2026-09-12}}</ref> Die plan is deur Mohammed uitgedink en in 1996 die eerste keer aan Bin Laden voorgelê.<ref name="BBC2003Planning">{{Cite news |date=2003-09-22 |title=Suspect 'reveals 9/11 planning' |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/3128802.stm |work=BBC News |access-date=2026-09-12 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225172402/http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/3128802.stm%20 |archive-date=2018-12-25}}</ref> Baie teikens is oorweeg, onder meer die Library Tower in [[Los Angeles]], maar Bin Laden het die oorspronklike plan as te omslagtig verwerp.<ref name="Lichtblau">{{Cite news |last=Lichtblau |first=Eric |date=2003-03-20 |title=Bin Laden Chose 9/11 Targets, Al Qaeda Leader Says |url=https://www.nytimes.com/2003/03/20/us/threats-and-responses-the-plot-bin-laden-chose-9-11-targets-al-qaeda-leader-says.html |work=The New York Times |access-date=2026-09-12 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190830215929/https://www.nytimes.com/2003/03/20/us/threats-and-responses-the-plot-bin-laden-chose-9-11-targets-al-qaeda-leader-says.html |archive-date=2019-08-30}}</ref> Aan die einde van 1998 of vroeg in 1999 het Bin Laden goedkeuring gegee dat Mohammed met 'n hersiene weergawe van die plan voortgaan.<ref name="911Ch5" /> Bin Laden het leiding en geldelike steun verskaf en was by die keuse van deelnemers betrokke.<ref name="Bergen283">{{Cite book |last=Bergen |first=Peter |title=The Osama bin Laden I Know |publisher=Free Press |year=2006 |isbn=978-0-7432-7891-1 |location=New York |page=283}}</ref> Atef het operasionele steun verskaf, teikens help kies en die kapers se reise help reël. Hy het aanvanklik Nawaf al-Hazmi en Khalid al-Mihdhar gekies, albei ervare [[Djihadisme|djihadiste]] wat in die oorlog in Bosnië geveg het. Die twee het in Januarie 2000 in die Verenigde State aangekom en vlieglesse in San Diego geneem, maar hulle het min Engels gepraat en swak gevorder, sodat hulle uiteindelik as sekondêre kapers gebruik is.<ref name="Wright309">{{Cite book |last=Wright |first=Lawrence |title=The Looming Tower: Al-Qaeda and the Road to 9/11 |publisher=Knopf |year=2006 |isbn=978-0-375-41486-2 |location=New York |pages=309-315}}</ref> Die Hamburgse sel in [[Duitsland]] het die sleuteloperateurs vir die aanvalle gelewer.<ref name="BBCHamburg">{{Cite news |date=2005-08-19 |title=The Hamburg connection |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/2349195.stm |work=BBC News |access-date=2026-09-12 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130530031910/http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/2349195.stm |archive-date=2013-05-30}}</ref> Aan die einde van 1999 het die sellede bin al-Shibh, [[Mohammed Atta]], Marwan al-Shehhi en [[Ziad Jarrah]] na Afghanistan gereis om Al-Kaïda te ontmoet. Bin Laden het hulle gekies omdat hulle opgevoed was, Engels kon praat en ervaring van die lewe in die Weste gehad het.<ref name="Wright304">{{Cite book |last=Wright |first=Lawrence |title=The Looming Tower: Al-Qaeda and the Road to 9/11 |publisher=Knopf |year=2006 |isbn=978-0-375-41486-2 |location=New York |pages=304-307}}</ref> Nuwe rekrute is roetineweg vir besondere vaardighede nagegaan, en so het Al-Kaïda se leiers ontdek dat Hani Hanjour reeds 'n kommersiële vlieënierslisensie gehad het.<ref name="Wright302">{{Cite book |last=Wright |first=Lawrence |title=The Looming Tower: Al-Qaeda and the Road to 9/11 |publisher=Knopf |year=2006 |isbn=978-0-375-41486-2 |location=New York |page=302}}</ref> Al-Shehhi het aan die einde van Mei 2000 in die Verenigde State aangekom, Atta op 3 Junie 2000 en Jarrah op 27 Junie 2000. Bin al-Shibh het verskeie kere om 'n visum aansoek gedoen, maar as Jemeniet is hy telkens geweier; hy het in Hamburg gebly en die skakeling tussen Atta en Mohammed behartig. Die drie Hamburgse sellede het vlieglesse in Suid-Florida geneem.<ref name="StaffStatement16">{{Cite report |date=2004-06-16 |title=9/11 Commission Staff Statement No. 16: Outline of the 9/11 Plot |url=http://www.9-11commission.gov/staff_statements/staff_statement_16.pdf |publisher=9/11 Commission |pages=4, 6-7, 14, 16 |access-date=2026-09-12 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200320032738/https://9-11commission.gov/staff_statements/staff_statement_16.pdf |archive-date=2020-03-20}}</ref> In Julie 2001 het Atta bin al-Shibh in [[Spanje]] ontmoet, waar hulle die besonderhede van die plan, insluitend die finale keuse van teikens, gekoördineer het; bin al-Shibh het Bin Laden se wens oorgedra dat die aanvalle so gou moontlik uitgevoer word.<ref name="Irujo">{{Cite news |last=Irujo |first=Jose María |date=2004-03-21 |title=Atta recibió en Tarragona joyas para que los miembros del 'comando' del 11-S se hiciesen pasar por ricos saudíes |url=http://elpais.com/diario/2004/03/21/espana/1079823611_850215.html |work=El País |language=es |access-date=2026-09-12}}</ref> === Intelligensie voor die aanvalle === Aan die einde van 1999 het die Al-Kaïda-medewerker Walid bin Attash vir al-Mihdhar gevra om hom in [[Kuala Lumpur]], [[Maleisië]], te ontmoet; al-Hazmi sou ook daar wees. Die [[National Security Agency]] (NSA) het 'n telefoonoproep onderskep waarin die vergadering en die name genoem is, maar het niks verder gedoen nie.<ref name="NewYorker">{{Cite magazine |last=Wright |first=Lawrence |title=The Al Qaeda Switchboard |url=https://www.newyorker.com/magazine/2014/01/13/the-al-qaeda-switchboard |magazine=The New Yorker |date=2014-01-13 |access-date=2026-09-12}}</ref> Die CIA is reeds deur die Saoedi-Arabiese intelligensiediens gewaarsku dat al-Mihdhar en al-Hazmi lede van Al-Kaïda is, en 'n CIA-span het in al-Mihdhar se hotelkamer in Dubai ontdek dat hy 'n Amerikaanse visum het. Dié inligting is nie met die [[Federal Bureau of Investigation]] (FBI) gedeel nie. Die Maleisiese veiligheidspolisie het die vergadering van 5 Januarie 2000 dopgehou en die CIA laat weet dat die drie na Bangkok vlieg, maar die CIA het ander agentskappe nie ingelig nie en ook nie gevra dat al-Mihdhar op 'n waglys geplaas word nie.<ref name="Wright310">{{Cite book |last=Wright |first=Lawrence |title=The Looming Tower: Al-Qaeda and the Road to 9/11 |publisher=Knopf |year=2006 |isbn=978-0-375-41486-2 |location=New York |pages=310-312}}</ref> Teen die einde van Junie 2001 was die senior teenterreurbeampte Richard Clarke en CIA-direkteur George Tenet "oortuig dat 'n groot reeks aanvalle op hande was", hoewel die CIA gemeen het dat dit waarskynlik in Saoedi-Arabië of Israel sou plaasvind.<ref name="Clarke235">{{Cite book |last=Clarke |first=Richard A. |title=Against All Enemies: Inside America's War on Terror |publisher=Free Press |year=2004 |isbn=978-0-7432-6045-9 |location=New York |pages=235-237}}</ref> Vroeg in Julie het Clarke die binnelandse agentskappe in volle gereedheid geplaas met die woorde: "Iets spektakulêrs gaan hier gebeur, en dit gaan gou gebeur."<ref name="Wright344">{{Cite book |last=Wright |first=Lawrence |title=The Looming Tower: Al-Qaeda and the Road to 9/11 |publisher=Knopf |year=2006 |isbn=978-0-375-41486-2 |location=New York |page=344}}</ref> Later het hy geskryf: "Iewers in die CIA was daar inligting dat twee bekende Al-Kaïda-terroriste die Verenigde State binnegekom het. Iewers in die FBI was daar inligting dat vreemde dinge by vliegskole in die Verenigde State aan die gang was. [...] Niks van daardie inligting het my of die Withuis bereik nie."<ref name="Clarke242">{{Cite book |last=Clarke |first=Richard A. |title=Against All Enemies: Inside America's War on Terror |publisher=Free Press |year=2004 |isbn=978-0-7432-6045-9 |location=New York |pages=242-243}}</ref> Ook in Julie het 'n FBI-agent in Phoenix, Arizona, sy hoofkantoor gewaarsku oor "die moontlikheid van 'n gekoördineerde poging deur Osama bin Laden om studente na burgerlike lugvaartkolleges in die Verenigde State te stuur".<ref name="Wright350">{{Cite book |last=Wright |first=Lawrence |title=The Looming Tower: Al-Qaeda and the Road to 9/11 |publisher=Knopf |year=2006 |isbn=978-0-375-41486-2 |location=New York |pages=350-351}}</ref> Op 6 Augustus 2001 het die CIA se daaglikse presidensiële verslag die opskrif ''Bin Ladin Determined To Strike in US'' gedra en gemeld dat FBI-inligting "patrone van verdagte bedrywighede in hierdie land aandui wat ooreenstem met voorbereidings vir kapings of ander soorte aanvalle".<ref name="NSArchivePDB">{{Cite web |title=The Osama bin Laden File: National Security Archive Electronic Briefing Book No. 343 |url=http://nsarchive.gwu.edu/NSAEBB/NSAEBB343/ |publisher=The National Security Archive |access-date=2026-09-12 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170713182539/http://nsarchive.gwu.edu/NSAEBB/NSAEBB343/ |archive-date=2017-07-13}}</ref> In die middel van Augustus het 'n vliegskool in Minnesota die FBI oor Zacarias Moussaoui gewaarsku, wat "verdagte vrae" gevra het. Hy is weens 'n verlope visum in hegtenis geneem, maar die FBI se hoofkantoor het geweier om die deursoeking van sy skootrekenaar goed te keur.<ref name="Wright350" /> Die gebrek aan inligtingsdeling is toegeskryf aan beleidsreëls van die Amerikaanse Departement van Justisie uit 1995 wat sodanige deling beperk het, gekombineer met die CIA en NSA se onwilligheid om "sensitiewe bronne en metodes" bekend te maak.<ref name="Wright342">{{Cite book |last=Wright |first=Lawrence |title=The Looming Tower: Al-Qaeda and the Road to 9/11 |publisher=Knopf |year=2006 |isbn=978-0-375-41486-2 |location=New York |pages=342-343}}</ref> Prokureur-generaal John Ashcroft het in 2004 voor die 9/11-kommissie getuig dat "die enkele grootste strukturele oorsaak van die probleem van 11 September die muur was wat kriminele ondersoekers en intelligensie-agente van mekaar geskei het".<ref name="Ashcroft">{{Cite journal |last1=Javorsek |first1=Daniel |last2=Rose |first2=Sean |year=2015 |title=Intelligence Reform and the Snowden Paradox |journal=Strategic Studies Quarterly |page=742}}</ref> == Verloop van die aanval == Vroeg die oggend van 11 September 2001 het negentien kapers beheer oor vier kommersiële passasiersvliegtuie geneem – twee [[Boeing 767]]'e en twee Boeing 757's. Groot vliegtuie op lang vlugte is gekies omdat hulle meer brandstof aan boord sou hê; elkeen het met ongeveer 38&nbsp;000 liter [[keroseen|vliegtuigbrandstof]] opgestyg.<ref name="911ReportCh1" /><ref name="NIST20">{{Cite report |title=Final Report on the Collapse of the World Trade Center Towers (NIST NCSTAR 1) |publisher=National Institute of Standards and Technology |year=2005 |pages=20, 38 |url=https://nvlpubs.nist.gov/nistpubs/Legacy/NCSTAR/ncstar1.pdf |access-date=2026-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210707002217/https://nvlpubs.nist.gov/nistpubs/Legacy/NCSTAR/ncstar1.pdf |archive-date=2021-07-07 |url-status=live}}</ref> Al vier vlugte het met vertragings van tien tot een-en-veertig minute opgestyg.<ref name="WaPoTimeline">{{Cite news |date=2001-09-12 |title=Timeline in Terrorist Attacks of Sept. 11, 2001 |url=https://www.washingtonpost.com/wp-srv/nation/articles/timeline.html |work=The Washington Post |access-date=2026-09-12}}</ref> Niemand aan boord van enige van die vliegtuie het oorleef nie. {| class="wikitable" |+ Kerngegewens van die vier vlugte ! Lugredery !! Vlug !! Vliegtuigtipe !! Opstygtyd* !! Tyd van botsing* !! Vertrek van !! Op pad na !! Plek van botsing !! Bemanning !! Passasiers† !! Op die grond‡ !! Kapers !! Totaal |- | [[American Airlines]] || 11 || Boeing 767-200ER || 07:59 || 08:46 || [[Logan Internasionale Lughawe]], [[Boston]] || [[Los Angeles]] || Noordtoring van die Wêreldhandelsentrum, verdiepings 93 tot 99 || 11 || 76 || rowspan="2" | 2&nbsp;606 || 5 || rowspan="2" | 2&nbsp;763 |- | [[United Airlines]] || 175 || Boeing 767-200 || 08:14 || 09:03 || Logan Internasionale Lughawe, Boston || Los Angeles || Suidtoring van die Wêreldhandelsentrum, verdiepings 77 tot 85 || 9 || 51 || 5 |- | American Airlines || 77 || Boeing 757-200 || 08:20 || 09:37 || Washington Dulles Internasionale Lughawe || Los Angeles || Westelike muur van die [[Pentagon]] || 6 || 53 || 125 || 5 || 189 |- | United Airlines || 93 || Boeing 757-200 || 08:42 || 10:03 || Newark Internasionale Lughawe || [[San Francisco]] || Veld by Stonycreek, naby Shanksville || 7 || 33 || 0 || 4 || 44 |- ! colspan="8" style="text-align:right" | Totaal !! 33 !! 213 !! 2&nbsp;731 !! 19 !! 2&nbsp;996 |} <small>* Oostelike somertyd (UTC−4). † Kapers uitgesluit. ‡ Nooddienswerkers ingesluit.</small><ref name="911ReportCh1" /><ref name="ReutersFactbox">{{Cite news |date=2007-09-11 |title=FACTBOX: Attacks of Sept. 11, 2001 |url=https://www.reuters.com/article/2007/09/11/us-sept11-factbox-idUSN1036268720070911 |work=Reuters |access-date=2026-09-12}}</ref> === Die kapings === American Airlines-vlug 11 het om 07:59 met veertien minute se vertraging van die Logan Internasionale Lughawe in Boston opgestyg. Omtrent vyftien minute later het vyf kapers, gewapen met boksnyers, die vliegtuig oorgeneem, minstens drie mense beseer en moontlik een doodgemaak voordat hulle hul toegang tot die stuurkajuit geforseer het. Hulle het ook 'n voorwerp vertoon wat na 'n plofstof gelyk het en traangas in die kajuit gespuit om weerstand te ontmoedig.<ref name="911ReportCh1" /><ref name="SeattleTimes">{{Cite news |date=2004-07-23 |title=Excerpt: A travel day like any other until some passengers left their seats |url=http://seattletimes.nwsource.com/html/nationworld/2001986488_planes23.html |work=The Seattle Times |access-date=2026-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111119033249/http://seattletimes.nwsource.com/html/nationworld/2001986488_planes23.html |archive-date=2011-11-19}}</ref> Die lugwaardin Betty Ong het American Airlines van die kaping in kennis gestel en drie van die kapers se sitplekke aan die lugredery deurgegee.<ref name="Summers156">{{Cite book |last1=Summers |first1=Anthony |last2=Swan |first2=Robbyn |title=The Eleventh Day: The Full Story of 9/11 |publisher=Ballantine Books |year=2012 |isbn=978-0-8129-7809-4 |location=New York |page=156}}</ref> United Airlines-vlug 175 het om 08:14 ook van Boston opgestyg en is omstreeks 08:42 deur vyf kapers oorgeneem, wat albei vlieëniers doodgemaak en verskeie bemanningslede gesteek het. Op hierdie vlug is ook bomdreigemente gebruik en 'n prikkelmiddel in die kajuit gespuit om die passasiers en bemanning na agter te dryf.<ref name="911ReportCh1" /><ref name="ABCTimeline">{{Cite news |date=2011-09-05 |title=September 11: From take-off to tragic loss |url=https://www.abc.net.au/news/specials/september-11-remembered/2011-09-06/september-11-timeline/2862086 |work=Australian Broadcasting Corporation |access-date=2026-09-12 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221129075152/https://www.abc.net.au/news/specials/september-11-remembered/2011-09-06/september-11-timeline/2862086 |archive-date=2022-11-29}}</ref> American Airlines-vlug 77 het om 08:20 van die Washington Dulles Internasionale Lughawe in [[Virginië]] opgestyg en is omstreeks 08:51 deur vyf kapers oorgeneem. Hoewel hulle met messe gewapen was, is daar geen berigte dat iemand aan boord gesteek is nie, en die twee mense wat telefoonoproepe gemaak het, het nie melding gemaak van traangas of 'n bomdreigement nie.<ref name="NTSBaa77">{{Cite report |last=Gregor |first=Joseph A. |date=2001-12-21 |title=Air Traffic Control Recording: American Airlines Flight 77 |url=https://www.ntsb.gov/doclib/foia/9_11/ATC_Report_AA77.pdf |publisher=National Transportation Safety Board |access-date=2026-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121029094317/https://www.ntsb.gov/doclib/foia/9_11/ATC_Report_AA77.pdf |archive-date=2012-10-29}}</ref> United Airlines-vlug 93 het om 08:42 van die Newark Internasionale Lughawe in [[New Jersey]] opgestyg, een-en-veertig minute later as geskeduleer weens die digte oggendverkeer. Die vier kapers aan boord het eers ná 46 minute toegeslaan en die stuurkajuit om 09:28 oorgeneem, waarna hulle die vliegtuig ooswaarts na Washington gedraai het.<ref name="911ReportCh1" /><ref name="NYTLongman">{{Cite news |last=Longman |first=Jere |date=2006-04-26 |title='United 93' and the politics of heroism |url=https://www.nytimes.com/2006/04/26/arts/united-93-and-the-politics-of-heroism.html |work=The New York Times |access-date=2026-09-12 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230306235027/https://www.nytimes.com/2006/04/26/arts/united-93-and-the-politics-of-heroism.html |archive-date=2023-03-06}}</ref> === Die botsings === [[Lêer:World Trade Center, New York City - aerial view (March 2001).jpg|links|duimnael|Die Wêreldhandelsentrum voor die aanvalle met die Noordtoring aan die linkerkant en die Suidtoring aan die regterkant.]] Om 08:46 plaaslike tyd, die oggend van 11 September het die gekaapte passasiersvliegtuig American Airlines-vlug 11 op 'n redelike hoë hoogte in die Noordtoring van die Wêreldhandelsentrum vasgevlieg. Die impak het 'n groot ontploffing veroorsaak, waarna 'n brand in die toring ontstaan het. Die vliegtuig se tenks was nog vol [[keroseen]]; dit het kort tevore opgestyg vanaf [[Logan Internasionale Lughawe]] in [[Boston]], op pad na die weskus van die VSA. Die vliegtuig het die noordelike gevel byna loodreg tussen die 93ste en 99ste verdieping getref teen 'n geraamde spoed van 713 km/h en 35 van die 236 buitekolomme afgesny; volgens die NIST-verslag is ses van die 47 kernkolomme afgesny en drie ander swaar beskadig. Al drie trappe in die kern is vernietig, sodat niemand bo die impaksone kon ontsnap nie.<ref name="NIST22">{{Cite report |title=Final Report on the Collapse of the World Trade Center Towers (NIST NCSTAR 1) |publisher=National Institute of Standards and Technology |year=2005 |pages=22-26 |url=https://nvlpubs.nist.gov/nistpubs/Legacy/NCSTAR/ncstar1.pdf |access-date=2026-09-12 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210707002217/https://nvlpubs.nist.gov/nistpubs/Legacy/NCSTAR/ncstar1.pdf |archive-date=2021-07-07}}</ref> Baie waarnemers het aanvanklik aanvaar dat dit 'n ongeluk was.<ref name="CDCEvac">{{Cite web |title=Preliminary Results from the World Trade Center Evacuation Study – New York City, 2003 |url=https://www.cdc.gov/mmwr/preview/mmwrhtml/mm5335a3.htm |publisher=Centers for Disease Control and Prevention |access-date=2026-09-12 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181204032648/https://www.cdc.gov/mmwr/preview/mmwrhtml/mm5335a3.htm |archive-date=2018-12-04}}</ref> [[Lêer:UA Flight 175 hits WTC south tower 9-11 edit.jpeg|duimnael|United Airlines-vlug 175 tref die Suidtoring.]] Sewentien minute later, om 09:03, het [[United Airlines]]-vlug 175 'n bietjie laer in die Suidtoring van die Wêreldhandelsentrum vas gevlieg en ook 'n brand veroorsaak. Omdat televisiekameras reeds op die Noordtoring gerig was, is hierdie botsing regstreeks wêreldwyd uitgesaai, en dit was toe duidelik dat dit om gerigte, gekoördineerde terreuraanvalle gaan.<ref name="MercuryNews">{{Cite news |date=2021-09-10 |title=9:03 a.m.: The 9/11 moment when many grasped a new reality |url=https://www.mercurynews.com/2021/09/10/903-a-m-the-9-11-moment-when-many-grasped-a-new-reality/ |work=The Mercury News |access-date=2026-09-12 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221130094708/https://www.mercurynews.com/2021/09/10/903-a-m-the-9-11-moment-when-many-grasped-a-new-reality/ |archive-date=2022-11-30}}</ref> Die vliegtuig het die suidelike gevel skuins getref teen ongeveer 872 km/h – sowat 50 persent meer energie as die eerste botsing – en 32 van die 60 buitekolomme op daardie gevel oor vyf verdiepings afgesny. Omdat die vliegtuig skuins ingeslaan het, kon dele van 'n enjin en die onderstel by die oostelike hoek van die gebou uitkom en tot 400 meter ver geval word. Ten minste een trap in die kern het begaanbaar gebly.<ref name="NIST108">{{Cite report |title=Final Report on the Collapse of the World Trade Center Towers (NIST NCSTAR 1) |publisher=National Institute of Standards and Technology |year=2005 |pages=38, 42, 108 |url=https://nvlpubs.nist.gov/nistpubs/Legacy/NCSTAR/ncstar1.pdf |access-date=2026-09-12 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210707002217/https://nvlpubs.nist.gov/nistpubs/Legacy/NCSTAR/ncstar1.pdf |archive-date=2021-07-07}}</ref> Aanvanklik het albei torings bly staan, wat diegene in die vloere onder die impakgebiede 'n geleentheid gegee het om te vlug. [[Lêer:Aerial view of the Pentagon during rescue operations post-September 11 attack.JPEG|links|duimnael|Skade aan die Pentagon ná die impak van American Airlines-vlug 77.]] 'n Bietjie meer as 'n halfuur nadat Vlug 175 in die Suidtoring vasgevlieg het, om 09:37, het 'n derde vliegtuig, American Airlines-vlug 77, in die gebou van die Verenigde State se Departement van Verdediging, die [[Pentagon]], in [[Washington, D.C.]] vasgevlieg. Die vliegtuig het die middelste deel van die westelike vleuel teen ongeveer 850 km/h op grondvloervlak getref, juis in 'n gedeelte waarvan die opknapping pas voltooi is en waarvan die buitegevel versterk is om 'n terreuraanval te weerstaan. Die brandstof het vinnig deur die struktuur versprei en aan die brand geslaan; die impak en die brand het al 64 mense aan boord sowel as 125 mense in die gebou gedood. Ongeveer 'n halfuur later het die getrefde gedeelte van die E-ring ineengestort.<ref name="PentagonReport">{{Cite report |title=The Pentagon Building Performance Report |publisher=American Society of Civil Engineers |year=2003 |isbn=978-0-7844-0638-0 |pages=4-8 |url=http://www.fire.nist.gov/bfrlpubs/build03/PDF/b03017.pdf |access-date=2026-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20040203155704/http://www.fire.nist.gov/bfrlpubs/build03/PDF/b03017.pdf |archive-date=2004-02-03}}</ref> ’n Vierde United Airlines-vlug, vlugnommer 93, ook gekaap, het daardie oggend in ’n veld buite [[Pittsburgh]] neergestort. Volgens [[FBI]]-transkripsies van kajuitmateriaal het die passasiers probeer om die vliegtuig terug te neem, danksy hul [[Selfoon|selfone]] het hulle reeds geweet wat in New York gebeur het, so hulle het geweet dat hulle niks het om te verloor nie. Toe die opstand die deur van die stuurkajuit bereik, het die kaper-vlieënier die vliegtuig heftig laat rol en duik om die aanval te ontwrig, en 'n ander kaper het hom aangespoor om die vliegtuig te laat neerstort. Om 10:03 het die vliegtuig teen 933 km/h en teen 'n hoek van 44 grade in 'n veld in Stonycreek naby Shanksville neergestort en 'n krater van sowat drie meter diep en twaalf meter wyd gelaat. Dit was op daardie stadium sowat 200 kilometer – ongeveer twintig vlugminute – van Washington af.<ref name="NTSBua93">{{Cite report |title=Flight Path Study – United Airlines Flight 93 |publisher=National Transportation Safety Board |date=2002-02-19 |url=http://ntsb.gov/info/Flight%20_Path_%20Study_UA93.pdf |access-date=2026-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061007024840/http://ntsb.gov/info/Flight%20_Path_%20Study_UA93.pdf |archive-date=2006-10-07}}</ref><ref name="WP93">{{Cite news |last=Snyder |first=David |date=2002-04-19 |title=Families Hear Flight 93's Final Moments |url=https://www.washingtonpost.com/archive/local/2002/04/19/families-hear-flight-93s-final-moments/ |work=The Washington Post |access-date=2026-09-12}}</ref> Dit word geglo dat dit verhoed het dat die beoogde teiken, miskien die [[Capitol]] of die [[Withuis]], bereik word. In 'n onderhoud in April 2002 het Khalid Sheikh Mohammed en Ramzi bin al-Shibh gesê dat Vlug 93 se teiken die Capitol was en nie die Withuis nie.<ref name="Fouda158">{{Cite book |last1=Fouda |first1=Yosri |last2=Fielding |first2=Nick |title=Masterminds of Terror: The Truth Behind the Most Devastating Terrorist Attack the World Has Ever Seen |publisher=Arcade |year=2004 |isbn=978-1-55970-726-8 |location=New York |pages=158-159}}</ref> Tydens die beplanning het Mohammed Atta gemeen dat die Withuis dalk 'n te moeilike teiken sou wees en het hy Hani Hanjour se oordeel daaroor gevra.<ref name="Summers323">{{Cite book |last1=Summers |first1=Anthony |last2=Swan |first2=Robbyn |title=The Eleventh Day: The Full Story of 9/11 |publisher=Ballantine Books |year=2012 |isbn=978-0-8129-7809-4 |location=New York |page=323}}</ref> Volgens Mohammed het Al-Kaïda aanvanklik beplan om kerninstallasies eerder as die Wêreldhandelsentrum en die Pentagon te tref, maar het dit daarteen besluit uit vrees dat dinge "handuit kon ruk".<ref name="BBCNuclear">{{Cite news |date=2002-09-08 |title=Al-Qaeda 'plotted nuclear attacks' |url=https://news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/2244146.stm |work=BBC News |access-date=2026-09-12 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190103031125/http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/2244146.stm |archive-date=2019-01-03}}</ref> === Reaksie van die lugverkeersleiding en die lugverdediging === Omdat die kapers die [[transponder]]s van hul vliegtuie afgeskakel het, kon lugverkeersleiers die vliegtuie nie meer outomaties opspoor nie. Vanaf 08:19 het twee lugwaardinne van Vlug 11 die [[Federal Aviation Administration]] (FAA) oor die kaping ingelig. Om 08:37 het die FAA die North American Aerospace Defense Command (NORAD) in kennis gestel en gevra dat vegvliegtuie opgestuur word. Vir die NORAD-beheerders was dit aanvanklik onduidelik of die melding deel was van die gelyktydige teenterreuroefening ''Vigilant Guardian'', wat ook gesimuleerde vliegtuigkapings ingesluit het.<ref name="911Report20">{{Cite report |url=https://www.9-11commission.gov/report/911Report.pdf |title=Final Report of the National Commission on Terrorist Attacks Upon the United States |date=2004-07-22 |publisher=National Commission on Terrorist Attacks Upon the United States |pages=20, 29, 31, 45 |access-date=2026-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210816164111/https://www.9-11commission.gov/report/911Report.pdf |archive-date=2021-08-16 |url-status=live}}</ref> Die eerste vegvliegtuie, twee F-15's van die Otis Air National Guard Base naby Boston, het om 08:52 opgestyg, sowat agt-en-dertig minute ná die kaping van Vlug 11. Hulle het nie teikeninligting ontvang nie en het bo die see naby Long Island heen en weer gevlieg terwyl hulle gewag het om te hoor waar die gekaapte vliegtuie is.<ref name="911Report20" /><ref name="BostonGlobePilots">{{Cite news |date=2005-09-11 |title=Two pilots revisit their 9/11 |url=http://archive.boston.com/news/local/massachusetts/articles/2005/09/11/two_pilots_revisit_their_911/ |work=The Boston Globe |access-date=2026-09-12 |archive-date=2009-09-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090923222722/http://www.boston.com/news/local/massachusetts/articles/2005/09/11/two_pilots_revisit_their_911/ |url-status=dead }}</ref> Om 09:30 het NORAD drie F-16's van die Langley-lugmagbasis in Virginië laat opstyg, maar toe Vlug 77 om 09:37 die Pentagon tref, was hulle nog 169 kilometer daarvandaan.<ref name="911Report20" /> Twee ongewapende F-16's van die District of Columbia se lugnasionale garde het eers om 10:38 van die Andrews-lugmagbasis opgestyg; hul vlieëniers het opdrag gehad om desnoods 'n gekaapte vliegtuig in die lug te ram.<ref name="Hendrix">{{Cite news |last=Hendrix |first=Steve |date=2011-09-08 |title=F-16 pilot was ready to give her life on Sept. 11 |url=https://www.washingtonpost.com/local/f-16-pilot-was-ready-to-give-her-life-on-sept-11/2011/09/06/gIQAMpcODK_story.html |work=The Washington Post |access-date=2026-09-12 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150905053526/http://www.washingtonpost.com/local/f-16-pilot-was-ready-to-give-her-life-on-sept-11/2011/09/06/gIQAMpcODK_story.html |archive-date=2015-09-05}}</ref> Om 09:42 het die FAA alle burgerlike lugverkeer in die vasteland van die Verenigde State aan die grond gehou en vliegtuie wat reeds in die lug was, beveel om onmiddellik te land.<ref name="911ReportCh1" /> Ben Sliney, wat op sy eerste dag as die FAA se nasionale operasionele bestuurder was, het beveel dat die Amerikaanse lugruim vir alle internasionale vlugte gesluit word; ongeveer 500 vlugte is teruggedraai of na ander lande omgelei. Kanada het 226 van die omgeleide vlugte ontvang en Operasie Geelstrikkie geloods om die groot getal gestrande passasiers te hanteer.<ref name="CanadaFlights">{{Cite press release |title=Actions taken following September 11 terrorist attacks |date=2001-12-11 |publisher=Transport Canada |url=http://www.tc.gc.ca/mediaroom/releases/nat/2001/01_h152e.htm |access-date=2026-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20020415131425/http://www.tc.gc.ca/mediaroom/releases/nat/2001/01_h152e.htm |archive-date=2002-04-15}}</ref> Teen 12:15 was daar geen kommersiële of private vliegtuig meer bo die Verenigde State in die lug nie, en burgerlike lugvaart het tot 14 September gegrond gebly.<ref name="USATodayClear">{{Cite news |last1=Levin |first1=Alan |last2=Adams |first2=Marilyn |last3=Morrison |first3=Blake |date=2021-09-06 |title='Clear the skies': Behind the unprecedented call to stop air travel on 9/11 |url=https://eu.usatoday.com/in-depth/news/nation/2021/09/06/9-11-hijacking-behind-unprecedented-decision-ground-planes/5451142001/ |work=USA Today |access-date=2026-09-12}}</ref> Om 10:20 het visepresident [[Dick Cheney]] opdrag gegee dat enige kommersiële vliegtuig wat positief as gekaap geïdentifiseer kon word, afgeskiet word, maar dié bevel het die vegvlieëniers nie betyds bereik om enigiets te doen nie.<ref name="911Report20" /><ref name="LATCheney">{{Cite news |last=Schrader |first=Esther |date=2004-06-18 |title=Cheney Gave Order to Shoot Down Jets |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-2004-jun-18-na-cheney18-story.html |work=Los Angeles Times |access-date=2026-09-12 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110811141540/http://articles.latimes.com/2004/jun/18/nation/na-cheney18 |archive-date=2011-08-11}}</ref> Die noodplan ''Security Control of Air Traffic and Air Navigation Aids'' (SCATANA) is vir die eerste keer in die Amerikaanse geskiedenis in werking gestel, wat tienduisende passasiers wêreldwyd gestrand gelaat het.<ref name="Commission10" /> NORAD het later erken dat die mislukking van die lugverdediging aan die vertraagde of uitgebleve deurgee van vlugvoorvalle te wyte was: die weermag is skaars 'n paar minute voor die botsings van Vlugte 11 en 77 gewaarsku, en eers ná die botsings in die geval van die ander twee vlugte.<ref name="911Report20" /> === Die ineenstorting van die geboue === [[Lêer:September 11 2001 just collapsed.jpg|duimnael|Die Wêreldhandelsentrum, kort ná die ineenstorting van die tweede toring.]] Die Suidtoring was die eerste wat om 09:59 heeltemal ineengestort het ná 56 minute se brande, gevolg deur die Noordtoring om 10:28 nadat dit 102 minute lank gebrand het. Byna almal wat op daardie stadium nog in die torings was, het gesterf. Sommige mense is ook later aan [[longsiektes]] dood as gevolg van die enorme hoeveelheid stof wat vrygestel is. Omstreeks 17:20 het 'n derde gebou van die Wêreldhandelsentrum ook heeltemal ineengestort. Dit is toegeskryf aan brande in die gebou en die skade wat hierdie gebou gely het deur die ineenstorting van die Twee Torings. Verder is die Wêreldhandelsentrum-geboue 3 tot 6 ook erg beskadig, waarvan die meeste gesloop moes word. Hoewel die Suidtoring sewentien minute ná die Noordtoring getref is, het dit eerste ineengestort omdat die impaksone veel laer was, die vliegtuig teen 'n hoër spoed en in 'n hoek ingeslaan het, en die bykomende strukturele las ongelyk versprei is.<ref name="NIST80">{{Cite journal |year=2005 |title=Final Reports from the NIST World Trade Center Disaster Investigation |url=https://nvlpubs.nist.gov/nistpubs/Legacy/NCSTAR/ncstar1-5av1.pdf |journal=NIST |pages=80, 84 |access-date=2026-09-12 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210911011051/https://nvlpubs.nist.gov/nistpubs/Legacy/NCSTAR/ncstar1-5av1.pdf |archive-date=2021-09-11}}</ref> Die brande het die vakwerke wat die vloere gedra het verswak, waarop die vloere begin sak het; die sakkende vloere het aan die buitenste staalkolomme getrek sodat dié na binne gebuig het. Saam met die skade aan die kernkolomme kon die buigende buitekolomme die geboue nie meer dra nie.<ref name="NISTCollapse">{{Cite book |title=Final Report on the Collapse of the World Trade Center Towers |date=2005 |publisher=National Institute of Standards and Technology |chapter=Executive Summary |chapter-url=https://www.nist.gov/customcf/get_pdf.cfm?pub_id=909017 |access-date=2026-09-12}}</ref> Toe die Noordtoring ineenstort, het puin op die nabygeleë gebou 7 World Trade Center geval, wat skade veroorsaak en brande aan die gang gesit het. Dié brande het byna sewe uur lank gewoed en die gebou se strukturele integriteit aangetas, waarop dit laat die middag ineengestort het.<ref name="NISTWTC7">{{Cite press release |title=NIST WTC 7 Investigation Finds Building Fires Caused Collapse |date=2008-08-21 |publisher=National Institute of Standards and Technology |url=https://www.nist.gov/news-events/news/2008/08/nist-wtc-7-investigation-finds-building-fires-caused-collapse |access-date=2026-09-12}}</ref> Ontwerpers van die tweelingtorings het in die 1960's bereken dat die geboue die botsing van 'n volgelaaide [[Boeing 707]] teen kruisspoed sou kon weerstaan, en Leslie E. Robertson, een van die strukturele ontwerpers, het gesê so 'n botsing sou "slegs plaaslike skade veroorsaak wat nie tot 'n ineenstorting of noemenswaardige skade aan die gebou kon lei nie". Daardie studies het egter die uitwerking van die brande wat sou volg, onderskat.<ref name="Dwyer102">{{Cite book |last1=Dwyer |first1=Jim |last2=Flynn |first2=Kevin |title=102 Minutes: The Untold Story of the Fight to Survive Inside the Twin Towers |publisher=Times Books |year=2005 |location=New York |pages=183-187}}</ref> Binne 'n radius van ongeveer 130 meter is talle vensters van omliggende geboue deur die skokgolf van die ineenstortings vernietig.<ref name="FEMA403">{{Cite report |date=2002 |title=World Trade Center Building Performance Study: Data Collection, Preliminary Observations, and Recommendations |url=https://www.fema.gov/pdf/library/fema403_ch1.pdf |publisher=Federal Emergency Management Agency |access-date=2026-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101016101226/http://www.fema.gov/rebuild/mat/wtcstudy.shtm |archive-date=2010-10-16}}</ref> === Reddingspogings === [[Lêer:WTC-Fireman requests 10 more colleagues (cropped).jpg|links|duimnael|'n Brandweerman by die Wêreldhandelsentrum vra tien bykomende reddingswerkers.]] Die owerhede in New York het die eerste botsing vir 'n ongeluk aangesien en die mense in die naasliggende Suidtoring aangeraai om kalm te bly en by hul werkplekke te bly. Ná die tweede botsing het die New York City Fire Department (FDNY) en honderde ander nooddienswerkers probeer om die mense bo die impaksones te red en met die ontruiming van al die geboue begin.<ref name="911Report281">{{Cite report |url=https://www.9-11commission.gov/report/911Report.pdf |title=Final Report of the National Commission on Terrorist Attacks Upon the United States |date=2004-07-22 |publisher=National Commission on Terrorist Attacks Upon the United States |pages=279-284, 292, 295, 300, 305, 311, 317 |access-date=2026-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210816164111/https://www.9-11commission.gov/report/911Report.pdf |archive-date=2021-08-16 |url-status=live}}</ref> Die kantoor van die New York City Emergency Management, wat vir die koördinering van reddingsoperasies verantwoordelik was, was in gebou 7 gehuisves en moes self ontruim word. Gevolglik moes die FDNY, die New York City Police Department (NYPD) en die Port Authority Police Department (PAPD) hul optrede sonder koördinasie en met onversoenbare kommunikasiestelsels uitvoer.<ref name="911Report281" /> In minder as drie uur is meer as 200 brandweereenhede – omtrent die helfte van die stad se brandweer – na die toneel ontplooi; dit was die grootste operasie in die geskiedenis van die New Yorkse brandweer.<ref name="NIST167">{{Cite report |title=Final Report on the Collapse of the World Trade Center Towers (NIST NCSTAR 1) |publisher=National Institute of Standards and Technology |year=2005 |pages=167, 176, 188-191 |url=https://nvlpubs.nist.gov/nistpubs/Legacy/NCSTAR/ncstar1.pdf |access-date=2026-09-12 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210707002217/https://nvlpubs.nist.gov/nistpubs/Legacy/NCSTAR/ncstar1.pdf |archive-date=2021-07-07}}</ref><ref name="McKinsey">{{Cite report |title=McKinsey Report: Increasing FDNY's Preparedness |publisher=McKinsey & Company |year=2002 |url=https://www.nyc.gov/assets/fdny/downloads/pdf/about/mckinsey_report.pdf |access-date=2026-09-12}}</ref> Omdat al die hysbakke uitgeval het, sou dit te lank geneem het om swaar blustoerusting met die trappe na die brandende verdiepings te dra. Kantoordeure na die trappe kon met die hand oopgemaak word, maar nie die deure na die dakke nie, en daar was geen helikopterlandingsplekke nie – iets waarvan die werknemers tydens noodoefeninge nooit ingelig is nie. Baie mense wat via die dakke wou ontsnap, het dus voor geslote deure gestaan.<ref name="911Report281" /> Die NYPD se lugeenheid het met drie helikopters die toestand in die torings dopgehou en bevind dat reddings vanaf die dakke onmoontlik was.<ref name="911Report281" /> Weens die baie digte rook was dit onmoontlik om mense met behulp van reddingshelikopters van die torings se dakke te probeer red. Minstens 200 mense het van die torings afgespring om te ontsnap om nie doodgebrand te word nie. Verskeie foto- en video-opnames is van hierdie vallende mense gemaak, waarvan een bekend geword het as ''The Falling Man''. Namate die toestand versleg het, het die NYPD-bevelvoerders hul lede beveel om die torings te verlaat, en die meeste polisiebeamptes kon betyds uitkom. Omdat die agentskappe afsonderlike bevelposte gehad het en hul radio's nie versoenbaar was nie, is die waarskuwings nooit aan die brandweerbevelvoerders oorgedra nie.<ref name="McKinsey" /> Ná die eerste ineenstorting het die brandweer wel ontruimingsbevele uitgereik, maar weens haperende radioherhalers het baie brandweermanne dit nooit gehoor nie.<ref name="McKinsey" /> Altesaam kon meer as 15&nbsp;000 van die ongeveer 17&nbsp;400 mense (87 persent) die torings betyds verlaat.<ref name="NIST167" /> Ná die ineenstortings het meer as tienduisend reddingswerkers, noodhelpers en vrywilligers na oorlewendes op die terrein gesoek. Omstreeks 20:00 is die PAPD-beampte Will Jimeno lewend uit die puin gehaal, en die volgende oggend is sy kollega, sersant John McLoughlin, gered. Omstreeks 12:30 op 12 September is Genelle Guzman-McMillan – 26 uur ná die ineenstorting van die Noordtoring – as die laaste oorlewende uit die puin gehaal.<ref name="USATodayMiracles">{{Cite news |date=2002-09-05 |title=Miracles emerge from debris |url=https://www.usatoday.com/news/sept11/2002-09-05-miracles-usat_x.htm |work=USA Today |access-date=2026-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20021002175836/https://www.usatoday.com/news/sept11/2002-09-05-miracles-usat_x.htm |archive-date=2002-10-02}}</ref> Slegs sowat twintig mense wat hulle tydens die ineenstortings in die torings bevind het, het dit oorleef, waaronder sestien mense wat in trap B van die Noordtoring op die twintigste verdieping was.<ref name="NYMagSurvivors">{{Cite news |date=2003-09-05 |title=The Miracle Survivors |url=https://nymag.com/nymetro/news/sept11/2003/n_9189/ |work=New York Magazine |access-date=2026-09-12}}</ref> Die Amerikaanse vloot het die hospitaalskip USNS ''Comfort'' ontplooi om die duisende reddingswerkers op die terrein van voedsel en versorging te voorsien; die skip het sowat 600 beseerdes ontvang.<ref name="Comfort">{{Cite web |title=Hospital Ship Receives Humanitarian Medal for Sept. 11 Mission |date=2003-08-22 |url=http://www.navy.mil/search/display.asp?story_id=9108 |publisher=Navy News Stand |access-date=2026-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20041106111825/http://www.navy.mil/search/display.asp?story_id=9108 |archive-date=2004-11-06}}</ref> Tussen Oktober 2001 en Januarie 2002 is die weergawes van 503 brandweermanne en reddingswerkers opgeteken. Dié opnames is drie jaar lank geheim gehou ondanks versoeke van slagofferfamilies; ná 'n hofsaak deur ''The New York Times'' is burgemeester Michael Bloomberg uiteindelik gedwing om hulle in Augustus 2005 vry te stel.<ref name="NYTRecords">{{Cite news |date=2005-08-13 |title=Vast Archive Yields New View of 9/11 |url=https://www.nytimes.com/2005/08/13/nyregion/nyregionspecial3/13records.html |work=The New York Times |access-date=2026-09-12}}</ref> == Dood, beskadiging en impak == === Slagoffers === Nie een van die insittendes van die vier betrokke vliegtuie, insluitend die kapers, het die aanvalle oorleef nie. Die terreuraanval van daardie dag het altesaam 2&nbsp;996 mense uit 92 lande die lewe gekos; 372 van die slagoffers was nie Amerikaanse burgers nie.<ref name="HJS802" /><ref name="Beirman">{{Cite book |last=Beirman |first=David |title=Tourism Crises and Destination Recovery |publisher=Sage |year=2021 |isbn=978-1-5264-0300-1 |location=Sydney |page=2014}}</ref> Onder die buitelandse slagoffers was 67 Britte, 41 Indiërs, 28 Suid-Koreane, 24 Kanadese, 24 Japannese, elf Duitsers, vier Franse, twee Switsers en een Belg. Die jongste slagoffer was twee jaar oud en die oudste 85.<ref name="GuardianMemorial">{{Cite news |date=2007-09-11 |title=Memorial services honour 9/11 victims |url=https://www.theguardian.com/world/2007/sep/11/september11.usa |work=The Guardian |access-date=2026-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081006193045/http://www.guardian.co.uk/world/2007/sep/11/september11.usa |archive-date=2008-10-06}}</ref><ref name="HJS802" /> Meer as 6&nbsp;000 mense is akuut beseer.<ref name="Hoffmann38">{{Cite book |last1=Hoffman |first1=August John |last2=Alamilla |first2=Saul |last3=Liang |first3=Belle |title=The Role of Community Development in Reducing Extremism and Ethnic Conflict |publisher=Springer VS |year=2018 |isbn=978-3-319-75699-8 |location=Wiesbaden |page=38}}</ref> In New York het meer as 90 persent van die mense wat in die torings omgekom het, hulle op of bo die impakvlakke bevind. In die Noordtoring was tussen 1&nbsp;344 en 1&nbsp;402 mense op, bo of een verdieping onder die impakpunt, en almal van hulle het gesterf; honderde is onmiddellik met die botsing gedood. Van die ongeveer 800 mense wat die botsing oorleef het, is baie vasgekeer en het in die brande of van rookinaseming gesterf, geval of gespring om die rook en vlamme te ontvlug, of is met die ineenstorting gedood.<ref name="NYT102Mins">{{Cite news |last1=Dwyer |first1=Jim |last2=Lipton |first2=Eric |date=2002-05-26 |title=102 Minutes: Last Words at the Trade Center; Fighting to Live as the Towers Die |url=https://www.nytimes.com/2002/05/26/nyregion/102-minutes-last-words-at-the-trade-center-fighting-to-live-as-the-towers-die.html |work=The New York Times |access-date=2026-09-12 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131114063928/http://www.nytimes.com/2002/05/26/nyregion/102-minutes-last-words-at-the-trade-center-fighting-to-live-as-the-towers-die.html |archive-date=2013-11-14}}</ref> In die Suidtoring was ongeveer 600 mense op of bo die 77ste verdieping toe Vlug 175 ingeslaan het, en min van hulle het oorleef. Anders as in die Noordtoring was die ongeveer 300 oorlewendes van die botsing nie werklik vasgekeer nie, maar die meeste was nie bewus daarvan dat daar nog 'n uitweg was nie. Een trap, Trap A, het nie vernietig geraak nie en het agtien mense van die impakverdiepings en hoër in staat gestel om te ontsnap. Altesaam het 630 mense in die Suidtoring gesterf, minder as die helfte van die getal in die Noordtoring.<ref name="Sunder48">{{Cite report |last=Sunder |first=S. Shyam |title=Final Report on the Collapse of the World Trade Center Towers |publisher=National Institute of Standards and Technology |year=2005 |page=48}}</ref> Die verliese in die Suidtoring is aansienlik verminder deurdat sommige huurders onmiddellik ná die eerste botsing besluit het om die gebou te ontruim. Die versekeringsmaatskappy AON het byvoorbeeld sy verdiepings laat ontruim, sodat meer as 900 van die 1&nbsp;100 AON-werknemers wat bo die 77ste verdieping was, betyds kon uitkom. Dat die Suidtoring nie ná die eerste botsing volledig ontruim is nie, is deur ''USA Today'' as "een van die dag se groot tragedies" beskryf.<ref name="Purpura">{{Cite book |last=Purpura |first=Philip |title=Security and Loss Prevention: An Introduction |publisher=Elsevier |year=2007 |isbn=978-0-08-055400-6 |edition=5de |page=300}}</ref> By die Wêreldhandelsentrum het 414 nooddienswerkers gesterf terwyl hulle mense probeer red en brande probeer blus het. Daaronder was 343 brandweermanne van die FDNY, insluitend 'n kapelaan en twee paramedici, 23 lede van die NYPD, 37 lede van die PAPD en agt paramedici van private nooddiensmaatskappye.<ref name="FDNY911">{{Cite web |title=The Unofficial Home Page of FDNY: 9/11 |url=https://nyfd.com/9_11_wtc.html |publisher=New York City Fire Department |access-date=2026-09-12 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408020920/https://nyfd.com/9_11_wtc.html |archive-date=2023-04-08}}</ref><ref name="ODMP">{{Cite web |title=Honoring Law Enforcement Officers Killed as a Result of 9/11 |url=http://www.odmp.org/911.php |publisher=Officer Down Memorial Page |access-date=2026-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070811122207/http://www.odmp.org/911.php |archive-date=2007-08-11}}</ref> Altesaam het 72 wetstoepassingsbeamptes op daardie dag gesterf, die grootste enkeldagverlies aan wetstoepassers in die Amerikaanse geskiedenis.<ref name="CongRecord">{{Cite web |date=2002-06-11 |title=Congressional Record, Vol. 148, No. 76 |url=https://www.congress.gov/107/crec/2002/06/11/CREC-2002-06-11.pdf |publisher=Government Printing Office |page=H3312 |access-date=2026-09-12 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220324004649/https://www.congress.gov/107/crec/2002/06/11/CREC-2002-06-11.pdf |archive-date=2022-03-24}}</ref> Daar is beraam dat net minder as 1&nbsp;400 mense in die noordelike toring was toe dit ineengestort het. Die effektemakelaar Cantor Fitzgerald, wat kantore op die 101ste tot 105de verdiepings van die Noordtoring gehad het, het 658 werknemers verloor – meer as enige ander werkgewer. Marsh & McLennan, wat die verdiepings net daaronder beset het, het 358 werknemers verloor en die Aon-korporasie 176.<ref name="BBCCantor">{{Cite news |date=2006-09-04 |title=Cantor rebuilds after 9/11 losses |url=https://news.bbc.co.uk/1/hi/world/americas/5282060.stm |work=BBC News |access-date=2026-09-12 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080406160843/http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/5282060.stm |archive-date=2008-04-06}}</ref><ref name="MarshMemorial">{{Cite web |title=Marsh & McLennan Companies 9/11 Memorial |url=http://memorial.mmc.com/ |access-date=2026-09-12 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110818143251/http://memorial.mmc.com/ |archive-date=2011-08-18}}</ref> By die Pentagon het 125 mense gesterf toe Vlug 77 die westelike kant van die gebou getref het. Sewentig van hulle was burgerlikes en 55 was militêre lede, van wie baie vir die Amerikaanse leër of vloot gewerk het. Luitenant-generaal Timothy Maude, adjunk-stafhoof van die leër, was die hoogste militêre offisier wat in die aanvalle gesterf het.<ref name="Goldberg208">{{Cite book |last=Goldberg |first=Alfred |title=Pentagon 9/11 |publisher=Historical Office, Office of the Secretary of Defense |year=2007 |isbn=978-0-16-078328-9 |location=Washington |pages=17, 208-212}}</ref> Meer as 3&nbsp;000 kinders het 'n ouer in die aanvalle verloor; volgens sommige ramings was die getal wat minstens een ouer verloor het, meer as 10&nbsp;000.<ref name="Coates">{{Cite journal |last1=Coates |first1=Susan |last2=Schechter |first2=Daniel |year=2004 |title=Preschoolers' traumatic stress post-9/11: Relational and developmental perspectives |journal=Psychiatric Clinics of North America |volume=27 |issue=3 |pages=473-489 |doi=10.1016/j.psc.2004.03.006 |pmid=15325488}}</ref><ref name="Beebe">{{Cite book |last1=Beebe |first1=Beatrice |last2=Sossin |first2=K. Mark |last3=Cohen |first3=Phyllis |last4=Markese |first4=Sara |title=Mothers, Infants and Young Children of September 11, 2001: A Primary Prevention Project |publisher=Taylor & Francis |year=2013 |isbn=978-1-135-69872-0 |location=Londen |page=20}}</ref> === Identifikasie van die oorskot === Van die 2&nbsp;977 persone wat as gevolg van die aanvalle gesterf het, kon slegs 1&nbsp;585 aanvanklik geïdentifiseer word op grond van die menslike oorskot wat gevind is. Uit 'n totaal van 19&nbsp;916 menslike oorskotdele kon 10&nbsp;190 geïdentifiseer word. Weens die toepassing van nuwe tegnologieë word nuwe identifikasies steeds sporadies uitgevoer. Byvoorbeeld, in September 2014 is Patrice Braut (1970), die enigste Belgiese slagoffer, as die 1&nbsp;639ste slagoffer geïdentifiseer.<ref>{{nl}}[https://www.vrt.be/vrtnws/nl.permalink.1525334626608/ Enige Belgische slachtoffer van 9/11 is geïdentificeerd] ''De Redactie'', 24 September 2017</ref> In Augustus 2017, byna 16 jaar ná die aanvalle, is nog 'n slagoffer geïdentifiseer.<ref>{{nl}}[http://deredactie.be/cm/vrtnieuws/buitenland/1.3041967 Nog een slachtoffer van aanslagen 9/11 geïdentificeerd], De Redactie, 8 Augustus 2017. [https://web.archive.org/web/20171012104444/http://deredactie.be:80/cm/vrtnieuws/buitenland/1.3041967 Gearchiveerd] op 12 oktober 2017.</ref> Die voorlopige laaste identifikasie het in September 2021 plaasgevind. Twintig jaar ná die aanvalle is 1&nbsp;647 slagoffers positief geïdentifiseer.<ref>{{nl}}[https://www.nu.nl/herdenking-911/6156154/zo-worden-er-nog-altijd-mensen-herkend-in-het-puin-van-911.html Zo worden er nog altijd mensen herkend in het puin van 9/11], NU.nl, 10 September 2021. [https://web.archive.org/web/20210913073225/https://www.nu.nl/herdenking-911/6156154/zo-worden-er-nog-altijd-mensen-herkend-in-het-puin-van-911.html Geargiveer] op 13 September 2021.</ref> Al die puin en oorblyfsels van die ineengestorte geboue, asook voorwerpe soos vernietigde motors, is na die voormalige stortingsterrein Fresh Kills op [[Staten Island]] geneem, waar spesialiste van die ''World Trade Center Recovery Operation'' na genetiese materiaal van die slagoffers gesoek het. Teen die einde van 2006 het hulle 1&nbsp;603 slagoffers geïdentifiseer, 86 persent van hulle deur [[DNS]]-ontleding; van 2003 af is jaarliks slegs enkeles bykomend geïdentifiseer.<ref name="Aronson">{{Cite book |last=Aronson |first=Jay D. |title=Who Owns the Dead? The Science and Politics of Death at Ground Zero |publisher=Harvard University Press |year=2016 |isbn=978-0-674-97265-0 |location=Cambridge |pages=106-107}}</ref> Ook dertien van die negentien kapers is teen 2008 geïdentifiseer.<ref name="Kastoryano">{{Cite book |last1=Kastoryano |first1=Riva |last2=Schoch |first2=Cynthia |title=Burying Jihadis: Bodies Between State, Territory, and Identity |publisher=Oxford University Press |year=2018 |isbn=0-19-093486-7 |location=Oxford |page=96}}</ref> In 2010 het 'n span antropoloë en argeoloë 'n nuwe soektog by Fresh Kills onderneem en 72 verdere menslike oorskotdele gevind.<ref name="AFPRemains">{{Cite news |last=Andrade |first=Mariano |date=2011-08-25 |title=Scientists still struggle to identify 9/11 remains |url=http://news.discovery.com/human/psychology/world-trade-center-remains-110826.htm |work=Discovery News |agency=Agence France-Presse |access-date=2026-09-12 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150403064003/http://news.discovery.com/human/psychology/world-trade-center-remains-110826.htm |archive-date=2015-04-03}}</ref> In 2014 is drie houers met 7&nbsp;930 ongeïdentifiseerde oorskotdele na 'n bewaarplek van die geregtelike patoloog by die 9/11-gedenkteken oorgeplaas, 'n besluit wat onder sommige slagofferfamilies omstrede was.<ref name="NYTTransfer">{{Cite news |last=Farrell |first=Stephen |date=2014-05-10 |title=In 'Ceremonial Transfer,' Remains of 9/11 Victims Are Moved to Memorial |url=https://www.nytimes.com/2014/05/11/nyregion/remains-of-9-11-victims-are-transferred-to-trade-center-site.html |work=The New York Times |issn=0362-4331 |access-date=2026-09-12 |archive-date=2024-05-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240521011608/https://www.nytimes.com/2014/05/11/nyregion/remains-of-9-11-victims-are-transferred-to-trade-center-site.html |url-status=live}}</ref> Teen Augustus 2025 was altesaam 1&nbsp;653 van die New Yorkse slagoffers geïdentifiseer; sowat 1&nbsp;100 – ongeveer 40 persent van dié wat by die Wêreldhandelsentrum gesterf het – bly steeds ongeïdentifiseer.<ref name="ABC2025">{{Cite news |date=2025-08-07 |title=3 additional victims of 9/11 terror attacks identified almost 24 years later |url=https://abc7ny.com/post/nyc-officials-announce-3-more-world-trade-center-victims-identified-24-years-911-terror-attacks/17462075/ |work=WABC-TV |access-date=2026-09-12}}</ref><ref name="CBS60Min">{{Cite news |last=Pelley |first=Scott |date=2024-11-17 |title=NYC medical examiner still identifying 9/11 victims' remains |url=https://www.cbsnews.com/news/nyc-medical-examiner-still-identifying-september-11-victims-remains-60-minutes-transcript/ |work=CBS News |access-date=2026-09-12 |archive-date=2025-01-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250106135437/https://www.cbsnews.com/news/nyc-medical-examiner-still-identifying-september-11-victims-remains-60-minutes-transcript/ |url-status=live}}</ref> === Skade aan geboue === Die Twee Torings en die ander geboue by Wêreldhandelsentrum-kompleks is heeltemal vernietig. Volgens die ondersoek van die Amerikaanse Nasionale Instituut vir Standaarde en Tegnologie (NIST) het die geboue ineengestort weens die strukturele skade van die botsings saam met die aanhoudende brande wat daarop gevolg het. Sommige ander geboue is later weens die aansienlike skade gesloop. ’n Klein deel van die Pentagon is ook erg beskadig. Altesaam het agt geboue geheel of gedeeltelik ineengestort: die Noordtoring, die Suidtoring, die Marriott World Trade Center (gebou 3), geboue 4, 5, 6 en 7 van die Wêreldhandelsentrum, en die Grieks-Ortodokse Sint Nikolaas-kerk uit 1916, wat onderkant die Suidtoring gestaan het. Die Structural Engineers Association of New York het altesaam 48 beskadigde geboue naby die terrein aangeteken, waarvan elf swaar skade gely het.<ref name="FEMA403Ch7">{{Cite report |date=2002 |title=World Trade Center Building Performance Study, Hoofstuk 7 |publisher=Federal Emergency Management Agency |url=https://www.fema.gov/pdf/library/fema403_ch7.pdf |access-date=2026-09-12}}</ref> Twee metrostasies, verskeie radio- en televisiemaste en talle strate rondom die terrein is ook vernietig of onbruikbaar gelaat.<ref name="Gustin69">{{Cite book |last=Gustin |first=Joseph F. |title=Disaster and Recovery Planning: A Guide for Facility Managers |publisher=River Publishers |year=2020 |edition=6de |isbn=978-1-4822-1567-0 |location=Gistrup |page=69}}</ref> Die Deutsche Bank-gebou is so swaar beskadig en met giftige stof besmet dat dit onbewoonbaar verklaar en van 2007 af stuk vir stuk afgebreek is. Fiterman Hall van die Borough of Manhattan Community College moes eweneens ontruim word en is eers in 2012 heropen.<ref name="Summers75">{{Cite book |last1=Summers |first1=Anthony |last2=Swan |first2=Robbyn |title=The Eleventh Day: The Full Story of 9/11 |publisher=Ballantine Books |year=2012 |isbn=978-0-8129-7809-4 |location=New York |page=75}}</ref><ref name="Fiterman">{{Cite news |last=Shapiro |first=Julie |date=2012-08-27 |title=Students Return to Rebuilt Fiterman Hall 11 Years After 9/11 |url=https://www.dnainfo.com/new-york/20120827/financial-district/students-return-rebuilt-fiterman-hall-11-years-after-911 |work=DNAinfo New York |access-date=2026-09-12 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171027125835/https://www.dnainfo.com/new-york/20120827/financial-district/students-return-rebuilt-fiterman-hall-11-years-after-911 |archive-date=2017-10-27}}</ref> Die kommunikasietoerusting bo-op die Noordtoring is vernietig; slegs WCBS-TV het 'n rugsteunsender op die Empire State-gebou gehad, maar die ander stasies kon hul seine gou herlei.<ref name="Bloomfield">{{Cite web |last=Bloomfield |first=Larry |date=2001-10-01 |title=New York broadcasters rebuild |url=http://sysdesignshowcase.broadcastengineering.com/ar/broadcasting_new_york_broadcasters |publisher=Broadcast Engineering |access-date=2026-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080604040210/http://sysdesignshowcase.broadcastengineering.com/ar/broadcasting_new_york_broadcasters |archive-date=2008-06-04}}</ref> Die PATH-spoorwegstasie onder die kompleks is vernietig en die tonnels na Jersey City het oorstroom; die stasie is later as die World Trade Center-vervoerknooppunt herbou en in 2016 heropen.<ref name="Oculus">{{Cite news |date=2016-03-03 |title=World Trade Center transportation hub, dubbed Oculus, opens to public |url=http://abc7ny.com/1229181/ |work=WABC-TV |access-date=2026-09-12 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180708162414/http://abc7ny.com/1229181/ |archive-date=2018-07-08}}</ref> Die laaste brande op die terrein is eers op 20 Desember 2001 geblus, ná sowat honderd dae.<ref name="GuardianFires">{{Cite news |date=2001-12-20 |title=Ground Zero stops burning, after 100 days |url=https://www.theguardian.com/world/2001/dec/20/september11.usa |work=The Guardian |access-date=2026-09-12 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180713032752/https://www.theguardian.com/world/2001/dec/20/september11.usa |archive-date=2018-07-13}}</ref> === Uitwerking op die publiek === In die Verenigde State het ’n gevoel van nasionale rou ná die aanvalle lank geheers. Die aanvalle het 'n buitengewone indruk oor die hele wêreld gemaak. Die [[Media (kommunikasie)|media]] het ’n groot rol hiermee gespeel. Die aanval van die vliegtuig wat in die Suidtoring ingevlieg het, is selfs direk op televisie gesien. Dit het later geblyk dat twee kameras ook die eerste ongeluk vasgevang het. Verder het 'n webkamera die nadering van die eerste vliegtuig en die noordelike toring net na die ongeluk aangeteken.<ref>{{en}}[https://web.archive.org/web/20111028225922/http://www.documentarywire.com:80/911-the-naudet-brothers Documentarywire]: ''Saam met die videoband van Pavel Hlava, is die Naudets se film die enigste bekende beeldmateriaal van Vlug 11 wat die World Trade Center tref. ’n Reeks webkamerabeelde van Wolfgang Staehle wys die benadering van Vlug 11 en die na-impak.''</ref> Min gebeurtenisse in die geskiedenis het soveel mediadekking ontvang. Die plek – een van die bekendste stede ter wêreld en die setel van talle nuusagentskappe – en die teenwoordigheid van kameras en joernaliste van die eerste botsing af, het meegebring dat die tweede botsing en die ineenstorting van die torings regstreeks deur die meeste televisiestasies ter wêreld uitgesaai is.<ref name="Monahan">{{Cite book |last=Monahan |first=Brian A. |title=The Shock of the News: Media Coverage and the Making of 9/11 |publisher=New York University Press |year=2010 |isbn=0-8147-9554-4 |location=New York}}</ref> Die aanvalle het 'n enorme skok veroorsaak vir Amerikaners wat gewoond was daaraan om hulself as buite bereik van internasionale terreur te beskou.<ref name="Stein">{{Cite journal |last=Stein |first=Howard F. |year=2003 |title=Days of Awe: September 11, 2001 and its Cultural Psychodynamics |journal=Journal for the Psychoanalysis of Culture and Society |volume=8 |issue=2 |pages=187-199 |doi=10.1353/psy.2003.0047 |issn=1088-0763}}</ref> Polisie- en reddingswerkers van reg oor die land het na New York gereis om te help met die berging van liggame, en bloedskenkings het in die weke ná die aanvalle skerp toegeneem.<ref name="Glynn">{{Cite journal |last1=Glynn |first1=Simone A. |last2=Busch |first2=Michael P. |display-authors=etal |year=2003 |title=Effect of a National Disaster on Blood Supply and Safety: The September 11 Experience |journal=Journal of the American Medical Association |volume=289 |issue=17 |pages=2246-2253 |doi=10.1001/jama.289.17.2246 |pmid=12734136 |doi-access=free}}</ref> == Verantwoordelikheid == [[Osama bin Laden]], een van die leiers van [[Al-Kaïda]] saam met [[Ayman al-Zawahiri]], is deur die VSA en ander Westerse regerings verantwoordelik gehou vir die aanvalle. Sy hoofmede-organiseerder was Khalid Sheikh Mohammed, wat reeds by die bomaanval op die Wêreldhandelsentrum in 1993 betrokke was. Leidrade in verskeie ondersoeke het vinnig in die rigting van Al-Kaïda gewys. Die identiteit van die kapers is binne dae ontdek, hulle het geen poging aangewend om dit weg te steek nie. Hulle het byvoorbeeld kaartjies met hul eie kredietkaarte gekoop en met hul eie paspoorte ingeboek. Daar is gevind dat verskeie kapers bande met Al-Kaïda het. Byvoorbeeld, die vermeende hoofkaper Mohammed Atta was vir twee jaar 'n kamermaat van Ramzi Binalshibh, 'n senior Al-Kaïda-operateur, in [[Hamburg]].<ref>{{en}}[http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/2257456.stm], Ramzi Binalshibh: al-Qaeda suspect, 14-09-2002. [https://web.archive.org/web/20211102171110/http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/2257456.stm] Geargiveer op 2 November 2021.</ref> Verder is onder meer 'n videokasset van bin Laden saam met twee van die kapers gevind, waarin hy 'n beroep doen op ondersteuning vir die kapers.<ref>{{en}}[https://web.archive.org/web/20071013184630/http://cbc.ca:80/world/story/2006/09/07/al-qaeda-tape.html], Bin Laden 9/11 planning video aired, September 2006</ref> In ’n ander video, wat ná die aanvalle opgeneem is, het hy gespog dat die aanvalle “beter verloop het" as wat hy gehoop het. Al-Kaïda het die aanvalle die eerste keer openlik opgeëis in 'n video wat op 17 April 2002 deur die Arabiese televisiestasie MBC uitgesaai is. Daarin het die woordvoerder Sulaiman Abu Ghaith verklaar: "Ons kon die kop van die ongeloof op sy eie bodem tref."<ref name="Parisien2002">{{Cite news |date=2002-04-18 |title=Al-Qaïda revendique les attentats du 11 septembre |url=https://www.leparisien.fr/faits-divers/al-qaida-revendique-les-attentats-du-11-septembre-18-04-2002-2002996108.php |work=Le Parisien |language=fr |access-date=2026-09-12}}</ref> Toe Abu Ghaith, wat ook Bin Laden se skoonseun was, in Maart 2014 in New York tereggestaan het, het hy getuig dat Bin Laden hom op die aand van 11 September vertel het dat hy die aanvalle georganiseer het.<ref name="Parisien2014">{{Cite news |date=2014-03-20 |title=New York : le gendre de Ben Laden curieusement bavard lors de son procès |url=http://www.leparisien.fr/international/new-york-le-gendre-de-ben-laden-curieusement-bavard-lors-de-son-proces-20-03-2014-3687983.php |work=Le Parisien |language=fr |access-date=2026-09-12}}</ref> Vanaf 12 September 2001 het Bin Laden die aanvalle in die openbaar as die wil van [[Allah]] verwelkom en die aanvallers bedank, maar aanvanklik beweer dat hy nie van hul plan geweet het nie. Kort daarna het hy hulle as helde verheerlik wat die stryd na die hart van Amerika gedra het.<ref name="Summers164">{{Cite book |last1=Summers |first1=Anthony |last2=Swan |first2=Robbyn |title=The Eleventh Day: The Full Story of 9/11 |publisher=Ballantine Books |year=2012 |isbn=978-0-8129-7809-4 |location=New York |pages=164-167}}</ref> In November 2001 het die Amerikaanse weermag in Jalalabad 'n videoband gevind van 'n gesprek in Arabies wat Bin Laden 'n paar weke ná die aanvalle met 'n Al-Kaïda-lid gevoer het. Daarin het hy van die kapers by die naam genoem, hulle geprys en gesê dat hy hulle die teikens eers in die Verenigde State laat weet het en nie op die volledige ineenstorting van die geboue gereken het nie.<ref name="SpiegelVideo">{{Cite news |date=2001-12-20 |title=Bin Ladens "Geständnis-Video" soll fehlerhaft übersetzt sein |url=https://www.spiegel.de/politik/ausland/zweifel-bin-ladens-gestaendnis-video-soll-fehlerhaft-uebersetzt-sein-a-174025.html |work=Der Spiegel |language=de |access-date=2026-09-12}}</ref> Op 22 April 2005 het die Marokkaanse Fransman Zacarias Moussaoui in die hof gesê hy is deur Osama bin Laden gekies om die Withuis binne te vlieg. Moussaoui is op 3 Mei 2006 lewenslange tronkstraf opgelê vir sy betrokkenheid by die aanvalle. Op 23 Mei 2006 het Osama bin Laden egter Zacarias Moussaoui se betrokkenheid by 'n oudioboodskap ontken. Die Duitse geheime diens het tot die gevolgtrekking gekom dat die Hamburg-sel, bestaande uit 5 van die kapers, deur Al-Kaïda gefinansier en opgelei is. Osama bin Laden het self aanvanklik betrokkenheid by die aanvalle ontken, maar in 'n videoboodskap wat op 29 Oktober 2004 deur ''[[Al Jazeera]]'' uitgesaai is, het hy verantwoordelikheid aanvaar.<ref name="cbc2004" /> In daardie boodskap, kort voor die Amerikaanse presidentsverkiesing van 2004, het hy verduidelik wanneer en waarom die idee by hom opgekom het en gedreig met verdere aanvalle indien die Verenigde State nie sy Midde-Oostebeleid verander nie.<ref name="BergenRiseFall">{{Cite book |last=Bergen |first=Peter |title=The Rise and Fall of Osama bin Laden |publisher=Simon & Schuster |year=2021 |isbn=978-1-982170-52-3 |location=New York |page=185}}</ref> Die VSA het [[Afghanistan]] (waar hy sedert 1996 gewoon het) vir sy uitlewering versoek. In 1999 het die [[Verenigde Nasies]] reeds 'n resolusie aanvaar waarin hy sy uitlewering versoek het na aanvalle op Amerikaanse ambassades met 200 sterftes, en na 9/11 is dieselfde resolusie weer deur die VN aanvaar. Na 'n ultimatum van die VSA het honderde [[Taliban]]-skrifgeleerdes bymekaargekom om te beraadslaag. Bin Laden is gevra om Afghanistan te verlaat en met die VSA te onderhandel. Die VSA het nie gereageer nie. Osama bin Laden het gesê hy wil net in 'n Islamitiese land verhoor word. Hy het later 'n [[djihad|''djihad'']] van alle Moslems teen "Sionisme en die Kruistogte" en ook teen die Verenigde State opgeneem. Hy het in koverte terme erken dat hy verantwoordelik was vir die aanvalle. Daar was baie ondersoeke na verantwoordelikheid vir hierdie terreurdaad, veral deur Amerikaanse en ander intelligensie-agentskappe. Boonop is talle verslae oor omliggende sake gepubliseer, soos veiligheid by [[lughawe]]ns en die brandweerstand van [[wolkekrabber]]s. Die belangrikste verslag was die ''9/11 Commission Report'' <ref name="911CommissionSite">{{en}}[https://www.9-11commission.gov/report/], 9/11 Commission Report, 2004. [https://web.archive.org/web/20211026170818/https://9-11commission.gov/report/] Geargiveer op 26 Oktober 2021.</ref> van die Amerikaanse Kongres. Daar was ook 'n dokument van die Britse regering met die titel ''Responsibility for the terrorist atrocities in the United States, 11 September 2001''. Hierdie dokument is hoofsaaklik gebaseer op inligting van die intelligensiedienste en is dus nie bedoel vir moontlike regsvervolging nie. Die Duitse geheimediens het die bogenoemde "Hamburg-sel" ondersoek en bande met Al-Kaïda bevestig. Op grond van hierdie ondersoeke het die Amerikaanse regering tot die gevolgtrekking gekom dat Osama bin Laden en sy terreurnetwerk vir die aanvalle verantwoordelik was. In Februarie 2002 het die adjunkdirekteur van die FBI, Dale Watson, voor die Amerikaanse Kongres die kapers se kontakte met Al-Kaïda uiteengesit en Bin Laden se verantwoordelikheid "duidelik en onweerlegbaar" genoem.<ref name="Watson">{{Cite web |date=2002-02-06 |title=Testimony of Dale L. Watson, Executive Assistant Director, Counterterrorism/Counterintelligence Division, FBI, Before the Senate Select Committee on Intelligence |url=https://www.fbi.gov/congress/congress02/watson020602.htm |publisher=Federal Bureau of Investigation |access-date=2026-09-12 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100410013616/http://www.fbi.gov/congress/congress02/watson020602.htm |archive-date=2010-04-10}}</ref> Die FBI se woordvoerder Rex Tomb het daarenteen in 2006 gesê dat die FBI nie "genoeg harde bewyse" gehad het om Bin Laden formeel in die Verenigde State aan te kla nie.<ref name="Phillips">{{Cite book |editor-last=Phillips |editor-first=Peter |title=Censored 2008: The Top 25 Censored Stories |publisher=Seven Stories Press |year=2007 |location=New York |pages=93-94}}</ref> === Kapers === Tydens die vlugte het 'n paar dosyn passasiers en lugwaardinne kontak gemaak met mense op die grond via selfone en die boordtelefoon.<ref name="911ReportP12">{{en}}[https://www.9-11commission.gov/report/911Report.pdf], 9/11 Commission Report, pagina 12, m.b.t. vlucht UA93: "Kort daarna het die passasiers en vlugpersoneel 'n reeks oproepe van GTE-lugfone en selfone begin."[https://web.archive.org/web/20211026170818/https://9-11commission.gov/report/] Geargiveer op 26 Oktober 2021.</ref><ref>{{en}}[https://web.archive.org/web/20140201185541/http://www.vaed.uscourts.gov/notablecases/moussaoui/exhibits/prosecution/flights/P200054.html], United States v. Zacarias Moussaoui.</ref><ref>{{en}}[https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/northamerica/usa/1360088/The-extraordinary-last-calls-of-Flight-UA93.html], The Telegraph, The extraordinary last calls of Flight UA93, 2001. [https://web.archive.org/web/20210912071231/https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/northamerica/usa/1360088/The-extraordinary-last-calls-of-Flight-UA93.html] Geargiveer op 12 September 2021.</ref> Die stuurkajuitstemopnemer van vlug UA93 is ook teruggevind. Met behulp van hierdie inligting het meer bekend geword oor wat aan boord gebeur het.<ref>{{en}}[http://edition.cnn.com/2006/LAW/04/12/moussaoui.trial/], CNN, On tape, passengers heard trying to retake cockpit, 2006. [https://web.archive.org/web/20211107130643/http://edition.cnn.com/2006/LAW/04/12/moussaoui.trial/] Geargiveer op 7 November 2021.</ref> In elk van die vier gekaapte vliegtuie was vier of vyf kapers, net met messe gewapen; in totaal was daar negentien kapers. ’n Onbekende aantal bemanningslede is gesteek of vasgebind. Die kapers het boksnyers gebruik, wat toe nog nie aan boord in die VSA verbied was nie. Dit het hulle toegelaat om deur die sekuriteitskontroles te kom. Daar word geglo dat die kaper Mohammed Atta, die leier van die operasie was. Op 14 September 2001 het die FBI 'n lys van individue vrygestel wat as die kapers geïdentifiseer is. Volgens die verslag van die 9/11-kommissie het die kapers kort tevore veeldoelige handgereedskap en Leatherman-tipe messe met sluitlemme gekoop, wat destyds nie vir passasiers verbode was nie, maar dié voorwerpe is nie onder hul agtergelate besittings gevind nie.<ref name="CommissionKnives">{{Cite news |last=Ahlers |first=Mike M. |date=2004-01-27 |title=9/11 panel: Hijackers may have had utility knives |url=http://www.cnn.com/2004/US/01/27/911.commis.knife/ |work=CNN |access-date=2026-09-12 |archive-date=2010-06-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100604231807/http://www.cnn.com/2004/US/01/27/911.commis.knife/ |url-status=live}}</ref> Op drie van die vliegtuie het die kapers beweer dat hulle bomme aan boord het; die FBI het geen spore van plofstof by die neerstortterreine gevind nie, en die kommissie het bevind dat die bomme waarskynlik vals was.<ref name="911ReportCh1" /> Op ten minste twee van die vlugte het die kapers oor die luidsprekerstelsel verklaar dat hulle gyselaars neem en na die lughawe terugkeer om 'n losprys te eis, klaarblyklik om weerstand te ontmoedig; in albei gevalle is die boodskap per abuis na die lugverkeersleiding uitgesaai, wat die beheerders laat besef het dat die vliegtuie gekaap is.<ref name="NTSBaa11">{{Cite report |title=Flight Path Study – American Airlines Flight 11 |publisher=National Transportation Safety Board |date=2002-02-19 |url=http://www.ntsb.gov/about/Documents/Flight_Path_Study_AA11.pdf |access-date=2026-09-12 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20151105103018/http://www.ntsb.gov/about/Documents/Flight_Path_Study_AA11.pdf |archive-date=2015-11-05}}</ref> Die name van die negentien kapers is soos volg:<ref name="911Report238">{{Cite report |url=https://www.9-11commission.gov/report/911Report.pdf |title=Final Report of the National Commission on Terrorist Attacks Upon the United States |date=2004-07-22 |publisher=National Commission on Terrorist Attacks Upon the United States |pages=238-239 |access-date=2026-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210816164111/https://www.9-11commission.gov/report/911Report.pdf |archive-date=2021-08-16 |url-status=live}}</ref> {| class="wikitable" ! Vlug !! Vlieënier !! Ander kapers |- | AA 11 || Mohammed Atta (33) || Abdulaziz al-Omari, Satam al-Suqami, Wail al-Shehri, Waleed al-Shehri |- | UA 175 || Marwan al-Shehhi (23) || Fayez Banihammad, Mohand al-Shehri, Ahmed al-Ghamdi, Hamza al-Ghamdi |- | AA 77 || Hani Hanjour (29) || Khalid al-Mihdhar, Majed Moqed, Nawaf al-Hazmi, Salem al-Hazmi |- | UA 93 || Ziad Jarrah (26) || Saeed al-Ghamdi, Ahmed al-Nami, Ahmed al-Haznawi |} Vyftien van hulle was burgers van [[Saoedi-Arabië]]; Banihammad en al-Shehhi was van die [[Verenigde Arabiese Emirate]], Atta van [[Egipte]] en Jarrah van [[Libanon]].<ref name="McDermott">{{Cite book |last=McDermott |first=Terry |title=Perfect Soldiers – The Hijackers: Who They Were, Why They Did It |publisher=HarperCollins |year=2005 |isbn=978-0-06-058470-2 |location=New York |pages=viii–ix}}</ref> Teen 28 September 2001 het die FBI op drie plekke 'n geestelike handleiding gevind en dit aan drie van die vier kaper-vlieëniers toegeskryf. Atta se eksemplaar was in sy reistas op die lughawe in Boston en was met 'n soort handleiding vir selfmoordaanvallers gekombineer.<ref name="Summers161">{{Cite book |last1=Summers |first1=Anthony |last2=Swan |first2=Robbyn |title=The Eleventh Day: The Full Story of 9/11 |publisher=Ballantine Books |year=2012 |isbn=978-0-8129-7809-4 |location=New York |pages=161-164}}</ref> Daarin het onder meer gestaan: "Maak jou hart oop, verwelkom die dood in die naam van God [...] want jy is net 'n kort oomblik verwyder van die goeie, ewige lewe in die geselskap van [[martelaar|martelare]]."<ref name="Greiner33">{{Cite book |last=Greiner |first=Bernd |title=9/11: Der Tag, die Angst, die Folgen |publisher=C. H. Beck |year=2011 |isbn=978-3-406-61244-2 |location=München |pages=32-37 |language=de}}</ref> In 2002 het die FBI verdere biografiese besonderhede oor die negentien bekend gemaak. Almal het uit welgestelde, aansienlike en eerder sekulêre gesinne gekom en was gekwalifiseer om in die buiteland te studeer. Eers daar het hulle met radikaal-islamitiese predikers in aanraking gekom wat die [[djihad|''djihad'']] teen die Weste verkondig het. Tot hul ideologie het die geloof in 'n Joodse wêreldsameswering behoort, die beeld van 'n imperialistiese Weste wat die Islamitiese wêreld koloniseer en verneder, en 'n haat teen die wêreldwye sosiale ongelykheid wat deur globalisering veroorsaak word.<ref name="Greiner33" /> Atta, Binalshibh, Jarrah en al-Shehhi het voorheen jare lank as tegnologiestudente in [[Hamburg]] gewoon en het daar vanaf 1998 saam met ander gelykgesindes die Hamburgse terreursel gevorm. Hulle het gereeld die al-Quds-moskee besoek en noue kontak gehad met die islamistiese prediker Mohammed Fazazi.<ref name="Baehr">{{Cite book |last=Baehr |first=Dirk |title=Salafismus in Deutschland: Ursprünge und Gefahren einer islamisch-fundamentalistischen Bewegung |publisher=transcript |year=2014 |isbn=978-3-8376-2711-4 |location=Bielefeld |pages=231-250 |language=de}}</ref> In November 1999 het Binalshibh, Jarrah en al-Shehhi die Al-Kaïda-werwer Mohamedou Ould Slahi ontmoet, wat hulle aangeraai het om ''djihad''-opleiding in Afghanistan te ondergaan. In Desember 1999 het drie van die vier in die provinsie Paktia aan 'n eerste voorbereidingskursus deelgeneem, waar Bin Laden hulle weens hul tegniese kennis as toekomstige vlieëniers gekies en Atta as leier van die hele operasie aangewys het.<ref name="911Report134">{{Cite report |url=https://www.9-11commission.gov/report/911Report.pdf |title=Final Report of the National Commission on Terrorist Attacks Upon the United States |date=2004-07-22 |publisher=National Commission on Terrorist Attacks Upon the United States |pages=134, 165-166, 243 |access-date=2026-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210816164111/https://www.9-11commission.gov/report/911Report.pdf |archive-date=2021-08-16 |url-status=live}}</ref> Teen die begin van 2001 het Atta en al-Shehhi hul vlieënierslisensies by 'n vliegskool in Florida verwerf en Jarrah ook in Mülheim an der Ruhr in Duitsland. Omdat die Amerikaanse owerhede Binalshibh nie toegelaat het om in te reis nie, het Bin Laden Hani Hanjour, wat reeds daar gestudeer het, as plaasvervangende vlieënier aangewys.<ref name="McDermott193">{{Cite book |last=McDermott |first=Terry |title=Perfect Soldiers – The Hijackers: Who They Were, Why They Did It |publisher=HarperCollins |year=2005 |isbn=978-0-06-058470-2 |location=New York |pages=193, 201-202}}</ref> === Beweerde Saoedi-Arabiese ondersteuning === Omdat vyftien van die negentien kapers Saoedi-Arabiese burgers was, het ondersoekers vermoed dat die voorbereiding van die aanvalle uit Saoedi-Arabië ondersteun is. Die verslag van die gesamentlike kongresondersoek van November 2002 het bevind dat Khalid al-Mihdhar en Nawaf al-Hazmi ná hul aankoms in Kalifornië in Februarie 2000 kontak gehad het met Omar al-Bayoumi en Osama Bassnan, wat as vermeende Saoedi-agente beskou is, en met die diplomaat Fahad al-Thumairy van die Saoedi-konsulaat in Los Angeles. Dié drie het hulle gehelp om huisvesting te vind en het hulle finansieel bygestaan. Die verslag van die 9/11-kommissie het in 2004 egter enige betrokkenheid van die Saoedi-Arabiese regering of van individuele regeringslede by die beplanning uitgesluit, hoewel dit bewyse van private skenkings deur Saoedi-burgers aan Al-Kaïda gevind het.<ref name="Riedel53">{{Cite book |last=Riedel |first=Bruce |title=Kings and Presidents: Saudi Arabia and the United States Since FDR |publisher=Rowman & Littlefield |year=2019 |isbn=978-0-8157-3716-2 |location=Lanham |pages=53-54}}</ref> Die vermoede het nietemin bly voortbestaan omdat die Amerikaanse regering die hoofstuk van 28 bladsye oor hierdie onderwerp geheim gehou het. Senator Bob Graham, wat die bladsye kon lees, het in April 2016 bevestig dat dit bewyse bevat van "wesenlike hulp" deur Saoedi-Arabiese regeringsverteenwoordigers, liefdadigheidsorganisasies en individue aan die twee kapers in Kalifornië.<ref name="Thevessen">{{Cite book |last=Theveßen |first=Elmar |title=Terror in Deutschland: Die tödliche Strategie der Islamisten |publisher=Piper |year=2016 |isbn=978-3-492-95271-2 |location=München |pages=33-34 |language=de}}</ref> In Julie 2016 het die Kongres die 28 bladsye vrygestel. Daaruit het geblyk dat Saoedi-Arabiese regeringsverteenwoordigers in die Verenigde State moontlik ook onafhanklik van die kapers bande met Al-Kaïda gehad het, en dat Amerikaanse intelligensiedienste verdagte Saoedi's weens die destydse goeie betrekkinge met die koninkryk skaars dopgehou het.<ref name="CNN28Pages">{{Cite news |last1=Sciutto |first1=Jim |last2=Browne |first2=Ryan |last3=Walsh |first3=Deirdre |date=2016-07-16 |title=Congress releases secret '28 pages' on alleged Saudi 9/11 ties |url=https://edition.cnn.com/2016/07/15/politics/congress-releases-28-pages-saudis-9-11/index.html |work=CNN |access-date=2026-09-12}}</ref><ref name="NYT28Pages">{{Cite news |last=Mazzetti |first=Mark |date=2016-07-15 |title=In 9/11 Document, View of a Saudi Effort to Thwart U.S. Action on Al Qaeda |url=https://www.nytimes.com/2016/07/16/us/28-pages-saudi-arabia-september-11.html |work=The New York Times |access-date=2026-09-12}}</ref> Die Obama-administrasie het 'n dokument bekend gemaak wat as "Lêer 17" bekend staan en 'n lys van omtrent drie dosyn mense bevat, insluitend vermeende Saoedi-intelligensiebeamptes wat aan die ambassade in Washington verbonde was.<ref name="APFile17">{{Cite news |last=Riechmann |first=Deb |date=2016-07-02 |title=File 17 Is Glimpse Into Still-Secret 28 Pages About 9/11 |url=https://apnews.com/fe56c5d224a8463aa7cfc6ccf4689122 |work=AP News |access-date=2026-09-12}}</ref> In 2022 het slagofferfamilies twee video's en 'n notaboek bekom wat by Omar al-Bayoumi beslag gelê is. Die eerste video wys hom terwyl hy 'n onthaal in San Diego vir al-Hazmi en al-Mihdhar aanbied; die notaboek bevat 'n handgetekende vliegtuig en wiskundige vergelykings wat volgens 'n vlieënier se hofverklaring gebruik kon gewees het om 'n daalhoek na 'n teiken te bereken. Volgens 'n FBI-memorandum van 2017 was al-Bayoumi van die laat 1990's tot met die aanvalle 'n betaalde medewerker van die Saoedi-Arabiese intelligensiediens. Saoedi-Arabië ontken enige betrokkenheid by die aanvalle.<ref name="CBSBayoumi">{{Cite news |last=Herridge |first=Catherine |date=2022-04-27 |title=Newly released video shows 9/11 hijackers with alleged Saudi intelligence operative |url=https://www.cbsnews.com/news/911-hijackers-video-saudi-intelligence-official-omar-al-bayoumi/ |work=CBS News |access-date=2026-09-12}}</ref> == Ondersoeke == === Die FBI === Onmiddellik ná die aanvalle het die FBI onder die dekkode PENTTBOM met die grootste kriminele ondersoek in die Amerikaanse geskiedenis begin. Op sy hoogtepunt het meer as die helfte van die FBI se agente daaraan gewerk en is 'n halfmiljoen leidrade nagegaan.<ref name="PENTTBOM">{{Cite web |title=9/11 Investigation (PENTTBOM) |url=https://www.fbi.gov/history/famous-cases/911-investigation/ |publisher=Federal Bureau of Investigation |access-date=2026-09-12 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20101010030053/http://www.fbi.gov/about-us/history/famous-cases/9-11-investigation/9-11-investigation |archive-date=2010-10-10}}</ref> Die FBI het die kapers vinnig geïdentifiseer nadat Mohammed Atta se bagasie op die lughawe in Boston gevind is. Atta moes twee van sy drie tasse inboek weens die beperkte ruimte op die klein pendelvlug waarmee hy na Boston gereis het, en weens 'n nuwe beleid om vertragings te vermy, het die bagasie nooit op Vlug 11 beland nie. Dit het die kapers se name, opdragte en Al-Kaïda-verbindings bevat. "Dit het al hierdie Arabiese dokumente bevat wat op die Rosettasteen van die ondersoek neergekom het," het 'n FBI-agent gesê.<ref name="Newsday">{{Cite news |date=2009-02-06 |title=Unraveling 9–11 Was in the Bags |url=http://www.securityinfowatch.com/news/10555883/unraveling-9-11-was-in-the-bags |work=Newsday |access-date=2026-09-12}}</ref> Abu Jandal, wat jare lank Bin Laden se lyfwag was en sedert 2000 in [[Jemen]] aangehou is, het op 17 September sewe van die kapers op foto's as Al-Kaïda-lede uitgeken.<ref name="Soufan317">{{Cite book |last1=Soufan |first1=Ali |last2=Freedman |first2=Daniel |title=The Black Banners (Declassified): How Torture Derailed the War on Terror after 9/11 |publisher=W. W. Norton |year=2020 |isbn=978-0-393-54072-7 |location=New York |pages=317-318}}</ref> Op 27 September 2001 het die FBI die foto's en name van al negentien vermoedelike kapers gepubliseer.<ref name="FBI19Photos">{{Cite press release |title=The FBI Releases 19 Photographs of Individuals Believed to be the Hijackers of the Four Airliners that Crashed on September 11, 2001 |publisher=Federal Bureau of Investigation |date=2001-09-27 |url=https://www.fbi.gov/news/pressrel/press-releases/the-fbi-releases-19-photographs-of-individuals-believed-to-be-the-hijackers |access-date=2026-09-12}}</ref> Teen die middag van 11 September het die NSA en Duitse intelligensiedienste reeds kommunikasie onderskep wat na Bin Laden gewys het; om 09:15 plaaslike tyd het die NSA 'n telefoongesprek onderskep waarin 'n Afghaanse Al-Kaïda-verteenwoordiger "goeie nuus" oorgedra het: "Ons het die teikens getref."<ref name="Summers155">{{Cite book |last1=Summers |first1=Anthony |last2=Swan |first2=Robbyn |title=The Eleventh Day: The Full Story of 9/11 |publisher=Ballantine Books |year=2012 |isbn=978-0-8129-7809-4 |location=New York |page=155}}</ref> Ná ses maande se werk het FBI-direkteur Robert Mueller gesê: "Die kapers het geen dokumente agtergelaat nie. Ons soektogte het nie 'n enkele dokument opgelewer, hetsy hier in die Verenigde State of tussen die skat van data wat in Afghanistan of elders ontdek is, wat op enige manier na die sameswering van 11 September verwys nie." Die kapers het die stelsel se kwesbaarhede uitgebuit: openbare telefone, selfone, vooruitbetaalde kaarte en klein betalings deur informele netwerke. Mueller het bygevoeg dat die ondersoek "duidelike en beslissende bewyse" opgelewer het dat Al-Kaïda agter die aanvalle was.<ref name="Mueller2002">{{Cite web |date=2002-04-19 |title=Speech by Robert S. Mueller III, Director, FBI, Commonwealth Club of California |url=http://www.fbi.gov/pressrel/speeches/speech041902.htm |publisher=Federal Bureau of Investigation |access-date=2026-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090226224440/http://www.fbi.gov/pressrel/speeches/speech041902.htm |archive-date=2009-02-26}}</ref> === Die CIA === In 2004 het John L. Helgerson, die inspekteur-generaal van die CIA, 'n interne ondersoek na die agentskap se optrede voor 11 September gedoen en senior amptenare skerp gekritiseer omdat hulle nie alles moontlik gedoen het om terreur te bekamp nie.<ref name="Spiegel2009">{{Cite news |date=2009-08-31 |title=Ex-CIA Inspector General on Interrogation Report: 'The Agency Went over Bounds and Outside the Rules' |url=https://www.spiegel.de/international/world/ex-cia-inspector-general-on-interrogation-report-the-agency-went-over-bounds-and-outside-the-rules-a-646010.html |work=Der Spiegel |access-date=2026-09-12}}</ref> 'n Opsomming van die verslag is in Augustus 2007 gepubliseer. Daarvolgens het geen CIA-beampte die wet oortree nie, maar die gebrek aan samewerking tussen die CIA en die FBI word beklemtoon: ongeveer vyftig CIA-beamptes was bewus daarvan dat al-Hazmi en al-Mihdhar met geldige paspoorte in die Verenigde State was, maar nie een van hulle het die FBI oor die moontlike gevaar ingelig nie. Die verslag verwyt ook die voormalige CIA-direkteur George Tenet dat hy nie sy uiterste gedoen het om Al-Kaïda in die jare voor die aanvalle te ontwrig nie.<ref name="NYTCIA">{{Cite news |date=2007-08-22 |title=C.I.A. Lays Out Errors It Made Before Sept. 11 |url=https://www.nytimes.com/2007/08/22/washington/22cia.html |work=The New York Times |access-date=2026-09-12}}</ref> === Kongresondersoek === In Februarie 2002 het die intelligensiekomitees van die [[Senaat van die Verenigde State|Senaat]] en die Huis van Verteenwoordigers 'n gesamentlike ondersoek na die optrede van die Amerikaanse intelligensiegemeenskap begin. Hul verslag van 832 bladsye, wat in Desember 2002 verskyn het, het die tekortkominge van die FBI en die CIA uiteengesit om beskikbare inligting – onder meer oor terroriste wat die CIA geweet het in die land was – te gebruik om die aanslag te verhinder.<ref name="Theoharis">{{Cite book |editor-last=Theoharis |editor-first=Athan G. |title=The Central Intelligence Agency: Security Under Scrutiny |publisher=Greenwood |year=2006 |isbn=978-0-313-33282-1 |pages=222-224}}</ref> Die Bush-administrasie het geëis dat 28 verbandhoudende bladsye geklassifiseer bly. Die voorsitter van die ondersoek, Bob Graham, het in Desember 2002 gesê daar is "bewyse dat buitelandse regerings betrokke was by die fasilitering van die aktiwiteite van minstens sommige van die terroriste in die Verenigde State".<ref name="PBSGraham">{{Cite web |date=2002-12-11 |title=Improving Intelligence |url=https://www.pbs.org/newshour/show/improving-intelligence |publisher=PBS |access-date=2026-09-12}}</ref> Slagofferfamilies, gefrustreer deur die onbeantwoorde vrae en die geredigeerde materiaal, het op 'n onafhanklike kommissie aangedring.<ref name="Theoharis" /> === Die 9/11-kommissie === Op aandrang van slagoffersorganisasies en teen die wense van die regering het die Huis van Verteenwoordigers in die herfs van 2002 die Nasionale Kommissie oor Terreuraanvalle op die Verenigde State – algemeen bekend as die 9/11-kommissie – ingestel. Vyf Demokrate, vyf Republikeine en 78 personeellede het van Januarie 2003 tot Augustus 2004 die beplanning van die aanvalle, hul verloop en die reaksie van die Amerikaanse owerhede ondersoek. Hulle het sowat 1&nbsp;200 getuies ondervra, waaronder 120 regeringsamptenare, insluitend president Bush, visepresident Cheney en veiligheidsadviseur Condoleezza Rice.<ref name="911Report254">{{Cite report |url=https://www.9-11commission.gov/report/911Report.pdf |title=Final Report of the National Commission on Terrorist Attacks Upon the United States |date=2004-07-22 |publisher=National Commission on Terrorist Attacks Upon the United States |pages=254-262 |access-date=2026-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210816164111/https://www.9-11commission.gov/report/911Report.pdf |archive-date=2021-08-16 |url-status=live}}</ref> Omdat die uitvoerende direkteur Philip Zelikow as regeringsadviseur bande met Rice en Bush se hoofadviseur Karl Rove gehad het, het slagoffersorganisasies en sommige kommissielede hom van 'n botsing van belange beskuldig.<ref name="Mycoff">{{Cite book |last1=Mycoff |first1=Jason D. |last2=Pika |first2=Joseph A. |title=Confrontation and Compromise: Presidential and Congressional Leadership, 2001–2006 |publisher=Rowman & Littlefield |year=2008 |isbn=978-0-7425-4059-0 |location=Lanham |page=83}}</ref> Die kommissieleiers Thomas Kean en Lee H. Hamilton het aan die begin van 2004 verneem dat die CIA video-opnames van ondervragings van Al-Kaïda-lede vernietig het wat hulle aangevra het.<ref name="Mayer280">{{Cite book |last=Mayer |first=Jane |title=The Dark Side: The Inside Story of How the War on Terror Turned into a War on American Ideals |publisher=Anchor Books |year=2009 |isbn=978-0-307-45629-8 |location=New York |page=280}}</ref> Die eindverslag van Julie 2004, 'n dokument van 585 bladsye, het ernstige sistemiese foute by al die betrokke Amerikaanse owerhede uitgewys: die CIA en die FBI het hul kennis nie uitgeruil nie, Al-Kaïda-lede wat die land binnegekom het, is nie dopgehou nie, verdagte binnelandse passasiers is nie by lughawens gekontroleer nie, en die bevelslyne van NORAD was te stadig. Bush het tussen Januarie 2001 en September 2001 meer as 40 daaglikse kortverslae oor Bin Laden en Al-Kaïda ontvang, en dié van 6 Augustus 2001 het teen 'n veelvuldige aanslag in die Verenigde State met gekaapte vliegtuie gewaarsku.<ref name="911Report254" /> Die verslag stel: "Ons glo die aanvalle van 11 September het vier soorte mislukkings blootgelê: in verbeelding, beleid, vermoëns en bestuur."<ref name="Foresight">{{Cite web |title=Foresight—and Hindsight |url=http://www.9-11commission.gov/report/911Report_Ch11.htm |publisher=National Commission on Terrorist Attacks Upon the United States |access-date=2026-09-12}}</ref> Die verslag het egter geen individue vir die mislukkings verantwoordelik gehou of persoonlike gevolge geëis nie, en dit het self berus op ondervragingsverklarings wat deur [[marteling]] verkry is.<ref name="Mayer280" /> In 2011 het die kommissie sy ontsteltenis uitgespreek dat verskeie van sy aanbevelings nog nie geïmplementeer is nie.<ref name="LATGaps">{{Cite news |last=Bennett |first=Brian |date=2011-08-30 |title=Post-9/11 assessment sees major security gaps |url=https://www.latimes.com/nation/la-xpm-2011-aug-30-la-na-911-report-card-20110831-story.html |work=Los Angeles Times |access-date=2026-09-12}}</ref> === Ondersoeke na die ineenstortings === Die verslag van die konsultasiefirma McKinsey & Company oor die brandweer se optrede het in 2002 aanbeveel dat die kommunikasiestelsels, bevelstrukture en operasionele riglyne verbeter word om in toekomstige rampe meer lewens te red.<ref name="McKinsey" /> Die Federal Emergency Management Agency (FEMA) het tot Mei 2002 'n voorlopige ondersoek na die boutegniese oorsake van die ineenstortings gedoen, waarna die NIST op 1 Oktober 2002 'n wetlike navorsingsopdrag daarvoor ontvang het.<ref name="FEMA403" /><ref name="NISTMandate">{{Cite web |date=2012 |title=NIST's Responsibilities under the National Construction Safety Team Act |url=https://www.nist.gov/system/files/documents/2017/04/28/NationalConstructionSafetyTeamActFactsheet111212.pdf |publisher=National Institute of Standards and Technology |access-date=2026-09-12}}</ref> Die omvattende studie oor die tweelingtorings, saamgestel deur meer as 300 kundiges, het in September 2005 verskyn, en die herhaaldelik uitgestelde eindverslag oor gebou 7 in November 2008.<ref name="NISTFinalReports">{{Cite web |title=Final Reports from the NIST World Trade Center Disaster Investigation |url=https://www.nist.gov/el/final-reports-nist-world-trade-center-disaster-investigation |publisher=National Institute of Standards and Technology |access-date=2026-09-12}}</ref><ref name="NISTWTC7" /> Die NIST het bevind dat die brandvertragende bekleding op die staalstrukture van die tweelingtorings deur die botsings afgeslaan is, en dat die torings waarskynlik sou bly staan het as dit nie gebeur het nie.<ref name="NISTCollapse" /> 'n Studie van die [[Purdue-universiteit]] in 2007 het met 'n nuwe hoëpresisie-simulasiemodel bevestig dat die ineenstorting onvermydelik geword het sodra die isolasie verwyder is: die hitte van 'n gewone kantoorbrand sou genoeg gewees het om die blootgestelde balke en kolomme te verswak, ongeag hoeveel kolomme deur die botsing beskadig is.<ref name="Purdue">{{Cite journal |last1=Irfanoglu |first1=Ayhan |last2=Hoffmann |first2=Christoph M. |year=2008 |title=Engineering Perspective of the Collapse of WTC-I |journal=Journal of Performance of Constructed Facilities |volume=22 |page=62 |doi=10.1061/(ASCE)0887-3828(2008)22:1(62)}}</ref> Die direkteur van die oorspronklike ondersoek het gesê: "Die torings het verstommend goed gevaar. Dit was nie die terroriste se vliegtuie wat die geboue laat val het nie; dit was die brand wat daarop gevolg het."<ref name="TerrorProof">{{Cite web |last=Sigmund |first=Pete |date=2002-09-25 |title=Building a Terror-Proof Skyscraper: Experts Debate Feasibility, Options |url=http://www.constructionequipmentguide.com/Building-a-Terror-Proof-Skyscraper-Experts-Debate-Feasibility-Options/2598/ |publisher=Construction Equipment Guide |access-date=2026-09-12}}</ref> Die verslag het ook bevind dat die trappe in die torings nie voldoende versterk was om bo die impaksones 'n ontsnaproete te bied nie.<ref name="NISTCodes">{{Cite web |date=2007-10-25 |title=Translating WTC Recommendations into Model Building Codes |url=http://wtc.nist.gov/NIBS_MMC/CodeChangeProposals.htm |publisher=National Institute of Standards and Technology |access-date=2026-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110310004023/http://wtc.nist.gov/NIBS_MMC/CodeChangeProposals.htm |archive-date=2011-03-10}}</ref> Wat gebou 7 betref, het die NIST bevind dat onbeheerde brande vloerbalke laat verhit het, wat "'n kritieke draagkolom laat faal het en 'n brandgeïnduseerde progressiewe ineenstorting begin het".<ref name="NISTWTC7" /> === Komplotteorieë === Sedert 2001 is talle sameswerings- of komplotteorieë oor die aanvalle versprei, veral op die internet. Die aanhangers daarvan beweer gewoonlik dat die Amerikaanse regering of sy intelligensiedienste die aanvalle bewustelik toegelaat of self uitgevoer het. Hulle betwis die vasgestelde oorsake van die skade en beweer ander oorsake, soos 'n beheerde sloping van die geboue. Aanhangers van die sogenaamde ''9/11 Truth Movement'' het sedert 2005 'n nuwe ondersoek geëis. Hul stellings word nie net deur die kundiges van FEMA en die NIST weerspreek nie, maar ook deur wetenskaplikes sonder enige regeringsopdrag.<ref name="CBSConspiracy">{{Cite news |last=Norman |first=Joshua |date=2011-09-11 |title=9/11 conspiracy theories won't stop |url=https://www.cbsnews.com/news/9-11-conspiracy-theories-wont-stop/ |work=CBS News |access-date=2026-09-12}}</ref> Reeds aan die begin van 2002 het die boek ''L'Effroyable Imposture'' van die Fransman Thierry Meyssan, wat die amptelike verklaring van die aanvalle bevraagteken het, internasionale verspreiding geniet. Sedertdien het skrywers soos Webster G. Tarpley en David Ray Griffin soortgelyke boeke gepubliseer, en die dokumentêr ''Loose Change'' het wye aandag getrek.<ref name="FrConspiracy">{{Cite news |last=Lasserre |first=Isabelle |date=2010-01-25 |title=L'Amérique, cible de choix du révisionnisme |url=https://www.lefigaro.fr/international/2010/01/25/01003-20100125ARTFIG00710-l-amerique-cible-de-choix-du-revisionnisme-.php |work=Le Figaro |language=fr |access-date=2026-09-12}}</ref> In Frankryk het Guillaume Dasquié en Jean Guisnel in 2002 die weerleggende boek ''L'effroyable mensonge'' gepubliseer, en die Association française pour l'information scientifique het in Junie 2011 'n spesiale uitgawe van sy tydskrif ''Science et pseudo-sciences'' gewy aan die onwetenskaplike aard van dié teorieë.<ref name="AFIS">{{Cite web |date=2011 |title=Science et pseudo-sciences nr. 296, Hors-série 11 septembre |url=https://www.pseudo-sciences.org/spip.php?article1626 |publisher=Association française pour l'information scientifique |language=fr |access-date=2026-09-12}}</ref> Die ondersoekende joernalis Fabrizio Calvi het in ''11 septembre, la contre-enquête'' (2011) tot die gevolgtrekking gekom dat daar geen presiese voorkennis of doelbewuste toelating deur die Amerikaanse owerhede was nie, maar wel 'n duidelike mislukking van die intelligensiedienste as gevolg van stadige prosedures en die versplintering van inligting en verantwoordelikheid: "As daar in die Verenigde State 'n sameswering was, was dit dié van onbekwames en dwase."<ref name="Calvi">{{Cite book |last=Calvi |first=Fabrizio |title=11 septembre, la contre-enquête |publisher=Fayard |year=2011 |location=Parys |language=fr}}</ref> == Reaksies == === Reaksie van die Amerikaanse regering === [[Lêer:President George W. Bush Receives Information Regarding Terrorist Attacks.jpg|duimnael|President George W. Bush word in Sarasota, Florida, ingelig terwyl hy 'n laerskool besoek.]] President [[George W. Bush]] het omstreeks 09:00 plaaslike tyd tydens 'n leesles by die Emma E. Booker-laerskool in Sarasota, Florida, van die eerste botsing gehoor, en kort daarna het sy stafhoof Andrew Card aan hom gefluister: "'n Tweede vliegtuig het die tweede toring getref. Amerika word aangeval."<ref name="NBCCard">{{Cite news |date=2009-10-09 |title=He told Bush that America is under attack |url=http://www.nbcnews.com/id/32782623/ns/us_news-9_11_eight_years_later/t/he-told-bush-america-under-attack/ |work=NBC News |access-date=2026-09-12}}</ref> Hy het die les eers voltooi, daarna met adviseurs en visepresident Cheney getelefoneer en met die ''Air Force One'' na verskeie lugmagbasisse gevlieg. Teen ongeveer 19:00 het hy die Withuis bereik en die CIA en die FBI vrye hand gegee om die daders op te spoor.<ref name="AtkinsBush">{{Cite book |last=Atkins |first=Stephen E. |title=9/11: The Essential Reference Guide |publisher=ABC-Clio |year=2021 |isbn=978-1-4408-7302-7 |location=Santa Barbara |pages=77-78}}</ref> In sy toespraak tot die nasie om 20:30 het hy van "bose dade van terreur" gepraat en militêre vergelding aangekondig: "Terreuraanvalle kan die fondamente van ons hoogste geboue skud, maar hulle kan nie die fondamente van Amerika skud nie."<ref name="BushAddress">{{Cite web |last=Bush |first=George W. |date=2001-09-11 |title=Address to the Nation on the Terrorist Attacks |url=https://www.presidency.ucsb.edu/documents/address-the-nation-the-terrorist-attacks |publisher=The American Presidency Project |access-date=2026-09-12}}</ref> Op 20 September 2001 het Bush in 'n buitengewone toespraak voor die gesamentlike sitting van die Kongres die oorlog teen terreur verklaar. Elke nasie moes nou kies: "Óf julle is met ons, óf julle is met die terroriste." Voortaan sou die Verenigde State enige land wat terroriste bly ondersteun en huisves, as 'n vyand beskou.<ref name="BushCongress">{{Cite news |last=Bush |first=George W. |date=2001-09-20 |title=Text: President Bush Addresses the Nation |url=https://www.washingtonpost.com/wp-srv/nation/specials/attacked/transcripts/bushaddress_092001.html |work=The Washington Post |access-date=2026-09-12 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210813093643/https://www.washingtonpost.com/wp-srv/nation/specials/attacked/transcripts/bushaddress_092001.html |archive-date=2021-08-13}}</ref> Die toespraak is oor partygrense heen verwelkom, en Bush se goedkeuringsyfer het tot 90 persent gestyg.<ref name="Gallup">{{Cite news |title=Presidential Approval Ratings – George W. Bush |url=http://www.gallup.com/poll/116500/Presidential-Approval-Ratings-George-Bush.aspx |publisher=Gallup |access-date=2026-09-12 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090402045152/http://www.gallup.com/poll/116500/presidential-approval-ratings-george-bush.aspx |archive-date=2009-04-02}}</ref> Die burgemeester van New York, [[Rudy Giuliani]], se sigbare rol het hom nasionale lof besorg.<ref name="TimePooley">{{Cite magazine |last=Pooley |first=Eric |date=2001-12-31 |title=Mayor of the World |url=https://content.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,2020227_2020306_2022358,00.html |magazine=Time |access-date=2026-09-12}}</ref> Noodplanne vir die kontinuïteit van die regering en die ontruiming van leiers is kort ná die aanvalle in werking gestel; die Kongres is eers in Februarie 2002 daarvan in kennis gestel.<ref name="Commission10" /><ref name="CBSShadow">{{Cite news |date=2002-03-02 |title='Shadow Government' News To Congress |url=https://www.cbsnews.com/news/shadow-government-news-to-congress/ |work=CBS News |access-date=2026-09-12}}</ref> Op 14 September het Bush 'n nasionale noodtoestand afgekondig, wat hy elke jaar van sy ampstermyn verleng het; ook die daaropvolgende regerings het dit jaarliks hernu, sodat die uitsondering die reël geword het.<ref name="Thimm">{{Cite web |last=Thimm |first=Johannes |date=2018 |title=Vom Ausnahmezustand zum Normalzustand: Die USA im Kampf gegen den Terrorismus |url=https://www.swp-berlin.org/fileadmin/contents/products/studien/2018S16_tmm.pdf |publisher=Stiftung Wissenschaft und Politik |language=de |access-date=2026-09-12}}</ref> Op 18 September het die Kongres die ''Authorization for Use of Military Force'' aanvaar, wat die president vooraf en sonder tydsbeperking magtig om "alle nodige en gepaste geweld" te gebruik teen dié wat die aanvalle beplan, gemagtig, gepleeg of gehelp het, of wat sulke persone gehuisves het. Die magtiging is steeds van krag.<ref name="AUMF">{{Cite web |date=2001-09-18 |title=Public Law 107–40: Joint Resolution to authorize the use of United States Armed Forces against those responsible for the recent attacks launched against the United States |url=http://www.gpo.gov/fdsys/pkg/PLAW-107publ40/pdf/PLAW-107publ40.pdf |publisher=107de Kongres |access-date=2026-09-12 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181207022906/https://www.gpo.gov/fdsys/pkg/PLAW-107publ40/pdf/PLAW-107publ40.pdf |archive-date=2018-12-07}}</ref> === Haatmisdade en diskriminasie === Die aanvalle het baie Amerikaners met vrees, woede en 'n gevoel van kwesbaarheid vervul. Talle mense wat weens hul voorkoms of kleredrag vir Moslems of Arabiere aangesien is, is verbaal en liggaamlik aangeval, en baie Moslems het weke lank nie in die openbaar verskyn nie.<ref name="Shanty">{{Cite book |last=Shanty |first=Frank |title=9/11: The Essential Reference Guide |publisher=ABC-Clio |year=2021 |location=Santa Barbara |pages=xvii–xix |chapter=The Impact of 9/11 on American Muslims}}</ref> Ook [[Sikhisme|Sikhs]] met tulbande is beledig, aangeval en bedreig; een van hulle, Balbir Singh Sodhi, is op 15 September 2001 in Mesa, Arizona, doodgeskiet nadat hy vir 'n Moslem aangesien is.<ref name="CNNHate">{{Cite news |date=2001-09-17 |title=Hate crime reports up in wake of terrorist attacks |url=http://archives.cnn.com/2001/US/09/16/gen.hate.crimes |work=CNN |access-date=2026-09-12 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20051127025019/http://archives.cnn.com/2001/US/09/16/gen.hate.crimes/ |archive-date=2005-11-27}}</ref> 'n Verslag van die Suid-Asiatiese Amerikaanse organisasie South Asian Americans Leading Together het tussen 11 en 17 September 2001 mediaberigte oor 645 vooroordeelvoorvalle teen Amerikaners van Suid-Asiatiese of Midde-Oosterse afkoms gedokumenteer, insluitend vandalisme, brandstigting, aanranding, skietvoorvalle en dreigemente.<ref name="SAALT">{{Cite web |year=2003 |title=American Backlash: Terrorists Bring War Home in More Ways Than One |url=http://www.saalt.org/attachments/1/American%20Backlash%20report.pdf |publisher=SAALT |access-date=2026-09-12 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20101203140832/http://static.911digitalarchive.org/REPOSITORY/OTHER_OBJECTS/6object.pdf |archive-date=2010-12-03}}</ref> Ses dae ná die aanvalle het Bush die grootste Islamitiese sentrum in Washington besoek, waar hy die "ongelooflik waardevolle bydrae" van Amerikaanse Moslems erken het en gevra het dat hulle "met respek behandel word".<ref name="NYTFreedman">{{Cite news |last=Freedman |first=Samuel G. |date=2012-09-07 |title=Six Days After 9/11, Another Anniversary Worth Honoring |url=https://www.nytimes.com/2012/09/08/us/on-religion-six-days-after-9-11-another-anniversary-worth-honoring.html |work=The New York Times |access-date=2026-09-12 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191106125316/https://www.nytimes.com/2012/09/08/us/on-religion-six-days-after-9-11-another-anniversary-worth-honoring.html |archive-date=2019-11-06}}</ref> 'n Peiling onder Arabiese Amerikaners in Mei 2002 het bevind dat 20 persent persoonlik diskriminasie ervaar het; in 'n peiling onder Amerikaanse Moslems in Julie 2002 het 48 persent gesê hul lewens het verswak en 57 persent dat hulle 'n daad van vooroordeel of diskriminasie beleef het.<ref name="HRWNotEnemy">{{Cite web |date=2002 |title=We Are Not the Enemy: Hate Crimes Against Arabs, Muslims, and Those Perceived to be Arab or Muslim after September 11 |url=https://www.hrw.org/reports/2002/usahate/usa1102-04.htm |publisher=Human Rights Watch |access-date=2026-09-12 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220522192143/https://www.hrw.org/reports/2002/usahate/usa1102-04.htm |archive-date=2022-05-22}}</ref> Teen Mei 2002 het die Amerikaanse Gelyke Werksgeleenthede-kommissie 488 klagtes van werksdiskriminasie ontvang, waarvan 301 van mense was wat afgedank is.<ref name="HRWNotEnemy" /> Minister van justisie John Ashcroft het tot 2004 sowat 5&nbsp;000 migrante – meestal jong Arabiese of Moslem-mans – sonder konkrete verdenkings laat aanhou. Baie van hulle is weens geringe oortredings van die immigrasie- of visumreg aangekla of maande lank as sogenaamde onmisbare getuies aangehou en ondervra. Uiteindelik kon met geen enkele gearresteerde 'n verband met Al-Kaïda bewys word nie.<ref name="Busching82">{{Cite book |last=Büsching |first=Stephan |title=Die Welt nach 9/11: Auswirkungen des Terrorismus auf Staatenwelt und Gesellschaft |publisher=Springer VS |year=2011 |isbn=978-3-531-94173-8 |location=Wiesbaden |pages=82-90 |language=de}}</ref> Amerikaanse Moslem-organisasies – onder meer die Islamic Society of North America, die American Muslim Council, die Council on American-Islamic Relations en die Islamic Circle of North America – het die aanvalle onmiddellik veroordeel en Amerikaanse Moslems opgeroep "om na vore te kom met hul vaardighede en hulpbronne om die lyding van die getroffenes en hul families te verlig". Benewens geldelike skenkings het baie Islamitiese organisasies bloedskenkingsveldtogte gereël en mediese hulp, voedsel en skuiling voorsien.<ref name="ISNA">{{Cite web |title=Muslim Americans Condemn Attack |url=http://www.islamicity.com/articles/Articles.asp?ref=AM0109-335 |publisher=ISNA |access-date=2026-09-12 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225172342/https://www.islamicity.org/ |archive-date=2018-12-25}}</ref> Belangstelling in die Islam het ná die aanvalle toegeneem; in die eerste tien jaar het interreligieuse gemeenskapsdiens van 8 tot 20 persent gestyg en het die persentasie Amerikaanse gemeentes wat aan interreligieuse aanbidding deelneem, van 7 tot 14 persent verdubbel.<ref name="CSMonitor">{{Cite news |date=2011-09-08 |title=From fear of Islam to outreach: how 9/11 prompted interfaith efforts |url=https://www.csmonitor.com/USA/Society/2011/0908/From-fear-of-Islam-to-outreach-how-9-11-prompted-interfaith-efforts |work=The Christian Science Monitor |issn=0882-7729 |access-date=2026-09-12 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210827153610/https://www.csmonitor.com/USA/Society/2011/0908/From-fear-of-Islam-to-outreach-how-9-11-prompted-interfaith-efforts |archive-date=2021-08-27}}</ref> Die historikus Jill Lepore beskou die vermeende nuwe nasionale eenheid ná die aanvalle as 'n geskiedkundige mite en verwys na die heftige aanvalle op kritici soos die essayis [[Susan Sontag]], wat die Amerikaanse buitelandse beleid as mede-oorsaak genoem het. Die regskonserwatiewe skrywer Ann Coulter het geëis dat die Verenigde State selfs sonder verdere ondersoek die aanvallers se "lande binneval, hulle leiers doodmaak en hulle tot die Christendom bekeer", en die evangeliese televisieprediker Jerry Falwell het homoseksuele en voorstanders van aborsie mede-aanspreeklik vir die aanvalle gehou. Sulke uitsprake is op hul beurt skerp gekritiseer.<ref name="Lepore">{{Cite book |last=Lepore |first=Jill |title=Diese Wahrheiten: Eine Geschichte der Vereinigten Staaten von Amerika |publisher=C. H. Beck |year=2019 |isbn=978-3-406-73989-7 |location=München |pages=880-881 |language=de}}</ref> === Internasionale reaksies === Die aanvalle is deur die media en regerings wêreldwyd veroordeel, en talle lande het steun en solidariteit met die Verenigde State betuig.<ref name="Hertzberg">{{Cite magazine |last=Hertzberg |first=Hendrik |date=2006-09-11 |title=Lost love |url=http://www.newyorker.com/archive/2006/09/11/060911ta_talk_hertzberg |magazine=The New Yorker |access-date=2026-09-12 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110606070654/http://www.newyorker.com/archive/2006/09/11/060911ta_talk_hertzberg |archive-date=2011-06-06}}</ref> Die sekretaris-generaal van die [[Verenigde Nasies]], [[Kofi Annan]], het verklaar: "Daar bestaan geen twyfel dat hierdie aanvalle doelbewuste dade van terreur is nie, sorgvuldig beplan en gekoördineer – en as sodanig veroordeel ek hulle volkome."<ref name="AnnanUN">{{Cite web |date=2001-09-11 |title=United Nations Secretary-General condemns terrorist attacks on United States of America |url=https://www.i-p-o.org/terror-usa-un.htm |access-date=2026-09-12}}</ref> Die Franse president [[Jacques Chirac]] het dieselfde aand op televisie gesê: "Die Franse volk in sy geheel staan aan die kant van die Amerikaanse volk."<ref name="LeMondeChirac">{{Cite news |date=2001-09-11 |title=Déclaration des autorités françaises |url=https://www.lemonde.fr/archives/article/2001/09/11/consternation-dans-le-monde-entier_221480_1819218.html |work=Le Monde |language=fr |access-date=2026-09-12}}</ref> Die Britse premier [[Tony Blair]] het gesê Brittanje staan "skouer aan skouer" met die Verenigde State,<ref name="BlairStatement">{{Cite news |date=2001-09-11 |title=Blair's statement in full |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/politics/1538551.stm |work=BBC News |access-date=2026-09-12 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220307034034/http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk_politics/1538551.stm |archive-date=2022-03-07}}</ref> en hy het daarna twee maande lank 54 vergaderings met wêreldleiers gehou om internasionale steun vir militêre optrede te werf.<ref name="StandardBlair">{{Cite news |date=2007-10-27 |title=Tony Blair's allegiance to George Bush laid bare |url=https://www.standard.co.uk/news/tony-blairs-corrosive-allegiance-to-george-bush-laid-bare-for-the-first-time-6668892.html |work=Evening Standard |location=Londen |access-date=2026-09-12 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210113071246/https://www.standard.co.uk/news/tony-blairs-corrosive-allegiance-to-george-bush-laid-bare-for-the-first-time-6668892.html |archive-date=2021-01-13}}</ref> Die Duitse bondskanselier [[Gerhard Schröder]] het "onbeperkte solidariteit" met die Verenigde State toegesê en gesê: "Dit is nie 'n stryd tussen beskawings nie, dit is 'n stryd vír die beskawing."<ref name="Revel">{{Cite book |last=Revel |first=Jean-François |title=L'obsession anti-américaine |publisher=Plon |year=2002 |isbn=978-2-259-19449-5 |location=Parys |page=224 |language=fr}}</ref> Die Duitse staatspresident Johannes Rau het op 14 September voor sowat 200&nbsp;000 mense in Berlyn gesê: "Haat mag ons nie tot haat verlei nie. Haat verblind. [...] Die beste beskerming teen terreur, geweld en oorlog is 'n regverdige internasionale orde."<ref name="Rau">{{Cite news |date=2001-09-15 |title=Rau: "Wir müssen den Terrorismus bekämpfen" |url=https://www.welt.de/print-welt/article476104/Rau-Wir-muessen-den-Terrorismus-bekaempfen.html |work=Die Welt |language=de |access-date=2026-09-12}}</ref> Op 12 September 2001 het die VN-Veiligheidsraad met Resolusie 1368 die aanvalle eenparig veroordeel en die reg van die Verenigde State op militêre selfverdediging erken.<ref name="UNSC1368">{{Cite press release |title=Security Council Condemns, 'In Strongest Terms', Terrorist Attacks on the United States |date=2001-09-12 |publisher=Verenigde Nasies |url=https://www.un.org/News/Press/docs/2001/SC7143.doc.htm |access-date=2026-09-12 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20060909162055/http://www.un.org/News/Press/docs/2001/SC7143.doc.htm |archive-date=2006-09-09}}</ref> Dieselfde dag het die NAVO-raad verklaar dat 'n bondgenootskapsgeval sou bestaan sodra bewys is dat die aanval van buite die Verenigde State gekom het; op 4 Oktober 2001 het die negentien NAVO-lande die bondgenootskapsgeval eenparig aanvaar en hulle daarmee tot militêre steun verbind.<ref name="bpbNATO">{{Cite web |date=2021-10-14 |title=Vor 20 Jahren: NATO beschließt Bündnisfall |url=https://www.bpb.de/kurz-knapp/hintergrund-aktuell/342066/vor-20-jahren-nato-beschliesst-buendnisfall/ |publisher=Bundeszentrale für politische Bildung |language=de |access-date=2026-09-12}}</ref> Die Australiese premier John Howard, wat hom tydens die aanvalle in Washington bevind het, het Artikel IV van die ANZUS-verdrag ingeroep.<ref name="ABCHoward">{{Cite news |date=2011 |title=ABC Conversations with Richard Fidler: John Howard Interview Transcript |url=http://www.abc.net.au/reslib/201109/r826557_7555516.pdf |work=Australian Broadcasting Corporation |access-date=2026-09-12 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130510233640/http://www.abc.net.au/reslib/201109/r826557_7555516.pdf |archive-date=2013-05-10}}</ref> Die Russiese president Vladimir Poetin het die aanvalle "'n onbeskaamde uitdaging aan die hele mensdom" genoem en die moontlikheid van Russiese deelname nie uitgesluit nie, terwyl Iran sy grens met Afghanistan gesluit en steun aan die Noordelike Alliansie teen die Taliban aangekondig het.<ref name="Berger116">{{Cite book |last1=Berger |first1=Silvia |last2=Kläy |first2=Dieter |last3=Stahel |first3=Albert A. |title=Afghanistan – ein Land am Scheideweg im Spiegel der aktuellen Ereignisse |publisher=vdf Hochschulverlag |year=2002 |isbn=3-7281-2788-4 |location=Zürich |pages=116, 121-122 |language=de}}</ref> Leiers in die meeste Midde-Oosterse lande, sowel as Libië en Afghanistan, het die aanvalle veroordeel. Irak was 'n opvallende uitsondering: die staatstelevisie het verklaar dat "die Amerikaanse cowboys die vrugte pluk van hul misdade teen die mensdom".<ref name="CNNMideast">{{Cite news |date=2001-09-12 |title=Attacks draw mixed response in Mideast |url=http://archives.cnn.com/2001/WORLD/europe/09/12/mideast.reaction/index.html |work=CNN |access-date=2026-09-12 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070813060324/http://archives.cnn.com/2001/WORLD/europe/09/12/mideast.reaction/index.html |archive-date=2007-08-13}}</ref> Die regering van Saoedi-Arabië het die aanvalle amptelik veroordeel, hoewel baie Saoedi's Bin Laden se saak privaat ondersteun het.<ref name="Summers403">{{Cite book |last1=Summers |first1=Anthony |last2=Swan |first2=Robbyn |title=The Eleventh Day: The Full Story of 9/11 |publisher=Ballantine Books |year=2012 |isbn=978-0-8129-7809-4 |location=New York |page=403}}</ref> Die president van die Palestynse Owerheid, Yasser Arafat, het die aanvalle veroordeel en sy medelye betuig, maar daar was berigte van vieringe van omstrede omvang op die Wesoewer, in Gasa en in Oos-Jerusalem. Arafat het sy veiligheidsdienste opdrag gegee om die vieringe te beëindig.<ref name="NPREstrin">{{Cite news |last=Estrin |first=Daniel |date=2021-09-10 |title=How The Events Of 9/11 Still Affect The Israeli-Palestinian Conflict |url=https://www.npr.org/2021/09/09/1035418760/how-the-events-of-9-11-still-affect-the-israeli-palestinian-conflict |work=NPR |access-date=2026-09-12}}</ref> Op 25 September 2001 het die Iranse president Mohammad Khatami gesê: "Iran verstaan die Amerikaners se gevoelens oor die terreuraanvalle in New York en Washington ten volle", en bygevoeg dat "nasies nie in die plek van terroriste gestraf moet word nie".<ref name="Khatami">{{Cite web |date=2001-09-25 |title=P.I.R.I News Headlines |url=http://www.president.ir/cronicnews/1380/8007/800703/800703.htm |publisher=Kantoor van die President van Iran |access-date=2026-09-12 |archive-date=2002-05-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20020503200608/http://www.president.ir/cronicnews/1380/8007/800703/800703.htm |url-status=bot: unknown }}</ref> Iranse burgers het voor die Switserse ambassade in Teheran, wat Amerikaanse belange in Iran verteenwoordig, saamgedrom en kerse as teken van rou aangesteek.<ref name="BBCCorera">{{Cite news |last=Corera |first=Gordon |date=2006-09-25 |title=Iran's gulf of misunderstanding with US |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/5377914.stm |work=BBC News |access-date=2026-09-12 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20090215064710/http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/5377914.stm |archive-date=2009-02-15}}</ref> Op 17 Oktober 2001 het Mary Robinson van die VN se Hoë Kommissariaat vir Menseregte die aanvalle as misdade teen die mensdom bestempel.<ref name="Robinson">{{Cite web |date=2001-10-17 |title=Mary Robinson : les attentats du 11 septembre sont des crimes contre l'humanité |url=http://www.aidh.org/attacks/d07.htm |language=fr |access-date=2026-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20030914133039/http://www.aidh.org/attacks/d07.htm |archive-date=2003-09-14}}</ref> === Reaksies in die Islamitiese wêreld === 'n Paar dae ná die aanvalle het Moslem-geleerdes en -organisasies die aanvalle openlik veroordeel. Op 13 September 2001 het die regsgeleerde Yusuf al-Qaradawi verklaar dat sy hart bloei oor die aanvalle, ondanks sy sterk teenkanting teen die Amerikaanse beleid teenoor Israel: die Islam as "godsdiens van verdraagsaamheid" beskou 'n aanval op onskuldige mense as 'n swaar sonde. Hy het na vers 5:32 van die [[Koran]] verwys: "Wie ook al 'n mens doodmaak wat nie 'n ander doodgemaak het of onheil op aarde gestig het nie, dit is asof hy die hele mensdom doodgemaak het."<ref name="Condemning">{{Cite web |year=2012 |title=Condemning Terrorism: Statements from Muslim Leaders |url=https://rissc.jo/wp-content/uploads/2018/11/Condemning_Terrorism-EN.pdf |publisher=Royal Islamic Strategic Studies Centre |pages=17, 25, 27, 31 |access-date=2026-09-12}}</ref> Op 14 September het 46 verteenwoordigers van die Moslembroederskap, Jamaat-e-Islami en ander Islamitiese organisasies in die koerant ''al-Quds al-Arabi'' "met alle vasberadenheid en skerpte hierdie gebeure wat met alle menslike en Islamitiese waardes in stryd is" veroordeel.<ref name="Condemning" /> Muhammad Sayyid Tantawi, die sjeik van die al-Azhar-universiteit in Kaïro, het die aanvalle "nie dapper nie" genoem en gesê dat die daders op die Oordeelsdag veroordeel sal word; namens al-Azhar het hy verklaar dat die instelling teen terrorisme van enige aard gekant is.<ref name="Condemning" /> Sommige Moslems het die aanvalle egter verwelkom: die Saoedi-geleerde Safar al-Hawali het in 'n ope brief aan Bush geskryf dat die skok onder Moslems met 'n "geweldige golf van vreugde" gepaard gegaan het.<ref name="Hawali">{{Cite web |last=al-Hawali |first=Safar |date=2001-10-15 |title=An Open Letter to President Bush |url=https://sunnahonline.com/ilm/contemporary/0025.htm |publisher=sunnahonline.com |access-date=2026-09-12}}</ref> == Militêre en politieke nasleep == === Oorlog in Afghanistan === [[Lêer:US Army Afghanistan 2006.jpg|duimnael|Amerikaanse soldate in Afghanistan, Mei 2006]] Op die middag van 11 September het minister van verdediging [[Donald Rumsfeld]] sy adjunkte reeds opdrag gegee om na bewyse van Iraakse betrokkenheid te soek. Volgens aantekeninge van die senior beleidsamptenaar Stephen Cambone het Rumsfeld gevra: "Beste inligting, vinnig. Beoordeel of hulle goed genoeg is om S.H. [Saddam Hussein] terselfdertyd te tref. Nie net OBL [Osama bin Laden] nie."<ref name="FrontlineBush">{{Cite episode |title=Bush's War |url=https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/bushswar/ |series=Frontline |network=PBS |date=2008-03-24 |access-date=2026-09-12 |archive-date=2018-12-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181211110930/https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/bushswar/ |url-status=live}}</ref> Minister van buitelandse sake [[Colin Powell]] het egter deurgevoer dat 'n ultimatum eerste aan die Taliban-regime gestel word om Bin Laden uit te lewer. Die Taliban het aangebied om hom self te verhoor of aan 'n buurland uit te lewer, maar die Amerikaanse regering het die aanbod geïgnoreer en onderhandelinge uitgesluit.<ref name="Summers175">{{Cite book |last1=Summers |first1=Anthony |last2=Swan |first2=Robbyn |title=The Eleventh Day: The Full Story of 9/11 |publisher=Ballantine Books |year=2012 |isbn=978-0-8129-7809-4 |location=New York |pages=175-176}}</ref> Op 7 Oktober 2001 het die Verenigde State en Brittanje Operasie Enduring Freedom begin met lugbombardemente op Taliban- en Al-Kaïda-posisies, gevolg deur grondtroepe van die spesiale magte.<ref name="CFRTimeline">{{Cite web |title=The U.S. War in Afghanistan |url=https://www.cfr.org/timeline/us-war-afghanistan |publisher=Council on Foreign Relations |access-date=2026-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190227122228/https://www.cfr.org/timeline/us-war-afghanistan |archive-date=2019-02-27}}</ref> Op 13 November 2001 het die verbonde Noordelike Alliansie Kaboel sonder teenstand ingeneem, en teen die einde van die jaar was die Taliban-regime omvergewerp.<ref name="Greiner89">{{Cite book |last=Greiner |first=Bernd |title=9/11: Der Tag, die Angst, die Folgen |publisher=C. H. Beck |year=2011 |isbn=978-3-406-61244-2 |location=München |pages=89-90 |language=de}}</ref> Bin Laden het in Desember 2001 tydens die Slag van Tora Bora oor die Pakistanse grens ontsnap en byna tien jaar lank ongesiens gebly.<ref name="BBCTora">{{Cite news |last=Corera |first=Gordon |date=2011-07-21 |title=Bin Laden's Tora Bora escape, just months after 9/11 |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-us-canada-14190032 |work=BBC News |access-date=2026-09-12 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221129165659/https://www.bbc.co.uk/news/world-us-canada-14190032 |archive-date=2022-11-29}}</ref> Op 2 Mei 2011 het 'n Amerikaanse spesiale eenheid hom in Abbottabad in Pakistan opgespoor en in Operasie Neptune Spear doodgemaak.<ref name="Summers433">{{Cite book |last1=Summers |first1=Anthony |last2=Swan |first2=Robbyn |title=The Eleventh Day: The Full Story of 9/11 |publisher=Ballantine Books |year=2012 |isbn=978-0-8129-7809-4 |location=New York |pages=433-434}}</ref> Die meeste Afghane het ten tyde van die aanvalle reeds honger gely. Ná die aanvalle het tienduisende mense probeer vlug uit vrees vir Amerikaanse vergelding, en Pakistan – reeds die tuiste van baie Afghaanse vlugtelinge – het sy grens op 17 September 2001 gesluit. Duisende Afghane het ook na die grens met Tadjikistan gevlug, maar is toegang geweier.<ref name="CNNRefugees">{{Cite news |date=2001-09-20 |title=Afghan refugee crisis spreads |url=https://edition.cnn.com/2001/WORLD/asiapcf/central/09/20/ret.afghan.refugees/ |work=CNN |access-date=2026-09-12}}</ref> Die Taliban-leiers het teen militêre optrede gepleit: "Ons doen 'n beroep op die Verenigde State om Afghanistan nie in nog meer ellende te dompel nie, want ons mense het reeds soveel gely."<ref name="NYTTaliban">{{Cite news |last=Bearak |first=Barry |date=2001-09-13 |title=After The Attacks: The Afghans; Taliban Plead for Mercy to the Miserable in a Land of Nothing |url=https://www.nytimes.com/2001/09/13/us/after-attacks-afghans-taliban-plead-for-mercy-miserable-land-nothing.html |work=The New York Times |access-date=2026-09-12}}</ref> Alle VN-werkers het die land verlaat, en die Wêreldvoedselprogram het op 12 September opgehou om koring na Afghanistan in te voer weens veiligheidsrisiko's.<ref name="BBCAid">{{Cite news |date=2001-09-22 |title=Aid shortage adds to Afghan woes |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/1556117.stm |work=BBC News |access-date=2026-09-12}}</ref> In 2011 het die Verenigde State en die NAVO onder president [[Barack Obama]] met 'n troepeonttrekking begin wat in 2016 afgehandel is. Onder presidente Donald Trump en Joe Biden is die laaste gereelde Amerikaanse troepe op 30 Augustus 2021 onttrek, wat die einde van die twintigjarige oorlog beteken het. Biden het gesê dat dit ná byna twintig jaar duidelik was dat die Amerikaanse weermag Afghanistan nie in 'n moderne demokrasie kon omskep nie.<ref name="NYTZucchino">{{Cite news |last=Zucchino |first=David |date=2021-10-07 |title=The U.S. War in Afghanistan: How It Started, and How It Ended |url=https://www.nytimes.com/article/afghanistan-war-us.html |work=The New York Times |access-date=2026-09-12}}</ref> === Oorlog in Irak === Op 15 September 2001 het die Bush-administrasie tydens 'n vergadering by Camp David die gedagte verwerp om Irak as vergelding vir die aanvalle aan te val.<ref name="AvalonReport">{{Cite web |title=The 9/11 Commission Report |url=http://avalon.law.yale.edu/sept11/911Report.pdf |website=Avalon Project |pages=334-336 |access-date=2026-09-12 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20151123013421/http://avalon.law.yale.edu/sept11/911Report.pdf |archive-date=2015-11-23}}</ref> Nietemin het die Verenigde State in Maart 2003 saam met bondgenote [[Irak]] binnegeval en "Saddam Hussein se steun aan terrorisme" as rede aangevoer. Destyds het tot sewe uit tien Amerikaners geglo dat die Iraakse president 'n rol in die aanvalle gespeel het; drie jaar later het Bush erken dat hy nie het nie.<ref name="GuardianSaddam">{{Cite news |date=2006-09-12 |title=Bush: Saddam was not responsible for 9/11 |url=https://www.theguardian.com/world/2006/sep/12/september11.usa2 |work=The Guardian |access-date=2026-09-12 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170321085103/https://www.theguardian.com/world/2006/sep/12/september11.usa2 |archive-date=2017-03-21}}</ref> In September 2002 het Bush uit die oorlog teen terreur 'n Amerikaanse reg op voorkomende aanvalle afgelei, bekend as die Bush-leerstelling. [[Duitsland]], [[Frankryk]], [[Rusland]] en [[China]] het sowel die leerstelling as deelname aan die oorlog verwerp; nadat die VN-Veiligheidsraad in Februarie 2003 geen mandaat gegee het nie, het die Amerikaanse regering 'n "koalisie van gewilliges" gevorm en die oorlog sonder VN-mandaat begin. Saddam Hussein is vinnig omvergewerp, maar 'n jarelange, bloedige burgeroorlog het gevolg waarin Al-Kaïda nuwe takke gevorm het.<ref name="Davies143">{{Cite book |last=Davies |first=Todd A. |title=The Global War on Terror: 9/11, Iraq, and America's Crisis in the Middle East |publisher=Xlibris |year=2008 |isbn=978-1-4363-1506-7 |page=143}}</ref> Volgens 'n studie van die Brown Universiteit het sowat 940&nbsp;000 mense – waaronder 432&nbsp;000 burgerlikes – van 2001 tot die einde van 2023 aan direkte geweld in die oorlog teen terreur in Afghanistan, Irak, Jemen, Pakistan en Sirië gesterf. Aan indirekte oorlogsgevolge het na raming nog 3,6 tot 3,8 miljoen mense gesterf, wat 'n totaal van tot 4,7 miljoen sterftes gee.<ref name="CostsHuman">{{Cite web |title=Human Costs of War |url=https://costsofwar.watson.brown.edu/costs/human |publisher=Watson Institute for International and Public Affairs, Brown University |year=2023 |access-date=2026-09-12}}</ref> Dieselfde projek het beraam dat die oorloë ná 11 September die verplasing van ten minste 38 miljoen mense veroorsaak en agt biljoen Amerikaanse dollar gekos het.<ref name="CostsFigures">{{Cite web |title=Latest Figures |url=https://watson.brown.edu/costsofwar/figures |website=Costs of War |access-date=2026-09-12}}</ref> === Onwettige vorme van terreurbestryding === [[Lêer:Camp x-ray detainees.jpg|duimnael|Gevangenes in Kamp X-Ray, Januarie 2002]] Tydens die oorlog het die Amerikaanse weermag en sy bondgenote meer as 1&nbsp;200 mense as terreurverdagtes aangehou, meestal Moslems, Arabiere of Asiate.<ref name="Sherer">{{Cite journal |last=Sherer |first=Paul M. |year=2004 |title=Targets of Suspicion: The Impact of Post-9/11 Policies on Muslims, Arabs and South Asians in the United States |journal=Immigration Policy in Focus |volume=3 |issue=2 |page=3}}</ref> Die Amerikaanse regering het dié gevangenes regtens as "onwettige kombattante" gedefinieer en hulle so aan die geldende [[volkereg|internasionale reg]], soos Artikel 4 van die Derde [[Geneefse konvensies|Geneefse Konvensie]], en aan die folterverbod in die Amerikaanse strafreg probeer onttrek.<ref name="Finkelstein">{{Cite book |last=Finkelstein |first=Claire |title=Targeted Killings: Law and Morality in an Asymmetrical World |publisher=Oxford University Press |year=2012 |isbn=978-0-19-964647-0 |location=Oxford |pages=156-159}}</ref> Hulle is in geheime gevangenisse buite die Verenigde State en in die gevangeniskamp by Guantanamo Bay aangehou, waar hulle jare lank sonder bekendmaking van hul identiteit, sonder aanklag en sonder regsbystand geïsoleer is.<ref name="Stockdale">{{Cite book |last=Stockdale |first=Nancy |title=Behind Barbed Wire: An Encyclopedia of Concentration and Prisoner-of-War Camps |publisher=ABC-Clio |year=2018 |isbn=978-1-4408-5762-1 |location=Santa Barbara |pages=128, 130}}</ref> Minstens 136 van hulle is deur die CIA in die buiteland ontvoer of onwettig aangehou; 54 state het daarmee gehelp, en Pole en Roemenië het geheime gevangenisse daarvoor ingerig.<ref name="Spiegel54">{{Cite news |date=2013-02-05 |title=Anti-Terror-Kampf: Mehr als 50 Staaten halfen CIA bei Verschleppungen |url=https://www.spiegel.de/politik/ausland/bericht-54-staaten-halfen-cia-bei-entfuehrung-von-terror-verdaechtigen-a-881562.html |work=Der Spiegel |language=de |access-date=2026-09-12}}</ref> Van Januarie 2002 af het CIA-spesialiste 158 van hierdie gevangenes in die nuutgeboude Kamp X-Ray in Guantanamo ondervra. Daarby is metodes soos slaapontneming en waterboarding gebruik, wat internasionaal as [[marteling]] verbode is.<ref name="DiEdoardo">{{Cite book |last=DiEdoardo |first=Christina Ann-Marie |title=Torture and Enhanced Interrogation: A Reference Handbook |publisher=ABC-Clio |year=2020 |isbn=978-1-4408-6227-4 |location=Santa Barbara |pages=40-45}}</ref> Die stelsel van geheime militêre gevangenisse en die metodes het in die lente van 2004 deur die Abu Ghraib-skandaal bekend geword en tot sterk internasionale proteste gelei.<ref name="Tumber">{{Cite book |last1=Tumber |first1=Howard |last2=Waisbord |first2=Silvio |title=The Routledge Companion to Media and Human Rights |publisher=Taylor & Francis |year=2017 |isbn=978-1-317-21513-4 |location=Londen |page=182}}</ref> In 2005 het ''The Washington Post'' en Human Rights Watch onthullings oor die CIA-vlugte en die geheime aanhoudingsentrums gepubliseer.<ref name="WaPoBlackSites">{{Cite news |last=Whitlock |first=Craig |date=2005-11-17 |title=Europeans Probe Secret CIA Flights |url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/11/16/AR2005111602198.html |work=The Washington Post |access-date=2026-09-12}}</ref> Obama het in 2009 die CIA se folterprogram laat staak en die geheime aanhoudingsentrums laat sluit, maar dié wat vir die marteling verantwoordelik was, is nie vervolg nie. Terselfdertyd het hy Bush se toesigprogramme uitgebrei, klokkeluiers laat vervolg en die aantal geteikende doodmakings met drone sterk vermeerder. Sy voorneme om Guantanamo te sluit, het op weerstand in die Kongres gestuit.<ref name="Olmsted">{{Cite book |last=Olmsted |first=Kathryn |title=The Presidency of Barack Obama: A First Historical Assessment |publisher=Princeton University Press |year=2018 |isbn=978-0-691-16028-3 |location=Princeton |pages=212-214}}</ref><ref name="Busching82" /> Van die aanvanklike sowat 780 gevangenes was daar in Oktober 2025 nog vyftien in Guantanamo.<ref name="GitmoDocket">{{Cite news |date=2025-10-16 |title=The Guantánamo Docket |url=https://www.nytimes.com/interactive/2021/us/guantanamo-bay-detainees.html |work=The New York Times |access-date=2026-09-12}}</ref> === Regeringsbeleid teenoor terrorisme === Die aanvalle het buitelandse terrorisme as 'n groot veiligheidskwessie in die Verenigde State gevestig en getoon dat klein state en terreurorganisasies toenemend selfs teen groot moondhede kon optree.<ref name="Rogers">{{Cite web |last=Rogers |first=Paul |date=2021-09-10 |title=9/11 did not change the world – it was already on the path to decades of conflict |url=http://theconversation.com/9-11-did-not-change-the-world-it-was-already-on-the-path-to-decades-of-conflict-167388 |website=The Conversation |access-date=2026-09-12}}</ref> Talle regerings het daarna teenterreurwetgewing aanvaar wat dikwels [[burgerregte]] beperk het.<ref name="bpb10Jahre">{{Cite web |date=2011-09-11 |title=10 Jahre 9/11 |url=https://www.bpb.de/politik/hintergrund-aktuell/68722/10-jahre-9-11-weitere-angebote |publisher=Bundeszentrale für politische Bildung |language=de |access-date=2026-09-12}}</ref> In Duitsland, waar verskeie van die daders gewoon het, is twee groot "teenterreurpakkette" aangeneem: die eerste het regsleemtes gesluit wat terroriste toegelaat het om in die land te woon en geld in te samel, en die tweede het die doeltreffendheid en kommunikasie van die intelligensie- en polisiedienste aangespreek.<ref name="Miko">{{Cite web |last1=Miko |first1=Francis |last2=Froehlich |first2=Christian |date=2004-12-27 |title=Germany's Role in Fighting Terrorism: Implications for U.S. Policy |url=https://fas.org/irp/crs/RL32710.pdf |publisher=Congressional Research Service |access-date=2026-09-12 |archive-date=2021-08-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210801023810/https://fas.org/irp/crs/RL32710.pdf |url-status=dead}}</ref> Verskeie Duitse wetsontwerpe – oor voorkomende aanhouding, telekommunikasietoesig, die afskiet van gekaapte vliegtuie, geheime deursoeking van private rekenaars en die stoor van kommunikasiedata – is deur die Duitse grondwethof ongrondwetlik verklaar.<ref name="Greiner233">{{Cite book |last=Greiner |first=Bernd |title=9/11: Der Tag, die Angst, die Folgen |publisher=C. H. Beck |year=2011 |isbn=978-3-406-61244-2 |location=München |pages=163-164, 228-235 |language=de}}</ref> Kanada het sy eerste teenterreurwet aanvaar, die Verenigde Koninkryk die ''Anti-terrorism, Crime and Security Act 2001'' en die ''Prevention of Terrorism Act 2005'', en Nieu-Seeland die ''Terrorism Suppression Act 2002''.<ref name="CBCAntiTerror">{{Cite news |date=2007-02-27 |title=Anti-terrorism Act |url=http://www.cbc.ca/news2/background/cdnsecurity/ |work=CBC News |access-date=2026-09-12}}</ref><ref name="BBCQandA">{{Cite news |date=2003-10-17 |title=Q and A: Anti-terrorism legislation |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/3197394.stm |work=BBC News |access-date=2026-09-12}}</ref> Die Europese Raad het op 21 September 2001 besluit om terrorisme in die Europese Unie by voorrang te bestry, en met die Gemeenskaplike Standpunt 931 van 27 Desember 2001 en Verordening (EG) 2580/2001 het die EU 'n eenvormige lys ingestel van persone en organisasies wie se bates bevries kan word.<ref name="EUCommon">{{Cite web |date=2001-12-27 |title=Gemeenschappelijk Standpunt 2001/931/GBVB van de Raad |url=https://eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/TXT/?uri=CELEX%3A32001E0931 |publisher=Europese Unie |language=nl |access-date=2026-09-12}}</ref> In die Verenigde State self het die Kongres in Oktober 2001 die ''USA PATRIOT Act'' aanvaar, wat die federale regering verreikende bevoegdhede gegee het: die aanhouding van buitelandse terreurverdagtes vir 'n week sonder aanklag, die monitering van verdagtes se telefoonoproepe, e-pos en internetgebruik sonder 'n hofbevel, en die vervolging van vermeende terroriste sonder tydsbeperking.<ref name="Greiner233" /><ref name="PatriotAct">{{Cite web |title=The USA PATRIOT Act: Preserving Life and Liberty |url=http://www.lifeandliberty.gov/highlights.htm |publisher=United States Department of Justice |access-date=2026-09-12 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100102035036/http://www.justice.gov/archive/ll/highlights.htm |archive-date=2010-01-02}}</ref> Burgerregte-organisasies het die wet gekritiseer omdat dit die privaatheid van burgers aantas en die regterlike toesig oor wetstoepassing en binnelandse intelligensie uitskakel.<ref name="ACLU">{{Cite press release |title=Uncle Sam Asks: "What The Hell Is Going On Here?" in New ACLU Print and Radio Advertisements |date=2003-09-03 |publisher=American Civil Liberties Union |url=https://www.aclu.org/national-security/uncle-sam-asks-what-hell-going-herein-new-aclu-print-and-radio-advertisements |access-date=2026-09-12 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120603123234/http://www.aclu.org/national-security/uncle-sam-asks-what-hell-going-herein-new-aclu-print-and-radio-advertisements |archive-date=2012-06-03}}</ref> Die NSA het sonder lasbriewe met die monitering van telekommunikasie begin, wat gekritiseer is omdat dit die agentskap toegelaat het "om telefoon- en e-poskommunikasie tussen die Verenigde State en mense oorsee sonder 'n lasbrief af te luister".<ref name="WaPoNSA">{{Cite news |last1=VandeHei |first1=Jim |last2=Eggen |first2=Dan |date=2006-01-05 |title=Cheney Cites Justifications For Domestic Eavesdropping |url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/01/04/AR2006010400973.html |work=The Washington Post |access-date=2026-09-12}}</ref> Met die ''Homeland Security Act'' van November 2002 is die Departement van Binnelandse Veiligheid geskep om die binnelandse teenterreurwerk te koördineer; teen 2011 het dit met 200&nbsp;000 werknemers en 'n begroting van 56 miljard dollar die tweede grootste federale departement ná die Pentagon geword.<ref name="Busching83">{{Cite book |last=Büsching |first=Stephan |title=Die Welt nach 9/11 |publisher=Springer VS |year=2011 |isbn=978-3-531-94173-8 |location=Wiesbaden |pages=83-84 |language=de}}</ref> Altesaam is 263 nuwe veiligheidsagentskappe in die Verenigde State gestig of geherorganiseer, en sowat 1&nbsp;200 staatsinstansies en 1&nbsp;931 private maatskappye is sedertdien by gevarebestryding betrokke.<ref name="Greiner233" /> Die ''Aviation and Transportation Security Act'' het die federale regering eerder as die lughawens vir lughawesekuriteit verantwoordelik gemaak en die Transportation Security Administration geskep om passasiers en bagasie te deursoek.<ref name="Beck657">{{Cite book |last=Beck |first=Roger |title=Modern World History |publisher=Holt McDougal |year=2004 |isbn=978-0-618-69012-1 |pages=657-658}}</ref> Die FAA het beveel dat stuurkajuitdeure versterk word en het lugmarskalke op vlugte geplaas; op versoek van die lugvaartowerhede is onbreekbare stuurkajuitdeure met uiteenlopende sluitstelsels op alle kommersiële vliegtuie geïnstalleer, juis sodat 'n standaardstelsel nie deur aanvallers uitgebuit kon word nie.<ref name="FRBarriers">{{Cite web |date=2023-06-26 |title=Installation and Operation of Flightdeck Installed Physical Secondary Barriers on Transport Category Airplanes in Part 121 Service |url=https://www.federalregister.gov/documents/2023/06/26/2023-13071/installation-and-operation-of-flightdeck-installed-physical-secondary-barriers-on-transport-category |website=Federal Register |access-date=2026-09-12}}</ref><ref name="HuffPostDoors">{{Cite news |date=2015-03-26 |title=Crash de l'avion de Germanwings : la porte du cockpit, ultra sécurisée depuis les attentats du 11 septembre |url=https://www.huffingtonpost.fr/2015/03/26/videos-crash-avion-germanwings-porte-cockpit-ultra-securisee-verrouillee-11-septembre_n_6945922.html |work=HuffPost |language=fr |access-date=2026-09-12}}</ref> Ná die brande in die tweelingtorings is die wetgewing oor sprinkelstelsels in 2019 uitgebrei na bestaande geboue hoër as ongeveer 30 meter.<ref name="NYCCode">{{Cite web |last=Bower |first=John |title=New York City 2014 Building Code Fire Protection Revisions |url=http://www.aspenyc.org/uploads/3/9/1/4/39146325/building_code--aspe__11-5-14__%5Bcompatibility_mode%5D.pdf |publisher=American Society of Plumbing Engineers |access-date=2026-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160528053304/http://www.aspenyc.org/uploads/3/9/1/4/39146325/building_code--aspe__11-5-14__%5Bcompatibility_mode%5D.pdf |archive-date=2016-05-28}}</ref> Die kritiek op die oorlog teen terreur het op die moraliteit, doeltreffendheid en koste daarvan gekonsentreer. Die Amerikaanse grondwet en reg verbied marteling, maar sulke menseregteskendings het onder die eufemisme "verskerpte ondervraging" tog plaasgevind.<ref name="HRWLegacy">{{Cite news |date=2021-09-09 |title=Twenty Years On: The Legacy of 9/11 |url=https://www.hrw.org/news/2021/09/09/twenty-years-legacy-9/11 |publisher=Human Rights Watch |access-date=2026-09-12}}</ref> === Strafregtelike verrigtinge === Aangesien al negentien kapers in die aanvalle gesterf het, is hulle nooit vervolg nie. Osama bin Laden is nooit formeel aangekla nie en is op 2 Mei 2011 in Pakistan deur Amerikaanse spesiale magte doodgemaak.<ref name="NYTBinLaden">{{Cite news |last1=Baker |first1=Peter |last2=Cooper |first2=Helene |date=2011-05-01 |title=Bin Laden Is Dead, President Obama Says |url=https://www.nytimes.com/2011/05/02/world/asia/osama-bin-laden-is-killed.html |work=The New York Times |access-date=2026-09-12}}</ref> Khalid Sheikh Mohammed is op 1 Maart 2003 in Rawalpindi in Pakistan deur Pakistanse veiligheidsbeamptes saam met die CIA gearresteer en daarna in verskeie geheime CIA-gevangenisse en in Guantanamo aangehou, waar hy onder meer met waterboarding gemartel is.<ref name="TimeKSM">{{Cite magazine |last1=Shannon |first1=Elaine |last2=Weisskopf |first2=Michael |date=2003-03-24 |title=Khalid Sheikh Mohammed Names Names |url=http://content.time.com/time/nation/article/0,8599,436061,00.html |magazine=Time |access-date=2026-09-12 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190927221045/http://content.time.com/time/nation/article/0,8599,436061,00.html |archive-date=2019-09-27}}</ref> Tydens verhore in Guantanamo in Maart 2007 het hy weer verantwoordelikheid erken en gesê hy "was van A tot Z verantwoordelik vir die operasie van 11 September".<ref name="AlJazeera2007" /> Op 11 Februarie 2008 het Amerikaanse militêre aanklaers ses Al-Kaïda-lede in Guantanamo weens hul rol as massamoordenaars aangekla en die doodstraf gevra. In November 2009 het Obama se prokureur-generaal Eric Holder aangekondig dat die saak na 'n gewone siviele hof in New York verskuif sou word, maar ná sterk teenkanting is dié plan in Januarie 2010 laat vaar.<ref name="Tucker391">{{Cite book |last=Tucker |first=Spencer C. |title=The 9/11 Encyclopedia |publisher=ABC-Clio |year=2011 |isbn=978-1-59884-922-6 |location=Santa Barbara |page=391 |chapter=September 11 Terrorist Trial Controversy}}</ref> In 2023 is Ramzi Binalshibh om gesondheidsredes, wat sy advokaat aan marteling toegeskryf het, onbevoeg verklaar om tereg te staan, en 'n regter het Ammar al-Baluchi se bekentenis verwerp omdat dit onder marteling verkry is.<ref name="RosenbergNYT">{{Cite news |last=Rosenberg |first=Carol |date=2025-09-11 |title=What to Know About the 9/11 Case at Guantánamo Bay |url=https://www.nytimes.com/2025/09/11/us/politics/september11-what-to-know.html |work=The New York Times |access-date=2026-09-12}}</ref> In Julie 2024 het Mohammed, Walid bin Attash en Mustafa al-Hawsawi ooreengekom om skuldig te pleit in ruil vir lewenslange vonnisse in plaas van die doodstraf, maar minister van verdediging Lloyd Austin het die ooreenkoms dae later herroep.<ref name="France24Plea">{{Cite news |date=2024-08-03 |title=Plea deal for accused 9/11 plotters revoked by US defence secretary |url=https://www.france24.com/en/americas/20240803-us-scraps-plea-deal-with-9-11-mastermind-and-two-other-defendants |work=France 24 |access-date=2026-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240803103006/https://www.france24.com/en/americas/20240803-us-scraps-plea-deal-with-9-11-mastermind-and-two-other-defendants |archive-date=2024-08-03}}</ref> Slegs randfigure is tot dusver in verband met die aanvalle skuldig bevind. Zacarias Moussaoui, wat reeds voor die aanvalle in Amerikaanse aanhouding was, is in Desember 2001 as die vermeende twintigste kaper aangekla en in Mei 2006 tot lewenslange gevangenisstraf sonder die moontlikheid van parool gevonnis.<ref name="AtkinsMoussaoui">{{Cite book |last=Atkins |first=Stephen E. |title=The 9/11 Encyclopedia |publisher=ABC-Clio |year=2011 |isbn=978-1-59884-922-6 |location=Santa Barbara |page=312}}</ref> Die Marokkaan Mounir el-Motassadeq is in Duitsland in 2003 die eerste keer skuldig bevind; die Hanseatiese Hooggeregshof in Hamburg het hom op 8 Januarie 2007 finaal weens medepligtigheid aan moord in 246 gevalle en lidmaatskap van 'n terreurorganisasie tot vyftien jaar gevangenisstraf gevonnis, en hy is ná sy vonnis in Oktober 2018 na [[Marokko]] gedeporteer.<ref name="OLGHamburg">{{Cite web |date=2007-01-08 |title=OLG Hamburg, Urteil vom 8. Januar 2007, Az. 7-1/06 |url=https://openjur.de/u/31993.html |language=de |access-date=2026-09-12}}</ref><ref name="DWMotassadeq">{{Cite news |last=Werkhäuser |first=Nina |date=2018-10-15 |title=Germany deports convicted 9/11 accomplice |url=https://www.dw.com/en/germany-deports-convicted-9-11-accomplice-motassadeq-to-morocco/a-45838887 |work=Deutsche Welle |access-date=2026-09-12}}</ref> Die Siriër Imad Eddin Barakat Yarkas, hoof van die plaaslike Al-Kaïda-sel, is in November 2001 in [[Spanje]] gearresteer en op 26 September 2005 tot 27 jaar gevangenisstraf gevonnis; hy is in Mei 2013 vrygelaat.<ref name="ANSAMed">{{Cite news |date=2013-05-23 |title=Alleged Al Qaeda in Spain chief Abu Dahdah released |url=http://www.ansamed.info/ansamed/en/news/nations/spain/2013/05/23/Alleged-Qaeda-Spain-chief-Abu-Dahdah-released_8754650.html |work=ANSAMed |access-date=2026-09-12 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130524161926/https://www.ansa.it/ansamed/en/news/nations/spain/2013/05/23/Alleged-Qaeda-Spain-chief-Abu-Dahdah-released_8754650.html |archive-date=2013-05-24}}</ref> === Vergoeding en siviele gedinge === Kort ná die aanvalle het talle selfhelpgroepe van oorlewendes en slagofferfamilies in New York ontstaan, wat die politiek tot vinnige hulp aangespoor het. Reeds op 21 September 2001 het die Kongres die ''September 11th Victim Compensation Fund'' ingestel, wat onder leiding van Kenneth Feinberg gestaan het en altesaam 7,375 miljard dollar aan federale fondse ontvang het. Om vergoeding te ontvang, moes aansoekers afstand doen van regsgedinge teen American Airlines en United Airlines.<ref name="Hoffman9">{{Cite book |last1=Hoffman |first1=Bruce |last2=Kasupski |first2=Anna-Britt |title=The Victims of Terrorism: An Assessment of Their Influence and Growing Role in Policy, Legislation, and the Private Sector |publisher=RAND |year=2007 |isbn=978-0-8330-4143-2 |pages=9-14}}</ref><ref name="VCFRegister">{{Cite journal |date=2018-10-03 |title=September 11th Victim Compensation Fund: Compensation of Claims |url=https://www.govinfo.gov/content/pkg/FR-2018-10-03/pdf/2018-21490.pdf |journal=Federal Register |volume=83 |issue=192 |pages=49946-49947 |access-date=2026-09-12}}</ref> Die ''Air Transportation Safety and System Stabilization Act'' van November 2001 het die fonds ingesluit, maar terselfdertyd die lugrederye teen slagoffereise beskerm en hulle lenings van altesaam 15 miljard dollar gewaarborg.<ref name="Frias925">{{Cite book |editor1-last=Salinas de Frías |editor1-first=Ana |editor2-last=Samuel |editor2-first=Katja |editor3-last=White |editor3-first=Nigel D. |title=Counter-Terrorism: International Law and Practice |publisher=Oxford University Press |year=2012 |isbn=978-0-19-960892-8 |location=Oxford |page=925}}</ref> Teen die sperdatum van 11 September 2003 is 2&nbsp;833 aansoeke van families van gesneuweldes ontvang; die fonds het uiteindelik meer as sewe miljard dollar aan die families van 2&nbsp;880 slagoffers en aan 2&nbsp;680 beseerdes uitbetaal.<ref name="CBSFund">{{Cite news |last=Barrett |first=Devlin |date=2003-12-23 |title=9/11 Fund Deadline Passes |url=https://www.cbsnews.com/news/9-11-fund-deadline-passes/ |work=CBS News |access-date=2026-09-12}}</ref><ref name="SpecialMaster">{{Cite report |title=Final Report of The Special Master for the September 11th Victim Compensation Fund of 2001 |publisher=United States Department of Justice |url=http://www.justice.gov/final_report.pdf |access-date=2026-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20041118234719/http://www.justice.gov/final_report.pdf |archive-date=2004-11-18 |archivedate=2004-11-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20041118234719/http://www.justice.gov/final_report.pdf }}</ref> In 2019 is die sperdatum vir aansoeke van 2020 na 2090 verskuif.<ref name="PoliticoFund">{{Cite news |date=2019-07-23 |title=Senate votes to permanently extend 9/11 victims fund |url=https://www.politico.com/story/2019/07/23/jon-stewart-9-11-victims-fund-vote-1427399 |work=Politico |access-date=2026-09-12 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231125133852/https://www.politico.com/story/2019/07/23/jon-stewart-9-11-victims-fund-vote-1427399 |archive-date=2023-11-25}}</ref> Baie slagoffers het van hul aansprake uit die fonds afstand gedoen om eerder siviele gedinge teen lugrederye, veiligheidsowerhede en buitelandse persone, maatskappye en regerings in te stel. Byna al hierdie sake – teen 2011 meer as 10&nbsp;000 van beseerde reddingswerkers en byna 100 van slagofferfamilies – is deur die distriksregter Alvin Hellerstein deur buitegeregtelike skikkings afgehandel.<ref name="Bond2001">{{Cite book |last=Bond |first=Lucy |title=Frames of Memory After 9/11: Culture, Criticism, Politics, and Law |publisher=Palgrave Macmillan |year=2015 |isbn=978-1-137-44010-5 |location=New York |page=2001}}</ref> Ná verskeie onsuksesvolle gedinge teen Saoedi-Arabiese banke, regeringslede en ander moontlike helpers van Al-Kaïda het die Amerikaanse Senaat in Julie 2016 die ''Justice Against Sponsors of Terrorism Act'' (JASTA) aanvaar, wat staatsimmuniteit ophef vir persone wie se optrede tot terreurdade in die Verenigde State gelei het. Saoedi-Arabië het gedreig om Amerikaanse staatseffekte ter waarde van 750 miljard dollar te verkoop om die wet te verhinder, maar in September 2016 het die Kongres Obama se veto daarteen verwerp.<ref name="Essawy">{{Cite book |last=Essawy |first=Rana M. |title=Sovereign Immunity Under Pressure: Norms, Values and Interests |publisher=Springer Nature |year=2022 |isbn=978-3-030-87705-7 |location=Cham |pages=335-374}}</ref><ref name="NPRVeto">{{Cite news |last1=Horsley |first1=Scott |last2=Chang |first2=Alisa |date=2016-09-28 |title=Senate Votes To Override Obama's Veto On Sept. 11 Lawsuit Bill |url=https://www.npr.org/2016/09/28/495709481/sept-11-lawsuits-vote-today-could-be-first-reversal-of-an-obama-veto |work=NPR |access-date=2026-09-12}}</ref> In Maart 2017 het 1&nbsp;500 beseerde oorlewendes en 850 slagofferfamilies 'n eis teen Saoedi-Arabië ingestel; 'n federale hof het die koninkryk se immuniteit in Maart 2018 opgehef en die saak toegelaat om voort te gaan.<ref name="ReutersStempel">{{Cite news |last=Stempel |first=Jonathan |date=2018-03-28 |title=Saudi Arabia must face U.S. lawsuits over Sept. 11 attacks |url=https://www.reuters.com/article/us-usa-saudi-sept11/saudi-arabia-must-face-u-s-lawsuits-over-sept-11-attacks-idUSKBN1H43A1 |work=Reuters |access-date=2026-09-12}}</ref> In 2011 het die New Yorkse distriksregter George B. Daniels beslis dat [[Iran]] en die Hisbollah aanspreeklik is vir skade aan slagofferfamilies omdat hulle Al-Kaïda ondersteun het; in Mei 2018 het hy by verstek beslis dat Iran meer as ses miljard dollar aan die families moet betaal. Die 9/11-kommissie het egter geen direkte Iranse steun aan Al-Kaïda vasgestel nie.<ref name="Mansell">{{Cite book |last1=Mansell |first1=Wade |last2=Openshaw |first2=Karen |title=International Law: A Critical Introduction |publisher=Bloomsbury |year=2019 |isbn=978-1-5099-2671-8 |location=Londen |page=58}}</ref> Die huurder van die Wêreldhandelsentrum, Larry Silverstein, het die torings in Julie 2001 vir 99 jaar gehuur en vir ongeveer 3,5 miljard dollar per skadegeval verseker, maar die besonderhede was op 11 September nog nie afgehandel nie. Dit het gelei tot 'n jarelange regstryd oor die vraag of die twee ineenstortings een of twee skadegevalle was. In 2006 het 'n appèlhof hom uiteindelik 4,6 miljard dollar toegeken.<ref name="Anderson">{{Cite book |editor1-last=Anderson |editor1-first=Eugene R. |editor2-last=Stanzler |editor2-first=Jordan S. |editor3-last=Masters |editor3-first=Lorelie S. |title=Insurance Coverage Litigation |publisher=Wolters Kluwer |year=2023 |edition=2de |isbn=978-0-7355-1173-6 |location=New York |pages=9-11 – 9-17}}</ref> In Mei 2007 het sewe versekeraars 'n buitegeregtelike skikking van altesaam 2,1 miljard dollar met hom bereik, in plaas van die sewe miljard wat aanvanklik geëis is.<ref name="Bloomberg2007">{{Cite news |date=2007-05-23 |title=Silverstein, Insurers Reach $2 Billion WTC Settlement |url=https://www.bloomberg.com/apps/news?pid=newsarchive&sid=aPunKOKxWwN0 |work=Bloomberg |access-date=2026-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120414224357/https://www.bloomberg.com/apps/news?pid=newsarchive&sid=aPunKOKxWwN0 |archive-date=2012-04-14}}</ref> In 2012 het Silverstein American Airlines en United Airlines gedagvaar weens gebrekkige veiligheidskontroles en in November 2017 'n skikking van sowat 95 miljoen dollar bereik.<ref name="Tacker">{{Cite book |last=Tacker |first=Thomas |title=Rethinking Consumer Protection: Escaping Death by Regulation |publisher=Lexington Books |year=2019 |isbn=978-1-978756-82-3 |page=138}}</ref> Al die mense wat in die aanvalle gesterf het, het postuum die Kongres-goue medalje ontvang.<ref name="GoldMedal">{{Cite web |title=Congressional Gold Medal |url=https://www.nps.gov/flni/learn/historyculture/congressional-gold-medal.htm |publisher=National Park Service |access-date=2026-09-12}}</ref> == Gesondheids- en omgewingsgevolge == [[Lêer:Dust covered 911 victims.jpg|duimnael|Oorlewendes met stof bedek ná die ineenstorting van die torings]] Toe die torings ineenstort, is honderdduisende ton giftige puin met meer as 2&nbsp;500 besoedelstowwe en bekende karsinogene oor Laer-Manhattan versprei.<ref name="NYTDust">{{Cite news |last=Gates |first=Anita |date=2006-09-11 |title=Buildings Rise from Rubble while Health Crumbles |url=https://www.nytimes.com/2006/09/11/arts/television/11dust.html |work=The New York Times |access-date=2026-09-12 |archive-date=2021-09-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210911132238/https://www.nytimes.com/2006/09/11/arts/television/11dust.html |url-status=live}}</ref> Die stofwolk en die rook van die brande, wat 99 dae geduur het, het onder meer [[dioksien]], [[lood]] (uit die tienduisende rekenaars in die torings), [[asbes]], kwik (uit die fluoresserende buise), americium-241 uit rookverklikkers en groot hoeveelhede [[glasvesel]] bevat.<ref name="NRDC">{{Cite report |title=The Environmental Impacts of the World Trade Center Attacks |publisher=Natural Resources Defense Council |year=2002 |url=http://www.nrdc.org/air/pollution/wtc/wtc.pdf |access-date=2026-09-12}}</ref> Die Environmental Protection Agency (EPA) het abnormaal hoë konsentrasies van vlugtige organiese verbindings soos etielbenseen, propileen, stireen en tolueen aangeteken, sowel as bisfenol A; die gemiddelde [[benseen]]konsentrasie in Oktober en November 2001 was 18&nbsp;000 dele per miljard, met 'n piek van 180&nbsp;000 dele per miljard.<ref name="EPAMonitoring">{{Cite web |title=Monitoring Toxic Organic Gases And Particles Near the World Trade Center After September 11, 2001 |url=http://cfpub.epa.gov/si/si_public_record_Report.cfm?dirEntryID=62021 |publisher=Environmental Protection Agency |access-date=2026-09-12}}</ref> Die Bush-administrasie het die EPA beveel om ter wille van die nasionale veiligheid geruststellende verklarings oor die lugkwaliteit uit te reik; die agentskap het eers in Junie 2002 bevind dat die lugkwaliteit tot die vlakke van voor 11 September teruggekeer het.<ref name="SeattlePI">{{Cite news |last=Heilprin |first=John |date=2003-06-23 |title=White House edited EPA's 9/11 reports |url=http://www.seattlepi.com/national/136350_epa23.html |work=Seattle Post-Intelligencer |access-date=2026-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101205055600/http://www.seattlepi.com/national/136350_epa23.html |archive-date=2010-12-05}}</ref> 'n Verslag van die EPA se inspekteur-generaal het in Augustus 2003 die wysigings blootgelê wat die administrasie aan die waarskuwings oor die gevaar van die stof aangebring het. Die EPA-administrateur Christine Todd Whitman is deur 'n Amerikaanse distriksregter skerp gekritiseer omdat sy verkeerdelik gesê het dat die gebied omgewingsveilig was, en burgemeester Giuliani is gekritiseer omdat hy finansiëlesektorwerkers aangespoor het om vinnig na die Wall Street-gebied terug te keer.<ref name="Neumeister">{{Cite news |last=Neumeister |first=Larry |date=2006-02-02 |title=Judge Slams Ex-EPA Chief Over Sept. 11 |url=http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=/n/a/2006/02/02/national/a142556S81.DTL |work=San Francisco Chronicle |agency=Associated Press |access-date=2026-09-12 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080524084609/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=%2Fn%2Fa%2F2006%2F02%2F02%2Fnational%2Fa142556S81.DTL |archive-date=2008-05-24}}</ref> Van die ongeveer 65&nbsp;000 opruimingswerkers en nooddienspersoneel het 37&nbsp;305 in die daaropvolgende jare posttraumatiese stresversteurings, asemhalingsiektes of [[kanker]] ontwikkel wat aan die giftige stowwe toegeskryf word.<ref name="Aerztezeitung">{{Cite news |last=Pieper |first=Claudia |date=2016-09-09 |title=9/11 – Das Leid der Helfer 15 Jahre nach dem Terror |url=https://www.aerztezeitung.de/Politik/Das-Leid-der-Helfer-15-Jahre-nach-dem-Terror-293762.html |work=Ärztezeitung |language=de |access-date=2026-09-12}}</ref> In 2006 is 'n eerste sterfgeval weens longfibrose amptelik ná 'n lykskouing aan ''Ground Zero'' toegeskryf; daarna is gevalle van mesotelioom en asbestose gereeld aan wat plaaslik die "Wêreldhandelsentrum-sindroom" genoem word, gekoppel.<ref name="FoxSyndrome">{{Cite news |title=World Trade Center Syndrome |url=http://www.foxnews.com/story/0,2933,42730,00.html |work=Fox News |access-date=2026-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20020215053801/http://www.foxnews.com/story/0,2933,42730,00.html |archive-date=2002-02-15}}</ref> 'n Studie van reddingswerkers wat in April 2010 vrygestel is, het bevind dat almal wat ondersoek is, verswakte longfunksie gehad het.<ref name="NYTLung">{{Cite news |last=Grady |first=Denise |date=2010-04-07 |title=Lung Function of 9/11 Rescuers Fell, Study Finds |url=https://www.nytimes.com/2010/04/08/nyregion/08lung.html |work=The New York Times |access-date=2026-09-12}}</ref> Outo-immuunsiektes het ook merkbaar toegeneem onder mense wat lank op die terrein gewerk het, met veral rumatoïede artritis, spondiloartritis en lupus; volgens 'n verslag in ''Arthritis & Rheumatology'' van 2015 het die risiko met ongeveer 13 persent gestyg vir elke maand wat op die terrein gewerk is.<ref name="Webber2015">{{Cite journal |last1=Webber |first1=Mayris P. |display-authors=etal |date=2015-03-16 |title=Nested Case–Control Study of Selected Systemic Autoimmune Diseases in World Trade Center Rescue/Recovery Workers |journal=Arthritis & Rheumatology |volume=67 |issue=5 |pages=1369-1376 |doi=10.1002/art.39059}}</ref> 'n Studie van 2017 het by mense wat as kinders of tieners aan die stofwolk blootgestel is, vyftien jaar later 'n verhoogde risiko van hartsiektes gevind, moontlik weens per- en polifluooralkielstowwe wat hulle ingeasem het.<ref name="Koshy2017">{{Cite journal |last1=Koshy |first1=Tony T. |display-authors=etal |date=2017-09-08 |title=Serum perfluoroalkyl substances and cardiometabolic consequences in adolescents exposed to the World Trade Center disaster and a matched comparison group |journal=Environment International |volume=109 |pages=128-135 |doi=10.1016/j.envint.2017.08.003 |pmid=28890218}}</ref> Navorsers van die New York-universiteit het in 2015 in 'n terugskouing bevind dat die belangrikste simptome nie dié was wat met fyn stofdeeltjies geassosieer word nie, en dat die belang van die baie hoë konsentrasies groter en sterk alkaliese deeltjies destyds onderskat is, wat tot 'n "ontoereikende" risikobestuur gelei het.<ref name="Lippmann2015">{{Cite journal |last1=Lippmann |first1=Morton |last2=Cohen |first2=Mitchell D. |last3=Chen |first3=Lung-Chi |date=2015 |title=Health effects of World Trade Center (WTC) Dust: An unprecedented disaster with inadequate risk management |journal=Critical Reviews in Toxicology |volume=45 |issue=6 |pages=492-530 |doi=10.3109/10408444.2015.1044601}}</ref> Teen 2019 het ongeveer 10&nbsp;000 mense wat aan die reddings- en opruimingswerk deelgeneem het, kanker ontwikkel; teen die einde van Junie 2019 was meer as 21&nbsp;000 van hulle by die federale ''World Trade Center Health Program'' ingeskryf, waarvan sowat 4&nbsp;000 met kanker gediagnoseer is. Volgens David Prezant, hoofgeneesheer van die New Yorkse brandweer, het die kankersyfer onder blootgestelde mense tussen 2001 en 2019 met 10 tot 30 persent gestyg, en sal dit verder styg omdat longkanker en mesotelioom twintig tot dertig jaar neem om op te tref.<ref name="AFP2019">{{Cite news |date=2019-09-09 |title=18 ans après, l'ombre du cancer plane sur le 11-Septembre |url=https://www.sciencesetavenir.fr/sante/attentat-des-annees-apres-l-ombre-du-cancer-plane-sur-le-11-septembre_137077 |work=Sciences et Avenir |language=fr |access-date=2026-09-12}}</ref> In Maart 2010 het die stad New York 'n fonds van 657,5 miljoen dollar beplan om tienduisend brandweermanne, polisiebeamptes en werkers te vergoed; die ooreenkoms is deur die regter verwerp, maar op 23 Junie 2010 is 'n nuwe skikking van 712,5 miljoen dollar goedgekeur, wat byna al die eisers in November 2010 aanvaar het.<ref name="NYTSettlement">{{Cite news |date=2010-06-23 |title=U.S. District Court Approves Ground Zero Health Settlement |url=https://www.nytimes.com/2010/06/24/nyregion/24zero.html |work=The New York Times |access-date=2026-09-12}}</ref> Die ''James Zadroga 9/11 Health and Compensation Act'', deur die Senaat aanvaar op 22 Desember 2010 en deur Obama onderteken op 2 Januarie 2011, het 4,2 miljard dollar toegeken vir die ''World Trade Center Health Program'', wat toetsing en behandeling verskaf aan mense met langtermyngesondheidsprobleme wat met die aanvalle verband hou.<ref name="NYTZadroga">{{Cite news |date=2010-12-22 |title=Senate Passes 9/11 Health Bill as Republicans Back Down |url=https://www.nytimes.com/2010/12/23/nyregion/23health.html |work=The New York Times |access-date=2026-09-12}}</ref><ref name="WTCHP">{{Cite web |title=World Trade Center Health Program FAQ |url=https://www.cdc.gov/wtc/faq.html |website=Centers for Disease Control and Prevention |access-date=2026-09-12}}</ref> Van Januarie 2011 tot 2016 is sowat 37&nbsp;000 geskaadde nooddienswerkers, oorlewendes en ander betrokkenes daardeur mediese versorging en vergoeding gegee.<ref name="Aerztezeitung" /> In 2020 het die NYPD bevestig dat 247 van sy beamptes aan siektes wat met 11 September verband hou, gesterf het, en in September 2022 het die brandweer bevestig dat 299 brandweermanne so gesterf het. Op 25 September 2023 het die brandweer gerapporteer dat dit nou net soveel lede aan 9/11-verwante siektes verloor het as op die dag van die aanvalle self, naamlik 343.<ref name="NYPDTribute">{{Cite web |title=9/11 Tribute |url=https://www1.nyc.gov/site/nypd/about/memorials/9-11-tribute.page |publisher=New York City Police Department |access-date=2026-09-12}}</ref><ref name="FDNY343">{{Cite news |last=Gainer |first=Alice |date=2023-09-25 |title=FDNY loses 343rd member to 9/11 related illness – as many as died on day of attacks |url=https://www.cbsnews.com/newyork/news/fdny-loses-343rd-member-to-911-related-illness-as-many-as-died-on-day-of-attacks/ |work=CBS New York |access-date=2026-09-12 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251227120901/https://www.cbsnews.com/newyork/news/fdny-loses-343rd-member-to-911-related-illness-as-many-as-died-on-day-of-attacks/ |archive-date=2025-12-27}}</ref> Teen September 2025 het nog sowat 400 nooddienswerkers aan die gevolge van sulke siektes gesterf.<ref name="ABC2025FDNY">{{Cite news |date=2025-09-09 |title=FDNY honors 39 members who have died in last year of 9/11-related illness |url=https://abc7ny.com/post/fdny-honor-39-members-have-died-last-year-911-related-illness/17779768/ |work=WABC-TV |access-date=2026-09-12}}</ref> == Ekonomiese gevolge == Die ekonomiese gevolge van die aanvalle was op kort termyn dramaties, veral in die getrefde gebiede en vir sekere bedrywe, maar op medium- en langtermyn beperk. Die aanvalle het die verwagte ekonomiese groei vir die vierde kwartaal van 2001 gedemp, maar geen [[resessie]] veroorsaak nie. Die Federale Reserweraad het onmiddellik 'n verhoging van die likiditeit aangekondig, en die Europese Sentrale Bank en ander sentrale banke het gehelp deur dollars te koop en rentekoerse te verlaag, wat waarskynlik 'n finansiële krisis voorkom het.<ref name="Makinen3">{{Cite book |last=Makinen |first=Gail |title=Economic Effects of 9/11: A Retrospective Assessment |publisher=Diane Publishing |year=2011 |isbn=978-1-4379-3837-1 |location=Collingdale |pages=3-7}}</ref> Die effektebeurse het op 11 September nie geopen nie en het tot 17 September gesluit gebly. Met die heropening het die [[Dow Jones]]-indeks 684 punte of 7,1 persent gedaal tot 8&nbsp;921 – destyds die grootste eendagpuntverlies ooit – en die NASDAQ 6,5 persent.<ref name="ChicagoTribune">{{Cite news |last=Barnhart |first=Bill |date=2001-09-17 |title=Markets reopen, plunge |url=http://www.chicagotribune.com/business/chi-010917markets,0,5287650.story |work=Chicago Tribune |access-date=2026-09-12}}</ref> Teen die einde van daardie week het die Dow Jones 1&nbsp;369,7 punte (14,3 persent) verloor, destyds die grootste weeklikse puntdaling in sy geskiedenis, en die S&P 500 11,6 persent en die NASDAQ 16,1 persent. In dollars van 2001 het Amerikaanse aandele daardie week 1,4 biljoen dollar aan waarde verloor.<ref name="CNNMoney">{{Cite news |date=2001-09-23 |title=Finding hope in a selloff |url=http://money.cnn.com/2001/09/23/markets/sun_lookahead/ |work=CNN Money |access-date=2026-09-12 |archive-date=2010-11-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101119153500/http://money.cnn.com/2001/09/23/markets/sun_lookahead/ |url-status=dead }}</ref> Amerikaanse lugrederye het ná die aanvalle na raming 330 miljoen dollar per dag verloor en teen die einde van die jaar altesaam 17,7 miljard dollar. Teen 16 September 2001 het vliegbesprekings in die Verenigde State met 74 persent gedaal en hotelbesprekings met 19 persent, en die toerismebedryf het wêreldwyd enorme verliese gely – hoewel die aanvalle dikwels net dieper strukturele oorsake van dié insinkings versnel het.<ref name="Rhoades">{{Cite book |last=Rhoades |first=Dawna L. |title=The Impact of 9/11 on Business and Economics: The Business of Terror |publisher=Palgrave Macmillan |year=2009 |isbn=978-0-230-10006-0 |location=Londen |page=65}}</ref> Die Noord-Amerikaanse lugruim was etlike dae ná die aanvalle gesluit, en lugreise het ná die heropening afgeneem, wat tot 'n vermindering van byna 20 persent in lugvaartkapasiteit gelei en die finansiële probleme van die reeds sukkelende Amerikaanse lugvaartbedryf vererger het.<ref name="BTS">{{Cite web |last1=Bhadra |first1=Dipasis |last2=Texter |first2=Pamela |year=2004 |title=Airline Networks: An Econometric Framework to Analyze Domestic U.S. Air Travel |url=http://www.bts.gov/publications/journal_of_transportation_and_statistics/volume_07_number_01/html/paper_06/ |publisher=United States Department of Transportation |access-date=2026-09-12 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20050330035744/http://www.bts.gov/publications/journal_of_transportation_and_statistics/volume_07_number_01/html/paper_06/ |archive-date=2005-03-30}}</ref> Meer as 18&nbsp;000 klein sake-ondernemings in Laer-Manhattan is vernietig of verplaas, en sowat 2,96 miljoen vierkante meter kantoorruimte is beskadig of vernietig.<ref name="Hensell">{{Cite web |last=Hensell |first=Lesley |date=2001-12-14 |title=Tough Times Loom For Manhattan Commercial Market |url=http://realtytimes.com/rtpages/20011214_downtown.htm |website=Realty Times |access-date=2026-09-12 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110814003420/http://realtytimes.com/rtpages/20011214_downtown.htm |archive-date=2011-08-14}}</ref> In die eerste drie maande ná die aanvalle het New York sowat 430&nbsp;000 werksmaande en 2,8 miljard dollar aan lone verloor, en die stad se bruto binnelandse produk het na raming met 27,3 miljard dollar gedaal vir die laaste drie maande van 2001 en die hele 2002. Die Amerikaanse regering het in September 2001 11,2 miljard dollar aan onmiddellike hulp aan die stad verskaf en vroeg in 2002 nog 10,5 miljard vir ekonomiese ontwikkeling en infrastruktuur.<ref name="Dolfman">{{Cite journal |last1=Dolfman |first1=Michael L. |last2=Wasser |first2=Solidelle F. |year=2004 |title=9/11 and the New York City Economy |journal=Monthly Labor Review |volume=127}}</ref><ref name="Makinen5">{{Cite report |last=Makinen |first=Gail |date=2002-09-27 |title=The Economic Effects of 9/11: A Retrospective Assessment |url=https://fas.org/irp/crs/RL31617.pdf |publisher=Congressional Research Service |page=5 |access-date=2026-09-12 |archive-date=2021-08-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210812212403/https://fas.org/irp/crs/RL31617.pdf |url-status=dead}}</ref> Ongeveer 130&nbsp;000 werknemers wat weens die direkte gevolge afgedank is, het verlengde werkloosheidsvoordele ontvang.<ref name="Makinen3" /> Ramings van die totale skade wat deur die aanvalle veroorsaak is, wissel van 50 tot 500 miljard dollar; as die bykomende veiligheidsuitgawes tot 2011 ingesluit word, meer as een biljoen dollar.<ref name="English67">{{Cite book |last=English |first=Richard |title=Does Terrorism Work? A History |publisher=Oxford University Press |year=2019 |isbn=978-0-19-106795-2 |location=Oxford |page=67}}</ref> Die totale versekerde skade aan lewens en eiendom word op 40 tot meer as 50 miljard dollar geraam, die hoogste versekeringseis in die geskiedenis.<ref name="Makinen5" /> Studies oor die ekonomiese gevolge toon dat die kantoormark en werkverskaffing in Manhattan minder aangetas is as wat aanvanklik gevrees is, omdat die finansiëledienstebedryf persoonlike kontak benodig.<ref name="Fuerst">{{Cite web |last=Fuerst |first=Franz |date=2005-09-07 |title=Exogenous Shocks and Real Estate Rental Markets: An Event Study of the 9/11 Attacks and their Impact on the New York Office Market |publisher=Social Science Research Network |url=https://ssrn.com/abstract=800006 |access-date=2026-09-12}}</ref> == Herbou en gedenktekens == === Herbou van die terrein === [[Lêer:Lower Manhattan from Jersey City September 2020 HDR panorama (cropped).jpg|duimnael|Die herboude Wêreldhandelsentrum, September 2020]] Meer as 1,8 miljoen ton puin is van die terrein verwyder.<ref name="FreshKills">{{Cite report |title=Recovery: The World Trade Center recovery operation at Fresh Kills |publisher=New York State Museum |url=http://www.nysm.nysed.gov/exhibits/longterm/documents/recovery.pdf |access-date=2026-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060929220703/http://www.nysm.nysed.gov/exhibits/longterm/documents/recovery.pdf |archive-date=2006-09-29 |archivedate=2011-05-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110516042641/http://www.nysm.nysed.gov/exhibits/longterm/documents/recovery.pdf }}</ref> Ná maande van dag-en-nag-werk is die terrein aan die einde van Mei 2002 skoongemaak, en die beskadigde deel van die Pentagon is binne 'n jaar herbou en weer in gebruik geneem.<ref name="CNNCleanup">{{Cite news |date=2002-05-30 |title=Ceremony closes 'Ground Zero' cleanup |url=http://archives.cnn.com/2002/US/05/30/rec.wtc.cleanup/ |work=CNN |access-date=2026-09-12 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081201081749/http://archives.cnn.com/2002/US/05/30/rec.wtc.cleanup/ |archive-date=2008-12-01}}</ref> Die tydelike PATH-stasie is aan die einde van 2003 geopen en die nuwe gebou 7 in 2006 voltooi. Die werk aan die hoofterrein is eers laat in 2006 hervat toe Larry Silverstein en die Hawe-owerheid oor die finansiering ooreengekom het.<ref name="NYTBagli">{{Cite news |last=Bagli |first=Charles V. |date=2006-09-22 |title=An Agreement Is Formalized on Rebuilding at Ground Zero |url=https://www.nytimes.com/2006/09/22/nyregion/nyregionspecial3/22rebuild.html |work=The New York Times |access-date=2026-09-12}}</ref> Die bou van One World Trade Center het in April 2006 begin; die spits is in Mei 2013 opgerig, wat die gebou se hoogte op 541 meter gebring het en dit die hoogste gebou in die Westelike Halfrond gemaak het. Dit is op 3 November 2014 geopen.<ref name="OneWTC">{{Cite magazine |last=Iyengar |first=Rishi |date=2014-11-03 |title=One World Trade Center Opens Its Doors |url=https://time.com/3553897/one-world-trade-center-freedom-tower-opens-doors-new-york-city-911/ |magazine=Time |access-date=2026-09-12 |archive-date=2025-06-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250614032209/https://time.com/3553897/one-world-trade-center-freedom-tower-opens-doors-new-york-city-911/ |url-status=dead}}</ref> Gebou 4 het in November 2013 geopen en gebou 3 in Junie 2018.<ref name="USAToday3WTC">{{Cite news |date=2018-06-10 |title=New World Trade Center to open after years of delays |url=https://www.usatoday.com/story/news/nation/2018/06/10/3-world-trade-center-open-after-years-delays-twin-towers-site/689035002/ |work=USA Today |access-date=2026-09-12}}</ref> Die Grieks-Ortodokse Sint Nikolaas-kerk is volgens 'n ontwerp van [[Santiago Calatrava]] herbou en op 4 Julie 2022 as nasionale heiligdom ingewy; dit het in Desember 2022 weer vir gereelde dienste geopen.<ref name="CBSStNicholas">{{Cite news |date=2022-12-06 |title=Saint Nicholas Greek Orthodox Church officially reopens to public after being destroyed on 9/11 |url=https://www.cbsnews.com/newyork/news/saint-nicholas-greek-orthodox-church-officially-reopens-to-public-after-being-destroyed-on-911/ |work=CBS News |access-date=2026-09-12}}</ref> Die Ronald O. Perelman Performing Arts Center het in September 2023 geopen, terwyl gebou 2 teen 2026 steeds onvoltooid was.<ref name="NYTPerelman">{{Cite news |last=Pareles |first=Jon |date=2023-09-18 |title=Perelman Arts Center Opens in New York and Welcomes the World |url=https://www.nytimes.com/2023/09/18/arts/music/perelman-arts-center-opens.html |work=The New York Times |issn=0362-4331 |access-date=2026-09-12}}</ref> === Gedenktekens === [[Lêer:Lower Manhattan from Jersey City September 2020 HDR.jpg|duimnael|''Tribute in Light'', met twee ligkolomme wat die tweelingtorings voorstel, September 2020]] In die dae ná die aanvalle is talle gedenkdienste en waghoudings wêreldwyd gehou, en foto's van die dooies en vermistes is regoor die terrein aangeplak.<ref name="Sigmund">{{Cite web |last=Sigmund |first=Pete |title=Crews Assist Rescuers in Massive WTC Search |url=http://www.constructionequipmentguide.com/Crews-Assist-Rescuers-in-Massive-WTC-Search/1531/ |publisher=Construction Equipment Guide |access-date=2026-09-12}}</ref> Van 11 September tot die begin van die oorlog in Oktober 2001 het 'n groot verskeidenheid spontane vorme van rou ontstaan – soekplakkate vir vermistes en aandenkings van allerlei aard by ''Ground Zero'', by Union Square, teen brûe, heinings en mure – en ''The New York Times'' het met sy reeks ''Portraits of Grief'' oor die slagoffers begin.<ref name="Bond1989">{{Cite book |last=Bond |first=Lucy |title=Frames of Memory After 9/11: Culture, Criticism, Politics, and Law |publisher=Palgrave Macmillan |year=2015 |isbn=978-1-137-44010-5 |location=New York |pages=1989-1990}}</ref> Een van die eerste gedenktekens was ''Tribute in Light'', 'n installasie van 88 soekligte wat op 11 Maart 2002 vir die eerste keer aangeskakel is en sedertdien jaarliks in die nag van 11 September herhaal word. Twee hoë-intensiteit blouwit ligkolomme styg loodreg op uit die voetspore van die ou torings en is van ver af sigbaar.<ref name="BBCTribute">{{Cite news |date=2002-03-06 |title=Tribute in light to New York victims |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/1857699.stm |work=BBC News |access-date=2026-09-12}}</ref><ref name="Sagalyn">{{Cite book |last=Sagalyn |first=Lynne B. |title=Power at Ground Zero: Politics, Money, and the Remaking of Lower Manhattan |publisher=Oxford University Press |year=2016 |isbn=978-0-19-060704-3 |location=Oxford |page=222}}</ref> Vir die terrein self is die ''World Trade Center Site Memorial Competition'' gehou. Die wenontwerp, ''Reflecting Absence'', is in Augustus 2006 gekies en bestaan uit twee verdiepte poele in die voetspore van die torings, omring deur die name van die slagoffers in 'n ondergrondse gedenkruimte. Die gedenkteken is op die tiende herdenking in 2011 voltooi en die museum het in Mei 2014 geopen. In die wande van die bassins is die name van al 2&nbsp;791 slagoffers van die aanvalle sowel as dié van die bomaanval van 1993 gegraveer.<ref name="CBSMemorial">{{Cite news |date=2006-03-06 |title=WTC Memorial Construction Begins |url=https://www.cbsnews.com/news/wtc-memorial-construction-begins/ |work=CBS News |agency=Associated Press |access-date=2026-09-12}}</ref><ref name="Arad">{{Cite journal |last=Arad |first=Michael |year=2009 |title=Reflecting Absence |url=https://placesjournal.org/assets/legacy/pdfs/reflecting-absence.pdf |journal=Places Journal |volume=21 |issue=1}}</ref> By die jaarlikse herdenkings in New York lees familielede die name gewoonlik in alfabetiese volgorde voor.<ref name="Arad" /> ''The Sphere'' van die Duitse beeldhouer Fritz Koenig, die grootste bronsbeeld van die moderne tyd, het van 1971 tot 2001 tussen die tweelingtorings op die Austin J. Tobin-plein gestaan. Die beeld van meer as twintig ton was die enigste kunswerk wat grootliks ongeskonde uit die puin gehaal is en het 'n simboliese gedenkteken geword; in Augustus 2017 is dit in Liberty Park naby die 9/11-gedenkteken opgestel.<ref name="NYTSphere">{{Cite news |last=Otterman |first=Sharon |date=2017-11-29 |title=Battered and Scarred, 'Sphere' Returns to 9/11 Site |url=https://www.nytimes.com/2017/11/29/nyregion/911-memorial-sphere-sculpture.html |work=The New York Times |issn=1553-8095 |access-date=2026-09-12}}</ref> In Arlington is die Pentagon-gedenkteken op die sewende herdenking in 2008 vir die publiek geopen. Dit bestaan uit 'n park met 184 banke wat na die Pentagon kyk. Toe die Pentagon in 2001 en 2002 herstel is, is 'n private kapel en 'n binnenshuise gedenkteken ingerig op die plek waar Vlug 77 die gebou getref het.<ref name="WaPoPentagonMem">{{Cite news |last=Miroff |first=Nick |date=2008-09-11 |title=Creating a Place Like No Other |url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2008/09/10/AR2008091000018.html |work=The Washington Post |issn=2641-9599 |access-date=2026-09-12}}</ref> By Shanksville is 'n besoekersentrum van beton en glas in 2015 geopen, geleë op 'n heuwel wat oor die neerstortterrein en die wit marmer-''Wall of Names'' uitkyk; sowel die uitkykplatform as die muur is onder die vlugpad van Vlug 93 in lyn gebring.<ref name="NPSFlight93">{{Cite web |title=Flight 93 National Memorial – Frequently Asked Questions |url=https://www.nps.gov/flni/historyculture/upload/FAQs_longform_formatted_5-2013.pdf |publisher=National Park Service |pages=22-23 |access-date=2026-09-12 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130715132520/http://www.nps.gov/flni/historyculture/upload/FAQs_longform_formatted_5-2013.pdf |archive-date=2013-07-15}}</ref> Op 14 November 2001 het die Kongres 'n resolusie aanvaar wat elke 11 September as Patriot Day aanwys; jaarliks doen die president 'n beroep op die Amerikaanse volk om 'n oomblik stilte te hou. Ná Bush se ampstermyn is die dag van 2009 af ook as die ''National Day of Service and Remembrance'' bekend.<ref name="PatriotDay">{{Cite web |title=Amending title 36, United States Code, to designate September 11 as Patriot Day |url=http://thomas.loc.gov/cgi-bin/query/z?c107:S.J.RES.29: |publisher=Library of Congress |access-date=2026-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080918011620/http://thomas.loc.gov/cgi-bin/query/z?c107:S.J.RES.29: |archive-date=2008-09-18}}</ref><ref name="Bond1989" /> In September 2003 is 7,5 ton staal van die terrein gebruik in die bou van die USS ''New York'', 'n oorlogskip wat ter nagedagtenis aan die slagoffers so genoem is.<ref name="TimesWarship">{{Cite news |date=2006-05-22 |title=Warship built out of Twin Towers wreckage |url=http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/us_and_americas/article723328.ece |work=The Times |access-date=2026-09-12 |archive-date=2011-05-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110524002036/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/us_and_americas/article723328.ece |url-status=dead }}</ref> Op 11 September 2006 het [[Bill Clinton]] die monument ''To the Struggle Against World Terrorism'' van die beeldhouer Zoerab Tsereteli in Bayonne, New Jersey, ingewy; dit stel 'n traan in 'n gebreekte toring voor.<ref name="Cesari">{{Cite thesis |last=Césari |first=Pierre |date=2013-04-25 |title=La vision russe du 11 Septembre |publisher=Université Paris I Panthéon-Sorbonne |url=https://dumas.ccsd.cnrs.fr/dumas-00817673/ |language=fr |access-date=2026-09-12}}</ref> By die brandweerstasie ''Ten House'' in Liberty Street, wat eerste by die Wêreldhandelsentrum aangekom het en ses manne verloor het, is in 2006 die ''Ten House Bravest Memorial'' geopen, later gevolg deur die ''FDNY Memorial Wall'' vir al 343 brandweermanne wat daardie dag gesterf het.<ref name="Fodors">{{Cite book |title=Fodor's New York City 2025 |publisher=Fodor's Travel |year=2024 |isbn=978-1-64097-763-1 |location=New York |page=143}}</ref> == Kulturele invloed == Onmiddellike reaksies op die aanvalle het 'n groter klem op die gesinslewe, hoër kerkbywoning en meer uitings van [[patriotisme]], soos die vertoon van die Amerikaanse vlag, ingesluit.<ref name="Carducci">{{Cite book |last=Carducci |first=Bernardo J. |title=The Psychology of Personality: Viewpoints, Research, and Applications |publisher=Wiley-Blackwell |year=2009 |isbn=978-1-4051-3635-8 |page=200}}</ref> Die aanvalle is sedertdien as agtergrond, verhaal of tema in rolprente, musiek, letterkunde en selfs humor gebruik, en televisieprogramme het die kulturele bekommernisse van die tydperk weerspieël.<ref name="QuayDamico">{{Cite book |last1=Quay |first1=Sara |last2=Damico |first2=Amy |title=September 11 in Popular Culture: A Guide |publisher=Greenwood |year=2010 |isbn=978-0-313-35505-9}}</ref> Die Amerikaanse kultuur ná die aanvalle word gekenmerk deur verhoogde sekuriteit en 'n groter vraag daarna, sowel as [[angs]] oor toekomstige terreuraanvalle; sielkundiges het 'n toename in angs oor kommersiële lugreise bevestig.<ref name="PsychToday">{{Cite web |last1=Schmidt |first1=Brad |last2=Winters |first2=Jeffrey |date=2002-01-01 |title=Anxiety After 9/11 |url=http://www.psychologytoday.com/articles/200201/anxiety-after-911 |website=Psychology Today |access-date=2026-09-12}}</ref> Haatmisdade teen Moslems het in 2001 byna vertienvoudig en het daarna "ongeveer vyf keer hoër as die koers voor 11 September" gebly.<ref name="Ingraham">{{Cite news |last=Ingraham |first=Christopher |date=2015-02-11 |title=Anti-Muslim hate crimes are still five times more common today than before 9/11 |url=https://www.washingtonpost.com/news/wonk/wp/2015/02/11/anti-muslim-hate-crimes-are-still-five-times-more-common-today-than-before-911/ |work=The Washington Post |access-date=2026-09-12}}</ref> Die aanvalle het ook 'n groot uitwerking op die geloofslewe van baie mense gehad: vir sommige het dit hul geloof versterk as bron van troos, terwyl ander hul geloof bevraagteken of verloor het.<ref name="PBSFaith">{{Cite news |title=Faith and Doubt at Ground Zero |url=https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/faith/questions/god.html |work=PBS Frontline |access-date=2026-09-12}}</ref> === Letterkunde en teater === Vroeë Duitstalige tekste oor 11 September het die gebeure as 'n biografiese en estetiese keerpunt verstaan, dikwels in die vorm van 'n persoonlike krisisdagboek, soos Kathrin Röggla se reportage ''really ground zero'' (2001). Durs Grünbein se ''September-Elegien'' (2001) vergelyk die televisiebeelde met historiese oorlogsbeelde en Bybelse mites en bevraagteken of taal die gebeure hoegenaamd kan weergee.<ref name="Koenig">{{Cite book |last=König |first=Michael |title=Die Welt nach 9/11 |publisher=Springer VS |year=2011 |isbn=978-3-531-94173-8 |location=Wiesbaden |pages=821-828 |chapter="Alles wird anders": Der 11. September in deutscher Literatur |language=de}}</ref> Frédéric Beigbeder se roman ''Windows on the World'' (2003) vertel in fyn besonderhede van 'n vader en sy twee seuns wat hulle tydens die aanvalle in die restaurant boaan die Noordtoring bevind. [[Jonathan Safran Foer]] se ''Extremely Loud and Incredibly Close'' (2005) handel oor 'n getraumatiseerde negejarige seun wie se pa in die aanvalle gesterf het, en die hoofkarakter van Don DeLillo se ''Falling Man'' (2007) is 'n oorlewende; 'n leitmotief is 'n performance-kunstenaar wat die bekende foto van Richard Drew naboots.<ref name="Melnick">{{Cite book |last=Melnick |first=Jeffrey |title=9/11 Culture |publisher=Wiley |year=2009 |isbn=978-1-4051-7372-8 |location=Chichester |pages=64, 172-176}}</ref> In die teater handel Neil LaBute se ''The Mercy Seat'' (2002) oor 'n man wat die aanvalle oorleef het omdat hy heimlik by sy minnares was, en Rainald Goetz se ''Reich des Todes'' is op 11 September 2020 in Hamburg opgevoer.<ref name="Stern">{{Cite news |date=2020-09-14 |title=Uraufführung "Reich des Todes" von Rainald Goetz: Vier Stunden Dunkelheit |url=https://www.stern.de/kultur/kunst/urauffuehrung-rainald-goetz--reich-des-todes--im-schauspielhaus--vier-stunden-dunkelheit-9413202.html |work=Stern |language=de |access-date=2026-09-12}}</ref> === Beeldende kunste === Die reeks ''ten breaths'' van Eric Fischl bestaan uit gouaches en beeldhouwerke van vallende en gevalle mense en verwerk die persfoto's van dié wat uit die brandende torings gespring het. Die beeld ''Tumbling Woman'', wat 'n vrou in vrye val uitbeeld, het in die Verenigde State omstredenheid veroorsaak. Gerhard Richter het die skildery ''September'' oor die gebeure geskep.<ref name="KStA">{{Cite news |date=2008-06-04 |title=Zu Gerhard Richters Bild "September" |url=https://www.ksta.de/richter-ueber-sein-bild-das-teuflische-schoene-13275732 |work=Kölner Stadt-Anzeiger |language=de |access-date=2026-09-12}}</ref> === Musiek === Direk ná die aanvalle het baie mense musiek as ongepas beleef en is optredes gekanselleer. Daar was ook pogings tot sensuur: die sogenaamde Clear Channel-memorandum het die maatskappy se 1&nbsp;170 radiostasies aangeraai om 164 liedjies nie te speel nie omdat dit as ongepas vir die nasionale rou beskou is. Daaronder was al die musiek van [[Rage Against the Machine]], al die liedjies van die Moslem [[Cat Stevens]], ''Imagine'' van [[John Lennon]] en ''Knockin' on Heaven's Door'' van [[Bob Dylan]].<ref name="Cloonan">{{Cite book |last=Cloonan |first=Martin |title=9/11 – The World's all out of tune: Populäre Musik nach dem 11. September 2001 |publisher=transcript |year=2015 |isbn=978-3-8394-0256-6 |location=Bielefeld |pages=13-25 |chapter=Musical Responses to September 11th: From conservative patriotism to radicalism}}</ref> Die komponis John Adams is onder druk geplaas om sy opera ''The Death of Klinghoffer'' nie op te voer nie, en akteurs en musikante soos [[Sheryl Crow]], [[Madonna]] en Michael Stipe is as onpatrioties aangeval.<ref name="Cloonan" /> [[Sting]] het 'n privaat konsert op die aand van 11 September met die lied ''Fragile'' geopen en dit aan al die slagoffers opgedra.<ref name="Pena">{{Cite book |last=Peña |first=Charles V. |title=Winning the Un-war: A New Strategy for the War on Terrorism |publisher=Potomac Books |year=2007 |isbn=978-1-61234-323-5 |pages=17-18}}</ref> Die musiekbedryf het met welsynskonserte en uitsendings vir fondsinsameling gereageer, soos ''America: A Tribute to Heroes''. By die ''Concert for New York City'' op 20 Oktober 2001 in Madison Square Garden het talle musikante kosteloos opgetree; [[Paul McCartney]] het daar sy nuwe lied ''Freedom'' uitgevoer, en die konsert het sowat 14 miljoen dollar aan toegangsgeld en na raming 125 miljoen dollar aan skenkings ingesamel. [[Michael Jackson]] het vir sy lied ''What More Can I Give'' 'n groot aantal sterre byeengebring.<ref name="Cloonan" /> Honderde werke in die hoofstroom van pop-, rock-, hiphop- en jazzmusiek het na die aanvalle of die daaropvolgende oorlog verwys.<ref name="Phleps">{{Cite book |last=Phleps |first=Thomas |title=9/11 – The World's all out of tune |publisher=transcript |year=2015 |isbn=978-3-8394-0256-6 |location=Bielefeld |pages=175-208 |chapter=9/11 und die Folgen in der Popmusik IV: Eine Auswahldiskographie |language=de}}</ref> [[Bruce Springsteen]] se album ''The Rising'' bevat agt liedjies met 'n verband met die aanvalle; Alan Jackson se ''Where Were You (When the World Stopped Turning)'' het van Desember 2001 af vyf weke lank die Amerikaanse country-trefferlys aangevoer; [[Enya]] se ''Only Time'' is met die stemme van betrokkenes gemeng en het 'n informele volkslied van die herdenking geword; en [[Neil Young]] se ''Let's Roll'' verheerlik die weerstand van die passasiers op Vlug 93.<ref name="Cloonan" /><ref name="Phleps" /> In baie liedtekste ná die aanvalle het motiewe van wraak en vergelding oorheers; eers met die begin van die oorlog in Irak in Maart 2003 het weer honderde popliedjies met 'n antioorlogstandpunt verskyn.<ref name="HelmsPhleps">{{Cite book |editor1-last=Helms |editor1-first=Dietrich |editor2-last=Phleps |editor2-first=Thomas |title=9/11 – The World's all out of tune |publisher=transcript |year=2015 |isbn=978-3-8394-0256-6 |location=Bielefeld |pages=8-9 |language=de}}</ref> Die komponis Karlheinz Stockhausen het die aanvalle op 16 September 2001 by 'n perskonferensie "die grootste kunswerk wat daar nog ooit was" genoem. Die uitlating het verontwaardiging veroorsaak en tot die kansellasie van konserte gelei; Stockhausen het later beweer dat hy van die grootste vernietigende kunswerk van sy operafiguur Lucifer gepraat het.<ref name="Carlesso">{{Cite book |last=Carlesso |first=Giovanna-Beatrice |title=Theater, Terror, Tod: Das Künstlerdrama von Christoph Schlingensief |publisher=transcript |year=2024 |isbn=978-3-8394-7192-0 |location=Bielefeld |page=59 |language=de}}</ref> === Humor en satire === Swart humor onder die leuse "Waar was King Kong toe ons hom nodig gehad het?" en grappe oor die aanvalle het reeds die volgende dag opgeduik; dié grappe is versamel en in die volkskunde bestudeer.<ref name="Kuipers">{{Cite book |last=Kuipers |first=Giselinde |title=A Decade of Dark Humor: How Comedy, Irony, and Satire Shaped Post-9/11 America |publisher=University Press of Mississippi |year=2011 |isbn=978-1-61703-006-2 |location=Oxford, Mississippi |pages=26-40 |chapter=Where Was King Kong When We Needed Him?}}</ref> Amerikaanse laatnagprogramme het rou en erkenning aan die reddingswerkers vooropgestel en aanvanklik van regeringskritiek afgesien. Toe die satirikus [[Bill Maher]] op 17 September 2001 met 'n gas saamgestem het wat die gebruiklike beskrywing van die aanvallers as lafaards bevraagteken het, het die ABC-netwerk sy program ''Politically Incorrect'' teen Junie 2002 laat verval.<ref name="Gurney">{{Cite book |last=Gurney |first=David |title=A Decade of Dark Humor |publisher=University Press of Mississippi |year=2011 |isbn=978-1-61703-006-2 |location=Oxford, Mississippi |pages=16-21 |chapter=Everything changes forever (temporarily): Late-Night Television Comedy after 9/11}}</ref> == Historiese beoordeling == Tydgenote en die media het 11 September as 'n historiese keerpunt beleef: niks sou weer wees soos vantevore nie.<ref name="Berg463">{{Cite journal |last=Berg |first=Manfred |year=2011 |title=Der 11. September 2001 – eine historische Zäsur? |url=https://zeithistorische-forschungen.de/3-2011/4411 |journal=Zeithistorische Forschungen |volume=8 |issue=3 |pages=463-474 |language=de}}</ref> Van 2002 af het sommige historici en politieke wetenskaplikes egter beklemtoon dat die Verenigde State ná die aanvalle bloot sy strewe na oorheersing teenoor die Islamitiese wêreld voortgesit het, sowel as sy neiging om internasionale konflikte manicheïes as 'n stryd tussen goed en kwaad uit te lê.<ref name="Dudziak">{{Cite book |editor-last=Dudziak |editor-first=Mary L. |title=September 11 in History: A Watershed Moment? |publisher=Duke University Press |year=2003 |location=Durham}}</ref> [[Noam Chomsky]] het 'n kontinuïteit van Amerikaanse imperialisme en die strewe na wêreldwye oorheersing beklemtoon.<ref name="Chomsky">{{Cite book |last=Chomsky |first=Noam |title=Hegemony or Survival: America's Quest for Global Dominance |publisher=Metropolitan Books |year=2003 |location=New York}}</ref> Volgens die Amerikanis Michael Butter het 11 September lopende ontwikkelinge eerder versnel as veroorsaak.<ref name="Butter">{{Cite book |last1=Butter |first1=Michael |last2=Christ |first2=Birte |last3=Keller |first3=Patrick |title=9/11: Kein Tag, der die Welt veränderte |publisher=Schöningh |year=2011 |isbn=978-3-506-77097-4 |location=Paderborn |language=de}}</ref> Manfred Berg het in 2011 geoordeel dat die aanvalle die oorlog teen terreur en die enorme uitbreiding van uitvoerende mag in die Verenigde State onteenseglik veroorsaak het, maar dat hulle die langertermyn- politieke en ekonomiese tendense in die wêreld klaarblyklik nie beslissend verander het nie.<ref name="Berg463" /> Die politieke wetenskaplike Jochen Hippler het die oorloë in Afghanistan en Irak in 2003 ook as die voortsetting van 'n unilaterale Amerikaanse buitelandse beleid beskou: die land sou sy posisie as enigste oorblywende supermag ná die Koue Oorlog gebruik het om 'n neokonserwatiewe program te verwesenlik. Volgens hom het die omverwerping van die Baath-regime in Irak geweld en terreur daar sterk vererger, die kloof tussen Arabiese regerings en hul bevolkings verdiep, die internasionale solidariteit met die Verenigde State beëindig en die gesag van die VN en die volkereg geskaad.<ref name="Hippler">{{Cite web |last=Hippler |first=Jochen |date=2004-01-15 |title=Die Folgen des 11. September 2001 für die internationalen Beziehungen |url=https://www.bpb.de/publikationen/5LFXXA,0,Die_Folgen_des_11_September_2001_f%FCr_die_internationalen_Beziehungen.html |publisher=Bundeszentrale für politische Bildung |language=de |access-date=2026-09-12}}</ref> Die kriminoloog Sebastian Scheerer het in 2002 gebrekkige rasionele navorsing na die oorsake gekritiseer en 'n neiging tot "patologisering" en "mitologisering" uitgewys, byvoorbeeld deur voorwetenskaplike idees van "goed en kwaad" te gebruik. Volgens hom kan die gewone analitiese en waardevrye begrip van [[terrorisme]] die verskynsels van 11 September net so goed verklaar as dié van die linkse terrorisme van die 1970's en 1980's.<ref name="Scheerer">{{Cite book |last=Scheerer |first=Sebastian |title=Die Zukunft des Terrorismus: Drei Szenarien |publisher=Zu Klampen |year=2002 |location=Lüneburg |pages=13-15, 23 |language=de}}</ref> Peter Waldmann het eweneens by sy definisie van terrorisme gebly en aangevoer dat daar wel 'n strategieverandering was – weg van vaste organisasies na oper strukture – maar dat dit nie genoeg is om van 'n keerpunt te praat nie.<ref name="Waldmann">{{Cite book |last=Waldmann |first=Peter |title=Terrorismus: Provokation der Macht |publisher=Murmann |year=2005 |edition=2de |location=Hamburg |pages=12, 29-33 |language=de}}</ref> In 2026, kort voor die vyf-en-twintigste herdenking, het 'n taalriglyn van die Kanadese openbare uitsaaier CBC/Radio-Canada wye kritiek uitgelok. Volgens die riglyn moes die woorde "terroris" en "terrorisme" slegs met toeskrywing gebruik word, 'n langbestaande praktyk om politiek gelaaide terme nie as die uitsaaier se eie taal oor te neem nie. Ná kritiek van onder meer die direkteur van die FBI, die Amerikaanse ambassadeur in Kanada en Kanadese politici het CBC 'n uitsondering aangekondig: sy joernaliste mag die aanvalle van 11 September voortaan sonder toeskrywing as 'n "terreurdaad" beskryf, terwyl die algemene reël vir ander ideologies gemotiveerde geweld behoue bly.<ref name="CBC2026">{{Cite web |last=Boshra |first=Basem |date=2026-08-28 |title=How and why CBC News will adjust its 9/11 language guidance |url=https://www.cbc.ca/news/editorials/cbc-news-9-11-language-guidance-1.7314023 |publisher=CBC News |access-date=2026-09-12}}</ref><ref name="LaPresse2026">{{Cite news |last=Karadeglija |first=Anja |date=2026-08-28 |title=Après plusieurs critiques, CBC change sa politique sur les attaques du 11–Septembre |url=https://www.lapresse.ca/actualites/2026-08-28/apres-plusieurs-critiques-cbc-change-sa-politique-sur-les-attaques-du-11-septembre.php |work=La Presse |language=fr |access-date=2026-09-12}}</ref> == Sien ook == * [[Terrorisme]] * [[Al-Kaïda]] * [[Wêreldhandelsentrum]] * [[Osama bin Laden]] == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Bronne == * Stephen E. Atkins (red.): ''The 9/11 Encyclopedia.'' ABC-Clio, Santa Barbara 2011, {{ISBN|978-1-59884-922-6}}. * Stephen E. Atkins: ''9/11: The Essential Reference Guide.'' ABC-Clio, Santa Barbara 2021, {{ISBN|978-1-4408-7302-7}}. * Stefan Aust, Cordt Schnibben (reds.): ''11. September 2001. Geschichte eines Terrorangriffs.'' dtv, Stuttgart 2003, {{ISBN|3-423-34026-6}}. * Manfred Berg: ''Der 11. September 2001 – eine historische Zäsur?'' In: ''Zeithistorische Forschungen / Studies in Contemporary History'' 8 (2011), bl. 463-474. * Peter Bergen: ''The Longest War: The Enduring Conflict Between America and Al-Qaeda.'' Simon & Schuster, New York 2011, {{ISBN|978-0-85720-883-5}}. * Michael Butter, Birte Christ, Patrick Keller (reds.): ''9/11. Kein Tag, der die Welt veränderte.'' Schöningh, Paderborn 2011, {{ISBN|978-3-506-77097-4}}. * Bernd Greiner: ''9/11. Der Tag, die Angst, die Folgen.'' C. H. Beck, München 2011, {{ISBN|978-3-406-61244-2}}. * Thomas Jäger (red.): ''Die Welt nach 9/11: Auswirkungen des Terrorismus auf Staatenwelt und Gesellschaft.'' Springer VS, Wiesbaden 2011, {{ISBN|978-3-531-94173-8}}. * Till Karmann, Simon Wendt e.a. (reds.): ''Zeitenwende 9/11? Eine transatlantische Bilanz.'' Barbara Budrich, Opladen, Berlyn & Toronto 2016, {{ISBN|978-3-8474-0562-7}}. * Tom Lansford: ''9/11 and the Wars in Afghanistan and Iraq: A Chronology and Reference Guide.'' Bloomsbury, New York 2011, {{ISBN|978-1-59884-419-1}}. * Terry McDermott: ''Perfect Soldiers – The Hijackers: Who They Were, Why They Did It.'' HarperCollins, New York 2005, {{ISBN|978-0-06-058470-2}}. * Anthony Summers, Robbyn Swan: ''The Eleventh Day. The Full Story of 9/11.'' Ballantine Books, New York 2012, {{ISBN|978-0-8129-7809-4}}. * Lawrence Wright: ''The Looming Tower: Al-Qaeda and the Road to 9/11.'' Knopf, New York 2006, {{ISBN|978-0-375-41486-2}}. == Eksterne skakels == {{Commonskat|September 11 attacks|Aanvalle op 11 September}} * [https://www.9-11commission.gov/report/911Report.pdf ''The 9/11 Commission Report''] (PDF) * [https://911digitalarchive.org/ ''The September 11 Digital Archive''] * [https://www.nist.gov/world-trade-center-investigation NIST se ondersoek na die Wêreldhandelsentrum] {{Normdata}} [[Kategorie:Misdaad in die Verenigde State van Amerika]] [[Kategorie:New York (stad)]] [[Kategorie:Washington, D.C.]] [[Kategorie:Islamitiese terrorisme]] [[Kategorie:Vliegtuigkapings]] [[Kategorie:2001]] 56w61c9bs75izj8tpmepiew6m33vjbw 0 72819 2967218 1791808 2026-09-14T11:25:28Z Aliwal2012 39067 2967218 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas rolprent | naam = Boerboel de Wet | beeld = | regisseur = [[Al Debbo]] | produksieleier = | geskryf_deur = [[John Goldblatt]] | verteller = | met = [[Al Debbo]]<br />[[Trudie Rossouw]]<br />[[Taffy Kikillus]] | musiek = | kinematografie = Vernon Whitten | redigeerder = Harry Hughes | ateljee = Irene Film Studios | verspreider = | vrygestel = [[27 November]] [[1961]] | speeltyd = 76 minute | land = [[Suid-Afrika]] | taal = [[Afrikaans]] | begroting = | bruto = | voorafgegaan_deur = | opgevolg_deur = | webtuiste = | imdb_id = 2034631 }} '''Boerboel de Wet''' is 'n swart-en-wit [[Afrikaans]]e [[rolprent]] wat op [[27 November]] [[1961]] vrygestel is. [[Al Debbo]] was die regisseur en is ook een van die hoofkarakters in die film. == Genre == Die rolprent is 'n aksiebelaaide [[komedie]]. Dit het geen ouderdomsperk nie en is goeie gesinsvermaak. == Hoofrolspelers == * [[Al Debbo]] as Septimus Ignacius 'Boerboel' de Wet * [[Trudie Rossouw]] as Marie (as Trudy Rossouw) * [[Taffy Kikillus]] as [[Sidney Corbett]] * [[Lorna Cowell]] as Mev. Weisenheimer * [[Phillip Botha]] as Snoop * [[Mario Lastrucci]] as Muis * [[Sann de Lange]] as skoonmaak-dame * [[Pieter Hauptfleisch]] as spoorweg-[[portier]] * [[Gil Sales]] * [[Christo Gerber]] == Storielyn == Septimus Ignatius de Wet, ook bekend as Boerboel de Wet, die private speurder, red 'n kenner van antieke artefakte en word ryklik deur die eienaar van 'n groot juwelierswinkel, Mevrou Weissman daarvoor beloon. Dit stel hom in staat om nuwe kantore te betrek en nuwe sake aan te neem. Marie Pieterse, die dogter van die antieke kenner wat hy gered het, vra hom om die verdwyning van 'n kosbare beeldjie uit die provinsiale museum te ondersoek, en daarmee saam die diefstal van juwele uit die vertoonkaste van Mevrou Weissman. Boerboel se ondersoek bring hom in aanraking met verskeie mense, onder meer met 'n Egiptiese professor wat eintlik die baasbrein agter die diefstal van die beeldjie en die juwele is. Maar dit vind Boerboel eers uit toe dit amper te laat is. Gelukkig is daar die mooie Marie om hom te help – dis nou wanneer hy haar nie uit die kloue van die misdadigers moet red nie. == Sien ook == * [[Lys van Afrikaanse rolprente]] {{Saadjie}} [[Kategorie:Afrikaanse rolprente]] [[Kategorie:Komedierolprente]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse rolprente]] dlawah2xj7itv8vtiediwqj95hzyofc 2967219 2967218 2026-09-14T11:28:46Z Aliwal2012 39067 totsiens rooi skakels 2967219 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas rolprent | naam = Boerboel de Wet | beeld = | regisseur = [[Al Debbo]] | produksieleier = | geskryf_deur = John Goldblatt | verteller = | met = [[Al Debbo]]<br />Trudie Rossouw<br />[[Taffy Kikillus]] | musiek = | kinematografie = Vernon Whitten | redigeerder = Harry Hughes | ateljee = Irene Film Studios | verspreider = | vrygestel = [[27 November]] [[1961]] | speeltyd = 76 minute | land = [[Suid-Afrika]] | taal = [[Afrikaans]] | begroting = | bruto = | voorafgegaan_deur = | opgevolg_deur = | webtuiste = | imdb_id = 2034631 }} '''Boerboel de Wet''' is 'n swart-en-wit [[Afrikaans]]e [[rolprent]] wat op [[27 November]] [[1961]] vrygestel is. [[Al Debbo]] was die regisseur en is ook een van die hoofkarakters in die film. == Genre == Die rolprent is 'n aksiebelaaide [[komedie]]. Dit het geen ouderdomsperk nie en is goeie gesinsvermaak. == Hoofrolspelers == * [[Al Debbo]] as Septimus Ignacius 'Boerboel' de Wet * Trudie Rossouw as Marie Pieterse * [[Taffy Kikillus]] as Sidney Corbett * Lorna Cowell as Mev. Weisenheimer * Phillip Botha as Snoop * Mario Lastrucci as Muis * [[Sann de Lange]] as skoonmaakdame * [[Pieter Hauptfleisch]] as stasie[[portier]] * Gil Sales * Christo Gerber == Storielyn == Septimus Ignatius de Wet, ook bekend as Boerboel de Wet, die private speurder, red 'n kenner van antieke artefakte en word ryklik deur die eienaar van 'n groot juwelierswinkel, Mevrou Weissman daarvoor beloon. Dit stel hom in staat om nuwe kantore te betrek en nuwe sake aan te neem. Marie Pieterse, die dogter van die antieke kenner wat hy gered het, vra hom om die verdwyning van 'n kosbare beeldjie uit die provinsiale museum te ondersoek, en daarmee saam die diefstal van juwele uit die vertoonkaste van Mevrou Weissman. Boerboel se ondersoek bring hom in aanraking met verskeie mense, onder meer met 'n Egiptiese professor wat eintlik die baasbrein agter die diefstal van die beeldjie en die juwele is. Maar dit vind Boerboel eers uit toe dit amper te laat is. Gelukkig is daar die mooie Marie om hom te help – dis nou wanneer hy haar nie uit die kloue van die misdadigers moet red nie. == Sien ook == * [[Lys van Afrikaanse rolprente]] {{Saadjie}} [[Kategorie:Afrikaanse rolprente]] [[Kategorie:Komedierolprente]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse rolprente]] 5xelpbn7o7lkka3w9zognvk0i6jqf9f 0 87987 2967026 2876082 2026-09-13T12:48:54Z Sobaka 328 /* Agtergrond */ skakel 2967026 wikitext text/x-wiki {{Infoboks Militêre Konflik-en |conflict=Slag van Renosterkop |partof=[[Tweede Vryheidsoorlog]] |image= |caption= |date=[[29 November]] [[1900]] |place=Renosterkop, 30&nbsp;km noord van [[Bronkhorstspruit]] |casus= |territory= |result=Boere-oorwinning |combatant1={{vlagland|Verenigde Koninkryk}} |combatant2={{vlagland|Zuid-Afrikaansche Republiek}} ([[Transvaal]])<br />{{vlagland|Oranje-Vrystaat}} |commander1={{vlagikoon|Verenigde Koninkryk}} Arthur Paget |commander2={{vlagikoon|Zuid-Afrikaansche Republiek}} [[Ben Viljoen]] |strength1=5000 |strength2=500 |casualties1=106 ongevalle, 15 dood |casualties2=24 ongevalle, 2 dood }} Die '''Slag van Renosterkop''' het op [[29 November]] [[1900]] plaasgevind tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]] (Anglo-Boereoorlog). 'n Boeremag onder bevel van genl. [[Ben Viljoen]] behaal 'n oorwinning oor 'n Britse mag onder bevel van generaalmajoor Arthur Paget. Die slag het plaasgevind op 'n koppie genaamd Renosterkop (ook Rhenosterkop) sowat 30&nbsp;km noord van [[Bronkhorstspruit]]. == Agtergrond == Die Britte was vasberade om 'n [[Boerekommando]], onder bevel van Viljoen, uit te wis wat noordoos van [[Pretoria]] bedrywig was. Vir dae was daar toevallige skermuselinge tussen die twee magte. Viljoen het toe besluit om homself in te grawe op die reeks heuwels om en op die groot heuwel Renosterkop. Op 27 November verneem hy dat 'n Britse mag van 5000 man hom nader. Hy stuur 'n verkenningmag uit terwyl die res van sy manskappe hulle ingrawe oor 'n front van 5&nbsp;km. Hy het slegs 500 man tot sy beskikking gehad. Hy ook twee kanonne gehad, 'n Maxim Nordenfeldt 15-ponder en 'n Kruppkanon. Die 15-ponder was nie in 'n goeie toestand nie en daar was slegs 14 rondtes ammunisie vir die Krupp oor. Op die 27^ste het die verkenningmag met die Britse mag kontak gemaak en hulle val terug na die Boerestellings. Op 28 November het die Britte met 'n artellerie-aanslag begin wat die hele dag geduur het. Op 29 November het Paget 'n frontaanval geloods. Dit het begin met 'n [[infanterie]]aanval op Viljoen se linkerflank maar dit was afgeslaan deur die Boere met akkurate geweer en vuur vanaf die Maxim Nordenfeldt. Die tweede aanval was teen die middel van die front en was ook afgeslaan deur die Boeremagte. Die derde aanval was ook teen die middel van die front, hierdie keer meer aan die regterkant waar Viljoen self gewag het. Weereens word die aanval afgeslaan met groot verliese aan die Britse kant. Die Britse magte het teruggeval om voort te gaan die volgende dag. Die Boeremagte het egter in die nag onttrek omrede hulle ammunisie en ander voorraad opgeraak het. == Verliese == Die Britte het 106 ongevalle gely waarvan 15 gesneuweldes was terwyl die Boere 24 ongevalle gehad het waarvan slegs 2 gesneuweldes was. == Sien ook == * [[Skermutselinge van die Tweede Vryheidsoorlog]] == Bronne == * ''The War Reporter''. [[J.E.H. Grobler]]. Jonathan Ball Publishers. 2004. {{ISBN|978-1-86842-186-2}} * ''Field Guide to the BATTLEFIELDS of South Africa'' Nicki von der Heyde. 2013 {{ISBN|978 1 43170 100 1}} {{Saadjie}} [[Kategorie:Veldslae tydens die Tweede Vryheidsoorlog|Renosterkop]] 1pb5wv7dz6t5nxecz6nrusbyagxyzbv 0 88660 2967035 1881672 2026-09-13T12:55:07Z Sobaka 328 /* Op Fraserburg */ skakel 2967035 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Predikant | Naam = Former Sypkens | Beeld = Ds F Sypkens.jpg | Beeldbeskrywing = Dr. Former Sypkens | Beeldonderskrif = Dr. Former Sypkens | Geboortenaam = Former Sypkens | Geboortedatum = [[13 Januarie]] [[1860]] | Geboorteplek = Delfzyl, [[Nederland]] | Sterftedatum = [[23 Maart]] [[1949]] | Sterfteplek = [[Engeland]] | Kerkverband = [[Nederduitse Gereformeerde Kerk|Nederduits Gereformeerd]] | Gemeente = [[NG gemeente Newcastle|Newcastle]], [[NG gemeente Fraserburg|Fraserburg]] | Jare aktief = 1889-1906 | Kweekskool = [[Universiteit van Utrecht]], [[Kweekskool]] ([[Universiteit Stellenbosch]]) | Sendingwerk = }} Dr. '''Former Sypkens''' (Delfzyl, [[Nederland]], [[13 Januarie]] [[1860]] - [[Engeland]], [[23 Maart]] [[1949]]) was 'n leraar in twee gemeentes van die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk]], naamlik [[NG gemeente Newcastle|Newcastle]] van 1889 tot 1896 en van daardie jaar tot sy aftrede in 1906 weens swak gesondheid van [[NG gemeente Fraserburg|Fraserburg]]. Sypkens het sy opleiding eers aan die Gimnasium in [[Groningen]] ontvang en daarna aan die [[Universiteit van Utrecht]]. Sy doktorale eksamen het hy in April 1886 afgelê. In Mei daardie jaar het hy in [[Suid-Afrika]] aangekom en teologiese klasse aan die [[Kweekskool]] op [[Stellenbosch]] bygewoon. Hy was toe reeds twee jaar kandidaat in die teologie. Toe hy dus by die Sinode wat in 1886 vergader het, aansoek doen om die proponentseksamen einde 1887 af te lê, is dit hom met dispensasie van sekere wetsartikels geredelik toegestaan. Sy eerste gemeente was [[NG gemeente Newcastle|Newcastle]] in die destydse [[Natal]] waar hy in Junie 1889 bevestig is. In hierdie jong gemeente, toe sowat sewe jaar vantevore gestig, het hy met toewyding en getrouheid gewerk tot 1897 toe hy die beroep na Fraserburg aanneem wat die gemeente op [[11 Januarie]] [[1897]], enkele maande ná die geliefde ds. [[P.D. Rossouw]] se dood, op die Nederlandse predikant uitgebring het. Hy was by uitnemendheid 'n kenner van tale, onder meer ook [[Frans]], [[Latyn]] en [[Engels]], asook 'n verdienstelike prediker. Sy dienstermyn was vir die gemeente Fraserburg ‘n veelbewoë tyd van beroering en beproewing weens die [[Tweede Vryheidsoorlog]] en knellende droogtes. Dr. Sypkens was 'n buitengewoon geleerde. Sy preektaal was onvervalste Nederlands. Hy was 'n talentvolle prediker en sy liefde vir Christus het altyd in sy prediking duidelik geblyk, soos ook sy liefde vir die waarheid, skryf D.A. Kotzé in Fraserburg se eeufees-gedenkboek (1951). Een van sy preke word onder andere nog onthou. Hierin het hy verklaar dat as jy iemand vra of hy van die waarheid hou, so iemand sou sê: "Ja, ek het die waarheid lief," maar as jy dieselfde persoon die waarheid, soos van toepassing op hom, sou vertel, hy baie kwaad sou word – byna sonder uitsondering. Dr. Sypkens was liggaamlik nie sterk nie. Die uitgestrekte gemeente het sy kragte verder verswak. In 1906 moes hy sy emeritaat aanvra. Hy is toe terug na Europa en is in die hoë ouderdom van 89 jaar en nege maande op [[23 Maart]] [[1949]] in [[Engeland]] oorlede. == Op Fraserburg == [[Beeld:Ou NG kerk Fraserburg Hager.jpg|duimnael|links|230px|Die tweede NG kerkgebou op [[Fraserburg]] is ontwerp deur [[Carl Otto Hager]] en ingewy op [[8 September]] [[1868]]. Hier het dr. Sypkens die Woord bedien van 1897 tot 1906.]] In Fraserburg het hy agt jaar en agt maande gedien. Soos die geval was met sy voorganger, ds. Rossouw, was ook dr. Sypkens se dienstyd op [[Fraserburg]] een van ontsaglike ontbering en verreikende omwentelinge op byna elke lewensterrein. Die gemeentelike eenheid was tot in die fondamente geskud. Dit was [[Tweede Vryheidsoorlog|oorlog]] en sommige gemeentelede het probeer vriende hou met die Engelse, en die broederliefde en patriotisme het andere weer die kant van die Boere laat kies. Etlike families, onder andere die familie Erasmus, toe van Skerpioenskraal, moes swaar beproewing verduur. Eers het 'n [[Boerekommando]] al hulle koring geneem op belofte van betaling. Toe Erns Erasmus en sy sestienjarige seun by die Boere aansluit, het die Engelse, 'n "kolom" van 1&nbsp;100 man, weer gekom. Hierdie besoek het gepaardgegaan met die opbreek van die huis se vloere, vernietiging van bewoners se klere, stukkend slaan van meubels en uiteindelik die wegvoer van die bejaarde vader van Erns Erasmus na [[Beaufort-Wes]]. Hulle vee is ook alles geneem en mev. Erasmus en haar kinders was sonder heenkome. Haar man se broer het hom oor hulle ontferm. Ook het gegriefde b bruin inwoners nou kans gesien om hul werkgewers in die rug te steek. Hulle dienste is ook nie deur die veroweraars geweier nie. Dit het tot vervolging gelei en die verbittering nog vererger. Die Boere het van hierdie vervolging verneem en 'n klomp van die deurmekaar vyand vasgekeer en onverbiddelik met hulle afgereken. Ook het vernietigende droogtes weer die distrik Fraserburg geteister. Baie boere het 70 persent en meer van hulle vee verloor in die tydperk van 1903 tot 1904. Een van die gevolge van die droogte was dat dit die geestelike bearbeiding van die gemeente ernstig belemmer het. So kon byvoorbeeld geen huisbesoek gedoen word nie. Die onderwys het ook swaar gely. Terwyl die inwoners moes vlug na al die windstreke "is het niet te verwonderen dat eene school waar zy bestond, werd opgeheven en waar zy niet bestond niet werd opgericht". Ten spyte van hierdie benarde toestand was die gemeente haar steeds 'n barmhartige Samaritaan en het onbaatsugtig aalmoese uitgedeel aan diegene wat in groter nood verkeer het. Daar was Kakamas, die droogte- en oorlogsgeruïneerde [[Transvaal]] en die [[Vrystaat]] van, sowel as die sending. == Dr. Sypkens se siekte == [[Beeld:Ds Former Sypkens Fraserburg.jpg|duimnael|regs|230px|Dr. Sypkens se portret in die konsistorie van die NG kerk op [[Fraserburg]].]] [[Beeld:Bad_Nauheim_Kurhaus_1900.jpg|duimnael|links|Fraserburg se predikant het in 1904 na die Duitse gesondheidspa Bad Nauheim gegaan om sy kragte te herwin.]] Op [[23 April]] [[1904]] is prop. Hattingh georden tot tydelik waarnemende leraar van Fraserburg as gevolg van die langdurige afwesigheid van dr. Sypkens. Op [[1 Oktober]] [[1904]] behandel die kerkraad 'n brief van laasgenoemde vanaf Bad Nauheim in [[Duitsland]]. Hierin meld hy dat die professor wat hom behandel, meen dat die baddens sy hart goed doen. Volgens dié medikus kon hy egter nog nie daaraan dink om sy werk te hervat nie. Daarom versoek hy die raad om hom te vergun om eers in Januarie na Suid-Afrika terug te keer. Die kerkraad het hiertoe ingewillig en hom verlof toegestaan tot Januarie 1905. Omdat ds. Hattingh intussen 'n beroep ontvang en vertrek het, was die gemeente weer sonder 'n leraar. Eerw. Viviers van die plaaslike sendinggemeente het toe die gemeentewerk gedoen. Op die bepaalde datum was dr. Sypkens op sy pos, maar die einde van sy dienstyd op Fraserburg was toe nie meer ver nie. Sy dokters het hom aangeraai om sy amp neer te lê in belang van sy gesondheid. Vertoë in dié verband is tot Ring gerig en die liggaam beveel toe aan "dat de leeraar op pensioen zou aftreden wegens lichaams kwaal". Die voorsitter het die nodige sertifikaat van die kerkraad gevra en ontvang volgens Artikel 302 (2). Op voorstel van broers Reitz en Stoffberg is "besloten hoewel met leedwezen zulk een certifikaat te verleenen". Op versoek van dr. Sypkens en op advies van die Ringskommissie is later besluit om nog drie maande te wag "en dat als er geen bepaalde verbetering is de Rings Commissie alsdan hare aandacht aan de zaak wijde". == Sy aftrede en dood == Op [[5 September]] [[1905]] moes dr. Sypkens tot sy leedwese kennis gee dat daar nog geen merkbare verbetering in sy gesondheid ingetree het nie, en dat hy voornemens was om met Januarie-nagmaal 1906 sy amp neer te. Die laaste kerkraadsvergadering wat dr. Sypkens bygewoon het, het hy op [[29 Januarie]] [[1906]] met 'n kragtige gebed geopen. Daarna het hy 'n treffende woord tot die Kerkraad gerig. "Op zeer aandoenlijke wijse toonde hij aan hoeveel stof daar voor verootmoediging was als hij terugzag hoe veel gebrekkigs zijn werk heeft aangekleefd gedurende zijn verblijf hier; maar ook aan den anderen kant was daar stof tot dankbaarheid voor zooverre God hem als 'n Herder en Raad gebruikt had om zijn werk in deze gemeente te doen, en ook voor den broederlijken geest die steeds al hunne verrichtingen kenmerkte. Verdraagsaamheid, eensgezindheid en liefde heerschte steeds in de vergaderingen." Ná 'n woord van afskeid deur die konsulent namens die raad, verlaat dr. Sypkens met 'n stille, hartlike handdruk aan elk van die kerkraadslede die vergadering. Weens die heersende geldnood kon die kerkraad slegs die aftredende leraar tot die einde van Januarie vergoed. == Bronne == * {{af}} Kotzé, D.A. 1951. ''Die Gemeente Fraserburg. 'n Eeufees-gedenkboek (1851-1951)''. Fraserburg: NG Kerkraad. * {{af}} [[P.J. Nienaber|Nienaber, P.J.]] 1949. ''Hier Is Ons Skrywers! Biografiese Sketse van Afrikaanse Skrywers''. Johannesburg: Afrikaanse Pers-Boekhandel. * {{af}} [[Phil Olivier|Olivier, ds. P.L.]]. 1952. ''[[Ons gemeentelike feesalbum]]''. Kaapstad en Pretoria: N.G. Kerk-uitgewers. {{DEFAULTSORT:Sypkens, Former}} [[Kategorie:Predikante van die Nederduitse Gereformeerde Kerk]] j375v55plbay96k6qb6f5md8iqr9vht 0 93373 2967041 2680830 2026-09-13T13:31:27Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2967041 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Afrika-olifante | image = African elephant.jpg | image_width = 255px | image2 = Loxodontacyclotis.jpg | image2_caption = [[Savanne-olifant]] (''L. africana'') in [[Tanzanië]] en [[Afrika-woudolifant]] (''L. cyclotis'') in die [[Republiek van die Kongo|Kongo]] | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Chordata]] | subphylum = [[Vertebrata]] | classis = [[Mammalia]] | ordo = [[Proboscidea]] | familia = [[Elephantidae]] | genus = '''''Loxodonta''''' | subdivision_ranks = Spesies | subdivision = Sien teks. | range_map = African Elephant distribution map without borders.svg | range_map_width = 255px | range_map_caption = {{leftlegend|#008000|&nbsp;verspreiding van die twee Afrika-olifante (2007), naamlik ''[[Loxodonta africana|L. africana]]'' en ''[[Loxodonta cyclotis|L. cyclotis]]''}} }} Die '''Afrika-olifante''' (''Loxodonta'') is 'n [[genus]] van [[olifant]]e. Die genus omvat twee lewende spesies, naamlik die [[Savanne-olifant]] en die [[Afrika-woudolifant]]. [[Lêer:Elephant in Huab riverbed (3690384106).jpg|duimnael|links|'n Savanne-olifant in die Huabriviervallei, [[Namibië]]]] Fossiele van die genus is slegs in [[Afrika]] gevind, waar hulle in die middel-[[Plioseen]] ontwikkel het. Bulle van die savanne-olifant kan tot 3,64&nbsp;meter hoog word en 5&nbsp;455&nbsp;kg weeg. Dit is die grootste lewende olifantspesie. Die koeie kan 3&nbsp;meter hoog word en 3&nbsp;636&nbsp;kg tot 4&nbsp;545&nbsp;kg weeg.<ref>Laurson, Barry & Bekoff, Marc 1978. Loxodonta africana. ''Mammalian Species'' '''92''': 1–8. [http://www.science.smith.edu/departments/Biology/VHAYSSEN/msi/pdf/i0076-3519-092-01-0001.pdf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304050133/http://www.science.smith.edu/departments/Biology/VHAYSSEN/msi/pdf/i0076-3519-092-01-0001.pdf |date= 4 Maart 2016 }}</ref> == Spesies == * ''Loxodonta adaurora'', [[Uitgestorwe spesie|uitgestorwe]], vermoedelik die voorganger van die moderne Afrika-olifante * [[Savanne-olifant]] (''Loxodonta africana''). * [[Afrika-woudolifant]] (''Loxodonta cyclotis''). [[Lêer:Elephants rushing to water (Etosha, 2013).jpg|600px|duimnael|senter|'n Trop savanne-olifante haas hul na Gemsbokvlakte-watergat in die [[Nasionale Etoshawildtuin]], [[Namibië]].]] == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn|Loxodonta}} {{Wikispecies-inlyn|Loxodonta}} {{Saadjie}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Olifante]] 3ljdidzr55ut4u0ge8w0rzshehq7w5u 0 95642 2967038 1882421 2026-09-13T13:04:55Z Sobaka 328 skakel 2967038 wikitext text/x-wiki [[Beeld:Boer-war-volunteers_from_Finland&Scandinavia.jpg|duimnael|450px|regs|Die [[Skandinawiese Korps]], foto waarskynlik op [[16 Oktober]] [[1899]] geneem. Christer Uggla is in die eerste ry heel links. Ander lede wat geïdentifiseer kon word: staande, in die middel sonder bandeliers, van links na regs: (2Lt en KM) Adolf Claudelin, 2iC company 1Lt Erik Stålberg (swart snor), veldkornet Johannes Flygare (bril en baard), 1st Lt en KM Carl David Appelgren (snor) en 2lt William Baerentsen (Deen, snor).]] Kapt. '''Jens Jürgen Friis''' (Eisbol by Haderslev, [[Jutland]], [[Denemarke]], [[27 November]] [[1858]] — [[Boksburg]], [[Transvaal]], [[23 Oktober]] [[1930]]) was bevelvoerder van die [[Skandinawiese Korps]] in die [[Tweede Vryheidsoorlog|Tweede Anglo-Boereoorlog]] (1899-1902). Friis was 'n seun van Jens Peter en Ingeborg Friis. Hy is opgelei as apteker en het met sy vrou en oudste seun, Jens Aage (gebore [[30 Mei]] [[1885]]) na die [[Zuid-Afrikaansche Republiek|ZAR]] geëmigreer waar hy in 'n apteek in [[Pretoria]] werksaam was. Ná die uitbreek van die Tweede Anglo-Boereoorlog het hy hom as vrywilliger by die Skandinawiese Korps aangemeld. Hy het nie aan die [[Slag van Magersfontein]] ([[11 Desember]] [[1899]]) deelgeneem nie en moontlik in Pretoria gebly, totdat ingenieur [[Christer Uggla]], die stigter van die Skandinawiese Korps, hom versoek het om die bevel van kapt. Johannes Flygare wat by Magersfontein gesneuwel het, oor te neem. Op [[7 Januarie]] [[1900]] het Friis die rang van [[veldkornet]] ontvang. Vergesel van 20 manskappe en sy veertienjarige seun, Jens Aage, het hy na die suidwestelike front vertrek ter versterking van die feitlik vernietigde korps en op [[20 Januarie]] [[1900]] by [[Kimberley]] aangekom. Die Skandinawiërs het onder genl. [[Piet Cronjé|P.A. Cronjé]] saam met die Boeremag van Magersfontein na Paardeberg teruggetrek en aan die gevegte by Klipdrift (Klipkraaldrift) ([[16 Februarie]] [[1900]]) en Wolwespruit (Wolwekraal) (17 tot 18 Februarie 1900) deelgeneem. Die korps het die beleg van [[Slag van Paardeberg|Paardeberg]] en die oorgawe van Cronjé se mag op [[27 Februarie]] [[1900]] meegemaak en is daarna as [[Boerekrygsgevangenes|krygsgevangenes]] na [[St. Helena]] gestuur, waar Friis as lid in die kampraad van Boereoffisiere gedien het. Op [[22 September]] [[1902]] het hy en sy seun St. Helena verlaat en na Transvaal teruggekeer, waarna hy 'n plaas by [[Irene]] gekoop en geboer het. Hy was voorsitter van die Rietfonteinse landbouvereniging, bestuurslid van die hoofkomitee van die Pretoriase landbouvereniging, vrederegter, sewe jaar lank beoordelaar van melkvee in Pretoria en elders, asook lid van die Witwatersrandse regeringskietvereniging. Friis was getroud met Inge Gyrithe Aggersborg ([[27 Desember]] [[1860]] - [[13 November]] [[1938]]), 'n dogter van 'n apteker, Niels Nörgaard Aggersborg, en sy vrou, Pauline Kristine Seidelin. Uit die huwelik is vyf kinders gebore. Jens Aage het op St. Helena 'n plakboek as herinneringsalbum saamgstel en dit later geskenk aan die Nasionale Kultuurhistoriese en Opelugmuseum in Pretoria. Jens was medestigter van die Hoërskool Wonderboom in Pretoria. == Bronne == * {{af}} Beyers, C.J. (hoofred.) 1981. ''[[Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek]] Deel IV''. Pretoria: Raad vir Geesteswetenskaplike Navorsing. {{DEFAULTSORT:Friis, Jens}} [[Kategorie:Mense in die Tweede Vryheidsoorlog]] i3hv6m18d6l7jb8gkkvwogjzbcarzrq 2967039 2967038 2026-09-13T13:23:13Z Pynappel 70858 2967039 wikitext text/x-wiki [[Beeld:Boer-war-volunteers_from_Finland&Scandinavia.jpg|duimnael|450px|regs|Die [[Skandinawiese Korps]], foto waarskynlik op [[16 Oktober]] [[1899]] geneem. Christer Uggla is in die eerste ry heel links. Ander lede wat geïdentifiseer kon word: staande, in die middel sonder bandeliers, van links na regs: (2Lt en KM) Adolf Claudelin, 2iC company 1Lt Erik Stålberg (swart snor), veldkornet Johannes Flygare (bril en baard), 1st Lt en KM Carl David Appelgren (snor) en 2lt William Baerentsen (Deen, snor).]] Kapt. '''Jens Jürgen Friis''' (Eisbol by Haderslev, [[Jutland]], [[Denemarke]], [[27 November]] [[1858]] — [[Boksburg]], [[Transvaal]], [[23 Oktober]] [[1930]]) was bevelvoerder van die [[Skandinawiese Korps]] in die [[Tweede Vryheidsoorlog|Tweede Anglo-Boereoorlog]] (1899-1902). Friis was 'n seun van Jens Peter en Ingeborg Friis. Hy is opgelei as apteker en het met sy vrou en oudste seun, Jens Aage (gebore [[30 Mei]] [[1885]]) na die [[Zuid-Afrikaansche Republiek|ZAR]] geëmigreer waar hy in 'n apteek in [[Pretoria]] werksaam was. Ná die uitbreek van die Tweede Anglo-Boereoorlog het hy hom as vrywilliger by die Skandinawiese Korps aangemeld. Hy het nie aan die [[Slag van Magersfontein]] ([[11 Desember]] [[1899]]) deelgeneem nie en moontlik in Pretoria gebly, totdat ingenieur [[Christer Uggla]], die stigter van die Skandinawiese Korps, hom versoek het om die bevel van kapt. Johannes Flygare wat by Magersfontein gesneuwel het, oor te neem. Op [[7 Januarie]] [[1900]] het Friis die rang van [[veldkornet]] ontvang. Vergesel van 20 manskappe en sy veertienjarige seun, Jens Aage, het hy na die suidwestelike front vertrek ter versterking van die feitlik vernietigde korps en op [[20 Januarie]] [[1900]] by [[Kimberley]] aangekom. Die Skandinawiërs het onder genl. [[Piet Cronjé|P.A. Cronjé]] saam met die Boeremag van Magersfontein na Paardeberg teruggetrek en aan die gevegte by Klipdrift (Klipkraaldrift) ([[16 Februarie]] [[1900]]) en Wolwespruit (Wolwekraal) (17 tot 18 Februarie 1900) deelgeneem. Die korps het die beleg van [[Slag van Paardeberg|Paardeberg]] en die oorgawe van Cronjé se mag op [[27 Februarie]] [[1900]] meegemaak en is daarna as [[Boerekrygsgevangenes|krygsgevangenes]] na [[St. Helena]] gestuur, waar Friis as lid in die kampraad van Boereoffisiere gedien het. Op [[22 September]] [[1902]] het hy en sy seun St. Helena verlaat en na Transvaal teruggekeer, waarna hy 'n plaas by [[Irene]] gekoop en geboer het. Hy was voorsitter van die Rietfonteinse landbouvereniging, bestuurslid van die hoofkomitee van die Pretoriase landbouvereniging, vrederegter, sewe jaar lank beoordelaar van melkvee in Pretoria en elders, asook lid van die Witwatersrandse regeringskietvereniging. Friis was getroud met Inge Gyrithe Aggersborg ([[27 Desember]] [[1860]] - [[13 November]] [[1938]]), 'n dogter van 'n apteker, Niels Nörgaard Aggersborg, en sy vrou, Pauline Kristine Seidelin. Uit die huwelik is vyf kinders gebore. Jens Aage het op St. Helena 'n plakboek as herinneringsalbum saamgstel en dit later aan die Nasionale Kultuurhistoriese en Opelugmuseum in Pretoria geskenk. Jens was medestigter van die Hoërskool Wonderboom in Pretoria. == Bronne == * {{af}} Beyers, C.J. (hoofred.) 1981. ''[[Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek]] Deel IV''. Pretoria: Raad vir Geesteswetenskaplike Navorsing. {{DEFAULTSORT:Friis, Jens}} [[Kategorie:Mense in die Tweede Vryheidsoorlog]] dzle609j5sdzsyvr923k3mzv8xb3pbk 2967211 2967039 2026-09-14T11:08:38Z Sobaka 328 /* Bronne */ 2967211 wikitext text/x-wiki [[Beeld:Boer-war-volunteers_from_Finland&Scandinavia.jpg|duimnael|450px|regs|Die [[Skandinawiese Korps]], foto waarskynlik op [[16 Oktober]] [[1899]] geneem. Christer Uggla is in die eerste ry heel links. Ander lede wat geïdentifiseer kon word: staande, in die middel sonder bandeliers, van links na regs: (2Lt en KM) Adolf Claudelin, 2iC company 1Lt Erik Stålberg (swart snor), veldkornet Johannes Flygare (bril en baard), 1st Lt en KM Carl David Appelgren (snor) en 2lt William Baerentsen (Deen, snor).]] Kapt. '''Jens Jürgen Friis''' (Eisbol by Haderslev, [[Jutland]], [[Denemarke]], [[27 November]] [[1858]] — [[Boksburg]], [[Transvaal]], [[23 Oktober]] [[1930]]) was bevelvoerder van die [[Skandinawiese Korps]] in die [[Tweede Vryheidsoorlog|Tweede Anglo-Boereoorlog]] (1899-1902). Friis was 'n seun van Jens Peter en Ingeborg Friis. Hy is opgelei as apteker en het met sy vrou en oudste seun, Jens Aage (gebore [[30 Mei]] [[1885]]) na die [[Zuid-Afrikaansche Republiek|ZAR]] geëmigreer waar hy in 'n apteek in [[Pretoria]] werksaam was. Ná die uitbreek van die Tweede Anglo-Boereoorlog het hy hom as vrywilliger by die Skandinawiese Korps aangemeld. Hy het nie aan die [[Slag van Magersfontein]] ([[11 Desember]] [[1899]]) deelgeneem nie en moontlik in Pretoria gebly, totdat ingenieur [[Christer Uggla]], die stigter van die Skandinawiese Korps, hom versoek het om die bevel van kapt. Johannes Flygare wat by Magersfontein gesneuwel het, oor te neem. Op [[7 Januarie]] [[1900]] het Friis die rang van [[veldkornet]] ontvang. Vergesel van 20 manskappe en sy veertienjarige seun, Jens Aage, het hy na die suidwestelike front vertrek ter versterking van die feitlik vernietigde korps en op [[20 Januarie]] [[1900]] by [[Kimberley]] aangekom. Die Skandinawiërs het onder genl. [[Piet Cronjé|P.A. Cronjé]] saam met die Boeremag van Magersfontein na Paardeberg teruggetrek en aan die gevegte by Klipdrift (Klipkraaldrift) ([[16 Februarie]] [[1900]]) en Wolwespruit (Wolwekraal) (17 tot 18 Februarie 1900) deelgeneem. Die korps het die beleg van [[Slag van Paardeberg|Paardeberg]] en die oorgawe van Cronjé se mag op [[27 Februarie]] [[1900]] meegemaak en is daarna as [[Boerekrygsgevangenes|krygsgevangenes]] na [[St. Helena]] gestuur, waar Friis as lid in die kampraad van Boereoffisiere gedien het. Op [[22 September]] [[1902]] het hy en sy seun St. Helena verlaat en na Transvaal teruggekeer, waarna hy 'n plaas by [[Irene]] gekoop en geboer het. Hy was voorsitter van die Rietfonteinse landbouvereniging, bestuurslid van die hoofkomitee van die Pretoriase landbouvereniging, vrederegter, sewe jaar lank beoordelaar van melkvee in Pretoria en elders, asook lid van die Witwatersrandse regeringskietvereniging. Friis was getroud met Inge Gyrithe Aggersborg ([[27 Desember]] [[1860]] - [[13 November]] [[1938]]), 'n dogter van 'n apteker, Niels Nörgaard Aggersborg, en sy vrou, Pauline Kristine Seidelin. Uit die huwelik is vyf kinders gebore. Jens Aage het op St. Helena 'n plakboek as herinneringsalbum saamgstel en dit later aan die Nasionale Kultuurhistoriese en Opelugmuseum in Pretoria geskenk. Jens was medestigter van die Hoërskool Wonderboom in Pretoria. == Bronne == * {{af}} Beyers, C.J. (hoofred.) 1981. ''[[Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek]] Deel IV''. Pretoria: Raad vir Geesteswetenskaplike Navorsing. {{DEFAULTSORT:Friis, Jens}} [[Kategorie:Mense in die Tweede Vryheidsoorlog]] [[Kategorie:Geboortes in 1865]] [[Kategorie:Sterftes in 1945]] c6ep1xrrjni2mwowkzrxv775daml1iy 2967212 2967211 2026-09-14T11:09:27Z Sobaka 328 datums 2967212 wikitext text/x-wiki [[Beeld:Boer-war-volunteers_from_Finland&Scandinavia.jpg|duimnael|450px|regs|Die [[Skandinawiese Korps]], foto waarskynlik op [[16 Oktober]] [[1899]] geneem. Christer Uggla is in die eerste ry heel links. Ander lede wat geïdentifiseer kon word: staande, in die middel sonder bandeliers, van links na regs: (2Lt en KM) Adolf Claudelin, 2iC company 1Lt Erik Stålberg (swart snor), veldkornet Johannes Flygare (bril en baard), 1st Lt en KM Carl David Appelgren (snor) en 2lt William Baerentsen (Deen, snor).]] Kapt. '''Jens Jürgen Friis''' (Eisbol by Haderslev, [[Jutland]], [[Denemarke]], [[27 November]] [[1858]] — [[Boksburg]], [[Transvaal]], [[23 Oktober]] [[1930]]) was bevelvoerder van die [[Skandinawiese Korps]] in die [[Tweede Vryheidsoorlog|Tweede Anglo-Boereoorlog]] (1899-1902). Friis was 'n seun van Jens Peter en Ingeborg Friis. Hy is opgelei as apteker en het met sy vrou en oudste seun, Jens Aage (gebore [[30 Mei]] [[1885]]) na die [[Zuid-Afrikaansche Republiek|ZAR]] geëmigreer waar hy in 'n apteek in [[Pretoria]] werksaam was. Ná die uitbreek van die Tweede Anglo-Boereoorlog het hy hom as vrywilliger by die Skandinawiese Korps aangemeld. Hy het nie aan die [[Slag van Magersfontein]] ([[11 Desember]] [[1899]]) deelgeneem nie en moontlik in Pretoria gebly, totdat ingenieur [[Christer Uggla]], die stigter van die Skandinawiese Korps, hom versoek het om die bevel van kapt. Johannes Flygare wat by Magersfontein gesneuwel het, oor te neem. Op [[7 Januarie]] [[1900]] het Friis die rang van [[veldkornet]] ontvang. Vergesel van 20 manskappe en sy veertienjarige seun, Jens Aage, het hy na die suidwestelike front vertrek ter versterking van die feitlik vernietigde korps en op [[20 Januarie]] [[1900]] by [[Kimberley]] aangekom. Die Skandinawiërs het onder genl. [[Piet Cronjé|P.A. Cronjé]] saam met die Boeremag van Magersfontein na Paardeberg teruggetrek en aan die gevegte by Klipdrift (Klipkraaldrift) ([[16 Februarie]] [[1900]]) en Wolwespruit (Wolwekraal) (17 tot 18 Februarie 1900) deelgeneem. Die korps het die beleg van [[Slag van Paardeberg|Paardeberg]] en die oorgawe van Cronjé se mag op [[27 Februarie]] [[1900]] meegemaak en is daarna as [[Boerekrygsgevangenes|krygsgevangenes]] na [[St. Helena]] gestuur, waar Friis as lid in die kampraad van Boereoffisiere gedien het. Op [[22 September]] [[1902]] het hy en sy seun St. Helena verlaat en na Transvaal teruggekeer, waarna hy 'n plaas by [[Irene]] gekoop en geboer het. Hy was voorsitter van die Rietfonteinse landbouvereniging, bestuurslid van die hoofkomitee van die Pretoriase landbouvereniging, vrederegter, sewe jaar lank beoordelaar van melkvee in Pretoria en elders, asook lid van die Witwatersrandse regeringskietvereniging. Friis was getroud met Inge Gyrithe Aggersborg ([[27 Desember]] [[1860]] - [[13 November]] [[1938]]), 'n dogter van 'n apteker, Niels Nörgaard Aggersborg, en sy vrou, Pauline Kristine Seidelin. Uit die huwelik is vyf kinders gebore. Jens Aage het op St. Helena 'n plakboek as herinneringsalbum saamgstel en dit later aan die Nasionale Kultuurhistoriese en Opelugmuseum in Pretoria geskenk. Jens was medestigter van die Hoërskool Wonderboom in Pretoria. == Bronne == * {{af}} Beyers, C.J. (hoofred.) 1981. ''[[Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek]] Deel IV''. Pretoria: Raad vir Geesteswetenskaplike Navorsing. {{DEFAULTSORT:Friis, Jens}} [[Kategorie:Mense in die Tweede Vryheidsoorlog]] [[Kategorie:Geboortes in 1858]] [[Kategorie:Sterftes in 1930]] 9j5tqb6595cbbyl8hy8nchf1brkvld7 0 102543 2967024 2897280 2026-09-13T12:46:53Z Sobaka 328 /* Tweede Vryheidsoorlog */ skakel 2967024 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Transvaal railway map 1899 PPR.svg|duimnael|400px|Die spoorwegnetwerk van die Zuid-Afrikaansche Republiek in 1899 (aan die begin van die [[Tweede Vryheidsoorlog]]) met die Pretoria-Pietersburg spoorlyn in rooi.]] Die '''Pretoria-Pietersburgspoorlyn''' is tussen in 1897 en 1899 van [[Pretoria]] na [[Pietersburg]] (deesdae Polokwane) deur die ''Pretoria Pietersburg Spoorweg Maatschappij'' met Britse kapitaal gebou. Vyf maande nadat die spoorweg voltooi is, breek die [[Tweede Vryheidsoorlog]] uit en die [[Zuid-Afrikaansche Republiek|ZAR-regering]] lê beslag op die spoorweg. Na die oorlog kom dit onder die beheer van die [[Sentraal-Suid-Afrikaanse Spoorweë]]. == Lynbou == [[Lêer:Plan of Railway Pretoria to Pietersburg. Compiled by Wood and Ortlepp. From information supplied by Messers. Dawson and Adlam. Signed by John T. Wood and Fred. J. Dawson (WOMAT-AFR-TRA-25).jpg|duimnael|Kaart van die spoorlyn]] Bouwerk begin in 1897 en op 1 Julie 1898 is die eerste 132&nbsp;km tussen Pretoria en [[Nylstroom]] geopen. Drie maande later is die volgende 90&nbsp;km tussen Nylstroom en [[Potgietersrus]] geopen en op 31 Mei 1899 is die laaste 63&nbsp;km tussen Potgietersrus en Pietersburg geopen. Die spoorlyn begin by die [[Pretoriastasie]] waar dit met NZASM se spoornet verbind is. Dit loop verby die die stad aan die wes en volg die [[Apiesrivier]] tot by [[Hammanskraal]]. Terwyl die Apiesrivier en [[Pienaarsrivier]] na die weste draai, loop die spoorlyn na die noorde tot [[Warmbad]] waar dit na [[Modimolle|Nylstroom]] klim. Toe draai dit aan die noordooste en volg die Nylrivier tot by [[Mokopane|Potgietersrus]]. Daar gaan dit oor die [[Waterberg]] en dal af tot Pietersburg.<ref>{{cite web |url=http://www.warmuseum.ca/cwm/exhibitions/boer/map-transvaal_flash_e.shtml |title=Boer War Maps - Map of the Boer Republic of Transvaal Showing Blockhouse Lines and South African Constabulary Posts with Dates of Completion |work=Organization, equipment, despatch and service of the Canadian contingents during the war in South Africa, 1899-1900:Supplementary report (Sessional paper no. 35a) |publisher=Canada. Dept. of Militia and Defence, |access-date=29 September 2016 |location=Ottawa |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20171113100206/http://www.warmuseum.ca/cwm/exhibitions/boer/map-transvaal_flash_e.shtml |archive-date=13 November 2017 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Op 31 Mei 1902, toe die spoorlyn onder Britse beheer gekom het, was sy amptelike lengte 176 myl en 58 kettings (284,4&nbsp;km)<ref name=SAS1953>{{en}}{{cite book |title = Jaarverslag |publisher = Suid Afrikaanse Spoorweë |year = 1953 |chapter = Statement No. 19 – Statement Showing, in Chronological Order, the Date of Opening and the Mileage of Each Section of Railway |id = 200954-13}}</ref> == Tweede Vryheidsoorlog == Op 12 Oktober 1899, 'n paar maande nadat die spoorlyn geopen is, breek die Tweede Vryheidsoorlog uit. Die ZAR-regering lê beslag op die spoorlyn en plaas dit onder beheer van die [[Nederlands-Suid-Afrikaanse Spoorwegmaatskappy|NZASM]] met Mauritz de Wildt as bestuurder. De Wildt was destyds ook hoofingenieur met [[Nederlands-Suid-Afrikaanse Spoorwegmaatskappy|NZASM]].<ref>{{cite web |url=https://www.artefacts.co.za/main/Buildings/archframes.php?archid=3033 |last=Ploeger |first=J. |at=De Wildt, Mauritz Edgar |title=Dictionary of South African Biography Volume V |date=1987 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20171112165156/http://artefacts.co.za/main/Buildings/archframes.php?archid=3033 |archive-date=12 November 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Nadat die Britse magte onder die bevel van [[Frederick Sleigh Roberts|Lord Roberts]] Pretoria op 31 Mei 1900 beset het, het die ZAR-regering hul na [[Machadodorp]] gevestig en spoorwegkoetse is vir regeringskantore gebruik en ook om die staatsargiewe te stoor.<ref>{{en}}{{cite book |title = Commando |first = Deneys |last = Reitz |year = 1929 |publisher = Faber and Faber |at = The British Invade the Transvaal}}</ref> Nadat President Kruger na Europa vertrek het, het die ZAR regering na Pietersburg verhuis.<ref>{{cite web |url=http://harties.net/articles/315/suid-afrika-posse-ls-en-posgeskiedenis-deel-1.php |title=Suid Afrika: Posseëls En Posgeskiedenis - Deel 1 |access-date=28 September 2016 |publisher=HartiesNet (Pty) Ltd |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180701112719/http://harties.net/articles/315/suid-afrika-posse-ls-en-posgeskiedenis-deel-1.php |archive-date=1 Julie 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Koetse op die [[Warmbad]]-Pietersburggedeelte van die spoorlyn is tot 30 Maart 1901 deur die ZAR regering gebruik. terselfdertyd is skade aan die Pretoria Warmbad-gedeelte van die lyn herstel.<ref>{{en}}{{cite book |title = History of the Railways during the War in South Africa 1899-1902 |first = EPC |last = Girouard |url = https://books.googleusercontent.com/books/content?req=AKW5QafOCtXqNDrNfGLCdaDJNDUaDfjNvYgPLMUxyw5fhDjeTJL7CXwuAuj9IwUCAMH_z7Ko8lfgdehLbn83_LMdu_3NXfkyguETZSeWIFH7sNlGU0fA1Nyz-2K4tuxqL8T0gR39pTwrcLajXXk91O5QEmh9kld6yYjXNQmeoXd18m3XRCQOMHnaZ5Pvl67X12qeGlSxawUQsrTRqeDOWxj-C47mii_EuEX507J1GXOVBepCYggHI2ZjdJtdERYjIoBtC7SfgofUQSvnxnEUzsMG1WyDWJNez7TabpAqsvbp2U_R-XiGN3A |publisher = His Majesty's Stationery Office |page = 114 |year = 1903}}</ref> Op 1 April is [[Nylstroom]] deur die Australiese magte beset, Potgietersrus is op 5 April beset en Pietersburg is op 8 April beset. Toe kom die spoorlyn onder die beheer van die ''Imperial Military Railways'' (IMR). Afgesien van normale spoorwegdienste, het die treine ook 'n mobiele poskantoordiens gelewer.<ref>{{cite web |url=http://www.tpo-seapost.org.uk/tpo2/tpsaimr.html |title=TPOs of Southern Africa - Boer War TPOs 1901-02 |access-date=31 Augustus 2019 |first=Alan |last=Drysdall |publisher=TPO & Seapost Society |date=Junie 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190831113657/http://www.tpo-seapost.org.uk/tpo2/tpsaimr.html |archive-date=31 Augustus 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Hierna is die IMR se treine ten minste twee keer deur Boerkommando's aangeval. Op 4 Julie 1901 het 'n [[Boerekommando]] onder die bevel van [[Christiaan Frederik Beyers|Generaal CF Beyers]] 'n trein by Tobiasspruit, 8&nbsp;km noord van [[Naboomspruit]] aangeval. Op 10 Augustus 1901 het nog 'n Boerekommando, dié keer onder die bevel van Kaptein [[Jack Hindon]] en Kaptein [[Henri Slegtkamp]] by Haartebeeslaagte, 11 km suid van Naboomspruit 'n gepantserde trein aangeval.<ref>{{en}}{{cite journal |url = https://issuu.com/hennieheymans/docs/vol_2_no_2__ul_ |pages = 42-72 |journal = The Ulolwe: South Africa - Suid -Afrika - A monthly railway research/historical publication / 'n Maandelikse spoorweg historie en navorsings publikasie |title = Early Pietersburg |first = Stan |last = Kantor |volume = 2 |number = 2 |access-date = 20 September 2016 |archive-date = 6 Februarie 2017 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170206204241/https://issuu.com/hennieheymans/docs/vol_2_no_2__ul_ |url-status = dead }}</ref> Na die [[Vrede van Vereeniging]] (31 Mei 1902) word die spoorlyn onder die beheer van die [[Sentraal-Suid-Afrikaanse Spoorweë]] geplaas.<ref name=Greig /> == Finansieël == In 1895 is 'n konsessie aan Hendrik Jacobus Schoeman toegestaan om die spoorlyn te bou en te bedryf. In 1896 is die ''Pretoria-Pietersburg Railway Company Limited'' met 'n kapitaal van £500&nbsp;000 in die [[Verenigde Koninkryk]] gestig en op die Londense beurs gelys om die konsessie te bedryf.<ref>{{en}}{{cite journal |journal = Pretoriana – Tydskrif van die Pretoriase Historiese Vereniging (Genootskap Ou-Pretoria) |url = http://repository.up.ac.za/bitstream/handle/2263/14787/004_p030-039.pdf?sequence=5 |title = The Story of "Roos" |first = R |last = Seale |page = 36-37 |issue = 91 (NZASM-herdenkingsuitgawe) |date = April 1987}}</ref><ref name=Greig>{{en}}{{cite journal |url = http://www.2fpt.com/css/SA%20Steam%20News/2014/R%20H%20G%20Bulletin/R%20H%20G%20Bulletin%20No%20121.pdf |first = Wally |last = Greig |title = The Pretoria-Pietersburg Railway |journal = Buletin of the Railway History Group of Southern Africa |issue = Bulletin No. 121 January 2014 |pages = 7-10 |accessdate = 30 Augustus 2015}}</ref> Verdere finansiering is verkry deur die uitreiking van skuldbriewe ter waarde van {{nowrap|£1 005 400}}.<ref name=Bleloch>{{en}}{{cite book |url = http://www.forgottenbooks.com/readbook/The_New_South_Africa_1000092965#311 |title = The New South Africa: Its Vaue and Development |first = William Edwin |last = Bleloch |page = 264 |publisher = William Heinemann |year = 1901}}</ref> Tussen 31 Mei 1899 en 13 Oktober 1899 is {{nowrap|45 611}} passassiers en 7402 ton vrag deur die spoorweg vervoer. Die inkomste oor hierdie periode was {{nowrap|£25 858}} en uitgawe (uitsluitende rente op sy skuldbrieve) was {{nowrap|£22,227}}.<ref name=Bleloch/> Op 14 November 1903 is die maatskapy deur die Britse Regering ontein. Die Britse regering het die aandeelhouers hul oorspronklikke kapitaal terugbetaal en ook die maatskapy se bate betaal.<ref>{{en}}{{cite book |title = Register of Defunct Companies, |url = https://books.google.co.uk/books?id=EVyxCwAAQBAJ&pg=PA403&lpg=PA403&dq=pretoria-pietersburg+railway+dissolution&source=bl&ots=sHR0cWLduj&sig=5rYjNOdOTw-lpL-Liy2R9b-S1qE&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwiPvOeG_JrTAhUhB8AKHYh_D5QQ6AEIITAB#v=onepage&q=pretoria-pietersburg%20railway%20dissolution&f=false |page = 403 |publisher = Stock Exchange Press/Macmillan |isbn = 978-0-333-51529-7}}</ref> In opdrag van die [[Konvensie van Den Haag]] (1898) is vergoeding aan hulle betaal vir inkomste wat deur die ZAR-regering gewaarborg is.<ref>{{en}}{{cite book |url = http://www.forgottenbooks.com/readbook/The_Law_of_Private_Property_in_War_With_a_Chapter_on_Conquest_1000321298#51 |page = 39, 69 |title = The Law of Private Property in War |first = Norman |last = Bentwich |date = April 1907 |publisher = Sweet & Maxwell Ltd |location = Londen}}</ref><ref>{{en}}{{cite book |title = The Concept of Income: A Multi-disciplinary Analysis |url = https://books.google.co.uk/books?id=nmbpgjYOWkoC&pg=PA253&lpg=PA253&dq=pretoria+pietersburg+railway+shareholding&source=bl&ots=HissFmWXSY&sig=b3bZUkHTLUGBtjLxiPbeNvgZh9w&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjKo8ad3f_KAhWLnBoKHQ4bDt8Q6AEIMTAE#v=onepage&q=pretoria%20pietersburg%20railway%20shareholding&f=false |page = 254 |first = Kevin |last = Holmes |isbn= 90-76078-37-8 |publisher = IBFD Publication BV |location = Amsterdam |year = 2001}}</ref> Die bedrag verskuldig aan belasting is uiteindelik in 1908 in die Engelse Hooggeregshof vereffen.<ref>{{cite web |url = https://library.croneri.co.uk/cch_uk/btc/6-tc-508 |title = Pretoria-Pietersburg Railway Company Limited v Elwood (Surveyor of taxes).(2)(1911-1915) 6 TC |publisher = Croner-i Limited}}</ref> == Lokomotiewe == Die PPS het 'n totaal van 15 lokomotiewe bestel maar voordat die laaste vier afgelewer is, het die Tweede Vryheidsoorlog uitgebreek en die PPS het met die NZASM saamgesmelt. Terwyl die spoorweg in aanbou was, is vier saaltenklokomotiewe gekoop vir bouwerk en rangeringswerk. Drie {{nowrap|[[PPS 26 Tonner 0-6-0ST|26 tonner 0-6-0ST]]}} lokomotiewe is direk van die vervaardiger en een lokomotief, 'n [[NGR Klas K 0-4-0ST|0-4-0ST]] is tweedehands van die [[Natalse Regeringspoorweë|NGR]] gekoop. Die PPS het aflewering van ses hooflynlokomotiewe geneem - vyf [[Klas D-tenklokomotief|2-6-4T]] tenklokomotiewe wat nuut gekoop is en 'n tweedehandse {{nowrap|[[PPS 35 Tonner 4-6-0T Portuguese|4-6-0T]]}} tenklokomotief wat van die Delagoabaai Spoorweg gekoop is. 'n Sesde {{nowrap|2-6-4T}} tenklokomotief het op die seereis tussen die Verenigde Koninkryk en Suidelike Afrika verlore geraak. Die vervangingslokomotief is in 1900 te [[Lourenco Marques]] afgelewer. In 1898 is drie {{nowrap|[[Klas 7B-stoomlokomotief|4-8-0]]}} tenderlokomotiewe bestel. Hierdie lokomotiewe, wat op die 7de Klas van die [[Kaapse Regeringspoorweë]] gebaseer is, is in 1900 aan die Imperiale Militêre Spoorweë gelewer. In 1898 is 'n 46 tonner lokomotief ook van NZASM verkry. Hy het die naam "Prinsloo" gedra. {|class="wikitable" |rowspan="2"|'''Jaar''' |rowspan="2"|'''Aantal''' |rowspan="2"|'''PPS Nommer''' |rowspan="2"|'''Konfigurasie''' |rowspan="2"|'''PPS Tipe/Naam''' |rowspan="2"|'''SAS Tipe''' |colspan="2"|'''Trekkrag''' |rowspan="2"|'''Vervaardiger''' |- |'''kN''' |'''lbf''' |- |1896 |3 | - |[[PPS 26 Tonner 0-6-0ST|0-6-0ST]] |26 Tonner<br/>("Pretoria", "Pietersburg" & "Nylstroom") <!--[[:en:PPR 26 Tonner 0-6-0ST]]--> | - |44 |9&nbsp;800 |Hawthorn-Leslie & Co |- |1897 |1 | - |[[PPS 35 Tonner 4-6-0T|4-6-0T]] |35 tonner "Die Portugese tenk" <!-- from Delagoa Bay Railway--> <!--[[:en:PPR 35 Tonner 4-6-0T Portuguese]]--> | - |42 |9&nbsp;354 |Nasmyth, Wilson & Co |- |1898 |1 | - |[[Klas B-tenklokomotief|0-6-4T]] |46 Tonner ("Prinsloo") <!--[[:en:South African Class B 0-6-4T]]--> |Klas B<ref>{{en}}{{cite web |url = http://www.sarsteam.co.za/steam-locos-specs.php?id=69 |title = 3ft 6in SAR Class B Tank Locomotive Specifications |publisher = SAR Steam |accessdate = 2 September 2015 }}{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |73,8 |16&nbsp;580 |Maschinenfabrik Esslingen |- |1898 |1 | - |[[NGR Klas K 0-4-0ST|0-4-0ST]] |"Natal" | - |25 |5&nbsp;526 |Neilson, Reid & Co |- |1897 |6 |1-6 |[[Klas D-tenklokomotief|2-6-4T]] <!-- [[:en:South African Class D 2-6-4T]] --> |55 Tonner (Nr 1: "President Kruger") |Klas D<ref>{{cite web |url=http://www.sarsteam.co.za/steam-locos-specs.php?id=73 |title=3ft 6in SAR Class D Tank Locomotive Specifications |publisher=SAR Steam |access-date=2 September 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304192046/http://www.sarsteam.co.za/steam-locos-specs.php?id=73 |archive-date=4 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> |69,4 |15&nbsp;610 |Beyer, Peacock & Co |- |1898<ref group=Nota>Hierdie lokomotiewe is in 1900 aan die [[Imperiale Militêre Spoorweë]] afgelewer</ref> |3 |7-9 |[[Klas 7B-stoomlokomotief|4-8-0]] |<!--([[South African Class 7B 7B-stoomlokomotief]] --> |Klas 7B<ref>{{en}}{{cite web |url = http://www.sarsteam.co.za/steam-locos-specs.php?id=116 |title = 3ft 6in SAR Class 7B Tender Locomotive Specifications |publisher = SAR Steam |accessdate = 2 September 2015 }}{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | 83 |18&nbsp;660 |Neilson, Reid & Co. |- |} '''Notas''' {{Verwysings|group=Nota}} {{Gallery |titel = Beelde van die Pretoria-Pietersburg Spoorweg |regels = 3 |Opening-of-pretoria-pietersburg-railway.jpg|Opening van die spoorlyn op 31 Mei 1899 |PPR President Kruger.jpg|PPS Lokomotief "President Kruger" |Pretoria-Pietersburg private railway coach.jpg|Privaatpassasierswa van die PPS. |PPR 35 Tonner 4-6-0T c. 1898.jpg|PPS trein by Wonderboompoort getrek deur die "Portugese tenk" }} == Verwysings == {{Verwysings}} {{ZAR stoomlokomotiewe}} [[Kategorie:Spoorvervoer in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Treine]] jpzzby5c3v113tkfh06q3be0xzgj9y5 0 103309 2967101 2957580 2026-09-13T18:04:50Z Oesjaar 7467 Nuwe kategorie 2967101 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |name = Sonneblomme |image = A sunflower.jpg |image_caption = Gewone sonneblom |taxon = Helianthus |authority = [[Carl Linnaeus|L.]]<ref name="GRIN"/> |synonyms_ref=<ref name="GRIN" /> |synonyms = ''Harpalium'' <small>(Cass.) Cass.</small> }} [[Lêer:Sunflower disk.jpg|duimnael|links|'n Gedroogde sonneblomkop]] ''Helianthus'' is 'n [[plant]]genus met omtrent 70 spesies, in die [[Asteraceae]] [[Familie (biologie)|familie]] bekend as '''sonneblomme'''.<!-- {{eFloras|1|114871|Helianthus |tribe=Heliantheae |first=Edward E. |last=Schilling}}</ref> --><ref>{{cite web|title=Sunflower Production|url=https://www.ag.ndsu.edu/extensionentomology/recent-publications-main/publications/A-1331-sunflower-production-field-guide|publisher=North Dakota State University|access-date=12 July 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160818082149/https://www.ag.ndsu.edu/extensionentomology/recent-publications-main/publications/A-1331-sunflower-production-field-guide|archive-date=18 August 2016}}</ref> Behalwe vir drie [[Suid-Amerika]]nse spesies, is die spesies van ''Helianthus'' inheems aan [[Noord Amerika]] en [[Sentraal-Amerika]]. Die mees bekende spesie is die gewone sonneblom (''Helianthus annuus'').<ref name="SOED">{{cite book|title=Shorter Oxford English Dictionary |edition= 6th |year=2007 |location=United Kingdom |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-920687-2 |pages=3804}}</ref> Die en ander spesies, veral ''H. tuberosus'', word in gematigde streke en sommige [[tropiese]] streke verbou, as voedselgewasse vir mense, beeste en pluimvee, en as sierplante.<ref>{{cite book|title=RHS A-Z Encyclopedia of Garden Plants|url=https://archive.org/details/azencyclopediaof0000unse|year=2008|publisher=Dorling Kindersley|location=United Kingdom|isbn=978-1-4053-3296-5|pages=1136}}</ref> Die spesies se ryp sade word ook geoes om sonneblomolie te vervaardig. Die olie word wêreldwyd as huishoudelike kookolie gebruik, en kan selfs as 'n deel van motorbrandstof dien. == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="GRIN">{{cite web |url=http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/genus.pl?5474 |title=Genus: ''Helianthus'' L. |work=Germplasm Resources Information Network |publisher=United States Department of Agriculture |date=6 Januarie 2011 |accessdate=22 Februarie 2011}}</ref> }} == Bronnelys == * van Wyk, Alta: Die veelsydige sonneblom. In: Suid-Afrikaanse Panorama. Jaargang 34, nr. 6, Julie 1989. ISSN 0491-4783 == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn|Helianthus}} {{Wikispecies-inlyn|Helianthus}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Helianthus| ]] [[Kategorie:Landbou]] g7u3qh8tqs0643vkoeuulwo2ukzwkoj 0 107068 2967032 2958475 2026-09-13T12:51:48Z Sobaka 328 /* Houtenbek */ skakel 2967032 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Suid-Afrikaanse dorp | naam = Tonteldoos | inheemse_naam = | ander_naam = | nedersetting_tipe = [[Dorp]] | duimdrukkeretiketposisie= bokant | beeld_stadsilhoeët = TonteldoosBord.JPG | beeldbyskrif = 'n Padbord na Tonteldoos (vanuit [[Roossenekal]]) | latd = 25 |latm = 19 |lats = 20 | longd = 29 |longm = 59 |longs = 30 | provinsie = Limpopo | distrik = Sekhukhune | munisipaliteit = Elias Motsoaledi | stigtingsdatum = [[1883]] | regeringvoetnotas = | regeringstipe = <!-- Wyknommer --> | leier_party = | leiertitel = <!-- Raadslid --> | leiernaam = | oppervlakvoetnotas = | oppervlak_totaal_km2 = | hoogte_m = | bevolking_totaal = | bevolking_soos_op = | bevolkingvoetnotas = | demografie1_voetnotas = | persent_swart = | persent_kleurling = | persent_asiër = | persent_wit = | persent_ander = <!-- demografie (deel 2) --> | demografie2_voetnotas = | demographics2_title1 = | demographics2_info1 = | demographics2_title2 = | demographics2_info2 = | demographics2_title3 = | demographics2_info3 = | demographics2_title4 = | demographics2_info4 = | demographics2_title5 = | demographics2_info5 = | poskode = | poskode2 = 1111 | skakelkode = | sensuskode = | webwerf = }} '''Tonteldoos''' is 'n [[nedersetting]] in die [[Limpopo]]provinsie van [[Suid-Afrika]]. Dit lê suidoos van [[Roossenekal]] en 20&nbsp;km noordwes van [[Dullstroom]], tussen die [[Steenkampsberge]] en Mapochsberg. Dit is deel van die Mapochsgronde, 'n gebied wat in 1883 deur armblankes beset is. Burgers wat aan die Mapochoorlog deurgeneem het, was geregtig om 'n perseeltjie van 8 [[morg]] te beset. Die res van die grond waarvandaan die Mapoggers verwilder is, het gemeenskaplike weiding geword. Die landmeter, wat die gebied in omtrent 1884 uitgemeet het, se naam was G.R. von Wielligh. Sommiges sê dat die gebied so genoem word want hy het daar sy [[tonteldoos]] verloor.<ref name="wheretostay">{{cite web |url=http://www.wheretostay.co.za/town/tonteldoos |title=Tonteldoos : Accommodation, Activities, Restaurants & Points Of Interest |publisher=WhereToStay |access-date=6 Februarie 2016 |language=Engels |archive-url=https://web.archive.org/web/20170214031929/http://www.wheretostay.co.za/town/tonteldoos |archive-date=14 Februarie 2017 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Hulle is verkeerd want Samuel Smit het reeds in Oktober 1883 dié naam aan sy perseeltjie gegee. Die waarskynliker weergawe is dat die naam ontleen is aan die volksnaam van 'n plaaslike plant, ''[[Haplocarpha scaposa]],'' bekend as tontelbossie. Die blare se agterkant is fluweelagtig en, omdat dit maklik ontvlambaar is as dit droog is, is daardie deel gebruik om tonteldose mee te maak.<ref>{{cite book |last= Pooley|first=Elsa |title= A field guide to Wild Flowers KwaZulu-Natal| publisher =Natal Flora Publications |pages=332|year= 1998|language=Engels}}</ref> Dis nou die tontel van tonteldoos. Dit kan vermeld word dat vuurklip ook in die omgewing gevind kan word. == Geografie == Aan die oostekant van die Tonteldoosvallei vind mens die oorspronklike plase wat in die 1850's deur die Steenkamp-broers opgeëis is. Dit was Houtenbek, Klipbankspruit en Draaikraal. In 1879 het die Ier, Michael O'Grady, Houtenbek gekoop. Sy nasate boer steeds daar. Hierdie plase is geleë op die kwartsiete van die Transvaal Supergroep. Hierdie gesteentes is omtrent 2&nbsp;500 miljoen jaar gelede neergelê. Die Mapochsberg aan die westekant van die vallei is deel van die [[Bosveldstollingskompleks]], omtrent tweeduisendmiljoen jaar oud.<ref>{{cite book |last= Viljoen|first=M.J. |last2= Reimold |first2=W.U. |title= An introduction to South Africa's geological and mining heritage|url= https://archive.org/details/introductiontoso0000vilj| publisher =Mintek|year= 1999|language=Engels}}</ref> Die twee kante kan ook onderskei word deur die veldtipes. Die oostekant is suiwer grasveld, waar dit eintlik te koud is vir woude om ooit te ontwikkel. Daar is wel 'n paar verdwaalde en verdwergde struike in beskermde valleie. Die westekant word Bankenveld genoem. Hier kom wel meer as twintig soorte bome voor, maar die veld is oorwegend grasveld.<ref>{{cite book |last= Acocks|first=J.P.H. |title= Veld Types of South Africa| publisher =Navorsingsinstituut vir Plantkunde| pages=168| year= 1998| language=Engels| location = Pretoria }}</ref> === Houtenbek === Die plaas Houtenbek is in 1847 aan Willem Steenkamp toegeken. Die plaaslike [[veldkornet]], C.M. du Plooy, het die plaas op 15 Maart 1851 besoek met die doel om dit op te meet. Die destydse metode was om 'n middelpunt (gewoonlik die opstal) te kies en dan in verskillende rigtings vir 'n sekere tydsduur te perd te ry. Willem het die naam Houtenbek gekies omdat daar verskeie stroompies op plaas was en daar seker 'n paar boompies langs die stroompies gestaan het. Vandag nog noem die Hollanders 'n stroompie 'n beek (Engels: beck). Tydens die Eerste Mapogoorlog (1860 - 1865) het al die Steenkamps hul plase verlaat. Michael O'Grady is gebore in County Clare, Ierland, in 1839. In die sestigerjare het hy na Suid-Afrika verhuis. Hy het Houtenbek in 1879 vir £500 gekoop. Hy moes die plaas ongesien gekoop het, want toe hy daar aankom was dit deur Mapoggers beset. Toe hy hulle vra om te loop, het hul stamhoof, [[Nyabêla]], by die landdros in [[Lydenburg]] gaan kla. Om die situasie te ontlont het die Sekretaris van Naturellesake, Henrique Shepstone, Nyabêla in Julie 1880 besoek, maar dit het nie 'n oplossing gebied nie. Die Engelse het 'n Mapoch Commission aangestel om alles te ondersoek. Maar eers was daar die [[Eerste Vryheidsoorlog|Anglo-Boereoorlog]] en toe die Mapochoorlog en O'Grady kon eers in Julie 1883 in vrede sy plaas bewoon en bewerk. Maar toe beset 'n spul arm blankes sy westelike grens en sommige van hulle selfs op Houtenbek self. Na 'n paar hofsake is sy grense darem teen 1891 beveilig. In 1887 het Michael O'Grady 'n nuwe joernaal begin. Dit is steeds in die familie se besit. Hy het gewoonlik maar geskryf oor sy boerderybedrywighede. Hy kon in 1894 met trots skryf dat sy kleihuisie klaar gebou was. In daardie jare het die [[hoëveld]]se boere gewoonlik in die winter hul vee na die soetveld van die [[laeveld]] geneem. So skryf hy in 1887 dat hy 158 [[bees]]te, 1400 [[skaap|skape]] en drie perde en 513 bokke [[bosveld]] toe geneem het. Hy het ook 'n mnr. Berkshire aangestel om sy kinders te leer lees en skryf. [[O'Grady]] het 'n paar werkers in sy diens gehad. Sommiges het tien sjielings of ₤1 per maand verdien. Ander het 'n hele jaar gewerk vir een verskalf. Toe die Anglo-Boereoorlog uitbreek, het sy seun Thomas Frederick by 'n [[Boerekommando]] aangesluit. Michael was te oud om te gaan veg. Op 20 April 1901 maak hy sy laaste inskrywing in sy dagboek: "English troops at Korff's farm Windhoek". Kort daarna was hulle op Houtenbek. Die plaashuis is afgebrand en die hele familie na die konsentrasiekamp by Balmoral geneem. Een van sy kleindogters is daar begrawe. Op 11 September 1901 skryf Roland Schikkerling: "O'Grady se plaas is nou 'n swartgebrande woesterny. Alles wat kon brand, is verwoes. Selfs die mure van die huis is vernietig. Hierdie plek, wat eens so bedrywig en gasvry was, is nou 'n verlate wildernis. Die blinkvet vee, die pragtige skape, die spogperde wat in troppe rondgestorm het, is almal weg. Die gawe en hartlike mense is weggevoer — die vrug op hulle lewensarbeid in puin gelê. Die rye [[peer]]- en [[appel]]bome staan wit van die bloeisels, en die perskebome oortrek van die pienk bloeisels maak 'n bespotting van die toneel."<ref>Schikkerling, infra, p. 297.</ref> == Wapen == [[Lêer:Tonteldoosskool2.jpg|duimnael|Blaas hoog die vlam!]] Tonteldoos het sy eie wapen. Dit is geskilder deur wyle Francois Viljoen. Dit is geskoei op die wapen van die ou Tonteldoosskool, met forelle en Mapoglelies bygevoeg. Die skool op Tonteldoos is gestig in 1896. Die skool was bedoel om op die perseel "De Nijl" gebou te word. Weens 'n fout met die opmeting was dit op die gemeenskaplike weiding gebou. Die gevolg was dat 'n nuwe perseel opgemeet is en dit was "De Jeugd" genoem. Na die oorlog het die Engelse 'n behoorlike klipgebou opgerig en die skool toe "Tonteldoos School" genoem. Die skoolgebou kan gesien word by 25°19'04"S 29°58'36"O (WGS84). Nadat geslagte Tonteldose daar skool gegaan het, is dit in 1955 finaal gesluit. == Plante == === Blomme === [[Lêer:Zantedeschia - Calla Lilly1.jpg|links|duimnael|Mapoglelie]] [[Lêer:Eucomis montana.JPG|duimnael|regs|Eucomis montana]] [[Lêer:Aloereitzii.JPG|duimnael|Aloe reitzii]] Die Tonteldoos-vallei huisves heelwat skaars en bedreigde plantspesies, soos die aalwyn ''[[Reitz-aalwyn|Aloe reitzii var. reitzii]]''. 'n Ander bedreigde spesie is ''[[Eucomis montana]]'', wat ook in die volksmond 'n pynappelblom genoem word. Daar is ten minste drie soorte varkore, insluitend die bedreigde Mapochlelie (''[[Zantedeschia pentlandii]]''). Nog 'n besonderse plant wat hier aangetref word, is die [[velskoenblaar]] (''Haemanthus humilis ssp. hirsitus'').<ref name="wheretostay" />Hulle kruip gewoonlik in klipskeure weg. Maar ''[[Brunsvigia radulosa]]'' vertoon haar blommeprag in die oop veld. Kundiges het al meer as twintig spesies inheemse orgidieë in die vallei gevind. Name soos ''Eulophia ovalis'' en ''Satyrium hallackii'' word vermeld. Aalwynliefhebbers sal bly wees om ook ''[[Aloe pretoriensis]], [[Aloe castanea]], [[Aloe longibracteata]], [[Aloe cooperi]]'' en ''[[Aloe verdoorniae]]'' op die regte tyd van die jaar te sien blom. === Bome === [[Lêer:Cussonia paniculata02.jpg|links|duimnael|Kiepersol in blom]] Mense wat lief is vir bome van die hoëveld (Bankenveld), sal al hul gunstelinge in Tonteldoos vind. Mens dink aan [[blinkblaar]] (''Rhamnus prinoides''), [[berghardepeer]] (''Olinia emarginata''), Acacia (nou met ʼn ander naam) ataxicantha (Vlamdoring), [[olienhout]] (Olea europaea subspesie cuspidata), [[hoëveldkiepersol]] (''Cussonia paniculata'') en [[wollerige baakhout]] (''Greyia radlkoferi''). Op die hoogste plekke, net voordat die veld oorskakel na suiwer grasveld, is ook ''[[Protea roupelliae roupelliae|Protea roupelliae]]'' (silwersuikerbos) te vinde. Besoekers kan gerus die Mapochsgrotte naby Roossenekal besoek om ook bome van die Gemengde Bosveld te sien. === Sekhukhuneland as sentrum van plantendemisme === Geologie, weer, hoogte en brand het bygedra dat sekere gebiede in Suid-Afrika baie endemiese plantspesies bevat. Sekhukhuneland is een sodanige sentrum van endemisme, wat meer as vyftig endemiese plantspesies bevat.<ref>{{cite book |last= Siebert|first=Stephan |author2= van Wyk, Braam |title= Sekhukhuneland: Floristic Wealth versus Platinum and Chromium Riches| edition =Veld & Flora|pages=168|date=Desember 2001|language=Engels }}</ref> Die noordekant van die Tonteldoosvallei word ingesluit by hierdie sentrum. Boomliefhebbers sal nie veel moeite ondervind om die [[vaalkiepersol]], ''Cussonia transvaalensis'', uit te ken nie. Die bekende [[karee]]boom se kleinboetie, ''[[Searsia wilmsii]]'', is ook daar. 'n Ander kruid is ''Tetraselago nelsonii'', en dan natuurlik ook die reeds gemelde mapoglelie. === Volksname === [[Lêer:Dombeya rotundifolia 2c.JPG|links|duimnael|Gewone Drolpeer]] Daar is 'n pragtige boompie in Tonteldoos en dit word deur plantkundiges ''Canthium suberosum'' genoem. As mens die stam se bas van naderby beskou, lyk dit nes die prop van 'n bottel ordentlike wyn. Daarom noem die volk die boompie 'n kurkbokdrol.<ref>Schmidt, Lotter & McCleland: ''Trees and Shrubs of Mpumalanga and Kruger National Park.'' Jacana. Johannesburg. 2002. {{ISBN|1-919777-30-X}}.</ref>{{Rp|p. 620}} 'n Ander struik se dorinkies is gemonteer op knoppies, met die gevolg dat hulle nes 'n speen en uier lyk. Daarom word die boompie 'n [[kleinperdepram]] genoem.<ref name="trees">Braam van Wyk & Piet van Wyk: ''Field Guide to Trees of Southern Africa''. Struik. Kaapstad. 1997.</ref> Sy botaniese naam is ''Zanthoxylum capense''. Dis onnodig om te verduidelik hoekom ''[[Hippobromus pauciflorus]]'' (basterperdepis)<ref name="trees"/>{{Rp|p. 430}} en ''[[Acalypha angustata]]'' var. glabra (katpisbossie)<ref>Braam van Wyk & Sasa Malan: ''Field Guide to the Wild Flowers of the Witwatersrand & Pretoria region.'' Struik. Kaapstad. {{ISBN|0-86977-814-5}}.</ref>{{Rp|p. 204}} so genoem word. Vat maar net aan hul blare en ruik dan. Tonteldoos se pragtigste boom is ''[[Dombeya rotundifolia]]''. Die boom se weelderige wit blommeprag kondig amptelik aan dat lente in Tonteldoos aangekom het. Die boom se volksnaam is [[Gewone drolpeer|drolpeer]].<ref name="trees"/>{{Rp|p. 234}} === Perskes === Daar is 'n paar [[perske]]plase in die omgewing.<ref name="wheretostay" /> Elke perseeltjie het ook in die ou dae 'n paar perskebome gehad, veral taaipitperskes. Hierdie perskes het in die nuwejaar ryp geword en daar is gewoel om hulle dan droog te maak en te verkoop. In die najaar het daar soms 'n rokie uit elke populierbos getrek. Dan het mens geweet wie waar aan't stook was. Die goed is juis na 'n plaaslike hoofman vernoem en nou dra 'n tronk selfs sy naam. Roland Schikkerling was tydens die Anglo-Boereoorlog (30 Januarie 1901) in die Tonteldoos-omgewing. Hy skryf: "Gedurende hierdie tyd woon baie van ons jonger manne katkisasieklasse by, terwyl baie van die oues afwesig is om te gaan brandwyn stook op nabygeleë vrugteplase".<ref> R.W. Schikkerling, Hoe Ry Die Boere, Afrkaanse Pers Boekhandel, Johannesburg, 1964, p. 130.</ref> In die dertigerjare was Oom Joe en Tant Hessie Kidson van Boomkraal die baasstokers van Tonteldoos. Een van die redes was omdat die pad na Boomkraal vrot was, veral in die reënseisoen. Daarbenewens het Oom Joe 'n paar klonkies met spieëls in diens geneem. Hulle was op strategiese plekke van Pospaal tot Boomkraal opgestel om wag te hou. Die gevolg was dat die Kidsons in vrede met hul stokery kon voortgaan. As die polisie by Pospaal indraai, het die seine met die spieëls begin. Teen die tyd wat hulle op Boomkraal aankom, was die ketel reeds weggesteek en Tant Hessie was besig om seep te kook op die vuurtjie. In die vyftigerjare van die twintigste eeu het dominee Dednam van Laersdrift besluit om stokery in die Mapochsgronde finaal hok te slaan. Sy plan was om alle stookketels in die gebied teen 'n hoë prys te koop en dan te vernietig. Stokers het sy projek gulhartig ondersteun. Met die geld in die sak kon hulle dan 'n baie beter ketel aanskaf. Aan die einde van die twintigste eeu was daar nog net twee ordentlike stokers in Tonteldoos. Die een was Coen Swart van Ebenhaezer, Welgelukt en Zwartdam. Hy was wyd en syd bekend vir die voggies wat hy van lemoenstroop kon maak. Die ander een is Johann Dietlof Kunneke van Kristalwater. Hy kon van enige vrug 'n stooksel maak. Hy het ook, tot die Aksyngaarders eendag by sy plaas opgedaag het. == Sien ook == * [[Lys van dorpe in Suid-Afrika]] == Verdere leesstof == * The Mapochs Gronden: An aspect of the Poor White question, Cillie, A., M.A.-verhandeling, Universiteit van Pretoria, 1934. * Ultramafic substrates and floristic patterns in Sekhukhuneland, South Africa, Siebert, S.J., M.Sc-verhandeling, Universiteit van Pretoria, 1998. * Rocky road for rare endemics: Granite mining threatens a rich Mpumalanga environment, Joubert, H. & Dreyer, A. ''African Wildlife'', 54 (2000), 18-19. * Hoe Ry die Boere, R.W. Schikkerling, Afrikaanse Pers Boekhandel, Johannesburg, 1964. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox|DC47}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nedersettings in Limpopo]] 6iy1gdz01dydd3yy9nddde61v78js1b 0 110207 2967209 2927521 2026-09-14T11:05:26Z Pynappel 70858 2967209 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Kallie Kriel | bynaam = | beeld = Kallie Kriel spreek Tukkies-studente toe.jpg | beeldbeskrywing = | onderskrif = Kallie Kriel spreek Tukkiestudente toe tydens die #AfrikaansMustFall optogte. AfriForumstudente het sterk standpunt ingeneem teen die afskaffing van Afrikaans-onderrig op Tukkies en ander kampusse. | geboortenaam = | geboortedatum = {{GDEO|1969|9|14}} | geboorteplek = [[Johannesburg]], [[Suid-Afrika]] | sterfdatum = | sterfteplek = | ouers = | titel = | nasionaliteit = Suid-Afrikaner | alma_mater = [[Universiteit van Pretoria]] | beroep = | ander = | bekend = | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | religie = | huweliksmaat = Ella Johanna Potgieter | kinders = | webblad = | handtekening = }} [[Lêer:AfriForum - Standerton-betoging.jpg|duimnael|280px|Kallie Kriel tydens 'n protesaksie voor die Pretoriase hooggeregshof teen die beskadiging van die Standertonse Groot Trek-gedenkplaat.]] '''Carl Martin Kriel''' (gebore 14 September 1969 in [[Johannesburg]]) is die [[hoof- uitvoerende beampte]] van die [[Suid-Afrika]]anse burgerregte-organisasie [[AfriForum]].<ref>{{Cite web |url=https://www.afriforum.co.za/oor-ons/personeel/ |title=argiefkopie |access-date=26 April 2016 |archive-date= 2 Oktober 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181002191713/https://www.afriforum.co.za/oor-ons/personeel/ |url-status=dead }}</ref> Kriel is getroud met Ella Johanna Potgieter, ’n opvoedkundige sielkundige en hulle het vyf kinders. == Onderwys == Kriel het in [[Pretoria]] grootgeword waar hy aan die Hoërskool Pretoria-Noord gematrikuleer het. Hy het sy [[Baccalaureus Artium|B.A.]]-graad in 1990 aan die [[Universiteit van Pretoria]] (UP) verwerf sowel as ’n hoëronderwysdiploma in 1991 en sy honneursgraad in 1992. In 1996 het hy sy meestersgraad in politieke geografie aan UP behaal. In 1991/92 het Kriel op die studenteraad van UP gedien. == Loopbaan == Hy het na die voltooiing van sy studies drie jaar by die Hoërskool Centurion skoolgehou. Daarna het hy by die vakbond [[Solidariteit]] aangesluit en was die hoof van bemarking en -ledevoordele net voor die stigting van AfriForum. Kriel is sedert 1999 in diens van die Solidariteit-beweging. In 2006 het hy die leiding in die stigting van die burgerregte-inisiatief AfriForum geneem. == Werk by AfriForum == [[AfriForum]] staan aan die spits van ’n wye verskeidenheid veldtogte ter beskerming van burgerregte. Van die grootste aksies waarby Kriel die afgelope paar jaar betrokke was, is die stryd vir die behoud van Pretoria se naam,<ref>{{Cite web |url=https://www.afriforum.co.za/pretoria-naamsveranderingproses-op-ys-na-groot-steun-vir-behoud-van-naam/ |title=argiefkopie |access-date=29 April 2016 |archive-date= 3 Oktober 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181003075227/https://www.afriforum.co.za/pretoria-naamsveranderingproses-op-ys-na-groot-steun-vir-behoud-van-naam/ |url-status=dead }}</ref> die [[Julius Malema]]-hofsaak teen haatspraak<ref>http://maroelamedia.co.za/nuus/malema-gaan-nie-meer-skiet-die-boer-sing-nie/</ref> en plaaslike en internasionale veldtogte teen ongeldige sportkwotas.<ref>{{Cite web |url=https://www.afriforum.co.za/afriforum-gaan-klag-teen-saru-irr-indien-oor-kwotas-rugby/ |title=argiefkopie |access-date=29 April 2016 |archive-date= 3 Oktober 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181003075255/https://www.afriforum.co.za/afriforum-gaan-klag-teen-saru-irr-indien-oor-kwotas-rugby/ |url-status=dead }}</ref> Onder die leiding van Kriel het AfriForum Suid-Afrika se eerste privaatvervolgingseenheid op die been gebring.<ref>https://www.bbc.com/news/world-africa-38813552</ref> Kriel het in Januarie 2017 aangekondig dat advokaat [[Gerrie Nel]] as die hoof van dié eenheid aangestel is. Die eenheid het reeds verskeie sake aangekondig.<ref>https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/gerrie-nel-gaan-oupa-wat-kleindogter-verkrag-vervolg/</ref> Kriel is ook by ’n reeks veldtogte teen onteiening sonder vergoeding,<ref>https://www.netwerk24.com/Stemme/Menings/boer-eerder-met-die-feite-20180829</ref> die beskerming van eiendomsreg en die bewusmaking van plaasmoorde<ref>https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/trump-twiet-afriforum-gee-sy-feite-oor-plaasmoorde-eiendomsreg-in-sa/</ref> in Suid-Afrika betrokke. Kriel en [[Ernst Roets]], een van AfriForum se adjunk- uitvoerende hoofde, het in Mei 2018 ’n toer na die [[VSA|Verenigde State]] onderneem om die internasionale gemeenskap te mobiliseer teen die [[ANC]] se amptelike beleid van onteiening sonder vergoeding,<ref>https://www.netwerk24.com/landbou/Nuus/almal-se-eiendomsreg-word-bedreig-20170914</ref> wat gedurende Desember 2017 deur dié party aanvaar is, asook vir bewusmaking oor [[Plaasmoorde in Suid-Afrika|plaasmoorde]]. In Oktober 2018 het AfriForum ’n samewerkingsooreenkoms<ref>https://www.netwerk24.com/Nuus/Politiek/zoeloe-koning-afriforum-staan-nou-saam-oor-grond-20181009</ref> teen onteiening sonder vergoeding met die [[Goodwill_Zwelithini_kaBhekuzulu|Zoeloe-koning Goodwill Zwelithini]]  gesluit. Kriel het ook in 2018 ’n samewerkingsooreenkoms<ref>https://www.netwerk24.com/landbou/Nuus/cope-en-afriforum-span-saam-oor-grond-20180911</ref> tussen AfriForum en die leier van die politieke party COPE,<ref>{{Cite web |url=https://saconstitution.co.za/ |title=argiefkopie |access-date=16 November 2018 |archive-date= 6 Oktober 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181006114707/https://saconstitution.co.za/ |url-status=dead }}</ref> Mosiuoa Lekota, teen onteiening sonder vergoeding aangekondig. Oor dié samewerkingsooreenkomste het Kriel gesê: “Almal in die land gaan negatief geraak word wanneer die ANC se miskenning van eiendomsreg die land se ekonomie verder benadeel. Juis daarom moet groepe oor ’n wye front nou teen onteiening sonder vergoeding saamwerk. AfriForum se samewerking met COPE om eiendomsreg te beskerm, is 'n goeie begin. Mense vanuit verskillende agtergronde, en wat somtyds verskillende standpunte het, kan wel suksesvol saamwerk deur te fokus op sake van gedeelde belang. Die beskerming van eiendomsreg is 'n saak van gedeelde belang.”<ref>https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/zoeloe-koning-kondig-vennootskap-met-afriforum-aan/</ref> Kriel het AfriForum sedert 2006 opgebou tot een van die invloedrykste burgerregteorganisasies in Suid-Afrika. AfriForum het 'n aktiewe ledetal van meer as 170&nbsp;000 in 2016 gehad,<ref>http://www.netwerk24.com/Stemme/Hanlie-Retief/hanlie-retief-gesels-met-kallie-kriel-20160424{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ^{''intekening benodig vir toegang''} besoek 29 April 2016.</ref> en meer as 216&nbsp;000 lede aan die einde van 2018.<ref>https://www.afriforum.co.za/oor-ons/</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.afriforum.co.za/afriforum-nou-210-000-lede-sterk/ |title=argiefkopie |access-date=16 November 2018 |archive-date= 4 Junie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190604131524/https://www.afriforum.co.za/afriforum-nou-210-000-lede-sterk/ |url-status=dead }}</ref>   == Verwysings == {{Verwysings}} {{Saadjie}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Kriel, Kallie}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse aktiviste]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse hoof- uitvoerende beamptes]] [[Kategorie:Afrikaners]] [[Kategorie:Geboortes in 1969]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Alumni van die Universiteit Pretoria]] 8zr0mi6jdgng6jbiduocqnzwbkdkn5m 0 112821 2967072 2965488 2026-09-13T16:25:55Z Aliwal2012 39067 /* 2020 – hede */ 2967072 wikitext text/x-wiki :''Nota:'' Hierdie artikel handel slegs oor Mercedes-Benz se geskiedenis as Formule Een-renspan. Vir die verskaffer van Mercedes renmotorenjins, sien ''[[:en:Mercedes AMG High Performance Powertrains|Mercedes AMG High Performance Powertrains]]'' op die Engelse wikipedia. [[Lêer:Remagen Caracciola 20060806.jpg|duimnael|links|220px|Monument ter ere aan Rudolf Caracciola en Mercedes-renmotors]] [[Lêer:Mercedes-Benz AMG Petronas Formula One Team Logo Wheelsology.JPG|regs|200px]] [[Lêer:KlingK-MB-W196-1976.jpg|duimnael|240px|Karl Kling in 'n antieke Mercedes-Benz W196]] Die '''Mercedes AMG Petronas Formule Een-span''' (voorheen ''Mercedes Grand Prix'') is 'n Duits-Britse [[Formule Een]]-motorrenspan wat by Brackley, Northamptonshire, in [[Engeland]] gebaseer is. Hulle neem aan die Formule Een wêreldkampioenskap deel en maak ook gebruik van [[Mercedes-Benz|Mercedes]] F1-enjins in hulle renmotors. Die span se renjaers vir die [[2014 Formule Een-seisoen|2014]] tot [[2016 Formule Een-seisoen]]e was die Brit [[Lewis Hamilton]] en die [[Duitsers|Duitser]] [[Nico Rosberg]]. In 2017 het die [[Finland|Finse]] renjaer [[Valtteri Bottas]] die 2016-wêreldkampioen Rosberg, wie uitgetree het, in die span vervang. Die Britse jaer [[George Russell]] het in [[2022 Formule Een-seisoen|2022]] by die Mercedes-fabriekspan aangesluit nadat Bottas na [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] verskuif het. In [[2025 Formule Een-seisoen|2025]] het die bloedjong [[Kimi Antonelli]] by Mercedes F1 aangesluit, nadat Lewis Hamilton [[Carlos Sainz jr.]] by [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] vervang het. == Geskiedenis == Mercedes-Benz, 'n Duitse motorhandelsmerk van die [[Daimler|Mercedes-Benz Groep]], is sedert 1954 vir verskeie tydperke by Formule Een betrokke as beide span-eienaar en enjinvervaardiger. Die huidige Mercedes-Benz Grand Prix Beperk, wat as Mercedes-AMG Petronas Formule Een-span meeding, is in Brackley, Engeland,<ref>{{Cite web |date=18 December 2020 |title=INEOS becomes equal Mercedes owner, Wolff signs new deal |url=https://the-race.com/formula-1/ineos-becomes-equal-mercedes-owner-wolff-signs-new-deal/ |access-date=15 February 2021 |website=The Race |language=en |archive-date=20 December 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201220205006/https://the-race.com/formula-1/ineos-becomes-equal-mercedes-owner-wolff-signs-new-deal/ |url-status=live }}</ref> gebaseer en besit 'n Duitse renlisensie.<ref>{{cite news |url=http://fia.com/en-GB/mediacentre/pressreleases/f1releases/2010/Pages/f1_2010_entry.aspx |title=2010 Formula One World Championship Entry list |work=fia.com |publisher=[[Fédération Internationale de l'Automobile]] |date=3 March 2010 |access-date=31 January 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120302060256/http://fia.com/en-GB/mediacentre/pressreleases/f1releases/2010/Pages/f1_2010_entry.aspx |archive-date=2 March 2012 |url-status= dead}}</ref> 'n Aankondiging is in Desember 2020 gemaak dat Ineos beplan het om 'n gelyke belang van een derde saam met die Mercedes-Benz Groep en Toto Wolff te neem;<ref>{{Cite web|date=18 December 2020|title=The Team Welcomes INEOS as a One Third Equal Shareholder Alongside Daimler and Toto Wolff|url=https://www.mercedesamgf1.com/en/news/2020/12/formula-one-mercedes-amg-petronas-f1-team-announcement/|access-date=13 January 2022|website=Mercedes-AMG Petronas Formula One Team|language=en|archive-date=30 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211230222915/https://www.mercedesamgf1.com/en/news/2020/12/formula-one-mercedes-amg-petronas-f1-team-announcement/|url-status=live}}</ref> dit het op 25 Januarie 2022 in werking getree.<ref>{{Cite web|title=Mercedes-Benz Grand Prix LTD|url=https://find-and-update.company-information.service.gov.uk/company/00787446/persons-with-significant-control|access-date=13 January 2022|website=Companies House|archive-date=15 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211215214823/https://find-and-update.company-information.service.gov.uk/company/00787446/persons-with-significant-control|url-status=live}}</ref> Mercedes-handelsmerk-spanne word dikwels na verwys met die bynaam "Silwer Pyle" ([[Duits]]: Silberpfeile). Voor die [[Tweede Wêreldoorlog]] het Mercedes-Benz aan die Europese Kampioenskap deelgeneem en drie titels gewen. Die handelsmerk het sy debuut in 1954 in Formule Een gemaak. Nadat hulle hul eerste wedren by die 1954 [[Franse Grand Prix]] gewen het, het die renjaer [[Juan Manuel Fangio]] nog drie Grands Prix gewen om die 1954 Bestuurderskampioenskap in te palm en hierdie sukses in 1955 herhaal. Ten spyte van die oorwinning in twee Bestuurderskampioenskappe, het Mercedes-Benz ná 1955 aan motorwedrenne onttrek in reaksie op die 1955 Le Mans-ramp. Mercedes het in 1994 na Formule Een teruggekeer as 'n enjinvervaardiger in samewerking met Ilmor, 'n Britse onafhanklike hoëprestasie-motorsport-ingenieursmaatskappy, wat hul enjins ontwikkel het. Die maatskappy het een vervaardigerstitel en drie bestuurderstitels gewen in 'n werkvennootskap met [[McLaren]] wat tot 2009 geduur het. In 2005 is Ilmor hernoem as Mercedes AMG High Performance Powertrains. In 2010 het die maatskappy die Brawn GP-span gekoop en dit as Mercedes hernoem. Sedert 'n groot reëlverandering in 2014, wat die gebruik van [[turboaanjaer]]s en hibriede elektriese enjins vereis het, het Mercedes een van die suksesvolste spanne in Formule Een-geskiedenis geword, met sewe agtereenvolgende bestuurderstitels van 2014 tot 2020 en agt agtereenvolgende vervaardigerstitels van 2014 tot 2021, beide rekords. Die vervaardiger het ook meer as 200 oorwinnings as 'n enjinverskaffer behaal en is tweede in Formule Een-geskiedenis. Twaalf vervaardigerskampioenskappe en veertien bestuurderskampioenskappe is met Mercedes-Benz-enjins gewen. ===Grand Prix-wedrenne voor Formule Een (1930's)=== [[Mercedes-Benz]] het voorheen in die 1930's aan Grand Prix-motorwedrenne deelgeneem, toe die Silver Arrows die wedrenne saam met mededingers [[Auto Union]] oorheers het. Beide spanne is swaar befonds deur die [[Nazi-Duitsland|Nazi-regime]] en het ná 1934 alle [[Europese Grand Prix]]-kampioenskappe gewen, waarvan Rudolf Caracciola drie vir Mercedes-Benz gewen het.<ref>{{nl}}{{cite news |url=http://www.motorracingblog.nl/?p=338 |title=De geschiedenis van Mercedes-Benz in de Grand Prix-racerij |work=MotorRacingBlog.nl |date=20 November 2009 |access-date=30 November 2009 |archive-date=7 July 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180707143831/http://www.motorracingblog.nl/?p=338 |url-status=live }}</ref> ===Daimler-Benz AG (1954–1955)=== [[File:Großer Preis von Europa -1954 Nürburgring, Juan Manuel Fangio, Mercedes (3)x.JPG|duimnael|links|[[Juan Manuel Fangio]] bestuur die Mercedes-Benz W196 by die [[Nürburgring]] gedurende die [[Duitse Grand Prix]] in 1954.]] In 1954 het Mercedes-Benz teruggekeer na wat nou bekend was as [[Formule Een]] (’n Wêreldkampioenskap wat in 1950 gestig is) onder leiding van Alfred Neubauer, met behulp van die tegnologiesgevorderde Mercedes-Benz W196.<ref name=MBP>{{cite web |title=Mercedes-Benz profile |url=http://www.grandprix.com/gpe/con-merce.html |work=Grandprix.com |publisher=Inside F1 |access-date=20 February 2012 |archive-date=4 March 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120304115536/http://www.grandprix.com/gpe/con-merce.html |url-status=live }}</ref> Die motor is in beide die konvensionele oopwielkonfigurasie en ’n vaartbelynde vorm gebruik, wat bedekte wiele en ’n breër bakwerk gehad het. Juan Manuel Fangio, die 1951-kampioen, het middel-seisoen van Maserati na Mercedes-Benz oorgeskakel vir hul debuut by die [[Franse Grand Prix]] op 4 Julie 1954. Die span het onmiddellike sukses behaal en ’n 1-2 oorwinning met Fangio en Karl Kling behaal, sowel as die vinnigste rondte (Hans Herrmann). Fangio het in 1954 nog drie wedrenne gewen en die kampioenskap verower. Die sukses het tot in die 1955 seisoen voortgeduur, met Mercedes-Benz wat die W196 deur die jaar ontwikkel het. Mercedes-Benz het weer die seisoen oorheers,<ref name=MBP/> met Fangio wat vier wedrenne gewen het, en sy nuwe spanmaat Stirling Moss wat die Britse Grand Prix gewen het. Fangio en Moss het eerste en tweede in daardie jaar se kampioenskap geëindig. Die 1955-ramp tydens die 24-uur van Le Mans op 11 Junie, wat die Mercedes-Benz- sportmotorbestuurder Pierre Levegh en meer as 80 toeskouers gedood het, het gelei tot die kansellasies van die Franse, Duitse, Spaanse en Switserse Grands Prix.<ref>{{cite book |last=Lang |first=Mike |title=Grand Prix! Vol 1 |publisher=Haynes Publishing Group |year=1981 |isbn=0-85429-276-4 |page=82}}</ref> Aan die einde van die seisoen het die span hom aan motorsport, insluitend Formule Een, onttrek.<ref name=MBP/> Gedurende hierdie eerste periode van die span se deelname aan Formule Een het Mercedes altesaam 9 wedrenne gewen, insluitend drie Grands Prix (die 1954 Franse Grand Prix, die 1954 en die 1955 [[Italiaanse Grand Prix]]) wat deur die vaartbelynde "Type Monza" gewen is, wat hulle die enigste drie wedrenne maak wat deur 'n geslotewielmotor in Formule Een-geskiedenis gewen is.<ref>{{cite web |url=https://www.ultimatecarpage.com/spec/2051/Mercedes-Benz-W196-Streamliner.html |title=Mercedes-Benz W196 Streamliner - Images, Specifications and Information |date=22 February 2020 |publisher=Ultimatecarpage.com |access-date=9 August 2011 |archive-date=10 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510142429/https://www.ultimatecarpage.com//spec/2051/Mercedes-Benz-W196-Streamliner.html |url-status=live }}</ref> == Mercedes-AMG Petronas Formule Een-span (2010–hede) == Voor die begin van die [[2010 Formule Een-seisoen|2010-seisoen]] het Mercedes-Benz se moedermaatskappy [[Daimler AG]] 'n minderheidsbelang (45.1%) in die Brawn GP-span gekoop, met Aabar Investments wat 30% op 16 November 2009 gekoop het.<ref name="Mercedes GP">{{cite news |title=Mercedes takes over Brawn |url=http://www.autosport.com/news/report.php/id/80174 |last=Straw |first=Edd |work=Autosport.com |publisher=Haymarket Media |date=16 November 2009 |access-date=16 November 2009 |archive-date=19 November 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091119031821/http://www.autosport.com/news/report.php/id/80174 |url-status=live }}</ref><ref name=MBMc /> Ná die aankoop van die span, sowel as 'n borgskapooreenkoms met Petronas,<ref>{{cite news |url=http://www.formula1.com/news/headlines/2009/12/10299.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20091224101413/http://www.formula1.com/news/headlines/2009/12/10299.html |archive-date=24 December 2009 |title=February debut, Petronas backing for Mercedes |work=Formula1.com |publisher=Formula One Administration |date=21 December 2009 |access-date=22 February 2012}}</ref> is die span hernoem na '''Mercedes GP Petronas Formule Een-span''', en Mercedes sou nou vir die eerste keer in die vervaardigerskampioenskap meeding.<ref>{{cite news |title=Mercedes takes over Brawn F1 team |url=https://news.bbc.co.uk/sport1/hi/motorsport/formula_one/8362295.stm |work=BBC News |date=16 November 2009 |access-date=16 November 2009 |archive-date=12 September 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190912150900/http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/motorsport/formula_one/8362295.stm |url-status=live }}</ref> Ross Brawn het sy pligte as spanhoof voortgesit en die span het sy basis en werksmag in die 60&nbsp;000 vk meter behou. Brackley- fasiliteit,<ref>{{Cite web|url=https://www.mercedesamgf1.com/team/location/brackley |title=Brackley |website=Mercedes-AMG Petronas Formula One Team |access-date=14 July 2023}}</ref> naby die Mercedes-Benz Formule Een-enjinaanleg (voorheen Ilmor Engineering) in Brixworth..<ref name=MBMc>{{cite web |title=Mercedes-Benz to take over Brawn GP |url=https://www.theguardian.com/sport/2009/nov/16/brawn-mercedes-formula-one |work=The Guardian |publisher=Guardian News and Media |date=16 November 2009 |access-date=20 February 2012 |archive-date=16 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190416121033/https://www.theguardian.com/sport/2009/nov/16/brawn-mercedes-formula-one |url-status=live }}</ref> [[Lêer:Nico Rosberg 2010 Malaysia race.jpg|duimnael|regs|[[Nico Rosberg]] het Mercedes se eerste podiumplek as 'n fabriekspan sedert 1955 by die [[2010 Maleisiese Grand Prix]] behaal.]] Die span het 'n komplekse geskiedenis en hul toetrede kan teruggevoer word na [[Tyrrell Racing]], wat van 1970 tot 1998 as 'n vervaardiger meegeding het, totdat dit aan die einde van 1997 deur British American Tobacco gekoop is, sodat hul toetrede in [[1999 Formule Een-seisoen|1999]] na die destydse nuwe vervaardiger [[British American Racing]] (BAR) oorgedra kon word.<ref>{{cite news |first=Kevin |last=Eason |title=Tyrrell prepare to embark on final lap |work=The Times |publisher=Times Newspapers |date=27 October 1998}}</ref><ref>{{cite news |first=Alan |last=Henry |title=Tyrrell sold off to new team |work=The Guardian |publisher=Guardian Newspapers |page=27 |date=3 December 1997}}</ref> BAR, wat 'n vennootskap met Honda gevorm het, het uiteindelik in 2006 die Honda Racing F1-span geword toe British American Tobacco uit die sport onttrek het. Dit het weer in 2008 van eienaar verwissel, toe [[Honda Racing F1|Honda]] onttrek het, en is deur die span se bestuur gekoop, wat dit Brawn GP vernoem het na spanhoof Ross Brawn.<ref>{{cite web |title=F1 Teams: Brawn GP |url=http://www.f1fanatic.co.uk/f1-information/f1-teams/brawn-gp/ |work=F1 Fanatic.co.uk |date=6 March 2009 |access-date=20 February 2012 |archive-date=7 March 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120307025258/http://www.f1fanatic.co.uk/f1-information/f1-teams/brawn-gp/ |url-status=live }}</ref> Brawn het enjins van Mercedes-Benz High Performance Engines gebruik, en ten spyte daarvan dat hulle op 'n lae begroting gehardloop het, het [[Jenson Button]] ses van die eerste sewe wedrenne en uiteindelik die [[2009 Formule Een-seisoen|2009-bestuurderskampioenskap]] gewen, terwyl Brawn die vervaardigerskampioenskap gewen het. Dit was die eerste keer in die sport se sestigjarige geskiedenis dat 'n span albei titels in sy nooiensseisoen gewen het. Span Mercedes GP het die Duitse jaers [[Nico Rosberg]] en die sewemalige wêreldkampioen [[Michael Schumacher]],<ref>{{cite news |url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/motorsport/formula_one/8427552.stm |title=Michael Schumacher signs up for F1 return with Mercedes |work=[[BBC Sport]] |publisher=BBC |date=23 December 2009 |access-date=1 October 2010 |archive-date=21 May 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200521183103/http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/motorsport/formula_one/8427552.stm |url-status=live }}</ref> wat na 'n afwesigheid van drie jaar na Formule Een teruggekeer het, asook [[Nick Heidfeld]] as die toets- en reserwejaer aangestel. Van Brawn se 2009-jaers het Jenson Button vir McLaren geteken, terwyl [[Rubens Barrichello]] vir 2010 na Rosberg se voormalige setel by die Williams- span verskuif het. Met die verkryging van Brawn het die span sy betrokkenheid by [[McLaren]] beëindig, en die moedermaatskappy Daimler AG het sy 40%-aandeelhouding in die McLaren-groep terugverkoop,<ref name=MBMc /> terwyl hulle voortgegaan het om enjins aan die span te verskaf.<ref>{{cite news |last=Benson |first=Andrew |url=https://news.bbc.co.uk/sport1/hi/motorsport/formula_one/8362295.stm |title=Mercedes takes over Brawn F1 team |work=BBC News |date=16 November 2009 |access-date=15 December 2009 |archive-date=12 September 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190912150900/http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/motorsport/formula_one/8362295.stm |url-status=live }}</ref> Die span se prestasie gedurende 2010 was nie so mededingend soos onder Brawn nie, met die span agter die voorste drie spanne van Ferrari, McLaren en [[Red Bull Racing|Red Bull]]. Hul beste resultate het gekom van Rosberg wat drie keer op die podium geëindig het en derde plekke by [[2010 Maleisiese Grand Prix|Sepang]], [[2010 Chinese Grand Prix|Shanghai]] en [[2010 Britse Grand Prix|Silverstone]] behaal het. Rosberg het uiteindelik sewende geëindig, maar Schumacher het 'n teleurstellende terugkeer gemaak, om deur sy spanmaat geklop te word en die seisoen vir die eerste keer sedert sy [[1991 Formule Een-seisoen|debuutseisoen in 1991]] sonder 'n enkele wedrenoorwinning, podiumplek, voorwegspringposisie of vinnigste rondte af te sluit. Hy was ook betrokke by 'n kontroversie in [[2010 Hongaarse Grand Prix|Hongarye]] nadat hy sy voormalige Ferrari-spanmaat Rubens Barrichello byna teen die muur vasgedruk het teen 290 km/h. Uiteindelik het die span vierde in die Vervaardigerskampioenskap geëindig, met 214 punte. == Formule Een-uitslae == * Tussen 1956 en 2009 het Mercedes nie as vervaardiger aan die Formule Een-kampioenskap deelgeneem nie. [[Lêer:Mercedes AMG F1 W04 - Lewis Hamilton (8493461760).jpg|duimnael|300px|Lewis Hamilton het vir etlike jare groot welslae behaal in die Mercedes AMG F1.]] {{F1 bestuurders resultate legende (weergawe 4)}} === 2010 – 2019 === {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:85%" |- ! Jaar ! Onderstel<br />en bande ! Enjin ! Renjaers ! 1 ! 2 ! 3 ! 4 ! 5 ! 6 ! 7 ! 8 ! 9 ! 10 ! 11 ! 12 ! 13 ! 14 ! 15 ! 16 ! 17 ! 18 ! 19 ! 20 ! 21 ! Punte ! Plek |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" !rowspan="3"| [[2010 Formule Een-seisoen|2010]] |rowspan="3"| [[Mercedes-Benz|Mercedes]]<br />MGP W01<br />{{Bridgestone}} |rowspan="3"| Mercedes FO 108X [[V8-enjin|V8]] | | [[2010 Bahreinse Grand Prix|BHR]] <br /> {{vlagikoon|BHR}} | [[2010 Australiese Grand Prix|AUS]] <br /> {{vlagikoon|AUS}} | [[2010 Maleisiese Grand Prix|MAL]] <br /> {{vlagikoon|MYS}} | [[2010 Chinese Grand Prix|CHN]] <br /> {{CN-VLAG}} | [[2010 Spaanse Grand Prix|SPA]] <br /> {{vlagikoon|ESP}} | [[2010 Monaco Grand Prix|MON]] <br />{{vlagikoon|MON}} | [[2010 Turkse Grand Prix|TUR]] <br /> {{vlagikoon|TUR}} | [[2010 Kanadese Grand Prix|KAN]] <br /> {{vlagikoon|CAN}} | [[2010 Europese Grand Prix|EUR]] <br /> {{vlagikoon|EUR}} | [[2010 Britse Grand Prix|GBR]] <br /> {{vlagikoon|GBR}} | [[2010 Duitse Grand Prix|DUI]] <br /> {{vlagikoon|GER}} | [[2010 Hongaarse Grand Prix|HON]] <br /> {{vlagikoon|HUN}} | [[2010 Belgiese Grand Prix|BEL]] <br /> {{vlagikoon|BEL}} | [[2010 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br /> {{vlagikoon|ITA}} | [[2010 Singapoerse Grand Prix|SIN]] <br /> {{vlagikoon|SIN}} | [[2010 Japannese Grand Prix|JPN]] <br /> {{vlagikoon|JPN}} | [[2010 Koreaanse Grand Prix|KOR]] <br /> {{vlagikoon|KOR}} | [[2010 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] <br /> {{vlagikoon|BRA}} | [[2010 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] <br /> [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]] | | |rowspan="3" | '''214''' |rowspan="3" | '''4de''' |- |align="left"| {{DE-VLAG}} [[Michael Schumacher]] |bgcolor="#DFFFDF"| 6 |bgcolor="#DFFFDF"| 10 |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="#DFFFDF"| 10 |bgcolor="#DFFFDF"| 4 |bgcolor="#cfcfff"| 12 |bgcolor="#DFFFDF"| 4 |bgcolor="#cfcfff"| 11 |bgcolor="#cfcfff"| 15 |bgcolor="#DFFFDF"| 9 |bgcolor="#DFFFDF"| 9 |bgcolor="#cfcfff"| 11 |bgcolor="#DFFFDE"| 7 |bgcolor="#DFFFDE"| 9 |bgcolor="#cfcfff"| 13 |bgcolor="#DFFFDE"| 6 |bgcolor="#DFFFDE"| 4 |bgcolor="#DFFFDE"| 7 |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small> | | |- |align="left"| {{DE-VLAG}} [[Nico Rosberg]] |bgcolor="#DFFFDF"| 5 |bgcolor="#DFFFDF"| 5 |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#cfcfff"| 13 |bgcolor="#DFFFDF"| 7 |bgcolor="#DFFFDF"| 5 |bgcolor="#DFFFDF"| 6 |bgcolor="#DFFFDF"| 10 |bgcolor="#FFDF9F"| 3 |bgcolor="#DFFFDF"| 8 |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="#DFFFDE"| 6 |bgcolor="#DFFFDE"| 5 |bgcolor="#DFFFDE"| 5 |bgcolor="#CFCFFF"| 17 |bgcolor="#EFCFFF"| <small>DNF</small> |bgcolor="#DFFFDE"| 6 |bgcolor="#DFFFDE"| 4 | | |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" !rowspan="3"| [[2011 Formule Een-seisoen|2011]] |rowspan="3"| [[Mercedes-Benz|Mercedes]]<br />MGP W02<br />{{Pirelli}} |rowspan="3"| Mercedes FO 108Y [[V8-enjin|V8]] | | [[2011 Australiese Grand Prix|AUS]] <br /> {{vlagikoon|AUS}} | [[2011 Maleisiese Grand Prix|MAL]] <br /> {{vlagikoon|MYS}} | [[2011 Chinese Grand Prix|CHN]] <br /> {{CN-VLAG}} | [[2011 Turkse Grand Prix|TUR]] <br /> {{vlagikoon|TUR}} | [[2011 Spaanse Grand Prix|SPA]] <br /> {{vlagikoon|ESP}} | [[2011 Monaco Grand Prix|MON]] <br />{{vlagikoon|MON}} | [[2011 Kanadese Grand Prix|KAN]] <br /> {{vlagikoon|CAN}} | [[2011 Europese Grand Prix|EUR]] <br /> {{vlagikoon|EUR}} | [[2011 Britse Grand Prix|GBR]] <br /> {{vlagikoon|GBR}} | [[2011 Duitse Grand Prix|DUI]] <br /> {{vlagikoon|GER}} | [[2011 Hongaarse Grand Prix|HON]] <br /> {{vlagikoon|HUN}} | [[2011 Belgiese Grand Prix|BEL]] <br /> {{vlagikoon|BEL}} | [[2011 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br /> {{vlagikoon|ITA}} | [[2011 Singapoerse Grand Prix|SIN]] <br /> {{vlagikoon|SIN}} | [[2011 Japannese Grand Prix|JPN]] <br /> {{vlagikoon|JPN}} | [[2011 Koreaanse Grand Prix|KOR]] <br /> {{vlagikoon|KOR}} | [[2011 Indiese Grand Prix|IND]] <br /> {{vlagikoon|IND}} | [[2011 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] <br /> [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]] | [[2011 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] <br /> {{vlagikoon|BRA}} | | |rowspan="3"| '''165''' |rowspan="3"| '''4de''' |- |align="left"| {{DE-VLAG}} [[Michael Schumacher]] |bgcolor="#EFCFFF" | <small>DNF</small> |bgcolor="#DFFFDF" | 9 |bgcolor="#DFFFDF" | 8 |bgcolor="#CFCFFF" | 12 |bgcolor="#DFFFDF" | 6 |bgcolor="#EFCFFF" | <small>DNF</small> |bgcolor="#DFFFDF" | 4 |bgcolor="#CFCFFF" | 17 |bgcolor="#DFFFDF" | 9 |bgcolor="#DFFFDF" | 8 |bgcolor="#EFCFFF" | <small>DNF</small> |bgcolor="#DFFFDF" | 5 |bgcolor="#DFFFDF" | 5 |bgcolor="#EFCFFF" | <small>DNF</small> |bgcolor="#DFFFDF" | 6 |bgcolor="#EFCFFF" | <small>DNF</small> |bgcolor="#DFFFDF" | 5 |bgcolor="#DFFFDF" | 7 |bgcolor="#CFCFFF" | 15 | | |- |align="left"| {{DE-VLAG}} [[Nico Rosberg]] | bgcolor="#EFCFFF" | <small>DNF</small> | bgcolor="#CFCFFF" | 12 | bgcolor="#DFFFDF" | 5 | bgcolor="#DFFFDF" | 5 | bgcolor="#DFFFDF" | 7 | bgcolor="#CFCFFF" | 11 | bgcolor="#CFCFFF" | 11 | bgcolor="#DFFFDF" | 7 | bgcolor="#DFFFDF" | 6 | bgcolor="#DFFFDF" | 7 | bgcolor="#DFFFDF" | 9 | bgcolor="#DFFFDF" | 6 | bgcolor="#EFCFFF" | <small>DNF</small> | bgcolor="#DFFFDF" | 7 | bgcolor="#DFFFDF" | 10 | bgcolor="#DFFFDF" | 8 | bgcolor="#DFFFDF" | 6 | bgcolor="#DFFFDF" | 6 | bgcolor="#DFFFDF" | 7 | | |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" !rowspan="3"| [[2012 Formule Een-seisoen|2012]] |rowspan="3"| [[Mercedes-Benz|Mercedes]] W03<br />{{Pirelli}} |rowspan="3"| FO 108Z [[V8-enjin|V8]] | | [[2012 Australiese Grand Prix|AUS]] <br /> {{vlagikoon|AUS}} | [[2012 Maleisiese Grand Prix|MAL]] <br /> {{vlagikoon|MYS}} | [[2012 Chinese Grand Prix|CHN]] <br /> {{CN-VLAG}} | [[2012 Bahreinse Grand Prix|BHR]] <br /> {{vlagikoon|BHR}} | [[2012 Spaanse Grand Prix|SPA]] <br /> {{vlagikoon|ESP}} | [[2012 Monaco Grand Prix|MON]] <br />{{vlagikoon|MON}} | [[2012 Kanadese Grand Prix|KAN]] <br /> {{vlagikoon|CAN}} | [[2012 Europese Grand Prix|EUR]] <br /> {{vlagikoon|EUR}} | [[2012 Britse Grand Prix|GBR]] <br /> {{vlagikoon|GBR}} | [[2012 Duitse Grand Prix|DUI]] <br /> {{vlagikoon|GER}} | [[2012 Hongaarse Grand Prix|HON]] <br /> {{vlagikoon|HUN}} | [[2012 Belgiese Grand Prix|BEL]] <br /> {{vlagikoon|BEL}} | [[2012 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br /> {{vlagikoon|ITA}} | [[2012 Singapoerse Grand Prix|SIN]] <br /> {{vlagikoon|SIN}} | [[2012 Japannese Grand Prix|JPN]] <br /> {{vlagikoon|JPN}} | [[2012 Koreaanse Grand Prix|KOR]] <br /> {{vlagikoon|KOR}} | [[2012 Indiese Grand Prix|IND]] <br /> {{vlagikoon|IND}} | [[2012 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] <br /> [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]] | [[2012 Verenigde State Grand Prix|VSA]] <br /> {{vlagikoon|VSA}} | [[2012 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] <br /> {{vlagikoon|BRA}} | |rowspan="3"| '''142''' |rowspan="3"| '''5de''' |- |align="left"| {{DE-VLAG}} [[Michael Schumacher]] |bgcolor="#EFCFFF" | <small>DNF</small> |bgcolor="#DFFFDF" | 10 |bgcolor="#EFCFFF" | <small>DNF</small> |bgcolor="#DFFFDF" | 10 |bgcolor="#EFCFFF" | <small>DNF</small> |bgcolor="#EFCFFF" | <small>DNF</small> |bgcolor="#EFCFFF" | <small>DNF</small> |bgcolor="#ffdf9f" | 3 |bgcolor="#dfffdf" | 7 |bgcolor="#dfffdf" | 7{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#EFCFFF" | <small>DNF</small> |bgcolor="#dfffdf" | 7 |bgcolor="#dfffdf" | 6 |bgcolor="#EFCFFF" | <small>DNF</small> |bgcolor="#cfcfff" | 11 |bgcolor="#cfcfff" | 13 |bgcolor="#cfcfff" | 22 |bgcolor="#cfcfff" | 11 |bgcolor="#cfcfff" | 16 |bgcolor="#dfffdf" | 7 | |- |align="left"| {{DE-VLAG}} [[Nico Rosberg]] |bgcolor="#cfcfff"| 12 |bgcolor="#cfcfff"| 13 |bgcolor="#ffffbf"| 1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#dfffdf"| 7 |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#dfffdf"| 6{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#cfcfff"| 15 |bgcolor="#dfffdf"| 10 |bgcolor="#dfffdf"| 10 |bgcolor="#cfcfff"| 11 |bgcolor="#dfffdf"| 7{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#efcfff"| <small>DNF</small> |bgcolor="#efcfff"| <small>DNF</small> |bgcolor="#cfcfff"| 11 |bgcolor="#efcfff"| <small>DNF</small> |bgcolor="#cfcfff"| 13 |bgcolor="#cfcfff"| 15 | |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" !rowspan="3"| [[2013 Formule Een-seisoen|2013]] |rowspan="3"| [[Mercedes-Benz|Mercedes]] W04<br />{{Pirelli}} |rowspan="3"| FO 108Z [[V8-enjin|V8]] | | [[2013 Australiese Grand Prix|AUS]] <br /> {{vlagikoon|AUS}} | [[2013 Maleisiese Grand Prix|MAL]] <br /> {{vlagikoon|MYS}} | [[2013 Chinese Grand Prix|CHN]] <br /> {{CN-VLAG}} | [[2013 Bahreinse Grand Prix|BHR]] <br /> {{vlagikoon|BHR}} | [[2013 Spaanse Grand Prix|SPA]] <br /> {{vlagikoon|ESP}} | [[2013 Monaco Grand Prix|MON]] <br />{{vlagikoon|MON}} | [[2013 Kanadese Grand Prix|KAN]] <br /> {{vlagikoon|CAN}} | [[2013 Britse Grand Prix|GBR]] <br /> {{vlagikoon|GBR}} | [[2013 Duitse Grand Prix|DUI]] <br /> {{vlagikoon|GER}} | [[2013 Hongaarse Grand Prix|HON]] <br /> {{vlagikoon|HUN}} | [[2013 Belgiese Grand Prix|BEL]] <br /> {{vlagikoon|BEL}} | [[2013 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br /> {{vlagikoon|ITA}} | [[2013 Singapoerse Grand Prix|SIN]] <br /> {{vlagikoon|SIN}} | [[2013 Koreaanse Grand Prix|KOR]] <br /> {{vlagikoon|KOR}} | [[2013 Japannese Grand Prix|JPN]] <br /> {{vlagikoon|JPN}} | [[2013 Indiese Grand Prix|IND]] <br /> {{vlagikoon|IND}} | [[2013 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] <br /> [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]] | [[2013 Verenigde State Grand Prix|VSA]] <br /> {{vlagikoon|VSA}} | [[2013 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] <br /> {{vlagikoon|BRA}} | | |rowspan="3" bgcolor="#dfdfdf"| '''360''' |rowspan="3" bgcolor="#dfdfdf"| '''{{silwer}}''' |- |align="left"| {{DE-VLAG}} [[Nico Rosberg]] |bgcolor="#EFCFFF" | <small>DNF</small> |bgcolor="#DFFFDE" | 4 |bgcolor="#EFCFFF" | <small>DNF</small> |bgcolor="#DFFFDE" | 9{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#DFFFDE" | 4{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#ffffbf" | 1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#DFFFDE" | 5 |bgcolor="#ffffbf" | 1 |bgcolor="#DFFFDE" | 9 |bgcolor="#EFCFFF" | <small>DNF</small> |bgcolor="#DFFFDE" | 4 |bgcolor="#DFFFDE" | 6 |bgcolor="#DFFFDE" | 4 |bgcolor="#DFFFDE" | 7 |bgcolor="#DFFFDE" | 8 |bgcolor="#dfdfdf" | 2 |bgcolor="#ffdf9f" | 3 |bgcolor="#DFFFDE" | 9 |bgcolor="#DFFFDE" | 5 | | |- |align="left"| {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] |bgcolor="#DFFFDE" | 5 |bgcolor="#ffdf9f" | 3 |bgcolor="#ffdf9f" | 3{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#DFFFDE" | 5 |bgcolor="#CFCFFF" | 12 |bgcolor="#DFFFDE" | 4 |bgcolor="#ffdf9f" | 3 |bgcolor="#DFFFDE" | 4{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#DFFFDE" | 5{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#ffffbf" | 1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#DFFFDE" | 3{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#DFFFDE" | 9{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#DFFFDE" | 5 |bgcolor="#DFFFDE" | 5 |bgcolor="#EFCFFF" | <small>DNF</small> |bgcolor="#DFFFDE" | 6 |bgcolor="#DFFFDE" | 7 |bgcolor="#DFFFDE" | 4 |bgcolor="#DFFFDE" | 9 | | |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" !rowspan="3"| [[2014 Formule Een-seisoen|2014]] |rowspan="3"| [[Mercedes-Benz|Mercedes]] W05<br />{{Pirelli}} |rowspan="3"| PU106A Hybrid [[V6-enjin|V6 turbo]] | | [[2014 Australiese Grand Prix|AUS]] <br /> {{vlagikoon|AUS}} | [[2014 Maleisiese Grand Prix|MAL]] <br /> {{vlagikoon|MYS}} | [[2014 Bahreinse Grand Prix|BHR]] <br /> {{vlagikoon|BHR}} | [[2014 Chinese Grand Prix|CHN]] <br /> {{CN-VLAG}} | [[2014 Spaanse Grand Prix|SPA]] <br /> {{vlagikoon|ESP}} | [[2014 Monaco Grand Prix|MON]] <br />{{vlagikoon|MON}} | [[2014 Kanadese Grand Prix|KAN]] <br /> {{vlagikoon|CAN}} | [[2014 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] <br /> {{vlagikoon|AUT}} | [[2014 Britse Grand Prix|GBR]] <br /> {{vlagikoon|GBR}} | [[2014 Duitse Grand Prix|DUI]] <br /> {{vlagikoon|GER}} | [[2014 Hongaarse Grand Prix|HON]] <br /> {{vlagikoon|HUN}} | [[2014 Belgiese Grand Prix|BEL]] <br /> {{vlagikoon|BEL}} | [[2014 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br /> {{vlagikoon|ITA}} | [[2014 Singapoerse Grand Prix|SIN]] <br /> {{vlagikoon|SIN}} | [[2014 Japannese Grand Prix|JPN]] <br /> {{vlagikoon|JPN}} | [[2014 Russiese Grand Prix|RUS]] <br /> {{vlagikoon|RUS}} | [[2014 Verenigde State Grand Prix|VSA]] <br /> {{vlagikoon|VSA}} | [[2014 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] <br /> {{vlagikoon|BRA}} | [[2014 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] <br /> [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]] | | |rowspan="3" bgcolor="#ffffbf"|'''701''' |rowspan="3" bgcolor="#ffffbf"|'''{{goud}}''' |- |align="left"| {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] |bgcolor="#efcfff"| <small>DNF</small>{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#ffffbf"| 1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="#ffffbf"| 1 |bgcolor="#ffffbf"| 1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#ffffbf"| 1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#efcfff"| <small>DNF</small> |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#ffffbf"| 1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#ffdf9f"| 3{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#efcfff"| <small>DNF</small> |bgcolor="#ffffbf"| 1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="#ffffbf"| 1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="#ffffbf"| 1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#ffffbf"| 1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#ffffbf"| 1 |bgcolor="#dfdfdf"| 2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#ffffbf"| 1 | |- |align="left"| {{DE-VLAG}} [[Nico Rosberg]] |bgcolor="#ffffbf"| 1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#dfdfdf"| 2{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="#dfdfdf"| 2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#ffffbf"| 1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#dfdfdf"| 2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#ffffbf"| 1 |bgcolor="#efcfff"| <small>DNF</small>{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#ffffbf"| 1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#dfffdf"| 4{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="#dfdfdf"| 2{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#efcfff"| <small>DNF</small> |bgcolor="#dfdfdf"| 2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#dfdfdf"| 2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#ffffbf"| 1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#cfcfff"| 14{{Pictogram poleposition}} | | |- |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" !rowspan="3"| [[2015 Formule Een-seisoen|2015]] |rowspan="3"| [[Mercedes F1 W06 Hybrid|Mercedes F1 W06]]<br />{{Pirelli}} |rowspan="3"| PU106B Hybrid [[V6-enjin|V6 turbo]] | | [[2015 Australiese Grand Prix|AUS]] <br /> {{vlagikoon|AUS}} | [[2015 Maleisiese Grand Prix|MAL]] <br /> {{vlagikoon|MYS}} | [[2015 Chinese Grand Prix|CHN]] <br /> {{CN-VLAG}} | [[2015 Bahreinse Grand Prix|BHR]] <br /> {{vlagikoon|BHR}} | [[2015 Spaanse Grand Prix|SPA]] <br /> {{vlagikoon|ESP}} | [[2015 Monaco Grand Prix|MON]] <br />{{vlagikoon|MON}} | [[2015 Kanadese Grand Prix|KAN]] <br /> {{vlagikoon|CAN}} | [[2015 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] <br /> {{vlagikoon|AUT}} | [[2015 Britse Grand Prix|GBR]] <br /> {{vlagikoon|GBR}} | [[2015 Hongaarse Grand Prix|HON]] <br /> {{vlagikoon|HUN}} | [[2015 Belgiese Grand Prix|BEL]] <br /> {{vlagikoon|BEL}} | [[2015 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br /> {{vlagikoon|ITA}} | [[2015 Singapoerse Grand Prix|SIN]] <br /> {{vlagikoon|SIN}} | [[2015 Japannese Grand Prix|JPN]] <br /> {{vlagikoon|JPN}} | [[2015 Russiese Grand Prix|RUS]] <br /> {{vlagikoon|RUS}} | [[2015 Verenigde State Grand Prix|VSA]] <br /> {{vlagikoon|VSA}} | [[2015 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] <br /> {{vlagikoon|MEX}} | [[2015 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] <br /> {{vlagikoon|BRA}} | [[2015 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] <br /> [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]] | | |rowspan="3" bgcolor="#ffffbf"|'''703''' |rowspan="3" bgcolor="#ffffbf"|'''{{goud}}''' |- |align="left"| {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=dfdfdf|2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfdfdf|2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffdf9f|3{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfdfdf|2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=dfffdf|6{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffffbf|1 |bgcolor=ffffbf|1 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=dfdfdf|2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfdfdf|2{{Pictogram vinnigste ronde}} | | |- |align="left"| {{DE-VLAG}} [[Nico Rosberg]] |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffdf9f|3{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf|1 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfdfdf|2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfdfdf|2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small>{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfdfdf|2{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} | | |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" !rowspan="3"| [[2016 Formule Een-seisoen|2016]] |rowspan="3"| [[Mercedes-Benz|Mercedes F1 W07]]<br />{{Pirelli}} |rowspan="3"| PU106C Hybrid [[V6-enjin|V6 turbo]] | | [[2016 Australiese Grand Prix|AUS]] <br /> {{AU-VLAG}} | [[2016 Bahreinse Grand Prix|BHR]] <br /> {{BH-VLAG}} | [[2016 Chinese Grand Prix|CHN]] <br /> {{CN-VLAG}} | [[2016 Russiese Grand Prix|RUS]] <br /> {{RU-VLAG}} | [[2016 Spaanse Grand Prix|SPA]] <br /> {{ES-VLAG}} | [[2016 Monaco Grand Prix|MON]] <br /> {{MC-VLAG}} | [[2016 Kanadese Grand Prix|KAN]] <br /> {{CA-VLAG}} | [[2016 Europese Grand Prix|EUR]] <br /> {{AZ-VLAG}} | [[2016 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] <br /> {{AT-VLAG}} | [[2016 Britse Grand Prix|GBR]] <br /> {{GB-VLAG}} | [[2016 Hongaarse Grand Prix|HON]] <br /> {{HU-VLAG}} | [[2016 Duitse Grand Prix|DUI]] <br /> {{DE-VLAG}} | [[2016 Belgiese Grand Prix|BEL]] <br /> {{BE-VLAG}} | [[2016 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br /> {{IT-VLAG}} | [[2016 Singapoerse Grand Prix|SIN]] <br /> {{SG-VLAG}} | [[2016 Maleisiese Grand Prix|MAL]] <br /> {{MY-VLAG}} | [[2016 Japannese Grand Prix|JPN]] <br /> {{JP-VLAG}} | [[2016 Verenigde State Grand Prix|VSA]] <br /> {{US-VLAG}} | [[2016 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] <br /> {{MX-VLAG}} | [[2016 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] <br /> {{BR-VLAG}} | [[2016 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] <br /> [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]] |rowspan="3" bgcolor="#ffffbf|'''765''' |rowspan="3" bgcolor="#ffffbf|'''{{goud}}''' |- |align="left"| {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] |bgcolor=dfdfdf|2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffdf9f|3{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small>{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf|1 |bgcolor=ffffbf|1 |bgcolor=ffdf9f|3{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfdfdf|2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small>{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |- |align="left"| {{DE-VLAG}} [[Nico Rosberg]] |bgcolor=ffffbf|1 |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|5{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=ffdf9f|3{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfdfdf|2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfffdf|4{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf|1 |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffdf9f|3{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=dfdfdf|2 |- |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" !rowspan="3"| [[2017 Formule Een-seisoen|2017]] |rowspan="3"| [[Mercedes-Benz|Mercedes F1 W08]]<br />{{Pirelli}} |rowspan="3"| EQ Power+ [[V6-enjin|V6 turbo]] | |[[2017 Australiese Grand Prix|AUS]] <br /> {{vlagikoon|AUS}} |[[2017 Chinese Grand Prix|CHN]] <br /> {{vlagikoon|CHN}} |[[2017 Bahreinse Grand Prix|BHR]] <br /> {{vlagikoon|BHR}} |[[2017 Russiese Grand Prix|RUS]] <br /> {{vlagikoon|RUS}} |[[2017 Spaanse Grand Prix|SPA]] <br /> {{vlagikoon|ESP}} |[[2017 Monaco Grand Prix|MON]] <br /> {{vlagikoon|MON}} |[[2017 Kanadese Grand Prix|KAN]] <br /> {{vlagikoon|CAN}} |[[2017 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] <br /> {{vlagikoon|AZE}} |[[2017 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] <br /> {{vlagikoon|AUT}} |[[2017 Britse Grand Prix|GBR]] <br /> {{vlagikoon|GBR}} |[[2017 Hongaarse Grand Prix|HON]] <br /> {{vlagikoon|HUN}} |[[2017 Belgiese Grand Prix|BEL]] <br /> {{vlagikoon|BEL}} |[[2017 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br /> {{vlagikoon|ITA}} |[[2017 Singapoerse Grand Prix|SIN]] <br /> {{vlagikoon|SIN}} |[[2017 Maleisiese Grand Prix|MAL]] <br /> {{vlagikoon|MYS}} |[[2017 Japannese Grand Prix|JPN]] <br /> {{vlagikoon|JPN}} |[[2017 Verenigde State Grand Prix|VSA]] <br /> {{vlagikoon|VSA}} |[[2017 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] <br /> {{vlagikoon|MEX}} |[[2017 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] <br /> {{vlagikoon|BRA}} |[[2017 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] <br /> [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]] | |rowspan="3" bgcolor="#ffffbf"|'''668''' |rowspan="3" bgcolor="#ffffbf"|'''{{goud}}''' |- |align="left"| {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] |bgcolor="#dfdfdf"| 2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#ffffbf"| 1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="#dfdfdf"| 2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#ffffbf"| 1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="#dfffdf"| 7 |bgcolor="#ffffbf"| 1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="#dfffdf"| 5{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#dfffdf"| 4{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#ffffbf"| 1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#ffffbf"| 1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#ffffbf"| 1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#ffffbf"| 1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#dfdfdf"| 2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#ffffbf"| 1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#ffffbf"| 1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#dfffdf"| 9 |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#dfdfdf"| 2 | |- |align="left"| {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#dfffdf"| 6 |bgcolor="#ffdf9f"| 3{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#ffffbf"| 1 |bgcolor="#efcfff"| <small>DNF</small> |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#ffffbf"| 2 |bgcolor="#ffffbf"| 1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#dfffdf"| 4{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#dfdfdf"| 2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#ffffbf"| 1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} | |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" !rowspan="3"| [[2018 Formule Een-seisoen|2018]] |rowspan="3"| [[Mercedes-Benz|Mercedes F1 W09]]<br />{{Pirelli}} |rowspan="3"| EQ Power+ [[V6-enjin|V6 turbo]] | | [[2018 Australiese Grand Prix|AUS]] <br /> {{vlagikoon|AUS}} | [[2018 Bahreinse Grand Prix|BHR]] <br /> {{vlagikoon|BHR}} | [[2018 Chinese Grand Prix|CHN]] <br /> {{vlagikoon|CHN}} | [[2018 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] <br /> {{vlagikoon|AZE}} | [[2018 Spaanse Grand Prix|SPA]] <br /> {{vlagikoon|ESP}} | [[2018 Monaco Grand Prix|MON]] <br /> {{vlagikoon|MON}} | [[2018 Kanadese Grand Prix|KAN]] <br /> {{vlagikoon|CAN}} | [[2018 Franse Grand Prix|FRA]] <br /> {{vlagikoon|FRA}} | [[2018 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] <br /> {{vlagikoon|AUT}} | [[2018 Britse Grand Prix|GBR]] <br /> {{vlagikoon|GBR}} | [[2018 Duitse Grand Prix|DUI]] <br /> {{vlagikoon|GER}} | [[2018 Hongaarse Grand Prix|HON]] <br /> {{vlagikoon|HUN}} | [[2018 Belgiese Grand Prix|BEL]] <br /> {{vlagikoon|BEL}} | [[2018 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br /> {{vlagikoon|ITA}} | [[2018 Singapoerse Grand Prix|SIN]] <br /> {{vlagikoon|SIN}} | [[2018 Russiese Grand Prix|RUS]] <br /> {{vlagikoon|RUS}} | [[2018 Japannese Grand Prix|JPN]] <br /> {{vlagikoon|JPN}} | [[2018 Verenigde State Grand Prix|VSA]] <br /> {{vlagikoon|VSA}} | [[2018 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] <br /> {{vlagikoon|MEX}} | [[2018 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] <br /> {{vlagikoon|BRA}} | [[2018 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] <br /> [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]] |rowspan="3" bgcolor="#ffffbf"|'''655''' |rowspan="3" bgcolor="#ffffbf"|'''{{goud}}''' |- |align="left"|{{vlagikoon|GBR}} [[Lewis Hamilton]] |bgcolor="#dfdfdf"| 2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#ffffbf"| 1 |bgcolor="#ffffbf"| 1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#ffffbf"| 1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#efcfff"| <small>DNF</small> |bgcolor="#dfdfdf"| 2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#ffffbf"| 1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#ffffbf"| 1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#dfdfdf"| 2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#ffffbf"| 1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#ffffbf"| 1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#ffffbf"| 1 |bgcolor="#ffffbf"| 1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#ffdf9f"| 3{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#ffffbf"| 1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#ffffbf"| 1{{Pictogram poleposition}} |- |align="left"|{{vlagikoon|FIN}} [[Valtteri Bottas]] |bgcolor="#dfffdf"| 8 |bgcolor="#dfdfdf"| 2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#cfcfff"| 14{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#dfffdf"| 7{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#efcfff"| <small>DNF</small>{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#dfffdf"| 4{{Pictogram snelste ronde}} |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#dfdfdf"| 2{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#dfffdf"| 5{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#dfffdf"| 5{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#dfffdf"| 5 |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" !rowspan="3"| [[2019 Formule Een-seisoen|2019]] |rowspan="3"| [[Mercedes-Benz|Mercedes F1 W10]]<br />{{Pirelli}} |rowspan="3"| EQ Power+ [[V6-enjin|V6 turbo]] | | [[2019 Australiese Grand Prix|AUS]] <br /> {{vlagikoon|AUS}} | [[2019 Bahreinse Grand Prix|BHR]] <br /> {{vlagikoon|BHR}} | [[2019 Chinese Grand Prix|CHN]] <br /> {{vlagikoon|CHN}} | [[2019 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] <br /> {{vlagikoon|AZE}} | [[2019 Spaanse Grand Prix|SPA]] <br /> {{vlagikoon|ESP}} | [[2019 Monaco Grand Prix|MON]] <br /> {{vlagikoon|MON}} | [[2019 Kanadese Grand Prix|KAN]] <br /> {{vlagikoon|CAN}} | [[2019 Franse Grand Prix|FRA]] <br /> {{vlagikoon|FRA}} | [[2019 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] <br /> {{vlagikoon|AUT}} | [[2019 Britse Grand Prix|GBR]] <br /> {{vlagikoon|GBR}} | [[2019 Duitse Grand Prix|DUI]] <br /> {{vlagikoon|GER}} | [[2019 Hongaarse Grand Prix|HON]] <br /> {{vlagikoon|HUN}} | [[2019 Belgiese Grand Prix|BEL]] <br /> {{vlagikoon|BEL}} | [[2019 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br /> {{vlagikoon|ITA}} | [[2019 Singapoerse Grand Prix|SIN]] <br /> {{vlagikoon|SIN}} | [[2019 Russiese Grand Prix|RUS]] <br /> {{vlagikoon|RUS}} | [[2019 Japannese Grand Prix|JPN]] <br /> {{vlagikoon|JPN}} | [[2019 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] <br /> {{vlagikoon|MEX}} | [[2019 Verenigde State Grand Prix|VSA]] <br /> {{vlagikoon|VSA}} | [[2019 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] <br /> {{vlagikoon|BRA}} | [[2019 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] <br /> [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]] |rowspan="3" bgcolor="#ffffbf"|'''739''' |rowspan="3" bgcolor="#ffffbf"|'''{{goud}}''' |- |align="left"|{{vlagikoon|GBR}} [[Lewis Hamilton]] |bgcolor="#dfdfdf"| 2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#ffffbf"| 1 |bgcolor="#ffffbf"| 1 |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#ffffbf"| 1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#ffffbf"| 1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#ffffbf"| 1 |bgcolor="#ffffbf"| 1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#ffffbf"| 1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#ffdf9f"| 9{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#ffffbf"| 1 |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#ffdf9f"| 3{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#ffffbf"| 1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#ffdf9f"| 3{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#ffffbf"| 1 |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#dfffdf"| 7 |bgcolor="#ffffbf"| 1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |- |align="left"|{{vlagikoon|FIN}} [[Valtteri Bottas]] |bgcolor="#ffffbf"| 1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#dfdfdf"| 2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#ffffbf"| 1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#dfdfdf"| 2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#dfffdf"| 4{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#dfdfdf"| 2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#efcfff"| <small>DNF</small> |bgcolor="#ffdf9f"| 8 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#dfffdf"| 5 |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#ffffbf"| 1 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#ffffbf"| 1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#efcfff"| <small>DNF</small>{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#ffdf9f"| 4 |- |- ! Jaar ! Onderstel<br />en bande ! Enjin ! Renjaers ! 1 ! 2 ! 3 ! 4 ! 5 ! 6 ! 7 ! 8 ! 9 ! 10 ! 11 ! 12 ! 13 ! 14 ! 15 ! 16 ! 17 ! 18 ! 19 ! 20 ! 21 ! Punte ! Plek |} === 2020 – hede === {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:85%" |- ! Jaar ! Onderstel en bande ! Enjin ! Renjaers ! 1 ! 2 ! 3 ! 4 ! 5 ! 6 ! 7 ! 8 ! 9 ! 10 ! 11 ! 12 ! 13 ! 14 ! 15 ! 16 ! 17 ! 18 ! 19 ! 20 ! 21 ! 22 ! 23 ! 24 ! Punte ! Plek |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" !rowspan="4"| [[2020 Formule Een-seisoen|2020]] |rowspan="4"| Mercedes F1 W11<br/>{{Pirelli}} |rowspan="4"| Mercedes-AMG F1 M11 EQ Performance 1.6 [[V6-enjin|V6]] [[turboaanjaer|t]] h | | [[2020 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/>{{AT-VLAG}} | [[2020 Steiermarkse Grand Prix|STI]]<br/>[[Lêer:Flag of Steiermark.svg|20px]] | [[2020 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>{{HU-VLAG}} | [[2020 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>{{GB-VLAG}} | [[70ste Herdenking Grand Prix|70J]]<br/>[[Lêer:F1 70 Logo retraced.svg|28px]] | [[2020 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>{{ES-VLAG}} | [[2020 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>{{BE-VLAG}} | [[2020 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/>{{IT-VLAG}} | [[2020 Toskaanse Grand Prix|TOS]]<br/>[[Lêer:Flag of Tuscany.svg|22px]] | [[2020 Russiese Grand Prix|RUS]]<br/>{{RU-VLAG}} | [[2020 Eifelse Grand Prix|EIF]]<br/>{{DE-VLAG}} | [[2020 Portugese Grand Prix|POR]]<br/>{{PT-VLAG}} | [[2020 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br/>[[Beeld:Flag of Emilia-Romagna (de facto).svg|20px|Vlag van Emilia-Romagna]] | [[2020 Turkse Grand Prix|TUR]]<br/> {{vlagikoon|TUR}} | [[2020 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/> {{vlagikoon|BHR}} | [[2020 Sakhir Grand Prix|SAK]]<br/> {{vlagikoon|BHR}} | [[2020 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/> [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]] | | | | | | | |rowspan="4" bgcolor="#ffffbf"| '''573''' |rowspan="4" bgcolor="#ffffbf"| '''{{goud}}''' |- |align="left"| {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] |bgcolor="#dfffdf"| 4 |bgcolor="#ffffbf"| 1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#ffffbf"| 1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="#ffffbf"| 1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#dfdfdf"| 2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#ffffbf"| 1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#ffffbf"| 1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#DFFFDE"| 7{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="#ffffbf"| 1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="#ffdf9f"| 3{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#ffffbf"| 1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#ffffbf"| 1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor="#ffffbf"| 1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#ffffbf"| 1 |bgcolor="#ffffbf"| 1{{Pictogram vinnigste ronde}} |Siek |bgcolor="#ffdf9f"| 3 | | | | | | | |- |align="left"| {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | | | | | | | | | | | | | | | |bgcolor="#DFFFDE"| 9{{Pictogram vinnigste ronde}} § | | | | | | | | |- |align="left"| {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] |bgcolor="#ffffbf"| 1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#ffdf9f"| 3 |bgcolor="#cfcfff"| 11 |bgcolor="#ffdf9f"| 3{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#ffdf9f"| 3{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#DFFFDE"| 5 |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#ffffbf"| 1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#efcfff"| <small>DNF</small> |bgcolor="#dfdfdf"| 2 |bgcolor="#dfdfdf"| 2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor="#cfcfff"| 14 |bgcolor="#DFFFDE"| 8 |bgcolor="#DFFFDE"| 8{{Pictogram poleposition}} |bgcolor="#dfdfdf"| 2 | | | | | | | |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" !rowspan="3"| [[2021 Formule Een-seisoen|2021]] |rowspan="3"| Mercedes F1 W12<br/>{{Pirelli}} |rowspan="3"| Mercedes-AMG F1 M12 E Performance 1.6 [[V6-enjin|V6]] [[turboaanjaer|t]] h | | [[2021 Bahreinse Grand Prix|BHR]] <br /> {{vlagikoon|BHR}} | [[2021 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br />[[Beeld:Flag of Emilia-Romagna (de facto).svg|20px|Vlag van Emilia-Romagna]] | [[2021 Portugese Grand Prix|POR]]<br/>{{vlagikoon|POR}} | [[2021 Spaanse Grand Prix|SPA]] <br /> {{vlagikoon|ESP}} | [[2021 Monaco Grand Prix|MON]] <br /> {{vlagikoon|MON}} | [[2021 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] <br /> {{vlagikoon|AZE}} | [[2021 Franse Grand Prix|FRA]] <br /> {{vlagikoon|FRA}} | [[2021 Stiermarkse Grand Prix|STI]] <br /> [[Lêer:Flag of Steiermark.svg|20px]] | [[2021 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] <br /> {{vlagikoon|AUT}} | [[2021 Britse Grand Prix|GBR]] <br /> {{vlagikoon|GBR}} | [[2021 Hongaarse Grand Prix|HON]] <br /> {{vlagikoon|HUN}} | [[2021 Belgiese Grand Prix|BEL]]‡ <br /> {{vlagikoon|BEL}} | [[2021 Nederlandse Grand Prix|NED]] <br /> {{vlagikoon|NED}} | [[2021 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br /> {{vlagikoon|ITA}} | [[2021 Russiese Grand Prix|RUS]] <br /> {{vlagikoon|RUS}} | [[2021 Turkse Grand Prix|TUR]] <br /> {{vlagikoon|TUR}} | [[2021 Verenigde State Grand Prix|VSA]] <br /> {{vlagikoon|VSA}} | [[2021 Meksikostad Grand Prix|MXS]] <br /> {{vlagikoon|MEX}} | [[2021 São Paulo Grand Prix|SAP]] <br /> [[Lêer:Bandeira da cidade de São Paulo.svg|20px]] | [[2021 Katarse Grand Prix|KAT]] <br /> {{vlagikoon|QAT}} | [[2021 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]] <br /> {{vlagikoon|SAU}} | [[2021 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] <br /> [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]] | | |rowspan="3" bgcolor="#ffffbf"|'''613½''' |rowspan="3" bgcolor="#ffffbf"|'''{{goud}}''' |- |align="left"| {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] |bgcolor=ffffbf|1 |bgcolor=dfdfdf|2{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf|1 |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfffde|7{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=dfdfdf|2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffde|4 |bgcolor=ffffbf|^'''2'''1 |bgcolor=dfdfdf|2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfdfdf|2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=ffffbf|1 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfdfdf|2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffffbf|1 |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=dfdfdf|2 | | |- |align="left"| {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] |bgcolor=ffdf9f|3{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=ffdf9f|3{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffdf9f|^'''3'''3 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=ffdf9f|^'''1'''3 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=cfcfff|15{{Pictogram poleposition|p=1|f=1}} |bgcolor=ffdf9f|^'''1'''3{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|6 | | |- |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" !rowspan="3"| [[2022 Formule Een-seisoen|2022]] |rowspan="3"| Mercedes F1 W13<br/>{{Pirelli}} |rowspan="3"| Mercedes-AMG F1 M13 E Performance 1.6 [[V6-enjin|V6]] [[turboaanjaer|t]] h | | [[2022 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/> {{vlagikoon|BHR}} | [[2022 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br/> {{vlagikoon|SAU}} | [[2022 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/> {{vlagikoon|AUS}} | [[2022 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br/> [[Beeld:Flag of Emilia-Romagna (de facto).svg|20px|Vlag van Emilia-Romagna]] | [[2022 Miami Grand Prix|MIA]]<br/> [[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand]] | [[2022 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/> {{vlagikoon|ESP}} | [[2022 Monaco Grand Prix|MON]]<br/> {{vlagikoon|MON}} | [[2022 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/> {{vlagikoon|AZE}} | [[2022 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/> {{vlagikoon|CAN}} | [[2022 Britse Grand Prix|GBR]]<br/> {{vlagikoon|GBR}} | [[2022 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/> {{vlagikoon|AUT}} | [[2022 Franse Grand Prix|FRA]]<br/> {{vlagikoon|FRA}} | [[2022 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/> {{vlagikoon|HUN}} | [[2022 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/> {{vlagikoon|BEL}} | [[2022 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/> {{vlagikoon|NED}} | [[2022 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br/> {{vlagikoon|ITA}} | [[2022 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/> {{vlagikoon|SIN}} | [[2022 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/> {{vlagikoon|JPN}} | [[2022 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/> {{vlagikoon|VSA}} | [[2022 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/> {{vlagikoon|MEX}} | [[2022 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/> [[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|20px]] | [[2022 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/> [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]] | | |rowspan="3" bgcolor=ffdf9f|'''515''' |rowspan="3" bgcolor=ffdf9f|'''{{brons}}''' |- |align="left"| {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=ffdf9f|3{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffdf9f|^'''8'''3 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=dfdfdf|2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=dfdfdf|^'''3''' 2 |bgcolor=cfcfff|18 † | | |- |align="left"| {{GB-VLAG}} [[George Russell]] |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|^'''4'''4 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=cfcfff|14{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=ffffbf|^'''1'''1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf|5 | | |- |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" !rowspan="3"| [[2023 Formule Een-seisoen|2023]] |rowspan="3"| Mercedes F1 W14<br/>{{Pirelli}} |rowspan="3"| Mercedes-AMG F1 M14 E Performance 1.6 [[V6-enjin|V6]] [[turboaanjaer|t]] h | | [[2023 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/> {{vlagikoon|BHR}} | [[2023 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br/> {{vlagikoon|SAU}} | [[2023 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/> {{vlagikoon|AUS}} | [[2023 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/> {{vlagikoon|AZE}} | [[2023 Miami Grand Prix|MIA]]<br/> [[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand]] | [[2023 Monaco Grand Prix|MON]]<br/> {{vlagikoon|MON}} | [[2023 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/> {{vlagikoon|ESP}} | [[2023 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/> {{vlagikoon|CAN}} | [[2023 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/> {{vlagikoon|AUT}} | [[2023 Britse Grand Prix|GBR]]<br/> {{vlagikoon|GBR}} | [[2023 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/> {{vlagikoon|HUN}} | [[2023 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/> {{vlagikoon|BEL}} | [[2023 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/> {{vlagikoon|NED}} | [[2023 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br/> {{vlagikoon|ITA}} | [[2023 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/> {{vlagikoon|SIN}} | [[2023 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/> {{vlagikoon|JPN}} | [[2023 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/> {{vlagikoon|QAT}} | [[2023 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/> {{vlagikoon|VSA}} | [[2023 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/> {{vlagikoon|MEX}} | [[2023 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/> [[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|20px]] | [[2023 Las Vegas Grand Prix|LSV]]<br/> [[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]] | [[2023 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/> [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]] | | |rowspan=3 bgcolor=dfdfdf| '''409''' |rowspan=3 bgcolor=dfdfdf|'''{{silwer}}''' |- |align="left"| {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=dfffdf|^'''7'''6 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|4{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|4{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfffdf|^'''7'''4{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=ffdf9f|3{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=efcfff|^'''5'''<small>DNF</small> |bgcolor=000000 style="color:white"|^'''2'''<small>DSQ</small> |bgcolor=dfdfdf|2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf|^'''7'''8 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|9 | | |- |align="left"| {{GB-VLAG}} [[George Russell]] |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|^'''4'''8{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|^'''8'''7 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|^'''8'''6 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=cfcfff|16† |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|^'''4'''4 |bgcolor=dfffdf|^'''8'''5 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=efcfff|^'''4'''<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=ffdf9f|3 | | |- |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" !rowspan="3"| [[2024 Formule Een-seisoen|2024]] |rowspan="3"| Mercedes F1 W15<br/>{{Pirelli}} |rowspan="3"| Mercedes-AMG F1 M15 E Performance 1.6 [[V6-enjin|V6]] [[turboaanjaer|t]] h | | [[2024 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br />{{vlagikoon|BHR}} | [[2024 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br />{{vlagikoon|SAU}} | [[2024 Australiese Grand Prix|AUS]]<br />{{vlagikoon|AUS}} | [[2024 Japannese Grand Prix|JPN]]<br />{{vlagikoon|JPN}} | [[2024 Chinese Grand Prix|CHN]]<br />{{vlagikoon|CHN}} | [[2024 Miami Grand Prix|MIA]]<br />[[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand]] | [[2024 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br />[[Beeld:Flag of Emilia-Romagna (de facto).svg|20px|Vlag van Emilia-Romagna]] | [[2024 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{vlagikoon|MON}} | [[2024 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br />{{vlagikoon|CAN}} | [[2024 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br />{{vlagikoon|ESP}} | [[2024 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br />{{vlagikoon|AUT}} | [[2024 Britse Grand Prix|GBR]]<br />{{vlagikoon|GBR}} | [[2024 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br />{{vlagikoon|HUN}} | [[2024 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br />{{vlagikoon|BEL}} | [[2024 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br />{{vlagikoon|NED}} | [[2024 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br />{{vlagikoon|ITA}} | [[2024 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br />{{vlagikoon|AZE}} | [[2024 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br />{{vlagikoon|SIN}} | [[2024 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br />{{vlagikoon|VSA}} | [[2024 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br />{{vlagikoon|MEX}} | [[2024 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br />[[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|20px]] | [[2024 Las Vegas Grand Prix|LSV]]<br />[[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]] | [[2024 Katarse Grand Prix|KAT]]<br />{{vlagikoon|QAT}} | [[2024 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br />[[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]] |rowspan=3 bgcolor=efefef| '''468''' |rowspan=3 bgcolor=efefef| '''4''' |- |align="left"| {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|^'''2'''9 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|7{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf|4{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|^'''6'''4 |bgcolor=ffffbf|1 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=ffffbf|1 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=efcfff|^'''6'''<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=cfcfff|^'''6'''12 |bgcolor=dfffdf|4 |- |align=left|{{GB-VLAG}} [[George Russell]] |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=cfcfff|17^† |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|^'''8'''6 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|7{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=ffdf9f|3{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=ffffbf|^'''1'''1 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small>{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfffdf|8{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=000000 style="color:white"|<small>DSQ</small> |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|^'''5'''6 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|^'''6'''4 |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffdf9f|^'''4'''3{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfffdf|5 |- |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" !rowspan="3"| [[2025 Formule Een-seisoen|2025]] |rowspan="3"| Mercedes F1 W16<br/>{{Pirelli}} |rowspan="3"| Mercedes-AMG F1 M16 TurboMax E Performance 1.6 [[V6-enjin|V6]] [[turboaanjaer|t]] h | | [[2025 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/> {{vlagikoon|AUS}} | [[2025 Chinese Grand Prix|CHN]]<br/> {{vlagikoon|CHN}} | [[2025 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/> {{vlagikoon|JPN}} | [[2025 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/> {{vlagikoon|BHR}} | [[2025 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br/> {{vlagikoon|SAU}} | [[2025 Miami Grand Prix|MIA]]<br/> [[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand]] | [[2025 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br/> {{vlagikoon|ITA}} | [[2025 Monaco Grand Prix|MON]]<br/> {{vlagikoon|MON}} | [[2025 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/> {{vlagikoon|ESP}} | [[2025 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/> {{vlagikoon|CAN}} | [[2025 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/> {{vlagikoon|AUT}} | [[2025 Britse Grand Prix|GBR]]<br/> {{vlagikoon|GBR}} | [[2025 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/> {{vlagikoon|BEL}} | [[2025 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/> {{vlagikoon|HUN}} | [[2025 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/> {{vlagikoon|NED}} | [[2025 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br/> {{vlagikoon|ITA}} | [[2025 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/> {{vlagikoon|AZE}} | [[2025 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/> {{vlagikoon|SIN}} | [[2025 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/> {{vlagikoon|VSA}} | [[2025 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/> {{vlagikoon|MEX}} | [[2025 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/> [[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|20px]] | [[2025 Las Vegas Grand Prix|LSV]]<br/> [[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]] | [[2025 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/> {{vlagikoon|QAT}} | [[2025 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/> [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]] |rowspan=3 bgcolor=dfdfdf| '''469''' |rowspan=3 bgcolor=dfdfdf| '''{{silwer}}''' |- |align=left|{{GB-VLAG}} [[George Russell]] |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=ffdf9f|^'''4'''3 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=ffdf9f|^'''4'''3 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=ffdf9f|3{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfffdf|^'''2'''6 |bgcolor=dfffdf|7{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf|^'''3'''4 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=dfffdf|^'''2'''4 |bgcolor=dfffdf|5 |- |align=left|{{IT-VLAG}}<br/>[[Kimi Antonelli]] |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|^'''7'''6 |bgcolor=dfffdf|6{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|^'''7'''6 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|16{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=cfcfff|^'''8'''13{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfdfdf|^'''2'''2 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|^'''6'''5 |bgcolor=cfcfff|15 |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" !rowspan="3"| [[2026 Formule Een-seisoen|2026]]* |rowspan="3"| Mercedes F1 W17<br/>{{Pirelli}} |rowspan="3"| [[Mercedes-Benz|Mercedes]] M17 E Performance 1.6 [[V6-enjin|V6]] [[turboaanjaer|t]] h | | [[2026 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/> {{vlagikoon|AUS}} | [[2026 Chinese Grand Prix|CHN]]<br/> {{vlagikoon|CHN}} | [[2026 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/> {{vlagikoon|JPN}} | [[2026 Miami Grand Prix|MIA]]<br/> [[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand]] | [[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/> {{vlagikoon|CAN}} | [[2026 Monaco Grand Prix|MON]]<br/> {{vlagikoon|MON}} | [[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]]<br/> [[Beeld:Flag of Catalonia.svg|20px|rand|Vlag van Katalonië]] | [[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/> {{vlagikoon|AUT}} | [[2026 Britse Grand Prix|GBR]]<br/> {{vlagikoon|GBR}} | [[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/> {{vlagikoon|BEL}} | [[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/> {{vlagikoon|HUN}} | [[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/> {{vlagikoon|NED}} | [[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br/> {{vlagikoon|ITA}} | [[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/> {{vlagikoon|ESP}} | [[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/> {{vlagikoon|AZE}} | [[2026 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/> {{MY-VLAG}} | [[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/> {{vlagikoon|SIN}} | [[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/> {{vlagikoon|VSA}} | [[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/> {{vlagikoon|MEX}} | [[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/> [[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|20px]] | [[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]]<br/> [[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]] | [[2026 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/> {{vlagikoon|QAT}} | [[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/> [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]] | |rowspan="3"|'''503*''' |rowspan="3"|'''1*''' |- |align=left|{{GB-VLAG}} [[George Russell]] |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfdfdf|^'''1'''2 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|^'''4'''4 |bgcolor=efcfff|^'''1'''<small>DNF</small>{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=dfdfdf|2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfdfdf|^'''4'''2 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=ffdf9f|^'''1'''3 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=dfffdf|5{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |- |align=left|{{IT-VLAG}}<br/>[[Kimi Antonelli]] |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffffbf|^'''5'''1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf|^'''6'''1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf|^'''3'''1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=cfcfff|^'''1'''15{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfdfdf|^'''4'''2 |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffffbf|1 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" ! Jaar ! Onderstel en bande ! Enjin ! Renjaers !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !9 !10 !11 !12 !13 !14 !15 !16 !17 !18 !19 !20 !21 !22 !23 !24 ! Punte ! Plek |} * ''§'' [[George Russell]] vervang Hamilton wat voor die ren Covid-19 positief getoets het. * ^'''†''' Die renjaer het nie die wedren voltooi nie, maar is nogtans geklassifiseer omdat hy meer as 90% van die ren voltooi het. * ‡ Halwe punte is in België toegeken in 2021 omdat daar minder as 75% van die wedren afgelê is weens hewige reën. * '''*''' Seisoen is nog aan die gang. == Verwysings == {{Verwysings|3}} [[Kategorie:Formule Een Wêreldvervaardigerskampioene]] [[Kategorie:Formule Een-vervaardigers]] lrfol08okg17d7lre4rx8wzkimv4aox 0 113280 2967124 2879414 2026-09-13T19:01:27Z Oesjaar 7467 /* Eksterne skakels */ Verbeter 2967124 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = | status_system = iucn3.1 | name = Gouemuntsewejaartjie | image = | taxon = Helichrysum argyrophyllum | authority = [[DC.]], (1838) | synonyms =* ''Gnaphalium argyrophyllum'' <small>Sch.Bip.</small> }} Die '''gouemuntsewejaartjie''' (''Helichrysum argyrophyllum'') is 'n vinniggroeiende grondbedekker van die [[Oos-Kaap]]. Dit dra [[geel]] blomme in die [[somer|laatsomer]] en [[herfs]]. == Beskrywing == Hierdie grondbedekker groei laag en bereik 'n hoogte van slegs 15&nbsp;cm. Dit vorm 'n dik, welige laag [[grys]] [[blaar|blare]] wat die grond bedek. Die blare is klein en bedek met 'n silwer, viltagtige laag. Gedurende laatsomer en herfs verskyn blomstele van ongeveer 10&nbsp;cm lank. Elke blomsteel dra 'n paar goudgeel blomme. == Ekologie == Die gouemuntsewejaartjie lok bye en apiekewers wanneer dit blom. == Tuinbou == Die gouemuntsewejaartjie is 'n geharde en immergroen grondbedekker wat vinnig groei. Dit verkies sanderige grond met goeie dreinering en moet altyd in 'n sonnige area geplant word. Dit groei ook baie goed in rotstuine en kan met min water klaarkom. Voortplanting geskied deur steggies, wat in sand geplant moet word om wortels te vorm. == Galery == <gallery> Helichrysum argyrophyllum 'Moe's Gold' - Mendocino Coast Botanical Gardens - DSC02328.JPG Helichrysum argyrophyllum - SA.jpg </gallery> == Bronnelys == * [[Kristo Pienaar|Pienaar, Kristo]]: ''Die Suid-Afrikaanse watter blom is dit?'' 2000. Struik Uitgewers. {{ISBN|1-86872-442-5}} * Kearney, Anneke: ''Begin Inheems''. 2008. Metz Press. {{ISBN|978-1-919992-93-8}} * Kirsten, Keith: ''Keith Kirsten se volledige tuingids vir Suid-Afrika''. 1992. [[Human & Rousseau]]. {{ISBN|0-7981-2924-7}} * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=3240-40 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:212435-1 Plants of the World Online] == Eksterne skakels == * {{Commonskat-inlyn|Helichrysum argyrophyllum}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Helichrysum|argyrophyllum]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Tuinplante]] le401sewvy94g4ubsjwseucgzlve32b 0 115209 2967153 2924465 2026-09-13T21:29:32Z ~2026-49543-14 214463 /* Herkoms en vroeë lewe */ 2967153 wikitext text/x-wiki [[Lêer:J.J. Groeneweg.jpg|duimnael|J.J. Groeneweg]] '''Jacobus Johannes Groeneweg''' (*[[1 Julie]] [[1870]], Woerden – ''c.'' [[14 Maart]] [[1945]], [[Middelburg, Mpumalanga|Middelburg]] S.A.) was 'n vroeë [[Afrikaans]]e [[skrywer]] van avontuurverhale, hoofsaaklik vir die jeug.<ref name=":0">Storiewerf: http://storiewerf.co.za/cv's/cv_jjgroeneweg_ph.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181003184406/http://storiewerf.co.za/cv%27s/cv_jjgroeneweg_ph.htm |date= 3 Oktober 2018 }}</ref> == Lewe en werk == === Herkoms en vroeë lewe === Jacobus Johannes Groeneweg was op 1 Julie 1870 te Woerden in [[Nederland]] as predikantseun gebore, die sewende (officieel is hij het achtste kind, met een buitenechtelijk kind meegerekend is hij het negende kind) van tien (14 officieel cq 15) kinders. Sy vader is die predikant C.C.O. Groeneweg. Sy moeder vertel graag stories en dink nuwe speletjies uit en van haar erf hy waarskynlik sy kreatiewe gees. Hy bekwaam homself as onderwyser in [[Wiskunde]] en Nederlandse letterkunde in [[Rotterdam]], asook as kunsskilder en kunsonderwyser. Omdat daar nie veel aanvraag vir kunsonderwys is nie, lê hy hom veral toe op Wiskunde. === Na Suid-Afrika === In Rotterdam gee hy vir ’n lang ruk onderwys, maar ondervind dan die begeerte om oorsee te gaan. Die hoof van die keuringskomitee, dr. [[Nico Mansvelt]] wat voorheen Superintendent-generaal van Onderwys in [[Transvaal]] was ten tye van die Kruger-regering, beveel [[Suid-Afrika]] aan en in [[1912]] vertrek hy na Suid-Afrika, waar hy vir ’n jaar onderhoof van die Modelskool in [[Bloemfontein]] is. Hierna word hy in [[1913]] onderwyser in die Nederlandse Taal- en Letterkunde asook Wiskunde by die Oosteind Laerskool in Meintjiesstraat in [[Pretoria]], waar mnr. Vaandrager die hoof was. Hierdie betrekking stel hom in staat om sy vrou en drie dogters van Nederland af te laat kom om by hom aan te sluit. Vanaf 1918 is hy aan die pasgestigte Oosteind Hoërskool verbonde, waar hy skool hou tot en met [[1930]]. In hierdie tyd behaal hy deur privaatstudie sy [[B.A.-graad]] en hy werk ook saam met mense soos [[T.H. le Roux]] en [[M.S.B. Kritzinger]] om Vondel vir Afrikaanse studente toeganklik te maak. Hy is die outeur van verskeie skoolhandboeke vir [[algebra]], [[driehoeksmeting]] en [[meetkunde]] en is saam met sy dogter en haar man (Nell en Jan Malan Theron) die samesteller van skoolleesboeke. Vanaf 1930 is hy die eerste redakteur van die ''Hollands Weekblad voor Zuid-Afrika'', maar bedank uit hierdie pos in Julie [[1932]] omrede ’n meningsverskil met die eienaars.<ref>Ploeger, Jan. J.J. ''Groeneweg, eerste redacteur van het Hollands Weekblad voor Zuid-Afrika (1870–1945).'' Nederlandse Post, Junie 1987</ref> Hierna tree hy af en wy hom uitsluitlik aan sy skryfwerk.<ref name=":0" /> == Skryfwerk == Hy skryf veral avontuurverhale vir die jeug wat dikwels in die oerwoudwêreld afspeel. Vele van sy boeke bevat nie net die verhaal nie, maar is ook vol inligting oor en beskrywings van volksgebruike en historiese gebeurtenisse. In sy geskrifte skryf hy vir beide die Afrikaanse kind, om hulle te vermaak en vir ontspanning, en vir die Nederlandse kind, om hulle ’n aanloklike en eksotiese beeld van Suid-Afrika en ander Afrikalande te gee. Meeste van sy boeke verskyn dus ook in Nederlands en sommige, soos ''De gelukkige eilanden'' ([[1927]]); ''Manitou'' ([[1928]]); ''Het geheim van Ibrahim Ben Mouna'' (1930); ''De geheimzinnige schaduw'' (1932); ''Het geheim van Abessynië'' ([[1933]]); ''Blauw bloed'' (1933); en ''De stam van de stekende schorpioenen'' ([[1934]]) verskyn of net in Nederlands of in Nederlands onder ’n ander titel. ''Een gelukkige zwerver,'' ''Maseppa, de leeu van de grasvlaktes'', ''Waar de doornboomen fluisteren,'' ''Onder ‘t Zuiderkruis,'' ''De vallei van de mist'' ''en'' ''De wraak van de Toeareg'' verskyn in beide Afrikaans en Nederlands, terwyl ’n groot aantal boeke klaarblyklik slegs in Afrikaans verskyn. Waar hy aan die begin nog hoofsaaklik in Nederlands skryf en daarna in Afrikaans vertaal, blyk sy werkwyse teen die middel van die dertigerjare omgekeerd te wees en skryf hy hoofsaaklik in Afrikaans. ''Onder het Zuiderkruis'' vertel van die Nederlandse seun Dirk wat saam met sy oom na Suid-Afrika kom en hier sy skoolloopbaan voltooi en verskeie avonture beleef. Dit is steeds ’n tipies koloniale beskouing van die blanke se heerskappy en taak om die swart mense op te voed en te beskaaf. ''Waar die doringbome fluister'' het dieselfde hoofkarakters en beskryf hierdie keer die studente van Pretoria se wedervaringe in die oerwoude van Midde-Afrika, waar hulle onder andere met mensvreters te doen kry. ''Maseppa, die leeu van die grasvlaktes'' is ’n sprokiesverhaal wat afspeel in [[Oos-Europa]] in die tyd van adellikes en arm boere. Maseppa red ’n vrou uit die kloue van haar waansinnige man en vind dan uit dat hy haar seun is en die erfgenaam van ’n graafskap. ''Die huisgesin van Dawid Barinsky'' vertel die verhaal van ’n Joodse gesin tydens die [[Russiese Rewolusie (1917)|Russiese Rewolusie]] van 1918. Verskeie van sy verhale speel af in Noord-Afrika, waarin hy waardevolle inligting oor die kulturele gebruike van die verskillende nasies gee. ''Die wraak van die Toeareg'' stel hierdie stam en hulle voortdurende stryd teen die oorheersende kultuur van die [[Arabiere]] aan die leser voor. In ’n vervolg hierop, ''’n Geluksvoël in die land van Allah'', vorm die Arabiese [[Moslem]]kultuur weer die fokuspunt. ''Die vallei van die newels'' speel in [[Egipte]] af, waar ’n argeoloog en sy maat die ou en nuwe Egipte leer ken. Ander boeke met soortgelyke temas is ''’n Gelukkige swerwer'', ''Die vallei van die newels'', ''In twee wêrelddele'', ''Die oor, die weegskaal en die boek'', ''Wyer horison'', ''Aan die walle van die Nyl'' en ''Drie straatsangers in die Kongo''. ''Guiseppe Garibaldi, die leeu van die Apennyne'' is ’n roman oor die lewe van hierdie Italiaanse volksheld. ''Twee gelukkige swerwers'' speel in [[Europa]] en [[Suid-Amerika]] af, waar die hoofkarakters deur [[Spanje]], oor die [[Atlantiese Oseaan]] en deur [[Brasilië]] swerf en ook met die Rooi [[Indiane]] kennis maak. ''Die erfenis van ’n ou Sjinees'' is na sy dood gepubliseer en speel gedeeltelik in Suid-Afrika en die Gobi-woestyn af. Hierin verskaf hy feite oor oerdiere en beskryf ook die [[China|Chinese]] kultuur en gebruike. == Afsterwe == Hy is op 14 Maart 1945 op [[Middelburg, Mpumalanga|Middelburg, Transvaal]] oorlede.<ref name=":1">Universiteit van Leiden: http://www.let.leidenuniv.nl/Dutch/ModerneLetterkunde/Groeneweg1.html</ref> == Publikasies == Werke wat uit sy pen verskyn sluit in:<ref>Digitale biblioteek voor Nederlandse letteren: http://www.dbnl.org/auteurs/auteur.php?id=groe130</ref><ref name=":1" /> {| class="wikitable" !Jaar !Publikasies |- |1923 |''Onder het Zuiderkruis'' |- |1925 |''Waar die doringbome fluister'' |- |1927 |''De gelukkige eilanden'' |- |1928 |''Manitou'' |- |1929 |''Maseppa, die leeu van die grasvlaktes'' |- | |''Het geheim van Ibrahim ben Mouna'' |- | |''De geheimzinnige schaduw'' |- |1930 |''Het geheim van Abessynië'' |- | |''Blaauw bloed'' |- |1934 |''De stam van de stekende schorpioenen'' |- |1935 |''Die huisgesin van Dawid Barinski'' |- |1938 |''’n Gelukkige swerwer'' |- |1939 |''Die laaste van sy stam'' |- |1940 |''Vallei van die newels'' |- | |''Die wraak van die Toeareg'' |- | |''’n Gelukkige swerwer'' |- |1941 |''In twee wêrelddele'' |- | |''Twee gelukkige swerwers'' |- |1942 |''Aan die walle van die Nyl'' |- | |''Guiseppe Garibaldi, die leeu van die Apennyne'' |- | |''Oor die klipperige pad'' |- | |''Die oor, die weegskaal en die boek'' |- |1943 |''Drie straatsangers in die Kongo'' |- | |''’n Wyer horison'' |- |1945 |''’n Geluksvoël in die land van Allah'' |- |1950 |''Die erfenis van 'n ou Sjinees'' |} == Bronnelys == === Boeke === * [[J.C. Kannemeyer|Kannemeyer, J.C.]] ''Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur 1''. Academica, Pretoria en Kaapstad Tweede druk 1984 * [[P.C. Schoonees|Schoonees, P.C.]] ''Die prosa van die tweede Afrikaanse beweging''. J.H. de Bussy, Pretoria / Hollandsch-Afrikaansche Uitgevers Maatschappij v/h J. Dusseau & Co, Kaapstad 1939 (derde druk) * Van Coller, H.P. (red.) ''Perspektief en Profiel Deel I.'' J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1998 * Wybenga, Gretel en Snyman, Maritha (reds.) ''Van Patrys-hulle tot Hanna Hoekom''. Lapa-Uitgewers Eerste uitgawe Tweede druk 2005 === Ongepubliseerde dokumente === * Van Schaik, Jan. ''Die boeke van J.J. Groeneweg''. [[Nasionale Afrikaanse Letterkundige Museum en Navorsingsentrum]] (NALN) Bloemfontein 12 Oktober 1982 * Theron, N. ''In memoriam: J.J. Groeneweg.'' Nasionale Afrikaanse Letterkundige Museum en Navorsingsentrum (NALN) * Bloemfontein Nasionale Afrikaanse Letterkundige Museum en Navorsingsentrum (NALN) Bloemfontein. Groeneweg, ''Johannes Jacobus – Biografie.'' == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Groeneweg, J.J.}} [[Kategorie:Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Geboortes in 1870]] [[Kategorie:Sterftes in 1945]] msfl1k7h6oxsku8czd2i5kf1t3k20yq 2967154 2967153 2026-09-13T21:35:16Z SpesBona 2720 Wysiging deur [[Special:Contributions/~2026-49543-14|~2026-49543-14]] teruggerol na laaste weergawe deur [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] 2924465 wikitext text/x-wiki [[Lêer:J.J. Groeneweg.jpg|duimnael|J.J. Groeneweg]] '''Jacobus Johannes Groeneweg''' (*[[1 Julie]] [[1870]], Woerden – ''c.'' [[14 Maart]] [[1945]], [[Middelburg, Mpumalanga|Middelburg]]) was 'n vroeë [[Afrikaans]]e [[skrywer]] van avontuurverhale, hoofsaaklik vir die jeug.<ref name=":0">Storiewerf: http://storiewerf.co.za/cv's/cv_jjgroeneweg_ph.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181003184406/http://storiewerf.co.za/cv%27s/cv_jjgroeneweg_ph.htm |date= 3 Oktober 2018 }}</ref> == Lewe en werk == === Herkoms en vroeë lewe === Jacobus Johannes Groeneweg was op 1 Julie 1870 te Woerden in [[Nederland]] as predikantseun gebore, die sewende van tien kinders. Sy vader is die predikant C.C.O. Groeneweg. Sy moeder vertel graag stories en dink nuwe speletjies uit en van haar erf hy waarskynlik sy kreatiewe gees. Hy bekwaam homself as onderwyser in [[Wiskunde]] en Nederlandse letterkunde in [[Rotterdam]], asook as kunsskilder en kunsonderwyser. Omdat daar nie veel aanvraag vir kunsonderwys is nie, lê hy hom veral toe op Wiskunde. === Na Suid-Afrika === In Rotterdam gee hy vir ’n lang ruk onderwys, maar ondervind dan die begeerte om oorsee te gaan. Die hoof van die keuringskomitee, dr. [[Nico Mansvelt]] wat voorheen Superintendent-generaal van Onderwys in [[Transvaal]] was ten tye van die Kruger-regering, beveel [[Suid-Afrika]] aan en in [[1912]] vertrek hy na Suid-Afrika, waar hy vir ’n jaar onderhoof van die Modelskool in [[Bloemfontein]] is. Hierna word hy in [[1913]] onderwyser in die Nederlandse Taal- en Letterkunde asook Wiskunde by die Oosteind Laerskool in Meintjiesstraat in [[Pretoria]], waar mnr. Vaandrager die hoof was. Hierdie betrekking stel hom in staat om sy vrou en drie dogters van Nederland af te laat kom om by hom aan te sluit. Vanaf 1918 is hy aan die pasgestigte Oosteind Hoërskool verbonde, waar hy skool hou tot en met [[1930]]. In hierdie tyd behaal hy deur privaatstudie sy [[B.A.-graad]] en hy werk ook saam met mense soos [[T.H. le Roux]] en [[M.S.B. Kritzinger]] om Vondel vir Afrikaanse studente toeganklik te maak. Hy is die outeur van verskeie skoolhandboeke vir [[algebra]], [[driehoeksmeting]] en [[meetkunde]] en is saam met sy dogter en haar man (Nell en Jan Malan Theron) die samesteller van skoolleesboeke. Vanaf 1930 is hy die eerste redakteur van die ''Hollands Weekblad voor Zuid-Afrika'', maar bedank uit hierdie pos in Julie [[1932]] omrede ’n meningsverskil met die eienaars.<ref>Ploeger, Jan. J.J. ''Groeneweg, eerste redacteur van het Hollands Weekblad voor Zuid-Afrika (1870–1945).'' Nederlandse Post, Junie 1987</ref> Hierna tree hy af en wy hom uitsluitlik aan sy skryfwerk.<ref name=":0" /> == Skryfwerk == Hy skryf veral avontuurverhale vir die jeug wat dikwels in die oerwoudwêreld afspeel. Vele van sy boeke bevat nie net die verhaal nie, maar is ook vol inligting oor en beskrywings van volksgebruike en historiese gebeurtenisse. In sy geskrifte skryf hy vir beide die Afrikaanse kind, om hulle te vermaak en vir ontspanning, en vir die Nederlandse kind, om hulle ’n aanloklike en eksotiese beeld van Suid-Afrika en ander Afrikalande te gee. Meeste van sy boeke verskyn dus ook in Nederlands en sommige, soos ''De gelukkige eilanden'' ([[1927]]); ''Manitou'' ([[1928]]); ''Het geheim van Ibrahim Ben Mouna'' (1930); ''De geheimzinnige schaduw'' (1932); ''Het geheim van Abessynië'' ([[1933]]); ''Blauw bloed'' (1933); en ''De stam van de stekende schorpioenen'' ([[1934]]) verskyn of net in Nederlands of in Nederlands onder ’n ander titel. ''Een gelukkige zwerver,'' ''Maseppa, de leeu van de grasvlaktes'', ''Waar de doornboomen fluisteren,'' ''Onder ‘t Zuiderkruis,'' ''De vallei van de mist'' ''en'' ''De wraak van de Toeareg'' verskyn in beide Afrikaans en Nederlands, terwyl ’n groot aantal boeke klaarblyklik slegs in Afrikaans verskyn. Waar hy aan die begin nog hoofsaaklik in Nederlands skryf en daarna in Afrikaans vertaal, blyk sy werkwyse teen die middel van die dertigerjare omgekeerd te wees en skryf hy hoofsaaklik in Afrikaans. ''Onder het Zuiderkruis'' vertel van die Nederlandse seun Dirk wat saam met sy oom na Suid-Afrika kom en hier sy skoolloopbaan voltooi en verskeie avonture beleef. Dit is steeds ’n tipies koloniale beskouing van die blanke se heerskappy en taak om die swart mense op te voed en te beskaaf. ''Waar die doringbome fluister'' het dieselfde hoofkarakters en beskryf hierdie keer die studente van Pretoria se wedervaringe in die oerwoude van Midde-Afrika, waar hulle onder andere met mensvreters te doen kry. ''Maseppa, die leeu van die grasvlaktes'' is ’n sprokiesverhaal wat afspeel in [[Oos-Europa]] in die tyd van adellikes en arm boere. Maseppa red ’n vrou uit die kloue van haar waansinnige man en vind dan uit dat hy haar seun is en die erfgenaam van ’n graafskap. ''Die huisgesin van Dawid Barinsky'' vertel die verhaal van ’n Joodse gesin tydens die [[Russiese Rewolusie (1917)|Russiese Rewolusie]] van 1918. Verskeie van sy verhale speel af in Noord-Afrika, waarin hy waardevolle inligting oor die kulturele gebruike van die verskillende nasies gee. ''Die wraak van die Toeareg'' stel hierdie stam en hulle voortdurende stryd teen die oorheersende kultuur van die [[Arabiere]] aan die leser voor. In ’n vervolg hierop, ''’n Geluksvoël in die land van Allah'', vorm die Arabiese [[Moslem]]kultuur weer die fokuspunt. ''Die vallei van die newels'' speel in [[Egipte]] af, waar ’n argeoloog en sy maat die ou en nuwe Egipte leer ken. Ander boeke met soortgelyke temas is ''’n Gelukkige swerwer'', ''Die vallei van die newels'', ''In twee wêrelddele'', ''Die oor, die weegskaal en die boek'', ''Wyer horison'', ''Aan die walle van die Nyl'' en ''Drie straatsangers in die Kongo''. ''Guiseppe Garibaldi, die leeu van die Apennyne'' is ’n roman oor die lewe van hierdie Italiaanse volksheld. ''Twee gelukkige swerwers'' speel in [[Europa]] en [[Suid-Amerika]] af, waar die hoofkarakters deur [[Spanje]], oor die [[Atlantiese Oseaan]] en deur [[Brasilië]] swerf en ook met die Rooi [[Indiane]] kennis maak. ''Die erfenis van ’n ou Sjinees'' is na sy dood gepubliseer en speel gedeeltelik in Suid-Afrika en die Gobi-woestyn af. Hierin verskaf hy feite oor oerdiere en beskryf ook die [[China|Chinese]] kultuur en gebruike. == Afsterwe == Hy is op 14 Maart 1945 op [[Middelburg, Mpumalanga|Middelburg, Transvaal]] oorlede.<ref name=":1">Universiteit van Leiden: http://www.let.leidenuniv.nl/Dutch/ModerneLetterkunde/Groeneweg1.html</ref> == Publikasies == Werke wat uit sy pen verskyn sluit in:<ref>Digitale biblioteek voor Nederlandse letteren: http://www.dbnl.org/auteurs/auteur.php?id=groe130</ref><ref name=":1" /> {| class="wikitable" !Jaar !Publikasies |- |1923 |''Onder het Zuiderkruis'' |- |1925 |''Waar die doringbome fluister'' |- |1927 |''De gelukkige eilanden'' |- |1928 |''Manitou'' |- |1929 |''Maseppa, die leeu van die grasvlaktes'' |- | |''Het geheim van Ibrahim ben Mouna'' |- | |''De geheimzinnige schaduw'' |- |1930 |''Het geheim van Abessynië'' |- | |''Blaauw bloed'' |- |1934 |''De stam van de stekende schorpioenen'' |- |1935 |''Die huisgesin van Dawid Barinski'' |- |1938 |''’n Gelukkige swerwer'' |- |1939 |''Die laaste van sy stam'' |- |1940 |''Vallei van die newels'' |- | |''Die wraak van die Toeareg'' |- | |''’n Gelukkige swerwer'' |- |1941 |''In twee wêrelddele'' |- | |''Twee gelukkige swerwers'' |- |1942 |''Aan die walle van die Nyl'' |- | |''Guiseppe Garibaldi, die leeu van die Apennyne'' |- | |''Oor die klipperige pad'' |- | |''Die oor, die weegskaal en die boek'' |- |1943 |''Drie straatsangers in die Kongo'' |- | |''’n Wyer horison'' |- |1945 |''’n Geluksvoël in die land van Allah'' |- |1950 |''Die erfenis van 'n ou Sjinees'' |} == Bronnelys == === Boeke === * [[J.C. Kannemeyer|Kannemeyer, J.C.]] ''Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur 1''. Academica, Pretoria en Kaapstad Tweede druk 1984 * [[P.C. Schoonees|Schoonees, P.C.]] ''Die prosa van die tweede Afrikaanse beweging''. J.H. de Bussy, Pretoria / Hollandsch-Afrikaansche Uitgevers Maatschappij v/h J. Dusseau & Co, Kaapstad 1939 (derde druk) * Van Coller, H.P. (red.) ''Perspektief en Profiel Deel I.'' J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1998 * Wybenga, Gretel en Snyman, Maritha (reds.) ''Van Patrys-hulle tot Hanna Hoekom''. Lapa-Uitgewers Eerste uitgawe Tweede druk 2005 === Ongepubliseerde dokumente === * Van Schaik, Jan. ''Die boeke van J.J. Groeneweg''. [[Nasionale Afrikaanse Letterkundige Museum en Navorsingsentrum]] (NALN) Bloemfontein 12 Oktober 1982 * Theron, N. ''In memoriam: J.J. Groeneweg.'' Nasionale Afrikaanse Letterkundige Museum en Navorsingsentrum (NALN) * Bloemfontein Nasionale Afrikaanse Letterkundige Museum en Navorsingsentrum (NALN) Bloemfontein. Groeneweg, ''Johannes Jacobus – Biografie.'' == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Groeneweg, J.J.}} [[Kategorie:Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Geboortes in 1870]] [[Kategorie:Sterftes in 1945]] 0opf0w9r858bkxowlo1ixfvk1cc92wf 0 117624 2967033 2943029 2026-09-13T12:53:35Z Sobaka 328 /* Herkoms */ skakel 2967033 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Predikant | Naam = Dirk Postma du Plessis | Beeld = du Plessis Ds DP 709.jpg | Beeldbeskrywing = Ds. D.P. du Plessis | Beeldonderskrif = Ds. D.P. du Plessis | Geboortenaam = Dirk Postma du Plessis | Geboortedatum = [[10 Januarie]] [[1883]] | Geboorteplek = [[Colesberg]], [[Kaapkolonie]] | Sterftedatum = {{SDEO|1883|1|10|1941|7|11}} | Sterfteplek = [[Ladybrand]], [[Suid-Afrika]] | Kerkverband = [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|Gereformeerde Kerk]] | Gemeente = [[Gereformeerde kerk Zeerust|Zeerust]], 1909–1913<br /> [[Gereformeerde kerk Krugersdorp|Krugersdorp]], 1913–1920<br /> [[Gereformeerde kerk Ladybrand|Ladybrand]], 1920–1941 | Jare aktief = 1909–1941 | Kweekskool = Potchefstroom | Sendingwerk = }} Ds. '''Dirk Postma du Plessis''' ([[Colesberg]], [[Kaapkolonie]], [[10 Januarie]] [[1883]] – [[Ladybrand]], [[Suid-Afrika]], [[11 Julie]] [[1941]]) was tussen 1909 en 1941 [[Predikante van die Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|predikant]] in drie gemeentes van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|Gereformeerde Kerk]]. Ná sy dood het die kassier van sy laaste gemeente, [[Gereformeerde kerk Ladybrand|Ladybrand]], Johannes Bolt, hom beskyf as 'n liefhebbende eggenoot, sorgsame vader en 'n troue dienskneg van die Here.<ref>{{af}} Van der Walt, ds. N.H. (hoofred.) 1941. ''Almanak van Die Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika vir die jaar 1942.'' Potchefstroom: Admin. Buro.</ref> == Herkoms == [[Beeld:Prof Jan Lion Cachet en studente ID Kruger, PW Bingle, JP van der Walt en DP du Plessis aan die Teologiese Skool Potchefstroom, 1908.jpg|duimnael|links|230px|Prof. [[Jan Lion Cachet]] en studente aan die Teologiese Skool Potchefstroom, 1908: [[Izak Krüger]], [[Pieter Bingle]], [[Johannes Petrus van der Walt|J.P. van der Walt]] en D.P. du Plessis.]] [[Lêer:Martha du Plessis.jpg|duimnael|170px|regs|Mev. Martha du Plessis, ds. D.P. du Plessis se vrou, was 'n dogter van die predikant en Volksraadslid ds. [[Louis Vorster|L.P. Vorster]].]] [[Beeld:Ds LJ du Plessis en Martha Gerbrechta Sophia Smit met hul gesin en ds Willem Postma.jpg|duimnael|links|300px|Ds. [[Lodewicus du Plessis|L.J. du Plessis]] en sy vrou, Maria Gerbrechta Sophia (gebore Smit) en hul gesin. Ds. Du Plessis staan links. Prof. [[Jacobus du Plessis]] staan in die middel agter en ds. [[Willem Postma]] sit links.]] [[Beeld:Ds DP du Plessis, omstreeks 1930, Die Nasionale Boek.jpg|duimnael|regs|180px|Ds. Du Plessis, omstreeks 1930.]] Ds. Du Plessis was een van die kinders uit die huwelik van ds. [[Louw du Plessis|Lodewikus Johannes du Plessis]] en Maria Gerbrechta Sophia (gebore Smit). Hy het minstens twee broers gehad, Helenius en [[Jacobus du Plessis|Jacobus]], later hoogleraar aan die Teologiese Skool op Potchefstroom. Ds. Louw du Plessis het as predikant diens verrig vir 'n [[Boerekommando]] tydens die [[Slag van Magersfontein]] en is later met vrou en kinders deur die Engelse na die kamp in [[Kimberley]] vervoer. Die Engelse troepe het sy [[pastorie]] op [[Petrusburg]] afgebrand, blykbaar omdat sy simpatie met die Afrikaners in hul worstelstryd van 1899–1902 so sterk was. Met die [[Slag van Stormberg]] was ds. Dirk du Plessis lid van die ambulanskorps wat studente en professore van die [[Teologiese Skool Burgersdorp]] gevorm het. Hulle was almal sterk republikeinsgesind. == Opleiding en gemeentebediening == Ds. Du Plessis het sy studie aan die [[Teologiese Skool Burgersdorp]] onder prof. [[Jan Lion Cachet]] begin en dit onder dieselfde hoogleraar in 1908 aan die Teologiese Skool op Potchefstroom voltooi, waar sy klasmaats [[Izak Krüger]], [[Pieter Bingle]] en [[Johannes Petrus van der Walt|J.P. van der Walt]] was. Hierna het hy ’n beroep na [[Gereformeerde kerk Zeerust|Zeerust]] aangeneem en dié gemeente bedien van 1909 tot 1913, 'n tydperk van drie jaar en agt maande. Die gemeente Zeerust het in 1899 ontstaan toe die westelike wyke van die [[Gereformeerde kerk Rustenburg|gemeente Rustenburg]], die oudste in die kerkverband, afstig. In sy tweede gemeente, [[Gereformeerde kerk Krugersdorp|Krugersdorp]], het hy gestaan van 1913 tot 1920, altesaam sewe jaar. Die eerste predikant in dié gemeente, die oudste aan die [[Witwatersrand|Rand]], was sy ds. [[Martinus Postma]] (1897–1904 en 1909–1912) en tussenin [[Dirk Postma, seun van Marthinus|Dirk Postma]] (1905–1906), 'n seun van ds. Martinus Postma. Hierna was ds. Du Plessis sowat 21 jaar lank predikant van sy laaste werkkring, [[Gereformeerde kerk Ladybrand|Ladybrand]] (in kombinasie met [[Gereformeerde kerk Ficksburg|Ficksburg]]), tot sy dood op [[11 Julie]] [[1941]]). So het hy altesaam 32 jaar lank sy kragte en gawes aan die Gereformeerde Kerk gewy. Van vyf broers en vyf susters was hy die derde broer wat skielik en op 'n betreklik vroeë leeftyd oorlede is. Tussendeur het ds. Du Plessis ook veel vir die sending onder die heidene gevoel en gedoen. Nog in sy laaste vakansie is hy deputaat na 'n sendingvergadering in Pretoria en sy laaste handreiking, wat hy op die middag van sy dood aan die kassier van Ladybrand, Johannes Bolt oorhandig het, was 'n gawe vir die sending. Hy het die gemeenskappe waarin hy gewoon het ook op ander terreine gedien, soos in skoolkommissies, skoolrade en talle ander liggame. Op sy begrafnis was al dié liggame teenwoordig, asook onder andere die landdros, stadsraad en kamer van koophandel. == Politieke deelname == Selfs voor genl. [[J.B.M. Hertzog]] se uittrede uit die kabinet en die stigting van die [[Nasionale Party]] het ds. Du Plessis die konsiliasierigting van genls. [[Jan Smuts|Smuts]] en [[Louis Botha|Botha]] afgekeur, veral ook wat hul onnderwysbeleid betref het. Op [[Zeerust]], [[Krugersdorp]] en [[Ladybrand]], waar hy predikant was, het hy aktief deelgeneem om die saak van die Nasionale Party te steun. Op Krugersdorp het gehelp om die vervalle NP-tak op te bou en was geruime daar geruime tyd voorsitter van die dorpstak. Hy het die eerste kongres van die NP in [[Transvaal]] as afgevaardigde van dié tak bygewoon. Tydens die [[Maritz-rebellie|Rebellie]] van 1914 het hy op Krugersdorp in 'n openbare vergadering sy stem verhef teen die vernieling van Duitsers se eiendom. Op Ladybrand is hy minstens twee maal as voorsitter van die dorpstak van die NP gekies asook minstens een maal as ondervoorsitter van die afdelingsbestuur. In 1931 is in ''Die Nasionale Boek'' van hom getuig: "Hy is 'n Nasionalis was ons onafhanklikheid soek deur afskeiding van die Britse kroon en ryk, en het op die Nasionale Kongres te [[Bloemfontein]] (Des. 1930) gepleit vir die ideaal van 'n Suid-Afrikaanse Republiek." == Gesinslewe == Ds. Du Plessis is op [[31 Mei]] [[1909]] getroud met Martha Vorster, 'n dogter van ds. [[Louis Vorster|L.P. Vorster]] (1862–1934) en [[Abrahama Coetsee|Abrahama Johanna Coetsee]] (1865–1943). Ná die stigting van die Bond van Gereformeerde Sustersvereniginge, het sy geruime tyd as sekretaresse van die GSB in die Oranje-Vrystaat gedien. Uit hierdie huwelik is agt kinders gebore van wie sewe, twee dogters en vyf seuns, hul vader oorleef het en een jonk oorlede is. Ds. Du Plessis se skoonvader was predikant van vier gemeentes van 1884 tot 1915 en weer van 1922 tot 1928 en in die tussentyd Volksraadslid vir die Nasionale Party. Ook sy vrou se grootvader, ds. [[C.J.H. Vorster]], was predikant en wel van 1880 tot 1899. Hierdie ds. Vorster se vrou was Lasya Susanna van der Walt, 'n dogter van [[Tjaart van der Walt]], eienaar van die plaas Grootfontein, die huidige landbouskool op [[Middelburg, Oos-Kaap|Middelburg]], waarop die [[Gereformeerde kerk Middelburg, Kaap]] op [[1 Desember]] [[1860]] gestig is. Ds. Du Plessis se skoonmoeder was eweneens die dogter van 'n predikant, ds. [[A.J.J. de Klerk Coetsee]]. Ná sy dood het sy vrou, wat tydens sy lewe haar plek in die kerklike lewe vol gestaan het, om die beurt by haar dogters gewoon. Sy is oorlede in die [[Nigel]]se hospitaal op [[4 Junie]] [[1958]]. == Galery == <gallery mode=packed heights=185px> Beeld:Tennisklub van die Teologiese Skool Burgersdorp, 1902.jpg|Op dié foto van die [[Teologiese Skool Burgersdorp]] se tennisklub, 1902, die Amicitia Tennis Club, sit die toekomstige ds. Krüger regs in die voorste ry. Volledige name: I.D. du Plessis (bes moontlik eintlik '''D.P. du Plessis'''), [[H.J.R. du Plessis]], H.D. Lessing, [[N.H. van der Walt]], [[Izak Krüger|I.D. Krüger]]. 2e ry: Francisca Lion Cachet, Annie Lion Cachet, Sannie Venter, Annie Coetzee, Tinie Vorster, Annie Coetzer, [[Aletta du Plessis|Lettie Postma]], Martie Venter, [[Marie du Toit|Marie Postma]]. 3e ry: [[Pieter Bingle|P.W. Bingle]], B.R Grobler, T.N. Venter, J. Kruger, J.C. Venter, D.G. Kruger, A.P.C. Duvenage, H.J.J. Van der Walt. Die vroue in die tweede ry het die eggenotes geword van: di. H.C. Lutingh, H.J.J. Van der Walt, H.J.R. du Plessis, H. Strecter, J.C. Venter, J. Grobler, prof. [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]], ds. [[N.H. van der Walt]] en prof. [[Totius|J.D Du Toit]]. Beeld:'n Span van die Orangia Football Club, 1903.jpg|'n Span van die Orangia Football Club, Burgersdorp, 1903. Voor: A. du Toit, [[Pieter Bingle]], F. Jooste. Middel: [[Willem Johannes de Klerk|W.J. de Klerk]], B.R. Grobler, H.J.J. van der Walt, '''D.P. du Plessis''', J. Duvenage, [[Ad Coetsee|J.J.A. Coetsee]]. Agter: Olivier, I. Vorster, C. van der Walt, (onbekend), B. Vorster. Beeld:Teologiese Skool Burgersdorp 1904.jpg|Die laaste groep professore en studente van die [[Teologiese Skool Burgersdorp]], 1904. Voor v.l.n.r.: D.J. du Plessis, J.J.A. Coetsee, P. Coetzee, S. Vorster, [[J.H. Kruger]], R.S. Postma. Middel: [[Jan Boneschans|J.H. Boneschans]], [[H.J.R. du Plessis]], prof. [[Ferdinand Postma]], prof. [[Jan Lion Cachet]], prof. [[Dirk Postma, seun van Marthinus|Dirk Postma]], [[J.H. Kruger]], T.N. Venter. Agter: H.J.J. van der Walt, [[Johannes van der Walt|J.C. van der Walt]], B.J.M. Kruger, [[Hendrikus Pasch|H.P.J. Pasch]], [[Johannes Petrus van der Walt|J.P. van der Walt]], '''D.P. du Plessis''', B.R. Grobler en [[Pieter Bingle|P.W. Bingle]]. Beeld:Dosente, leerlinge en studente van die Voorbereidende Skool en die Teologiese Skool op Potchefstroom, 1907.jpg|Dosente, leerlinge en studente van die Voorbereidende Skool en die Teologiese Skool op Potchefstroom, 1907. Dirk du Plessis sit links voor. Lêer:Algemene Vergadering van die Gereformeerde Kerk in die Kaapprovinsie, Barkly-Oos, 1911.jpg|Die Algemene Vergadering van die Gereformeerde Kerk in die Kaapprovinsie, gehou in 1911 te [[Barkly-Oos]]: Eerste ry: Izak van Heerden, onbekend (of andersom), ds [[J.G.H. van der Walt]], ds. [[G.H.J. Kruger]], ds. '''Dirk du Plessis''', onbekend. Tweede ry: Ds. [[Taetse Hamersma|T. Hamersma]], ds. [[Pieter Bingle|P.W. Bingle]], ds. [[Willem Johannes de Klerk|W.J. de Klerk]], ds. [[J.H. Kruger]], ds. W.J. Snyman, onbekend, ds. [[Flippie Snyman|P.C. Snyman]]. Derde ry: Nick van der Walt, ds. [[Dirk Postma, seun van Martinus|Dirk Postma]], onder andere (nie in regte volgorde) I.J. Aucamp, D. Lessing, M. Neser. Vierde ry: G.C. Coetsee (onbekend watter plek). Lêer:Algemene Sinode van die Gereformeerde Kerk op Steynsburg, 1913.jpg|Die Algemene Sinode van die Gereformeerde Kerk in sitting te [[Steynsburg]], 1913: Eerste ry: Onbekend, [[J.H. Kruger]], F.P.J. Snyman. Tweede ry: T.N. Venter, onbekend, [[J.G.H. van der Walt]], [[G.H.J. Kruger]], [[Totius]], [[H.J.R. du Plessis]], onbekend, onbekend, [[Jacobus du Plessis]], onbekend, [[Izak Krüger]], onbekend, onbekend, H.C. van Rooy, [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]]. Derde ry: Onbekend, [[Hendrikus Pasch]], [[N.H. van der Walt]], [[Pieter Bingle]], [[Taetse Hamersma]], [[Johannes Petrus van der Walt|J.P. van der Walt]], [[Petrus Postma]], [[Louis Vorster]], onbekend, [[Willem Johannes de Klerk|W.J. de Klerk]], W.L. Steenkamp, onbekend (of dié twee andersom), W.J. Snyman, drie onbekend. Vierde ry: [[Dirk Postma, seun van Martinus|Dirk Postma]] (agtste van links), prof. [[Sietse Los]] (11de van links, skuins agter man voor hom), [[Derk Rumpff]] (derde van regs), '''D.P. du Plessis''' (regs). Beeld:Algemene Sinode van die Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika op Rustenburg, 4 April 1924, onder die seringboom waaronder die Kerk in 1859 gestig is en met prof HH Kuyper as deputaat van die Geref Kerke in Nederland.jpg|1924:Algemene Sinode van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] op [[Rustenburg]], [[4 April]], onder die seringboom waaronder die Kerk in 1859 gestig is en met prof. H.H. Kuyper as deputaat van die Geref. Kerke in [[Nederland]]. Eerste ry: A.S.E. Yssel, [[Charles du Toit|C.W.M. du Toit]], [[J.V. Coetzee]], [[J.G.H. van der Walt]], [[Jan Boneschans|J.H. Boneschans]], [[Johannes Christiaan van der Walt|J.C. van der Walt]]. Tweede ry: '''D.P. du Plessis''', [[Derk Rumpff|D. Rumpff]], [[Taetse Hamersma|T. Hamersma]], [[Dirk Postma, seun van Martinus|D. Postma]], [[Martinus Postma|M. Postma]], prof. H.H. Kuyper, [[Louis Vorster|L.P Vorster]], proff. [[Totius|J.D. du Toit]], [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]], [[Izak Krüger|I.D. Kruger]]. Derde ry: [[David Kotzé|D.N. Kotzé]], [[N.H. van der Walt]], A. Duvenage, [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]], [[Casparus de Wet|C.J.H. de Wet]], [[Barend de Klerk|B.J. de Klerk]], [[Willem Johannes de Klerk|W.J. de Klerk]], [[G.H.J. Kruger]], [[Douw Venter|D.G. Venter]], [[Hendrikus Pasch|H.P.J. Pasch]]. Vierde ry: F.P.J. Snyman, [[Hendrik Johannes Venter|H.J. Venter]], [[Philippus de Klerk|P.J.S. de Klerk]], [[H.S. van Jaarsveld]], [[H.J.R. du Plessis]], [[J.H. Kruger]]. Lêer:Algemene Sinode van die Gereformeerde Kerk in sitting op Reddersburg, 1927.jpg|1927: Die Algemene Sinode van die GKSA op [[Reddersburg]]. Eerste ry: [[Derk Rumpff|D. Rumpff]], [[N.H. van der Walt]], [[J.G.H. van der Walt]], prof. [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]], prof. [[Casparus de Wet| C.J.H. de Wet]], [[Taetse Hamersma|T. Hamersma]], [[Louis Vorster|L.P Vorster]], [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]], [[Hendrikus Pasch|H.P.J. Pasch]]. Tweede ry: [[H.S. van Jaarsveld]], H. Venter, F.P.J. Snyman, [[Johannes Christiaan van der Walt|J.C. van der Walt]], [[Douw Venter|D.G Venter]], [[Charles du Toit|C.W.M. du Toit]], [[Izak Krüger|I.D Krüger]], [[H.J.R. du Plessis]]. Derde ry: [[J.V. Coetzee]], [[G.H.J. Kruger]], E.L.J. Venter, [[Dirk Postma, seun van Martinus|D. Postma]], '''D.P. du Plessis''', A.S.E Yssel, [[David Kotzé|D.N. Kotze]]. Vierde ry: [[Jan Boneschans|J.H. Boneschans]], [[T.T. Spoelstra]], [[W.J. Postma]], [[Willem Snyman|W.J. Snyman]], [[Abraham Duvenage|A. Duvenage]], [[Philippus de Klerk|P.J.S. de Klerk]], [[Barend de Klerk|B.J. de Klerk]]. Beeld:Algemene Sinode van die Gereformeerde Kerk, Burgersdorp, 1930.jpg|1930: Die Algemene Sinode van die GKSA in sitting op [[Burgersdorp]]. Eerste ry: S. van der Walt, [[Jacs van Rooy]]. Tweede ry: Dr. E. Venter, [[Johannes Christiaan van der Walt|J.C. van der Walt]], [[Hendrik Johannes Venter|H.J. Venter]], [[J.G.H. van der Walt]], [[G.H.J. Kruger]], [[W.J. Postma]], [[Willem Snyman|W.J. Snyman]], [[Dirk Postma, seun van Martinus|Dirk Postma]], [[David Kotzé|D.N. Kotzé]], [[Jan Boneschans|J.H. Boneschans]], [[Abraham Duvenage|A. Duvenage]]. Derde ry: [[Hendrikus Pasch|H.P.J. Pasch]], [[N.H. van der Walt]], [[Willem Johannes de Klerk|W.J. de Klerk]], [[Taetse Hamersma|T. Hamersma]], [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]], [[J.V. Coetzee]], '''D.P. du Plessis''', [[H.S. van Jaarsveld]] en [[Douw Venter|D.G. Venter]]. Vierde ry: H. du Plessis, A.S.E. Yssel, [[Joseph Petrus Jooste|J.P. Jooste]], A. Postma, [[Izak Krüger|I.D. Krüger]], [[Willem Venter|W.F. Venter]], [[T.T. Spoelstra]], F.P.J. Snyman, dr. [[Philippus de Klerk|P.J.S. de Klerk]], prof. [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]], [[H.J.R. du Plessis]], [[Derk Rumpff]]. Beeld:Algemene Sinode van die Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika, Pretoria, 1933.jpg|'''1933''': Die Algemene Sinode van die GKSA in sitting [[Pretoria]], afgeneem op die trap van die [[Uniegebou]]. Eerste ry: A. Postma, [[Pieter Snyman|P.G.W. Snyman]], [[Derk Rumpff]], [[J.G.H. van der Walt]], [[Izak Krüger|I.D. Krüger]], prof. [[J. Chris Coetzee|J.C. Coetzee]], [[T.T. Spoelstra]], A.S.E. Yssel, [[David Kotzé|D.N. Kotzé]], [[W.J. Postma]], J.P. van den Berg, [[Izak van der Walt|I.J. van der Walt]]. Tweede ry: H.F.V. Kruger, [[Jan Boneschans|J.H. Boneschans]], J.M. de Wet. Tweede ry: [[Willem Johannes de Klerk|W.J. de Klerk]], [[Philippus de Klerk|P.J.S. de Klerk]], [[Barend de Klerk|B.J. de Klerk]], B. de Klerk, [[Stephanus van der Walt|S.J. van der Walt]], L.S. van der Walt, [[Jan Schutte|J. Schutte]], [[N.H. van der Walt]], E.I.J. Venter, [[H.S. van Jaarsveld]], [[Hendrik Johannes Venter|H.J. Venter]], [[Douw Venter|D.G Venter]], [[J.V. Coetzee]]. Vierde ry: J. van Rooy, [[Abraham Aucamp|A. Aucamp]], [[Hendrikus Pasch|H.P.J. Pasch]]. Vyfde ry: [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]], [[J.H. Kruger]], [[G.H.J. Kruger]], [[Willem Venter|W.F. Venter]], [[Izak Lessing|I.J. Lessing]], [[Jan du Plessis|J.B. du Plessis]], [[Sarel van der Walt|S.P. van der Walt]], [[Joseph Petrus Jooste|J.P. Jooste]], [[Jan de Bruin|J.L. de Bruin]], [[Stephanus du Toit|S. du Toit]], D.P. du Plessis, F.P.J. Snyman. </gallery> == Bronne == * {{af}} Die Gereformeerde Vroueblad. 1959. ''Die Gereformeerde vrou 1859-1959''. Potchefstroom: Potchefstroom Herald. * {{af}} {{en}} [[Hjalmar Reitz|Reitz, Hjalmar]] en [[Harm Oost|Oost, Harm]] (reds.), Goodman, I.M. (samesteller). 1931. ''Die Nasionale Boek. 'n Geskiedenis van die ontstaan en groei van die Nasionale Party van Suid-Afrika en wat dit bereik het, tesaam met belangwekkende Artiekels in verband daarmee''. Johannesburg: Nasionale Boek Maatskappy, 1931. == Verwysings == {{Verwysings}} {{DEFAULTSORT:Du Plessis, Dirk}} [[Kategorie:Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse predikante]] [[Kategorie:Geboortes in 1883]] [[Kategorie:Sterftes in 1941]] 2p3wkxrs21nxk30dijw7pwmr74zkbon 0 117637 2967121 2436098 2026-09-13T18:59:28Z Oesjaar 7467 Verbeter 2967121 wikitext text/x-wiki {{taksoboks |name = Hottentotstee |image = Helichrysum nudifolium var pilosellum, habitus, Tweeling, a.jpg |status = LC |status_system = IUCN3.1 |regnum = [[Plantae]] |unranked_divisio = [[Angiosperms]] |unranked_classis = [[Eudicots]] |unranked_ordo = [[Asterids]] |ordo = [[Asterales]] |familia = [[Asteraceae]] |genus = ''[[Helichrysum]]'' |species = '''''H. nudifolium''''' |binomial = ''Helichrysum nudifolium'' |binomial_authority=(DC.) Mast. }} '''Hottentotstee''' (''Helichrysum nudifolium'' (L.) Less.) is 'n [[plant]] wat [[inheems]] aan [[Suid-Afrika]] is en in alle provinsies voorkom, veral op groter hoogtes. Op die [[SANBI-rooilys]] is dit as 'veilig' (LC) gelys.<ref>{{cite web |url= http://redlist.sanbi.org/species.php?species=3240-278 |title=SANBI-rooilys |language=en |archive-url= https://web.archive.org/web/20150920145330/http://redlist.sanbi.org/species.php?species=3240-278 |archive-date=20 September 2015 |url-status= live |df=dmy-all}}</ref> Dit kom in [[Zimbabwe]], [[Malawi]] en verder wydverspreid in Afrika, asook in [[Jemen]] voor.<ref>{{cite web |url= http://www.zimbabweflora.co.zw/speciesdata/species.php?species_id=159760 |title=Flora of Zimbabwe |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160802042229/http://zimbabweflora.co.zw/speciesdata/species.php?species_id=159760 |archive-date=2 Augustus 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Daar is verskillende variëteite: * ''Helichrysum nudifolium'' var. ''nudifolium'' * ''Helichrysum nudifolium'' var. ''oxyphyllum'' <small>(DC.) Beentje</small> * ''Helichrysum nudifolium'' var. ''pilosellum'' <small>(L.f.) Beentje</small> Dit is 'n meerjarige plant met 'n roset van blare tot 60 x 13&nbsp;cm wat rof en glimmend is aan die bokant en wollig wit aan die onderkant. Die blomme sit op 'n lang stingel wat 1,5&nbsp;m hoog kan word. Hulle is liggeel. Die blare word gekook en geëet en ook ritueel verbrand om die voorouers op te roep. Die wortels word teen party kwale gebruik.<ref>{{cite web |url= http://www.plantzafrica.com/planthij/helichrysnudi.htm |title= PlantZAfrica |language= en |archive-url= https://web.archive.org/web/20161224155752/http://www.plantzafrica.com/planthij/helichrysnudi.htm |archive-date= 24 Desember 2016 |url-status= dead |df= dmy-all |access-date= 15 Desember 2016 }}</ref> == Fotogalery == <gallery> Helichrysum nudifolium var. nudifolium 50D 4722.jpg|''H. n.'' var. ''nudifolium'' in Noordwes Helichrysum nudifolium var pilosellum, habitus, Tweeling, b.jpg|''H. n.'' var. ''pilosellum'' in die Riemland Helichrysum nudifolium pilosellum 2.jpg|''H. n.'' var. ''pilosellum'' te Witsieshoek </gallery> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Helichrysum|nudifolium]] [[Kategorie:Flora van Jemen]] [[Kategorie:Flora van Malawi]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Flora van Zimbabwe]] [[Kategorie:Veldkos]] r2mtqrpomoviyw275gqivt39998ohov 2967125 2967121 2026-09-13T19:03:36Z Oesjaar 7467 Kom ons kyk... 2967125 wikitext text/x-wiki {{taksoboks |name = Hottentotstee |image = Helichrysum nudifolium var pilosellum, habitus, Tweeling, a.jpg |status = LC |status_system = IUCN3.1 |regnum = [[Plantae]] |unranked_divisio = [[Angiosperms]] |unranked_classis = [[Eudicots]] |unranked_ordo = [[Asterids]] |ordo = [[Asterales]] |familia = [[Asteraceae]] |genus = ''[[Helichrysum]]'' |species = '''''H. nudifolium''''' |binomial = ''Helichrysum nudifolium'' |binomial_authority=(DC.) Mast. }} {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = Hottentotstee | image = | taxon = Helichrysum nudifolium | authority = (DC.) Mast. | synonyms = }} '''Hottentotstee''' (''Helichrysum nudifolium'' (L.) Less.) is 'n [[plant]] wat [[inheems]] aan [[Suid-Afrika]] is en in alle provinsies voorkom, veral op groter hoogtes. Op die [[SANBI-rooilys]] is dit as 'veilig' (LC) gelys.<ref>{{cite web |url= http://redlist.sanbi.org/species.php?species=3240-278 |title=SANBI-rooilys |language=en |archive-url= https://web.archive.org/web/20150920145330/http://redlist.sanbi.org/species.php?species=3240-278 |archive-date=20 September 2015 |url-status= live |df=dmy-all}}</ref> Dit kom in [[Zimbabwe]], [[Malawi]] en verder wydverspreid in Afrika, asook in [[Jemen]] voor.<ref>{{cite web |url= http://www.zimbabweflora.co.zw/speciesdata/species.php?species_id=159760 |title=Flora of Zimbabwe |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160802042229/http://zimbabweflora.co.zw/speciesdata/species.php?species_id=159760 |archive-date=2 Augustus 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Daar is verskillende variëteite: * ''Helichrysum nudifolium'' var. ''nudifolium'' * ''Helichrysum nudifolium'' var. ''oxyphyllum'' <small>(DC.) Beentje</small> * ''Helichrysum nudifolium'' var. ''pilosellum'' <small>(L.f.) Beentje</small> Dit is 'n meerjarige plant met 'n roset van blare tot 60 x 13&nbsp;cm wat rof en glimmend is aan die bokant en wollig wit aan die onderkant. Die blomme sit op 'n lang stingel wat 1,5&nbsp;m hoog kan word. Hulle is liggeel. Die blare word gekook en geëet en ook ritueel verbrand om die voorouers op te roep. Die wortels word teen party kwale gebruik.<ref>{{cite web |url= http://www.plantzafrica.com/planthij/helichrysnudi.htm |title= PlantZAfrica |language= en |archive-url= https://web.archive.org/web/20161224155752/http://www.plantzafrica.com/planthij/helichrysnudi.htm |archive-date= 24 Desember 2016 |url-status= dead |df= dmy-all |access-date= 15 Desember 2016 }}</ref> == Fotogalery == <gallery> Helichrysum nudifolium var. nudifolium 50D 4722.jpg|''H. n.'' var. ''nudifolium'' in Noordwes Helichrysum nudifolium var pilosellum, habitus, Tweeling, b.jpg|''H. n.'' var. ''pilosellum'' in die Riemland Helichrysum nudifolium pilosellum 2.jpg|''H. n.'' var. ''pilosellum'' te Witsieshoek </gallery> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Helichrysum|nudifolium]] [[Kategorie:Flora van Jemen]] [[Kategorie:Flora van Malawi]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Flora van Zimbabwe]] [[Kategorie:Veldkos]] 2i832nfflntttwlxm87ofaqyffuy7xs 2967126 2967125 2026-09-13T19:04:39Z Oesjaar 7467 Vervang taksoboks met spesieboks. 2967126 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = Hottentotstee | image = | taxon = Helichrysum nudifolium | authority = (DC.) Mast., (1832) | synonyms = }} '''Hottentotstee''' (''Helichrysum nudifolium'' (L.) Less.) is 'n [[plant]] wat [[inheems]] aan [[Suid-Afrika]] is en in alle provinsies voorkom, veral op groter hoogtes. Op die [[SANBI-rooilys]] is dit as 'veilig' (LC) gelys.<ref>{{cite web |url= http://redlist.sanbi.org/species.php?species=3240-278 |title=SANBI-rooilys |language=en |archive-url= https://web.archive.org/web/20150920145330/http://redlist.sanbi.org/species.php?species=3240-278 |archive-date=20 September 2015 |url-status= live |df=dmy-all}}</ref> Dit kom in [[Zimbabwe]], [[Malawi]] en verder wydverspreid in Afrika, asook in [[Jemen]] voor.<ref>{{cite web |url= http://www.zimbabweflora.co.zw/speciesdata/species.php?species_id=159760 |title=Flora of Zimbabwe |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160802042229/http://zimbabweflora.co.zw/speciesdata/species.php?species_id=159760 |archive-date=2 Augustus 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Daar is verskillende variëteite: * ''Helichrysum nudifolium'' var. ''nudifolium'' * ''Helichrysum nudifolium'' var. ''oxyphyllum'' <small>(DC.) Beentje</small> * ''Helichrysum nudifolium'' var. ''pilosellum'' <small>(L.f.) Beentje</small> Dit is 'n meerjarige plant met 'n roset van blare tot 60 x 13&nbsp;cm wat rof en glimmend is aan die bokant en wollig wit aan die onderkant. Die blomme sit op 'n lang stingel wat 1,5&nbsp;m hoog kan word. Hulle is liggeel. Die blare word gekook en geëet en ook ritueel verbrand om die voorouers op te roep. Die wortels word teen party kwale gebruik.<ref>{{cite web |url= http://www.plantzafrica.com/planthij/helichrysnudi.htm |title= PlantZAfrica |language= en |archive-url= https://web.archive.org/web/20161224155752/http://www.plantzafrica.com/planthij/helichrysnudi.htm |archive-date= 24 Desember 2016 |url-status= dead |df= dmy-all |access-date= 15 Desember 2016 }}</ref> == Fotogalery == <gallery> Helichrysum nudifolium var. nudifolium 50D 4722.jpg|''H. n.'' var. ''nudifolium'' in Noordwes Helichrysum nudifolium var pilosellum, habitus, Tweeling, b.jpg|''H. n.'' var. ''pilosellum'' in die Riemland Helichrysum nudifolium pilosellum 2.jpg|''H. n.'' var. ''pilosellum'' te Witsieshoek </gallery> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Helichrysum|nudifolium]] [[Kategorie:Flora van Jemen]] [[Kategorie:Flora van Malawi]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Flora van Zimbabwe]] [[Kategorie:Veldkos]] dte121b365iljdav2pdz9bxwa77pgdo 10 117818 2967109 2691229 2026-09-13T18:30:48Z JMK 649 duideliker KI-konsep 2967109 wikitext text/x-wiki {| class="toccolours" style="text-align: center; margin:1em auto;" ! style="background-color:#ccccff;" colspan="5"| <div style="font-size:large;">Amptelike simbole van [[Suid-Afrika]]</div> |- | Blom: | Boom: | Voël: | Dier: | Vis: |- | [[Lêer:Protea P1010883.JPG|120x120px]] | [[Lêer:Podocarpus latifolius 2c.JPG|120x120px]] | [[Lêer:Blue Crane.jpg|120x120px]] | [[Lêer:Springbok etosha.jpg|120x120px]] | [[Lêer:Galjoen 4, valskleur-KI-herskepping.jpg|120x120px]] |- | die [[koningsprotea]] | die [[geelhout]] | die [[bloukraanvoël]] | die [[springbok]] | die [[galjoen]] |- | ''Protea cynaroides'' | ''Podocarpus latifolius'' | ''Grus paradisius'' | ''Damaliscus pygarus'' | ''Distichius capensis'' |} <noinclude>[[Kategorie:Aardrykskundige reekssjablone]] </noinclude> aoqv4qgjko62f7w7hwzf3hw5mzhdnn6 0 119771 2967034 2581495 2026-09-13T12:54:18Z Sobaka 328 /* Die ontstaan van die monument */ skakel 2967034 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Danie Theron Monument 035.JPG|duimnael|250px|Die gedenksuil op Theronskop]] Die '''Danie Theron-monument''' of '''Danie Theron-gedenksuil''' is 'n indrukwekkende gedenknaald op Theronskop aan die [[Gatsrand]] wat die onverskrokke dade van die baasverkenner van die [[Anglo-Boereoorlog]], Danie Theron gedenk. Die monument staan ongeveer 50&nbsp;m vanaf die plek waar hy op 5 Oktober 1900 gesneuwel het. Hy is op 9 Mei 1872 op [[Tulbagh]] gebore. == Die ontstaan van die monument == Die gedagte aan die oprigting van 'n monument vir [[Danie Theron]] het reeds in 1935 by doktor J.J. van Tonder, destydse hoof van die Laerskool Danie Theron ontstaan. Voortrekkeroffisiere van die Danie Theron-veldkornetskappe het op 16 Augustus 1941 die Danie Theron-monumentkomitee, onder voorsitterskap van doktor Van Tonder, gestig. Die projek is op 16 Mei 1942 deur die Voortrekkerbeweging oorgeneem, hoewel die bestaande komitee behou is met toevoeging van offisiere van die Transvaalse Dagbestuur en die Uniale Uitvoerende Bestuur. Die landswye fondsinsamelingsveldtog het £1&nbsp;250 (R2&nbsp;500) opgelewer, terwyl die terrein van ongeveer een hektaar deur die broers Basjan en Manie Wolvaardt, van die plaas Elandsfontein, geskenk is. Die komitee het die ontwerp van meneer Coenraad Hillebrands, argitek van [[Krugersdorp]], vir die monument aanvaar. Die bouaannemers, L. Fokkens (Edms) Beperk, van Krugersdorp, het op 7 Augustus 1950 met die bouwerk begin. Die werk is teen kosprys onderneem, sodat die totale koste slegs £1&nbsp;232 (R2&nbsp;464) beloop het. Mevrou M. Knightley, suster, en mevrou L. Murray, 'n nasaat, het die monument op 9 September 1950, presies 50 jaar en vier dae na Danie Theron se dood, onthul. Op 5 September 1900 het Danie Theron alleen met 'n groep verkenners van generaal-majoor A.F. Hart se aanrukkende kolonne gebots. Om die indruk te wek dat die hele [[Boerekommando]] die rant beset het, het Theron met sy vuur volgehou. Nadat hy drie Britte gedood en vier gewond het, is hy noodlottig deur 'n liddiet-granaat getref. == Onthulling van die monument == Die onthulling het op Saterdag 9 September 1950 plaasgevind. Bykans 1&nbsp;000 Voortrekkers en honderde belangstellendes, onder wie oud-strydmakkers van Danie Theron, het die plegtigheid bygewoon. Die herontmoeting van Theron se Verkennerskorps (TVK) het vir onvergeetlike oomblikke gesorg. In die feesrede het doktor T.E. Dönges, minister van Binnelandse Sake, gesê sowel Engels- as Afrikaanssprekende Suid-Afrikaners kan hulde bring aan Danie Theron, wat in sy kort, avontuurlike lewe die eienskappe geopenbaar het wat nodig is vir die bou van 'n nasie. “Vandag nog het ons Danie Theron nodig. Die aard van die stryd kan anders wees, maar die eenvoudige fundamentele deugde – trou, moed, diens en beslistheid – het nie hul krag of waarde verloor nie,” het hy verklaar. Die monument bestaan uit ’n 19,96&nbsp;m hoë reghoekige betonsuil met ’n omtrek van 1,37 x 0,76&nbsp;m. Vas daarteen staan ’n betonkolom, vier-blaar-klawervormig bo-aan, is ingedeel in 50 betonsegmente, elk bykans 360&nbsp;mm hoog. 'n Sierlike kopervlam wat aan die bopunt van die betonkolom begin, tot bo-op die suil krul en dan 4,88&nbsp;m verder die lug introon, rond die gedenknaald af. Dit bring die totale hoogte van die struktuur op 24,84&nbsp;m te staan. == Wat die monument voorstel == [[Lêer:Danie Theron Monument 011.JPG|duimnael|regs|250px|Graniet-gedenksteen, 2014]] Simbolies is die bouwerk 'n getroue weergawe van die eenvoud, krag, idealisme en vryheidsin van Danie Theron. Die suil is stewig in Afrikaanse bodem veranker en stel sy beginsels en standvastige karakter voor. Die kolom met 50 segmente stel 50 jaarringe voor – simbolies van die 50 jaar wat verloop het tussen sy dood en die onthulling van die monument. Die derde element – die vlam – is simbolies van die vryheidsvlam wat in die siel van Danie Theron gebrand het. Op die onthullingsdag het die kopervlam rooi in die helder sonlig geskitter. Die sierhekke wat toegang tot die pad na die monument verleen, is deur meneer D. Hunter, van Boksburg, vervaardig. Die ingebruikneming daarvan op 4 September 1954 het saamgeval met die onthulling van ’n brons-gedenkplaat op die plek waar Danie Theron gesneuwel het. Sedertdien het vandale die gedenkplaat verniel en die laaste oorblywende lootjie van die boom waaronder Theron gesterf het, onherstelbaar beskadig. 'n Heronthulling van die nou verchroomde gedenkplaat het op 11 Augustus 1984 op inisiatief van meneer Piet Venter, Voortrekker-streekleier van Vanderbijlpark, plaasgevind. Aan die voet van die gedenknaald is ’n gedenksteen met die woorde "Ons gedenk – Regiment Danie Theron – 17.7.1955" deur erekolonel Izak Meyer en kommandant N. Badenhorst van dié nuutgestigte eenheid onthul. Op 17 September 1966 het die Voortrekkers 'n gedenkplaat met besonderhede oor die Danie Theron-monument op die terrein aangebring. (Die spelfout “vreiheid” daarop is opvallend!). Gereelde byeenkomste, soos die tweejaarlikse saamtrekke van die Voortrekkerkommando’s van Suid-, Sentraal- en Wes-Transvaal, vind by die monument plaas. Ingevolge 'n ooreenkoms met die Hoofbestuur in 1981 is die besit van en verantwoordelikheid vir die terrein aan die Transvaalse Voortrekkers oorgedra. == Danie Theron-krygskool == Op Kimberley, naby die hoofkwartier van die Danie Theron-krygskool, tussen gras, klippe en aalwyne, op Die Koppie, staan die twee keer lewensgrootte bronsbeeld van Danie Theron. Dit stel Danie Theron in die tipiese verkennershouding voor – hurkend met die regterknie op die grond, die oë stip voor hom uit, en die geweer voor die lyf soos vir ’n regse skut, en die loop met ’n hoek van meer as 45° na bo. Hy dra hoë rystewels, ’n broek, baadjie en hemp, ’n bandelier oor die linkerskouer, ’n verkykertas op die regterheup en 'n hoed waarvan die rant na regs opslaan. Simbolies doen die standbeeld 'n beroep op die duisende van die krygskool wat nog daar sal verbygaan, dat die heldemoed, leiersvermoë en offervaardigheid van Danie Theron ’n blywende besieling sal wees ter wille van die vryheid. Met die tweejarige herdenking van die bestaan van die Danie Theron-krygskool op 1 November 1969, het die toenmalige minister van Verdediging, meneer [[P.W. Botha]], die standbeeld onthul. Die beeldhouer was Charl Engela, van Pretoria. Die beeld is in brons gegiet en vyf en twintig kleiner replikas is vervaardig, wat as eretoekennings deur die krygskool uitgereik word. == Lees ook == * [[Danie Theron]] * [[Danie Theron-gedenktekens]] == Bronne == * ''Deur [http://www.afrikanergeskiedenis.co.za/presidente/monumente-en-erfenisterreine/danie-theron-monument-gatsrand/ FAK]'', met toestemming gebruik. * Pretorius, F. 1989. Danie Theron. In ''Afrikanerbakens'', Aucklandpark: FAK, pp. 146–149. * http://www.afrikanergeskiedenis.co.za/presidente/monumente-en-erfenisterreine/danie-theron-monument-gatsrand/ {{coord|26|27|06|S|27|26|14|O|type:landmark_region:ZA|display=title}} [[Kategorie:Monumente en gedenkwaardighede in Suid-Afrika]] 9xkd0k74uro7le5e52x1416rozwk4gf 0 129894 2967021 2866436 2026-09-13T12:45:19Z Sobaka 328 /* In Suid-Afrika */ skakel 2967021 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Erich Mayer | geboortenaam = Erich Ernst Karl Mayer | beeld = "Erich Mayer" By Sara Buijskes.jpg | beroep = [[Skilder]] | geboortedatum = 1876 | geboorteplek = [[Karlsruhe]] | sterfdatum = 1960 | sterfplek = [[Pretoria]] | huweliksmaat = | handtekening = }} '''Erich Ernst Karl Mayer''' ([[1876]]-[[1960]]) was 'n [[Suid-Afrikaanse]] [[skilder]]. == Vroeë lewe == Mayer (1876-1960) is in [[Karlsruhe]], [[Duitsland]] gebore en in is [[Berlyn]] opgevoed. Hy kon nie bekostig om sy passie uit te leef en [[kuns]] formeel te bestudeer nie. Hy het 'n beurs gekry om die argitektuur te bestudeer maar was ongelukkig geknel deur 'n siekte wat hom vir twee jaar byna buite aksie gestel het en hy moes sy studies staak in 1896. == In Suid-Afrika == In 1898 kom hy na Suid-Afrika in 'n poging om in die beter [[klimaat]] aan te sterk. Hy kry werk op [[Vrede, Vrystaat|Vrede]] in die [[Oranje-Vrystaat]] as 'n landmetersassistent. Hy skets tydens die [[Tweede Anglo-Boereoorlog]] gereeld boere waar hy deel van 'n [[boerekommando]] was. Hy word gevang en as krygsgevangene weggevoer. In 1912 vestig hy hom in Pretoria. Hy het veral roem verwerf met sy noukeurige en simpatieke weergawe van die lewe van die boer in die binneland. Hy is in 1960 in [[Pretoria]] oorlede. == Sien ook == * [[Eunice Lenore Basson]] se proefskrif: “''Die bydrae van Erich Mayer tot die vestiging van 'n estetiese [[bewussyn]] en die bevordering van 'n kunsidentiteit in Suid-Afrika tot aan die einde van die 1930’s''” * [[Oliver Tambo-huis]] * [[Gordon Tomlinson]] == Bronnelys == * KENNIS,  vol 14, 1980, bl. 2900-2904, {{ISBN|0 7981 0836 3}} == Eksterne skakels == * [http://www.absolutart.co.za/masters/erich-mayer Erich Mayer], www.absolutart.co.za {{Saadjie}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Mayer, Erich}} [[Kategorie:Geboortes in 1876]] [[Kategorie:Sterftes in 1960]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse immigrante uit Duitsland]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse militariste]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse skilders]] [[Kategorie:Mense in die Tweede Vryheidsoorlog]] ix4il6qbpwsrpp7rd5sw0qlpp3uja97 0 130057 2967023 1633259 2026-09-13T12:46:05Z Sobaka 328 skakel 2967023 wikitext text/x-wiki '''Soutpansberg''' (vroeër Zoutpansberg) is ’n eertydse Boererepubliek, geskiedkundige streek en 'n distrik in die provinsie [[Limpopo]] in [[Suid-Afrika]]. Dit word begrens deur die [[Limpoporivier]] aan die noorde, die Spelonken aan die ooste, die [[Waterberg (streek)|Waterberg]] aan die weste en die Olifantsrivier aan die suide. Die bergreeks ([[Soutpansberg]]), en dus ook die streek, het sy naam te danke aan etlike groot soutpanne aan die noordelike sinkline. Voor die koms van wit mense het die impi's van Tsjaka, Dingaan, Sapusa en Mankusa die inboorlingstamme hier geplunder tott naderhand niks oor was om te buit nie. Die meeste inboorlinge is vermoor, en dié wat vrygespring het, het óf weswaarts gevlug óf in onbereikbare vestings in die noorde skuiling gesoek. Toe kmdt.genl. [[Andries Hendrik Potgieter]] hom in 1848 hier vestig, was die gebied gevolglik feitlik onbewoon, en daar was geen sprake van die aankoop van grond nie; die paar inboorlinge wat die Voortrekkers aangetref het, het na die wit mense opgesien om beskerming. In Mei 1849 het die Voortrekkergebiede [[Potchefstroom]], [[Ohrigstad]] en [[Magaliesberg]] by die Verenigde Bond aangesluit. Soutpansberg het nie aangesluit nie sodat vanaf dié datum gepraat kon word van 'n alleenstaande onafhanklike "nederzetting of Maatschappij Zoutpansberg". potgieter het onafhanklik vanaf sy hoofstad, [[Schoemansdal]], regeer. Ná die sluiting van die Sandriviertraktaat op [[17 Maart]] [[1852]], het Soutpansberg by die Verenigde Bond aangesluit, en op [[15 Januarie]] [[1858]] is dit by die [[Zuid-Afrikaansche Republiek]] ingelyf. Reeds vanaf die vroegste tye was die vyandige Bawendas 'n las en hindernis vir die wit mense in Soutpansberg, en gepaard met die teisterende [[malaria]] en gevaarlike ongediertes, het hulle die wit mense gedwing om [[Schoemansdal]] in 1867 te verlaat, en die dorp is verwoes. Dertig jaar daarna het die vyandelike optrede van die Bawendas gelei tot die strafekspedisie van 'n [[Boerekommando]] vanuit die hele Transvaal onder aanvoering van genl. [[Piet Joubert]]. In Oktober 1898 is die Bawendas onder M'gwato en sy seun M'pefu gedwing om te vlug, en is Soutpansberg vir die trekkers verower. == Bron == * {{af}} Raper, P.E. 1972. ''Streekname in Suid-Afrika en Suidwes''. Kaapstad: Tafelberg-Uitgewers. [[Kategorie:Limpopo]] hj3ljhvukeivsuylxqdkxu15kii5ky2 0 139251 2967169 2681749 2026-09-14T07:29:37Z Aliwal2012 39067 GDEO 2967169 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Ampsbekleër |naam = Rob Davies |beeld = Rob Davies, 2013 WTO Ministerial Conference (cropped).jpg |beeldgrootte = |kleinbeeld = |byskrif = Rob Davies, 2013 WTO Ministerial Conference |orde = Minister van Handel en Nywerheid |termynaanvang = [[11 Mei]] [[2009]] |termyneinde = 29 Mei 2019 |president = [[Jacob Zuma]]<br/>[[Cyril Ramaphosa]] |voorganger = Mandisa Mpahlwa |opvolger = [[Ebrahim Patel]] |orde2 = |termynaanvang2 = |termyneinde2 = |president2 = |eersteminister2 = |voorganger2 = |opvolger2 = |geboortedatum = {{GDEO|1948|5|12}} |geboorteplek = |sterfte_datum = |sterfte_plek = |kiesafdeling = |party = [[African National Congress]] |eggenoot = |proffessie = |geloof = |handtekening = |voetnotas = }} '''Rob Davies''' (gebore 12 Mei 1948) is 'n lid van die [[Nasionale Vergadering van Suid-Afrika]] vir die [[African National Congress]]. Davies was van 11 Mei 2009 tot 30 Mei 2019 die Minister van Handel en Nywerheid van Suid-Afrika. == Eksterne skakels == * {{cite web|url=https://www.pa.org.za/person/robert-haydn-davies/|title=Rob Davies|work=People's Assembly|accessdate=24 Junie 2018}} {{Suid-Afrikaanse-politikus-saadjie}} {{s-start}} {{s-off}} {{s-bef|before=Mandisa Mpahlwa}} {{s-ttl|title=Minister van Minister van Handel en Nywerheid|years=2009–2019}} {{s-aft|after=[[Ebrahim Patel]]}} {{s-end}} {{Huidige LP's van Suid-Afrika}} {{Kabinet-Zuma I}} {{Kabinet-Zuma II}} {{Kabinet-Ramaphosa I|state=autocollapse}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Davies, Rob}} [[Kategorie:Geboortes in 1948]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Lede van die Nasionale Vergadering van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Politici van die African National Congress]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse ministers]] i0egmbdcf1do0niss6opqiubai7d12a 2967170 2967169 2026-09-14T07:37:08Z Sobaka 328 2967170 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Ampsbekleër |naam = Rob Davies |beeld = Rob Davies, 2013 WTO Ministerial Conference (cropped).jpg |beeldgrootte = |kleinbeeld = |byskrif = Rob Davies, 2013 WTO Ministerial Conference |orde = Minister van Handel en Nywerheid |termynaanvang = [[11 Mei]] [[2009]] |termyneinde = 29 Mei 2019 |president = [[Jacob Zuma]]<br/>[[Cyril Ramaphosa]] |voorganger = Mandisa Mpahlwa |opvolger = [[Ebrahim Patel]] |orde2 = |termynaanvang2 = |termyneinde2 = |president2 = |eersteminister2 = |voorganger2 = |opvolger2 = |geboortedatum = {{GDEO|1948|5|12}} |geboorteplek = |sterfte_datum = |sterfte_plek = |kiesafdeling = |party = [[African National Congress]] |eggenoot = |proffessie = |geloof = |handtekening = |voetnotas = }} '''Rob Davies''' (gebore 12 Mei 1948) was 'n lid van die [[Nasionale Vergadering van Suid-Afrika]] vir die [[African National Congress]]. Davies was van 11 Mei 2009 tot 30 Mei 2019 die Minister van Handel en Nywerheid van Suid-Afrika. == Eksterne skakels == * {{cite web|url=https://www.pa.org.za/person/robert-haydn-davies/|title=Rob Davies|work=People's Assembly|accessdate=24 Junie 2018}} {{Suid-Afrikaanse-politikus-saadjie}} {{s-start}} {{s-off}} {{s-bef|before=Mandisa Mpahlwa}} {{s-ttl|title=Minister van Minister van Handel en Nywerheid|years=2009–2019}} {{s-aft|after=[[Ebrahim Patel]]}} {{s-end}} {{Huidige LP's van Suid-Afrika}} {{Kabinet-Zuma I}} {{Kabinet-Zuma II}} {{Kabinet-Ramaphosa I|state=autocollapse}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Davies, Rob}} [[Kategorie:Geboortes in 1948]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Lede van die Nasionale Vergadering van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Politici van die African National Congress]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse ministers]] k6innjxwvem4nzekc1nqzlrzln3pkp0 0 223429 2967117 2866175 2026-09-13T18:55:05Z Oesjaar 7467 /* Bronnelys */ Verbeter 2967117 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | name = Kooigoed | image = Helichrysum petiolare00.jpg | taxon = Helichrysum petiolare | authority = Hilliard & B.L.Burtt, (1973) | synonyms_ref= | synonyms= * ''Gnaphalium petiolatum'' <small>[[Carolus Linnaeus|L.]]</small> * ''Helichrysum petiolatum'' <small>D.Don</small> }} '''Kooigoed''' (''Helichrysum petiolare'') is 'n aromatiese kruieplant en [[inheems]] aan [[Suid-Afrika]] asook [[Angola]], [[Zambië]] en [[Zimbabwe]]. Dit het ook genaturaliseerd geraak in streke van [[Portugal]] en die [[Verenigde State]]. Dit kom reg oor Suid-Afrika voor behalwe die [[Noord-Kaap]] en [[Noordwes]] provinsies. Die plant het medisinale waarde. Die takkies en blare word gebrand sodat die walms ingeasem kan word. == Bronnelys == * [http://redlist.sanbi.org/species.php?species=3240-315 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:213170-1 Plants of the World Online] * [https://www.netwerk24.com/huisgenoot/Jou-lewe/Skooltake/vir-skooltake-die-plante-kan-n-mens-gesond-maak-20181116 Netwerk24] * [http://www.dievryburger.co.za/2013/01/n-struik-kooigoed-helichrysum-petiolare/ Die Vryburger] {{Kruie en speserye}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Helichrysum]] [[Kategorie:Flora van Angola]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Flora van Zambië]] [[Kategorie:Flora van Zimbabwe]] p9rphotl96w1vd4bms8nz8i7p2e0yje 2967118 2967117 2026-09-13T18:55:21Z Oesjaar 7467 /* Bronnelys */ Ai! 2967118 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | name = Kooigoed | image = Helichrysum petiolare00.jpg | taxon = Helichrysum petiolare | authority = Hilliard & B.L.Burtt, (1973) | synonyms_ref= | synonyms= * ''Gnaphalium petiolatum'' <small>[[Carolus Linnaeus|L.]]</small> * ''Helichrysum petiolatum'' <small>D.Don</small> }} '''Kooigoed''' (''Helichrysum petiolare'') is 'n aromatiese kruieplant en [[inheems]] aan [[Suid-Afrika]] asook [[Angola]], [[Zambië]] en [[Zimbabwe]]. Dit het ook genaturaliseerd geraak in streke van [[Portugal]] en die [[Verenigde State]]. Dit kom reg oor Suid-Afrika voor behalwe die [[Noord-Kaap]] en [[Noordwes]] provinsies. Die plant het medisinale waarde. Die takkies en blare word gebrand sodat die walms ingeasem kan word. == Bronnelys == * [http://redlist.sanbi.org/species.php?species=3240-315 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:213170-1 Plants of the World Online] * [https://www.netwerk24.com/huisgenoot/Jou-lewe/Skooltake/vir-skooltake-die-plante-kan-n-mens-gesond-maak-20181116 Netwerk24] * [http://www.dievryburger.co.za/2013/01/n-struik-kooigoed-helichrysum-petiolare/ Die Vryburger] {{Kruie en speserye}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Helichrysum|petiolare]] [[Kategorie:Flora van Angola]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Flora van Zambië]] [[Kategorie:Flora van Zimbabwe]] a8gl140cckzzg7w1d6v5vnk4w7kfl1o 0 224249 2967051 2964619 2026-09-13T15:24:39Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2967051 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Skaakspeler | Naam = Anatoli Karpof | Beeld = Anatoly Karpov 2018.jpg | Beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | Beeldonderskrif = Anatoli Karpof in 2018 | Geboortenaam = Anatoli Jewgenjewitsj Karpof | Alias = | Geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1951|5|23}} | Geboorteplek = [[Rusland]] | Nasionaliteit = {{vlagland|Rusland}} | Sterftedatum = | Sterfteplek = | Titel = Grootmeester 1970 | FIDE rang = | Beste gradering = 2780 (Julie 1994) | Wêreldkampioen = 1975–1985<br />1993–1999 (FIDE) }} '''Anatoli Jewgenjewitsj Karpof''' ({{langx|ru|Анато́лий Евге́ньевич Ка́рпов}}) (gebore 23 Mei [[1951]]) is 'n Russiese [[skaak|skaakspeler]] en grootmeester en voormalige Wêreldkampioen. Hy was die kampioen vanaf 1975 tot 1985 <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=54467 Fischer-Karpof 1975]</ref><ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=54641 Karpof-Korchnoj 1978]</ref><ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=55014 Karpof-Korchnoj 1981]</ref><ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=55015 Karpof-Kasparof 1984/5]</ref> toe hy verslaan was deur [[Garri Kasparof]]<ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=55016 Karpof-Kasparof 1985]</ref>. Hy het 3 keer teen Kasparof gespeel vir die titel vanaf 1986 tot 1990 <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=55017 Kasparof-Karpof 1986]</ref><ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=55128 Kasparof-Karpof 1987]</ref><ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=55223 Kasparof-Karpof 1990]</ref>, en toe weer die kampioen toe Kasparof FIDE verlaat het in 1993 <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=55303 Karpof-Timman 1993]</ref>. Hy was die kampioen tot 1999 <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=55432 Karpof-Kamsky 1996]</ref><ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=55521 Karpof-Anand 1998]</ref>, toe hy afgetree het in protes teen FIDE se nuwe kampioenskap reëls. Hy het oor 'n 160 keer eersteplek by 'n toernooi gewen.<ref>{{cite web |first=Eric |last=van Reem |title=Karpov, Kortchnoi win Unzicker Gala |url=http://www.chessbase.com/newsdetail.asp?newsid=2569 |publisher=ChessBase |date=Augustus 11, 2005 |access-date=2 Julie 2009 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20121109023734/http://chessbase.com/newsdetail.asp?newsid=2569 |archive-date=9 November 2012 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Sy beste gradering was 2780, en hy was vir 102 maande die wêreld se no.1 vanaf die FIDE ranglys begin het in 1970.<ref>{{cite web |url = https://www.365chess.com/view/world-chess-championship-history/ |title = World Chess Championship History |publisher = 365Chess.com |access-date = 1 September 2026 |language = Engels |date = 22 Oktober 2025}}</ref> Lys van die toernooie wat hy gewen het: <div style="column-count:2"> *1969 - [[Stockholm]] (+9, =2, -0) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=92145 Stockholm 1969]</ref> *1970 - [[Samara|Kuybyshev]] (+8, =9, -0) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=92016 Kuybyshev 1970]</ref> *1971 - [[Moskou]] (+5, =12, -0) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=79436 Moskou 1971]</ref> *1971/2 - [[Hastings]] (+8, =6, -1) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=79508 Hastings 1971/2]</ref> *1972 - [[San Antonio]] (+7, =7, -1) <ref>[https://wwww.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=80058 San Antonio 1972]{{Dooie skakel|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *1973 - [[Madrid]] (+7, =8, -0) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=80017 Madrid 1973]</ref> *1973 - [[Leningrad]] (+10, =7, -0) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=79518 Leningrad 1973]</ref> *1975 - [[Portoroz]]-[[Ljubljana]] (+7, =8, -0) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=91498 Portoroz-Ljubljana 1975]</ref> *1975 - [[Milaan]] (+4, =16, -1) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=80227 Milaan 1975]</ref> *1976 - [[Skopje]] (+10, =5, -0) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=12080 Skopje 1976]</ref> *1976 - [[Moskou]] (+8, =8, -1) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=8388 Moskou 1976]</ref> *1976 - [[Amsterdam]] (+2, =4, -0) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=80228 Amsterdam 1976]</ref> *1976 - [[Montilla]]-[[Moriles]] (+5, =4, -0) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=97717 Montilla-Moriles 1976]</ref> *1977 - [[Bad Lauterberg]] (+9, =6, -0) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess,pl?tid=80458 Bad Lauterberg 1977]</ref> *1977 - [[Las Palmas]] (+12, =3, -0) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=43614 Las Palmas 1977]</ref> *1977 - [[Tilburg]] (+5, =6, -0) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=80072 Tilburg 1977]</ref> *1978 - [[Bugojno]] (+6, =8, -1) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=79325 Bugojno 1978]</ref> *1979 - [[Montreal]] (+7, =10, -1) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=79266 Montreal 1979]</ref> *1979 - {{Intertaalskakel|Waddinxveen|nl}} (+4, =2, -0) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=19463 Waddinxveen 1979]</ref> *1979 - [[Tilburg]] (+4, =7, -0) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=89036 Tilburg 1979]</ref> *1980 - [[Horten]] (+3, =3, -0) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=89189 Horten 1980]</ref> *1980 - [[Amsterdam]] (+7, =6, -1) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=73580 Amsterdam 1980]</ref> *1980 - [[Tilburg]] (+5, =5, -1) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=89035 Tilburg 1980]</ref> *1981 - [[Linares]] (+5, =6, -0) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=93900 Linares 1981]</ref> *1981 - [[Moskou]] (+5, =8, -0) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=41976 Moskou 1981]</ref> *1982 - [[London]] (+5, =7, -1) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=82968 London 1982]</ref> *1982 - [[Torino]] (+3, =8, -1) <ref>[https://www.365chess.com/tournaments/Turin_1982/22337 Torino 1982]</ref> *1982 - [[Tilburg]] (+5, =5, -1) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=89033 Tilburg 1982]</ref> *1983 - [[Moskou]] (+5, =9, -1) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=79502 Moskou 1983]</ref> *1983 - [[Hannover]] (+8, =6, -1) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=89032 Hannover 1983]</ref> *1983 - [[Tilburg]] (+3, =8, -0) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=89031 Tilburg 1983]</ref> *1985 - [[Amsterdam]] (+4, =6, -0) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=86570 Amsterdam 1985]</ref> *1986 - [[Brussel]] (+7, =4, -0) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=88976 Brussel 1986]</ref> } *1986 - [[Bugojno]] (+4, =9, -1) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=50486 Bugojno 1986]</ref> *1987 - [[Bilbao]] (+5, =4, -0) <ref>[https://www.365chess.com/tournaments/Bilbao_1987/20416 Bilbao 1987]</ref> *1987 - [[Amsterdam]] (+2, =4, -0) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=79999 Amsterdam 1987]</ref> *1988 - [[Wijk aan Zee]] (+6, =6, -1) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chesscollection?cid=1011936 Wijk aan Zee 1988]</ref> *1988 - [[Brussel]] (+7, =8, -1) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=79288 Brussel 1988]</ref> *1988 - [[Moskou]] (+6, =11, -0) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=90344 Moskou 1988]</ref> *1988 - [[Tilburg]] (+7, =7, -0) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=89045 Tilburg 1988]</ref> *1989 - [[Skellefta]] (+4, =11, -0) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=90328 Skellefta 1989]</ref> *1990 - [[Biel]] (+5, =9, -0) <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=48631 Biel 1990]</ref> </div> == Boeke == Karpof het verskeie boeke geskryf wat in Engels vertaal is. *{{cite book | last1=Karpov | first1=Anatoly | last2=Roshal | first2=Alexander | authorlink2= Alexander Roshal | title=Chess Is My Life | publisher=Pergamon Press | year=1979 | isbn=0-0802-3119-5}} *{{cite book | last1=Karpov | first1=Anatoly | title=The Open Game in Action | publisher=Pavilion Books | year=1988 | isbn=978-0713460964}} *{{cite book | last1=Karpov | first1=Anatoly | title=The Semi-Open Game in Action | url=https://archive.org/details/semiopengameinac0000anat | publisher=Collier Books | year=1988 | isbn=978-0020218012}} *{{cite book | last1=Karpov | first1=Anatoly | title=The Closed Openings in Action | url=https://archive.org/details/closedopeningsin0000karp | publisher=Macmillan Publishers | year=1990 | isbn=978-0020339854}} *{{cite book | last1=Karpov | first1=Anatoly | title=The Semi-Closed Openings in Action | publisher=Macmillan Publishers | year=1990 | isbn=978-0020218050}} *{{cite book | last1=Karpov | first1=Anatoly | year=1990 | title=Karpov on Karpov: Memoirs of a chess world champion | url=https://archive.org/details/karpovonkarpovme0000karp | publisher=Liberty Publishing | isbn= 0-689-12060-5}} *{{cite book | last1=Karpov | first1=Anatoly | year=1992 | title=Beating the Grünfeld | url=https://archive.org/details/beatinggrnfeld0000karp | publisher=Pavilion Books | isbn= 978-0-7134-6468-9}} *{{cite book | last1=Karpov | first1=Anatoly | title=Caro-Kann Defence: Advance Variation and Gambit System | url=https://archive.org/details/bwb_C0-ACI-970 | publisher=Pavilion Books | year=2006 | isbn=0-7134-9010-1}} *{{cite book | last1=Karpov | first1=Anatoly | title=My Best Games | publisher=Edition Olms | year=2007 | isbn=3-2830-1002-1}} *{{cite book | last1=Karpov | first1=Anatoly | last2=Henley | first2=Ron | authorlink2= Ron Henley (chess player) | title=Elista Diaries: Karpov–Kamsky, Karpov–Anand, Anand Mexico City 2007 World Chess Championship Matches | publisher=Pavilion Books | year=2007 | isbn=0-923891-97-8}} *{{cite book | last1=Karpov | first1=Anatoly | title=How To Play The English Opening | url=https://archive.org/details/howtoplayenglish0000karp | publisher=Batsford | year=2007 | isbn=0-7134-9065-9}} == Huldeblyk <ref>[https://www.chessfocus.com/tournament-series/Poikovsky-Karpov Karpof-gedenktoernooi]</ref> == Die Anatoli Karpof-gedenktoernooi (of Poykovsky-toernooi) is'n gesogte jaarlikse skaakgeleentheid wat in die Russiese stad Poykovsky gehou word. Dit is'n baie eienaardige geval in wêreldskaak: 'n wêreldkampioen (Karpof, die twaalfde) word in die lewe vereer!. Dit word in'n geslote formaat (rondrobin) gespeel en beskik oor tien van die beste grootmeesters ter wêreld. <div style="column-count:2"> {| class="sortable wikitable" ! # !! Jaar !! Wenner |- | I || 2000 || [[Victor Bologan]] {{flag|Moldowa}} |- | II || 2001 || [[Victor Bologan]] {{flag|Moldowa}} |- | III || 2002 || [[Alexander Onischuk]] {{flag|USA}} |- | IV || 2003 || [[Joël Lautier]] {{flag|Frankryk}}, <br/> [[Peter Svidler]] {{RUS}} |- | V || 2004 || [[Sergei Rublevsky]] {{flag|Rusland}} <br/> [[Alexander Grischuk]] {{RUS}} |- | VI || 2005 || [[Étienne Bacrot]] {{flag|Frankryk}}, <br/> [[Victor Bologan]] {{flag|Moldowa}} |- | VII || 2006 || [[Alexei Shirov]] {{ESP}} |- | VIII || 2007 || [[Dmitry Jakovenko]] {{RUS}} |- | IX || 2008 || [[Vugar Gashimov]] {{AZE}}, <br/> [[Dmitry Jakovenko]] {{RUS}}, <br/> [[Sergei Rublevsky]] {{RUS}}, <br/> [[Alexei Shirov]] {{ESP}} |- | X || 2009 || [[Alexander Motylev]] {{flag|Roemenië}} |- | XI || 2010 || [[Victor Bologan]] {{flag|Moldowa}} <br/> [[Sergey Karjakin]] {{RUS}} |- | XII || 2011 || [[Étienne Bacrot]] {{FRA}}, <br/> [[Sergey Karjakin]] {{RUS}} |- | XIII || 2012 || [[Dmitry Jakovenko]] {{RUS}} |- | XIV || 2013 || [[Pavel Eljanov]] {{UKR}} |- | XV || 2014 || [[Alexander Morozevic]] {{RUS}} |- | XVI || 2015 || [[Victor Bologan]] {{flag|Moldowa}}, <br/> [[Anton Korobov]] {{UKR}} |- | XVII || 2016 || [[Anton Korobov]] {{UKR}} |- | XVIII || 2017 || [[Evgeniy Najer]] {{RUS}}, <br/> [[Emil Sutovsky]] {{flag|Israel}} |- | XIX || 2018 || [[Dmitry Jakovenko]] {{RUS}} |- | XX || 2019 || [[Vladislav Artemiev]] {{RUS}}, <br/> [[Dmitry Jakovenko]] {{RUS}} |- | XXI || 2022 || [[Sanan Sjugirov]] {{flag|Hongarye}} |- | XXII || 2025 || [[Amin Tabatabaei]] {{flag|Iran}} |- | XXIII || 2026 || [[Denis Lazavik]] {{flag|Belarus}} |- |} </div> == Verwysings == <div style="column-count:2"> {{Verwysings}} </div> {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Karpof, Anatoli}} [[Kategorie:Russiese skaakspelers]] [[Kategorie:Ontvangers van die Orde van Lenin]] [[Kategorie:Geboortes in 1951]] [[Kategorie:Lewende mense]] 0ng3hsfrbrraatlwnjgvyquc867j8ta 0 260331 2967198 2135215 2026-09-14T09:49:34Z Aliwal2012 39067 Rol weergawe [[Special:Diff/2135215|2135215]] deur [[Special:Contributions/KabouterBot|KabouterBot]] ([[User talk:KabouterBot|bespreek]]) terug. 2967198 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Akteur | Naam = Lili Haydn | Beeld = Lili Haydn.jpg | Beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | Beeldonderskrif = | Geboortenaam = | Alias = | Geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1969|12|25}} | Geboorteplek = | Nasionaliteit = [[Kanada|Kanadees]] | Sterfdatum = | Sterfplek = | Ouers = | Lewensmaat = | Kinders = | Skool = | Universiteit = | Beroep = Aktrise en komponis | Aktiewe jare = | Noemenswaardige rolprente = | Webwerf = | IMDb = 0370768 | Toekennings = <!-- slegs noemenswaardiges --> }} '''Lili Haydn''' (gebore 25 Desember 1969) is 'n [[Kanada|Kanadese]] aktrise en komponis. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente ''Zeitgeist: Moving Forward'' (2011) en ''Anita'' (2013), en in die televisiereekse ''The Tonight Show with Jay Leno'' (1992) en ''Californication'' (2007). == Filmografie == === Rolprente === * 1999: ''Jacklight'' * 2009: ''The Horse Boy'' * 2011: ''Zeitgeist: Moving Forward'' * 2011: ''Somewhere Between'' * 2012: ''Broken Kingdom'' * 2013: ''Anita'' * 2013: ''American Drug War 2: Cannabis Destiny'' * 2017: ''DriverX'' * 2019: ''The Universal Language'' === Televisiereekse === * 1979: ''Mrs. Columbo'' * 1986: ''The New Gidget'' * 1992: ''The Tonight Show with Jay Leno'' * 2007: ''Californication'' === Televisierolprente === * 1982: ''Goodbye Doesn't Mean Forever'' == Eksterne skakels == * {{IMDb|0370768|Lili Haydn}} * {{Twitter|LiliHaydn|Lili Haydn}} * {{Facebook|LiliHaydn|Lili Haydn}} * {{Instagram|lilihaydn|Lili Haydn}} * {{YouTube|kanaal=UC-9v3jbDB_nDoSDyoSaH4jA|Lili Haydn}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Haydn, Lili}} [[Kategorie:Geboortes in 1969]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Kanadese aktrises van die 21ste eeu]] [[Kategorie:Kanadese aktrises van die 20ste eeu]] kvz3d8ylvpos0i6w6wcp60e912a82xo 0 383909 2967127 2895280 2026-09-13T19:07:56Z Policarp 138809 nissewetenskap. 2967127 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} [[Lêer:Policarp Hortolà. Coloured SEM image of an author's bloodstain.jpg|duimnael|375x375px|Skandeerelektronmikroskoopmikrograaf van 'n menslike bloedvlek. Gekleurde beeld met die sagteware wat aan die mikroskoop geheg is om die realistiese voorkoms van die kol te verhoog. Die skaalbalk is gelyk aan 10 mikrometer.]] '''Hemotafonomie''' (van die Griekse ''haima'' vir [[bloed]], ''taphos'' vir begrafnis en ''nomos'' vir die reg) is 'n nissewetenskap wat handel oor sitomorfologie in bloedvlekke. Hierdie term is voorgestel in 1992 deur die [[Katalane|Katalaanse]] bioloog [https://www.bionity.com/en/encyclopedia/Haemotaphonomy.html Policarp Hortolà],<ref name="Hortolà">{{cite web |author=Hortolà, P |year=1992| title=SEM analysis of red blood cells in aged human bloodstains|publisher=Forensic Science International|volume=55|page= 139-159 |url=https://dx.doi.org/10.1016%2F0379-0738%2892%2990120-L }}</ref> geïnspireer deur die woord "tafonomie" wat in 1940 in die [[paleontologie]] deur Ivan Antonovich Efremov<ref name="Efremov">{{cite web |author= Efremov, J.A. |url=http://iae.makorzh.ru/science/taph.htm |title=Taphonomy: new branch of paleontology|publisher=Pan-American Geologist |year=1940|volume=74|page=81-93}}</ref> bekendgestel is. Omdat die studie van hemotafonomie die morfologie van bloedselle is in die vorm van 'n vlek, is die studieproefpersone 'n monster wat met bloed bevlek is. Die metodologie van hemotafonomie is die analise van die chiaroscuro-beelde wat verkry is deur middel van skandering-[[elektronmikroskopie]]. Onlangs is voorgestel dat konfokale mikroskopie 'n praktiese alternatief kan wees vir die skandering-elektronmikroskopie as 'n baie hoë detailvlak op die oppervlak van bloedvlekke nie nodig is nie.<ref name="hort2">{{cite web |author=Hortolà, P. |title=Microscopic imaging of human bloodstains: testing the potential of a confocal laser scanning microscope as an alternative to SEMs. |work=Micron|year=2020| volume=130: 102821.|url=doi:10.1016/j.micron.2019.102821}}</ref> Lank voor die verskyning van die eerste kommersiële skandeerelektronmikroskoop teen die middel van die twintigste eeu, is die mikroskopiese bepaling van bloedvlekke sporadies uitgevoer as 'n hulpmiddel vir forensiese wetenskap, met inagneming van die Menorka-dokter en apteker Mateu Josep Bonaventura Orfila as die eerste gebruik van 'n optiese mikroskoop vir sulke doeleindes.<ref name="kata"> {{cite web |url=https://www.enciclopedia.cat/EC-GEC-0519698.xml|title=Gran enciclopèdia catalana – hemotafonomia |language=Katalaans}}</ref> Behalwe die standpunt van basiese wetenskap, soek toegepaste hemotafonomie na die gebruik van bloedvlekke as krimineliese of argeologiese bewyse. <ref name="milani">{{cite web|author=Milani, M.; Curia, R.; Savoia, C.|year=2015|url=http://www.jacobspublishers.com/images/Forensic/J_J_Foren_Sci_1_1_003.pdf|title=FIB/SEM Haemotaphonomy: Red Blood Cells Identification in Unprepared Samples of Forensic Interest|volume=1|page=1-8|access-date=15 Augustus 2021|archive-date= 7 Februarie 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160207132338/http://www.jacobspublishers.com/images/Forensic/J_J_Foren_Sci_1_1_003.pdf|url-status=dead}}</ref><ref name="mainou"> {{cite web | author=Mainou Cervantes, L.; Antuna Bizarro, S.; Fortoul Van der Goes, T.; Straulino Mainou, L. |year=2017 |url=http://www.scielo.org.mx/pdf/inter/v8n15/2007-249X-inter-8-15-00022.pdf |title=Identificación de restos de tejidos humanos en instrumentos rituales prehispánicos de México |language=Spaans|publisher=Intervención|volume= 15| page=22-32}}</ref> Op praktiese vlak poog hemotafonomie om spesifieke vrae te beantwoord. Dit behels onder andere die bepaling of 'n vlek wel bloed is deur die teenwoordigheid van rooibloedselle te verifieer. Indien dit die geval is, is die volgende stap om vas te stel of die bloed van 'n soogdier afkomstig is of nie. As die bloed van soogdier-oorsprong is, word bepaal of dit afkomstig is van 'n kameelagtige (soos die [[dromedaris]], [[Baktriese kameel|Bactriese kameel]], guanako, vigogna, ensovoorts) weens die ovaalvormige, plat en kernlose morfologie van hul eritrosiete. Daarbenewens, as 'n mikroskopiese tegniek, stel hemotafonomie ook die identifikasie van drepanosiete wat kenmerkend is van sekelselanemie. Dit is ook gebruik vir die studie van bloedreste in fragmente van middeleeuse manuskripte<ref name="bicc"> {{cite web | author=Bicchieri, M.; Pinzari, F. |url=https://www.researchgate.net/profile/Marina-Bicchieri/publication/283290519_Discoveries_and_oddities_in_library_materials/links/5a16f9abaca272df08089fc0/Discoveries-and-oddities-in-library-materials.pdf |title=Discoveries and oddities in library materials|publisher= Microchemical Journal|year=2016|volume= 124| page=568-577}}</ref> en in die doek of Lykkleed van Turyn.<ref name="lucotte">{{cite web|author=Lucotte, G.|url=https://jacobspublishers.com/uploads/article_pdf/16/scientific_16_1685_12062019040448.pdf|title=Jacobs Journal of Hematology|year=2007|volume=4 (2)|page=024|access-date= 3 Augustus 2021|archive-date=24 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210424131433/https://jacobspublishers.com/uploads/article_pdf/16/scientific_16_1685_12062019040448.pdf|url-status=dead}}</ref> Hemotafonomie moet nie verwar word met bloedvlekpatroonanalise (''[[:en:Bloodstain pattern analysis|bloodstain pattern analysis]]'') nie. == Werweldierbloed en soogdier -eritrosietmorfologie in die liggaam == [[Gewerweldes|Werweldier]]bloed (dws "bloed" in die ware sin) is 'n suspensie van selle in 'n vloeibare medium (plasma). Drie soorte selle kom in hierdie weefsel voor: eritrosiete ([[rooibloedsel]]le), leukosiete ([[witbloedsel]]le) en trombosiete ([[bloedplaatjie]]s, by soogdiere). Anders as ander gewerweldes, het soogdiere rooibloedselle sonder 'n kern (akariosiete). As 'n uitsondering by die ander gewerweldes, het die salamanders van die ''Plethodontidae''-[[Familie (biologie)|familie]] 'n deel van die rooibloedselle wat met kramme opgeneem is, met die ''Batrachoseps attenuatus'' -spesie wat byna 95% akariosities is.<ref name="emmel">{{cite web | author=Emmel, V.E. |year=1924 |title=Studies on the non-nucleated elements of the blood. II. The occurrence and genesis of non-nucleated erythrocytes or erythroblastids in vertebrates other than mammals |publisher=The American Journal of Anatomy|volume=33 (2)|page= 347-405 |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/aja.1000330207}}</ref> Net so het die teleostvisse ''Maurolicus muelleri'' eritrosiete in hulle nukleïede.<ref name="wing">{{cite web |author= Wingstrand, K.G.| year=1956 |url=https://link.springer.com/article/10.1007/BF00338830 |title=Non-nucleated erythrocytes in a teleostean fish ''Maurolicus mülleri'' |publisher= Zeitschrift für Zellforschung und Mikroskopische Anatomie|volume =45 |page=195-200}}</ref> As gevolg van die gebrek aan kerne, word tipiese soogdier-eritrosiete gevorm soos tweekonke skyfies (diskosiete). Dit is nie van toepassing op die ''Camelidae''-familie nie, waar rooibloedselle ovaalvormig is (ovalosiete). Ander fisiologiese vorms – wat in 'n klein hoeveelheid voorkom of patologies is – is echinosiete (selle in die vorm van die Jimson-vrug), dakriosiete (traanvormige selle), skisosiete (gebroke selle), keratosiete (geweervormige selle), sekelselle, en vele ander. [[Lêer:Hortolà hc+jc EA 6 Copyright Taylor & Francis.png|duimnael|583x583px|Skandeerelektronmikroskoopmikrograwe van 'n [[Pekari|kraagpekari]] eksperimentele bloedvlek op [[vuursteen]], verouder vir een jaar. Bo, 'n hekatosiet; onder, 'n janosiet (n). ''Bron:'' Experimental SEM determination of game mammalian bloodstains on stone tools, Policarp Hortolà, ''Environmental Archaeology: The Journal of Human Palaeoecology'', 2001, weergegee met toestemming van die uitgewer (Taylor & Francis Ltd, http://www.tandfonline.com).]] Die meeste rooibloedselle in bloedvlekke deel morfologie met dié wat in hematologie beskryf word. Twee eritrosietmorfologieë is egter spesifiek te wyte aan die droogverskynsels van die bloed, sodat dit as karakteristieke morfologieë van die bloedvlekke van soogdiere beskou kan word, en word daarom nie in fisiologiese toestande aangetref nie. Hierdie metodes toon twee vorme:<ref name="hort3">{{cite web|url=https://dx.doi.org/10.1006%2Fjasc.2001.078 | author=Hortolà, P |year=2002|title= Red blood cell haemotaphonomy of experimental human bloodstains on techno-prehistoric lithic raw materials|publisher= Journal of Archaeological Science|volume= 29 (7)|page= 733-739}}</ref> * ''Hekatosiete'' (lunoïede vorms, verwant aan eritrosiet-plasma-interaksie wanneer dit gedroog word; etimologies van Hecate). * ''Janosiete'' (negatiewe replika's, wat verband hou met die indruk deur die droë plasmamatriks; etimologies van Janus). == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Eksterne skakels == * [https://books.google.com/books?id=8jPhBwAAQBAJ&hl=af&source=gbs_navlinks_s&redir_esc=y Google Books – The aesthetics of haemotaphonomy. Stylistic parallels between a science and literature and the visual arts] {{Normdata}} [[Kategorie:Kriminologie]] l3w2lwrq8dg8rqf2695hsg2spvq82j1 0 394559 2967029 2966354 2026-09-13T12:50:10Z Balenda 83524 /* Formule 1-uitslae */ vet 2967029 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas renjaer | name = Nyck de Vries | image = Nyck de Vries IAA 2019.jpg | imagesize = | caption = De Vries in 2019 | nationality = {{vlagikoon|NED}} Nederlander | birth_date = {{Birth date and age|1995|2|6|df=y}} | birth_place = Uitwellingerga, [[Nederland]] | Old Team = [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 2023 Team = [[Scuderia AlphaTauri|AlphaTauri]] | Car number = 45<ref>{{Cite web |title=The Williams number De Vries will run during first F1 weekend |url=https://racingnews365.com/the-williams-number-de-vries-will-run-during-first-f1-weekend |access-date=2022-10-08 |website=RacingNews365 |language=en}}</ref> | Races = {{F1stat|DEV|entries}} ({{F1stat|DEV|starts}} begin) | Championships = | Wins = {{F1stat|DEV|wins}} | Podiums = {{F1stat|DEV|podiums}} | Points = {{F1stat|DEV|careerpoints}} | Poles = {{F1stat|DEV|poles}} | Fastest laps = {{F1stat|DEV|fastestlaps}} | First race = [[2022 Italiaanse Grand Prix]] | Last race = [[2023 Britse Grand Prix]] | Last season = | Last position = }} '''Nyck de Vries'''<ref name="Nyck de Vries">{{Cite web|url=https://thesportslite.com/formula-racing/nyck-de-vries-age-height-wiki-bio-sister-parents-and-salary/|title=Nyck de Vries Age, Height, Wiki, Bio, Sister, Parents and Salary|last=Gaur|first=Akhil|date=11 September 2022|website=The Sports Lite|access-date=8 October 2022}}</ref> (gebore 6 Februarie 1995) is 'n Nederlandse renjaer, voorheen die reserwejaer vir die [[Mercedes AMG Petronas F1-span]]. Hy het die 2020–21 Formule E Wêreldkampioenskap en die 2019 FIA Formule 2 Kampioenskap gewen, sowel as die 2010 en 2011 Knortjor Wêreldkampioenskappe. Hy was van Januarie 2010 tot Mei 2019 by die McLaren-program vir jong bestuurders ingeskryf en vanaf Oktober 2016 tot Augustus 2019 by die Audi Sport- renakademie. De Vries het sy [[Formule Een]]-buiging in September 2022 vir [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]] by die [[2022 Italiaanse Grand Prix]] gemaak. Op 8 Oktober 2022 word bekendgemaak dat hy in 2023 voltyds vir [[Scuderia AlphaTauri|AlphaTauri]] sal jaag. Hy het [[Pierre Gasly]] vervang wat na 2022 na [[Alpine F1-span|Alpine]] verskuif het.<ref>{{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2447495-in-2023-twee-nederlanders-in-formule-1-de-vries-tekent-bij-alpha-tauri |titel=In 2023 twee Nederlanders in Formule 1: De Vries tekent bij Alpha Tauri |access-date=2022-10-08 |datum=2022-10-08 |taal=nl}}</ref> ==Formule 1-uitslae== {{F1 bestuurders resultate legende (weergawe 4)}} {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:80%" ! Seisoen ! Span ! Onderstel ! Enjin !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !9 !10 !11 !12 !13 !14 !15 !16 !17 !18 !19 !20 !21 !22 !Plek !Punte |- !rowspan=3| [[2022 Formule Een-seisoen|2022]] | [[Williams F1|Williams Racing]] | Williams<br/>FW44 |rowspan=3| [[Mercedes-Benz|Mercedes-AMG]] F1<br/>M13 E Performance |bgcolor=| [[2022 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/> |bgcolor=| [[2022 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br/> |bgcolor=| [[2022 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/> |bgcolor=| [[2022 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br/> |bgcolor=| [[2022 Miami Grand Prix|MIA]]<br/> |bgcolor=f0f8ff| [[2022 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/><small>TC</small> |bgcolor=| [[2022 Monaco Grand Prix|MON]]<br/> |bgcolor=| [[2022 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/> |bgcolor=| [[2022 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/> |bgcolor=| [[2022 Britse Grand Prix|GBR]]<br/> |bgcolor=| [[2022 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/> | | | | |bgcolor=cfffcf| [[2022 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/>9 |bgcolor=| [[2022 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/> |bgcolor=| [[2022 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/> |bgcolor=| [[2022 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/> |bgcolor=| [[2022 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/> |bgcolor=| [[2022 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/> |bgcolor=| [[2022 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/> |rowspan=3 bgcolor=efefef| '''21''' |rowspan=3 bgcolor=efefef| '''2''' |- | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG F1]] | Mercedes AMG W13 | | | | | | | | | | | |bgcolor=f0f8ff| [[2022 Franse Grand Prix|FRA]]<br/><small>TC</small> |bgcolor=| [[2022 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/> |bgcolor=| [[2022 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/> |bgcolor=| [[2022 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/> | | | | | | | |- | [[Aston Martin F1]] | AMR22 | | | | | | | | | | | | | | | |bgcolor=f0f8ff| [[2022 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/><small>TC</small> | | | | | | |- ! [[2023 Formule Een-seisoen|2023]] | [[Scuderia AlphaTauri|AlphaTauri]] | AlphaTauri AT04 | [[Honda]]<br/>[[Red Bull Powertrains|RBPTH001]] |bgcolor=cfcfff| [[2023 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/>14 |bgcolor=cfcfff| [[2023 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br/>14 |bgcolor=cfcfff| [[2023 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/>15^† |bgcolor=efcfff| [[2023 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff| [[2023 Miami Grand Prix|MIA]]<br/>18 |bgcolor=cfcfff| [[2023 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>12 |bgcolor=cfcfff| [[2023 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>14 |bgcolor=cfcfff| [[2023 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>18 |bgcolor=cfcfff| [[2023 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/>17 |bgcolor=cfcfff| [[2023 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>17 |bgcolor=| [[2023 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2023 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2023 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2023 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br/>{{0}} |bgcolor=| [[2023 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2023 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2023 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2023 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2023 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2023 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2023 Las Vegas Grand Prix|LSV]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2023 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>{{0}} ! '''22''' ! '''0''' |} ^† Uitgeval, maar wel geklassifiseer, omdat hy meer as 90% van die renafstand afgelê het. == Verwysings == {{Verwysings}} {{DEFAULTSORT:Vries, Nyck de}} [[Kategorie:Nederlandse renjaers]] [[Kategorie:Formule Een-renjaers]] [[Kategorie:Geboortes in 1995]] [[Kategorie:Lewende mense]] 0e1v6dfkz651ugyrtxfyy6zhu8zv1xb 2967031 2967029 2026-09-13T12:51:07Z Balenda 83524 /* Formule 1-uitslae */ 2967031 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas renjaer | name = Nyck de Vries | image = Nyck de Vries IAA 2019.jpg | imagesize = | caption = De Vries in 2019 | nationality = {{vlagikoon|NED}} Nederlander | birth_date = {{Birth date and age|1995|2|6|df=y}} | birth_place = Uitwellingerga, [[Nederland]] | Old Team = [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 2023 Team = [[Scuderia AlphaTauri|AlphaTauri]] | Car number = 45<ref>{{Cite web |title=The Williams number De Vries will run during first F1 weekend |url=https://racingnews365.com/the-williams-number-de-vries-will-run-during-first-f1-weekend |access-date=2022-10-08 |website=RacingNews365 |language=en}}</ref> | Races = {{F1stat|DEV|entries}} ({{F1stat|DEV|starts}} begin) | Championships = | Wins = {{F1stat|DEV|wins}} | Podiums = {{F1stat|DEV|podiums}} | Points = {{F1stat|DEV|careerpoints}} | Poles = {{F1stat|DEV|poles}} | Fastest laps = {{F1stat|DEV|fastestlaps}} | First race = [[2022 Italiaanse Grand Prix]] | Last race = [[2023 Britse Grand Prix]] | Last season = | Last position = }} '''Nyck de Vries'''<ref name="Nyck de Vries">{{Cite web|url=https://thesportslite.com/formula-racing/nyck-de-vries-age-height-wiki-bio-sister-parents-and-salary/|title=Nyck de Vries Age, Height, Wiki, Bio, Sister, Parents and Salary|last=Gaur|first=Akhil|date=11 September 2022|website=The Sports Lite|access-date=8 October 2022}}</ref> (gebore 6 Februarie 1995) is 'n Nederlandse renjaer, voorheen die reserwejaer vir die [[Mercedes AMG Petronas F1-span]]. Hy het die 2020–21 Formule E Wêreldkampioenskap en die 2019 FIA Formule 2 Kampioenskap gewen, sowel as die 2010 en 2011 Knortjor Wêreldkampioenskappe. Hy was van Januarie 2010 tot Mei 2019 by die McLaren-program vir jong bestuurders ingeskryf en vanaf Oktober 2016 tot Augustus 2019 by die Audi Sport- renakademie. De Vries het sy [[Formule Een]]-buiging in September 2022 vir [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]] by die [[2022 Italiaanse Grand Prix]] gemaak. Op 8 Oktober 2022 word bekendgemaak dat hy in 2023 voltyds vir [[Scuderia AlphaTauri|AlphaTauri]] sal jaag. Hy het [[Pierre Gasly]] vervang wat na 2022 na [[Alpine F1-span|Alpine]] verskuif het.<ref>{{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2447495-in-2023-twee-nederlanders-in-formule-1-de-vries-tekent-bij-alpha-tauri |titel=In 2023 twee Nederlanders in Formule 1: De Vries tekent bij Alpha Tauri |access-date=2022-10-08 |datum=2022-10-08 |taal=nl}}</ref> ==Formule 1-uitslae== {{F1 bestuurders resultate legende (weergawe 4)}} {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:80%" ! Seisoen ! Span ! Onderstel ! Enjin !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !9 !10 !11 !12 !13 !14 !15 !16 !17 !18 !19 !20 !21 !22 !Plek !Punte |- !rowspan=3| [[2022 Formule Een-seisoen|2022]] | [[Williams F1|Williams Racing]] | Williams<br/>FW44 |rowspan=3| [[Mercedes-Benz|Mercedes-AMG]] F1<br/>M13 E Performance |bgcolor=| [[2022 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/> |bgcolor=| [[2022 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br/> |bgcolor=| [[2022 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/> |bgcolor=| [[2022 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br/> |bgcolor=| [[2022 Miami Grand Prix|MIA]]<br/> |bgcolor=f0f8ff| [[2022 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/><small>TC</small> |bgcolor=| [[2022 Monaco Grand Prix|MON]]<br/> |bgcolor=| [[2022 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/> |bgcolor=| [[2022 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/> |bgcolor=| [[2022 Britse Grand Prix|GBR]]<br/> |bgcolor=| [[2022 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/> | | | | |bgcolor=cfffcf| [[2022 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/>9 |bgcolor=| [[2022 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/> |bgcolor=| [[2022 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/> |bgcolor=| [[2022 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/> |bgcolor=| [[2022 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/> |bgcolor=| [[2022 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/> |bgcolor=| [[2022 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/> |rowspan=3 bgcolor=efefef| '''21''' |rowspan=3 bgcolor=efefef| '''2''' |- | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG F1]] | Mercedes AMG W13 | | | | | | | | | | | |bgcolor=f0f8ff| [[2022 Franse Grand Prix|FRA]]<br/><small>TC</small> |bgcolor=| [[2022 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/> |bgcolor=| [[2022 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/> |bgcolor=| [[2022 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/> | | | | | | | |- | [[Aston Martin F1]] | AMR22 | | | | | | | | | | | | | | | |bgcolor=f0f8ff| [[2022 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/><small>TC</small> | | | | | | |- ! [[2023 Formule Een-seisoen|2023]] | [[Scuderia AlphaTauri|AlphaTauri]] | AlphaTauri AT04 | [[Honda]]<br/>[[Red Bull Powertrains|RBPTH001]] |bgcolor=cfcfff| [[2023 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/>14 |bgcolor=cfcfff| [[2023 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br/>14 |bgcolor=cfcfff| [[2023 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/>15^† |bgcolor=efcfff| [[2023 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff| [[2023 Miami Grand Prix|MIA]]<br/>18 |bgcolor=cfcfff| [[2023 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>12 |bgcolor=cfcfff| [[2023 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>14 |bgcolor=cfcfff| [[2023 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>18 |bgcolor=cfcfff| [[2023 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/>17 |bgcolor=cfcfff| [[2023 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>17 |bgcolor=| [[2023 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2023 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2023 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2023 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br/>{{0}} |bgcolor=| [[2023 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2023 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2023 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2023 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2023 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2023 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2023 Las Vegas Grand Prix|LSV]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2023 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>{{0}} |bgcolor=efefef| '''22''' |bgcolor=efefef| '''0''' |} ^† Uitgeval, maar wel geklassifiseer, omdat hy meer as 90% van die renafstand afgelê het. == Verwysings == {{Verwysings}} {{DEFAULTSORT:Vries, Nyck de}} [[Kategorie:Nederlandse renjaers]] [[Kategorie:Formule Een-renjaers]] [[Kategorie:Geboortes in 1995]] [[Kategorie:Lewende mense]] ctqto35bhxi9n4qy2o4b21l45s0nk76 2967043 2967031 2026-09-13T14:33:51Z Aliwal2012 39067 aktief 2022-2023 2967043 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas renjaer | name = Nyck de Vries | image = Nyck de Vries IAA 2019.jpg | imagesize = | caption = De Vries in 2019 | nationality = {{vlagikoon|NED}} Nederlander | birth_date = {{Birth date and age|1995|2|6|df=y}} | birth_place = Uitwellingerga, [[Nederland]] | Old Team = [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]<br/>[[Scuderia AlphaTauri|AlphaTauri]] | Car number = 45<ref>{{Cite web |title=The Williams number De Vries will run during first F1 weekend |url=https://racingnews365.com/the-williams-number-de-vries-will-run-during-first-f1-weekend |access-date=2022-10-08 |website=RacingNews365 |language=en}}</ref> | Years = 2022-2023 | Races = 11 (11 begin) | Championships = <!-- | Wins = {{F1stat|DEV|wins}} | Podiums = {{F1stat|DEV|podiums}} | Points = {{F1stat|DEV|careerpoints}} | Poles = {{F1stat|DEV|poles}} | Fastest laps = --> | First race = [[2022 Italiaanse Grand Prix]] | Last race = [[2023 Britse Grand Prix]] | Last season = | Last position = }} '''Nyck de Vries'''<ref name="Nyck de Vries">{{Cite web|url=https://thesportslite.com/formula-racing/nyck-de-vries-age-height-wiki-bio-sister-parents-and-salary/|title=Nyck de Vries Age, Height, Wiki, Bio, Sister, Parents and Salary|last=Gaur|first=Akhil|date=11 September 2022|website=The Sports Lite|access-date=8 October 2022}}</ref> (gebore 6 Februarie 1995) is 'n Nederlandse renjaer, voorheen die reserwejaer vir die [[Mercedes AMG Petronas F1-span]]. Hy het die 2020–21 Formule E Wêreldkampioenskap en die 2019 FIA Formule 2 Kampioenskap gewen, sowel as die 2010 en 2011 Knortjor Wêreldkampioenskappe. Hy was van Januarie 2010 tot Mei 2019 by die McLaren-program vir jong bestuurders ingeskryf en vanaf Oktober 2016 tot Augustus 2019 by die Audi Sport- renakademie. De Vries het sy [[Formule Een]]-buiging in September 2022 vir [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]] by die [[2022 Italiaanse Grand Prix]] gemaak. Op 8 Oktober 2022 word bekendgemaak dat hy in 2023 voltyds vir [[Scuderia AlphaTauri|AlphaTauri]] sal jaag. Hy het [[Pierre Gasly]] vervang wat na 2022 na [[Alpine F1-span|Alpine]] verskuif het.<ref>{{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2447495-in-2023-twee-nederlanders-in-formule-1-de-vries-tekent-bij-alpha-tauri |titel=In 2023 twee Nederlanders in Formule 1: De Vries tekent bij Alpha Tauri |access-date=2022-10-08 |datum=2022-10-08 |taal=nl}}</ref> ==Formule 1-uitslae== {{F1 bestuurders resultate legende (weergawe 4)}} {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:80%" ! Seisoen ! Span ! Onderstel ! Enjin !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !9 !10 !11 !12 !13 !14 !15 !16 !17 !18 !19 !20 !21 !22 !Plek !Punte |- !rowspan=3| [[2022 Formule Een-seisoen|2022]] | [[Williams F1|Williams Racing]] | Williams<br/>FW44 |rowspan=3| [[Mercedes-Benz|Mercedes-AMG]] F1<br/>M13 E Performance |bgcolor=| [[2022 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/> |bgcolor=| [[2022 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br/> |bgcolor=| [[2022 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/> |bgcolor=| [[2022 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br/> |bgcolor=| [[2022 Miami Grand Prix|MIA]]<br/> |bgcolor=f0f8ff| [[2022 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/><small>TC</small> |bgcolor=| [[2022 Monaco Grand Prix|MON]]<br/> |bgcolor=| [[2022 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/> |bgcolor=| [[2022 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/> |bgcolor=| [[2022 Britse Grand Prix|GBR]]<br/> |bgcolor=| [[2022 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/> | | | | |bgcolor=cfffcf| [[2022 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/>9 |bgcolor=| [[2022 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/> |bgcolor=| [[2022 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/> |bgcolor=| [[2022 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/> |bgcolor=| [[2022 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/> |bgcolor=| [[2022 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/> |bgcolor=| [[2022 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/> |rowspan=3 bgcolor=efefef| '''21''' |rowspan=3 bgcolor=efefef| '''2''' |- | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG F1]] | Mercedes AMG W13 | | | | | | | | | | | |bgcolor=f0f8ff| [[2022 Franse Grand Prix|FRA]]<br/><small>TC</small> |bgcolor=| [[2022 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/> |bgcolor=| [[2022 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/> |bgcolor=| [[2022 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/> | | | | | | | |- | [[Aston Martin F1]] | AMR22 | | | | | | | | | | | | | | | |bgcolor=f0f8ff| [[2022 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/><small>TC</small> | | | | | | |- ! [[2023 Formule Een-seisoen|2023]] | [[Scuderia AlphaTauri|AlphaTauri]] | AlphaTauri AT04 | [[Honda]]<br/>[[Red Bull Powertrains|RBPTH001]] |bgcolor=cfcfff| [[2023 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/>14 |bgcolor=cfcfff| [[2023 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br/>14 |bgcolor=cfcfff| [[2023 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/>15^† |bgcolor=efcfff| [[2023 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff| [[2023 Miami Grand Prix|MIA]]<br/>18 |bgcolor=cfcfff| [[2023 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>12 |bgcolor=cfcfff| [[2023 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>14 |bgcolor=cfcfff| [[2023 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>18 |bgcolor=cfcfff| [[2023 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/>17 |bgcolor=cfcfff| [[2023 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>17 |bgcolor=| [[2023 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2023 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2023 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2023 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br/>{{0}} |bgcolor=| [[2023 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2023 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2023 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2023 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2023 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2023 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2023 Las Vegas Grand Prix|LSV]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2023 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>{{0}} |bgcolor=efefef| '''22''' |bgcolor=efefef| '''0''' |} ^† Uitgeval, maar wel geklassifiseer, omdat hy meer as 90% van die renafstand afgelê het. == Verwysings == {{Verwysings}} {{DEFAULTSORT:Vries, Nyck de}} [[Kategorie:Nederlandse renjaers]] [[Kategorie:Formule Een-renjaers]] [[Kategorie:Geboortes in 1995]] [[Kategorie:Lewende mense]] 638wb3jn27ox2vnz1wrdvzyck0ezpat 0 395969 2967158 2875456 2026-09-14T01:03:18Z Atcovi 57396 upd 2967158 wikitext text/x-wiki {{Kursiewe titel}}{{Inligtingskas soera |naam = {{big|الإنشراح}}<br>&nbsp;&nbsp;Soera {{big|94}} van die Koran&nbsp;&nbsp; |beeld = |breedte = |onderskrif = |klassifikasie = [[Mekka]]ans |ander_titels = ''Ash-Sharh''<ref name="Koran">Die Heilige Quran. In Afrikaans vertaal deur Imam M.A. Baker. Uitgegee deur IDM (Islamic Dawah Movement of Southern Africa) Publications. {{ISBN|978-0-620-60451-2}}</ref> |transliterasie = Asj-Sjarh |ander_name = "Die Verruiming"<ref name="Koran"/> |openbaring = |djoes = 30 |ajat = 8 |klank = [[Lêer:Chapter 94, Ash-Sharh (Murattal) - Recitation of the Holy Qur'an.mp3|200px]] }} '''''Ash-Sharh''''' ([[Arabies]]: الشرح) of '''''Al-Inshira''''' (Arabies: الإنشراح), "'''Die Verruiming'''" of "'''Die Vertroosting'''", is die 94ste [[soera]], of hoofstuk, van die [[Koran]]. Dit bevat 8 [[ajat]], of verse, en is vermoedelik in [[Mekka]] aan [[Mohammed]] geopenbaar. ==Opsomming== Die naam van die soera kom uit vers&nbsp;1. Vanweë die tema, lengte, styl en plasing in die Koran word dit dikwels met [[ad-Dhuha]] (soera 93) verbind. Daar word algemeen geglo hulle is in min of meer dieselfde tyd geopenbaar. Dit lyk of die inhoud van "Die Verruiming" 'n voortsetting is van die gerusstelling en aanmoediging wat in die vorige hoofstuk gegee word. ==Verwysings== {{Verwysings}} ==Skakels== {{vertaaluit| taalafk = en | il = Al-Inshirah}} {{Soera|94|Ad-Dhuha|At-Tin}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Sharh}} [[Kategorie:Hoofstukke van die Koran]] sxybkmfjdjuzi6ob5ks83sue51s373l 14 399415 2967088 2597882 2026-09-13T17:35:34Z Oesjaar 7467 Maak my eie gemors reg! 2967088 wikitext text/x-wiki {{Broodkrummels}} {{Hoofartikel}} [[Kategorie:Asteraceae]] 3fv4b9sie0l9c375hjlteejfaxbrnoy 3 401853 2967077 2965561 2026-09-13T16:38:43Z Martinvl 12559 /* Universiteit Gent vs. Universiteit van Gent */ Antwoord 2967077 wikitext text/x-wiki == Dit lewe == Of doen dit? Hoe gaan dit? Wat is jy so stil. [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 16:59, 21 Augustus 2023 (UTC) : Hallo [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]], ek kap maar aan! Baie besig by die werk, maar het weer onlangs begin inloer hier. Rol maar spam terug en wysig so hier en daar iets. Hoe gaan dit daar? Is jy nog aktief hier? – [[Gebruiker:K175|K175]] ([[Gebruikerbespreking:K175|skil 'n appeltjie]]) 17:10, 21 Augustus 2023 (UTC) :: Gaan baie, baie goed. Was baie besig op die plaas, nou weer rustig. Nog altyd trots om 'n Namibiër te wees. [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 17:21, 22 Augustus 2023 (UTC) ::: Ek sit juis en dink die Afrikaanse Wikipedia kort meer dekking van onderwerpe in verband met Namibië. Ek speel nou bietjie rond met ChatGPT en dink dit kan gebruik word om vinnig inhoud hier by te voeg. Maar 'n mens wil ook nie te vinnig werk nie, want alles moet geproeflees word en in wiki-sintaksis geplaas word. Dit lol ook met verwysings oordra. Dalk kan ek of [[Gebruiker:Rooiratel]] 'n program skryf wat die hele proses behartig. – [[Gebruiker:K175|K175]] ([[Gebruikerbespreking:K175|skil 'n appeltjie]]) 17:35, 22 Augustus 2023 (UTC) ::::Yes! Jou bot wat baie sponse en akteurs geskep het, kan sy nie weer loop nie? Ons stagneer op die ranglys teenoor ander wiki's [[Lêer:Wapen van die Oos-Kaap.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:44, 22 Augustus 2023 (UTC) ::::: [[Gebruiker:Aliwal2012]], ja, dit kan. Ek kan dit selfs weer oor die sponse en akteurs laat loop. Ek dink nie daar was baie sponsartikels oor om te skep nie, maar daar is dalk nog wel baie akteurs waarvoor ons nog nie artikels het nie. Dit sal nie baie moeite wees om weer artikels oor daardie onderwerpe te begin genereer nie. – [[Gebruiker:K175|K175]] ([[Gebruikerbespreking:K175|skil 'n appeltjie]]) 17:53, 22 Augustus 2023 (UTC) ::::::Dankie, wat van lughawens en lugrederye, ek is nou besig daarmee, maar dis tydrowend. Jy kan net die intro doen, dan sit ek later vleis by? [[Lêer:Wapen van die Oos-Kaap.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:12, 22 Augustus 2023 (UTC) :Ek vra net dat K175 sy bot nagaan, Rooiratel het die naweek 'n klomp sponse oorgedoen wat se taksonomie verkeerd was. Ook, die akteurs het nie bronne nie. Die probleem van ChatGPT is dat dit Wikipedia as verwysing gebruik, het juis met Rooiratel daaroor gepraat (ek het lang artikel daaroor). My laaste opmerking en dit is my mening: indien ons artikel telling opskiet na bv 300,000 met 'n diepte van 10 (tans is dit 41) - wat het ons nou eintlik bereik? Bewys ons kan 'n bot gebruik? Ek vra maar net. Dit is 'n gemeenskap besluit om 'n bot te gebruik, nie 'n enkeling s'n nie. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:26, 22 Augustus 2023 (UTC) :: [[Gebruiker:Oesjaar]] is dit moontlik dat die taksonomieë by die bron verkeerd was toe die artikels geskep is? Hoe dit ookal sy, ons sit nou met hordes saadjies oor sponse, terwyl ons geen artikel sonder 'n bot sou gehad het nie. Dit is 'n goeie ding. Wat ChatGPT betref: ek stel voor om dit as vertaler te gebruik, en nie as 'n skrywer van oorspronklike artikels nie. Ek het reeds oorspronklike artikels met dit probeer skryf en die probleem is erger as net dat dit Wikipedia as verwysing gebruik. Dit maak ook feite op. Dit is dus buite die kwessie om dit as artikelskrywer te gebruik, maar as vertaler werk dit redelik goed. Wat ons sal bereik met 'n artikeltelling van 300k: 'n voorsprong op inhoudvlak wat vir redakteurs 'n wegspringplek gee om verdere inhoud by te voeg. Die doel van outomaties gegenereerde artikels is nie om voltooide artikels te plaas wat nooit weer gewysig hoef te word nie. Dit is juis die teenoorgestelde en dit gee vir redakteurs inhoud om mee te werk. Kyk hoe baie wysigings het ons nou al met die akteurartikels uitgelok. Hoeveel datumbladsye is sedertdien bygewerk om na die akteurs te skakel? In my opinie is dit alles 'n goeie ding. Maar soos jy sê, dit is 'n gemeenskapsbesluit, en as die gemeenskap daarteen besluit, dan sal ek nie my robot loop nie. Ek dink so 'n besluit sou egter kortsigtig wees. Myns insiens moet ons robotte aan die werk sit en as hulle droogmaak kan ons nog 'n robot aan die werk sit om betrokke artikels en/of wysigings te skrap. Ek dink nie ons verloor enigiets met die robotte nie. Ons maak dalk net 'n paar bydraers gespanne met die oorweldigende aantal wysigings. – [[Gebruiker:K175|K175]] ([[Gebruikerbespreking:K175|skil 'n appeltjie]]) 18:40, 22 Augustus 2023 (UTC) :::@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] Ek stem saam met @[[Gebruiker:K175|K175]] oor die saadjies. Die doel is nie om voorblad status, of reeds goeie artikels te skep met 'n bot nie. Dit skep net die raamwerk vir mense om later te verbeter, en spaar hulle tyd en moeite. Sien byvoorbeeld al die spesie artikels. Duisende is met 'n bot geskep, en daar is nog baie wysigings daarna op die artikels. :::Ek sou voorstel dat as @[[Gebruiker:K175|K175]] nog bot artikels wil skep, dan sal films 'n goeie keuse wees. Ons kan dan al die akteur artikels aan die film artikels skakel en vise versa. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 19:11, 22 Augustus 2023 (UTC) ::::Inhoud is hoogte maal lengte maal breedte. Oftewel in wikiterme: ::::*breedte=meer saadjies ::::*lengte=hoeveel daaroor gesê word ::::*hoogte=skakels, verwysings, kategorieë, goeie taal, prentjies wat verduidelik, inligtingskassies, logiese verhale. ::::Jy kan aan een dimensie werk maar dit gee 'n inhoud van nul as die ander dimensies nul bly. ::::[[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 19:43, 22 Augustus 2023 (UTC) == Gesondheidsvoordele van tee‎ == Dankie vir jou werk maar ongelukkig is dit 'n skoolwedstryd artikel en ek moes jou veranderinge terugrol tot na beoordeling. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:53, 17 Oktober 2023 (UTC) == Jou nuwe sjablone == {{ping|K175}}, verduideik asb net kortliks jou nuwe sjablone sodat 'n ou man soos ek ook dit moontlik kan verstaan! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:52, 6 November 2023 (UTC) : {{ping|Oesjaar}} dit is alles sjablone wat in die nuwe sjabloon {{ss|Grafieke afgeskakel}} gebruik word. {{ss|Grafieke afgeskakel}} is op sy beurt uit die Engelse Wikipedia gekopieer en vertaal en word op besprekingsbladsye vertoon in plaas van die grafieke wat sedert April 2023 gebreek is. Jy kan al die nuwe sjablone as "subsjablone" beskou wat {{ss|Grafieke afgeskakel}} gebruik om korrek te vertoon, maar hulle word as aparte sjablone gestoor sodat ander sjablone ook hierdie "subsjablone" kan gebruik. Hoop dit maak sin. – [[Gebruiker:K175|K175]] ([[Gebruikerbespreking:K175|skil 'n appeltjie]]) 14:14, 6 November 2023 (UTC) == Kategorie:Normdata met 0 element == Hello, Why did you remove [[:Kategorie:Normdata met 0 element]] ? It is not empty. [[Gebruiker:Vargenau|Vargenau]] ([[Gebruikerbespreking:Vargenau|kontak]]) 14:10, 21 November 2023 (UTC) : {{ping|Vargenau}} daardie kategorie het 'n tikfout in die titel. Ek het nou [[Module:Normdata]] bygewerk sodat dit nie meer bladsye in daardie kategorie sal plaas nie. Die kategorieë wat huidig in daardie kategorie is, sal stelselmatig na die kategorie met die korrekte titel, d.i. [[:Kategorie:Normdata met 0 elemente]], oorgedra word. – [[Gebruiker:K175|K175]] ([[Gebruikerbespreking:K175|skil 'n appeltjie]]) 14:13, 21 November 2023 (UTC) :: {{ping|Vargenau}} jy kan 'n bladsy wat in die ou kategorie is, forseer om na die nuwe kategorie oorgedra te word deur dit te wysig en onmiddellik te stoor (jy hoef nie enige veranderinge aan die bronteks aan te bring nie). – [[Gebruiker:K175|K175]] ([[Gebruikerbespreking:K175|skil 'n appeltjie]]) 14:15, 21 November 2023 (UTC) :::Thank you. :::I have updated the interwiki link of the category. [[Gebruiker:Vargenau|Vargenau]] ([[Gebruikerbespreking:Vargenau|kontak]]) 14:22, 21 November 2023 (UTC) == Sjabloon:Ruimtevlug == Hi Adriaan. Dankie vir jou moeite hiermee! Dit word waardeer.--[[Lêer:Wapen van die Oos-Kaap.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:49, 22 November 2023 (UTC) == cite-sjablone == Hallo K175, Ná jou [https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Module:Citation/CS1&action=history wysiging] lewer die "cite book" en "cite journal" nou waarskuwings oor "maintenance" wat gedoen moet word. En die "doi" skakel in die verwysings is nou rooi. Ek weet nie of dit 'n probleem is of nie. [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 12:11, 23 November 2023 (UTC) : {{ping|Jcwf}} dankie, ek dink ek het dit nou reggemaak. Laat weet asb. as daar nog probleme is. – [[Gebruiker:K175|K175]] ([[Gebruikerbespreking:K175|skil 'n appeltjie]]) 13:01, 23 November 2023 (UTC) ::Ongelukkig kry ek steeds die waarskuwings. [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 20:02, 23 November 2023 (UTC) ::: {{ping|Jcwf}} kan jy asb. 'n voorbeeld deel? – [[Gebruiker:K175|K175]] ([[Gebruikerbespreking:K175|skil 'n appeltjie]]) 20:03, 23 November 2023 (UTC) :::: Ek dink die probleem is met authors/coauthors. Hierdie parameters werk nie meer nie. Ons moet nou enkelvoud gebruik, bv. author of naam en van, of as daar meer as een outeur is, dan author1, author2, etc. of naam1, van1, naam2, van2, etc. Ek stel voor ons loop 'n bot om alle bestaande gebruike van authors en coauthors so aan te pas. – [[Gebruiker:K175|K175]] ([[Gebruikerbespreking:K175|skil 'n appeltjie]]) 20:23, 23 November 2023 (UTC) :::::Is dit bedoel om ons werk nog meer te bemoeilik? Ek '''''weier om dit te doen'''''[[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 20:29, 23 November 2023 (UTC) == Verwysings == Jy het vir my 'n voorbeeld gevra. OK. As ek die Wikimedia Library gebruik en Science Direct die soekwoord "hydroxylapatite" ('n mineraal) invoer, kry ek 16 298 resultate. As ek die eerste resultaat se "Export"-knoppie kliek kry ek die keuse om die verwysing te exporteer in vier formate: Export: *Save to RefWorks *Export citation to RIS *Export citation to BibTeX *Export citation to text Refworks, RIS en BibTex is formate wat in verwysingsagteware gebruik word. Ek het hierdie sagteware nie en ek weet nie of hier op wiki 'n sjabloon/module gemaak kan word wat dit kan lees. Dit sou die probleem reeds grotendeels oplos omrede hierdie formate ook deur ander uitgewers gebruik word. Maar ek het tot nou altyd die bloot teks opsie gebruik. Wat ek kry is dit: <nowiki> Zongqiang Zhu, Yuqing Wu, Chengzhi Hu, Lihao Zhang, Hui Ding, Yinian Zhu, Yinming Fan, Huan Deng, Xiaobin Zhou, Shen Tang, Elimination of zinc ions from aqueous solution by a hydroxylapatite-biochar composite material with the hierarchical porous microstructures of sugarcane waste, Journal of Cleaner Production, Volume 362, 2022, 132483, ISSN 0959-6526, https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2022.132483. (https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0959652622020844) Abstract: A hydroxylapatite-biochar composite material with the hierarchical porous microstructures of sugarcane top internodes (HAP/C-SC) was produced by carbonizing sugarcane top stalks, an agricultural waste residue, and then soaking them in limewater and (NH4)2HPO4 solution in turns. The HAP/C-SC with the surface area of 8.52–28.44 m2/g inherited various macropores from parallel vessels, thick-walled cells of sclerenchyma, thin-walled cells of storage parenchyma, and pits in cell and vessel walls of sugarcane top stalks. When the initial Zn2+ concentration is 5–400 mg/L, the Zn2+ absorption capacity of HAP/C-SC is 19.91, 22.54, and 25.37 mg/g at 25 °C, 35 °C, and 45 °C, respectively, which is equivalent to the Zn2+ absorption capacity of synthetic nano-hydroxyapatite. The HAP/C-SC showed a good removal performance for Zn cations, and the adsorption followed Langmuir model and pseudo-second-order kinetic model well. The Zn-containing hydroxylapatite solid solutions [(ZnxCa1‒x)5(PO4)3(OH)] were considered to be the key mechanism for Zn2+ elimination, which formed through the co-action processes including adsorption, ion exchange (x = 0.06–0.12) and dissolution-precipitation (x = ∼0.27). The M(2) vacancy sites are believed to be energetically more favorable for the Zn ion occupation. The substitution and occupation of M(2) sites by Zn ions may be affected by spatial constraints. Keywords: Sugarcane top; Hierarchical porous microstructure; Hydroxylapatite; Elimination; Zinc ion </nowiki> Dit het 10 outeurs. Op die eerste reël deur kommas geskei. Ek verander dit tot <nowiki> <ref>{{cite journal|authors=Zongqiang Zhu, Yuqing Wu, Chengzhi Hu, Lihao Zhang, Hui Ding, Yinian Zhu, Yinming Fan, Huan Deng, Xiaobin Zhou, Shen Tang, </nowiki> Maar nou wil jou groot vriend dat ek dit gaan skryf: <nowiki> <ref>{{cite journal|author1=Zongqiang Zhu|author2=Yuqing Wu|author3=Chengzhi Hu|author4=Lihao Zhang|author5=Hui Ding|author6=Yinian Zhu|author7=Yinming Fan|author8= Huan Deng|author9=Xiaobin Zhou|author10=Shen Tang </nowiki> Dit gaan dit tweemaal so tydrowend maak as wat dit reeds is. Die res is ook bewerkelik. Die tweede reël (ná CRLF) word: <nowiki>|title=Elimination of zinc ions from aqueous solution by a hydroxylapatite-biochar composite material with the hierarchical porous microstructures of sugarcane waste ---> sonder komma, want cite journal gaan blêr daaroor. </nowiki> <nowiki>Die volgende reëls gaan dieselfde, behalwe dat Volume met 'n kleinletter moet: |journal=Journal of Cleaner Production |volume= 362 |year=2022 |pages=132483</nowiki> Ek skrap die ISSN-reël en die doi-reël moet verander word in: <nowiki>|doi=10.1016/j.jclepro.2022.132483 --> sonder punt aan die ent </nowiki> Ander uitgewers doen dit effens anders, maar as daar 'n paar modules soos <nowiki>{{Elsevier|}}, {{Wiley|}}, {{De Gruyter|}}</nowiki> geskryf kan word wat die teksformaat omskakel sal dit baie werk spaar en dit makliker maak om verwysings oor te neem. Jy kan nie van gebruikers verwag dat hulle verwysings gaan byvoeg as dit net moeisamer gemaak word nie. [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 22:49, 27 November 2023 (UTC) == Sjabloon:Ruimtevlug == {{ping|K175}}, ek soek 'n bietjie hulp asb. Kan jy 'n leë ruimtevlug sjabloon in [[Wenera 7]] plaas asb? Ek sal die data verskaf. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:49, 11 Desember 2023 (UTC) : {{ping|Oesjaar}} {{uitgevoer}}. Jy kan net die sjabloon uit die Engelse artikel kopieer en die inhoud vertaal. Ek het dit nou gedoen vir [[Wenera 7]]. Die sjabloon voeg 'n kategorie by wat ek nie weet hoe om te vertaal nie. Wat is [[en:quadrangle]] in Afrikaans? Ek sien in Nederlands en Duits gebruik hulle die Engelse woord. – [[Gebruiker:K175|K175]] ([[Gebruikerbespreking:K175|skil 'n appeltjie]]) 18:33, 12 Desember 2023 (UTC) ::{{ping|K175}}, dankie. 'n Quadrangle is vierhoek, binneplaas, binneplein of binnehof. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:42, 12 Desember 2023 (UTC) :::{{ping|K175}}, ek het so 'n bietjie gaan oplees op die Engelse Wiki. Hulle (die Russe) dink ek, het die oppervlakte van Venus in 8 vierkante (soos ons dit ken- eintlik reghoeke) op gedeel en elk 'n naam gegee. Wenera 7 het in reghoek genaamd Lavinia Planitia geland. Miskien stel {{ping|Burgert_Behr}} ook hierin belang, Venus is sy voorblad artikel. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:03, 12 Desember 2023 (UTC) == Het hulp nodig met taksoboks dinge == Elke nou en dan is daar twee genera met dieselfde naam (maar in 'n ander familie). Gewoonlik is een 'n plant en die ander 'n mot, maar nie altyd nie. Op enwiki het hulle hierdie sjabloon geskep vir hierdie situasie: https://en.wikipedia.org/wiki/Template:Taxobox_disambiguation Ek het dit vertaal : https://af.wikipedia.org/wiki/Sjabloon:Taxobox_ondubbelsinnigheid Dit lyk goed as mens byvoorbeeld hier kyk : https://af.wikipedia.org/wiki/Sjabloon:Taksonomie/Acharia Maar dit verskyn nie reg as dit in 'n taksoboks gebruik word nie. Sien hier vir 'n voorbeeld op enwiki oor hoe dit moet lyk : https://en.wikipedia.org/wiki/User:Rooiratel/Sandbox Hoe kan ek dit kry om soortgelyk te verskyn op afwiki as dit in a taksoboks gebruik word? - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 14:07, 19 Desember 2023 (UTC) : {{ping|Rooiratel}} kan jy asb. vir my 'n voorbeeld gee van hoe dit tans (verkeerd) lyk wanneer dit binne 'n taksoboks gebruik word? – [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 15:29, 19 Desember 2023 (UTC) ::Dankie dat jy daarna kyk. Ek waardeur dit! Sien hier vir 'n voorbeeld van hoe dit nie reg verskyn op afwiki : https://af.wikipedia.org/wiki/Gebruiker:Rooiratel/Sandbox - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 16:12, 19 Desember 2023 (UTC) ::: {{ping|Rooiratel}} wanneer jy [[Gebruiker:Rooiratel/Sandbox]] wysig dan kan jy sien watter sjablone ontbreek (hulle vertoon onderaan die bladsy in rooi). Ek het al die ontbrekendes nou van enwiki oorgekopieër (maar hulle nie vertaal nie). Kyk gou of dit nou werk? – [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 18:13, 19 Desember 2023 (UTC) ::::Vreeslik dankie @[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]], dit verskyn nou soos op enwiki. Waar het jy die veranderings gemaak? Ek sal dit verder vertaal. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:10, 20 Desember 2023 (UTC) ::::: {{ping|Rooiratel}} ek het die volgende ontbrekende sjablone geskep deur die ooreenstemmende bronkode uit enwiki te knip-en-plak: * [[Sjabloon:Taxobox ondubbelsinnigheid extinct]] * [[Sjabloon:Taxobox ondubbelsinnigheid parent]] * [[Sjabloon:Taxobox ondubbelsinnigheid rank]] * [[Sjabloon:Taxobox ondubbelsinnigheid link target]] * [[Sjabloon:Taxobox ondubbelsinnigheid link text]] ::::: Laat ek vir jou volgende keer op Discord my screen share en vir jou wys watter proses ek volg om Engelse sjablone met 'n hoë "call stack" van enwiki oor te dra. Maar die proses behels basies: 1. Dra die sjabloon wat jy wil gebruik oor. 2. Gebruik die sjabloon in die plek waar jy dit wil gebruik of in 'n sandput. 3. Gebruik die "Wys voorskou"-funksionaliteit of stoor die bladsy en wysig die bronteks. Onderaan die bronteks verskyn 'n lys van ontbrekende sjablone in rooi skakels wat jy nog moet oordra vir die "eindsjabloon" in 1. om te werk. ::::: Ek vergelyk dit met 'n call stack, waar elke sjabloon 'n funksie is, en die sjabloon wat jy gebruik kan ander sjablone (funksies) call, en jy moet eers all die ontbrekende sjablone (funksies) oor dra sodat jy die eindsjabloon (-funksie) kan call. – [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 21:26, 27 Desember 2023 (UTC) ::::::Dankie, ek sal graag dit wil sien. Ek doen gewoonlik iets soortgelyks, maak ek het nie die laaste deel van stap 3 gedoen nie. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 15:45, 7 Januarie 2024 (UTC) ::::: Tussen hakies, ek het daai bot op Discord afgeskakel want dit het die kanaal begin spam toe ek [[Gebruiker:KabouterBot]] geloop het. Dit het gelyk of dit boodskappe in die verkeerde volgorder plaas en dit het nooit opgehou nie. Daar mag dalk 'n bug in die bot se bronkode wees. Laat ek dit nou weer aanskakel dan hou ons dit maar dop. – [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 21:28, 27 Desember 2023 (UTC) == Amphibolia == {{ping|Pynappel}}, kan jy asb bogenoemde genus se taksonomie skep? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:03, 28 Desember 2023 (UTC) == Afrikaanse Wikipedia t-hemde == Hallo @[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] @Oesjaar wil graag vir die aktiewe gebruikers van die Afrikaanse Wikipedia t-hemde laat druk. Hy het my gevra om almal se hempmates te kry. Die onderstaande tabel is deur die drukkersmaatskappy voorsien. As jy net asb sal laat weet watter grootte reg sal wees. {| class="wikitable" | |S |M |L |XL |2XL |3XL |4XL |5XL |- |½ Chest |50.8 |53.3 |55.8 |58.4 |63.5 |66 |68.5 |71.1 |} Groete @Woordgenoot [[Gebruiker:Woordgenoot|Woordgenoot]] ([[Gebruikerbespreking:Woordgenoot|kontak]]) 10:31, 26 Februarie 2024 (UTC) == Infobox Golfer == Hi K175, hierdie sjabloon bestaan reeds jare lank in Afrikaans. Sien asb [[Sjabloon:Inligtingskas gholfspeler]]. Kom ons hou die wiki Afrikaans waar dit moontlik is! Groete --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 13:50, 7 April 2024 (UTC) : {{ping|Aliwal2012}} ek is bewus van die bestaande een, maar dit bevat nie al die velde wat ek in [[Paula Reto]] wou gebruik nie. My plan is om al die gebruike van die ou sjabloon met die nuwe een te vervang en dan die nuwe sjabloon na die ou sjabloon se naam te skuif. – [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:52, 7 April 2024 (UTC) ::Hoekom voeg jy nie net nuwe parameters by die bestaande een nie...vir iemand soos jy is dit mos soetkoek! Ek hou nie vd Engelse sjabloon nie, boonop is dit 'n onnodige duplikasie. Eina! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 14:23, 7 April 2024 (UTC) ::: Dit is meer werk om telkens parameters by te voeg en gepaardgaande bronkode-wysigings aan te bring as om net die Engelse bronkode te kopieer en die vertaling van die parameters oor te dra. – [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 14:25, 7 April 2024 (UTC) ::::Jy is al telkemale in die verlede gewaarsku [SpesBona o.a.] om nie met sjablone te peuter wat korrek werk nie. Dis nie in h/d wiki se belang om nog 'n (Engelse) een te skep nie, dit verwar nuwe gebruikers. [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 14:38, 7 April 2024 (UTC) ::::: Watter deel van die sjabloon is Engels? Die ou sjabloon werk nie korrek nie: dit bevat nie opskrifte nie, dit vertoon nie die persoon se naam bo-aan nie, die etikette is verkeerd vertaal, dit vertoon nie die hoogste rang nie, ens. Nie seker wat jou probleem is nie. – [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 14:45, 7 April 2024 (UTC) == Helena Hettema‎ == {{ping|Pynappel}} daar is baie inligting tot die artikel toegevoeg sonder enige bronne. Hoe gaan ons dit hanteer? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:12, 19 Mei 2024 (UTC) : {{ping|Oesjaar}} ek dink in die algemeen is geen bronne net 'n probleem dat die inligting nie geverifieer kan word nie. Enige ander bydraer kan dan as hulle lushet self die bronne opspoor en die inligting bevestig en dit wat vals is, verwyder. In die Engelse weergawe voeg hulle oral <nowiki>{{citation needed}}</nowiki> na stellings wat betwis word in. Dit is myns insiens 'n seer oog en 'n mens moet omstrede feite wat nie deur verwysings of bronne ondersteun word nie eerder verwyder. Maar banale feite soos 'n lys van publikasies en ander oninteressanthede kan laat staan word totdat iemand dit betwis en verwyder of met 'n bron staaf. – [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 00:05, 24 Mei 2024 (UTC) == Engelse sjabloon == {{ping|Pynappel}} kan jy Jet engine.svg na Afrikaans vertaal? Hier is die byskrifte: 1 = Inlaat, 2 = Laedruk, 3 = Hoëdruk, 4= Verbranding, 5 = Uitlaat, 6 = Warm gedeelte, 7 = Turbines, 8 = Verbrandingkamer, 9 = Koue gedeelte, 10 = Luginlaat As jy my kan touwys maak hoe om dit te doen, sal ek julle baie tyd spaar.! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:44, 19 Mei 2024 (UTC) : <s>{{ping|Oesjaar}} ek sien ek het dit reeds in 2019 gedoen: [[:Lêer:Turboprop operation-af.svg]]. – [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 23:39, 30 Maart 2025 (UTC)</s> : {{ping|Oesjaar}} sal probeer onthou om daarby uit te kom. Ek gebruik [[Inkscape]] om SVG-lêers te wysig. – [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 23:40, 30 Maart 2025 (UTC) ::{{ping|Pynappel}}, iemand het dit reeds vir my gedoen, sien Jet_engine_Afr1.1.svg. Groete. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:07, 31 Maart 2025 (UTC) == Sjabloon:Koördinate == Dit lyk of die sjabloon nie meer reg werk nadat jy daaraan gaan krap het nie. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">(kontak)</span>]] 16:41, 14 Junie 2024 (UTC) : {{ping|BurgertB}} hi Burgert, kan jy asb. 'n skakel deel waar dit nie reg vertoon nie? – [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 21:18, 14 Junie 2024 (UTC) ::[[Sint Petersburg]], [[Hermitage]] en ek weet nie hoeveel ander nie. Die koördinate staan nie langs die titel nie, maar onderaan. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">(kontak)</span>]] 07:59, 15 Junie 2024 (UTC) ::: {{ping|BurgertB}} ek het dit nou reggemaak. Laat weet as jy nog enige probleme raakloop. – [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 17:53, 15 Junie 2024 (UTC) ::::Dankie. Wil jy nie nou maar die sjablone en modules uitlos nie, asb.? [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">(kontak)</span>]] 18:28, 15 Junie 2024 (UTC) ::::: Dit is moeilik, want elke keer as 'n mens 'n sjabloon uit enwiki oordra hiernatoe, moet jy die sjablone waarop dit staatmaak ook bywerk, en dan kan dit ander sjablone wat op dieselfde sjablone staatmaak, breek. Ek kyk gewoonlik na geskakelde bladsye of alles nog reg vertoon, maar dis maklik om iets mis te loop. – [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 18:35, 15 Junie 2024 (UTC) {{ping|Pynappel}}, die lugkoördinate werk ook nie meer reg nie. Kan jy daarna kyk? Die sjabloon is {{sj|lug3}}. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">(kontak)</span>]] 20:27, 20 Julie 2024 (UTC) : {{ping|BurgertB}} ek het die bronteks van die sjabloon nou bygewerk sodat dit dieselfde as die Engelse weergawe is en dit lyk of dit nou goed vertoon. Laat weet asb. indien jy enige verdere probleme raaksien. – [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 08:05, 21 Julie 2024 (UTC) == [[Busisiwe Mkhwebane]] == Hi, sy het hierdie week uit die EFF bedank. Dit was oral in die nuus! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 08:56, 17 Oktober 2024 (UTC) == Sponse en spesiebokse == {{ping|Pynappel}}, jy het die sponse aanvanklik geskep met taksobokse. Enige kans dat jy die taksobokse met spesiebokse kan vervang? Dit het baie meer voordele. Ek verneem jy is nou 'n Gautenger? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:10, 27 Maart 2025 (UTC) :{{ping|Oesjaar}} nee, ek het reeds gevlug. Kon net 'n jaar uithou. Hulle het my aanhoudend met krag- en wateronderbrekings geteister. Kort-kort loop iemand met 'n transformator weg of die ding ontplof of die oorhoofse kabels breek. Altyd een of ander verskoning. En dan sit jy vir dae sonder water. Dit is omtrent erger. Ja, ek kan die taak verrig, met die robot. Ek sal in die geselshoekie dit onder die gemeenskap se aandag bring. – [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 15:56, 28 Maart 2025 (UTC) ::{{ping|Pynappel}}, dankie vir jou bereidwilligheid! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:08, 30 Maart 2025 (UTC) ::: {{ping|Oesjaar}} geen probleem. Daar ontbreek baie taksonomiesjablone wat benodig word om die spesieboks te vertoon. Ek berei nog 'n taak voor om die ontbrekende sjablone te skep. – [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 20:10, 30 Maart 2025 (UTC) == Waar is my robot? == Hallo [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 22:28, 3 Augustus 2024 (UTC) : {{ping|Dumbassman}} ek het nie tans enige idees vir take wat per robot verrig kan word nie. Wat het jy in gedagte? – [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 18:46, 5 Augustus 2024 (UTC) :: Waarvoor het mens ooit 'n robot nodig? Nuwelinge se gemors skoon te maak natuurlik [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 04:58, 7 Augustus 2024 (UTC) ::: Hah, 10/10. 😜 Bot links: [https://en.wikipedia.org/wiki/Category:Wikipedia_bots_by_framework Program] [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:History_of_Wikipedia_bots Geskiedenis] [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Bot_policy Reels] [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Bot_Approvals_Group BAG] == Sponsfamilies en subfamilies. == {{ping|Pynappel}}, hier is nog 'n klomp sponsfamiles met taksobokse. Kan jy dit regmaak asb? Sien https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Spesiaal:Skakels_hierheen/Sjabloon:Taksoboks&limit=500&offset=0%7C302159&dir=prev Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:49, 10 Junie 2025 (UTC) :Sover ek verstaan kan {{ss|Spesieboks}} slegs vir spesies gebruik word. Of verwys jy na iets anders? – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 19:12, 10 Junie 2025 (UTC) ::Jy is reg oor die Spesieboks, ons gebruik die Outomatiese taksoboks vir genera en hoër. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:08, 11 Junie 2025 (UTC) == Creation of categories == Hello, Thank you for supporting my creation of categories. Can you please give your opinion here: [[:Gebruikerbespreking:Vargenau]] Thank you [[Gebruiker:Vargenau|Vargenau]] ([[Gebruikerbespreking:Vargenau|kontak]]) 10:20, 9 Julie 2025 (UTC) == Ons FB-blad == {{ping|Pynappel}}, gaan loer na ons blad: https://www.facebook.com/groups/231160206984566 waar julle bedank is. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 07:45, 24 Julie 2025 (UTC) == Die Duitse artikels... == Terwyl ek met jou gesels, dink jy die IP adres-gebruiker wat so baie Duitse artikels skep sonder bronne gebruik ChatGPT daarvoor? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 07:48, 24 Julie 2025 (UTC) :@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] dit lyk soos vertalings van die inleidende paragrawe van die Engelse weergawes. Dit is onmoontlik om te sê of die gebruiker Chat GPT gebruik, maar dit bly natuurlik 'n moontlikheid. Ek dink nie 'n mens hoef vlot Afrikaans te kan praat om die artikels te skep nie, want die patroon is net "X is Y" met interne skakels waarvan die vertalings maklik via die interwikiskakels verkry kan word. M.a.w. ek weet nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 07:53, 24 Julie 2025 (UTC) ==Vloedgolf veranderinge== {{ping|Pynappel}} Sien die vloedgolf veranderinge, almal van verskillende gebruikersname. Is daar 'n manier om dit te stop? [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 10:30, 24 Julie 2025 (UTC) :@[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] dit is moontlik dieselfde persoon of 'n groep wat saamwerk. Het ons 'n "CheckUser" wat kan ondersoek instel? – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:12, 24 Julie 2025 (UTC) :: Dankie is 'n edit-a-thon by UNW. Het hulle gevra om ons net in die toekoms te waarsku. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 14:14, 24 Julie 2025 (UTC) == David Woodard == Jy het my bedank omdat ek ’n artikel oor [[David Woodard]] geskep het. Daarna is dit deur Oesjaar verwyder. Ek kan dit net betreur dat die artikel gedelg is. Alhoewel David Woodard ’n twyfelagtige persoon mag wees, maar dit gaan oor ’n baie belangrike beginselsaak wat groter is as die persoon David Woodard. Die enigste doelwit van die "Global Stewards" is om kleiner tale wat nie deur ’n staat beheer word nie, uit te wis. Soos ’n maffia beweer hulle dat hulle minder tale "beskerm", terwyl die werklikheid is dat hulle net die gebruik en ontwikkeling van hierdie tale teenwerk. Minderheidstale is die beste ‘entstof’ wat die mensdom teen totalitarisme het. As hierdie mense daarin slaag om hul doelwitte te bereik, sal alle minderheidstale dieselfde lot ondergaan as [[ǀXam]]. [[Gebruiker:Vryheidsfront Minus|Vryheidsfront Minus]] ([[Gebruikerbespreking:Vryheidsfront Minus|kontak]]) 18:25, 17 Augustus 2025 (UTC) :@[[Gebruiker:Vryheidsfront Minus|Vryheidsfront Minus]] ek stem saam met jou. @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] kan jy asb. hierna kyk. Dit lyk my ons artikel handel oor die persoon en sy selfpromosie, wat noemenswaardig is en deur bronne gestaaf word. Ons artikel is deur 'n onpartydige bydraer geskep (Vryheidsfront Minus) en nie deur die selfpromotor self nie. Dit is myns insien nie 'n kandidaat vir spoedige verwydering nie. Indien daar nader besware is dan kan ons dit vir [[Wikipedia:Bladsyverwydering]] nomineer. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 16:01, 18 Augustus 2025 (UTC) ::Kan jy weer ’n meer beknopte weergawe publiseer, sonder enige onnodige anekdote? [[Gebruiker:Orland|Orland]] se versoeke om die bladsy te verwyder met groot rooi waarskuwingstekens oor ‘spam’, wat Oesjaar kennelik as die waarheid beskou het, is reeds [https://vls.wikipedia.org/w/index.php?title=David_Woodard&oldid=322642 op ander Wikipedias van die hand gewys]. Die waarheid is dat die enigste een wat spam, Orland self is. Ek het dit opgestel met die infokassie en al die nodige verwysings. ::[[Gebruiker:Vryheidsfront Minus|Vryheidsfront Minus]] ([[Gebruikerbespreking:Vryheidsfront Minus|kontak]]) 00:01, 20 Augustus 2025 (UTC) :::@[[Gebruiker:Vryheidsfront Minus|Vryheidsfront Minus]] {{uitgevoer}}. Dit is dalk 'n goeie idee om die bladsy dop te hou indien dit vir verwydering genomineer word. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 00:06, 20 Augustus 2025 (UTC) == Bespreking:Cornel Judels == Yes my maat, mens kan tog die argument maak dat inligting oor die persoon sal die artikel verbeter? Maar ek verstaan hoekom jy dit verwyder het. Hoe gaan dit met jou? [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 16:35, 21 Augustus 2025 (UTC) :@[[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] jammer, soms raak ek "trigger happy" met die IP-adresse. Maar ek het nou gekyk en ek dink tog daardie kommentaar hoort eerder op Facebook of Reddit: :{{Cquote|Ek is op soek na meer inligting oor Cornel se dood. Ek was vriende met haar in 2007 en wil net graag weet hoe sy oorlede is en of ek moontlik haar ouers kan opspoor? [kontakbesonderhede verwyder]}} :Maar as iemand nie saamstem nie, dan kan hulle my gerus terugrol en ek sal dit dan daar laat. Verder het ek nie juis klagtes nie, dankie! Ek wonder wanneer ons weer 'n skryfkompetisie gaan hou en wie dit gaan reël? Ek sal ongelukkig weer self seker nie tyd hê om deel te neem nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 16:49, 21 Augustus 2025 (UTC) :: Goed om van jou te hoor! Ja, ek dink jy is reg. Ek reken net ek stem nie heeltemal saam met die idee dat die besprekingsblad nie 'n forum is nie. Reken daar is plek om oor die artikel te praat solank dit die artikel kan verbeter. Mooi loop my maat. [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 18:35, 21 Augustus 2025 (UTC) == Banier == Yes my maat. Hoop dit gaan goed? Kan jy my help asb met 'n banier opsit vir die Afrikaanse Skryfwedstryd? Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:26, 13 April 2026 (UTC) :@[[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ek glo dis [[MediaWiki:Sitenotice]] wat gewysig moet word. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 14:07, 30 April 2026 (UTC) ::Kan jy asb help daarmee. Ek weet nie wat om te doen nie. Hier is die skakel [[Wikipedia:Skryfwedstryd 2026]]. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 16:00, 30 April 2026 (UTC) :::Lyk my ek het reggekom. Hoe lyk dit? [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 16:09, 30 April 2026 (UTC) ::::Ek kan dit sien. Lyk goed vir my! – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 16:11, 30 April 2026 (UTC) :::::@[[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]], verander net 30 na 31 Mei asb. Groete! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:38, 1 Mei 2026 (UTC) ::::::@[[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ook die skakel moet [[Wikipedia:Skryfwedstryd_2026]] wees en nie [[Skryfwedstryd_2026]] nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 06:49, 1 Mei 2026 (UTC) :::::::Baie dankie aan altwee van julle. [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 08:53, 1 Mei 2026 (UTC) == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will week between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 18:29, 28 April 2026 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30471712 --> == Afrikaans == Hello. I'm looking for translation of description "lied van Käärijä en Basshunter" in Afrikaans for Wikidata item. I already have "enkelspeler van Käärijä en Basshunter" for "single van Käärijä en Basshunter". I would also need "1-track single by Käärijä and Basshunter" for Afrikaans. Would you help? [[Gebruiker:Eurohunter|Eurohunter]] ([[Gebruikerbespreking:Eurohunter|kontak]]) 20:16, 29 April 2026 (UTC) : Hallo [[Gebruiker:Eurohunter|Eurohunter]], ek het op die oomblik slegs toegang tot die aanlyn [https://www.woordeboek.co.za/ WAT], en "enkelspeler" verskyn eintlik glad nie daarin met die musiekbetekenis nie. Wat ek wel kry, is "enkelsnit": {{cquote|'''enkelsnit''' s.nw., enkelsnitte. 1 Plaat (plaat 3 a) wat net een snit aan elke kant bevat, of CD wat net twee snitte bevat: ''Lank vóór die groep se eerste album het C.'' ('n sangeres) ''al begin dink hulle gaan 'n sukses wees. "Dit was 1987 en ons een enkelsnit Move Up het baie lugtyd oor die radio gekry"'' (Rapport, 15 Jun. 2008, Tydskrifr., E). Vgl. enkelsnit-cd, enkelsnitplaat. 2 Opname, veral liedjie van 'n kunstenaar, wat dikw. vir die promosie van 'n album uitgereik en as moontlike treffer bemark word, of enigeen v.d. snitte op 'n album wat individueel beskikbaar is: ''Die eerste enkelsnit van die album, wat al baie lugtyd op plaaslike radiostasies gekry het, is "Hey There Delilah"'' (Beeld, 24 Sept. 2007, Jip, E).  ''Dit was vir haar'' ('n rocksanger) ''belangrik om 'n hele album vol liedjies met trefkrag te skryf. "Dit sal 'n jammerte wees as alle kunstenaars net enkelsnitte of treffers probeer opneem"'' (Beeld, 29 Apr. 2015, E).  ''Apple was die middelpunt van die musiekbedryf vir die dekade nadat die iPod bekend gestel is. Toe het iTunes gevolg en verkope van enkelsnitte, pleks van albums, het begin posvat'' (Burg., 24 Jun. 2015, E). '''enkelsnit-CD''' s.nw., enkelsnit-CD's. CD wat net twee snitte bevat: Once in a lifetime ''met die titelsnitliedjie en …'' Soledad ''is Maandag uitgereik … Enkelsnit-CD's bereik dubbelplatinum sodra 50 000 kopieë verkoop word'' (Beeld, 27 Jun. 2002, 3). Vgl. enkelsnit 1. '''enkelsnitplaat''' s.nw., enkelsnitplate. (verouderd) Plaat (plaat 3 a) wat net een snit aan elke kant bevat: ''As enkelsnitplate het sy musiek nie verkoop nie. "Ek was aanvanklik teleurgesteld in dit wat ek in die musiekbedryf teëgekom het"'' (Volksbl., 4 Aug. 2015, E). Vgl. enkelsnit 1, kortspeelplaat 1 en 2. }} Ek sou dus "1-track single by Käärijä and Basshunter" as "enkelsnit met 1 snit deur Käärijä en Basshunter" vertaal, maar dalk kan ons by iemand met 'n [[HAT]] (bv. [[Gebruiker:BurgertB]]) hoor of ons ook enkelspeler in hierdie geval kan gebruik. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:25, 30 April 2026 (UTC) : Thanks for whole explanation in Afrikaans. I went after [[enkelspeler]] where it says "'n Enkelspeler or enkelsnit is 'n spesiale vrystelling van 'n musiekopname wat minder snitte as 'n langspeler bevat.", so maybe this article is inadequate? Enkelspeler was also used in articles such as "[[Despacito]]" or "[[Viva la vida]]" and it is also used in [[Sjabloon:Inligtingskas liedjie]]. Hard to say. In Polish we have similar problem with "maxi single", where profesional dictionaries show something weird variants, than what is actually used in practise. Btw. looks like I just got "lied van Käärijä en Basshunter", which would be "liedjie van Käärijä en Basshunter"? [[Gebruiker:Eurohunter|Eurohunter]] ([[Gebruikerbespreking:Eurohunter|kontak]]) 14:59, 30 April 2026 (UTC) ::Guys, in my younger years an ''enkelspeler'' was also known as ''kortspeelplaat''. The album then was a ''langspeelplaat with 6 to 7 songs on. The hit song from the album was released as ''kortspeelplaat. The Album had to be played at 33⅓ rpm and a ''kortspeler'' at 45 rpm! That is about 50 year ago! Best regards. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:56, 30 April 2026 (UTC) ::@[[Gebruiker:Eurohunter|Eurohunter]] according to [[WAT]] "lied" and "liedjie" are pretty much synonyms although "liedjie" is probably more appropriate for popular music. I think you can pick whichever one you choose. I also think it is OK to go with "enkelspeler" since it's already being used like that on this wiki. ::{{cquote| ::'''lied''' s.nw., liedere; liedjie. ::1 a i Musikale komposisie van woorde en wysie wat 'n eenheid vorm en bedoel is om gesing te word; soms ook, die wysie alleen: Geestelike, godsdienstige, liturgiese liedere. Wêreldlike of profane liedere. 'n Eenstemmige, meerstemmige lied. 'n Dramatiese lied. 'n Vrolike, ernstige, treurige lied. 'n Lied komponeer, skryf. Liedere sing, neurie. ≈ Opname van Afrikaanse liedere en musiekstukke op grammofoonplate (A. Coetzee: Afr. Kultuurgedagte, s.j., 279).  Die kerklied moet lied bly, d.w.s. ritme en rym moet daarby nie ontbreek nie (J.D. du Toit: Werke VII, 1961, 141).  Ons prys u, Heer, in sang en lied! (Ber. Ps. 68: 13, 1944).  Die ... program bied én liedere én chansons aan ... Die publiek sal maar self moet besluit of hulle na liedere of na chansons luister (Burg., 7 Sept. 1989, 17). ::■ Ook fig.: Alles lyk ... vol skoonheid en blydskap ... Daar is 'n lied in jou hart (E. Marais: Keurverh., 1948, 38). ::ii (dikw. met 'n hl. Lied) mv. lieder. (D.) Kunslied (KUNSLIED 2): Sy wye repertorium opera, konsertwerke en lieder (Transv., 1 Febr. 1989, 1).  'n Groep lieder van Sibelius (wat) geen duim agteruit (staan) vir Wolf en Strauss nie (Volksbl., 4 Mrt. 1986, 5).  Die allerbeste voorbeelde van die kunslied is die Lieder van Schubert, Schumann, Franz, Brahms en Wolf (V.d. Spuy – Wise: Musiekgesk., s.j., 161). ::b Geluid of geluide wat aan 'n lied laat dink: Die lied van die sonbesies wat in sy ore sny (A. Coetzee: Naatlos, 1973, 15).  Die wind waai 'n lied van verlatenheid (M. v. Tonder: Sneeu, 1970, 27).  Die gedreun van die verkeer vervaag ... onderwyl ons na die lied van die meulstroom luister (A. Hofmeyr: Meulsloot, 1967, 41).  In die oerwoud van Midde-Afrika (kon hy) die lied van die wildernis ... hoor (R.P. Visser in Jb. Afr. Skrywerskring, 1936, 67). ::2 Liriese, soms epies-dramatiese gedig, gew. gekenmerk deur musikaliteit en dikw. spontaneïteit en volkse eenvoud, maar ook met kenmerke v.d. kunslied: Liriese digsoorte soos die lied (waaronder liefdesliedere, treurliedere, volksliedere, natuurliedere, kinderliedere, geestelike liedere, slampamperliedjies, ens.) (A.P. Grové: Woord4, s.j., 122).  By W.E.G. Louw bereik die lied iets jeugdig moois, soos ... in sy "Nagliedjies" (D.J. Opperman: Dertig, 1953, 49).  Bekende liedere in Afr. is ... C.L. Leipoldt se Slampamperliedjies, waarvan sommige getoonset is (Afr. Kernens., 1965, 481). ::Vgl. GESANG 2, LIEDJIE, SANG. ::lied’agtig, liedag’tig b.nw., lie’deraand s.nw., lie’dereaand s.nw., lie’deresanger s.nw., lie’deresiklus s.nw., lie’dereskat s.nw., lie’derkomposisie s.nw., lie’derkonsert s.nw., lie’derkuns s.nw., lie’dersanger s.nw., lie’dersiklus s.nw., lie’derskat s.nw., lie’derteks s.nw., lie’deruitvoering s.nw., lied’kuns s.nw., lied’siklus s.nw., lied’teks s.nw. ::'''liedjie''' s.nw., liedjies. ::1 Vkw. van lied. ::2 Lied van veral ligte, meer volkse aard: Toe die Afrikaanse lied met die luisterliedbeweging begin blom het, was daar baie liedjies van verskeie liedjieskrywers om van te kies (Beeld, 21 Jul. 1986, Kalender, 1).  Vrolik het hy die klavier gespeel en die jolige liedjies ... het tot laat voortgeklink (S. Eyssen in Jb. Afr. Skrywerskring, 1936, 62).  Kwasiegeestelike liedjies wat in gees en wese aan die "pop"-lied gegrens het (Handhaaf, Mrt. 1979, 16).  Die vroegste tendensie van Dertig ... is 'n voorliefde om die liedjie te beoefen ... Dit wil meesal 'n eenvoudige, spontane, volkse gediggie wees (D.J. Opperman: Dertig, 1953, 49). ::Vgl. DEUNTJIE. :: UITDR. :: IDIOMATIES ::maak: 'n liedjie maak van (iets) (streektaal; minder gebruiklik) 'n Gewoonte maak van (iets): Hy sal so nou en dan 'n dop steek, maar hy maak nie 'n liedjie daarvan nie (Malmesbury). Van leen het my buurvrou naderhand 'n liedjie gemaak (Wellington). ::lied’jiemaker s.nw., lied’jiesanger s.nw., lied’jiesmaker s.nw. ::}} ::Although I must add I am probably not the best person to ask about language issues. We have some language experts here e.g. [[Gebruiker:BurgertB]], [[Gebruiker:Suidpunt]], [[Gebruiker:Geebee100]], [[Gebruiker:Woordgenoot]] who may be able to assist better on this topic. ::– 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 16:01, 30 April 2026 (UTC) :::Ek het gedink ek ken ook enkelspeler, maar dit lyk my die Afrikaanse woordeboeke maak 'n onderskeid tussen enkelspeler soos in tennis en enkelsnit vir musiek. Ek sal dus ook maar met enkelsnit gaan. Net vakwoordeboeke soos die Ekonomiese en Wiskundige Woordeboek geen enkelspeler aan in verband met musiek, en ek sal hulle nie kies bo byvoorbeeld die WAT nie. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 18:25, 30 April 2026 (UTC) :::: {{re|Pynappel}} {{re|BurgertB}} To summarize. I will use "liedjie van Käärijä en Basshunter" for song and "enkelspeler van Käärijä en Basshunter" for single. I will ask yet if "ateljeealbum van Basshunter" for "studio album by Basshunter" would be correct? The last thing I would need yet is "music video by Basshunter" in Afrikaans. [[Gebruiker:Eurohunter|Eurohunter]] ([[Gebruikerbespreking:Eurohunter|kontak]]) 05:36, 1 Mei 2026 (UTC) :::::"ateljeealbum van Basshunter" is correct. "music video by Basshunter" is "musiekvideo van Basshunter". There is a difference between "van" and "deur" but I think "van" is OK in this context. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 06:48, 1 Mei 2026 (UTC) :::::: Yeah I noticed "deur" and wasn't sure why. Is this related to music groups? [[Gebruiker:Eurohunter|Eurohunter]] ([[Gebruikerbespreking:Eurohunter|kontak]]) 09:18, 1 Mei 2026 (UTC) :::::::No, it's like English "by" = "deur" and "of" = "van". I think "van" is just less specific. "musiekvideo deur Basshunter" = Basshunter het die musiekvideo gepubliseer. "musiekvideo van Basshunter" = "die musiekvideo kom van/behoort aan Basshunter". It's more of a style question. I don't think it's that important of a distinction. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 09:27, 1 Mei 2026 (UTC) :::::::: Thanks. If we have chance, let's get yet "compilation album by Basshunter", "promotional single by Basshunter" and "lyric video by Basshunter", so all will be completed. [[Gebruiker:Eurohunter|Eurohunter]] ([[Gebruikerbespreking:Eurohunter|kontak]]) 23:34, 1 Mei 2026 (UTC) :::::::::My opinion: :::::::::* versamelalbum van Basshunter :::::::::* promosionele enkelsnit van Basshunter :::::::::* liriekevideo van Basshunter :::::::::But you can use enkelspeler instead of enkelsnit as discussed above. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 05:12, 2 Mei 2026 (UTC) :::::::::: All added. Big thanks. [[Gebruiker:Eurohunter|Eurohunter]] ([[Gebruikerbespreking:Eurohunter|kontak]]) 21:14, 3 Mei 2026 (UTC) : Hello. I curios if "videoografie van Basshunter" would be correct? There is no word "Videoografie" at whole AFWP. [[Gebruiker:Eurohunter|Eurohunter]] ([[Gebruikerbespreking:Eurohunter|kontak]]) 11:34, 22 Mei 2026 (UTC) ::@[[Gebruiker:Eurohunter|Eurohunter]] you have a typo: the correct spelling is ''videografie''. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:58, 23 Mei 2026 (UTC) ::: This is why I couldn't find it. Thanks. [[Gebruiker:Eurohunter|Eurohunter]] ([[Gebruikerbespreking:Eurohunter|kontak]]) 17:08, 26 Mei 2026 (UTC) == Al jou nuwe vergroting van artikels... == {{ping|Pynappel}}, al jou nuwe vergrotings van artikels, vertaal jy dit uit Engels of suiwer KI? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:21, 24 Augustus 2026 (UTC) :@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] dit is slegs vertalings, maar ek gebruik KI om die vertaling te doen, sodat dit die wikiteks en verwysings natuurlik oordra en die nuwe inligting saam met die ou inligting laat vloei. Dit maak ook klein foutjies reg in die ou teks, baie daarvan weens OCR of omdat die oorspronklike bron baie oud was (bv. Kennis, Wêreldspektrum). Naas vertaling skep dit geen nuwe inhoud nie, dus is die risiko dat dit vals inligting hallusineer, laag. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 08:23, 24 Augustus 2026 (UTC) ::{{ping|Pynappel}} jy maak my nuuskierig. Watter stukkie sagteware gebruik jy tans hier by ons? Ek het idee gekry... Groete! :::: {{ping|Oesjaar}} ek gebruik Claude Code. Dis soos Claude in die webblaaier, maar dit werk met lêers op jou rekenaar en dit gee vir my die bronteks in 'n nuwe lêer wat ek dan kopieer-en-plak. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 16:07, 24 Augustus 2026 (UTC) == Universiteit Gent vs. Universiteit van Gent == {{ping|Pynappel}}, iets het my al lankal gepla sedert jy jou KI-toertjie gedoen het. Nou weet ek, daar was reeds 'n artikel [[Universiteit van Gent]] voor jy KI produk [[Universiteit Gent]] geskep het. Kan jy asb. die twee versmelt. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:22, 4 September 2026 (UTC) :Graag. Wat is die korrekte titel? – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 16:26, 4 September 2026 (UTC) :: Ja, ek sou dink [[Universiteit van Gent]]... {{ping|BurgertB}}, jou menig hier sal waardeer word! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:28, 4 September 2026 (UTC) ::: Volgens Burgert, sonder die van. Groete![[Spesiaal:Bydraes/~2026-48146-54|~2026-48146-54]] ([[Gebruikerbespreking:~2026-48146-54|talk]]) 03:19, 5 September 2026 (UTC) ::::{{uitgevoer}} – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 08:56, 5 September 2026 (UTC) :::::In die Nederlandse Wikipedia, gebruik hulle [[:nl:Universiteit Gent]] of "RijksUniversiteit Gent". Meins insiens is daar geen rede om Afrikaans anders to wees nie. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 16:38, 13 September 2026 (UTC) == Sleutelbord == {{ping|Pynappel}}, as jy meer waarde wil toevoeg, vertaal die Engelse [https://en.wikipedia.org/wiki/Computer_keyboard Keyboard] in sy totaliteit. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:24, 7 September 2026 (UTC) dlzuych9al4dm04h8017m4tbuh9l3xt 2967078 2967077 2026-09-13T16:49:22Z Martinvl 12559 Vertaaling 2967078 wikitext text/x-wiki == Dit lewe == Of doen dit? Hoe gaan dit? Wat is jy so stil. [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 16:59, 21 Augustus 2023 (UTC) : Hallo [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]], ek kap maar aan! Baie besig by die werk, maar het weer onlangs begin inloer hier. Rol maar spam terug en wysig so hier en daar iets. Hoe gaan dit daar? Is jy nog aktief hier? – [[Gebruiker:K175|K175]] ([[Gebruikerbespreking:K175|skil 'n appeltjie]]) 17:10, 21 Augustus 2023 (UTC) :: Gaan baie, baie goed. Was baie besig op die plaas, nou weer rustig. Nog altyd trots om 'n Namibiër te wees. [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 17:21, 22 Augustus 2023 (UTC) ::: Ek sit juis en dink die Afrikaanse Wikipedia kort meer dekking van onderwerpe in verband met Namibië. Ek speel nou bietjie rond met ChatGPT en dink dit kan gebruik word om vinnig inhoud hier by te voeg. Maar 'n mens wil ook nie te vinnig werk nie, want alles moet geproeflees word en in wiki-sintaksis geplaas word. Dit lol ook met verwysings oordra. Dalk kan ek of [[Gebruiker:Rooiratel]] 'n program skryf wat die hele proses behartig. – [[Gebruiker:K175|K175]] ([[Gebruikerbespreking:K175|skil 'n appeltjie]]) 17:35, 22 Augustus 2023 (UTC) ::::Yes! Jou bot wat baie sponse en akteurs geskep het, kan sy nie weer loop nie? Ons stagneer op die ranglys teenoor ander wiki's [[Lêer:Wapen van die Oos-Kaap.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:44, 22 Augustus 2023 (UTC) ::::: [[Gebruiker:Aliwal2012]], ja, dit kan. Ek kan dit selfs weer oor die sponse en akteurs laat loop. Ek dink nie daar was baie sponsartikels oor om te skep nie, maar daar is dalk nog wel baie akteurs waarvoor ons nog nie artikels het nie. Dit sal nie baie moeite wees om weer artikels oor daardie onderwerpe te begin genereer nie. – [[Gebruiker:K175|K175]] ([[Gebruikerbespreking:K175|skil 'n appeltjie]]) 17:53, 22 Augustus 2023 (UTC) ::::::Dankie, wat van lughawens en lugrederye, ek is nou besig daarmee, maar dis tydrowend. Jy kan net die intro doen, dan sit ek later vleis by? [[Lêer:Wapen van die Oos-Kaap.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:12, 22 Augustus 2023 (UTC) :Ek vra net dat K175 sy bot nagaan, Rooiratel het die naweek 'n klomp sponse oorgedoen wat se taksonomie verkeerd was. Ook, die akteurs het nie bronne nie. Die probleem van ChatGPT is dat dit Wikipedia as verwysing gebruik, het juis met Rooiratel daaroor gepraat (ek het lang artikel daaroor). My laaste opmerking en dit is my mening: indien ons artikel telling opskiet na bv 300,000 met 'n diepte van 10 (tans is dit 41) - wat het ons nou eintlik bereik? Bewys ons kan 'n bot gebruik? Ek vra maar net. Dit is 'n gemeenskap besluit om 'n bot te gebruik, nie 'n enkeling s'n nie. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:26, 22 Augustus 2023 (UTC) :: [[Gebruiker:Oesjaar]] is dit moontlik dat die taksonomieë by die bron verkeerd was toe die artikels geskep is? Hoe dit ookal sy, ons sit nou met hordes saadjies oor sponse, terwyl ons geen artikel sonder 'n bot sou gehad het nie. Dit is 'n goeie ding. Wat ChatGPT betref: ek stel voor om dit as vertaler te gebruik, en nie as 'n skrywer van oorspronklike artikels nie. Ek het reeds oorspronklike artikels met dit probeer skryf en die probleem is erger as net dat dit Wikipedia as verwysing gebruik. Dit maak ook feite op. Dit is dus buite die kwessie om dit as artikelskrywer te gebruik, maar as vertaler werk dit redelik goed. Wat ons sal bereik met 'n artikeltelling van 300k: 'n voorsprong op inhoudvlak wat vir redakteurs 'n wegspringplek gee om verdere inhoud by te voeg. Die doel van outomaties gegenereerde artikels is nie om voltooide artikels te plaas wat nooit weer gewysig hoef te word nie. Dit is juis die teenoorgestelde en dit gee vir redakteurs inhoud om mee te werk. Kyk hoe baie wysigings het ons nou al met die akteurartikels uitgelok. Hoeveel datumbladsye is sedertdien bygewerk om na die akteurs te skakel? In my opinie is dit alles 'n goeie ding. Maar soos jy sê, dit is 'n gemeenskapsbesluit, en as die gemeenskap daarteen besluit, dan sal ek nie my robot loop nie. Ek dink so 'n besluit sou egter kortsigtig wees. Myns insiens moet ons robotte aan die werk sit en as hulle droogmaak kan ons nog 'n robot aan die werk sit om betrokke artikels en/of wysigings te skrap. Ek dink nie ons verloor enigiets met die robotte nie. Ons maak dalk net 'n paar bydraers gespanne met die oorweldigende aantal wysigings. – [[Gebruiker:K175|K175]] ([[Gebruikerbespreking:K175|skil 'n appeltjie]]) 18:40, 22 Augustus 2023 (UTC) :::@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] Ek stem saam met @[[Gebruiker:K175|K175]] oor die saadjies. Die doel is nie om voorblad status, of reeds goeie artikels te skep met 'n bot nie. Dit skep net die raamwerk vir mense om later te verbeter, en spaar hulle tyd en moeite. Sien byvoorbeeld al die spesie artikels. Duisende is met 'n bot geskep, en daar is nog baie wysigings daarna op die artikels. :::Ek sou voorstel dat as @[[Gebruiker:K175|K175]] nog bot artikels wil skep, dan sal films 'n goeie keuse wees. Ons kan dan al die akteur artikels aan die film artikels skakel en vise versa. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 19:11, 22 Augustus 2023 (UTC) ::::Inhoud is hoogte maal lengte maal breedte. Oftewel in wikiterme: ::::*breedte=meer saadjies ::::*lengte=hoeveel daaroor gesê word ::::*hoogte=skakels, verwysings, kategorieë, goeie taal, prentjies wat verduidelik, inligtingskassies, logiese verhale. ::::Jy kan aan een dimensie werk maar dit gee 'n inhoud van nul as die ander dimensies nul bly. ::::[[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 19:43, 22 Augustus 2023 (UTC) == Gesondheidsvoordele van tee‎ == Dankie vir jou werk maar ongelukkig is dit 'n skoolwedstryd artikel en ek moes jou veranderinge terugrol tot na beoordeling. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:53, 17 Oktober 2023 (UTC) == Jou nuwe sjablone == {{ping|K175}}, verduideik asb net kortliks jou nuwe sjablone sodat 'n ou man soos ek ook dit moontlik kan verstaan! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:52, 6 November 2023 (UTC) : {{ping|Oesjaar}} dit is alles sjablone wat in die nuwe sjabloon {{ss|Grafieke afgeskakel}} gebruik word. {{ss|Grafieke afgeskakel}} is op sy beurt uit die Engelse Wikipedia gekopieer en vertaal en word op besprekingsbladsye vertoon in plaas van die grafieke wat sedert April 2023 gebreek is. Jy kan al die nuwe sjablone as "subsjablone" beskou wat {{ss|Grafieke afgeskakel}} gebruik om korrek te vertoon, maar hulle word as aparte sjablone gestoor sodat ander sjablone ook hierdie "subsjablone" kan gebruik. Hoop dit maak sin. – [[Gebruiker:K175|K175]] ([[Gebruikerbespreking:K175|skil 'n appeltjie]]) 14:14, 6 November 2023 (UTC) == Kategorie:Normdata met 0 element == Hello, Why did you remove [[:Kategorie:Normdata met 0 element]] ? It is not empty. [[Gebruiker:Vargenau|Vargenau]] ([[Gebruikerbespreking:Vargenau|kontak]]) 14:10, 21 November 2023 (UTC) : {{ping|Vargenau}} daardie kategorie het 'n tikfout in die titel. Ek het nou [[Module:Normdata]] bygewerk sodat dit nie meer bladsye in daardie kategorie sal plaas nie. Die kategorieë wat huidig in daardie kategorie is, sal stelselmatig na die kategorie met die korrekte titel, d.i. [[:Kategorie:Normdata met 0 elemente]], oorgedra word. – [[Gebruiker:K175|K175]] ([[Gebruikerbespreking:K175|skil 'n appeltjie]]) 14:13, 21 November 2023 (UTC) :: {{ping|Vargenau}} jy kan 'n bladsy wat in die ou kategorie is, forseer om na die nuwe kategorie oorgedra te word deur dit te wysig en onmiddellik te stoor (jy hoef nie enige veranderinge aan die bronteks aan te bring nie). – [[Gebruiker:K175|K175]] ([[Gebruikerbespreking:K175|skil 'n appeltjie]]) 14:15, 21 November 2023 (UTC) :::Thank you. :::I have updated the interwiki link of the category. [[Gebruiker:Vargenau|Vargenau]] ([[Gebruikerbespreking:Vargenau|kontak]]) 14:22, 21 November 2023 (UTC) == Sjabloon:Ruimtevlug == Hi Adriaan. Dankie vir jou moeite hiermee! Dit word waardeer.--[[Lêer:Wapen van die Oos-Kaap.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:49, 22 November 2023 (UTC) == cite-sjablone == Hallo K175, Ná jou [https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Module:Citation/CS1&action=history wysiging] lewer die "cite book" en "cite journal" nou waarskuwings oor "maintenance" wat gedoen moet word. En die "doi" skakel in die verwysings is nou rooi. Ek weet nie of dit 'n probleem is of nie. [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 12:11, 23 November 2023 (UTC) : {{ping|Jcwf}} dankie, ek dink ek het dit nou reggemaak. Laat weet asb. as daar nog probleme is. – [[Gebruiker:K175|K175]] ([[Gebruikerbespreking:K175|skil 'n appeltjie]]) 13:01, 23 November 2023 (UTC) ::Ongelukkig kry ek steeds die waarskuwings. [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 20:02, 23 November 2023 (UTC) ::: {{ping|Jcwf}} kan jy asb. 'n voorbeeld deel? – [[Gebruiker:K175|K175]] ([[Gebruikerbespreking:K175|skil 'n appeltjie]]) 20:03, 23 November 2023 (UTC) :::: Ek dink die probleem is met authors/coauthors. Hierdie parameters werk nie meer nie. Ons moet nou enkelvoud gebruik, bv. author of naam en van, of as daar meer as een outeur is, dan author1, author2, etc. of naam1, van1, naam2, van2, etc. Ek stel voor ons loop 'n bot om alle bestaande gebruike van authors en coauthors so aan te pas. – [[Gebruiker:K175|K175]] ([[Gebruikerbespreking:K175|skil 'n appeltjie]]) 20:23, 23 November 2023 (UTC) :::::Is dit bedoel om ons werk nog meer te bemoeilik? Ek '''''weier om dit te doen'''''[[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 20:29, 23 November 2023 (UTC) == Verwysings == Jy het vir my 'n voorbeeld gevra. OK. As ek die Wikimedia Library gebruik en Science Direct die soekwoord "hydroxylapatite" ('n mineraal) invoer, kry ek 16 298 resultate. As ek die eerste resultaat se "Export"-knoppie kliek kry ek die keuse om die verwysing te exporteer in vier formate: Export: *Save to RefWorks *Export citation to RIS *Export citation to BibTeX *Export citation to text Refworks, RIS en BibTex is formate wat in verwysingsagteware gebruik word. Ek het hierdie sagteware nie en ek weet nie of hier op wiki 'n sjabloon/module gemaak kan word wat dit kan lees. Dit sou die probleem reeds grotendeels oplos omrede hierdie formate ook deur ander uitgewers gebruik word. Maar ek het tot nou altyd die bloot teks opsie gebruik. Wat ek kry is dit: <nowiki> Zongqiang Zhu, Yuqing Wu, Chengzhi Hu, Lihao Zhang, Hui Ding, Yinian Zhu, Yinming Fan, Huan Deng, Xiaobin Zhou, Shen Tang, Elimination of zinc ions from aqueous solution by a hydroxylapatite-biochar composite material with the hierarchical porous microstructures of sugarcane waste, Journal of Cleaner Production, Volume 362, 2022, 132483, ISSN 0959-6526, https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2022.132483. (https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0959652622020844) Abstract: A hydroxylapatite-biochar composite material with the hierarchical porous microstructures of sugarcane top internodes (HAP/C-SC) was produced by carbonizing sugarcane top stalks, an agricultural waste residue, and then soaking them in limewater and (NH4)2HPO4 solution in turns. The HAP/C-SC with the surface area of 8.52–28.44 m2/g inherited various macropores from parallel vessels, thick-walled cells of sclerenchyma, thin-walled cells of storage parenchyma, and pits in cell and vessel walls of sugarcane top stalks. When the initial Zn2+ concentration is 5–400 mg/L, the Zn2+ absorption capacity of HAP/C-SC is 19.91, 22.54, and 25.37 mg/g at 25 °C, 35 °C, and 45 °C, respectively, which is equivalent to the Zn2+ absorption capacity of synthetic nano-hydroxyapatite. The HAP/C-SC showed a good removal performance for Zn cations, and the adsorption followed Langmuir model and pseudo-second-order kinetic model well. The Zn-containing hydroxylapatite solid solutions [(ZnxCa1‒x)5(PO4)3(OH)] were considered to be the key mechanism for Zn2+ elimination, which formed through the co-action processes including adsorption, ion exchange (x = 0.06–0.12) and dissolution-precipitation (x = ∼0.27). The M(2) vacancy sites are believed to be energetically more favorable for the Zn ion occupation. The substitution and occupation of M(2) sites by Zn ions may be affected by spatial constraints. Keywords: Sugarcane top; Hierarchical porous microstructure; Hydroxylapatite; Elimination; Zinc ion </nowiki> Dit het 10 outeurs. Op die eerste reël deur kommas geskei. Ek verander dit tot <nowiki> <ref>{{cite journal|authors=Zongqiang Zhu, Yuqing Wu, Chengzhi Hu, Lihao Zhang, Hui Ding, Yinian Zhu, Yinming Fan, Huan Deng, Xiaobin Zhou, Shen Tang, </nowiki> Maar nou wil jou groot vriend dat ek dit gaan skryf: <nowiki> <ref>{{cite journal|author1=Zongqiang Zhu|author2=Yuqing Wu|author3=Chengzhi Hu|author4=Lihao Zhang|author5=Hui Ding|author6=Yinian Zhu|author7=Yinming Fan|author8= Huan Deng|author9=Xiaobin Zhou|author10=Shen Tang </nowiki> Dit gaan dit tweemaal so tydrowend maak as wat dit reeds is. Die res is ook bewerkelik. Die tweede reël (ná CRLF) word: <nowiki>|title=Elimination of zinc ions from aqueous solution by a hydroxylapatite-biochar composite material with the hierarchical porous microstructures of sugarcane waste ---> sonder komma, want cite journal gaan blêr daaroor. </nowiki> <nowiki>Die volgende reëls gaan dieselfde, behalwe dat Volume met 'n kleinletter moet: |journal=Journal of Cleaner Production |volume= 362 |year=2022 |pages=132483</nowiki> Ek skrap die ISSN-reël en die doi-reël moet verander word in: <nowiki>|doi=10.1016/j.jclepro.2022.132483 --> sonder punt aan die ent </nowiki> Ander uitgewers doen dit effens anders, maar as daar 'n paar modules soos <nowiki>{{Elsevier|}}, {{Wiley|}}, {{De Gruyter|}}</nowiki> geskryf kan word wat die teksformaat omskakel sal dit baie werk spaar en dit makliker maak om verwysings oor te neem. Jy kan nie van gebruikers verwag dat hulle verwysings gaan byvoeg as dit net moeisamer gemaak word nie. [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 22:49, 27 November 2023 (UTC) == Sjabloon:Ruimtevlug == {{ping|K175}}, ek soek 'n bietjie hulp asb. Kan jy 'n leë ruimtevlug sjabloon in [[Wenera 7]] plaas asb? Ek sal die data verskaf. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:49, 11 Desember 2023 (UTC) : {{ping|Oesjaar}} {{uitgevoer}}. Jy kan net die sjabloon uit die Engelse artikel kopieer en die inhoud vertaal. Ek het dit nou gedoen vir [[Wenera 7]]. Die sjabloon voeg 'n kategorie by wat ek nie weet hoe om te vertaal nie. Wat is [[en:quadrangle]] in Afrikaans? Ek sien in Nederlands en Duits gebruik hulle die Engelse woord. – [[Gebruiker:K175|K175]] ([[Gebruikerbespreking:K175|skil 'n appeltjie]]) 18:33, 12 Desember 2023 (UTC) ::{{ping|K175}}, dankie. 'n Quadrangle is vierhoek, binneplaas, binneplein of binnehof. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:42, 12 Desember 2023 (UTC) :::{{ping|K175}}, ek het so 'n bietjie gaan oplees op die Engelse Wiki. Hulle (die Russe) dink ek, het die oppervlakte van Venus in 8 vierkante (soos ons dit ken- eintlik reghoeke) op gedeel en elk 'n naam gegee. Wenera 7 het in reghoek genaamd Lavinia Planitia geland. Miskien stel {{ping|Burgert_Behr}} ook hierin belang, Venus is sy voorblad artikel. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:03, 12 Desember 2023 (UTC) == Het hulp nodig met taksoboks dinge == Elke nou en dan is daar twee genera met dieselfde naam (maar in 'n ander familie). Gewoonlik is een 'n plant en die ander 'n mot, maar nie altyd nie. Op enwiki het hulle hierdie sjabloon geskep vir hierdie situasie: https://en.wikipedia.org/wiki/Template:Taxobox_disambiguation Ek het dit vertaal : https://af.wikipedia.org/wiki/Sjabloon:Taxobox_ondubbelsinnigheid Dit lyk goed as mens byvoorbeeld hier kyk : https://af.wikipedia.org/wiki/Sjabloon:Taksonomie/Acharia Maar dit verskyn nie reg as dit in 'n taksoboks gebruik word nie. Sien hier vir 'n voorbeeld op enwiki oor hoe dit moet lyk : https://en.wikipedia.org/wiki/User:Rooiratel/Sandbox Hoe kan ek dit kry om soortgelyk te verskyn op afwiki as dit in a taksoboks gebruik word? - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 14:07, 19 Desember 2023 (UTC) : {{ping|Rooiratel}} kan jy asb. vir my 'n voorbeeld gee van hoe dit tans (verkeerd) lyk wanneer dit binne 'n taksoboks gebruik word? – [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 15:29, 19 Desember 2023 (UTC) ::Dankie dat jy daarna kyk. Ek waardeur dit! Sien hier vir 'n voorbeeld van hoe dit nie reg verskyn op afwiki : https://af.wikipedia.org/wiki/Gebruiker:Rooiratel/Sandbox - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 16:12, 19 Desember 2023 (UTC) ::: {{ping|Rooiratel}} wanneer jy [[Gebruiker:Rooiratel/Sandbox]] wysig dan kan jy sien watter sjablone ontbreek (hulle vertoon onderaan die bladsy in rooi). Ek het al die ontbrekendes nou van enwiki oorgekopieër (maar hulle nie vertaal nie). Kyk gou of dit nou werk? – [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 18:13, 19 Desember 2023 (UTC) ::::Vreeslik dankie @[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]], dit verskyn nou soos op enwiki. Waar het jy die veranderings gemaak? Ek sal dit verder vertaal. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:10, 20 Desember 2023 (UTC) ::::: {{ping|Rooiratel}} ek het die volgende ontbrekende sjablone geskep deur die ooreenstemmende bronkode uit enwiki te knip-en-plak: * [[Sjabloon:Taxobox ondubbelsinnigheid extinct]] * [[Sjabloon:Taxobox ondubbelsinnigheid parent]] * [[Sjabloon:Taxobox ondubbelsinnigheid rank]] * [[Sjabloon:Taxobox ondubbelsinnigheid link target]] * [[Sjabloon:Taxobox ondubbelsinnigheid link text]] ::::: Laat ek vir jou volgende keer op Discord my screen share en vir jou wys watter proses ek volg om Engelse sjablone met 'n hoë "call stack" van enwiki oor te dra. Maar die proses behels basies: 1. Dra die sjabloon wat jy wil gebruik oor. 2. Gebruik die sjabloon in die plek waar jy dit wil gebruik of in 'n sandput. 3. Gebruik die "Wys voorskou"-funksionaliteit of stoor die bladsy en wysig die bronteks. Onderaan die bronteks verskyn 'n lys van ontbrekende sjablone in rooi skakels wat jy nog moet oordra vir die "eindsjabloon" in 1. om te werk. ::::: Ek vergelyk dit met 'n call stack, waar elke sjabloon 'n funksie is, en die sjabloon wat jy gebruik kan ander sjablone (funksies) call, en jy moet eers all die ontbrekende sjablone (funksies) oor dra sodat jy die eindsjabloon (-funksie) kan call. – [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 21:26, 27 Desember 2023 (UTC) ::::::Dankie, ek sal graag dit wil sien. Ek doen gewoonlik iets soortgelyks, maak ek het nie die laaste deel van stap 3 gedoen nie. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 15:45, 7 Januarie 2024 (UTC) ::::: Tussen hakies, ek het daai bot op Discord afgeskakel want dit het die kanaal begin spam toe ek [[Gebruiker:KabouterBot]] geloop het. Dit het gelyk of dit boodskappe in die verkeerde volgorder plaas en dit het nooit opgehou nie. Daar mag dalk 'n bug in die bot se bronkode wees. Laat ek dit nou weer aanskakel dan hou ons dit maar dop. – [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 21:28, 27 Desember 2023 (UTC) == Amphibolia == {{ping|Pynappel}}, kan jy asb bogenoemde genus se taksonomie skep? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:03, 28 Desember 2023 (UTC) == Afrikaanse Wikipedia t-hemde == Hallo @[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] @Oesjaar wil graag vir die aktiewe gebruikers van die Afrikaanse Wikipedia t-hemde laat druk. Hy het my gevra om almal se hempmates te kry. Die onderstaande tabel is deur die drukkersmaatskappy voorsien. As jy net asb sal laat weet watter grootte reg sal wees. {| class="wikitable" | |S |M |L |XL |2XL |3XL |4XL |5XL |- |½ Chest |50.8 |53.3 |55.8 |58.4 |63.5 |66 |68.5 |71.1 |} Groete @Woordgenoot [[Gebruiker:Woordgenoot|Woordgenoot]] ([[Gebruikerbespreking:Woordgenoot|kontak]]) 10:31, 26 Februarie 2024 (UTC) == Infobox Golfer == Hi K175, hierdie sjabloon bestaan reeds jare lank in Afrikaans. Sien asb [[Sjabloon:Inligtingskas gholfspeler]]. Kom ons hou die wiki Afrikaans waar dit moontlik is! Groete --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 13:50, 7 April 2024 (UTC) : {{ping|Aliwal2012}} ek is bewus van die bestaande een, maar dit bevat nie al die velde wat ek in [[Paula Reto]] wou gebruik nie. My plan is om al die gebruike van die ou sjabloon met die nuwe een te vervang en dan die nuwe sjabloon na die ou sjabloon se naam te skuif. – [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:52, 7 April 2024 (UTC) ::Hoekom voeg jy nie net nuwe parameters by die bestaande een nie...vir iemand soos jy is dit mos soetkoek! Ek hou nie vd Engelse sjabloon nie, boonop is dit 'n onnodige duplikasie. Eina! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 14:23, 7 April 2024 (UTC) ::: Dit is meer werk om telkens parameters by te voeg en gepaardgaande bronkode-wysigings aan te bring as om net die Engelse bronkode te kopieer en die vertaling van die parameters oor te dra. – [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 14:25, 7 April 2024 (UTC) ::::Jy is al telkemale in die verlede gewaarsku [SpesBona o.a.] om nie met sjablone te peuter wat korrek werk nie. Dis nie in h/d wiki se belang om nog 'n (Engelse) een te skep nie, dit verwar nuwe gebruikers. [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 14:38, 7 April 2024 (UTC) ::::: Watter deel van die sjabloon is Engels? Die ou sjabloon werk nie korrek nie: dit bevat nie opskrifte nie, dit vertoon nie die persoon se naam bo-aan nie, die etikette is verkeerd vertaal, dit vertoon nie die hoogste rang nie, ens. Nie seker wat jou probleem is nie. – [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 14:45, 7 April 2024 (UTC) == Helena Hettema‎ == {{ping|Pynappel}} daar is baie inligting tot die artikel toegevoeg sonder enige bronne. Hoe gaan ons dit hanteer? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:12, 19 Mei 2024 (UTC) : {{ping|Oesjaar}} ek dink in die algemeen is geen bronne net 'n probleem dat die inligting nie geverifieer kan word nie. Enige ander bydraer kan dan as hulle lushet self die bronne opspoor en die inligting bevestig en dit wat vals is, verwyder. In die Engelse weergawe voeg hulle oral <nowiki>{{citation needed}}</nowiki> na stellings wat betwis word in. Dit is myns insiens 'n seer oog en 'n mens moet omstrede feite wat nie deur verwysings of bronne ondersteun word nie eerder verwyder. Maar banale feite soos 'n lys van publikasies en ander oninteressanthede kan laat staan word totdat iemand dit betwis en verwyder of met 'n bron staaf. – [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 00:05, 24 Mei 2024 (UTC) == Engelse sjabloon == {{ping|Pynappel}} kan jy Jet engine.svg na Afrikaans vertaal? Hier is die byskrifte: 1 = Inlaat, 2 = Laedruk, 3 = Hoëdruk, 4= Verbranding, 5 = Uitlaat, 6 = Warm gedeelte, 7 = Turbines, 8 = Verbrandingkamer, 9 = Koue gedeelte, 10 = Luginlaat As jy my kan touwys maak hoe om dit te doen, sal ek julle baie tyd spaar.! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:44, 19 Mei 2024 (UTC) : <s>{{ping|Oesjaar}} ek sien ek het dit reeds in 2019 gedoen: [[:Lêer:Turboprop operation-af.svg]]. – [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 23:39, 30 Maart 2025 (UTC)</s> : {{ping|Oesjaar}} sal probeer onthou om daarby uit te kom. Ek gebruik [[Inkscape]] om SVG-lêers te wysig. – [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 23:40, 30 Maart 2025 (UTC) ::{{ping|Pynappel}}, iemand het dit reeds vir my gedoen, sien Jet_engine_Afr1.1.svg. Groete. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:07, 31 Maart 2025 (UTC) == Sjabloon:Koördinate == Dit lyk of die sjabloon nie meer reg werk nadat jy daaraan gaan krap het nie. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">(kontak)</span>]] 16:41, 14 Junie 2024 (UTC) : {{ping|BurgertB}} hi Burgert, kan jy asb. 'n skakel deel waar dit nie reg vertoon nie? – [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 21:18, 14 Junie 2024 (UTC) ::[[Sint Petersburg]], [[Hermitage]] en ek weet nie hoeveel ander nie. Die koördinate staan nie langs die titel nie, maar onderaan. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">(kontak)</span>]] 07:59, 15 Junie 2024 (UTC) ::: {{ping|BurgertB}} ek het dit nou reggemaak. Laat weet as jy nog enige probleme raakloop. – [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 17:53, 15 Junie 2024 (UTC) ::::Dankie. Wil jy nie nou maar die sjablone en modules uitlos nie, asb.? [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">(kontak)</span>]] 18:28, 15 Junie 2024 (UTC) ::::: Dit is moeilik, want elke keer as 'n mens 'n sjabloon uit enwiki oordra hiernatoe, moet jy die sjablone waarop dit staatmaak ook bywerk, en dan kan dit ander sjablone wat op dieselfde sjablone staatmaak, breek. Ek kyk gewoonlik na geskakelde bladsye of alles nog reg vertoon, maar dis maklik om iets mis te loop. – [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 18:35, 15 Junie 2024 (UTC) {{ping|Pynappel}}, die lugkoördinate werk ook nie meer reg nie. Kan jy daarna kyk? Die sjabloon is {{sj|lug3}}. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">(kontak)</span>]] 20:27, 20 Julie 2024 (UTC) : {{ping|BurgertB}} ek het die bronteks van die sjabloon nou bygewerk sodat dit dieselfde as die Engelse weergawe is en dit lyk of dit nou goed vertoon. Laat weet asb. indien jy enige verdere probleme raaksien. – [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 08:05, 21 Julie 2024 (UTC) == [[Busisiwe Mkhwebane]] == Hi, sy het hierdie week uit die EFF bedank. Dit was oral in die nuus! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 08:56, 17 Oktober 2024 (UTC) == Sponse en spesiebokse == {{ping|Pynappel}}, jy het die sponse aanvanklik geskep met taksobokse. Enige kans dat jy die taksobokse met spesiebokse kan vervang? Dit het baie meer voordele. Ek verneem jy is nou 'n Gautenger? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:10, 27 Maart 2025 (UTC) :{{ping|Oesjaar}} nee, ek het reeds gevlug. Kon net 'n jaar uithou. Hulle het my aanhoudend met krag- en wateronderbrekings geteister. Kort-kort loop iemand met 'n transformator weg of die ding ontplof of die oorhoofse kabels breek. Altyd een of ander verskoning. En dan sit jy vir dae sonder water. Dit is omtrent erger. Ja, ek kan die taak verrig, met die robot. Ek sal in die geselshoekie dit onder die gemeenskap se aandag bring. – [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 15:56, 28 Maart 2025 (UTC) ::{{ping|Pynappel}}, dankie vir jou bereidwilligheid! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:08, 30 Maart 2025 (UTC) ::: {{ping|Oesjaar}} geen probleem. Daar ontbreek baie taksonomiesjablone wat benodig word om die spesieboks te vertoon. Ek berei nog 'n taak voor om die ontbrekende sjablone te skep. – [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 20:10, 30 Maart 2025 (UTC) == Waar is my robot? == Hallo [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 22:28, 3 Augustus 2024 (UTC) : {{ping|Dumbassman}} ek het nie tans enige idees vir take wat per robot verrig kan word nie. Wat het jy in gedagte? – [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 18:46, 5 Augustus 2024 (UTC) :: Waarvoor het mens ooit 'n robot nodig? Nuwelinge se gemors skoon te maak natuurlik [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 04:58, 7 Augustus 2024 (UTC) ::: Hah, 10/10. 😜 Bot links: [https://en.wikipedia.org/wiki/Category:Wikipedia_bots_by_framework Program] [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:History_of_Wikipedia_bots Geskiedenis] [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Bot_policy Reels] [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Bot_Approvals_Group BAG] == Sponsfamilies en subfamilies. == {{ping|Pynappel}}, hier is nog 'n klomp sponsfamiles met taksobokse. Kan jy dit regmaak asb? Sien https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Spesiaal:Skakels_hierheen/Sjabloon:Taksoboks&limit=500&offset=0%7C302159&dir=prev Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:49, 10 Junie 2025 (UTC) :Sover ek verstaan kan {{ss|Spesieboks}} slegs vir spesies gebruik word. Of verwys jy na iets anders? – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 19:12, 10 Junie 2025 (UTC) ::Jy is reg oor die Spesieboks, ons gebruik die Outomatiese taksoboks vir genera en hoër. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:08, 11 Junie 2025 (UTC) == Creation of categories == Hello, Thank you for supporting my creation of categories. Can you please give your opinion here: [[:Gebruikerbespreking:Vargenau]] Thank you [[Gebruiker:Vargenau|Vargenau]] ([[Gebruikerbespreking:Vargenau|kontak]]) 10:20, 9 Julie 2025 (UTC) == Ons FB-blad == {{ping|Pynappel}}, gaan loer na ons blad: https://www.facebook.com/groups/231160206984566 waar julle bedank is. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 07:45, 24 Julie 2025 (UTC) == Die Duitse artikels... == Terwyl ek met jou gesels, dink jy die IP adres-gebruiker wat so baie Duitse artikels skep sonder bronne gebruik ChatGPT daarvoor? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 07:48, 24 Julie 2025 (UTC) :@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] dit lyk soos vertalings van die inleidende paragrawe van die Engelse weergawes. Dit is onmoontlik om te sê of die gebruiker Chat GPT gebruik, maar dit bly natuurlik 'n moontlikheid. Ek dink nie 'n mens hoef vlot Afrikaans te kan praat om die artikels te skep nie, want die patroon is net "X is Y" met interne skakels waarvan die vertalings maklik via die interwikiskakels verkry kan word. M.a.w. ek weet nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 07:53, 24 Julie 2025 (UTC) ==Vloedgolf veranderinge== {{ping|Pynappel}} Sien die vloedgolf veranderinge, almal van verskillende gebruikersname. Is daar 'n manier om dit te stop? [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 10:30, 24 Julie 2025 (UTC) :@[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] dit is moontlik dieselfde persoon of 'n groep wat saamwerk. Het ons 'n "CheckUser" wat kan ondersoek instel? – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:12, 24 Julie 2025 (UTC) :: Dankie is 'n edit-a-thon by UNW. Het hulle gevra om ons net in die toekoms te waarsku. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 14:14, 24 Julie 2025 (UTC) == David Woodard == Jy het my bedank omdat ek ’n artikel oor [[David Woodard]] geskep het. Daarna is dit deur Oesjaar verwyder. Ek kan dit net betreur dat die artikel gedelg is. Alhoewel David Woodard ’n twyfelagtige persoon mag wees, maar dit gaan oor ’n baie belangrike beginselsaak wat groter is as die persoon David Woodard. Die enigste doelwit van die "Global Stewards" is om kleiner tale wat nie deur ’n staat beheer word nie, uit te wis. Soos ’n maffia beweer hulle dat hulle minder tale "beskerm", terwyl die werklikheid is dat hulle net die gebruik en ontwikkeling van hierdie tale teenwerk. Minderheidstale is die beste ‘entstof’ wat die mensdom teen totalitarisme het. As hierdie mense daarin slaag om hul doelwitte te bereik, sal alle minderheidstale dieselfde lot ondergaan as [[ǀXam]]. [[Gebruiker:Vryheidsfront Minus|Vryheidsfront Minus]] ([[Gebruikerbespreking:Vryheidsfront Minus|kontak]]) 18:25, 17 Augustus 2025 (UTC) :@[[Gebruiker:Vryheidsfront Minus|Vryheidsfront Minus]] ek stem saam met jou. @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] kan jy asb. hierna kyk. Dit lyk my ons artikel handel oor die persoon en sy selfpromosie, wat noemenswaardig is en deur bronne gestaaf word. Ons artikel is deur 'n onpartydige bydraer geskep (Vryheidsfront Minus) en nie deur die selfpromotor self nie. Dit is myns insien nie 'n kandidaat vir spoedige verwydering nie. Indien daar nader besware is dan kan ons dit vir [[Wikipedia:Bladsyverwydering]] nomineer. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 16:01, 18 Augustus 2025 (UTC) ::Kan jy weer ’n meer beknopte weergawe publiseer, sonder enige onnodige anekdote? [[Gebruiker:Orland|Orland]] se versoeke om die bladsy te verwyder met groot rooi waarskuwingstekens oor ‘spam’, wat Oesjaar kennelik as die waarheid beskou het, is reeds [https://vls.wikipedia.org/w/index.php?title=David_Woodard&oldid=322642 op ander Wikipedias van die hand gewys]. Die waarheid is dat die enigste een wat spam, Orland self is. Ek het dit opgestel met die infokassie en al die nodige verwysings. ::[[Gebruiker:Vryheidsfront Minus|Vryheidsfront Minus]] ([[Gebruikerbespreking:Vryheidsfront Minus|kontak]]) 00:01, 20 Augustus 2025 (UTC) :::@[[Gebruiker:Vryheidsfront Minus|Vryheidsfront Minus]] {{uitgevoer}}. Dit is dalk 'n goeie idee om die bladsy dop te hou indien dit vir verwydering genomineer word. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 00:06, 20 Augustus 2025 (UTC) == Bespreking:Cornel Judels == Yes my maat, mens kan tog die argument maak dat inligting oor die persoon sal die artikel verbeter? Maar ek verstaan hoekom jy dit verwyder het. Hoe gaan dit met jou? [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 16:35, 21 Augustus 2025 (UTC) :@[[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] jammer, soms raak ek "trigger happy" met die IP-adresse. Maar ek het nou gekyk en ek dink tog daardie kommentaar hoort eerder op Facebook of Reddit: :{{Cquote|Ek is op soek na meer inligting oor Cornel se dood. Ek was vriende met haar in 2007 en wil net graag weet hoe sy oorlede is en of ek moontlik haar ouers kan opspoor? [kontakbesonderhede verwyder]}} :Maar as iemand nie saamstem nie, dan kan hulle my gerus terugrol en ek sal dit dan daar laat. Verder het ek nie juis klagtes nie, dankie! Ek wonder wanneer ons weer 'n skryfkompetisie gaan hou en wie dit gaan reël? Ek sal ongelukkig weer self seker nie tyd hê om deel te neem nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 16:49, 21 Augustus 2025 (UTC) :: Goed om van jou te hoor! Ja, ek dink jy is reg. Ek reken net ek stem nie heeltemal saam met die idee dat die besprekingsblad nie 'n forum is nie. Reken daar is plek om oor die artikel te praat solank dit die artikel kan verbeter. Mooi loop my maat. [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 18:35, 21 Augustus 2025 (UTC) == Banier == Yes my maat. Hoop dit gaan goed? Kan jy my help asb met 'n banier opsit vir die Afrikaanse Skryfwedstryd? Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:26, 13 April 2026 (UTC) :@[[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ek glo dis [[MediaWiki:Sitenotice]] wat gewysig moet word. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 14:07, 30 April 2026 (UTC) ::Kan jy asb help daarmee. Ek weet nie wat om te doen nie. Hier is die skakel [[Wikipedia:Skryfwedstryd 2026]]. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 16:00, 30 April 2026 (UTC) :::Lyk my ek het reggekom. Hoe lyk dit? [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 16:09, 30 April 2026 (UTC) ::::Ek kan dit sien. Lyk goed vir my! – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 16:11, 30 April 2026 (UTC) :::::@[[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]], verander net 30 na 31 Mei asb. Groete! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:38, 1 Mei 2026 (UTC) ::::::@[[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ook die skakel moet [[Wikipedia:Skryfwedstryd_2026]] wees en nie [[Skryfwedstryd_2026]] nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 06:49, 1 Mei 2026 (UTC) :::::::Baie dankie aan altwee van julle. [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 08:53, 1 Mei 2026 (UTC) == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will week between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 18:29, 28 April 2026 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30471712 --> == Afrikaans == Hello. I'm looking for translation of description "lied van Käärijä en Basshunter" in Afrikaans for Wikidata item. I already have "enkelspeler van Käärijä en Basshunter" for "single van Käärijä en Basshunter". I would also need "1-track single by Käärijä and Basshunter" for Afrikaans. Would you help? [[Gebruiker:Eurohunter|Eurohunter]] ([[Gebruikerbespreking:Eurohunter|kontak]]) 20:16, 29 April 2026 (UTC) : Hallo [[Gebruiker:Eurohunter|Eurohunter]], ek het op die oomblik slegs toegang tot die aanlyn [https://www.woordeboek.co.za/ WAT], en "enkelspeler" verskyn eintlik glad nie daarin met die musiekbetekenis nie. Wat ek wel kry, is "enkelsnit": {{cquote|'''enkelsnit''' s.nw., enkelsnitte. 1 Plaat (plaat 3 a) wat net een snit aan elke kant bevat, of CD wat net twee snitte bevat: ''Lank vóór die groep se eerste album het C.'' ('n sangeres) ''al begin dink hulle gaan 'n sukses wees. "Dit was 1987 en ons een enkelsnit Move Up het baie lugtyd oor die radio gekry"'' (Rapport, 15 Jun. 2008, Tydskrifr., E). Vgl. enkelsnit-cd, enkelsnitplaat. 2 Opname, veral liedjie van 'n kunstenaar, wat dikw. vir die promosie van 'n album uitgereik en as moontlike treffer bemark word, of enigeen v.d. snitte op 'n album wat individueel beskikbaar is: ''Die eerste enkelsnit van die album, wat al baie lugtyd op plaaslike radiostasies gekry het, is "Hey There Delilah"'' (Beeld, 24 Sept. 2007, Jip, E).  ''Dit was vir haar'' ('n rocksanger) ''belangrik om 'n hele album vol liedjies met trefkrag te skryf. "Dit sal 'n jammerte wees as alle kunstenaars net enkelsnitte of treffers probeer opneem"'' (Beeld, 29 Apr. 2015, E).  ''Apple was die middelpunt van die musiekbedryf vir die dekade nadat die iPod bekend gestel is. Toe het iTunes gevolg en verkope van enkelsnitte, pleks van albums, het begin posvat'' (Burg., 24 Jun. 2015, E). '''enkelsnit-CD''' s.nw., enkelsnit-CD's. CD wat net twee snitte bevat: Once in a lifetime ''met die titelsnitliedjie en …'' Soledad ''is Maandag uitgereik … Enkelsnit-CD's bereik dubbelplatinum sodra 50 000 kopieë verkoop word'' (Beeld, 27 Jun. 2002, 3). Vgl. enkelsnit 1. '''enkelsnitplaat''' s.nw., enkelsnitplate. (verouderd) Plaat (plaat 3 a) wat net een snit aan elke kant bevat: ''As enkelsnitplate het sy musiek nie verkoop nie. "Ek was aanvanklik teleurgesteld in dit wat ek in die musiekbedryf teëgekom het"'' (Volksbl., 4 Aug. 2015, E). Vgl. enkelsnit 1, kortspeelplaat 1 en 2. }} Ek sou dus "1-track single by Käärijä and Basshunter" as "enkelsnit met 1 snit deur Käärijä en Basshunter" vertaal, maar dalk kan ons by iemand met 'n [[HAT]] (bv. [[Gebruiker:BurgertB]]) hoor of ons ook enkelspeler in hierdie geval kan gebruik. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:25, 30 April 2026 (UTC) : Thanks for whole explanation in Afrikaans. I went after [[enkelspeler]] where it says "'n Enkelspeler or enkelsnit is 'n spesiale vrystelling van 'n musiekopname wat minder snitte as 'n langspeler bevat.", so maybe this article is inadequate? Enkelspeler was also used in articles such as "[[Despacito]]" or "[[Viva la vida]]" and it is also used in [[Sjabloon:Inligtingskas liedjie]]. Hard to say. In Polish we have similar problem with "maxi single", where profesional dictionaries show something weird variants, than what is actually used in practise. Btw. looks like I just got "lied van Käärijä en Basshunter", which would be "liedjie van Käärijä en Basshunter"? [[Gebruiker:Eurohunter|Eurohunter]] ([[Gebruikerbespreking:Eurohunter|kontak]]) 14:59, 30 April 2026 (UTC) ::Guys, in my younger years an ''enkelspeler'' was also known as ''kortspeelplaat''. The album then was a ''langspeelplaat with 6 to 7 songs on. The hit song from the album was released as ''kortspeelplaat. The Album had to be played at 33⅓ rpm and a ''kortspeler'' at 45 rpm! That is about 50 year ago! Best regards. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:56, 30 April 2026 (UTC) ::@[[Gebruiker:Eurohunter|Eurohunter]] according to [[WAT]] "lied" and "liedjie" are pretty much synonyms although "liedjie" is probably more appropriate for popular music. I think you can pick whichever one you choose. I also think it is OK to go with "enkelspeler" since it's already being used like that on this wiki. ::{{cquote| ::'''lied''' s.nw., liedere; liedjie. ::1 a i Musikale komposisie van woorde en wysie wat 'n eenheid vorm en bedoel is om gesing te word; soms ook, die wysie alleen: Geestelike, godsdienstige, liturgiese liedere. Wêreldlike of profane liedere. 'n Eenstemmige, meerstemmige lied. 'n Dramatiese lied. 'n Vrolike, ernstige, treurige lied. 'n Lied komponeer, skryf. Liedere sing, neurie. ≈ Opname van Afrikaanse liedere en musiekstukke op grammofoonplate (A. Coetzee: Afr. Kultuurgedagte, s.j., 279).  Die kerklied moet lied bly, d.w.s. ritme en rym moet daarby nie ontbreek nie (J.D. du Toit: Werke VII, 1961, 141).  Ons prys u, Heer, in sang en lied! (Ber. Ps. 68: 13, 1944).  Die ... program bied én liedere én chansons aan ... Die publiek sal maar self moet besluit of hulle na liedere of na chansons luister (Burg., 7 Sept. 1989, 17). ::■ Ook fig.: Alles lyk ... vol skoonheid en blydskap ... Daar is 'n lied in jou hart (E. Marais: Keurverh., 1948, 38). ::ii (dikw. met 'n hl. Lied) mv. lieder. (D.) Kunslied (KUNSLIED 2): Sy wye repertorium opera, konsertwerke en lieder (Transv., 1 Febr. 1989, 1).  'n Groep lieder van Sibelius (wat) geen duim agteruit (staan) vir Wolf en Strauss nie (Volksbl., 4 Mrt. 1986, 5).  Die allerbeste voorbeelde van die kunslied is die Lieder van Schubert, Schumann, Franz, Brahms en Wolf (V.d. Spuy – Wise: Musiekgesk., s.j., 161). ::b Geluid of geluide wat aan 'n lied laat dink: Die lied van die sonbesies wat in sy ore sny (A. Coetzee: Naatlos, 1973, 15).  Die wind waai 'n lied van verlatenheid (M. v. Tonder: Sneeu, 1970, 27).  Die gedreun van die verkeer vervaag ... onderwyl ons na die lied van die meulstroom luister (A. Hofmeyr: Meulsloot, 1967, 41).  In die oerwoud van Midde-Afrika (kon hy) die lied van die wildernis ... hoor (R.P. Visser in Jb. Afr. Skrywerskring, 1936, 67). ::2 Liriese, soms epies-dramatiese gedig, gew. gekenmerk deur musikaliteit en dikw. spontaneïteit en volkse eenvoud, maar ook met kenmerke v.d. kunslied: Liriese digsoorte soos die lied (waaronder liefdesliedere, treurliedere, volksliedere, natuurliedere, kinderliedere, geestelike liedere, slampamperliedjies, ens.) (A.P. Grové: Woord4, s.j., 122).  By W.E.G. Louw bereik die lied iets jeugdig moois, soos ... in sy "Nagliedjies" (D.J. Opperman: Dertig, 1953, 49).  Bekende liedere in Afr. is ... C.L. Leipoldt se Slampamperliedjies, waarvan sommige getoonset is (Afr. Kernens., 1965, 481). ::Vgl. GESANG 2, LIEDJIE, SANG. ::lied’agtig, liedag’tig b.nw., lie’deraand s.nw., lie’dereaand s.nw., lie’deresanger s.nw., lie’deresiklus s.nw., lie’dereskat s.nw., lie’derkomposisie s.nw., lie’derkonsert s.nw., lie’derkuns s.nw., lie’dersanger s.nw., lie’dersiklus s.nw., lie’derskat s.nw., lie’derteks s.nw., lie’deruitvoering s.nw., lied’kuns s.nw., lied’siklus s.nw., lied’teks s.nw. ::'''liedjie''' s.nw., liedjies. ::1 Vkw. van lied. ::2 Lied van veral ligte, meer volkse aard: Toe die Afrikaanse lied met die luisterliedbeweging begin blom het, was daar baie liedjies van verskeie liedjieskrywers om van te kies (Beeld, 21 Jul. 1986, Kalender, 1).  Vrolik het hy die klavier gespeel en die jolige liedjies ... het tot laat voortgeklink (S. Eyssen in Jb. Afr. Skrywerskring, 1936, 62).  Kwasiegeestelike liedjies wat in gees en wese aan die "pop"-lied gegrens het (Handhaaf, Mrt. 1979, 16).  Die vroegste tendensie van Dertig ... is 'n voorliefde om die liedjie te beoefen ... Dit wil meesal 'n eenvoudige, spontane, volkse gediggie wees (D.J. Opperman: Dertig, 1953, 49). ::Vgl. DEUNTJIE. :: UITDR. :: IDIOMATIES ::maak: 'n liedjie maak van (iets) (streektaal; minder gebruiklik) 'n Gewoonte maak van (iets): Hy sal so nou en dan 'n dop steek, maar hy maak nie 'n liedjie daarvan nie (Malmesbury). Van leen het my buurvrou naderhand 'n liedjie gemaak (Wellington). ::lied’jiemaker s.nw., lied’jiesanger s.nw., lied’jiesmaker s.nw. ::}} ::Although I must add I am probably not the best person to ask about language issues. We have some language experts here e.g. [[Gebruiker:BurgertB]], [[Gebruiker:Suidpunt]], [[Gebruiker:Geebee100]], [[Gebruiker:Woordgenoot]] who may be able to assist better on this topic. ::– 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 16:01, 30 April 2026 (UTC) :::Ek het gedink ek ken ook enkelspeler, maar dit lyk my die Afrikaanse woordeboeke maak 'n onderskeid tussen enkelspeler soos in tennis en enkelsnit vir musiek. Ek sal dus ook maar met enkelsnit gaan. Net vakwoordeboeke soos die Ekonomiese en Wiskundige Woordeboek geen enkelspeler aan in verband met musiek, en ek sal hulle nie kies bo byvoorbeeld die WAT nie. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 18:25, 30 April 2026 (UTC) :::: {{re|Pynappel}} {{re|BurgertB}} To summarize. I will use "liedjie van Käärijä en Basshunter" for song and "enkelspeler van Käärijä en Basshunter" for single. I will ask yet if "ateljeealbum van Basshunter" for "studio album by Basshunter" would be correct? The last thing I would need yet is "music video by Basshunter" in Afrikaans. [[Gebruiker:Eurohunter|Eurohunter]] ([[Gebruikerbespreking:Eurohunter|kontak]]) 05:36, 1 Mei 2026 (UTC) :::::"ateljeealbum van Basshunter" is correct. "music video by Basshunter" is "musiekvideo van Basshunter". There is a difference between "van" and "deur" but I think "van" is OK in this context. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 06:48, 1 Mei 2026 (UTC) :::::: Yeah I noticed "deur" and wasn't sure why. Is this related to music groups? [[Gebruiker:Eurohunter|Eurohunter]] ([[Gebruikerbespreking:Eurohunter|kontak]]) 09:18, 1 Mei 2026 (UTC) :::::::No, it's like English "by" = "deur" and "of" = "van". I think "van" is just less specific. "musiekvideo deur Basshunter" = Basshunter het die musiekvideo gepubliseer. "musiekvideo van Basshunter" = "die musiekvideo kom van/behoort aan Basshunter". It's more of a style question. I don't think it's that important of a distinction. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 09:27, 1 Mei 2026 (UTC) :::::::: Thanks. If we have chance, let's get yet "compilation album by Basshunter", "promotional single by Basshunter" and "lyric video by Basshunter", so all will be completed. [[Gebruiker:Eurohunter|Eurohunter]] ([[Gebruikerbespreking:Eurohunter|kontak]]) 23:34, 1 Mei 2026 (UTC) :::::::::My opinion: :::::::::* versamelalbum van Basshunter :::::::::* promosionele enkelsnit van Basshunter :::::::::* liriekevideo van Basshunter :::::::::But you can use enkelspeler instead of enkelsnit as discussed above. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 05:12, 2 Mei 2026 (UTC) :::::::::: All added. Big thanks. [[Gebruiker:Eurohunter|Eurohunter]] ([[Gebruikerbespreking:Eurohunter|kontak]]) 21:14, 3 Mei 2026 (UTC) : Hello. I curios if "videoografie van Basshunter" would be correct? There is no word "Videoografie" at whole AFWP. [[Gebruiker:Eurohunter|Eurohunter]] ([[Gebruikerbespreking:Eurohunter|kontak]]) 11:34, 22 Mei 2026 (UTC) ::@[[Gebruiker:Eurohunter|Eurohunter]] you have a typo: the correct spelling is ''videografie''. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:58, 23 Mei 2026 (UTC) ::: This is why I couldn't find it. Thanks. [[Gebruiker:Eurohunter|Eurohunter]] ([[Gebruikerbespreking:Eurohunter|kontak]]) 17:08, 26 Mei 2026 (UTC) == Al jou nuwe vergroting van artikels... == {{ping|Pynappel}}, al jou nuwe vergrotings van artikels, vertaal jy dit uit Engels of suiwer KI? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:21, 24 Augustus 2026 (UTC) :@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] dit is slegs vertalings, maar ek gebruik KI om die vertaling te doen, sodat dit die wikiteks en verwysings natuurlik oordra en die nuwe inligting saam met die ou inligting laat vloei. Dit maak ook klein foutjies reg in die ou teks, baie daarvan weens OCR of omdat die oorspronklike bron baie oud was (bv. Kennis, Wêreldspektrum). Naas vertaling skep dit geen nuwe inhoud nie, dus is die risiko dat dit vals inligting hallusineer, laag. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 08:23, 24 Augustus 2026 (UTC) ::{{ping|Pynappel}} jy maak my nuuskierig. Watter stukkie sagteware gebruik jy tans hier by ons? Ek het idee gekry... Groete! :::: {{ping|Oesjaar}} ek gebruik Claude Code. Dis soos Claude in die webblaaier, maar dit werk met lêers op jou rekenaar en dit gee vir my die bronteks in 'n nuwe lêer wat ek dan kopieer-en-plak. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 16:07, 24 Augustus 2026 (UTC) == Universiteit Gent vs. Universiteit van Gent == {{ping|Pynappel}}, iets het my al lankal gepla sedert jy jou KI-toertjie gedoen het. Nou weet ek, daar was reeds 'n artikel [[Universiteit van Gent]] voor jy KI produk [[Universiteit Gent]] geskep het. Kan jy asb. die twee versmelt. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:22, 4 September 2026 (UTC) :Graag. Wat is die korrekte titel? – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 16:26, 4 September 2026 (UTC) :: Ja, ek sou dink [[Universiteit van Gent]]... {{ping|BurgertB}}, jou menig hier sal waardeer word! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:28, 4 September 2026 (UTC) ::: Volgens Burgert, sonder die van. Groete![[Spesiaal:Bydraes/~2026-48146-54|~2026-48146-54]] ([[Gebruikerbespreking:~2026-48146-54|talk]]) 03:19, 5 September 2026 (UTC) ::::{{uitgevoer}} – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 08:56, 5 September 2026 (UTC) :::::In die Nederlandse Wikipedia, gebruik hulle [[:nl:Universiteit Gent]] of "RijksUniversiteit Gent". Meins insiens is daar geen rede om Afrikaans anders to wees nie. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 16:38, 13 September 2026 (UTC) == Sleutelbord == {{ping|Pynappel}}, as jy meer waarde wil toevoeg, vertaal die Engelse [https://en.wikipedia.org/wiki/Computer_keyboard Keyboard] in sy totaliteit. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:24, 7 September 2026 (UTC) == Vertaaling== Mag ek voorstel dat die fase "''Gebruik slegs metrieke eenhede''" deur "''Tensy daar gegronde redes tot die teendeel is, gebruik slegs metrieke eenhede''" vervang word. 'n Voorbeeld van 'n gegronde rede is die vertaaling van "four-minute mile". [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 16:49, 13 September 2026 (UTC) 2tpfe9m905gzw6mi6tnegzbm9dim72l 2967079 2967078 2026-09-13T16:51:49Z Pynappel 70858 /* Vertaaling */ Antwoord 2967079 wikitext text/x-wiki == Dit lewe == Of doen dit? Hoe gaan dit? Wat is jy so stil. [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 16:59, 21 Augustus 2023 (UTC) : Hallo [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]], ek kap maar aan! Baie besig by die werk, maar het weer onlangs begin inloer hier. Rol maar spam terug en wysig so hier en daar iets. Hoe gaan dit daar? Is jy nog aktief hier? – [[Gebruiker:K175|K175]] ([[Gebruikerbespreking:K175|skil 'n appeltjie]]) 17:10, 21 Augustus 2023 (UTC) :: Gaan baie, baie goed. Was baie besig op die plaas, nou weer rustig. Nog altyd trots om 'n Namibiër te wees. [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 17:21, 22 Augustus 2023 (UTC) ::: Ek sit juis en dink die Afrikaanse Wikipedia kort meer dekking van onderwerpe in verband met Namibië. Ek speel nou bietjie rond met ChatGPT en dink dit kan gebruik word om vinnig inhoud hier by te voeg. Maar 'n mens wil ook nie te vinnig werk nie, want alles moet geproeflees word en in wiki-sintaksis geplaas word. Dit lol ook met verwysings oordra. Dalk kan ek of [[Gebruiker:Rooiratel]] 'n program skryf wat die hele proses behartig. – [[Gebruiker:K175|K175]] ([[Gebruikerbespreking:K175|skil 'n appeltjie]]) 17:35, 22 Augustus 2023 (UTC) ::::Yes! Jou bot wat baie sponse en akteurs geskep het, kan sy nie weer loop nie? Ons stagneer op die ranglys teenoor ander wiki's [[Lêer:Wapen van die Oos-Kaap.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:44, 22 Augustus 2023 (UTC) ::::: [[Gebruiker:Aliwal2012]], ja, dit kan. Ek kan dit selfs weer oor die sponse en akteurs laat loop. Ek dink nie daar was baie sponsartikels oor om te skep nie, maar daar is dalk nog wel baie akteurs waarvoor ons nog nie artikels het nie. Dit sal nie baie moeite wees om weer artikels oor daardie onderwerpe te begin genereer nie. – [[Gebruiker:K175|K175]] ([[Gebruikerbespreking:K175|skil 'n appeltjie]]) 17:53, 22 Augustus 2023 (UTC) ::::::Dankie, wat van lughawens en lugrederye, ek is nou besig daarmee, maar dis tydrowend. Jy kan net die intro doen, dan sit ek later vleis by? [[Lêer:Wapen van die Oos-Kaap.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:12, 22 Augustus 2023 (UTC) :Ek vra net dat K175 sy bot nagaan, Rooiratel het die naweek 'n klomp sponse oorgedoen wat se taksonomie verkeerd was. Ook, die akteurs het nie bronne nie. Die probleem van ChatGPT is dat dit Wikipedia as verwysing gebruik, het juis met Rooiratel daaroor gepraat (ek het lang artikel daaroor). My laaste opmerking en dit is my mening: indien ons artikel telling opskiet na bv 300,000 met 'n diepte van 10 (tans is dit 41) - wat het ons nou eintlik bereik? Bewys ons kan 'n bot gebruik? Ek vra maar net. Dit is 'n gemeenskap besluit om 'n bot te gebruik, nie 'n enkeling s'n nie. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:26, 22 Augustus 2023 (UTC) :: [[Gebruiker:Oesjaar]] is dit moontlik dat die taksonomieë by die bron verkeerd was toe die artikels geskep is? Hoe dit ookal sy, ons sit nou met hordes saadjies oor sponse, terwyl ons geen artikel sonder 'n bot sou gehad het nie. Dit is 'n goeie ding. Wat ChatGPT betref: ek stel voor om dit as vertaler te gebruik, en nie as 'n skrywer van oorspronklike artikels nie. Ek het reeds oorspronklike artikels met dit probeer skryf en die probleem is erger as net dat dit Wikipedia as verwysing gebruik. Dit maak ook feite op. Dit is dus buite die kwessie om dit as artikelskrywer te gebruik, maar as vertaler werk dit redelik goed. Wat ons sal bereik met 'n artikeltelling van 300k: 'n voorsprong op inhoudvlak wat vir redakteurs 'n wegspringplek gee om verdere inhoud by te voeg. Die doel van outomaties gegenereerde artikels is nie om voltooide artikels te plaas wat nooit weer gewysig hoef te word nie. Dit is juis die teenoorgestelde en dit gee vir redakteurs inhoud om mee te werk. Kyk hoe baie wysigings het ons nou al met die akteurartikels uitgelok. Hoeveel datumbladsye is sedertdien bygewerk om na die akteurs te skakel? In my opinie is dit alles 'n goeie ding. Maar soos jy sê, dit is 'n gemeenskapsbesluit, en as die gemeenskap daarteen besluit, dan sal ek nie my robot loop nie. Ek dink so 'n besluit sou egter kortsigtig wees. Myns insiens moet ons robotte aan die werk sit en as hulle droogmaak kan ons nog 'n robot aan die werk sit om betrokke artikels en/of wysigings te skrap. Ek dink nie ons verloor enigiets met die robotte nie. Ons maak dalk net 'n paar bydraers gespanne met die oorweldigende aantal wysigings. – [[Gebruiker:K175|K175]] ([[Gebruikerbespreking:K175|skil 'n appeltjie]]) 18:40, 22 Augustus 2023 (UTC) :::@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] Ek stem saam met @[[Gebruiker:K175|K175]] oor die saadjies. Die doel is nie om voorblad status, of reeds goeie artikels te skep met 'n bot nie. Dit skep net die raamwerk vir mense om later te verbeter, en spaar hulle tyd en moeite. Sien byvoorbeeld al die spesie artikels. Duisende is met 'n bot geskep, en daar is nog baie wysigings daarna op die artikels. :::Ek sou voorstel dat as @[[Gebruiker:K175|K175]] nog bot artikels wil skep, dan sal films 'n goeie keuse wees. Ons kan dan al die akteur artikels aan die film artikels skakel en vise versa. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 19:11, 22 Augustus 2023 (UTC) ::::Inhoud is hoogte maal lengte maal breedte. Oftewel in wikiterme: ::::*breedte=meer saadjies ::::*lengte=hoeveel daaroor gesê word ::::*hoogte=skakels, verwysings, kategorieë, goeie taal, prentjies wat verduidelik, inligtingskassies, logiese verhale. ::::Jy kan aan een dimensie werk maar dit gee 'n inhoud van nul as die ander dimensies nul bly. ::::[[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 19:43, 22 Augustus 2023 (UTC) == Gesondheidsvoordele van tee‎ == Dankie vir jou werk maar ongelukkig is dit 'n skoolwedstryd artikel en ek moes jou veranderinge terugrol tot na beoordeling. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:53, 17 Oktober 2023 (UTC) == Jou nuwe sjablone == {{ping|K175}}, verduideik asb net kortliks jou nuwe sjablone sodat 'n ou man soos ek ook dit moontlik kan verstaan! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:52, 6 November 2023 (UTC) : {{ping|Oesjaar}} dit is alles sjablone wat in die nuwe sjabloon {{ss|Grafieke afgeskakel}} gebruik word. {{ss|Grafieke afgeskakel}} is op sy beurt uit die Engelse Wikipedia gekopieer en vertaal en word op besprekingsbladsye vertoon in plaas van die grafieke wat sedert April 2023 gebreek is. Jy kan al die nuwe sjablone as "subsjablone" beskou wat {{ss|Grafieke afgeskakel}} gebruik om korrek te vertoon, maar hulle word as aparte sjablone gestoor sodat ander sjablone ook hierdie "subsjablone" kan gebruik. Hoop dit maak sin. – [[Gebruiker:K175|K175]] ([[Gebruikerbespreking:K175|skil 'n appeltjie]]) 14:14, 6 November 2023 (UTC) == Kategorie:Normdata met 0 element == Hello, Why did you remove [[:Kategorie:Normdata met 0 element]] ? It is not empty. [[Gebruiker:Vargenau|Vargenau]] ([[Gebruikerbespreking:Vargenau|kontak]]) 14:10, 21 November 2023 (UTC) : {{ping|Vargenau}} daardie kategorie het 'n tikfout in die titel. Ek het nou [[Module:Normdata]] bygewerk sodat dit nie meer bladsye in daardie kategorie sal plaas nie. Die kategorieë wat huidig in daardie kategorie is, sal stelselmatig na die kategorie met die korrekte titel, d.i. [[:Kategorie:Normdata met 0 elemente]], oorgedra word. – [[Gebruiker:K175|K175]] ([[Gebruikerbespreking:K175|skil 'n appeltjie]]) 14:13, 21 November 2023 (UTC) :: {{ping|Vargenau}} jy kan 'n bladsy wat in die ou kategorie is, forseer om na die nuwe kategorie oorgedra te word deur dit te wysig en onmiddellik te stoor (jy hoef nie enige veranderinge aan die bronteks aan te bring nie). – [[Gebruiker:K175|K175]] ([[Gebruikerbespreking:K175|skil 'n appeltjie]]) 14:15, 21 November 2023 (UTC) :::Thank you. :::I have updated the interwiki link of the category. [[Gebruiker:Vargenau|Vargenau]] ([[Gebruikerbespreking:Vargenau|kontak]]) 14:22, 21 November 2023 (UTC) == Sjabloon:Ruimtevlug == Hi Adriaan. Dankie vir jou moeite hiermee! Dit word waardeer.--[[Lêer:Wapen van die Oos-Kaap.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:49, 22 November 2023 (UTC) == cite-sjablone == Hallo K175, Ná jou [https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Module:Citation/CS1&action=history wysiging] lewer die "cite book" en "cite journal" nou waarskuwings oor "maintenance" wat gedoen moet word. En die "doi" skakel in die verwysings is nou rooi. Ek weet nie of dit 'n probleem is of nie. [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 12:11, 23 November 2023 (UTC) : {{ping|Jcwf}} dankie, ek dink ek het dit nou reggemaak. Laat weet asb. as daar nog probleme is. – [[Gebruiker:K175|K175]] ([[Gebruikerbespreking:K175|skil 'n appeltjie]]) 13:01, 23 November 2023 (UTC) ::Ongelukkig kry ek steeds die waarskuwings. [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 20:02, 23 November 2023 (UTC) ::: {{ping|Jcwf}} kan jy asb. 'n voorbeeld deel? – [[Gebruiker:K175|K175]] ([[Gebruikerbespreking:K175|skil 'n appeltjie]]) 20:03, 23 November 2023 (UTC) :::: Ek dink die probleem is met authors/coauthors. Hierdie parameters werk nie meer nie. Ons moet nou enkelvoud gebruik, bv. author of naam en van, of as daar meer as een outeur is, dan author1, author2, etc. of naam1, van1, naam2, van2, etc. Ek stel voor ons loop 'n bot om alle bestaande gebruike van authors en coauthors so aan te pas. – [[Gebruiker:K175|K175]] ([[Gebruikerbespreking:K175|skil 'n appeltjie]]) 20:23, 23 November 2023 (UTC) :::::Is dit bedoel om ons werk nog meer te bemoeilik? Ek '''''weier om dit te doen'''''[[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 20:29, 23 November 2023 (UTC) == Verwysings == Jy het vir my 'n voorbeeld gevra. OK. As ek die Wikimedia Library gebruik en Science Direct die soekwoord "hydroxylapatite" ('n mineraal) invoer, kry ek 16 298 resultate. As ek die eerste resultaat se "Export"-knoppie kliek kry ek die keuse om die verwysing te exporteer in vier formate: Export: *Save to RefWorks *Export citation to RIS *Export citation to BibTeX *Export citation to text Refworks, RIS en BibTex is formate wat in verwysingsagteware gebruik word. Ek het hierdie sagteware nie en ek weet nie of hier op wiki 'n sjabloon/module gemaak kan word wat dit kan lees. Dit sou die probleem reeds grotendeels oplos omrede hierdie formate ook deur ander uitgewers gebruik word. Maar ek het tot nou altyd die bloot teks opsie gebruik. Wat ek kry is dit: <nowiki> Zongqiang Zhu, Yuqing Wu, Chengzhi Hu, Lihao Zhang, Hui Ding, Yinian Zhu, Yinming Fan, Huan Deng, Xiaobin Zhou, Shen Tang, Elimination of zinc ions from aqueous solution by a hydroxylapatite-biochar composite material with the hierarchical porous microstructures of sugarcane waste, Journal of Cleaner Production, Volume 362, 2022, 132483, ISSN 0959-6526, https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2022.132483. (https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0959652622020844) Abstract: A hydroxylapatite-biochar composite material with the hierarchical porous microstructures of sugarcane top internodes (HAP/C-SC) was produced by carbonizing sugarcane top stalks, an agricultural waste residue, and then soaking them in limewater and (NH4)2HPO4 solution in turns. The HAP/C-SC with the surface area of 8.52–28.44 m2/g inherited various macropores from parallel vessels, thick-walled cells of sclerenchyma, thin-walled cells of storage parenchyma, and pits in cell and vessel walls of sugarcane top stalks. When the initial Zn2+ concentration is 5–400 mg/L, the Zn2+ absorption capacity of HAP/C-SC is 19.91, 22.54, and 25.37 mg/g at 25 °C, 35 °C, and 45 °C, respectively, which is equivalent to the Zn2+ absorption capacity of synthetic nano-hydroxyapatite. The HAP/C-SC showed a good removal performance for Zn cations, and the adsorption followed Langmuir model and pseudo-second-order kinetic model well. The Zn-containing hydroxylapatite solid solutions [(ZnxCa1‒x)5(PO4)3(OH)] were considered to be the key mechanism for Zn2+ elimination, which formed through the co-action processes including adsorption, ion exchange (x = 0.06–0.12) and dissolution-precipitation (x = ∼0.27). The M(2) vacancy sites are believed to be energetically more favorable for the Zn ion occupation. The substitution and occupation of M(2) sites by Zn ions may be affected by spatial constraints. Keywords: Sugarcane top; Hierarchical porous microstructure; Hydroxylapatite; Elimination; Zinc ion </nowiki> Dit het 10 outeurs. Op die eerste reël deur kommas geskei. Ek verander dit tot <nowiki> <ref>{{cite journal|authors=Zongqiang Zhu, Yuqing Wu, Chengzhi Hu, Lihao Zhang, Hui Ding, Yinian Zhu, Yinming Fan, Huan Deng, Xiaobin Zhou, Shen Tang, </nowiki> Maar nou wil jou groot vriend dat ek dit gaan skryf: <nowiki> <ref>{{cite journal|author1=Zongqiang Zhu|author2=Yuqing Wu|author3=Chengzhi Hu|author4=Lihao Zhang|author5=Hui Ding|author6=Yinian Zhu|author7=Yinming Fan|author8= Huan Deng|author9=Xiaobin Zhou|author10=Shen Tang </nowiki> Dit gaan dit tweemaal so tydrowend maak as wat dit reeds is. Die res is ook bewerkelik. Die tweede reël (ná CRLF) word: <nowiki>|title=Elimination of zinc ions from aqueous solution by a hydroxylapatite-biochar composite material with the hierarchical porous microstructures of sugarcane waste ---> sonder komma, want cite journal gaan blêr daaroor. </nowiki> <nowiki>Die volgende reëls gaan dieselfde, behalwe dat Volume met 'n kleinletter moet: |journal=Journal of Cleaner Production |volume= 362 |year=2022 |pages=132483</nowiki> Ek skrap die ISSN-reël en die doi-reël moet verander word in: <nowiki>|doi=10.1016/j.jclepro.2022.132483 --> sonder punt aan die ent </nowiki> Ander uitgewers doen dit effens anders, maar as daar 'n paar modules soos <nowiki>{{Elsevier|}}, {{Wiley|}}, {{De Gruyter|}}</nowiki> geskryf kan word wat die teksformaat omskakel sal dit baie werk spaar en dit makliker maak om verwysings oor te neem. Jy kan nie van gebruikers verwag dat hulle verwysings gaan byvoeg as dit net moeisamer gemaak word nie. [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 22:49, 27 November 2023 (UTC) == Sjabloon:Ruimtevlug == {{ping|K175}}, ek soek 'n bietjie hulp asb. Kan jy 'n leë ruimtevlug sjabloon in [[Wenera 7]] plaas asb? Ek sal die data verskaf. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:49, 11 Desember 2023 (UTC) : {{ping|Oesjaar}} {{uitgevoer}}. Jy kan net die sjabloon uit die Engelse artikel kopieer en die inhoud vertaal. Ek het dit nou gedoen vir [[Wenera 7]]. Die sjabloon voeg 'n kategorie by wat ek nie weet hoe om te vertaal nie. Wat is [[en:quadrangle]] in Afrikaans? Ek sien in Nederlands en Duits gebruik hulle die Engelse woord. – [[Gebruiker:K175|K175]] ([[Gebruikerbespreking:K175|skil 'n appeltjie]]) 18:33, 12 Desember 2023 (UTC) ::{{ping|K175}}, dankie. 'n Quadrangle is vierhoek, binneplaas, binneplein of binnehof. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:42, 12 Desember 2023 (UTC) :::{{ping|K175}}, ek het so 'n bietjie gaan oplees op die Engelse Wiki. Hulle (die Russe) dink ek, het die oppervlakte van Venus in 8 vierkante (soos ons dit ken- eintlik reghoeke) op gedeel en elk 'n naam gegee. Wenera 7 het in reghoek genaamd Lavinia Planitia geland. Miskien stel {{ping|Burgert_Behr}} ook hierin belang, Venus is sy voorblad artikel. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:03, 12 Desember 2023 (UTC) == Het hulp nodig met taksoboks dinge == Elke nou en dan is daar twee genera met dieselfde naam (maar in 'n ander familie). Gewoonlik is een 'n plant en die ander 'n mot, maar nie altyd nie. Op enwiki het hulle hierdie sjabloon geskep vir hierdie situasie: https://en.wikipedia.org/wiki/Template:Taxobox_disambiguation Ek het dit vertaal : https://af.wikipedia.org/wiki/Sjabloon:Taxobox_ondubbelsinnigheid Dit lyk goed as mens byvoorbeeld hier kyk : https://af.wikipedia.org/wiki/Sjabloon:Taksonomie/Acharia Maar dit verskyn nie reg as dit in 'n taksoboks gebruik word nie. Sien hier vir 'n voorbeeld op enwiki oor hoe dit moet lyk : https://en.wikipedia.org/wiki/User:Rooiratel/Sandbox Hoe kan ek dit kry om soortgelyk te verskyn op afwiki as dit in a taksoboks gebruik word? - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 14:07, 19 Desember 2023 (UTC) : {{ping|Rooiratel}} kan jy asb. vir my 'n voorbeeld gee van hoe dit tans (verkeerd) lyk wanneer dit binne 'n taksoboks gebruik word? – [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 15:29, 19 Desember 2023 (UTC) ::Dankie dat jy daarna kyk. Ek waardeur dit! Sien hier vir 'n voorbeeld van hoe dit nie reg verskyn op afwiki : https://af.wikipedia.org/wiki/Gebruiker:Rooiratel/Sandbox - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 16:12, 19 Desember 2023 (UTC) ::: {{ping|Rooiratel}} wanneer jy [[Gebruiker:Rooiratel/Sandbox]] wysig dan kan jy sien watter sjablone ontbreek (hulle vertoon onderaan die bladsy in rooi). Ek het al die ontbrekendes nou van enwiki oorgekopieër (maar hulle nie vertaal nie). Kyk gou of dit nou werk? – [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 18:13, 19 Desember 2023 (UTC) ::::Vreeslik dankie @[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]], dit verskyn nou soos op enwiki. Waar het jy die veranderings gemaak? Ek sal dit verder vertaal. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:10, 20 Desember 2023 (UTC) ::::: {{ping|Rooiratel}} ek het die volgende ontbrekende sjablone geskep deur die ooreenstemmende bronkode uit enwiki te knip-en-plak: * [[Sjabloon:Taxobox ondubbelsinnigheid extinct]] * [[Sjabloon:Taxobox ondubbelsinnigheid parent]] * [[Sjabloon:Taxobox ondubbelsinnigheid rank]] * [[Sjabloon:Taxobox ondubbelsinnigheid link target]] * [[Sjabloon:Taxobox ondubbelsinnigheid link text]] ::::: Laat ek vir jou volgende keer op Discord my screen share en vir jou wys watter proses ek volg om Engelse sjablone met 'n hoë "call stack" van enwiki oor te dra. Maar die proses behels basies: 1. Dra die sjabloon wat jy wil gebruik oor. 2. Gebruik die sjabloon in die plek waar jy dit wil gebruik of in 'n sandput. 3. Gebruik die "Wys voorskou"-funksionaliteit of stoor die bladsy en wysig die bronteks. Onderaan die bronteks verskyn 'n lys van ontbrekende sjablone in rooi skakels wat jy nog moet oordra vir die "eindsjabloon" in 1. om te werk. ::::: Ek vergelyk dit met 'n call stack, waar elke sjabloon 'n funksie is, en die sjabloon wat jy gebruik kan ander sjablone (funksies) call, en jy moet eers all die ontbrekende sjablone (funksies) oor dra sodat jy die eindsjabloon (-funksie) kan call. – [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 21:26, 27 Desember 2023 (UTC) ::::::Dankie, ek sal graag dit wil sien. Ek doen gewoonlik iets soortgelyks, maak ek het nie die laaste deel van stap 3 gedoen nie. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 15:45, 7 Januarie 2024 (UTC) ::::: Tussen hakies, ek het daai bot op Discord afgeskakel want dit het die kanaal begin spam toe ek [[Gebruiker:KabouterBot]] geloop het. Dit het gelyk of dit boodskappe in die verkeerde volgorder plaas en dit het nooit opgehou nie. Daar mag dalk 'n bug in die bot se bronkode wees. Laat ek dit nou weer aanskakel dan hou ons dit maar dop. – [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 21:28, 27 Desember 2023 (UTC) == Amphibolia == {{ping|Pynappel}}, kan jy asb bogenoemde genus se taksonomie skep? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:03, 28 Desember 2023 (UTC) == Afrikaanse Wikipedia t-hemde == Hallo @[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] @Oesjaar wil graag vir die aktiewe gebruikers van die Afrikaanse Wikipedia t-hemde laat druk. Hy het my gevra om almal se hempmates te kry. Die onderstaande tabel is deur die drukkersmaatskappy voorsien. As jy net asb sal laat weet watter grootte reg sal wees. {| class="wikitable" | |S |M |L |XL |2XL |3XL |4XL |5XL |- |½ Chest |50.8 |53.3 |55.8 |58.4 |63.5 |66 |68.5 |71.1 |} Groete @Woordgenoot [[Gebruiker:Woordgenoot|Woordgenoot]] ([[Gebruikerbespreking:Woordgenoot|kontak]]) 10:31, 26 Februarie 2024 (UTC) == Infobox Golfer == Hi K175, hierdie sjabloon bestaan reeds jare lank in Afrikaans. Sien asb [[Sjabloon:Inligtingskas gholfspeler]]. Kom ons hou die wiki Afrikaans waar dit moontlik is! Groete --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 13:50, 7 April 2024 (UTC) : {{ping|Aliwal2012}} ek is bewus van die bestaande een, maar dit bevat nie al die velde wat ek in [[Paula Reto]] wou gebruik nie. My plan is om al die gebruike van die ou sjabloon met die nuwe een te vervang en dan die nuwe sjabloon na die ou sjabloon se naam te skuif. – [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:52, 7 April 2024 (UTC) ::Hoekom voeg jy nie net nuwe parameters by die bestaande een nie...vir iemand soos jy is dit mos soetkoek! Ek hou nie vd Engelse sjabloon nie, boonop is dit 'n onnodige duplikasie. Eina! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 14:23, 7 April 2024 (UTC) ::: Dit is meer werk om telkens parameters by te voeg en gepaardgaande bronkode-wysigings aan te bring as om net die Engelse bronkode te kopieer en die vertaling van die parameters oor te dra. – [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 14:25, 7 April 2024 (UTC) ::::Jy is al telkemale in die verlede gewaarsku [SpesBona o.a.] om nie met sjablone te peuter wat korrek werk nie. Dis nie in h/d wiki se belang om nog 'n (Engelse) een te skep nie, dit verwar nuwe gebruikers. [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 14:38, 7 April 2024 (UTC) ::::: Watter deel van die sjabloon is Engels? Die ou sjabloon werk nie korrek nie: dit bevat nie opskrifte nie, dit vertoon nie die persoon se naam bo-aan nie, die etikette is verkeerd vertaal, dit vertoon nie die hoogste rang nie, ens. Nie seker wat jou probleem is nie. – [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 14:45, 7 April 2024 (UTC) == Helena Hettema‎ == {{ping|Pynappel}} daar is baie inligting tot die artikel toegevoeg sonder enige bronne. Hoe gaan ons dit hanteer? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:12, 19 Mei 2024 (UTC) : {{ping|Oesjaar}} ek dink in die algemeen is geen bronne net 'n probleem dat die inligting nie geverifieer kan word nie. Enige ander bydraer kan dan as hulle lushet self die bronne opspoor en die inligting bevestig en dit wat vals is, verwyder. In die Engelse weergawe voeg hulle oral <nowiki>{{citation needed}}</nowiki> na stellings wat betwis word in. Dit is myns insiens 'n seer oog en 'n mens moet omstrede feite wat nie deur verwysings of bronne ondersteun word nie eerder verwyder. Maar banale feite soos 'n lys van publikasies en ander oninteressanthede kan laat staan word totdat iemand dit betwis en verwyder of met 'n bron staaf. – [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 00:05, 24 Mei 2024 (UTC) == Engelse sjabloon == {{ping|Pynappel}} kan jy Jet engine.svg na Afrikaans vertaal? Hier is die byskrifte: 1 = Inlaat, 2 = Laedruk, 3 = Hoëdruk, 4= Verbranding, 5 = Uitlaat, 6 = Warm gedeelte, 7 = Turbines, 8 = Verbrandingkamer, 9 = Koue gedeelte, 10 = Luginlaat As jy my kan touwys maak hoe om dit te doen, sal ek julle baie tyd spaar.! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:44, 19 Mei 2024 (UTC) : <s>{{ping|Oesjaar}} ek sien ek het dit reeds in 2019 gedoen: [[:Lêer:Turboprop operation-af.svg]]. – [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 23:39, 30 Maart 2025 (UTC)</s> : {{ping|Oesjaar}} sal probeer onthou om daarby uit te kom. Ek gebruik [[Inkscape]] om SVG-lêers te wysig. – [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 23:40, 30 Maart 2025 (UTC) ::{{ping|Pynappel}}, iemand het dit reeds vir my gedoen, sien Jet_engine_Afr1.1.svg. Groete. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:07, 31 Maart 2025 (UTC) == Sjabloon:Koördinate == Dit lyk of die sjabloon nie meer reg werk nadat jy daaraan gaan krap het nie. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">(kontak)</span>]] 16:41, 14 Junie 2024 (UTC) : {{ping|BurgertB}} hi Burgert, kan jy asb. 'n skakel deel waar dit nie reg vertoon nie? – [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 21:18, 14 Junie 2024 (UTC) ::[[Sint Petersburg]], [[Hermitage]] en ek weet nie hoeveel ander nie. Die koördinate staan nie langs die titel nie, maar onderaan. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">(kontak)</span>]] 07:59, 15 Junie 2024 (UTC) ::: {{ping|BurgertB}} ek het dit nou reggemaak. Laat weet as jy nog enige probleme raakloop. – [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 17:53, 15 Junie 2024 (UTC) ::::Dankie. Wil jy nie nou maar die sjablone en modules uitlos nie, asb.? [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">(kontak)</span>]] 18:28, 15 Junie 2024 (UTC) ::::: Dit is moeilik, want elke keer as 'n mens 'n sjabloon uit enwiki oordra hiernatoe, moet jy die sjablone waarop dit staatmaak ook bywerk, en dan kan dit ander sjablone wat op dieselfde sjablone staatmaak, breek. Ek kyk gewoonlik na geskakelde bladsye of alles nog reg vertoon, maar dis maklik om iets mis te loop. – [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 18:35, 15 Junie 2024 (UTC) {{ping|Pynappel}}, die lugkoördinate werk ook nie meer reg nie. Kan jy daarna kyk? Die sjabloon is {{sj|lug3}}. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">(kontak)</span>]] 20:27, 20 Julie 2024 (UTC) : {{ping|BurgertB}} ek het die bronteks van die sjabloon nou bygewerk sodat dit dieselfde as die Engelse weergawe is en dit lyk of dit nou goed vertoon. Laat weet asb. indien jy enige verdere probleme raaksien. – [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 08:05, 21 Julie 2024 (UTC) == [[Busisiwe Mkhwebane]] == Hi, sy het hierdie week uit die EFF bedank. Dit was oral in die nuus! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 08:56, 17 Oktober 2024 (UTC) == Sponse en spesiebokse == {{ping|Pynappel}}, jy het die sponse aanvanklik geskep met taksobokse. Enige kans dat jy die taksobokse met spesiebokse kan vervang? Dit het baie meer voordele. Ek verneem jy is nou 'n Gautenger? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:10, 27 Maart 2025 (UTC) :{{ping|Oesjaar}} nee, ek het reeds gevlug. Kon net 'n jaar uithou. Hulle het my aanhoudend met krag- en wateronderbrekings geteister. Kort-kort loop iemand met 'n transformator weg of die ding ontplof of die oorhoofse kabels breek. Altyd een of ander verskoning. En dan sit jy vir dae sonder water. Dit is omtrent erger. Ja, ek kan die taak verrig, met die robot. Ek sal in die geselshoekie dit onder die gemeenskap se aandag bring. – [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 15:56, 28 Maart 2025 (UTC) ::{{ping|Pynappel}}, dankie vir jou bereidwilligheid! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:08, 30 Maart 2025 (UTC) ::: {{ping|Oesjaar}} geen probleem. Daar ontbreek baie taksonomiesjablone wat benodig word om die spesieboks te vertoon. Ek berei nog 'n taak voor om die ontbrekende sjablone te skep. – [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 20:10, 30 Maart 2025 (UTC) == Waar is my robot? == Hallo [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 22:28, 3 Augustus 2024 (UTC) : {{ping|Dumbassman}} ek het nie tans enige idees vir take wat per robot verrig kan word nie. Wat het jy in gedagte? – [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 18:46, 5 Augustus 2024 (UTC) :: Waarvoor het mens ooit 'n robot nodig? Nuwelinge se gemors skoon te maak natuurlik [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 04:58, 7 Augustus 2024 (UTC) ::: Hah, 10/10. 😜 Bot links: [https://en.wikipedia.org/wiki/Category:Wikipedia_bots_by_framework Program] [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:History_of_Wikipedia_bots Geskiedenis] [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Bot_policy Reels] [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Bot_Approvals_Group BAG] == Sponsfamilies en subfamilies. == {{ping|Pynappel}}, hier is nog 'n klomp sponsfamiles met taksobokse. Kan jy dit regmaak asb? Sien https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Spesiaal:Skakels_hierheen/Sjabloon:Taksoboks&limit=500&offset=0%7C302159&dir=prev Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:49, 10 Junie 2025 (UTC) :Sover ek verstaan kan {{ss|Spesieboks}} slegs vir spesies gebruik word. Of verwys jy na iets anders? – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 19:12, 10 Junie 2025 (UTC) ::Jy is reg oor die Spesieboks, ons gebruik die Outomatiese taksoboks vir genera en hoër. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:08, 11 Junie 2025 (UTC) == Creation of categories == Hello, Thank you for supporting my creation of categories. Can you please give your opinion here: [[:Gebruikerbespreking:Vargenau]] Thank you [[Gebruiker:Vargenau|Vargenau]] ([[Gebruikerbespreking:Vargenau|kontak]]) 10:20, 9 Julie 2025 (UTC) == Ons FB-blad == {{ping|Pynappel}}, gaan loer na ons blad: https://www.facebook.com/groups/231160206984566 waar julle bedank is. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 07:45, 24 Julie 2025 (UTC) == Die Duitse artikels... == Terwyl ek met jou gesels, dink jy die IP adres-gebruiker wat so baie Duitse artikels skep sonder bronne gebruik ChatGPT daarvoor? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 07:48, 24 Julie 2025 (UTC) :@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] dit lyk soos vertalings van die inleidende paragrawe van die Engelse weergawes. Dit is onmoontlik om te sê of die gebruiker Chat GPT gebruik, maar dit bly natuurlik 'n moontlikheid. Ek dink nie 'n mens hoef vlot Afrikaans te kan praat om die artikels te skep nie, want die patroon is net "X is Y" met interne skakels waarvan die vertalings maklik via die interwikiskakels verkry kan word. M.a.w. ek weet nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 07:53, 24 Julie 2025 (UTC) ==Vloedgolf veranderinge== {{ping|Pynappel}} Sien die vloedgolf veranderinge, almal van verskillende gebruikersname. Is daar 'n manier om dit te stop? [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 10:30, 24 Julie 2025 (UTC) :@[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] dit is moontlik dieselfde persoon of 'n groep wat saamwerk. Het ons 'n "CheckUser" wat kan ondersoek instel? – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:12, 24 Julie 2025 (UTC) :: Dankie is 'n edit-a-thon by UNW. Het hulle gevra om ons net in die toekoms te waarsku. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 14:14, 24 Julie 2025 (UTC) == David Woodard == Jy het my bedank omdat ek ’n artikel oor [[David Woodard]] geskep het. Daarna is dit deur Oesjaar verwyder. Ek kan dit net betreur dat die artikel gedelg is. Alhoewel David Woodard ’n twyfelagtige persoon mag wees, maar dit gaan oor ’n baie belangrike beginselsaak wat groter is as die persoon David Woodard. Die enigste doelwit van die "Global Stewards" is om kleiner tale wat nie deur ’n staat beheer word nie, uit te wis. Soos ’n maffia beweer hulle dat hulle minder tale "beskerm", terwyl die werklikheid is dat hulle net die gebruik en ontwikkeling van hierdie tale teenwerk. Minderheidstale is die beste ‘entstof’ wat die mensdom teen totalitarisme het. As hierdie mense daarin slaag om hul doelwitte te bereik, sal alle minderheidstale dieselfde lot ondergaan as [[ǀXam]]. [[Gebruiker:Vryheidsfront Minus|Vryheidsfront Minus]] ([[Gebruikerbespreking:Vryheidsfront Minus|kontak]]) 18:25, 17 Augustus 2025 (UTC) :@[[Gebruiker:Vryheidsfront Minus|Vryheidsfront Minus]] ek stem saam met jou. @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] kan jy asb. hierna kyk. Dit lyk my ons artikel handel oor die persoon en sy selfpromosie, wat noemenswaardig is en deur bronne gestaaf word. Ons artikel is deur 'n onpartydige bydraer geskep (Vryheidsfront Minus) en nie deur die selfpromotor self nie. Dit is myns insien nie 'n kandidaat vir spoedige verwydering nie. Indien daar nader besware is dan kan ons dit vir [[Wikipedia:Bladsyverwydering]] nomineer. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 16:01, 18 Augustus 2025 (UTC) ::Kan jy weer ’n meer beknopte weergawe publiseer, sonder enige onnodige anekdote? [[Gebruiker:Orland|Orland]] se versoeke om die bladsy te verwyder met groot rooi waarskuwingstekens oor ‘spam’, wat Oesjaar kennelik as die waarheid beskou het, is reeds [https://vls.wikipedia.org/w/index.php?title=David_Woodard&oldid=322642 op ander Wikipedias van die hand gewys]. Die waarheid is dat die enigste een wat spam, Orland self is. Ek het dit opgestel met die infokassie en al die nodige verwysings. ::[[Gebruiker:Vryheidsfront Minus|Vryheidsfront Minus]] ([[Gebruikerbespreking:Vryheidsfront Minus|kontak]]) 00:01, 20 Augustus 2025 (UTC) :::@[[Gebruiker:Vryheidsfront Minus|Vryheidsfront Minus]] {{uitgevoer}}. Dit is dalk 'n goeie idee om die bladsy dop te hou indien dit vir verwydering genomineer word. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 00:06, 20 Augustus 2025 (UTC) == Bespreking:Cornel Judels == Yes my maat, mens kan tog die argument maak dat inligting oor die persoon sal die artikel verbeter? Maar ek verstaan hoekom jy dit verwyder het. Hoe gaan dit met jou? [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 16:35, 21 Augustus 2025 (UTC) :@[[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] jammer, soms raak ek "trigger happy" met die IP-adresse. Maar ek het nou gekyk en ek dink tog daardie kommentaar hoort eerder op Facebook of Reddit: :{{Cquote|Ek is op soek na meer inligting oor Cornel se dood. Ek was vriende met haar in 2007 en wil net graag weet hoe sy oorlede is en of ek moontlik haar ouers kan opspoor? [kontakbesonderhede verwyder]}} :Maar as iemand nie saamstem nie, dan kan hulle my gerus terugrol en ek sal dit dan daar laat. Verder het ek nie juis klagtes nie, dankie! Ek wonder wanneer ons weer 'n skryfkompetisie gaan hou en wie dit gaan reël? Ek sal ongelukkig weer self seker nie tyd hê om deel te neem nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 16:49, 21 Augustus 2025 (UTC) :: Goed om van jou te hoor! Ja, ek dink jy is reg. Ek reken net ek stem nie heeltemal saam met die idee dat die besprekingsblad nie 'n forum is nie. Reken daar is plek om oor die artikel te praat solank dit die artikel kan verbeter. Mooi loop my maat. [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 18:35, 21 Augustus 2025 (UTC) == Banier == Yes my maat. Hoop dit gaan goed? Kan jy my help asb met 'n banier opsit vir die Afrikaanse Skryfwedstryd? Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:26, 13 April 2026 (UTC) :@[[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ek glo dis [[MediaWiki:Sitenotice]] wat gewysig moet word. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 14:07, 30 April 2026 (UTC) ::Kan jy asb help daarmee. Ek weet nie wat om te doen nie. Hier is die skakel [[Wikipedia:Skryfwedstryd 2026]]. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 16:00, 30 April 2026 (UTC) :::Lyk my ek het reggekom. Hoe lyk dit? [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 16:09, 30 April 2026 (UTC) ::::Ek kan dit sien. Lyk goed vir my! – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 16:11, 30 April 2026 (UTC) :::::@[[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]], verander net 30 na 31 Mei asb. Groete! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:38, 1 Mei 2026 (UTC) ::::::@[[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ook die skakel moet [[Wikipedia:Skryfwedstryd_2026]] wees en nie [[Skryfwedstryd_2026]] nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 06:49, 1 Mei 2026 (UTC) :::::::Baie dankie aan altwee van julle. [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 08:53, 1 Mei 2026 (UTC) == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will week between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 18:29, 28 April 2026 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30471712 --> == Afrikaans == Hello. I'm looking for translation of description "lied van Käärijä en Basshunter" in Afrikaans for Wikidata item. I already have "enkelspeler van Käärijä en Basshunter" for "single van Käärijä en Basshunter". I would also need "1-track single by Käärijä and Basshunter" for Afrikaans. Would you help? [[Gebruiker:Eurohunter|Eurohunter]] ([[Gebruikerbespreking:Eurohunter|kontak]]) 20:16, 29 April 2026 (UTC) : Hallo [[Gebruiker:Eurohunter|Eurohunter]], ek het op die oomblik slegs toegang tot die aanlyn [https://www.woordeboek.co.za/ WAT], en "enkelspeler" verskyn eintlik glad nie daarin met die musiekbetekenis nie. Wat ek wel kry, is "enkelsnit": {{cquote|'''enkelsnit''' s.nw., enkelsnitte. 1 Plaat (plaat 3 a) wat net een snit aan elke kant bevat, of CD wat net twee snitte bevat: ''Lank vóór die groep se eerste album het C.'' ('n sangeres) ''al begin dink hulle gaan 'n sukses wees. "Dit was 1987 en ons een enkelsnit Move Up het baie lugtyd oor die radio gekry"'' (Rapport, 15 Jun. 2008, Tydskrifr., E). Vgl. enkelsnit-cd, enkelsnitplaat. 2 Opname, veral liedjie van 'n kunstenaar, wat dikw. vir die promosie van 'n album uitgereik en as moontlike treffer bemark word, of enigeen v.d. snitte op 'n album wat individueel beskikbaar is: ''Die eerste enkelsnit van die album, wat al baie lugtyd op plaaslike radiostasies gekry het, is "Hey There Delilah"'' (Beeld, 24 Sept. 2007, Jip, E).  ''Dit was vir haar'' ('n rocksanger) ''belangrik om 'n hele album vol liedjies met trefkrag te skryf. "Dit sal 'n jammerte wees as alle kunstenaars net enkelsnitte of treffers probeer opneem"'' (Beeld, 29 Apr. 2015, E).  ''Apple was die middelpunt van die musiekbedryf vir die dekade nadat die iPod bekend gestel is. Toe het iTunes gevolg en verkope van enkelsnitte, pleks van albums, het begin posvat'' (Burg., 24 Jun. 2015, E). '''enkelsnit-CD''' s.nw., enkelsnit-CD's. CD wat net twee snitte bevat: Once in a lifetime ''met die titelsnitliedjie en …'' Soledad ''is Maandag uitgereik … Enkelsnit-CD's bereik dubbelplatinum sodra 50 000 kopieë verkoop word'' (Beeld, 27 Jun. 2002, 3). Vgl. enkelsnit 1. '''enkelsnitplaat''' s.nw., enkelsnitplate. (verouderd) Plaat (plaat 3 a) wat net een snit aan elke kant bevat: ''As enkelsnitplate het sy musiek nie verkoop nie. "Ek was aanvanklik teleurgesteld in dit wat ek in die musiekbedryf teëgekom het"'' (Volksbl., 4 Aug. 2015, E). Vgl. enkelsnit 1, kortspeelplaat 1 en 2. }} Ek sou dus "1-track single by Käärijä and Basshunter" as "enkelsnit met 1 snit deur Käärijä en Basshunter" vertaal, maar dalk kan ons by iemand met 'n [[HAT]] (bv. [[Gebruiker:BurgertB]]) hoor of ons ook enkelspeler in hierdie geval kan gebruik. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:25, 30 April 2026 (UTC) : Thanks for whole explanation in Afrikaans. I went after [[enkelspeler]] where it says "'n Enkelspeler or enkelsnit is 'n spesiale vrystelling van 'n musiekopname wat minder snitte as 'n langspeler bevat.", so maybe this article is inadequate? Enkelspeler was also used in articles such as "[[Despacito]]" or "[[Viva la vida]]" and it is also used in [[Sjabloon:Inligtingskas liedjie]]. Hard to say. In Polish we have similar problem with "maxi single", where profesional dictionaries show something weird variants, than what is actually used in practise. Btw. looks like I just got "lied van Käärijä en Basshunter", which would be "liedjie van Käärijä en Basshunter"? [[Gebruiker:Eurohunter|Eurohunter]] ([[Gebruikerbespreking:Eurohunter|kontak]]) 14:59, 30 April 2026 (UTC) ::Guys, in my younger years an ''enkelspeler'' was also known as ''kortspeelplaat''. The album then was a ''langspeelplaat with 6 to 7 songs on. The hit song from the album was released as ''kortspeelplaat. The Album had to be played at 33⅓ rpm and a ''kortspeler'' at 45 rpm! That is about 50 year ago! Best regards. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:56, 30 April 2026 (UTC) ::@[[Gebruiker:Eurohunter|Eurohunter]] according to [[WAT]] "lied" and "liedjie" are pretty much synonyms although "liedjie" is probably more appropriate for popular music. I think you can pick whichever one you choose. I also think it is OK to go with "enkelspeler" since it's already being used like that on this wiki. ::{{cquote| ::'''lied''' s.nw., liedere; liedjie. ::1 a i Musikale komposisie van woorde en wysie wat 'n eenheid vorm en bedoel is om gesing te word; soms ook, die wysie alleen: Geestelike, godsdienstige, liturgiese liedere. Wêreldlike of profane liedere. 'n Eenstemmige, meerstemmige lied. 'n Dramatiese lied. 'n Vrolike, ernstige, treurige lied. 'n Lied komponeer, skryf. Liedere sing, neurie. ≈ Opname van Afrikaanse liedere en musiekstukke op grammofoonplate (A. Coetzee: Afr. Kultuurgedagte, s.j., 279).  Die kerklied moet lied bly, d.w.s. ritme en rym moet daarby nie ontbreek nie (J.D. du Toit: Werke VII, 1961, 141).  Ons prys u, Heer, in sang en lied! (Ber. Ps. 68: 13, 1944).  Die ... program bied én liedere én chansons aan ... Die publiek sal maar self moet besluit of hulle na liedere of na chansons luister (Burg., 7 Sept. 1989, 17). ::■ Ook fig.: Alles lyk ... vol skoonheid en blydskap ... Daar is 'n lied in jou hart (E. Marais: Keurverh., 1948, 38). ::ii (dikw. met 'n hl. Lied) mv. lieder. (D.) Kunslied (KUNSLIED 2): Sy wye repertorium opera, konsertwerke en lieder (Transv., 1 Febr. 1989, 1).  'n Groep lieder van Sibelius (wat) geen duim agteruit (staan) vir Wolf en Strauss nie (Volksbl., 4 Mrt. 1986, 5).  Die allerbeste voorbeelde van die kunslied is die Lieder van Schubert, Schumann, Franz, Brahms en Wolf (V.d. Spuy – Wise: Musiekgesk., s.j., 161). ::b Geluid of geluide wat aan 'n lied laat dink: Die lied van die sonbesies wat in sy ore sny (A. Coetzee: Naatlos, 1973, 15).  Die wind waai 'n lied van verlatenheid (M. v. Tonder: Sneeu, 1970, 27).  Die gedreun van die verkeer vervaag ... onderwyl ons na die lied van die meulstroom luister (A. Hofmeyr: Meulsloot, 1967, 41).  In die oerwoud van Midde-Afrika (kon hy) die lied van die wildernis ... hoor (R.P. Visser in Jb. Afr. Skrywerskring, 1936, 67). ::2 Liriese, soms epies-dramatiese gedig, gew. gekenmerk deur musikaliteit en dikw. spontaneïteit en volkse eenvoud, maar ook met kenmerke v.d. kunslied: Liriese digsoorte soos die lied (waaronder liefdesliedere, treurliedere, volksliedere, natuurliedere, kinderliedere, geestelike liedere, slampamperliedjies, ens.) (A.P. Grové: Woord4, s.j., 122).  By W.E.G. Louw bereik die lied iets jeugdig moois, soos ... in sy "Nagliedjies" (D.J. Opperman: Dertig, 1953, 49).  Bekende liedere in Afr. is ... C.L. Leipoldt se Slampamperliedjies, waarvan sommige getoonset is (Afr. Kernens., 1965, 481). ::Vgl. GESANG 2, LIEDJIE, SANG. ::lied’agtig, liedag’tig b.nw., lie’deraand s.nw., lie’dereaand s.nw., lie’deresanger s.nw., lie’deresiklus s.nw., lie’dereskat s.nw., lie’derkomposisie s.nw., lie’derkonsert s.nw., lie’derkuns s.nw., lie’dersanger s.nw., lie’dersiklus s.nw., lie’derskat s.nw., lie’derteks s.nw., lie’deruitvoering s.nw., lied’kuns s.nw., lied’siklus s.nw., lied’teks s.nw. ::'''liedjie''' s.nw., liedjies. ::1 Vkw. van lied. ::2 Lied van veral ligte, meer volkse aard: Toe die Afrikaanse lied met die luisterliedbeweging begin blom het, was daar baie liedjies van verskeie liedjieskrywers om van te kies (Beeld, 21 Jul. 1986, Kalender, 1).  Vrolik het hy die klavier gespeel en die jolige liedjies ... het tot laat voortgeklink (S. Eyssen in Jb. Afr. Skrywerskring, 1936, 62).  Kwasiegeestelike liedjies wat in gees en wese aan die "pop"-lied gegrens het (Handhaaf, Mrt. 1979, 16).  Die vroegste tendensie van Dertig ... is 'n voorliefde om die liedjie te beoefen ... Dit wil meesal 'n eenvoudige, spontane, volkse gediggie wees (D.J. Opperman: Dertig, 1953, 49). ::Vgl. DEUNTJIE. :: UITDR. :: IDIOMATIES ::maak: 'n liedjie maak van (iets) (streektaal; minder gebruiklik) 'n Gewoonte maak van (iets): Hy sal so nou en dan 'n dop steek, maar hy maak nie 'n liedjie daarvan nie (Malmesbury). Van leen het my buurvrou naderhand 'n liedjie gemaak (Wellington). ::lied’jiemaker s.nw., lied’jiesanger s.nw., lied’jiesmaker s.nw. ::}} ::Although I must add I am probably not the best person to ask about language issues. We have some language experts here e.g. [[Gebruiker:BurgertB]], [[Gebruiker:Suidpunt]], [[Gebruiker:Geebee100]], [[Gebruiker:Woordgenoot]] who may be able to assist better on this topic. ::– 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 16:01, 30 April 2026 (UTC) :::Ek het gedink ek ken ook enkelspeler, maar dit lyk my die Afrikaanse woordeboeke maak 'n onderskeid tussen enkelspeler soos in tennis en enkelsnit vir musiek. Ek sal dus ook maar met enkelsnit gaan. Net vakwoordeboeke soos die Ekonomiese en Wiskundige Woordeboek geen enkelspeler aan in verband met musiek, en ek sal hulle nie kies bo byvoorbeeld die WAT nie. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 18:25, 30 April 2026 (UTC) :::: {{re|Pynappel}} {{re|BurgertB}} To summarize. I will use "liedjie van Käärijä en Basshunter" for song and "enkelspeler van Käärijä en Basshunter" for single. I will ask yet if "ateljeealbum van Basshunter" for "studio album by Basshunter" would be correct? The last thing I would need yet is "music video by Basshunter" in Afrikaans. [[Gebruiker:Eurohunter|Eurohunter]] ([[Gebruikerbespreking:Eurohunter|kontak]]) 05:36, 1 Mei 2026 (UTC) :::::"ateljeealbum van Basshunter" is correct. "music video by Basshunter" is "musiekvideo van Basshunter". There is a difference between "van" and "deur" but I think "van" is OK in this context. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 06:48, 1 Mei 2026 (UTC) :::::: Yeah I noticed "deur" and wasn't sure why. Is this related to music groups? [[Gebruiker:Eurohunter|Eurohunter]] ([[Gebruikerbespreking:Eurohunter|kontak]]) 09:18, 1 Mei 2026 (UTC) :::::::No, it's like English "by" = "deur" and "of" = "van". I think "van" is just less specific. "musiekvideo deur Basshunter" = Basshunter het die musiekvideo gepubliseer. "musiekvideo van Basshunter" = "die musiekvideo kom van/behoort aan Basshunter". It's more of a style question. I don't think it's that important of a distinction. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 09:27, 1 Mei 2026 (UTC) :::::::: Thanks. If we have chance, let's get yet "compilation album by Basshunter", "promotional single by Basshunter" and "lyric video by Basshunter", so all will be completed. [[Gebruiker:Eurohunter|Eurohunter]] ([[Gebruikerbespreking:Eurohunter|kontak]]) 23:34, 1 Mei 2026 (UTC) :::::::::My opinion: :::::::::* versamelalbum van Basshunter :::::::::* promosionele enkelsnit van Basshunter :::::::::* liriekevideo van Basshunter :::::::::But you can use enkelspeler instead of enkelsnit as discussed above. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 05:12, 2 Mei 2026 (UTC) :::::::::: All added. Big thanks. [[Gebruiker:Eurohunter|Eurohunter]] ([[Gebruikerbespreking:Eurohunter|kontak]]) 21:14, 3 Mei 2026 (UTC) : Hello. I curios if "videoografie van Basshunter" would be correct? There is no word "Videoografie" at whole AFWP. [[Gebruiker:Eurohunter|Eurohunter]] ([[Gebruikerbespreking:Eurohunter|kontak]]) 11:34, 22 Mei 2026 (UTC) ::@[[Gebruiker:Eurohunter|Eurohunter]] you have a typo: the correct spelling is ''videografie''. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:58, 23 Mei 2026 (UTC) ::: This is why I couldn't find it. Thanks. [[Gebruiker:Eurohunter|Eurohunter]] ([[Gebruikerbespreking:Eurohunter|kontak]]) 17:08, 26 Mei 2026 (UTC) == Al jou nuwe vergroting van artikels... == {{ping|Pynappel}}, al jou nuwe vergrotings van artikels, vertaal jy dit uit Engels of suiwer KI? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:21, 24 Augustus 2026 (UTC) :@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] dit is slegs vertalings, maar ek gebruik KI om die vertaling te doen, sodat dit die wikiteks en verwysings natuurlik oordra en die nuwe inligting saam met die ou inligting laat vloei. Dit maak ook klein foutjies reg in die ou teks, baie daarvan weens OCR of omdat die oorspronklike bron baie oud was (bv. Kennis, Wêreldspektrum). Naas vertaling skep dit geen nuwe inhoud nie, dus is die risiko dat dit vals inligting hallusineer, laag. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 08:23, 24 Augustus 2026 (UTC) ::{{ping|Pynappel}} jy maak my nuuskierig. Watter stukkie sagteware gebruik jy tans hier by ons? Ek het idee gekry... Groete! :::: {{ping|Oesjaar}} ek gebruik Claude Code. Dis soos Claude in die webblaaier, maar dit werk met lêers op jou rekenaar en dit gee vir my die bronteks in 'n nuwe lêer wat ek dan kopieer-en-plak. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 16:07, 24 Augustus 2026 (UTC) == Universiteit Gent vs. Universiteit van Gent == {{ping|Pynappel}}, iets het my al lankal gepla sedert jy jou KI-toertjie gedoen het. Nou weet ek, daar was reeds 'n artikel [[Universiteit van Gent]] voor jy KI produk [[Universiteit Gent]] geskep het. Kan jy asb. die twee versmelt. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:22, 4 September 2026 (UTC) :Graag. Wat is die korrekte titel? – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 16:26, 4 September 2026 (UTC) :: Ja, ek sou dink [[Universiteit van Gent]]... {{ping|BurgertB}}, jou menig hier sal waardeer word! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:28, 4 September 2026 (UTC) ::: Volgens Burgert, sonder die van. Groete![[Spesiaal:Bydraes/~2026-48146-54|~2026-48146-54]] ([[Gebruikerbespreking:~2026-48146-54|talk]]) 03:19, 5 September 2026 (UTC) ::::{{uitgevoer}} – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 08:56, 5 September 2026 (UTC) :::::In die Nederlandse Wikipedia, gebruik hulle [[:nl:Universiteit Gent]] of "RijksUniversiteit Gent". Meins insiens is daar geen rede om Afrikaans anders to wees nie. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 16:38, 13 September 2026 (UTC) == Sleutelbord == {{ping|Pynappel}}, as jy meer waarde wil toevoeg, vertaal die Engelse [https://en.wikipedia.org/wiki/Computer_keyboard Keyboard] in sy totaliteit. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:24, 7 September 2026 (UTC) == Vertaaling== Mag ek voorstel dat die fase "''Gebruik slegs metrieke eenhede''" deur "''Tensy daar gegronde redes tot die teendeel is, gebruik slegs metrieke eenhede''" vervang word. 'n Voorbeeld van 'n gegronde rede is die vertaaling van "four-minute mile". [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 16:49, 13 September 2026 (UTC) :Dankie, ek sal dit in ag neem. Ek glo nie dit was tot dusver nodig met die onderwerpe waarmee ek besig was nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 16:51, 13 September 2026 (UTC) lguaytyew6afo4u1mjxvkyuxwqgzl1h 14 415815 2967089 2674829 2026-09-13T17:37:57Z Oesjaar 7467 Verbeter 2967089 wikitext text/x-wiki {{Broodkrummels}} {{Hoofartikel}} [[Kategorie:Asteraceae]] 3fv4b9sie0l9c375hjlteejfaxbrnoy 0 417766 2967132 2923120 2026-09-13T19:32:28Z SpesBona 2720 + [[Sjabloon:Voorbladster]] 2967132 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Tiger oats 01.jpg|duimnael|350px|Die Tiger Oats-gebou (2014)<br /><small>Erkenning: Christopher Murphy</small>]] [[Lêer:Tiger oats 02.jpg|duimnael|350px|Aansig op die hoek van Graan- en Corporationstraat (2014). Die mure van die voorste geboutjie met die trappie is ondertussen al afgebreek.<br /><small>Erkenning: Christopher Murphy</small>]] Die '''Tiger Oats-gebou''' is 'n bouval geleë langs die treinspoor, op die hoek van Graan- en Corporationstraat, [[Moorreesburg]].<ref name="Courant.2017.1feb" /> Dit staan sedert 1906. == Aanloop == In Julie 1886 word die Kaffrarian Steam Milling Company in [[King William’s Town]] gestig. Daniel Bolton Redler kom in Suid-Afrika aan om in 1903 (of 1904) John James Whitaker as besturende direkteur op te volg.<ref>Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, pp. 237-238</ref> Redler het hom as meulenaar bekwaam.<ref>Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 136</ref> In die 1890’s kom Frederick John Collier in Natal aan met sy £50 000 erfgeld om te belê. Sy pa was doenig in die meelbedryf in [[Somerset]], Engeland, waar Collier gebore is. Maar Frederick het self sy eie onderneming bedryf. In Durban ontmoet Collier vir Arthur May, van die meelinvoermaatskappy Arthur May & Co., wat oor vier takke en agente in [[New York]] en [[Londen]] beskik het. Collier koop by hierdie besigheid in en bemoei hom met die plaaslike bedrywighede. Hy bring ’n meul op die been wat later sou opgaan in Union Flour Mills, wat daarna deur Premier oorgeneem sou word.<ref name="Frankel.1988.134">Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 134</ref> Arthur May & Co. trek voordeel uit die [[Moorreesburg tydens die Anglo-Boereoorlog|Anglo-Boereoorlog]]. Maar Collier is glo ’n moeilike mens om mee saam te werk en die verhouding versuur; gevolglik besluit hy en Arthur May om die vennootskap enkele jare ná die oorlog maar te ontbind. Wie egter al die bates moet kry bly ’n netelige kwessie, en Isador Kahn, ’n hoogaangeskrewe graanmakelaar van Johannesburg, se hulp word ingeroep om die geskil te besleg. Daar is besluit dat Arthur May al die bates moet kry, maar Collier moet uitkoop. Op sy beurt moet Collier ’n ooreenkoms teken om nie met May in Natal mee te ding nie.<ref name="Frankel.1988.134" /> In die Staatskoerant van Natal word daar op 18 April 1905 te kenne gegee dat die vennootskap tussen Arthur George May en Frederick John Collier ontbind het. Arthur May and Co. Merchants en sy takke in Durban, Oos-Londen, Lourenço Marques, Johannesburg, Pretoria, Salisbury, New York, Montreal, Buenos Ayres en Melbourne (Australië) het op 30 November 1904 ontbind, en alle skuldeisers moet hul eise voor 30 Junie 1905 indien. May behou egter die takke in Durban, Oos-Londen, Johannesburg, Lourenço Marques, Montreal en Melbourne en gaan sy gang.<ref>[https://web.archive.org/web/20250515201512/https://www.thegazette.co.uk/London/issue/27861/page/8830/data.pdf ''The London Gazette''. 1905. p. 8830.]</ref> Arthur May & Co. word later omgedoop tot die Union Flour Milling Company.<ref name="Frankel.1988.134" /> Collier begeef hom in die wattelbedryf, waarvan hy absoluut geen ervaring het nie (wattelbas bevat tannien, wat in die [[Leer (stof)|leerlooiery]] gebruik word om die regte kleur en tekstuur te verkry).<ref name="Frankel.1988.134" /> Uiteindelik kom Moorreesburg nou ter sprake. == Collier neem African Compressed Fodder Company oor == === Agtergrond === Op Saterdag, 10 September 1904, verskyn daar op bladsy 3 van ''De Zuid Afrikaan'' die volgende kennisgewing:<ref>[https://web.archive.org/web/20250311161640/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4214/za-1904-09-10.pdf?sequence=5&isAllowed=y ''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 10 September:3]</ref> {{cquote| EEN PUBLIEKE VERGADERING zal te Moorreesburg gehouden worden op Vrijdag, 16 September, om 3 uur n.m., om de wenschelijkheid te bespreken ter oprichting eener Zuid Afrikansche Geperst Voeder Maatschappij om onze eigene graan te bewerken.<br /> D.W. Krynauw.}} Collier word deur Alfred Marshall genader. Marshall en Gustav Mauritz Ljungdahl het “kort na die oorlog” (dus, nadat die treinspoor gelê is en nadat bogenoemde vergadering plaasgevind het) ’n onderneminkie op Moorreesburg op die been gebring wat kuilvoer uit lusern, boontjies (waarskynlik gemaalde boontjiemeel van minderwaardige of kalanderbesmette boontjies, wat tog voedsaam is) en grashooi gemaak het. Dit het bekend gestaan as Manna. Hierdie Manna-kuilvoer is bedink deur John Martin Cuthbert O’Grady, 'n produktehandelaar van Commissionerstraat 139 in Johannesburg. Dit is op 13 Junie 1905 gepatenteer. Op 4 Augustus 1905 word die helfte van die patentereg afgestaan aan Ljungdahl, met ten doel dat laasgenoemde en Marshall op Moorreesburg die African Compressed Fodder Company kon bedryf.<ref name="Frankel.1988.134" /> O'Grady en die African Compressed Fodder Company kon dus albei Manna maak. Volgens Rudy Frankel kon geen aktes ná Oktober 1905 verder gevind word nie (betreffende Ljungdahl, Manna of die naam African Compressed Fodder Company). Marshall het teen dié tyd met Charles Stevens in vennootskap getree en noem die onderneming voortaan die "Cereal Manufacturing Company".<ref name="Frankel.1988.134" /> Dit wil voorkom of Collier bykans onmiddellik om finansiering gevra is, want hy moes om en by 1905/1906 die onderneming gekoop het. Terselfdertyd het Collier in vennootskap getree met Charles Stevens. Stevens het ’n veeplaas in Swaziland gehad, wat ’n moontlike afsetgebied vir die kuilvoer was. Deur hierdie vennootskap kon genoeg geld bekom word om die onderneming op Moorreesburg nou uit te koop. Omrede kalwer- en koeimeelformules steeds in 1913 onder die Tiger-naam geregistreer is, kan mens van die standpunt uitgaan dat die maatskappy vir ’n lang ruk nog kuilvoer (van welke aard dan ook) gemaak het.<ref name="Frankel.1988.134" /><ref name="Courant.2017.1feb" /> En tog, kyk mens na die staatsverslae, is die naam "African Compressed Fodder Company" nog gebruik in 1907/1908, toe daar die spoortariewe bespreek is wat die maatskappy benadeel het. Hier was Alfred Marshall die verteenwoordiger van die maatskappy. Onder die naam "African Compressed Fodder Company" is hawerprodukte gemaak.<ref name="Minutes1908">[https://www.google.co.za/books/edition/Minutes_of_Evidence_with_Index/5k8oVHh4qKUC?hl=af&gbpv=1&dq=%22african+compressed+fodder+company%22&pg=PA583&printsec=frontcover Custom Tariff Commission. 1908. Minutes of Evidence. 1907/1908, bl. 583]</ref> Ook by die maandelikse vergadering van die Malmesbury Afdelingsraad wat op 24 September 1907 gehou is, staan geskryf: "Brieven voorgelegd van de Afrikaanse geperst voeder maatschappij, te Moorreesburg, betreffende belastingen verschuldigd".<ref>[https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4164/za-1907-10-19.pdf?sequence=8&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1907. 19 Oktober:3, kolom 2]</ref> Nietemin, teen 1905/1906 was hawermout in Suid-Afrika nog ingevoer en veral geliefd as ontbyt. Die Engelse was nou nie juis besonder lief vir mieliepap nie. En net daar kry Collier ’n blink gedagte: hy gaan self hawermout maak. Op Moorreesburg. Kort na die oorname van die onderneming gaan Collier vir ’n paar jaar op sy wêreldtoer – op sy reis kyk hy bietjie na die masjinerie en meule wat in Amerika, Kanada, Australië, Hongarye, Rusland en Brittanje gebruik word.<ref name="Frankel.1988.134" /> === Aanbou === Op 21 Augustus 1905, byna 'n jaar ná die kennisgewing van die openbare vergadering om Moorreesburgers se belangstelling te peil, word 'n paar reëls deur 'n korrespondent geskryf aan ''De Zuid-Afrikaan'' (wat op 26 Augustus geplaas word), onder die hofie "Moorreesburg". Daar word melding gemaak van die reën, van 'n gebou van meneer Abrams wat voltooi is en 'n groter skool wat aangebou gaan word, asook meer rondom die sieleheil van die gemeenskap. Tussenin kry mens ook te lese (nouliks leesbaar):<ref>[https://web.archive.org/web/20250510095641/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4191/za-1905-08-26.pdf?sequence=11&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1905. 26 Augustus:7, kolom 1]</ref> {{cquote| [Maar wij] hopen van beter, daar er<br /> [........] groot gebouw opgericht<br /> [........] een kompagnie van Johan-<br /> [nesburg]. }} 'n Korrespondent se plasing verskyn in ''De Zuid-Afrikaan'' op 31 Augustus 1905, op bl. 4, kolom 4, waarin die grond voorberei word vir die fondasies. Ook was kuilvoer ("geperst voeder") die aanvanklik beoogde produk:<ref>[https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4191/za-1905-08-31.pdf?sequence=13&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1905. Moorreesburg. 31 Augustus:4]</ref> {{cquote| '''Moorreesburg''' Mijnheer, - Zo als u weet is er een maatschappij gevormd om '''geperst voeder''' te vervaardigen. Deze firma heeft hier grond aangekocht en is voornemens '''een vier verdieping fabriek te bouwen'''. Reeds is men begonnen de grond gereed te maken en de fondamenten te graven. Van het Spoorweg Departement is verkregen 't recht tot het aanleggen van een taklijntje naar het eigendom. Het plan is de trucks binnen de werken te laden en te ontladen. Maar om op hun eigendom te komen moeten zij een straat of weg kruisen en daartoe hadden zij het konsent van het plaatselik bestuur nodig. Het dorpsbestuur heeft geweigerd een kruising toe te laten op grond dat het een gevaarlik precedent mag blijken, daar andere firma's ook later kruisingen mogen vragen en het wagenverkeer zeer gestremd kan worden. Ook acht men het niet in het publiek belang, dat een siding (stopplek), gegeven worde aan een private maatschappij, die daar door bevoordeeld wordt boven andere firma's en private personen. Ook zou het toestaan van gerieven aan een grote firma het daarstellen van meer akkomodatie voor het publiek niet verhaasten, maar vertragen. Het gouvernement kan echter een "siding" geven op gouvernements grond, dat veel gerief zal geven aan het publiek, en de maatschappij op gelijke voet met de meeste bevoordeelde firma's plaatsen, n.l. dat zij slechts zal moeten laden en ontladen over een straat van 50 voet. Een publieke vergadering, die bijgewoond werd door een groot getal boeren en anderen, werd l.l. [laastleden] Zaterdag gehouden in verband met dezelfde zaak, toen de volgende resolutie (P. Basson – J.Lochner) met algemene stemmen werd aangenomen: "Aangezien het toestaan van een "siding" aan de Compressed Forage Company de deur zal openen voor andere bezigheden om ook sidings te vragen en alzo het wagenverkeer zal stremmen, acht deze vergadering het zeer onwenselik een "siding toe te staan en protesteert ten sterkste daar tegen". }} In ''De Zuid-Afrikaan'' verskyn die volgende uittreksel op 10 Februarie 1906, bladsy 7, kolom 1:<ref name="DeZuidafrikaan.1906.10feb.7">[https://web.archive.org/web/20250504203152/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4213/za-1906-02-10.pdf?sequence=5&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1906. Moorreesburg. 10 Februarie:7]</ref> {{cquote| 7 Februarie 1906.<br /> Gelieve zo goed te zijn onderstaand stukje in uw veel gelezen blad te plaatsen.<br /> Moorreesburg schijnt een grote plek te worden, want daar bouwt men dat huizen verrijzen als paddestoelen uit de grond. Ik denk, dat over twee maanden het mooie, nieuwe gebouw van de Compressed Fodder Company en die nieuwe school zullen klaar zijn. }} Moorreesburg is in rep en roer. Ekstra treine loop volop en is net nie daartoe in staat om goedere gou genoeg te vervoer nie. Daar is reeds al gepraat oor 'n daaglikse trein wat na die Kaap moet loop – maar dinge kom net nie tot 'n punt nie. Boonop word goedere op trokke wat swaar gelaai is dikwels by Malmesbury afgehaak, en dit moet maar daar bly staan tot daar weer 'n geskikte geleentheid kom om die goedere verder te vervoer. Daar is ook nie genoeg personeel op Moorreesburg se stasie om die goedere so spoedig moontlik af te laai nie. Die "neringdoenden" (winkeliers; kleinhandelaars), asook die "Kapenaren" wat aan die fabriek en skool bou, word hierdeur benadeel. Die werkers het die voorliefde om na werk 'n glas "ticky"-bier by een van die drie kroeë op die dorp te gaan drink, en die korrespondent vind dit erg rampsalig – veral gegewe die berugte Februarie-hitte op Moorreesburg – dat hierdie werkers dikwels vir drie dae nie 'n glas "ticky"-bier kan koop nie. Daar is na raming reeds 2&nbsp;000 blankes en net soveel bruin mense op Moorreesburg, lui die berig, maar die dorp bly steeds sonder sy eie munisipaliteit en ook sonder 'n landdros. Daar is maar een voetkonstabel wat wet en orde moet handhaaf.<ref name="DeZuidafrikaan.1906.10feb.7" /> 'n Paar maande later verskyn nog 'n korrespondensiebrief in ''De Zuid-Afrikaan'' op 7 Junie 1906, bladsy 3, kolom 2; die tersaaklike woorde is:<ref>[https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4229/za-1906-06-07.pdf?sequence=3&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1906. Moorreesburg. 7 Junie:3]</ref> {{cquote| 2 Junie, 1906.<br /> […]<br /> Ons dorpje verfraaid door ettelike nette private woonhuizen, een stevig uitziende fabriek voor het vervaardigen van geperst voeder, en 't laatst, doch niet 't minst, een schoolgebouw, krijgt nu een net en zindelik aanzien.<br /> […] }} === Impak === Op 11 Oktober 1904, byna 'n maand nadat 'n vergadering oor 'n voorgestelde kuilvoeraanleg gehou is, word nog geskryf: "Ons dorpie is taamlik aan die groei; vreemdelinge wat jare lank nie hier was nie staan verbaas wanneer hulle hier aankom en sien watter vooruitgang ons dorp gemaak het."<ref>[https://web.archive.org/web/20250510195451/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4215/za-1904-10-11.pdf?sequence=5&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan.'' 1904. Moorreesburg. 11 Oktober:4, kolom 8]</ref> Salig onbewus van 'n vierverdiepingfabriek wat nog sou kom. Die boujaar van die fabriek, 1906, val ook net te netjies saam met die petisie, gerig aan die goewerneur Sir Walters Francis Hely-Hutchingson, wat op bl. 2 verskyn in ''De Zuid-Afrikaan'' op 10 April 1906. Die inwoners en stemgeregtigdes wil nou, ingevolge Wet 45 van 1882, die dorpsraad tot munisipaliteit verhef, en die volgende redes word verstrek; Moorreesburg:<ref>[https://web.archive.org/web/20250508102657/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4222/za-1906-04-10.pdf?sequence=4&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1906. Petition. 10 April:2]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20250508134320/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4222/za-1906-04-14.pdf?sequence=6&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1906. Moorreesburg een municipaliteit. 14 April:5, kolom 7]</ref> * Is nou die tweede vernaamste dorp in die Afdeling Malmesbury * Maak nou die spilpunt van 'n welvarende graandistrik uit, met 'n snelgroeiende bevolking * Word met ander hoofdorpe deur spoorlyn verbind * Dien as trekpleister vir groot maatskappye, asook geboue met 'n duur erfwaarde. Derhalwe is die dorpsbestuur nie meer geskik of voldoende om in die behoeftes (van so 'n omvang) te voorsien nie. Die petisie is reeds onderteken deur 83 individue. Op 20 April 1906 stoot die dorpsbestuur die belasting op vaste eiendomme op; ingevolge Seksie 16 van Wet 29 van 1881. Betaalbaar is 'n pennie vir elke pond wat elke stuk grond werd is. Die belasting moet op die 25ste Mei 1906 inbetaal wees by die Kantoor van de Afdelingsraad te Malmesbury. Vergeleke hiermee was die Afdelingsraad Clanwilliam se heffing in dieselfde tydperk wel 1¼ pennie per pond. Clanwilliam sit net baie duideliker uiteen waarheen die geld gaan: 'n stuiwer (halfpennie) word vir die hoofweë gebruik, 'n stuiwer vir "de Afdelingswegen en andere doeleinden" en 'n oortjie (kwartpennie) word betaal aan die skoolraad van Clanwilliam vir skooldoeleindes.<ref>[https://web.archive.org/web/20250508171136/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4222/za-1906-04-21.pdf?sequence=9&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1906. Afdeling Malmesbury. 21 April:8, kolom 3 en 4]</ref>Aan die ander kant het die dorpsrade van Darling (1 pennie per pond) en Riebeek Kasteel (halfpennie per pond) ook hul belastings in Meimaand opgestoot. In dieselfde asem het die dorpsbestuur van Moorreesburg die oninbare belastings van 1904 (altesaam 5 pond 8 sjielings 1 pennie) afgeskryf.<ref>[https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4226/za-1906-05-29.pdf?sequence=13&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1906. Afdelingsraden: Malmesbury. 29 Mei, bl. 6, kolom 1]</ref> Hierdie gegewens is van belang, want op 30 Oktober 1906 word by die maandelikse vergadering van die Afdeling Malmesbury vermeld die African Compressed Fodder Company betwis die erfwaarde van sy grond: "De Afr. Compr. Fodder Co., van Moorreesburg, objekteerde tegen de schatting van £15,000 en vroeg, door middel van de prokureur Kotze, een reduktie aan. De valueerders werden opgeroepen om hun inzichten te kennen te geven en er werd eenparig besloten om de valuatie tot op £10,000 te stellen." <ref>[https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4237/za-1906-11-17.pdf?sequence=8&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1906. Malmesbury. 17 November:10, kolom 1]</ref> Seker die grootste ironie van Moorreesburg is dat sy welvaart en ontwikkeling binne so 'n kort bestek opgeskiet het, dat die treinwaens, die staat, die administrasie, die polisiediens, die regswese en selfs nie eens die poswese kon byhou nie. In Oktober 1909 word gestel [[Piketberg]] het nie eens 'n kwart van die handelskrag van Moorreesburg nie, maar daardie dorp kry elke dag pos. Moorreesburg, wat 'n paar maande tevore munisipale status gekry het, wat soveel te méér aanspraak kan maak op daaglikse pos, moet maar tevrede wees met pos drie maal per week. Dr. Du Toit, die plaaslike burgemeester en voorsitter, sê by een onderneming op die dorp is die posverkeer van so 'n aard dat die weeklikse besteding van die posseëls alleen £5 is. Versend mens 'n brief aan Kaapstad op 'n Saterdag vanaf Moorreesburg, dan sal jy geen antwoord kry voor Woensdag nie. Maar tussen die Kaap en Johannesburg, is dit 'n ander storie: pos jy jou brief op 'n Saterdagmôre, kan jy Woensdag 'n antwoord terugverwag. Die traagheid van die poswese werk absoluut stremmend in op die dorp se ekonomie. Die voorstel om 'n poskardiens in te voer het die owerhede summier geweier. Nou is die volgende stap om die parlementlede wat hul verteenwoordig te ontmoet, en hiervoor is daar drie afgevaardiges van die dorp gestuur: die here D. Krynauw, E. Starke en Collier.<ref>[https://web.archive.org/web/20250510184847/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4181/za-1909-10-19.pdf?sequence=8&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan.'' 1909. Moorreesburg. 19 Oktober:7, kolom 3]</ref> === Verdere ontwikkeling en uitdagings === Die Tiger-embleem kan besigtig word in die Staatskoerant van 7 Desember 1906. Daar staan ook onderaan die bladsy:<ref name="trademark">[https://play.google.com/books/reader?id=d8QzAQAAMAAJ&pg=GBS.PA1998 The Cape of Good Hope Government Gazette. 1906. Trade Marks Registration. 7 December. p. 1998]</ref> {| border=1 cellpadding=4 style="border-collapse: collapse; border: 1px solid var(--base-color);" |- style="vertical-align:top;text-align:left;" | | We hereby give notice that we intend, on and after the 11th of January, 1907, to apply to the Registrar of Deeds for the resignation of Alfred Marshall and Gustav Mauritz Ljungdahl, trading as The African Compressed Fodder Company, of Moorreesburg, Cape Colony, Merchants, as the Proprietors of the Trade Mark represented above, this day lodged and deposited by us in the Office of the said Registrar of Deeds in Cape Town, for inspection, according to the provisions of Act No. 22 of 1877; and we desire that the said Trade Mark shall be registered in respect of the following description of Goods, that is to say: All goods included in Class 12, except Tea. Dated at Cape Town, this 24th day of November, 1906. |} Die Tiger-naam kon nie op tee gebruik word nie, omdat "Tiger Tea" nog op 5 September 1906 bemark is deur gebroeders McDougall van Manchester, Engeland.<ref>[https://play.google.com/books/reader?id=d8QzAQAAMAAJ&pg=GBS.PA1073 The Cape of Good Hope Government Gazette. 1906. Trade Marks Registration. 5 September. p. 1073]</ref> As daar na die embleem gekyk word, lyk die vollengte dier, met genoeg verbeelding (en sonder die strepe), nogal na ’n luiperd. Daar is ook diegene, soos die destydse besturende direkteur (Clive Apsey) van die Jungle Oats by Maitland, wat hartgrondig daarvan oortuig is dat die naam Tiger sy herkoms kan terugvoer na die ou Afrikaanse naam "tijger", later "tier" vir ’n [[Kaapse luiperd]]. Die kop-embleem wat vandag nog deur Tiger Brands Limited gebruik word, put sy inspirasie uit die tekening deur Charles Edward Turner van Engeland. Dit is op 25 Oktober 1910 op sy naam en Collier s’n by Stationers Hall registreer.<ref name="Frankel.1988.135">Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 135</ref> Collier het sy fabriek met van die modernste masjinerie toegerus; sodat geen mensehande hoegenaamd met die hawermout of hawermeel in aanraking sou kom nie – byna ondenkbaar vir daardie tyd. In die ''Cape Colony: It's History, Commerce, Industries and Resources'' (1910/1911), word die meul omskryf as 'n baksteengebou met vier verdiepings; 90 voet lank, 50 voet breed (ongeveer 27 meter x 15 meter). Die stoor is gebou op betonpylers met 'n houtvloer, wat aan beide kante 'n vierkant van 200 voet (omtrent 61 meter) beslaan.<ref>[https://play.google.com/books/reader?id=hh5BAQAAIAAJ&pg=GBS.PA142 ''Cape Colony: It's History, Commerce, Industries and Resources''. 1910/1911. The Cereal Manufacturing Co, p. 142]</ref> Op bladsy 141 is daar ook foto's van die gebou en die skure te sien.<ref>[https://play.google.com/books/reader?id=hh5BAQAAIAAJ&pg=GBS.PA141 ''Cape Colony: It's History, Commerce, Industries and Resources''. 1910/1911. The Cereal Manufacturing Co, p. 141]</ref> Frankel erken in sy outobiografie: toe die fabriek in die vroeë 1970’s heeltemal oorgedoen is, was die gehalte van die verpakkings- en etiketteermasjinerie volgens die eietydse standaarde nog so goed, dat daar geen rede was om hulle enigsins te vervang nie.<ref name="Frankel.1988.135" /> Ieder geval, op 1 Desember 1908 verskyn die volgende gedeelte in 'n artikel in ''De Zuid-Afrikaan'' (bl. 8, kolom 5), nadat die redakteur die korrespondent op die dorp bietjie gepols het wat op die dorp aangaan:<ref name="dezuidafrikaan.1908.1des.8">[https://web.archive.org/web/20250504142330/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4167/za-1908-12-01.pdf?sequence=1&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1908. Moorreesburg. 1 December:8]</ref> {{cquote| '''Handel en nijverheid''' Enige jaren reeds is een maatschappij bezig hier de nodige gebouwen en machinerie op te richten voor het vervaardigen van fijn gesnede, aangemaakt, geperst voeder, een ideaal veevoeder, geschikt voor uitvoer. Gedurende de laatste maanden heeft de maatschappij zich meer bepaaldelik toegelegd op het vervaardigen van havermeel en platgedrukte haver, om de plaats in te nemen van het ingevoerde artikel, dat aan de onbijttafel wordt gebruikt. Wanneer men bedenkt, dat het veel gemakkeliker is haver te produceren dan koren, en daarbij weet, dat haver een zeer gezond voedsel is, dan moeten wij de oprichting van zulk een haverfabriek toejuichen. Immers een markt wordt geopend voor onze haver, die als voeder te veel geproduceerd wordt, en een uitkomst wordt gevonden waar wij te min koren hebben, n.l., door haver in de plaats te kunnen eten. Is het artikel goed? Op deze vraag hebben sommigen reeds bevestigend geantwoord en anderen ontkennend. De heer Collier, die de onderneming geldelik steunt, maar vooral in de laatste tijd persoonlik met alle kracht tracht, de zaak een sukses te maken, zegt: "Tot hier toe hebben wij slechts proefnemingen gemaakt, maar binnenkort zullen wij een artikel leveren, beter dan 'Quaker Oats' of 'H.O.' of enige andere soort ingevoerde haver." Het nieuwe toestel tot het maken van de "Flaked Oats" is reeds in werking, en ik heb reeds een 100 lb. zak van de "Flaked Breakfast Oats" gezien. Het ziet er zo mals uit en verspreidt zulk een heerlike geur, dat de mond ervan watert. Behalve in zakken wordt het ook in 50 lb. vaten gelevered en in kisten, bevattende 7 lb. blikken, in kisten bevattende 2 lb. kartons en 2, 5, 7 en 10 lb. zakjes. De maatschappij maakt ook grof, middelmatig en fijn havermeel. Moorreesburg en het distrikt kunnen er dankbaar voor zijn, dat de fabriek hier opgericht is en werk verschaft aan een menigte gekleurde en blanke arbeiders, en de vervaardigers kunnen trots zijn op een artikel, dat niet behoeft onder te doen voor enig soortgelijk ingevoerd produkt. }} In 1908 begin die produksie van die hawerprodukte, en uitstallings vind plaas by die Randse Paasskou en die landbouskoue te Kimberley en Port Elizabeth. Collier het veral te kampe met die vooroordeel jeens goedere wat in Suid-Afrika vervaardig is (en die neerbuigende houding teenoor alles wat koloniaal is) en moes met aggressiewe bemarkingstrategieë uithaal en wys. Om daardie rede voer hy teen 1911 tog maar pêrelgort / pêrelgars in as die nuutste toevoeging tot sy reeks produkte.<ref name="Frankel.1988.135" /> Verder was dit nog 'n paar jaar voor [[Uniewording]] in 1910. Die Kaapkolonie kon netsowel 'n vreemde land gewees het: daar was nog geen eenvormige spoor- en vragtarief na die onderskeie 'provinsies' nie. En hierdie tariewe was voelbaar.<ref name="Minutes1908" /> Volgens Alfred Marshall kan die fabriek meer as genoeg hawermeel en hawermoutpap vir die ganse Suid-Afrika onder Britse vlag lewer. Die publiek verlang wel dat die produkte mooi verpak word in blikke en kartonne (wat wel in die kolonie vervaardig word en dus die binnelandse mark aanhelp) en nie in sakke of vate ("barrels") nie. Nou kom die spoorweë en sê nee, hulle vervoer goedere teen die 3de klastarief, bedoelende, die hawermout moet nou in sakke en vate verpak word, wat lomp is, maklik breek, mors en op die koop toe onnodige ruimte in beslag neem, bloot om die produk nou teen min of meer kosprys rond te karwei. Die maatskappy op Moorreesburg kom egter te staan voor die hoë lone in die Kaapkolonie, asook die aksynsbelasting wat goedere uit Europa bevoordeel.<ref name="Minutes1908" /> Marshall skets die volgende scenario:<ref name="Minutes1908" /><br /> Die vragvervoer van hawermeel en hawermout vanaf die fabriek op Moorreesburg tot in Johannesburg (verpak in blikke of karton) in kissies, kos 7 pond 15 sjielings per Britse ton of 2 000 lbs.<ref name="Minutes1908" /><br /> Sou dit in die sakke of vate verpak wees, soos die owerheid dit voorskryf, kos dit 3 pond, 5 sjielings 4 pennies per Britse ton of 2 000 lbs.<ref name="Minutes1908" /> Stel dit nou teenoor die ingevoerde hawermeel en Quaker Oats wat vanaf Delagoabaai in Mosambiek na Johannesburg versend word: selfs met aksynsbelasting ingesluit, kos dit 5 pond per 2 240 lbs.<ref name="Minutes1908" /> Marshall stel nou voor die tarief op die ingevoerde produk moet gehef word, en die Suid-Afrikaanse produk moet verpak en vervoer word soos die Suid-Afrikaanse verbruiker dit wil hê.<ref name="Minutes1908" /> Die uitsluitsel hiervan kom mens te wete in ''De Zuid-Afrikaan'' op 22 Julie 1909:<ref name="dezuidafrikaan.1909.22julie.7">[https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4178/za-1909-07-22.pdf?sequence=9&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. De Z.A. Nat Unie. 1909. 22 Julie:7, kolom 2.]</ref> Of daar enigsins 'n kansgelykheid bestaan vir die verkoop van koloniale hawermeel, wys Sir Pieter Bam daarop dat die spoorwegtariewe van die Westelike Provinsie na die Transvaal hoër was as vir die ingevoerde produk wat deur sekere hawens na Transvaal versend is. Die sekretaris van die Mafeking-sentrum, mnr. J.R. Algie, het hieroor aan die spoorwegdepartement geskryf. Hy kry ten antwoord dat die departement nie die tariewe gaan verminder nie. Die Mafeking-sentrum antwoord daarop aan die hawermeelfabriek te Moorreesburg, dat daar onder hierdie omstandighede geen kans is om die artikel in die distrik te verkoop nie, en dat die plaaslike handelaars in Transvaal geen ander keuse het as om terug te gryp na die ingevoerde produk nie.<ref name="dezuidafrikaan.1909.22julie.7" /> (En dit voorspel niks goeds vir Moorreesburg nie.) Dit verklaar waarskynlik waarom daar 'n pleidooi aan die regering en publiek gerig word op 3 Augustus 1909 in ''De Zuid-Afrikaan'':<ref>[https://web.archive.org/web/20250510141247/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4179/za-1909-08-03.pdf?sequence=1&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1909. Moorreesburg. 3 Augustus:8, kolom 3]</ref> {{cquote| '''Algemeen.'''<br /> […]<br /> De "Cereal Manufacturing Co." gaat nog voort haverhooi te verwerken in ideaal veevoeder, en wegens de mate van persing aangebracht en de zindelike wijze, waarop die opgemaakt wordt, is het ook gemakkelik en ekonomies om vervoerd te worden per spoor, schip of transportwagen. Men is nu begonnen gort te maken, die er goed uitziet, even smakelik is als de ingevoerde en die sneller zacht kookt. Van de gerolde haver en de verschillende soorten havermeel behoeft geen melding gemaakt te worden, daar die al genoegzaam bekend zijn. Vele handen vinden hier daardoor werk en de fabriek is, als het ware, een werkverschaffing voor vele armen, die anders werkeloos zouden zijn. De onderneming verdient gewis de ondersteuning van de regering en het publiek. }} Skaars 'n week sedert Bam se woorde op papier verewig is, verskyn daar sommer twee advertensies in die einste ''De Zuid-Afrikaan'' (29 Julie 1909). Die Cereal Manufacturing Company spits hom solank op die Kaapse mark toe en deel gratis resepteboeke saam met die proefpakkies uit. As die winkel in die buurt nie Tiger Brand-produkte verkoop nie, kon mens net hulle name en adresse stuur aan die "Cereal Manufacturing Company".<ref name="dezuidafrikaan.29julie.4.5">[https://web.archive.org/web/20250510164838/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4178/za-1909-07-29.pdf?sequence=12&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1909. 29 Julie: bl. 4 (kolom 8), bl. 6 (kolom 7)]</ref> Advertensie 1 lui so:<ref name="dezuidafrikaan.29julie.4.5" /> {{cquote| '''Havermeel, "Tiger Brand"'''<br /> De havermout, enz. gefabriceerd door de "Cereal Manufacturing Company," is een artiekel, dat grote opgang heeft gemaakt in Zuid-Afrika. Het leent er zich toe uitstekende havermeelkoekjes ervan te bakken, een eksellente soep ervan te koken en een ideale verfrissende zomerdrank ervan te breiden. De "Cereal Manufacturing Co." van Moorreesburg, K.K., heeft een recepteboek gepubliseerd en zal aan enige dame, die erom schrijft, een eksemplaar ervan, bevattende over de vijftig nieuwe en originele recepten voor het maken van soep, koeken, poddings en "entrees" gratis toezenden. Degenen van onze lezers, die nog niet het "Tiger Brand" Gerold Wit Ontbijt Havermeel beproefd hebben, worden uitgenodigd hun namen en adressen aan de "Cereal Manufacturing Co." Moorreesburg, K.K. te zenden, wanneer zij per ommegaande een goed monster van dit uitmuntend graan ontbijt voedsel zullen ontvangen. }} Advertensie 2 lui so:<ref name="dezuidafrikaan.29julie.4.5" /> {{cquote| '''Havermeel "Scones"'''<br /> Neem een bordvol koud havermeel porridge en kneed in zoveel meel tot het stijf genoeg is om uit te rollen; voeg erbij zout naar smaak. Vorm in ronde of drie-hoekige "scones", bak in een vrij warme oven en alvoren op te dissen, snijd zo in tweeën en besmeer so goed met boter. Dit is een ekonomiese manier om koude porridge op te gebruiken. De belangrijkste hoenigheid om van dit recept een sukses te maken, is om zorg te dragen, dat de "porridge" van "Tiger Brand" Havermeel gemaakt is. Indien uw plaatselike handelaar geen "Tiger Brand" Havermeel voorradig heeft, zend zijn naam en adres tezamen met uw eigen naam en adres aan de "Cereal Manufacturing Company," van Moorreesburg, K.K., en gij zult per ommegaande een ruim monster "Tiger Brand" Havermeel ontvangen, tezamen met een goed gedrukt boek met recepten, waarin aangegeven wordt hoe havermeel op drie-en-vijftig verschillende manieren gebruikt kan worden. }} == Collier kry ’n nuwe vennoot == Collier kry in 1910 nog ’n vennoot by: Daniel Bolton Redler. Frankel vermoed Collier het van Redler te hore gekom deur sy broer, Arnold Redler, hoof van Redler Patents Ltd. Sharpness te Gloucester, wat later moontlik die masjinerie kon verskaf het om die gort by Moorreesburg te kook en te steriliseer.<ref name="Frankel.1988.135" /> Hoe dan ook, in 1910 word Daniel Bolton Redler, nog voor hy enigsins kon bedank, deur die Kaffrarian Steam Milling Company in die pad gesteek, op grond van ontrouheid teenoor die onderneming. Moontlik het Collier vir Redler genader en die bestuur het snuf in die neus gekry.<ref name="Frankel.1988.136">Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 136</ref> In ''De Zuid-Afrikaan'' van onder meer 8 Februarie 1910, 24 Februarie 1910, 15 Maart 1910 en 31 Maart 1910 verskyn 'n advertensie wat as koerantberig verbloem is, getiteld 'De Opinie van Professor Hahn', wat ongetwyfeld skimp op 'Quaker Oats' wat 'n ingevoerde produk was: {{cquote| Professor P. Daniel Hahn, de welbekende professor in de scheikunde, heeft onlangs verscheidene monsters van "Tiger Oats" geanaliseerd, ten einde te zien of zij gelijk waren aan het ingevoerde havermeel. De geleerde professor somt de resultaten van de verskillende analysen, door hem gedaan, als volgt op: - Het is niet te verwonderen, dat de "Tiger Oats," gekweekt in dit zonnige land, allergunstigt vergeleken kan worden met het beste en rijkste geïmporterde havermeel, omdat de "Tiger Oats," zoveel als 85.55 percent (vijf-en-tachtig) en een halve delen in elke honderd delen) bestanddelen bevatten, die omgezet worden in bloed, vlees en vet. De "Tiger Brand" is bereid geworden met de grootste zorg, zoals bewezen wordt door de grote oplosbaarheid, opslorpingsvermogen en verteerbaarheid van het gekookte Havermeel. Het is dus een eksellent voedsel voor zuigelingen en invaliden, zowel als voor de gezonden en robusten, die hun fisiese kracht en sterkte moeten handhaven. Ik beschouw de "Tiger Brand" het best bereide Havermeel voor de ontbijttafel, en beveel ten sterkste aan dit merk als een hoogst voedzaam en gemakkelik verteerbaar voedsel – (Get.) P. Daniel Hahn, Ph.D., M.A. Professor in de Scheikunde. "Tiger Oats," waarvan Professor Hahn zo enthusiasties spreekt, is een volkomen Zuid-Afrikaans graan, daar het gekweekt en gemalen wordt in de voortdurende zonneschijn van Moorreesburg, K.K. Enigeen van onze lezers, die een volledige en komplete lijst van de analysen van Professor Hahn moge verlangen, kan het op aanvrage van de "Cereal Manufacturing Co." van Moorreesburg, K.K. verkrijgen. }} In antwoord daarop het die konkurrent, 'Quaker Oats', op 5 April 1910 in ''De Zuid-Afrikaan'' ook die stem laat hoor van "de hoogste mediese autoriteit over voedsels", Sir James Crichton Brown, LL.D.-FRS. van Londen (duidelik nie van hier rond nie), om hul ontbytpap te bemark. Boonop word die Skotte as voorbeeldverbruiker voorgehou – dalk doelbewus, omdat die waarskynlike leser, net soos die Skotte, tot die arbeidsmag behoort het en ook Calvinisties was. Vroeg in 1911 word die onderneming registreer met Collier as voorsitter en Redler as besturende direkteur. Dit gaan voor die wind.<ref name="Frankel.1988.136" /> In die jaar 1911 het die Cereal Manufacturing Company omtrent 200 000 sakke hawer per jaar benodig om aan die vraag en aanbod te voldoen. Benewens die duplisering van die bestaande aanleg, word ook 'n nuwe aanleg vir kuilvoer en pêrelgars-produksie monteer. Op hierdie stadium is uitvoere nog toekomsmusiek. Van die klagtes wat opklink (uit die boer se oogpunt) is die aankoop van nuwe en goeie gehaltesaad teen 'n billike prys – asook vakkundige kennis wat nie so geredelik beskikbaar is nie; op sy beurt het die handelaars weer gekla oor die verouderde en duur metodes wat by die ploeg, saai en oes aangewend word.<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Papers/AJI-AQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=%22cereal+manufacturing+company%22+moorreesburg&pg=PA479&printsec=frontcover Union of South Africa Department of Agriculture. 1912. Report with Appendices for the period 31 May 1910 to 31st December 1911. p. 479]</ref> ''The South African Railways''-tydskrif van November 1911 vind dit verblydend hoe daar nou minder hawermout van die Unie van Suid-Afrika uitgevoer word (tekenend van 'n binnelandse mark wat aan die ontwikkel is), maar ook dat 'n onderneming by Moorreesburg tot stand kom waar hawermeel en hawerprodukte soos 'Tiger Oats' en 'Jungle Oats' aan die ontwikkel is.<ref>{{Cite web |url=https://railways.haarhoff.co.za/issue/113/page/54 |title=''The South African Railways Magazine''. 1911. The Principles of Railway Rates. November 5(11): 1784–1786. |access-date=17 Maart 2025 |archive-date=27 Maart 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250327100610/https://railways.haarhoff.co.za/issue/113/page/54 |url-status=dead }}</ref> Die meule trek ook die buiteland se aandag. Op 10 November 1913 staan daar in ''[[:fr:La Dépêche coloniale et maritime|La Dépêche coloniale et maritime]]'':<ref>{{fr}}[https://www.retronews.fr/journal/la-depeche-coloniale/10-novembre-1913/1989/5163968/2?from=%2Fsearch%23allTerms%3Dmoorreesburg%26sort%3Dscore%26publishedBounds%3Dfrom%26indexedBounds%3Dfrom%26page%3D1%26searchIn%3Dall%26total%3D19&index=3 ''La Dépêche coloniale''. 1913. Nouvelles Coloniales Anglaises. 10 novembre, p. 2]</ref> {| class=wikitable style="max-width:40em;" | valign="top" align="center"| '''Frans''' | valign="top" align="center"| '''Afrikaans''' |- | valign="top" align="left" style="background-color:#FFFFFF" | Bien que l'Afrique du Sud ne produise pas autant de céréales qu'elle en devrait fournir, il est agréable de constater qu'il existe aujourd'hui d'importants moulins bien aménagés à Moorreesburg, où se préparent la farine d'avoine, les farines de potage et l'orge perlé, en quantités considérables. | valign="top" align="left" style="background-color:#FFFFFF" | Al lewer Suid-Afrika nie soveel graan soos dit moet nie, is dit verblydend om te sien dat daar nou groot, goed toegeruste meulens in Moorreesburg staan, waar daar aansienlike hoeveelhede hawermout, sopmeel en pêrelgars verwerk word. |} In 1919 sluit Peter Murray King hom by hulle aan; hy moes ’n kantoor op Durban gaan oopmaak en beman. Toe hy eendag sy besoek op Moorreesburg kom aflê, ondervind hy ’n haaksheid tussen Collier en Redler.<ref name="Frankel.1988.136" /> In April 1920 word die Cereal Manufacturing Company genoop om tydelik te sluit, omdat die hawer te duur is. Na bewering kan dit toegeskryf word aan “the completion of a successful corner”, bedoelende, iemand, of ’n maatskappy, het op 'n manier al die hawer opgekoop.<ref name="Frankel.1988.136" /> Luidens 'n verslag gedateer 27 Januarie 1920, moes die owerheid ingryp en die produktehandelaar dwing om 30 000 sakke hawer (byna die helfte van sy voorraad) aan die Cereal Manufacturing Company op Moorreesburg te verkoop teen 13 sjielings, 1 pennie per sak, sonder enige spoorgeld wat bygevoeg sou word. Aanvanklik het die produktehandelaar die Cereal Manufacturing Company tussen 17 sjielings, 6 pennies tot 18 sjielings, 6 pennies per sak gevra. Rente is nie ingereken by die verkoopprysvasstelling deur die staat nie, aangesien die produktehandelaar reeds, te oordeel aan die geweldige vrag wat verkoop is, enorme wins gemaak het.<ref name="interim">[https://www.google.co.za/books/edition/Miscellaneous_Acts_and_Proclamations/PCsrAAAAYAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=%22cereal%20manufacturing%20company%22&pg=RA6-PA9&printsec=frontcover Interim Report: Cost of Living Commission. 27 Januarie 1920.]</ref> Uit die verbruiker se oogpunt is weer gevra hoekom die verkoopprys op die winkelrak nou maar net 'n skamele 3 sjielings minder per kissie hawermout beteken. Dit blyk dat die hawer in die fabriek reeds uitgeput was, maar nogtans was die verkoopprys van die Tiger Oats 11 sjielings goedkoper as die Quaker Oats wat 'n ingevoerde produk is.<ref name="interim" /> Wat hawerhooi betref, is 'n soortgelyke uitkopery begin Desember 1919 opgemerk (met die afleweringsdatum wat tot Oktober 1920 sou strek), maar met een verskil – daar was nog hoegenaamd geen hawerhooi in die verkoper se besit nie; dit was dus suiwer spekulasie op papierstrokies, en iemand sou net "ter goede trou" aan die vraag moes voldoen. Dit het die pryse die hoogte ingejaag. Sulke spekulasie het dikwels nie slegs by hawerhooi gebly nie, maar ook hawer, mielies, koring, ens.<ref name="interim" /> In November 1920 is die fabriek weer in bedryf.<ref name="Courant.2017.1feb" /> Redler het die hawermout aanvanklik as “babakos” afgemaak, maar die bovermelde krisis het hom anders laat besin. Jungle Oats was dan van die begin af ook ’n topverkoper.<ref name="Frankel.1988.136" /> == Collier en Redler se paaie skei == Collier begin weer sy ou streke uithaal wat Arthur May destyds moes verduur. Hierdie keer het die saak in die hof gaan draai. Dit skyn in 1911 het Collier die saak "Cereal Manufacturing Company" ten dorpe Moorreesburg voortgesit of oorgeneem ("carried on the business" is 'n vae omskrywing). Collier betrek teen die begin van 1911 vir Redler wat van nering 'n kenner in die meulenaarsbedryf was. Redler en Collier kom na onderhandeling skriftelik op 11 April 1911 ooreen dat Redler die bestuurder van die Cereal Manufacturing Company met ingang 12 April 1911 word. Redler word hiermee heelwat vrye teuels en baie aantreklike vergoedingsvoorwaardes belowe.<ref name="hofsaak1923">Redler v. Collier and The Cereal Manufacturing Co. Ltd. In: Russell, A.F, Swift, G.M., Gutsche, C, Sutton, G.G. 1924. ''South African Law Reports.'' Cape Town: Cape Provincial Division Decisions of the Supreme Court of South Africa (Cape of Good Hope Provincial Decision), pp. 458-466</ref> Ook, lui die ooreenkoms, sou Collier binne vier maande die Cereal Manufacturing Company in 'n aandelemaatskappy met beperkte aanspreeklikheid omskep. Uit die £100 000 nominale kapitaal {{voetnota|[[WAT]]: "die aandelekapitaal wat, kragtens sy oprigtingsakte deur 'n maatskappy uitgereik mag word"}} sou Collier ook 55 000 aandele ter beskikking stel teen 'n nominale waarde van £1 per aandeel; na agting van elkeen se belang. Redler sou ook besturende direkteur van die maatskappy word, teen 'n salaris van £50 per maand, asook toebedeel word met 'n 50 persent kommissie op die nettowins van die maatskappy. Hierdie kommissie sou egter weer in aandele van die maatskappy belê word, wat Collier ooreengekom het om aan Redler te verkoop, tot Redler se belange in die aandelekapitaal dié van Collier geëwenaar het.<ref name="hofsaak1923" /> Collier kon egter ter enige tyd, indien goeie rede hom voorgedoen het, die ooreenkoms sonder kennisgewing beëindig.<ref name="hofsaak1923" /> Die Cereal Manufacturing Company Limited is op 30 Junie 1911 ingelyf, met 'n nominale kapitaal ter waarde van £100 000, waarvan 55 000 aandele teen £1 per aandeel ter beskikking gestel is aan Collier of sy benoemdes. 200 hiervan is op aandrang van Collier aan ene Zingel toegesê. Die res van die aandele is aan enkelpersone toegewys om die getal lede vol te maak soos die maatskappywet dit vereis het. Daar moes drie direkteure dien – in hierdie geval Collier, Redler en Zingel. 'n Direkteur moes ten minste 200 aandele hê om in aanmerking te kom, en elke jaar moes een direkteur (wat nooit Collier sou wees nie – so is gestipuleer) uittree. In wese was daar net twee direkteure altyd aan die stuur van sake.<ref name="hofsaak1923" /> In Julie 1911 het die twee partye (Redler teenoor Collier en Zingel) 'n ooreenkoms gesluit wat baie ooreenstem met die ooreenkoms wat op 11 April 1911 aangegaan is.<ref name="hofsaak1923" /> Terselfdertyd het Collier en Redler hul eie ooreenkoms gesluit wat sou verseker dat Redler voorkeur sou geniet om aandele by Collier te koop. Dit sou egter net solank duur tot die meerderheid van die direkteure en/of aandeelhouers goeie rede kon vind om hierdie ooreenkoms tussen die Redler en Collier te beëindig. Op 12 Julie 1911 kom daar egter nog 'n voorwaardetjie by, waarmee Collier homself sou vasteken: Collier het in 'n brief aan Redler geskryf, solank as wat die maatskappy 'n skoon wins toon van ses persent, sou hy, wat Collier is, nie Redler se ooreenkoms met die maatskappy beëindig nie.<ref name="hofsaak1923" /> In die praktyk het al bogenoemde beteken dat Zingel as direkteur heraangestel is by die algemene jaarvergadering in Desember 1911, hoewel dit lyk of hy nie by enige direksievergadering opgedaag het nie. Daarom is hy ook nie herverkies nie. Met ander woorde, Collier en Redler word, en bly, die enigste direkteure tot 1922 toe.<ref name="hofsaak1923" /> Al het 'n brand 'n deel van die fabriek in 1914 beskadig, en al moes daar inderhaas 'n noodoplossing gesoek word, gaan die maatskappy van krag tot krag – die [[Eerste Wêreldoorlog]] bring groot wins mee.<ref name="hofsaak1923" /> In November 1918 word die dividende teen 'n 6%-koers per jaar vanaf 1 Julie 1911 tot 30 November 1917 bereken. Collier het 6 752 aandele aan Redler oorgedra. Hierdie nuwe aandele beteken 'n magdom meer geld vir Redler. Daarom vind mens op 20 Maart 1919 dat Redler in die 1918-jaar alleen (wat op 30 November 1918 geëindig het) £17 874 deur dividende verdien het. En hierdie geld word in nog meer aandele belê, soos die ooreenkoms was. Op 20 Maart 1919 word besluit die volgende winsverdeling moet op 31 Mei 1919 plaasvind. Hierdie tydperk alleen lewer vir Redler £23 606 op. Toe Redler dus, soos die ooreenkoms dit goedkeur, sy 5 231 aandele by Collier wou koop, wou Collier dit nie verkoop nie. Redler het iewers teen die einde van 1919 of begin 1920 'n klag teen Collier gaan indien, en Collier moes maar besgee.<ref name="hofsaak1923" /> Van daardie dag af woed daar gereeld geskille tussen die twee direkteure oor winsverdeling en hoe die fabriek opgeknap/herstel ("reconditioned") moes word. En hierdie magstryd sou hom kort voor lank in die hof uitwoed.<ref name="hofsaak1923" /> Toe Collier in April 1923 regstappe begin het om besluite van 'n aandeelhouersvergadering nietig te verklaar, het Redler 'n teenaansoek ingedien om die maatskappy te likwideer.<ref name="hofsaak1923" /> Die hof het Collier se aansoek toegestaan en Redler se aansoek vir eers uitgestel. Dit sou hierdie twee partye twee maande tyd gun om hul geskille uit te stryk of 'n skikkingsooreenkoms te bereik. Maar hulle het nie.<ref name="hofsaak1923" /> Hier volg 'n opsomming van die binnegevegte wat aanleiding gegee het tot die hofsaak op '''29 Mei 1923''':<ref name="hofsaak1923" /> * Die nominale kapitaal was £100 000. Daarvan is 55 000 aandele uitgereik en elke aandeel was £1. * Redler het 27 397 aandele besit en Collier (of die Financial Trust Company, waar hy aan die stuur was) 27 399 aandele. Die oorblywende aandele het so uitgesien: 200 aandele is toegewys aan iemand wat deur Collier benoem is (Zingel). Vier ander enkelpersone besit elkeen een aandeel. * Die hof bevind die maatskappy is streng gesproke 'n ''de facto'' vennootskap wat onder die dekmantel van 'n privaatmaatskappy bedryf word. * Redler en Collier kon die afgelope vier jaar geen ooreenkoms bereik betreffende die winsverdeling nie. * Redler en Collier praat nie met mekaar nie; daar is skynbaar ook geen vooruitsig dat hulle om die beswil van die maatskappy hul strydbyl gaan begrawe nie. * Die twee direkteure vertrou mekaar nie meer nie; elkeen wil aan die stuur van die maatskappy staan. * Die bestuur van die maatskappy het ondertussen tot stilstand geruk; die onderhandelings het 'n dooie punt bereik. Sonder die toestemming van die twee grootste aandeelhouers is Tiger Oats in wese stuurloos. * Collier het gepoog om Redler uit sy pos as direkteur te probeer werk, wat teenstrydig is met die ooreenkoms wat aangegaan is. * Collier het op onregmatige wyse die verklaring van dividende probeer verhoed en die funksionering van die maatskappy ontwrig. * Collier het geweier om sy toestemming vir die herstel/oordoen van die fabriek te gee, wat aansienlike verlies vir die fabriek en albei partye in die hand gewerk het. * Collier staan die aansoek om likwidasie teen. Die hof vind dit, deur uit 'n gevallestudie aan te haal, onnodig dat die twee partye mekaar deur lywige beëdigde verklarings probeer beswadder in 'n poging om die hof oor te haal om tussenbeide te tree. Al wat die hof wil hê is 'n blote aanduiding dat die twee partye vertroue in mekaar verloor het (of dat dit onmoontlik geword het), maar dat dit nie uit eiebelang spruit nie.<ref name="hofsaak1923" /> Die hof lig net die volgende hoofgeskilpunte tussen Collier en Redler in hierdie beëdigde verklarings uit:<ref name="hofsaak1923" /> : 1. Al is die oogmerk van die maatskappy om 'n wins te toon, en al is daar teen 30 November 1922 'n surplus van £81 201 op die boeke, en al is daar aansienlike wins sedert 1918 gemaak, kon Collier en Redler sedert 1919 nie tot 'n vergelyk kom oor die dividendverdeling nie. In paragraaf 6 van Collier se beëdigde verklaring van 5 Maart 1923 word aangevoer dat £50 000 uit hierdie £81 201 nodig is om die nuwe materiaal mee aan te koop en £40 000 om die voorgestelde fabriek by Maitland mee op te rig en toe te rus. : 2. Reeds in 1921 het Hudson die maatskappy aangeraai om die fabriek in orde te kry. Die enjin was in so 'n toestand dat dit 'n lewensgevaar vir die werknemers ingehou het, maar ook aan die winste begin knaag het. Redler het op 'n besluit aangedring, maar kon tot geen vergelyk met Collier kom om iets tot uitvoering te bring nie. : 3. In weerwil van sy brief gedateer 12 Julie 1911, wil Collier vir Redler uit sy pos as besturende direkteur verwyder. Bloot omdat hy aandring op meer administratiewe en bestuursbevoegdheid. Sedert 29 Januarie 1923 praat die twee glad nie met mekaar nie, en duur die vyandige gesindheid voort, al het die hof hulle ook twee maande grasie gegee om die saak te besleg. In sy beëdigde verklaring van 17 Mei 1923 stel Collier voor: indien Zingel as direkteur sou aanbly, kan 'n derde onafhanklike persoon as direkteur aangestel word; die naam mnr. Orpen het by die verhoor opgeklink. Vir die hof is hierdie besluit ter elfder ure geen aanduiding of mnr. Orpen daartoe sou instem om onder sulke gespanne en onuithoudbare omstandighede 'n pos te beklee nie. So 'n pos sou eintlik net geskep wees om 'n soort arbitrasie te probeer beding, maar Collier het self, soos reeds aangedui, ook skuld aan hierdie onderstrominge. Mnr. Davids benadruk namens Collier die gebeure tydens die vergaderings: toe Redler nie daarin kon slaag om op "onbehoorlike wyse" die beheer van die maatskappy oor te neem tydens die aandeelhouersvergaderings op 29 Januarie 1923 en direkteursvergadering op 2 Februarie 1923 nie, toe eers het hy aansoek gedoen om die maatskappy te likwideer – om sodoende sy sin te kry. Maar die hof bevind hierdie lange aanloop is op die spits gedryf by die vergaderings op 29 Januarie 1923 – Collier is hier ewe aandadig.<ref name="hofsaak1923" /> In paragraaf 7 van Redler se beëdigde verklaring gedagteken 7 Februarie 1923, stel hy dit uitdruklik dat hy geen direksie- of aandeelhouersvergadering meer sal belê of bywoon nie. Redler wil hê wat hom toekom, en as Collier homself deur sy eie kontrak en beloftes vasgeteken het, is dit nie Redler se skuld nie.<ref name="hofsaak1923" /> Mevrou Annie Pethick Redler het met haar eie aansoek gepoog om die likwidasie te keer, maar omdat sy slegs één aandeel in die maatskappy besit het, is haar aansoek van die hand gewys. Sy moes, op die koop toe, haar eie regskoste dra.<ref name="hofsaak1923" /> Die hof betreur dit dat so 'n winsgewende maatskappy, wat soveel vir die dorp beteken ("which is so useful to the community"), gelikwideer moet word, maar hy het geen ander keuse nie. Gerald D'Arcy Orpen en Harold William Abbott word hiermee as die likwidateurs aangewys.<ref name="hofsaak1923" /> Die hof het beslis: die Cereal Manufacturing Company moet likwideer word. Al die bates word toegewys aan die hoogste bieder tussen hierdie twee litigante<ref name="Frankel.1988.136" /> (of 'n derde party kon ook 'n aanbod maak).<ref name="hofsaak1923" /> Redler se aanbod was aansienlik hoër as Collier s'n. Hy tree as wenner uit die stryd en weer ondergaan die hawermoutfabriek ’n naamsverandering: “The Tiger Oats Company (Incorporating the Cereal Manufacturing Co.)” <ref name="Frankel.1988.136" /> Maar moenie glo Collier stap stert tussen die bene weg nie. In Kaapstad stig hy ’n konkurrent: die Western Cereal Company Limited, met ’n kapitaal van £100 000. Collier word die voorsitter, maar trek kort daarna Londen toe.<ref name="Frankel.1988.136" /> Onthou nou dat Collier nie in Natal met May mag meegeding het nie. Nie dat dit veel saak sou maak nie, want Natal is, net soos die Kaap, nou ’n provinsie van die Unie van Suid-Afrika, en nie meer ’n aparte kolonie nie. Maar die skade wat kon gevolg het, moet tog in ag geneem word. Collier se besturende direkteur hier te lande, William Henry Zingel, begin meedoënloos die pryse van hul Pioneer Oats te verlaag, véél laer as dié van Jungle Oats of dié van die ingevoerde Quaker Oats.<ref name="Frankel.1988.136" /> Radeloos gaan klop Redler aan by mnr. Reichman van die Old Church Grocer in Pleinstraat, Johannesburg.<ref name="Frankel.1988.136" /> Reichman telegrafeer Collier in Londen. Collier besef die skade wat hierdie praktyk van Zingel aan sy eie besigheid kon berokken en verkoop die Western Cereal Company Limited sonder meer aan Bokomo, oftewel De Boeren Ko-operatieve Molen Maatschappy Beperkt. Daarna staan die produk steeds bekend as Pioneer Oats.<ref name="Frankel.1988.137">Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 137</ref> == Die verskuiwing na Maitland == Geen, maar géén rede word deur Frankel in sy outobiografie verstrek waarom Redler in 1926 besluit het om 'n nuwe fabriek by [[Maitland]] in die Kaap te bou nie.<ref name="Frankel.1988.137" /> Ook nie hoekom, soos in die beëdigde verklaring van 5 Maart 1923 hierbo vermeld, daar reeds planne was om 'n nuwe fabriek daar op te rig nie.<ref name="hofsaak1923" /> Let wel: hierdie stuk grond is volgens Rudy Frankel, reeds "enkele jare" voor 1926 al aangeskaf. Uiteindelik sal daar die meul opgerig word, met bergplek by.<ref name="Frankel.1988.137" /> Daar word aangevoer dat die aanvraag na die produk die meule in Moorreesburg se kapasiteit in 1930 oorskry het.<ref name="Courant.2017.1feb" /> Iets wat min of meer in ’n bemarkingsartikel herhaal word.<ref>''Rapport''. 2024. Staatmakers bly boaan inkopielyste. 25 Februarie, bl. 15: ''[…] en teen 1930 is 'n tweede meul in Maitland in bedryf geneem toe die vraag té groot geword het.''</ref> Of was dit toe te skryf aan die [[Wet van die remmende voorsprong]]? Die grond op Maitland het 55 akker (of omtrent 22,3 hektaar) beslaan en is in 50 lappies grond opgedeel. 5 daarvan is vir die meule opsy gesit en heelwat van die grond was nog nie verkoop nie. Die meul is in 1929 voltooi en het oor die modernste graansuiers beskik: sy broer Arnold het die graansuiers ontwerp, asook die voerbande wat graan vanaf die treinwaens kon afskep. Die graansuiers se bergingskapasiteit was 10 000 (Engelse) ton elk. Die grootste op daardie stadium in die Unie. Die graansuiers is in bedryf geneem in 1930, maar die meul eers in 1931. Sonder probleme was die meul in Maitland ook nie – omrede hy so te sê op seevlak was, het die vog by die opslagplek (‘granary’) ingesypel.<ref name="Frankel.1988.137" /> Lochner glo in 1979 dit is die dorpsraad van Moorreesburg wat grootliks vir die verskuiwing verantwoordelik gehou moet word:<ref name="Lochner">Lochner, J.J. 1979. Die ontwikkeling van die dorp. In: ''Moorreesburg: 3-12-1879 tot 3-12-1979''. Moorreesburg: Nederduits Gereformeerde Kerk, bl. 72-73</ref> {| border=1 cellpadding=4 style="border-collapse: collapse; border: 1px solid var(--base-color);" |- style="vertical-align:top;text-align:left;" | | In September 1924 bied die Kerkraad die Stadsraad 'n stuk grond aan voor Huis van Heerde op voorwaarde dat dit tot 'n park ontwikkel moet word. Die aanbod is aanvaar. In die suidwestelike hoek van die grond is toe 'n boorgat geboor en 'n groot reservoir gebou om nie net die park nie, maar ook die sentrale deel van die dorp van water te voorsien. Ons mag dit vandag eienaardig vind dat die reservoir nie op 'n hoër geleë deel van die dorp gebou is om aan die hele dorp water te verskaf nie, maar ons moet in gedagte hou dat Steynsburg nog nie deel van die dorp was nie. Die skema is in 1925 voltooi en het ongeveer R2 000 gekos. Die reservoir staan vandag nog daar. Voordat hierdie skema aangepak is, het Tiger Oats aangebied om al die materiaal te verskaf as die Stadsraad sou inwillig om water van die Bergrivier af aan te lê, maar die aanbod is van die hand gewys. Die rede vir die aanbiedinge vir die verskaffing van krag en water was dat Tiger Oats se krag vir die fabriek deur stoomenjins ontwikkel moes word en die brak water van die dorp het die masjiene laat roes. In 1931 het Tiger Oats toe voor die probleem te staan gekom om nuwe masjiene te installeer of om hulle fabriek te verskuif. Die nuwe masjiene sou in elk geval weer oproes en toe het die direksie besluit om die fabriek na Maitland te verskuif en net 'n klein afdeling van die fabriek het hier agtergebly. Die verskuiwing was 'n geweldige ramp vir die dorp, want al die sektore van die gemeenskap het daaronder gely. Die Standard Bank alleen moes 10 van sy 16 personeellede prysgee. Wat sou dit nie vir Moorreesburg beteken het as die fabrieke in Maitland vandag hier gestaan het nie? Of wil ons liewer die rustige landelikheid van ons dorp behou? |} Ander glo weer die droogte en roes van die Depressiejare was hiervoor verantwoordelik, en tog is daar elemente in Lochner se siening hierbo wat deurslaan:<ref>Schoeman, C. 1998. ''100 Jaar van Rugby: Die verhaal van Moorreesburg Rugbyklub. 1898–1998.'' Moorreesburg: Moorreesburg Rugbyklub, bl. 28</ref> {{cquote| Gedurende die vroeë dertigerjare breek egter baie moeilike jare vir die land aan en Moorreesburg word ook nie gespaar nie, met droogte en roes in die koring wat die mense van die omgewing swaar getref het. Teen 1932 was die skrif reeds aan die muur; Tiger Oats se masjiene het begin roes as gevolg van die brak ondergrondse water en die kragvoorsiening was te swak vir die uitbreidende fabriek, en gevolglik is die grootste deel van die fabriek na Maitland verskuif. Die meeste van die werkers is saam met die fabriek na Maitland verplaas, plaaslike sakemanne moes verskeie werknemers afdank en Standard Bank moes tien van sy klerke prysgee. }} Albei bogenoemde sienings beskou die Depressiejare moontlik as die beginpunt van die Tiger Oats-fabriek se ondergang. Die Groot Depressie het egter almal geraak en die graanpryse moes laat sak word. Redler word in 1935 siek en sterf in 1940, terwyl die Tweede Wêreldoorlog oorsee woed. Al is daar reeds ’n ander besturende direkteur in die tuig met sy afsterwe, was die maatskappy sonder Redler so te sê koersloos. Dit begin later bietjie neuk, want die meeste van die aandele was in die eiendom self gesteek, wat beteken die eiendom moes verkoop word. Mnr. C.W.A. Coulter (prokureur en parlementslid vir Tuine, Kaapstad), die eksekuteur, was dus gretig om die onderneming (dus, Maitland én Moorreesburg se eiendomme saam) te verkoop om sodoende likiditeit te verkry en die laaste wense van die testateur uit te voer.<ref name="Frankel.1988.137" /> Coulter het Sir [[Ernest Oppenheimer]] van Anglo American in 1944 gekontak, om te hoor of hy dalk belang sou stel. Op sy beurt het Oppenheimer vir Rudy Frankel gekontak. Dit is hoe die Frankels by Tiger Oats betrokke geraak het.<ref name="Frankel.1988.131">Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 131</ref> == Verandering aan die makro-ekonomiese tendense vanaf die 1900’s tot die 1940’s == Tot en met die 1920-1930’s was alle ekonomiese bedrywighede so te sê heeltemal laissez-faire, of dan, heeltemal ’n vrye mark. Pryse het gewissel na gelang van vraag en aanbod, en of jy van die klant se gesig hou, al dan nie. Uit daardie verskil en spekulasie het die produktehandelaars (die veredelde naam vir 'n smous met 'n winkel) munt geslaan. Die boer was dus uitgelewer aan sy eie onkunde en algehele gebrek aan bemarkingsvermoë. Daar was wel graansuiers (van die Suid-Afrikaanse Spoorweë en Hawens) waar mens jou graan kon laat gradeer, weeg, skoonmaak en oppot en verseker het, waarna die boer ’n sertifikaat of bewyslewering verkry het om die graan enige tyd te gaan verkoop wanneer die tyd, die prys en die saak reg was. Teoreties gesproke. In die praktyk is die bewys net so weer by produktehandelaars ingelewer om so gou moontlik die skuld wat deur die jaar opgehoop het te gaan delg. Met hierdie sertifikaat het die produktehandelaars verder gewoeker.<ref name="Frankel.1988.34.35">Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 34-35.</ref> Ook het hierdie handelaars en meulenaars dikwels graan vanuit die binneland ingevoer om die valse indruk by die plaaslike en oningeligte boere te skep dat daar oorgenoeg, of liewer, ’n oorskot graan was. Sodoende het die boere maar die graan teen ’n lae prys verkoop, want hy was onder druk om sy skuld te delg. Kartelle onder die meulenaars wat saamgespan het teen watter prys die graan aangekoop sou word, is ook nie uitgesluit nie.<ref name="Richter" /> ’n Mens moet wel in ag neem dat die eerste Suid-Afrikaanse koöperasies eers ná 1902 ontstaan het, want teen 1907 was daar vyftig koöperasies in die Kaapkolonie alleen, vir onder meer wynkelders, suiwelfabrieke en wolondernemings, maar nog geen graankoöperasie nie. Eers in 1912 is die Westelike Graanboere Koöperatiewe Vereniging (Wesgraan) in die lewe geroep. Hulle sou ’n eie meul aankoop om hul eie lede se graan aan te koop. De Boeren Ko-operatieve Molen Maatschappy Beperk (Bokomo) is daarom op 6 Februarie 1919 gestig.<ref name="Richter">Richter, G. 2010. ''Geskiedenis van die Koringbedryf vanaf Tafelvallei tot die Rooi-Karoo'' (1652–2009) Stellenbosch: African Sun Media, p.35-36</ref> Die doel van die koöperasies was om ’n einde te maak aan hierdie lukrake prysskommelinge, sodat almal dieselfde prys vir dieselfde graad koring kon betaal. 'n Paar deskundiges is so die graanlande ingestuur, na die wolke laat kyk en dan is bereken hoeveel die graan se prys min of meer werd sou wees. Die einddoel was ook om die kloof te dig tussen die prys wat die verbruiker moet betaal, en die prys wat die boer vir sy produk betaal is.<ref name="Frankel.1988.35">Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 35</ref> Met die koms van die Groot Depressie en die groot droogte, het koöperasies toenemend boere probeer oorhaal om hul graan aan die koöperasie te verkoop en by hul graansuiers op te pot. [[Barry Hertzog|Generaal J.B.M. Hertzog]] het ook in 1930 die Minister van Landbou, generaal Jan Kemp, die opdrag gegee om die graanboere te help om hul produkte deur middel van koöperasies te beheer.<ref>Richter, G. 2010.''Geskiedenis van die Koringbedryf vanaf Tafelvallei tot die Rooi-Karoo (1652–2009)'' Stellenbosch: African Sun Media, p.73</ref><ref name="Frankel.1988.76.77">Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 76-77</ref> Die koöperasies was egter nie heeltemal onaantasbaar nie. 'n Boer kon vir ’n tyd lank steeds besluit die prys by 'n produktehandelaar is beter en sy graan daar gaan verkoop. As die Sentrale Agentskap vir Koöperatiewe Verenigings reeds ’n ooreenkoms gesluit het met die uitvoerders en die koöperasies het hul bietjie misgis met die lojaliteit van die boere (soos in 1934 gebeur het onder die mielies) en daar is skielik nie die berekende produk nie, dan was daar moeilikheid vir die koöperasies, wat weer afgewentel het na die lede toe.<ref name="Frankel.1988.76.77">Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 76-77</ref> Aangesien spekulasie deur die prysvasstelling van die graanpryse en die rustof nou so te sê tot ’n einde gekom het, ontstaan ’n nuwe geleentheid – nywerhede, die belegging in nywerhede, en die uitkoop van nywerhede.<ref name="Frankel.1988.111">Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 111</ref> Ernest Oppenheimer sou byvoorbeeld aandele in Frankel & Co. belê, wat tot voordeel vir die myne kon strek. Waar daar myne is, is daar myners, en myners moet voedsame kos eet. En hierdie voedsel kan dus teen baie billiker pryse bekom word.<ref name="Frankel.1988.182">Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 182</ref> Terselfdertyd kon Frankel & Co. steeds ander goedere aan groothandelaars voorsien en versprei. Oppenheimer was bereid om £60 000 in Frankel & Co. as aandele te belê, maar op twee voorwaardes: eerstens moes Frankel & Co. van Newtown, Johannesburg saamsmelt met Tiger Oats, in Maitland en tweedens moes die nuwe onderneming geregistreer word as ’n openbare maatskappy.<ref name="Frankel.1988.132">Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 132</ref> == Tiger Oats word gekoop == Al die bates van Maitland, wat ook die eiendom van die fabriek op Moorreesburg ingesluit het, voor die oorname, is in 1944 gewaardeer op £157&nbsp;000.<ref name="Frankel.1988.137" /> Coulter was bereid om £450&nbsp;000 van Anglo American te aanvaar, maar Anglo American se teenaanbod was £425&nbsp;000. Op die ou end het Coulter die aanbod van Anglo American op die 4de Julie 1944 aanvaar. Wat die naam betref het Rudy Frankel “National Milling Company & Tiger Oats Company” voorgestel. Anglo American het net die naam omgedraai: “Tiger Oats and National Milling Company Limited”,<ref name="Frankel.1988.139">Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 139-140</ref> duidend op 'n openbare maatskappy. Dit is wat die naam sou bly tot en met Frankel se aftrede in 1984, wat daarna Tiger Oats Limited geword het. En ook maar net omdat die handelsregister in die 1980’s van mening was “Tiger” kan slegs met hawermout vereenselwig word.<ref name="Frankel.1988.410">Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 410</ref> Vandag is Tiger Oats Limited natuurlik Tiger Brands Limited. Die samesmelting het op '''21 September 1944''' plaasgevind.<ref name="Frankel.1988.411">Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 411</ref> Anglo American sou sy aandele van kleiner ondernemings in 1958 begin verkoop om kontant los te maak; daaronder tel Tiger Oats ook.<ref name="Frankel.1988.193">Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 193</ref> In sy outobiografie in 1988 verskaf Frankel ook 'n briefhoof wat in 1944 gebruik is tydens die totstandkoming van die Tiger Oats and National Milling Company Limited. Op bl. 137 beeld dit [https://archive.is/iO4WU die fabriek uit].<ref name="Frankel.1988.137" /> == Verdere makro-ekonomiese veranderinge vanaf Republiekwording tot einde 1980's == Republiekwording in 1961 gaan met drastiese veranderinge in die daaropvolgende dekades gepaard. Groothandelaars en algemene handelaars word verdring deur supermarkte (Tiger se lewering aan Indiese groothandelaars in Natal eindig in 1967).<ref>Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 230; 320</ref> Die toeloop van nuwe intrekkers vanaf die platteland na die groot stede lyk onstuitbaar. Ook die inkomste onder swart stedelinge beteken groter verbruikersbesteding, en dus, 'n groter mark.<ref>Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 240</ref> Afgesien van die buitelandse sanksies weens Apartheid, het die maatskappy ook die oliekrisis om te trotseer; so ook die spoortariewe wat styg.<ref>Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 302</ref> Waar dit nog in die 1900’s heeltemal sin sou gemaak het om jou meul in die middel van die [[Swartland]] by die bron/grondstof op te rig, omrede die algemene bevolking nog yl oor die platteland versprei was, en spoorvervoer die gerieflikste vragvervoermiddel was, lyk dinge teen die middel van die 20ste eeu heelwat anders. Al hierdie faktore beteken nou dat die meulens, met die tonne meel tot hul beskikking, outomaties in dieselfde sin as bakkerye gebruik moet word,<ref>Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 242</ref> en hierdie bakkerye moet wees waar die grootste mark is om brandstof te bespaar. Net so sou dit onsinnig wees om Sunshine D, die kunsbotter, vanaf die Kaap elke keer spoorlangs Transvaal toe te stuur, omrede 40% van die mark juis in Transvaal te vinde was. Daarom is 'n aanleg in Randfontein oopgemaak.<ref>Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 333</ref> Verder word ‘rasionalisering’ die nuwe modewoord: Tiger het teen 1988 net 41 bakkerye oor waarvan party tot 100&nbsp;000 brode per dag bak. Die res moet sluit. Tiger se aandeel tot die Suid-Afrikaanse bakbedryf was in 1988 omtrent 20%.<ref>Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 373</ref> Ander omgewingsfaktore speel ook 'n rol. Reeds in 1967 word die kantoor in Newtown, waarin hul vader gewerk het, met groot sentimentele gevoel deur die Frankels gesluit, grootliks omrede die kantoor te klein geword het, Newtown 'n oorgangsone geword het, en die strate druk verkeer ervaar. Dit word 'n bergplek<ref>Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 250-251</ref> Heelwat veranderinge vind in die Kaap ook plaas. Rainbow Chicken ('n vertakking van Tiger Oats) maak 'n aanleg naby [[Worcester]] oop. Meadow Feeds (nog 'n vertakking van Tiger Oats) maak naby die [[Bergrivier]] buitekant die [[Paarl]] oop. Maitland was te naby aan die see en die uitbreiding is beperk. Rondom Maitland is heelwat van die omliggende plaasgrond vir woonbuurte aangewys; die boere is dus al verder uit die stadsgrense die binneland in, wat afleweringskoste duurder gemaak het. Meadow Feeds in die Paarl is ook 'n hanetreetjie van Rainbow Chicken af. Daar was sprake dat die [[Hugenotetonnel|Du Toit’s Kloof-tonnel]] binnekort sou oopmaak. En ook, soos die Wet van die Remmende Voorsprong dit wil hê, is dit dikwels makliker en goedkoper om groter en beter fasiliteite nuut aan te bou as om alles eers te sloop of stelselmatig te vervang. En dit sluit die installering en gebruik van rekenaars in.<ref>Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 290</ref> Hierdie ontwikkeling duur vanaf 1974 tot 1978.<ref>Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 290-291</ref> Wat dit vir Moorreesburg beteken het: Maitland is opgeknap in 1972 en 1973. Die ou hawermoutmeul daar is stuk-stuk oorgebou. In 1974 het Tiger se tegniese direkteur, Peter Thomas, te hore gekom van 'n koringmeul wat teen 'n appel en 'n ei in die Noord-Kaap te koop is. Die oorspronklike plan was toe om hierdie meul, met sy meulreg, na Moorreesburg toe te skuif. Om daarvoor plek te maak, is die gesplete ertjie- en gortaanlegte (wat Redler nog jare gelede daar by Moorreesburg agtergelaat het) verskuif na Maitland.<ref name="Frankel.1988.293">Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 293</ref> Maar weer – tye verander. Die koringmeul moes nou naby die verbruikers (lees: die meeste eters) wees. In 1977 word besluit om die koringmeul dus eerder na Maitland toe te skuif. Die fasiliteite was daar moderner, en die silo’s wat voorheen vir die voermeul gebruik is, aansienlik groter. Dit was die einde van die ontwikkelingsprogram vir Maitland.<ref name="Frankel.1988.293" /> In 1978 word die koringmeul in Maitland, wat oorspronklik vir Moorreesburg bestem was, in gebruik geneem.<ref name="Frankel.1988.293" /> Dit kan dus tereg beskou word as die jaar toe die doodsklok vir Moorreesburg se fabriek kliphard begin lui het. Nog 'n moontlike faktor: in 1982 koop Barlo Rand Limited vir Tiger Oats uit. Barlo is in die beginjare na die oorname nogal baie krities oor die doen en late van die onderskeie vertakkings van Tiger Oats, en staar hul blind teen korttermynwins op papier. Telkemale moes Frankel verduidelik dat die onderskeie fabrieke hul maer jare en hul vet jare beleef, net soos die natuur dit gewil het.<ref>Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 399.</ref> Dit spreek uit lewenservaring: Hy het eenmaal so 'n toets gedop toe hy 'n vis-inmaakfabriek gekoop en in 1955 weer verkoop het; twee jaar later was daar weer volop vis, en Frankel het spyt gekry dat hy die onderneming (met goedkeuring van die direksie) wel verkoop het.<ref>Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 197</ref> Rudy Frankel tree in 1984 op 76-jarige leeftyd af; dit is 40 jaar nadat hy Tiger Oats in 1944 gekoop het.<ref name="Frankel.1988.410" /><ref name="Frankel.1988.411" /> Jungle Oats by Maitland stel in Julie 1985 Oatso Easy bekend, 'n produk wat in die eerste drie jaar veral onder kinders baie gewild is. Hiervoor moes 'n spesiale aanleg van oorsee af ingevoer en installeer word, met die nodige lisensie.<ref>Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 294</ref> Dit kan as net nog 'n laaste geleentheid gesien word wat van die fabriek op Moorreesburg ontneem is. Blykbaar het die Tiger Oats-fabriek in die jaar 1987 gesluit.<ref name="Courant.2017.1feb">[https://issuu.com/diecourant/docs/die_courant_swartland_en_bergrivier_4d75fd1e5c7d70/3 ''Dié Courant''. 2017. 'Tier' van Moorreesburg onder die hamer. 1 Februarie, bl. 3.]</ref> == Ná die sluiting == In '''1998''' reik die gewese Nasionale Monumenteraad (nou die [[Suid-Afrikaanse Erfenishulpbronagentskap]], SAEHA) die volgende verklaring uit:<ref name="Murphy2014">[https://web.archive.org/web/20160817162730/http://www.heritagechroniclesa.org/projects.html Murphy, C. 2014. A request to have the works declared a Provincial Heritage Site. ''Heritage Chronicle SA.'' 26 September.]</ref><ref name="Murphy2016">[https://web.archive.org/web/20160317162245/http://theheritageportal.co.za/article/tiger-brands-heritage-danger Murphy, C. 2016. Tiger Brands Heritage in Danger. 3 March.]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20250512093055/https://www.weskusheritage.org/blog/tiger-oats-moorreesburg Murphy, C. 2016. Tiger Oats, Moorreesburg. Weskus Heritage. 28 October]</ref> {| class="wikitable" ! scope="col" style="width: 300px;" | Engels ! scope="col" style="width: 300px;" | Vertaalpoging |- |The National Monuments Council is most interested in the building complex as a whole, both the corrugated iron structure, as well as the permanent brick and stone building, and the chimney across the road. In our opinion the complex is as significant as some of the (few) remaining industrial buildings in Cape Town, and I refer particularly to the Old Castle Brewery in Woodstock and the historical buildings in the Breweries Complex in Newlands, which has been successfully restored by the well known architect, G Fagan, and is now a historical monument. Buildings of this type are becoming increasingly rare in this country and a fine example such as this is worthy of preservation. In many European countries as well as the United Kingdom and America, industrial buildings are highly valued and are re-used in a number of creative and exciting ways; these have proved to be an extremely valuable asset to local tourism. The NMC would certainly not be prepared to consider approving the demolition of the Old Tiger Oats buildings in Moorreesburg and would suggest that the potential for creative re-use and restoration/renovation of the complex be explored.<br />Signed: Laura Robinson<br /> Dated: 27 August 1998<br />||Die Nasionale Monumenteraad heg groot waarde aan die gebouekompleks in sy geheel; waaronder inbegrepe die vaste baksteengebou, die riffelsinkstruktuur daarnaas, asook die skoorsteen oorkant die straat. Ons meen die kompleks is van ewe wesenlike belang as enkele van die (weinig)oorblywende nywerheidsgeboue in Kaapstad; hiermee verwys ek spesifiek na die Old Castle-brouery te Woodstock en die historiese geboue binne die Brouery-kompleks in Newlands wat deur die vermaarde argitek, [[Gawie Fagan]], gerestoureer is en nou as historiese monument dien. Dwarsoor die land raak soortgelyke geboue al hoe skaarser – 'n mooi voorbeeld soos hierdie verdien om bewaar te word. Nywerheidsgeboue word in vele Europese lande, die Verenigde Koninkryk en Amerika hoog aangeslaan, weer op velerlei kreatiewe en opwindende wyse benut, en blyk 'n uiters waardevolle aanwins vir die plaaslike toerisme te wees. Die sloop van die Ou Tiger Oats-gebou te Moorreesburg kan dus geensins die goedkeuring van die NMR wegdra nie; derhalwe moet die potensiaal van die gebou liewer deur middel van sy restourasie, vernuwing en herbenutting ontsluit word. |} '''24 Maart 2000''': Luidens die ''Cape Times''-artikel op hierdie dag en datum is die Swartland Erfenisstigting "vroeër die maand" in die lewe geroep.<ref>[https://www.heritagechroniclesa.org/uploads/2/8/4/8/2848804/talisman_5.pdf ''Heritage Talisman''. 2009. Heritage Day: What do we have to celebrate in the Swartland? September:1]</ref> '''2001''': Wat Weskus-Beleggingsinisiatiewe betref, het die 1998-Beleggingskonferensie toe nie die groot geld van buite gelok soos daar gehoop is nie. Om daardie rede het kleinskaalse projekte ontstaan wat dan uit die omliggende omgewing self gefinansier sou word. Blykbaar was die Tiger Oats-gebou een van hulle. Die Tiger Oats Company het glo die Tiger Oats-gebou bewillig om omgebou te word in 'n erfenissentrum wat dan 'n soort nodale punt sou uitmaak binne die algehele Weskus-Toerismestreek. Boonop sou hier allerlei soorte handwerkies en snuisterytjies verkoop word.<ref>[https://web.archive.org/web/20240911165854/https://open.uct.ac.za/server/api/core/bitstreams/e8633c36-ac0c-4344-9e51-5c43310265d1/content Bek, D. & Taylor, I. 2001. Evaluation of Spatial Development Initiatives: Case Studies of the Maputo Development Corridor and the West Coast Investment Initiative. No 01/52. UCT: Development Policy Research Unit University of Cape Town, August, p. 21]: '''Moorreesburg regional craft centre/living heritage centre (Tiger Oats)''': The Tiger Oats company have made a historic building available for the development of a regional heritage centre which will be a "nodal point" within the wider West Coast tourism product range.</ref> In '''2002''' word die fabriek aan J.J. Dempers Meesterbouers van die Paarl verkoop.<ref name="Courant.2017.1feb" /> '''2004:''' In sy heel laaste (derde) uitgawe van ''The Old Buildings of the Cape'' lewer Hans Fransen die volgende kommentaar (as een van die enkele geboue uitgesonder wat vir bewaring oorweeg kan word): Net buitekant die beboude gebied staan die vervalle vierverdieping fabrieksgebou van baksteen, met daarnaas ’n drie- en tweeverdieping toevoeging. Elkeen skyn “Georgiaanse” afmetings te hê, met staalraamvensters wat eweredig gespasieer is. 'n Seldsame voorbeeld van die nywerheidsboukuns uit die begin van die vorige eeu. Die ouderdom is nog onbekend, maar die kompleks verskyn wel op ’n [https://archive.is/HUt9K panoramafoto van T.D. Ravenscroft].<ref>Fransen, H. et al. 2004. Moorreesburg. In: ''The Old Buildings of the Cape.'' Cape Town: Jonathan Ball Publishers, p. 345: TIGER MILLING. Just outside the built-up area and now derelict, the impressive brick-built four-storey factory building, with a three- and two-storeyed addition, all of somewhat 'Georgian' proportions with regularly spaced steel windows. It is a now rare example of early-century industrial architecture. Its precise age has not been established, but the complex appears on a Ravenscroft panorama.''</ref> In die September-uitgawe van die ''Heritage Talisman'' verbind die Swartland Erfenisstigting hul daartoe om op regskennisgewings, wat die kultuurerfenis van die streek kan skaad, te reageer. Onder die enkele voorbeelde wat uitgelig word, is die Tiger Oats-gebou. In 'n paragrafie word slegs vermeld die sloop van die gebou is reeds deur die SAEHA verbied. Nietemin word die kompleks nie onderhou nie en gaan agteruit. Die stigting sal die situasie bly monitor.<ref>[https://web.archive.org/web/20200924184759/https://www.heritagechroniclesa.org/uploads/2/8/4/8/2848804/talisman_1.pdf ''Heritage Talisman''. 2004. A different approach. September:1]</ref> Die Swartland Erfenisstigting het in hierdie jaar ook Erfenis Wes-Kaap en die SAEHA gevra om ondersoek in te stel en op te tree. Volgens die Swartland Erfenisstigting is hier duidelik van "opsetlike verwaarlosing" te sprake en die skuldige eienaar(s) moet voor stok gekry word. Die probleem is: daar bestaan reeds hierdie wanopvatting dat die Swartland geen belangrike boukuns van geskiedkundige aard te bied het nie, en hierdie verwaarlosing versterk net daardie denkbeeld. As die een eienaar eers aan die kaak gestel is, en tot verantwoording geroep word, dan sal die ander in hul spore trap.<ref name="Murphy2014" /> '''1 Desember 2005''': Die streekskoerant, ''[[Swartlander|Die Swartlander]]'', onthul die betreurenswaardige toestand van die gebou, maar ontlok feitlik geen reaksie nie.<ref name="Murphy2014" /> '''2006''': 'n Kolom word afgestaan in die Junie-uitgawe van die ''Heritage Talisman'', waarin vermeld word daar het geen verbetering ingetree nie. Die vandalisme, verwering, die stelselmatige aftakeling, stroping en verkoop van boumateriaal duur onverpoosd voort. Laura Robinson se verklaring hierbo word weer in oënskou geneem: as mense in Londen, New York en Parys hul bouvallige krotbuurte in woonstelle kan omskep – wat keer Moorreesburg? Of wat van die ontluikende filmbedryf in die Kaap wat altyd 'n filmstel soek wat goedkoop, gerieflik en ruimer is as wat die stad te bied het? Te oordeel aan wat Woodstock en Newlands al vermag het – waarom staan Moorreesburg agteruit? Voorts word die leser net weer ingelig dat SAEHA wel oor die "opsetlike verwaarlosing" genader is om die saak verder te voer.<ref>[https://web.archive.org/web/20200924165259/https://www.heritagechroniclesa.org/uploads/2/8/4/8/2848804/talisman_2.pdf ''Heritage Talisman''. 2006. Selected Project 2: The Old Tiger Oats Buildings, Moorreesburg. June:2]</ref> Volgens 'n beslissingsakte op 26 Junie 2006 van Erfenis Wes-Kaap sal die Beboude Omgewing- en Landskapkomitee (BelCom) enige sloping van die gebou weier. Aansoek moet ook gedoen word om tot Provinsiale Erfenisgebied verklaar te word en sodoende beskerming te geniet.<ref name="Murphy2014" /><ref name="Murphy2016" /> '''2007''': In die Maart-uitgawe van die ''Heritage Talisman'' word die leser meegedeel: op aandrang van die Swartland Erfenisstigting het die Erfenis Wes-Kaap voorlopig die gebou beskerm, en bied verdere beskerming deur die wet indien die saak verder gevoer wil word. Dit was in '''2006''' . Die Swartland Erfenisstigting is die opdrag gegee om die eienaars hiervan te verwittig.<ref>[https://web.archive.org/web/20200924172658/https://www.heritagechroniclesa.org/uploads/2/8/4/8/2848804/talisman_3.pdf ''Heritage Talisman''. 2007. Project Update. The Old Tiger Oats Buildings, Moorreesburg. March:3]</ref> In 2007 kom die Tiger Oats-gebou in die besit van Moorreesburgse Koringboere Beperk (MKB).<ref name="Courant.2017.1feb" /> In 'n Google Straataansig-beeld van April 2010 is daar 'n bordjie met die MKB-logo duidelik aangebring wat in al drie amptelike tale van die Wes-Kaap sê: ''Privaat eiendom. Oortreders sal vervolg word.''<ref>[https://www.google.com/maps/@-33.1524405,18.6703883,3a,18.6y,83.92h,94.46t/data=!3m8!1e1!3m6!1sNzHYwLXAFBdD_NoUY7_Aag!2e0!5s20100401T000000!6shttps:%2F%2Fstreetviewpixels-pa.googleapis.com%2Fv1%2Fthumbnail%3Fcb_client%3Dmaps_sv.tactile%26w%3D900%26h%3D600%26pitch%3D-4.464792136008796%26panoid%3DNzHYwLXAFBdD_NoUY7_Aag%26yaw%3D83.92457740298525!7i13312!8i6656?entry=ttu&g_ep=EgoyMDI1MDQyOS4wIKXMDSoASAFQAw%3D%3D Google Streetview, Graanstraat, Moorreesburg. April 2010]</ref> '''2014''': Die toestand, volgens Christopher Murphy, het sedert 1998 nie in die minste verbeter nie. Hy begin hom die vraag afvra of die stukture nie met opset verwaarloos word totdat daar geen ander keuse meer oorbly as om die geboue noodwendig te sloop nie. Maar kragtens die Nasionale Erfenishulpbronnewet is 'n permit wat deur die tersaaklike erfenisliggaam uitgereik is hiervoor nodig, andersins is dit onwettige praktyk. Verder betreur Murphy steeds hoe die Tiger Oats-gebou, maar so ook die spoorwegstasie, so erg vervalle raak dat dit onbruikbaar raak. Weer dink hy aan die geboue op die waterfront van Londen (dink [[Canary Wharf]]) en New York wat opgeknap, ingerig en gesogte blyplekke geword het.<ref name="Murphy2014" /> '''3 Maart 2016''': In ''The Heritage Portal'' skryf Murphy feitlik presies dieselfde woorde as in 2014 oor [wat veelseggend is], behalwe dat, sedert BelCom sy besluit duidelik uitgeklaar het, daar geen opvolgwerk gedoen is nie.<ref name="Murphy2014" /> '''18 Mei 2016''': 'n Uitstalling by die Koringbedryfmuseum op Moorreesburg is geopen wat die geskiedenis van die Tiger Oats-gebou uitbeeld.<ref>[https://issuu.com/diecourant/docs/368/12 ''Dié Courant''. 2016. Foto-onderskrif. 27 April: 12.]: […] Besoek gerus vanaf 18 Mei die Koringbedryfmuseum op Moorreesburg vir die Tiger Oats uitstalling.</ref><ref>[https://issuu.com/diecourant/docs/die_courant_swartland_25_mei_2016_3/4 ''Dié Courant''. 2016. Tiger Oats-gebou onder die vergrootglas. 25 Mei:4]: […] 'n Uitstalling oor die geskiedenis van die Tiger Oats-gebou in Moorreesburg is verlede week in die Koringbedryfmuseum op dié dorp geopen. Die gebou, deesdae in besit van Overberg Agri is geleë op die hoek van Graan- en Corporationstraat en op die munisipale waardasies as 'n bouval beskryf.</ref> Op '''15 Februarie 2017''' kom die Tiger Oats-gebou onder die hamer. Die veilingsmaatskappy van Somerset-Wes, die Michael James Organisation, waardeer die grondwaarde (wat ongeveer 7 000&nbsp;m² beslaan)<ref name="Courant.2017.22feb" /> alleen op R736 000.<ref name="Courant.2017.1feb" /> Daar was egter geen reserweprys ten tyde van die veiling nie, en daar was slegs een enkele bieër, 'n inwoner van Moorreesburg self. In die berig van ''Dié Courant'', gedagteken 22 Februarie, stel die voornemende koper dit duidelik dat hy nie wil hê die gebou tot niet moet gaan nie, en behoue moet bly. Hy was dus nie van plan om die gebou te laat sloop nie.<ref name="Courant.2017.22feb">[https://issuu.com/diecourant/docs/408_die_courant_bergrivier/2 ''Dié Courant''. 'Tier' se toekoms nou bepaal. 22 Februarie 2017, bl. 2]</ref> Murphy spreek die hoop uit van 'n nuwe hoofstuk wat aangebreek het, want dié gebou het al baie deurgemaak. Nie alleen is die deure, vloere en vensters al verkwansel nie, maar dit het al dwelmhandelaars getrek, en selfs plakkers het vantevore al hul intrek daar geneem.<ref name="Murphy2017">[https://web.archive.org/web/20170223070006/http://www.theheritageportal.co.za/notice/tiger-oats-complex-moorreesburg-sold-public-auction Murphy, C. 2017. Tiger Oats Complex in Moorreesburg Sold by Public Auction. ''The Heritage Portal.'' 16 February.]</ref> Daar was ook sprake van 'n moordsaak.<ref name="Murphy2014" /><ref name="Murphy2016" /><ref name="Murphy2017" /> Luitenant-kolonel Ricky van Schalkwyk was sedert 1 Oktober 2001 takbevelvoerder van die Moorreesburg-speurtak. Met sy vertrek in 2020 na die Vredendal-speurtak, onthou hy van die belangrikste sake in sy dienstyd op Moorreesburg: "Nog 'n saak was toe 'n man in die Tiger Oats-gebou dood aangetref is en vyf jeugdiges saam twee volwassenes vir die moord aangekeer is".<ref>[https://archive.is/mMqsq Swart, M. 2020. Ricky gereed vir nuwe taak. ''Netwerk24''. 23 Junie.]</ref> Die afslaer het wel te kenne gegee dat Erfenis Wes-Kaap deeglik ingelig is oor die erfeniswaarde van die gebou en vir enige veranderinge moet 'n permit by die organisasie verkry word. 'n Gebou moet egter 'n funksie hê – en hier lê die kruks, aldus Murphy.<ref name="Murphy2017" /> In '''April 2018''' was daar 'n Duitser wat saam met 'n spannetjie van Kaapstad 'n bietjie ''urbex'' (verkenning op verbode terreine) gaan doen het by die Tiger Oats-gebou (daar is ook foto's by).<ref>[https://archive.is/npbgX Reise Pionier: Urban Exploration in Kapstadt]</ref> Hier volg sy ondervindinge en insae hoe die plek daar uitsien: {{cquote| Die gebou is grotendeels afgebreek en in 'n verlate toestand. Dis jammer, want die baksteengebou met die skoorsteen is klassieke industriële argitektuur uit die laat-19de eeu. Die buitefasade staan nog, maar daar is geen vloere of trappe meer nie. 'n Paar staalpilare waarteen 'n groot vat met 'n volume van omtrent 5&nbsp;m³ vasgeval het – dit lyk nie veilig nie en herinner mens net hoe die produksieprosesse vroeër van bo na onder gevoer is. Alles wat selfs net naastenby lyk of dit as boumateriaal gebruik kon word, is verwyder. Pleks daarvan is daar graffiti teen die mure en oorblyfsels van klere, slaapplekke en vuurmaakplekke. Nadat die fabriek gesluit het, het 'n moord hier plaasgevind. En dis hoekom ons hier is. Verrassing! Daar is geen inligting hieroor op die internet nie. Gewapen met 'n foneemgenerator, SB7-radioskandeerder, K2- en trippelveld-EMF's, REM-pod, klankopnemer en infrarooikameras, probeer Shaun kontak maak met die gees van die afgestorwene en ander entiteite wat teenwoordig mag wees. Ons wag in spanning en met gemengde gevoelens. Daar is baie geleenthede om met ons te kommunikeer. Maar: geen vlermuise, geen bewegende voorwerpe of klopgeluide nie. Onverstaanbare stukkies woorde, 'n flikkerende flitslig en 'n paar verskrikte voëls. Oor die algemeen, niks wat werklik as "bonatuurlik" beskou kan word nie. Ons gesels bietjie met Kat, wat elke Vrydag oor paranormale onderwerpe op haar webwerf Goth in the Big City skryf. En toe gaan ons huis toe. }} '''31 Maart 2023''': In antwoord op Kennisgewing 53/2022/2023, waarin Munisipaliteit Swartland die publiek inlig omtrent die wysiging van sy Ruimtelike Ontwikkelingsraamwerk,<ref>[https://web.archive.org/web/20240701123518if_/http://www.swartland.org.za/media/docs/2023/Ontwikkelingsdienste_2023/Kennisgewings_20222023/Notice_55.pdf Munisipaliteit Swartland Kennisgewing 53/2022/2023]</ref> lewer die Moorreesburg Sakekamer die volgende kommentaar betreffende die Tiger Oats-gebou:<ref>[https://web.archive.org/web/20240821111450if_/https://www.moorreesburgsakekamer.co.za/laaiaf/Moorreesburg_Ruimtelike_Ontwikkeling_Kommentaar.pdf Moorreesburg Sakekamer repliek: Kommentaar ten opsigte van Swartland Ruimtelike Ontwikkelingsraamwerk met spesifieke verwysing na Moorreesburg.]</ref> {{cquote| K. Tiger Oats-gebou<br /> i. Die ou Tiger Oats-gebou is 'n bekende baken in Moorreesburg en het 'n baie ryke geskiedenis. Die gebou het oor die jare agteruitgegaan en onlangs is die gebou deur 'n privaatpersoon bekom om moontlik te ontwikkel.<br /> ii. Die sakekamer versoek dat SM [Swartland Munisipaliteit] enige voorstelle ten opsigte van die bewaring van hierdie landmerk met ons bespreek en waar moontlik enige advies gee t.o.v. ontwikkeling. SM is seker bekend met die Old Biscuit Mill in die Kaap wat ontwikkel is en baie gewild is vir plaaslike inwoners en toeriste. }} '''4 Mei 2025''': Tot op hierdie datum het mense hulle maar laat lei deur die uiterlike van die gebou self, of deur die skrywe van J. J. Lochner. Die geskatte datum het voorheen gewissel tussen "c. 1896"<ref>[https://web.archive.org/web/20250512081742/https://artefacts.co.za/main/Buildings/bldgframes_mob.php?bldgid=14880 Artefacts.co.za : Tiger Brands Complex.]</ref> en "1902". Lochner het byvoorbeeld die volgende geskryf (die opening van die spoorlyn is eweneens onjuis):<ref name="Lochner" /> {{cquote| In 1902 is die spoorweg verleng van Malmesbury na Moorreesburg en die eerste trein kon met groot opgewondenheid en gejuig verwelkom word. Dit was die eerste trein wat baie van die inwoners gesien het. In dieselfde jaar open die Tiger Oats Cereal Company, beter bekend as die Kompenie, die eerste fabriek op Moorreesburg. }} '''12 Junie 2026''': Christopher Murphy kondig sy uittrede aan as voorsitter van die Riebeekvallei-museumkomitee. Die voormalige voorsitter van die Swartland Erfenisstigting het sedert die vroeë 2000's hom daartoe verbind om die streek se historiese geboue te beskerm. Met sy uittrede herinner hy hom nog in die besonder aan die Tiger Oats-gebou op Moorreesburg. Al het erfenisopnames sedert 1998 die gebou se historiese waarde uitgewys, is die struktuur nooit formeel as amptelike erfenisterrein geregistreer of daartoe verklaar nie. Sodoende kon niks verhoed het dat die oorspronklike boumateriaal, soos die balke en vensters, op 'n plaaslike veiling verkoop is nie. Toe Murphy op 'n dag deur 'n oproep uit die Paarl van die veiling te hore kom, het hy hom na die terrein gehaas, maar dit was reeds gedane sake. Murphy het ook daarop gewys hoe streekserfenisprojekte oor die algemeen onder druk verkeer weens 'n kwynende aantal gemeenskapsvrywilligers. Teen Mei 2026 het die bestuurskomitee van die Riebeekvallei-museum tot slegs twee lede gekrimp, wat gelei het tot die tydelike sluiting van die fasiliteit toe geen nuwe bestuurslede gevind kon word nie.<ref>[https://diecourant.co.za/2026/06/12/murphy-wil-stokkie-oorhandig/ ''Die Courant''. 2026. Murphy wil stokkie oorhandig. 12 Junie.]</ref> === Nalatenskap === [[Lêer:Tigeroatsreklame1928.JPG|duimnael|150px|Advertensie waarin Moorreesburg Rugbyklub ondersteun word.<ref name="Schoeman15">Schoeman, C. 1998. ''100 Jaar van Rugby: Die verhaal van Moorreesburg Rugbyklub. 1898–1998.'' Moorreesburg: Moorreesburg Rugbyklub, bl. 15</ref>]] * Die Rugbyklub van Moorreesburg staan bekend as Die Tiere, vernoem na die Tiger Oats-fabriek. In die amptelike boek van die Moorreesburg Rugbyklub (1998) word die standpunt gehuldig, in strenge navolging van Lochner, dat die fabriek in 1902 gebou is:<ref>Schoeman, C. 1998. ''100 Jaar van Rugby: Die verhaal van Moorreesburg Rugbyklub. 1898–1998.'' Moorreesburg: Moorreesburg Rugbyklub, bl. 10-12</ref> {{cquote| Rugby is vir die eerste keer in Moorreesburg gespeel in dieselfde jaar dat die dorp formeel as 'n dorp geproklameer is, naamlik in 1898. […] Slegs vier jaar na die nederige begin van rugby op Moorreesburg het twee belangrike gebeurtenisse die ontwikkeling van die dorp en terselfdertyd die rugbyklub 'n groot hupstoot gegee, naamlik die opening van die spoorweg na die dorp en die oprigting van die Tiger Oats Cereal Company in Moorreesburg. […] Terselfdertyd het die stigting van die Tiger Oats Cereal Company baie bygedra tot die uitbouing van die dorp. Sy besturende direkteur, mnr. Wheeler het die belange van Moorreesburg op die hart gedra en die onderneming het 'n groot invloed op al die sektore van die gemeenskap uitgeoefen. Dit was dan ook na aanleiding van Tiger Oats dat Moorreesburg se spelers as Die Tiere bekend geword het en gou 'n krag in die streek geword het. }} Wat chronologie betref kan hierdie bewoording verwarring meebring. Die mnr. Wheeler hier ter sprake is William Henry Wheeler (almal het hom wel as "Mr. Wheeler" geken).<ref name="Frankel.1988.145.146">Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 145-146</ref> Hy is in Engeland gebore, word in sy vroeë twintigerjare die bestuurder van 'n meul in Londen, en ook later lektor in maaltegnologie, asook die tegniese redakteur van ''Trade Journal'' (waartoe hy heelwat artikels bydra). Op uitnodiging kom hy in November 1936 na Suid-Afrika en word besturende direkteur van Tiger Oats Co. in 1938.<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Wie_is_wie_in_Suid_Afrika/l9buRILhMmMC?hl=af&gbpv=1&bsq=%22in%201938%20%2C%20after%20he%20had%20disposed%20of%20his%20interests%20in%20England%22&dq=%22in%201938%20%2C%20after%20he%20had%20disposed%20of%20his%20interests%20in%20England%22&printsec=frontcover Wie Was Wie? 1960. s.v. Wheeler, William Henry. Johannesburg: Vitae Uitgewers, bl. 542]</ref> Rudy Frankel en sy vrou, Nora, ontmoet Wheeler teen middel-1944 as die besturende direkteur van ''Maitland'', toe Tiger Oats aangekoop is. Wheeler het hom veral toegespits op die ensieme en om die meule so doeltreffend en seepglad moontlik te laat loop. Wheeler het in Maart 1961 afgetree, maar het nie sy vrou daarvan vertel nie en net elke dag oudergewoonte na sy kantoor toe gekom – nou as konsultant, tot en met 30 September 1966. Hy sterf in Februarie 1979. Frankel se indruk van sy persoonlikheid is egter dié van 'n "somber individu", vergeleke met die mense-mens en joviale Skot, Peter Murray King.<ref name="Frankel.1988.145.146" /> 'n Naam waarop eintlik ingegaan moet word, is Jim Shipp, want hy was jare lank die besturende direkteur van die Moorreesburg-tak.<ref>Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 190.</ref> In 1928 verskyn 'n advertensie in ''Die Burger'' met die volgende bewoording, wat direk na Die Tiere verwys:<ref name="Schoeman15" /> {{cquote| '''Die Onoorwinlikes''' Hierdie jaar het Moorreesburg – die huis van die beroemde Tiger-hawermout – 'n Rugby-span voortgebring wat ongeëwenaard in die plattelandse distrikte is. Ons, die vervaardigers van Tiger-hawermout, is nie min trots daarop om hul sukses bekend te maak nie, want ons voel dat hul sukses tot 'n sekere mate te danke is aan die feit dat hulle van die distrik kom waar die gesondste ontbytvoedsel in Afrika gekweek word. As dit die enigste oorwinning was waarna ons kan verwys, is ons nog meer geregverdig om trots te wees. Maar ons het ander oorwinnings op ons krediet. In 1906 het die beroemde Springbokspan deur die Britse Eilande getoer. Saam met hulle het hul genoeg Tiger-hawermout geneem wat vir elke man vir elke ontbyt gedurende die toer genoeg sou wees. Hulle sukses was merkwaardig en ons mag sê dat dit tot 'n groot mate te danke was aan hul uithoudingsvermoë, wat hulle elke dag uit Suid-Afrika se nasionale ontbytvoedsel verkry het. Vandag probeer ons om nog meer Onoorwinlike Springbokke groot te maak. Duisende klein Suid-Afrikanertjies verkry elke oggend gesondheid, krag en uithoudingsvermoë uit Tiger-hawermout. As u eie klein seuntjie – of is dit 'n dogtertjie! - nie onder die groot leër van eters van Tiger-hawermout is nie, wil ons hê dat u hom or haar moet inskryf vir die leër van onoorwinlikes. U sal die aanwerwingskantoor by u kruidenier vind. }} Soos die leë Tiger Oats-gebou, is ook die 1906-datum omgeef met enigma. Want sowel Frankel<ref name="Frankel.1988.135" /> as ''De Zuid-Afrikaan''<ref name="dezuidafrikaan.1908.1des.8" /> voer aan die eerste hawermoutprodukte is in 1908 gemaak. En tog, as mens in ag neem dat Alfred Marshall voor die tariewekommissie sy saak gestel het – 'n sitting wat byna drie weke sedert 3 tot 18 Desember 1907 vir alle nywerhede in die Kaapkolonie geduur het – dan moes die African Compressed Fodder Company reeds hawermoutprodukte voor 1908 gemaak het.<ref name="Minutes1908" /> Wat die Tiger-handelsmerk egter betref, is die aankondiging om registrasie eers November 1906 gemaak,<ref name="trademark" /> toe die Springboktoerspan lankal op September 1906 met die skip, ''The Gascon'', in South Hampton aangekom het.<ref>[https://worldrugbymuseum.com/from-the-vaults/international-rugby/the-1st-south-africa-tour-to-the-uk-and-france-1906-07 World Rugby Museum. 2019. The 1st South Africa Tour to the UK and France 1906-07. 20 September.]</ref> == Notas == {{notas}} == Verwysings == {{Verwysings|4}} {{Normdata}} {{Koördinate|33|09|08.8|S|18|40|14|O|region:ZA_type:city_source:afwiki|aansig=titel}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Geboue en strukture in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Moorreesburg]] 83feovk9adizyrxkicw6bfjr4f6m8jh 0 421569 2967073 2966367 2026-09-13T16:27:32Z Aliwal2012 39067 wenner 2026 Spaanse Grand Prix 2967073 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas renjaer | name = Andrea Kimi Antonelli | image = Kimi Antonelli at the 2025 US Grand Prix in Austin, TX (cropped).jpg | caption = Antonelli in 2025 | birth_date = {{Birth date and age|2006|8|25|df=y}} | birth_place = [[Bologna]], [[Emilia-Romagna]], Italië | nationality = {{vlagikoon|ITA}} [[Italië|Italianer]] | signature = [[Lêer:Andrea Kimi Antonelli Signature.png|120px]] | 2026 Team = [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]<ref name="signing"/> | Car number = 12 | Races = {{F1stat|ANT|entries}} ({{F1stat|ANT|starts}} begin) | Championships = 0 | Wins = {{F1stat|ANT|wins}} | Podiums = {{F1stat|ANT|podiums}} | Points = {{F1stat|ANT|careerpoints}} | Poles = {{F1stat|ANT|poles}} | Fastest laps = {{F1stat|ANT|fastestlaps}} | First race = [[2025 Australiese Grand Prix]] | First win = [[2026 Chinese Grand Prix]] | Last win = [[2026 Spaanse Grand Prix]] | Last race = {{laaste F1GP}} | Last season = 2025 | Last position = 7de (150 punte) }} [[Lêer:F4 Germany 2022 Spa Podium Race 1 (1) (cropped).jpg|duimnael|Antonelli lig sy trofee omhoog na hy die 2022 ADAC F4-kampioenskap by Spa-Francorchamps gewen het]] '''Andrea Kimi Antonelli''' (gebore 25 Augustus 2006) is 'n jong Italiaanse renjaer wat sedert 2025 vir die [[Mercedes AMG Petronas F1-span]] aan [[Formule Een]]renne deelneem.<ref name="signing"/> Hy het tot einde-2024 vir Prema aan die FIA Formule 2-kampioenskap deelgeneem. Antonelli is gebore en getoë in [[Bologna]], as die seun van die renjaer Marco Antonelli. Na 'n suksesvolle kartingloopbaan, met opeenvolgende oorwinnings by die direk-aangedrewe Karting Europese Kampioenskap in 2020 en 2021 opgelewer het,<ref>{{Cite web|url=https://tkart.it/en/news/events/fia-karting-world-championship-kz-kristianstad-final-a-tony-kart-one-two-milell-is-world-champion|title=FIA Karting World Championship KZ, Kristianstad: Final - A Tony Kart one-two: Milell is world champion|date=5 September 2021|website=TKART - News, tips, tech about karting|language=en|access-date=23 November 2024}}</ref> het Antonelli dadelik na die junior formules gevorder. Hy het sy eerste titel by die 2022 Italiaanse F4-kampioenskap met Prema gewen, en het daarna die ADAC F4-kampioenskap in 2022 en die Formule Streeks-Europese Kampioenskap in 2023 met Prema gewen, sowel as die Formule Streeks Midde-Ooste-kampioenskap in 2023 met Mumbai Falcons. Hy het ook 'n goue medalje by die 2022 FIA Motorsportspele gewen, waar hy Italië verteenwoordig het. Antonelli het in 2024 tot Formule 2 gevorder en twee wedrenne in sy nuwelingseisoen gewen.<ref name="HungaryF2Win">{{Cite web|url=https://www.fiaformula2.com/Latest/IIwHDVzQIffSn0iruCRER/feature-race-antonelli-charges-through-to-take-second-victory-of-the-season|title=FEATURE RACE: Antonelli charges through to take second victory of the season in Budapest|date=21 July 2024|website=FIA_F2® - The Official F2® Website|language=en|access-date=8 August 2024}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.racefans.net/2024/07/06/antonellis-lack-of-f2-results-not-a-concern-for-mercedes/|title=Antonelli's lack of F2 results not a concern for Mercedes|last=Collantine|first=Keith|date=6 July 2024|website=RaceFans|language=en|access-date=23 November 2024}}</ref> Antonelli het as 'n lid van die Mercedes Junior-span sedert 2018, sy vrye oefenbuiging in Formule Een by die [[2024 Italiaanse Grand Prix]] gemaak. Hy jaag in 2025 vir [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes-AMG]] op 'n eenjaarkontrak,<ref>{{Cite web|url=https://www.grandprix.com/news/wolff-admits-antonelli-russell-only-guaranteed-2025-seats.html|title=Wolff admits Antonelli, Russell, only guaranteed 2025 seats|website=www.grandprix.com|access-date=23 November 2024|language=en}}</ref> en vervang [[Lewis Hamilton]] as spanlid van [[George Russell]].<ref name="signing">{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/breaking-kimi-antonelli-confirmed-as-lewis-hamiltons-replacement-with.2TeU01Qm9BjQUlBjl9jBTm|title=Antonelli confirmed as Hamilton’s replacement with Mercedes looking ahead to ‘next chapter’|date=31 August 2024|website=Formula 1|access-date=31 August 2024|language=en}}</ref> == Vroeë lewe == Andrea Kimi Antonelli is op 25 Augustus 2006 in [[Bologna]], [[Emilia-Romagna]], Italië gebore.<ref>{{Cite web|url=https://www.mercedesamgf1.com/drivers/junior-driver/andrea-kimi-antonelli|title=Andrea Kimi Antonelli - Junior Driver|website=Mercedes-AMG Petronas F1 Team|access-date=2024-02-02|language=en|archive-date=2024-04-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240429180737/https://www.mercedesamgf1.com/drivers/junior-driver/andrea-kimi-antonelli|url-status=dead}}</ref> Sy vader Marco is 'n voormalige renjaer, en ook die eienaar van die AKM Motorsportspan wat in die Italiaanse F4-kampioenskap meeding.<ref>{{Cite web|url=https://www.kartxpress.com/ReadMore/team-akm-motorsport-by-antonelli-is-born-partnership-with-kart-republic-of-dino-chiesa|title=Team AKM Motorsport by Antonelli is born: partnership with Kart Republic of Dino Chiesa|website=KartXpress|language=en|access-date=2022-05-06}}</ref> Antonelli kry sy middelnaam van [[Kimi Räikkönen]], die 2007 Formule Een Wêreldkampioen, wat deur 'n familievriend aan sy pa gegee is, wat wou hê dat sy seun 'n vreemde naam na 'Andrea' moes hê.<ref>{{Cite web|url=https://www.autobild.de/artikel/kimi-antonelli-laesst-italiener-traeumen-25055827.html|title=Kimi Antonelli lässt Tifosi träumen: Hoffen auf den neuen Kimi - AUTO BILD|website=autobild.de|language=de|access-date=2024-02-02}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.speedweek.com/formel1/news/217164/Kimi-Antonelli-(Italien)-Lieber-Mercedes-als-Ferrari.html?lang=en|title=Kimi Antonelli (Italy): Better Mercedes than Ferrari|website=www.speedweek.com|access-date=2024-02-02}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://it.motorsport.com/formula4/news/f4-antonelli-credo-in-mercedes-con-loro-arrivero-in-vetta/10386719/|title=F4 {{!}} Antonelli: "Credo in Mercedes, con Loro Arriverò in Vetta"|last=Di Marco|first=Marco|date=20 October 2022|website=Motorsport|language=it|access-date=8 July 2024}}</ref> Op 'n jong ouderdom het Antonelli ITCS Gaetano Salvemini in Casalecchio di Reno bygewoon en geleer om vlot Engels te praat tydens sy reise na wedrenne. == Formule 1-loopbaan == In April 2019 het [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] aangekondig dat Antonelli by hul Juniorspan aangesluit het. Op 17–18 April 2024 het Antonelli sy eerste tweedaagse toets met die span afgelê, waar hy die W12 by die [[Red Bull Ring]] bestuur het; hy het verdere privaattoetse in die W13 by [[Enzo en Dino Ferrari-renbaan|Imola]], [[Silverstone-renbaan|Silverstone]], [[Barcelona-Catalunya-renbaan|Barcelona-Catalunya]] en [[Circuit de Spa-Francorchamps|Spa-Francorchamps]] voltooi.<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/athletic/5738215/2024/09/02/who-is-andrea-kimi-antonelli-mercedes-f1/|title=Mercedes F1's Andrea Kimi Antonelli prepares to succeed, not replace, Lewis Hamilton|last=Coleman|first=Madeline|date=2 September 2024|work=The Athletic|publisher=[[The New York Times]]|access-date=18 March 2025|issn=1553-8095|archive-url=https://web.archive.org/web/20250323044124/https://www.nytimes.com/athletic/5738215/2024/09/02/who-is-andrea-kimi-antonelli-mercedes-f1/|archive-date=23 March 2025|url-status=live}}</ref> Na aanleiding van 'n nuwe reël wat bestuurders weer toegelaat het om 'n FIA Superlisensie op die jong ouderdom van 17 te bekom,<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/how-a-rule-tweak-could-allow-antonelli-to-make-his-f1-race-weekend-debut.6Ct8eeSKps47JRgTnqHUS3|title=How a rule tweak could allow Antonelli to make his F1 race weekend debut as early as the Spanish Grand Prix|last=Barretto|first=Lawrence|date=14 June 2024|website=Formula 1|publisher=Formula One Group|archive-url=https://web.archive.org/web/20241214222547/https://www.formula1.com/en/latest/article/how-a-rule-tweak-could-allow-antonelli-to-make-his-f1-race-weekend-debut.6Ct8eeSKps47JRgTnqHUS3|archive-date=14 December 2024|access-date=5 July 2024|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.independent.co.uk/f1/f1-kimi-antonelli-williams-fia-mercedes-hamilton-b2562652.html|title=FIA opens door for Kimi Antonelli's promotion to F1 before 18th birthday|last=Jackson|first=Kieran|date=14 June 2024|website=The Independent|access-date=10 December 2024|issn=1741-9743|archive-url=https://web.archive.org/web/20241002191258/https://www.independent.co.uk/f1/f1-kimi-antonelli-williams-fia-mercedes-hamilton-b2562652.html|archive-date=2 October 2024|url-status=live}}</ref> was daar gerugte dat Antonelli [[Logan Sargeant]] by [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]] halfpad deur die [[2024 Formule Een-seisoen|2024 seisoen]] sou vervang;<ref>{{Cite web|url=https://www.the-race.com/formula-1/sargeant-out-antonelli-in-whats-going-on-with-mooted-williams-driver-switch/|title=Sargeant out? What's going on with mooted mid-season F1 swap|last=Mitchell-Malm|first=Scott|date=3 May 2024|website=The Race|publisher=The Race Media|archive-url=https://web.archive.org/web/20241204092021/https://www.the-race.com/formula-1/sargeant-out-antonelli-in-whats-going-on-with-mooted-williams-driver-switch/|archive-date=4 December 2024|access-date=10 December 2024}}</ref> Mercedes het egter die skuif ontken en eerder [[Mick Schumacher]] vir die posisie aanbeveel.<ref>{{Cite web|url=https://www.motorsport.com/f1/news/mercedes-shuts-down-early-antonelli-f1-move-it-is-not-going-to-happen/10606571/|title=Mercedes shuts down early Antonelli F1 move: 'It is not going to happen'|last=Cleeren|first=Filip|date=4 May 2024|website=Motorsport.com|publisher=Motorsport Network|archive-url=https://web.archive.org/web/20240601080749/https://www.motorsport.com/f1/news/mercedes-shuts-down-early-antonelli-f1-move-it-is-not-going-to-happen/10606571/|archive-date=1 June 2024|access-date=9 December 2024}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/we-havent-seen-the-real-mick-wolff-insists-schumacher-deserves-potential.4mKw9fVyYLH01JBB4XTwzm|title=We haven't seen the real Mick' – Wolff insists Schumacher 'deserves' potential Williams chance amid Sargeant speculation|date=26 August 2024|website=Formula 1|publisher=Formula One Group|archive-url=https://web.archive.org/web/20241121090035/https://www.formula1.com/en/latest/article/we-havent-seen-the-real-mick-wolff-insists-schumacher-deserves-potential.4mKw9fVyYLH01JBB4XTwzm|archive-date=21 November 2024|access-date=27 August 2024}}</ref> Antonelli het sy vrye-oefendebuut by die [[2024 Italiaanse Grand Prix]] gemaak, waar hy aan die eerste sessie in [[George Russell]] se W15 deelgeneem het.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/antonelli-to-make-f1-weekend-debut-at-monza-as-mercedes-confirm-fp1-outing.4hPO8isg3DfimnXDiycK8m|title=Antonelli to make F1 weekend debut at Monza as Mercedes confirm FP1 outing for junior star|date=25 August 2024|website=Formula 1|publisher=Formula One Group|archive-url=https://web.archive.org/web/20241123153610/https://www.formula1.com/en/latest/article/antonelli-to-make-f1-weekend-debut-at-monza-as-mercedes-confirm-fp1-outing.4hPO8isg3DfimnXDiycK8m|archive-date=23 November 2024|access-date=25 August 2024}}</ref> Hy het die vinnigste rondtetyd opgestel voordat hy 10 minute in die sessie by die [[Autodromo Nazionale di Monza|''Curva Alboreto'']]-draai getol het,<ref>{{Cite web|url=https://www.autosport.com/f1/news/antonelli-crashes-early-on-mercedes-f1-debut-in-italian-gp-fp1/10649173/|title=Antonelli crashes early on Mercedes F1 debut in Italian GP FP1|last=Mann-Bryans|first=Mark|date=30 August 2024|website=Autosport|publisher=Motorsport Network|issn=0269-946X|archive-url=https://web.archive.org/web/20240908155103/https://www.autosport.com/f1/news/antonelli-crashes-early-on-mercedes-f1-debut-in-italian-gp-fp1/10649173/|archive-date=8 September 2024|access-date=9 December 2024|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.independent.co.uk/f1/kimi-antonelli-crash-mercedes-monza-b2604446.html|title=Kimi Antonelli crashes after just 10 minutes of first F1 session for Mercedes at Monza|last=Jackson|first=Kieran|date=30 August 2024|website=[[The Independent]]|access-date=10 December 2024|issn=1741-9743|archive-url=https://web.archive.org/web/20241002191351/https://www.independent.co.uk/f1/kimi-antonelli-crash-mercedes-monza-b2604446.html|archive-date=2 October 2024|url-status=live}}</ref> en teen die bandversperring gebots het teen 52 g krag.<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/articles/cy0n321dg82o|title=Hamilton sets pace after Antonelli crashes on debut|date=30 August 2024|first=Andrew|last=Benson|work=[[BBC Sport]]|publisher=[[BBC]]|access-date=10 December 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240913034801/https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/articles/cy0n321dg82o|archive-date=13 September 2024|url-status=live}}</ref><ref name="TG20242">{{Cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/formula-1/2024/08/31/andrea-kimi-antonelli-mercedes-new-driver-lewis-hamilton/|title=Teenage star Andrea Kimi Antonelli: The new Mercedes driver with talent to emulate Lewis Hamilton|date=31 August 2024|first=Tom|last=Cary|work=[[The Daily Telegraph]]|publisher=Telegraph Media Group|access-date=10 December 2024|issn=0307-1235|url-access=registration|archive-url=https://web.archive.org/web/20241219120934/https://www.telegraph.co.uk/formula-1/2024/08/31/andrea-kimi-antonelli-mercedes-new-driver-lewis-hamilton/|archive-date=19 December 2024|url-status=live}}</ref> Toto Wolff het Antonelli se aksies na die ongeluk verdedig,<ref>{{Cite web |url=https://www.autosport.com/f1/news/wolff-backs-antonelli-after-crash-on-mercedes-debut/10649283/ |title=Wolff backs Antonelli after crash on Mercedes FP1 debut |website=[[Autosport]] |publisher=Motorsport Network |date=30 August 2024 |first=Mark |last=Mann-Bryans |access-date=10 December 2024 |issn=0269-946X |archive-url=https://web.archive.org/web/20240909005518/https://www.autosport.com/f1/news/wolff-backs-antonelli-after-crash-on-mercedes-debut/10649283/ |archive-date=9 September 2024 |url-status=live}}</ref> terwyl Mark Hughes van ''Motor Sport'' sy vrye oefendebuut met die van Tazio Nuvolari vergelyk het,<ref>{{Cite magazine |url=https://www.motorsportmagazine.com/articles/single-seaters/f1/antonelli-was-breathtaking-before-crash-like-another-monza-gp-debut-99-years-ago/ |url-access=registration |title=Antonelli was breathtaking before crash — like another Monza GP debut 99 years ago |magazine=Motor Sport (tydskrif) |issn=0027-2019 |first=Hughes |last=Mark |date=4 September 2024 |access-date=10 December 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240907033059/https://www.motorsportmagazine.com/articles/single-seaters/f1/antonelli-was-breathtaking-before-crash-like-another-monza-gp-debut-99-years-ago/ |archive-date=7 September 2024 |url-status=live}}</ref> waar hy twaalfde geëindig het nadat sy sessie weer voortydig beëindig is—deurdat hy vloerskade opgedoen het terwyl hy oor 'n stuk puin gery het.<ref>{{Cite web|url=https://www.mercedesamgf1.com/news/mexico-city-gp-a-disrupted-friday-for-the-team|title=Mexico City GP: A Disrupted Friday for the Team|date=25 October 2024|website=[[Mercedes AMG Petronas F1-span]]|publisher=Mercedes-Benz Groep|archive-url=https://web.archive.org/web/20241221220405/https://www.mercedesamgf1.com/news/mexico-city-gp-a-disrupted-friday-for-the-team|archive-date=21 December 2024|access-date=2 November 2024}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.motorsport.com/f1/news/antonelli-much-calmer-on-second-mercedes-outing-in-mexico/10667043/|title=Antonelli "much calmer" on second Mercedes FP1 outing in Mexico|last=Cleeren|first=Filip|date=26 October 2024|website=Motorsport.com|publisher=Motorsport Network|archive-url=https://web.archive.org/web/20241213193408/https://www.motorsport.com/f1/news/antonelli-much-calmer-on-second-mercedes-outing-in-mexico/10667043/|archive-date=13 December 2024|access-date=9 December 2024}}</ref> Hy het langs Russell in die na-seisoen-toets by [[Yas Marina-renbaan|Yas Marina]] deelgeneem,<ref>{{Cite magazine|url=https://www.motorsportmagazine.com/articles/single-seaters/f1/who-is-driving-in-abu-dhabis-post-season-f1-test-sainz-spotted-in-williams/|url-access=registration|title=Who is driving in Abu Dhabi's post-season F1 test? Sainz spotted in Williams|magazine=Motor Sport (tydskrif)|issn=0027-2019|first=Cambridge|last=Kisby|date=9 December 2024|access-date=9 December 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241213114052/https://www.motorsportmagazine.com/articles/single-seaters/f1/who-is-driving-in-abu-dhabis-post-season-f1-test-sainz-spotted-in-williams/|archive-date=13 December 2024|url-status=live}}</ref> 62 rondtes voltooi en die vyfde vinnigste tyd opgestel.<ref>{{Cite web|url=https://www.autosport.com/f1/news/f1-abu-dhabi-test-report/10681366/|title=F1 Abu Dhabi post-season test: Leclerc heads Sainz to close out 2024|last=Cleeren|first=Filip|date=10 December 2024|website=Autosport|publisher=Motorsport Network|issn=0269-946X|archive-url=https://web.archive.org/web/20241213142401/https://www.autosport.com/f1/news/f1-abu-dhabi-test-report/10681366/|archive-date=13 December 2024|access-date=10 December 2024}}</ref> Hy het hierna 'n tweedaagse toets in die Mercedes W11 by [[Jerez-renbaan|Jerez]] voltooi.<ref>{{Cite web|url=https://www.the-race.com/formula-1/kimi-antonelli-mercedes-2020-car-jerez-test-explained/|title=Why Mercedes is dusting off a 2020 F1 car for Antonelli|last=Noble|first=Jon|date=13 January 2025|website=The Race|publisher=The Race Media|archive-url=https://web.archive.org/web/20250116134120/https://www.the-race.com/formula-1/kimi-antonelli-mercedes-2020-car-jerez-test-explained/|archive-date=16 January 2025|access-date=18 March 2025}}</ref> === Mercedes (2025–hede) === ==== 2025: Nuwelingseisoen ==== [[Lêer:2025_Japan_GP_-_Mercedes_-_Kimi_Antonelli_-_FP2.jpg|regs|duimnael|Antonelli (hier afgebeeld by die [[2025 Japannese Grand Prix|Japannese Grand Prix]]) het in 2025 op 18-jarige ouderdom in Formule Een met Mercedes gedebuteer.]] Antonelli het in 2025 by Mercedes geteken en [[Lewis Hamilton]] vervang om [[George Russell]] op 'n eenjaarkontrak te ondersteun.<ref name="2025contract">{{Cite web|url=https://www.skysports.com/f1/news/12433/13200754/andrea-kimi-antonelli-mercedes-confirm-italian-teenager-as-lewis-hamiltons-replacement-for-2025-f1-season|title=Andrea Kimi Antonelli: Mercedes confirm Italian teenager as Lewis Hamilton's replacement for 2025 F1 season|date=31 August 2024|website=Sky Sports|archive-url=https://web.archive.org/web/20241209172325/https://www.skysports.com/f1/news/12433/13200754/andrea-kimi-antonelli-mercedes-confirm-italian-teenager-as-lewis-hamiltons-replacement-for-2025-f1-season|archive-date=9 December 2024|access-date=9 December 2024}}</ref> Met sy debuut by die [[2025 Australiese Grand Prix|Australiese Grand Prix]] het hy die eerste Italiaanse jaer geword wat in Formule Een deelgeneem het sedert [[Antonio Giovinazzi]] in [[2021 Aboe Dhabi Grand Prix|2021]]<ref>{{Cite news|last=Iversen|first=Patrick|date=31 August 2024|title=Mercedes F1 promotes Andrea Kimi Antonelli to replace Lewis Hamilton in 2025|url=https://www.nytimes.com/athletic/5729566/2024/08/31/f1-andrea-kimi-antonelli-mercedes/|access-date=2 September 2024|work=The Athletic|publisher=[[The New York Times]]|issn=1553-8095|archive-url=https://web.archive.org/web/20241125142729/https://www.nytimes.com/athletic/5729566/2024/08/31/f1-andrea-kimi-antonelli-mercedes/|archive-date=25 November 2024|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.independent.co.uk/f1/kimi-antonelli-lewis-hamilton-f1-mercedes-b2587814.html|title=Kimi Antonelli replaces Lewis Hamilton at Mercedes F1 in 2025|last=Jackson|first=Kieran|date=31 August 2024|website=[[The Independent]]|access-date=9 December 2024|issn=1741-9743|archive-url=https://web.archive.org/web/20240910082339/https://www.independent.co.uk/f1/kimi-antonelli-lewis-hamilton-f1-mercedes-b2587814.html|archive-date=10 September 2024|url-status=live}}</ref> en die eerste Mercedes-groentjie sedert 1954,<ref>{{Cite news|url=https://www.reuters.com/sports/formula1/motor-racing-antonelli-replace-hamilton-mercedes-2025-2024-08-31/|title=Antonelli to replace Hamilton at Mercedes in 2025|last=Baldwin|first=Alan|date=31 August 2024|work=[[Reuters]]|publisher=Thomson Reuters|access-date=13 July 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250207172642/https://www.reuters.com/sports/formula1/motor-racing-antonelli-replace-hamilton-mercedes-2025-2024-08-31/|archive-date=7 February 2025|url-status=live}}</ref> sowel as die derde jongste jaer in Formule Een-geskiedenis op 18 jaar en 203 dae oud; <ref name="2025contract" /> hy het sestiende gekwalifiseer met vloerskade voordat hy na vierde geklim het in die reën-geteisterde Grand Prix,<ref>{{Cite web|url=https://www.autosport.com/f1/news/very-impressive-antonelli-reinstated-in-fourth-after-penalty-is-reversed/10704035/|title="Very impressive" Antonelli reinstated in fourth after penalty is reversed|last=Codling|first=Stuart|date=16 March 2025|website=[[Autosport]]|publisher=Motorsport Network|issn=0269-946X|archive-url=https://web.archive.org/web/20250316211522/https://www.autosport.com/f1/news/very-impressive-antonelli-reinstated-in-fourth-after-penalty-is-reversed/10704035/|archive-date=16 March 2025|access-date=16 March 2025}}</ref> deur verskeie verbysteke op die baan te maak en 'n gepaste kuipestop vir intermediêre bande te maak om die tweede jongste puntemaker in Formule Een-geskiedenis en die hoogsgeplaasde debutant sedert [[2014 Australiese Grand Prix|2014]] te word.<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/athletic/6208349/2025/03/17/kimi-antonelli-mercedes-f1-australian-gp/|title=In Kimi Antonelli's F1 debut, Mercedes glimpses a hopeful post-Hamilton future|last=Coleman|first=Madeline|date=17 March 2025|work=The Athletic|publisher=[[The New York Times]]|access-date=18 March 2025|issn=1553-8095|archive-url=https://web.archive.org/web/20250317200445/https://www.nytimes.com/athletic/6208349/2025/03/17/kimi-antonelli-mercedes-f1-australian-gp/|archive-date=17 March 2025|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite magazine|url=https://www.autoweek.com/racing/formula-1/a64200137/kimi-antonelli-makes-f1-history-debut-for-mercedes/|title=Kimi Antonelli Makes F1 History in Debut for Mercedes|last=Horton|first=Phillip|date=16 March 2025|magazine=Autoweek|publisher=Hearst Communications|access-date=18 March 2025|issn=0192-9674|archive-url=https://web.archive.org/web/20250318212439/https://www.autoweek.com/racing/formula-1/a64200137/kimi-antonelli-makes-f1-history-debut-for-mercedes/|archive-date=18 March 2025|url-status=live}}</ref> Nadat hy sewende geëindig het tydens sy naelrendebuut in [[2025 Chinese Grand Prix|China]], het hy sesde in die hoofwedren geëindig ná diskwalifikasie van beide [[Scuderia Ferrari|Ferraribestuurders]], nadat hy weer vloerskade opgedoen het as gevolg van puin.<ref>{{Cite web|url=https://www.skysports.com/f1/news/12433/13333543/chinese-gp-sprint-lewis-hamilton-claims-first-ferrari-victory-after-holding-off-max-verstappen-at-start|title=Chinese GP Sprint: Lewis Hamilton claims first Ferrari victory after holding off Max Verstappen at start|date=22 March 2025|website=Sky Sports|publisher=Sky Group|archive-url=https://web.archive.org/web/20250322104310/https://www.skysports.com/f1/news/12433/13333543/chinese-gp-sprint-lewis-hamilton-claims-first-ferrari-victory-after-holding-off-max-verstappen-at-start|archive-date=22 March 2025|access-date=25 March 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.motorsport.com/f1/news/antonelli-driver-day-chinese-gp/10706492/|title=How Antonelli won 'driver of the day' poll in F1 Chinese GP|last=Codling|first=Stuart|last2=Kalinauckas|first2=Alex|date=24 March 2025|website=Motorsport.com|publisher=Motorsport Network|archive-url=https://web.archive.org/web/20250325142818/https://www.motorsport.com/f1/news/antonelli-driver-day-chinese-gp/10706492/|archive-date=25 March 2025|access-date=25 March 2025}}</ref> Hy het sesde in [[2025 Japannese Grand Prix|Japan]] geëindig, waar hy beide die jongste renjaer geword het om 'n wedren te lei en 'n vinnigste rondte in Formule Een-geskiedenis opgestel het.<ref name="JPN242">{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/athletic/6258403/2025/04/06/japanese-grand-prix-f1-briefing-max-verstappen-red-bull/|title=F1 Japanese Grand Prix briefing: Max Verstappen's perfect win and Kimi Antonelli makes history|last1=Coleman|first1=Madeline|last2=Smith|first2=Luke|date=6 April 2025|work=The Athletic|publisher=[[The New York Times]]|access-date=6 April 2025|issn=1553-8095|archive-url=https://web.archive.org/web/20250406081516/https://www.nytimes.com/athletic/6258403/2025/04/06/japanese-grand-prix-f1-briefing-max-verstappen-red-bull/|archive-date=6 April 2025|url-status=live}}</ref> Hy het ook die derde bestuurder geword om drie agtereenvolgende topses-resultate van sy debuut af te behaal, na [[Jackie Stewart]] (1965) en [[Lewis Hamilton]] (2007).<ref name="NYT20252">{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/athletic/6273087/2025/04/12/f1-formula-1-mercedes-kimi-antonelli/|title=Kimi Antonelli is making Formula One history as rookie – all while finishing school|last=Smith|first=Luke|date=12 April 2025|work=The Athletic|publisher=[[The New York Times]]|access-date=14 April 2025|issn=1553-8095|archive-url=https://web.archive.org/web/20250412221643/https://www.nytimes.com/athletic/6273087/2025/04/12/f1-formula-1-mercedes-kimi-antonelli/|archive-date=12 April 2025|url-status=live}}</ref> Antonelli het vierde gekwalifiseer vir die [[2025 Bahreinse Grand Prix|Bahreinse Grand Prix]] – afgeskuif na vyfde met 'n roosterstraf weens 'n spanfout – voordat hy buite die [[Lys van Formule Een wêreldkampioenskap punteleer metodes|punte]] geval het op 'n drie-stop-strategie en elfde geëindig het.<ref>{{Cite web|url=https://www.autosport.com/f1/news/mercedes-russell-and-antonelli-receive-grid-drop-for-bahrain-qualifying-error/10712690/|title=Mercedes' Russell and Antonelli receive grid drop for Bahrain qualifying error|last=Cleeren|first=Filip|date=12 April 2025|website=Autosport|publisher=Motorsport Network|issn=0269-946X|archive-url=https://web.archive.org/web/20250414164936/https://www.autosport.com/f1/news/mercedes-russell-and-antonelli-receive-grid-drop-for-bahrain-qualifying-error/10712690/|archive-date=14 April 2025|access-date=14 April 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/antonelli-left-confused-by-bahrain-strategy-calls-as-three-stop-strategy.3mMpJbW870qTch7IAz35hD|title=Antonelli left 'confused' by Bahrain strategy calls as three-stop strategy sees rookie miss out on points|date=14 April 2025|website=Formula 1|publisher=Formula One Group|archive-url=https://web.archive.org/web/20250414164936/https://www.formula1.com/en/latest/article/antonelli-left-confused-by-bahrain-strategy-calls-as-three-stop-strategy.3mMpJbW870qTch7IAz35hD|archive-date=14 April 2025|access-date=14 April 2025}}</ref> Hy het sesde in [[2025 Saoedi-Arabiese Grand Prix|Saoedi-Arabië]] geëindig te midde van erge bandslytasie aan die W16.<ref>{{Cite web|url=https://www.autosport.com/f1/news/wolff-laments-worst-performance-of-the-season-for-mercedes-in-jeddah/10715585/|title=Wolff laments "worst performance of the season" for Mercedes in Jeddah|last=Selleck|first=Emily|date=20 April 2025|website=Autosport|publisher=Motorsport Network|issn=0269-946X|archive-url=https://web.archive.org/web/20250421020455/https://www.autosport.com/f1/news/wolff-laments-worst-performance-of-the-season-for-mercedes-in-jeddah/10715585/|archive-date=21 April 2025|access-date=21 April 2025}}</ref> [[Lêer:FIA_F1_Austria_2025_Nr._12_Antonelli.jpg|links|duimnael|Antonelli (hier afgebeeld by die [[2025 Oostenrykse Grand Prix|Oostenrykse Grand Prix in 2025]]) het sy eerste podiumplek by die [[2025 Kanadese Grand Prix]] behaal.]] == Formule 1-uitslae == {{F1 bestuurders resultate legende (weergawe 4)}} {| class="wikitable" style="font-size: 80%; text-align: center" !Jaar !Inskrywer !Onderstel !Enjin !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !9 !10 !11 !12 !13 !14 !15 !16 !17 !18 !19 !20 !21 !22 !23 !24 !Plek !Punte |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" ! [[2024 Formule Een-seisoen|2024]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | Mercedes AMG <br/>F1 W15 | [[Mercedes-Benz|Mercedes]]<br/>F1 M15 E Performance 1.6 [[V6-enjin|V6 t]] |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=f0f8ff| [[2024 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/>{{small|TD}} |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=f0f8ff| [[2024 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/>{{small|TD}} |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=efefef|'''–''' |bgcolor=efefef|'''–''' |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" ! [[2025 Formule Een-seisoen|2025]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | [[Mercedes-AMG]] <br/>F1 W16 | [[Mercedes-Benz|Mercedes]]<br/>F1 M16 E Performance 1.6 [[V6-enjin|V6 t]] |bgcolor=dfffdf| [[2025 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/>4 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Chinese Grand Prix|CHN]]<br/>^'''7'''6 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>6{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=cfcfff| [[2025 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/>11 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]<br/>6 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Miami Grand Prix|MIA]]<br/>^'''7'''6 |bgcolor=efcfff| [[2025 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff| [[2025 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>18 |bgcolor=efcfff| [[2025 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=ffdf9f| [[2025 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>3 |bgcolor=efcfff| [[2025 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=efcfff| [[2025 Britse Grand Prix|GBR]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff| [[2025 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>16{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf| [[2025 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>10 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/>16 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/>9 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/>4 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>5 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>^'''8'''13{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf| [[2025 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/>6 |bgcolor=dfdfdf| [[2025 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/>^'''2'''2 |bgcolor=ffdf9f| [[2025 Las Vegas Grand Prix|LSV]]<br/>3 |bgcolor=dfffdf| [[2025 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/>^'''6'''5 |bgcolor=cfcfff| [[2025 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>15 |bgcolor=dfffdf|'''7de''' |bgcolor=dfffdf|'''150''' |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" ![[2026 Formule Een-seisoen|2026]]* | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | [[Mercedes-AMG]]<br/>F1 W17 | [[Mercedes-Benz|Mercedes]]<br/>F1 M17 E Performance 1.6 [[V6-enjin|V6]] [[turboaanjaer|t h]] |bgcolor=dfdfdf| [[2026 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/>2 |bgcolor=ffffbf| [[2026 Chinese Grand Prix|CHN]]<br/>^'''5'''1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf| [[2026 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf| [[2026 Miami Grand Prix|MIA]]<br/>^'''6'''1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf| [[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>^'''3'''1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffffbf| [[2026 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=efcfff| [[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]]<br/><small>DNF</small> |bgcolor=ffdf9f| [[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/>3 |bgcolor=cfcfff| [[2026 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>^'''1'''15{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf| [[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffdf9f| [[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>3 |bgcolor=dfdfdf| [[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]]<br/>^'''4'''2 |bgcolor=ffffbf| [[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]] <br/>1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=| [[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Katarse Grand Prix|KAT]]<br/>{{0}} |bgcolor=| [[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>{{0}} |bgcolor=| |bgcolor=efefef|'''{{F1stat|ANT|seasonposition}}'''* |bgcolor=efefef|'''{{F1stat|ANT|seasonpoints}}'''* |-style="border-top:3px solid #aaaaaa" |} '''*''' Seisoen is nog aan die gang. == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Antonelli, Kimi}} [[Kategorie:Italiaanse renjaers]] [[Kategorie:Formule Een-renjaers]] [[Kategorie:Geboortes in 2006]] [[Kategorie:Lewende mense]] 3ci6f92h8w1v2qcwe36yppyiem1q2fs 1 428606 2967133 2819804 2026-09-13T19:33:10Z SpesBona 2720 + [[Sjabloon:Voorbladartikel]] 2967133 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} {{voorbladartikel |week = 38 |jaar = 2026 }} q014n4ckihv75a4qbsoz78jaukr1y43 0 455694 2967210 2954702 2026-09-14T11:06:40Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2967210 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Giuseppe Meazza | image = [[Lêer:Giuseppe Meazza 1935.jpg|220px]] | caption = Meazza tydens die 1934/1935-seisoen met Internazionale / Ambrosiana | height = 1,69 m | birth_date = {{birth date|df=yes|1910|8|23}} | birth_place = [[Milaan]], [[Italië]] | death_date = {{death date and age|df=yes|1910|8|23|1979|8|21}} | death_place = Lissone, [[Lombardye]], [[Italië]] | position = Aanvaller | youthyears1 = 1922–1924 | youthclubs1 = Gloria | youthyears2 = 1924–1927 | youthclubs2 = [[Inter Milaan]] | years1 = 1927–1940 | clubs1 = [[Inter Milaan]] | caps1 = 348 | goals1 = 240 | years2 = 1940–1942 | clubs2 = [[A.C. Milan|AC Milan]] | caps2 = 37 | goals2 = 9 | years3 = 1942–1943 | clubs3 = [[Juventus FC|Juventus]] | caps3 = 27 | goals3 = 10 | years4 = 1944 | clubs4 = [[A.S. Varese 1910|Varese]] | caps4 = 20 | goals4 = 7 | years5 = 1945–1946 | clubs5 = [[Atalanta B.C.|Atalanta]] | caps5 = 14 | goals5 = 2 | years6 = 1946–1947 | clubs6 = [[Inter Milaan]] | caps6 = 17 | goals6 = 2 | totalcaps = 463 | totalgoals = 270 | nationalyears1 = 1930–1939 | nationalteam1 = [[Italiaanse nasionale sokkerspan|Italië]] | nationalcaps1 = 53 | nationalgoals1 = 33 | manageryears1 = 1946 | managerclubs1 = [[Atalanta B.C.|Atalanta]] | manageryears2 = 1946–1948 | managerclubs2 = [[Inter Milaan]] | manageryears3 = 1948–1949 | managerclubs3 = [[Beşiktaş JK (sokker)|Beşiktaş]] | manageryears4 = 1949–1951 | managerclubs4 = [[Aurora Pro Patria 1919|Pro Patria]] | manageryears5 = 1952–1953 | managerclubs5 = [[Italiaanse nasionale sokkerspan|Italië se Olimpiese span]] | manageryears6 = 1955–1956 | managerclubs6 = [[Inter Milaan]] | manageryears7 = 1957 | managerclubs7 = [[Inter Milaan]] }} '''Giuseppe Meazza''' ([[Italiaans|Italiaanse]] uitspraak: [dʒuˈzɛppe meˈattsa]; [[23 Augustus]] [[1910]] – [[21 Augustus]] [[1979]]) was ’n Italiaanse sokkerafrigter en speler. Gedurende sy loopbaan het hy hoofsaaklik vir [[Inter Milaan]] in die 1930’s gespeel, waar hy 284 doele in 408 wedstryde vir die klub aangeteken het, en drie [[Serie A]]-titels sowel as die ''Coppa Italia'' gewen het. Later het hy ook vir twee seisoene vir plaaslike rivaal [[AC Milan]] gespeel, sowel as vir die [[Turyn]]-span [[Juventus FC|Juventus]] vir een seisoen, bo en behalwe sy tyd by Varese en Atalanta. Op internasionale vlak het hy [[Italiaanse nasionale sokkerspan|Italië]] gelei om twee agtereenvolgende [[Sokker-Wêreldbeker|Wêreldbeker]]s te wen: in [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1934|1934]] op Italiaanse grond, en in [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1938|1938]] as kaptein, toe hy ook in die sterrespan aangewys is. Hy word algemeen beskou as een van die beste spelers van die 20ste eeu, en een van die grootste Italiaanse aanvallers in die geskiedenis van die sport. Saam met Giovanni Ferrari, Guido Masetti en Eraldo Monzeglio, is hy een van net vier Italiaanse spelers wat twee Wêreldbekers gewen het.<ref name="Record e Curiosità">{{cite web|url=http://www.repubblica.it/static/speciale/2010/sudafrica/nazionale/record.html|title=Record e Curiosità|publisher=La Repubblica|language=it|access-date=6 May 2016}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.repubblica.it/static/speciale/2010/sudafrica/storia/record-individuali.html|title=Presenze|publisher=la Repubblica|language=it|access-date=3 May 2016}}</ref> Na sy aftrede het hy as afrigter gedien vir die Italiaanse nasionale span, sowel as verskeie Italiaanse klubs, insluitend sy voormalige klubs Inter en [[Atalanta Bergamasca Calcio|Atalanta]], sowel as Pro Patria, en die Turkse klub [[Beşiktaş JK (sokker)|Beşiktaş]]; hy was Italië se hoofafrigter tydens die [[Olimpiese Somerspele 1952|Olimpiese Somerspele van 1952]]. As gevolg van sy tegniese vaardighede en kreatiewe vermoë, het die Italiaanse pers hom dikwels die bynaam ''Il genio'' (Die Genie) gegee gedurende sy loopbaan.<ref>{{cite web|url=http://sport.sky.it/sport/calcio_italiano/2010/08/17/giuseppe_meazza_cento_anni.html|title=Peppino Meazza: 100 anni fa nacque Balilla, Genio del calcio|publisher=Sky.it|language=it|date=17 August 2010|access-date=21 January 2015|archive-date=4 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304053646/http://sport.sky.it/sport/calcio_italiano/2010/08/17/giuseppe_meazza_cento_anni.html|url-status=dead}}</ref> Hy is gerangskik as die vierde beste speler in die geskiedenis van die Wêreldbeker.<ref>{{cite news| url=https://www.thetimes.com/travel/destinations/europe-travel/italy/the-ten-greatest-world-cup-players-no-4-giuseppe-meazza-italy-dhh8528hm5x | location=London | work=[[The Times]] | title=The ten greatest World Cup playersbr No 4 Giuseppe Meazza Italy | date=22 March 2010}}</ref> ’n Produktiewe aanvaller, Meazza het drie keer die Serie A se topskieter-toekenning gewen; met 216 doele in Serie A is hy die vierde hoogste doelskieter ooit in Serie A, saam met José Altafini, en met 33 doele is hy ook die tweede hoogste doelskieter vir die Italiaanse nasionale span.<ref name="Nazionale in cifre: Meazza, Giuseppe">{{cite web|url=http://www.figc.it/nazionali/Marcatori?squadra=1&mode=|title=Nazionale in cifre|publisher=FIGC|language=it|access-date=22 January 2015|archive-date=31 July 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130731000359/http://www.figc.it/nazionali/Marcatori?squadra=1&mode=|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.rsssf.org/tablesi/italtops-allt.html|title=Italy – All-Time Topscorers|website=RSSSF|access-date=22 January 2015}}</ref> Met 338 doele is hy die derde hoogste Italiaanse doelskieter in alle kompetisies.<ref>{{cite web|url=http://www.tuttosport.com/calcio/serie_a/juventus/2010/03/15-60075/Del+Piero+a+quota+301+gol+in+carriera%3A+nel+mirino+c%27%C3%A8+Inzaghi|title=Del Piero a quota 301 gol in carriera: nel mirino c'è Inzaghi|publisher=Tutto Sport|language=it|date=15 March 2010|access-date=22 January 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20141006100558/http://www.tuttosport.com/calcio/serie_a/juventus/2010/03/15-60075/Del+Piero+a+quota+301+gol+in+carriera%3A+nel+mirino+c%27%C3%A8+Inzaghi|archive-date=6 October 2014}}</ref> Hy is ook die jongste speler ooit wat 100 doele in Serie A aangeteken het, ’n prestasie wat hy op 23 jaar en 32 dae bereik het.<ref>{{cite web|url=https://www.fourfourtwo.com/news/icardi-100-inter-captains-serie-a-landmark-opta-numbers|title=Icardi 100: Inter captain's Serie A landmark in Opta numbers|publisher=FourFourTwo|date=18 March 2018|access-date=18 March 2018}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.si.com/soccer/2018/03/18/inter-milan-fans-laud-mauro-icardi-after-striker-becomes-sixth-youngest-net-100-serie-goals|title=Inter Milan Fans Laud Mauro Icardi After Striker Becomes Sixth-Youngest to Net 100 Serie A Goals|publisher=Sports Illustrated|date=18 March 2018|access-date=18 March 2018}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.football-italia.net/118692/icardi-hits-serie-century|title=Icardi hits Serie A Century|publisher=Football Italia|date=18 March 2018|access-date=18 March 2018}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/sports/dcunited/icardi-passes-2-century-marks-with-4-goal-performance/2018/03/18/308400f2-2ab2-11e8-8dc9-3b51e028b845_story.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20180401075241/https://www.washingtonpost.com/sports/dcunited/icardi-passes-2-century-marks-with-4-goal-performance/2018/03/18/308400f2-2ab2-11e8-8dc9-3b51e028b845_story.html|url-status=dead|archive-date=1 April 2018|title=Icardi passes 2 century marks with 4-goal performance|newspaper=The Washington Post|author1=Andrew Dampf|date=18 March 2018|access-date=18 March 2018}}</ref> Die [[San Siro]], die hoofstadion in sy geboortestad [[Milaan]], wat vandag deur twee van sy voormalige klubs, Internazionale en stadsrivaal AC Milan, gedeel word, is op 3 Maart 1980 herdoop na ''Stadio Giuseppe Meazza'' ter ere van die speler.<ref name="Stadio Giuseppe Meazza">{{cite web|url=http://www.football-italia.net/clubs/Inter/stadium|title=Stadio Giuseppe Meazza|publisher=Football Italia|access-date=3 January 2016}}</ref> In 2011 is hy postuum in die Italiaanse Sokker Erehal opgeneem. Gedurende sy loopbaan, insluitend vriendskaplike wedstryde, het Meazza 552 doele aangeteken.<ref>{{Cite web|url=https://docs.ufpr.br/~mmsabino/sstatistics/meazza.html|title=Meazza|access-date=19 November 2025|archive-date=17 Oktober 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251017185204/https://docs.ufpr.br/~mmsabino/sstatistics/meazza.html|url-status=dead}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Meazza, Giuseppe}} [[Kategorie:Italiaanse sokkerspelers]] [[Kategorie:Sokkerafrigters]] [[Kategorie:Geboortes in 1910]] [[Kategorie:Sterftes in 1979]] qqa1un5ldw35qc4c1hs82pdzv6bk7kd 0 458970 2967191 2966496 2026-09-14T09:16:52Z Balenda 83524 Logo 2967191 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Formula One logo.svg|thumb|260px|Formule 1 logo]] {| class="infobox" align="right" cellpadding="2" style="float:right; width: 23em; " |+ style="font-size:85%;" | |- !colspan="3" bgcolor="#efefef" style="text-align:center;" | {{BH-VLAG}} 2026 Formule 1 Gulf Air<br/>Bahreinse Grand Prix in Maleisië |- |colspan="3" style="text-align:center;" | |- |colspan="3" style="text-align:center;" | [[Lêer:Sepang.svg|200px]] |- | style="width: 20%;" | '''<small>Datum</small>''' | <small>4 Oktober 2026</small> |- | '''<small>Plek</small>''' |colspan=2| <small>[[Sepang Internasionale Renbaan]]</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Voorste wegspringplek</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small> </small> | <small> </small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small> </small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Vinnigste ronde</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small> </small> | <small> </small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small> </small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Podium</small> |- | '''<small>1</small>''' || <small> </small> || <small> </small> |- | '''<small>2</small>''' || <small> </small> || <small> </small> |- | '''<small>3</small>''' || <small> </small> || <small> </small> |} Die '''[[2026 Formule Een-seisoen|2026 Formule Een]] [[Bahreinse Grand Prix]]''' sou op 12 April 2026 op die [[Bahrein Internasionale Renbaan]] te [[Sakhir]] in [[Bahrein]] plaasgevind het. Op 13 Maart 2026 het die bestuur van Formule 1 aangekondig dat die wedren gekanselleer is weens die aanvalle deur [[Israel]] en die [[Verenigde State]] op [[Iran]] en die [[Iran-oorlog in 2026|oorlogskonflik in die Midde-Ooste]] wat daarna ontvou het.<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.gelderlander.nl/meer-sport/formule-1-gaat-races-in-bahrein-en-saoedi-arabie-van-de-kalender-halen-wegens-oorlog-in-het-midden-oosten~a386afd3/ |titel=Formule 1 gaat races in Bahrein en Saoedi-Arabië van de kalender halen wegens oorlog in het Midden-Oosten |website=gelderlander.nl |datum= 13 Maart 2026}}</ref> Op 26 Julie 2026 is aangekondig dat die Bahreinse Grand Prix van Sakhir na die [[Sepang Internasionale Renbaan]] in Sepang, [[Maleisië]], verskuif word, waar die [[Maleisiese Grand Prix]] laas in 2017 gehou is. Die wedren op 4 Oktober sal amptelik die '''Gulf Air Bahreinse Grand Prix in Maleisië''' genoem word.<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.nu.nl/formule-1/6404438/formule-1-in-oktober-naar-maleisie-als-vervanger-afgelaste-gp-bahrein.html |titel=Formule 1 in oktober naar Maleisië als vervanger afgelaste GP Bahrein |website=nu.nl |datum=2026-07-26}}</ref> Dit sal die sestiende wedren van die kampioenskapseisoen wees. == Vrye oefening == === Uitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" !rowspan="6"|Vrye oefening 1 !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Tyd |- !1 | align=center| | | | |- !2 | align=center| | | | |- !3 | align=center| | | | |- !4 | align=center| | | | |- !5 | align=center| | | | |-style="border-top:2px solid #808080" !rowspan="6"|Vrye oefening 2 !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Tyd |- !1 | align=center| | | | |- !2 | align=center| | | | |- !3 | align=center| | | | |- !4 | align=center| | | | |- !5 | align=center| | | | |-style="border-top:2px solid #808080" !rowspan="6"|Vrye oefening 3 !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Tyd |- !1 | align=center| | | | |- !2 | align=center| | | | |- !3 | align=center| | | | |- !4 | align=center| | | | |- !5 | align=center| | | | |} <!-- == Kwalifisering == {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !K1 !K2 !K3 !Rooster |- !1 | align=center| | | | | | | align=center|1 |- !2 | align=center| | | | | | | align=center|2 |- !3 | align=center| | | | | | | align=center|3 |- !4 | align=center| | | | | | | align=center|4 |- !5 | align=center| | | | | | | align=center|5 |- !6 | align=center| | | | | | | align=center|6 |- !7 | align=center| | | | | | | align=center|7 |- !8 | align=center| | | | | | | align=center|8 |- !9 | align=center| | | | | | | align=center|9 |- !10 | align=center| | | | | | | align=center|10 |- !11 | align=center| | | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=11| | align=center|11 |- !12 | align=center| | | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=12| | align=center|12 |- !13 | align=center| | | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=13| | align=center|13 |- !14 | align=center| | | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=14| | align=center|14 |- !15 | align=center| | | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=15| | align=center|15 |- !16 | align=center| | | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=16| | align=center|16 |- !17 | align=center| | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| | align=center|17 |- !18 | align=center| | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| | align=center|18 |- !19 | align=center| | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| | align=center|19 |- !20 | align=center| | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| | align=center|20 |- !21 | align=center| | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | align=center|21 |- !22 | align=center| | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | align=center|22 |- !colspan="8"| K1 107% tyd: |} == Wedren == === Renuitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Rondes !Tyd/Oorsaak uitval !Rooster !Punte |- !1 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''25''' |- !2 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''18''' |- !3 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''15''' |- !4 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''12''' |- !5 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''10''' |- !6 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''8''' |- !7 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''6''' |- !8 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''4''' |- !9 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''2''' |- !10 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''1''' |- !11 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !12 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !13 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !14 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !15 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !16 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !17 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !18 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !19 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !20 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !21 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !22 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |} --> ==Verwysings== {{Verwysings}} {{F1GP 2020–2029}} [[Kategorie:Bahreinse Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 2026|Bahrein]] s8y3x7xpyd644ahneh73cw27bwxhu9c 0 463407 2967149 2921362 2026-09-13T20:32:30Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2967149 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Brian Cipenga | image = | fullname = Brian Kibambe Cipenga | birth_date = {{birth date and age|1998|3|11|df=y}} | birth_place = [[Kinshasa]], [[Demokratiese Republiek die Kongo|DR Kongo]] | height = 1,72 m | position = Vleuel | currentclub = [[UD Almería|Almería]] | clubnumber = | youthyears1 = | youthclubs1 = [[Boavista FC|Boavista]] | years1 = 2017–2018 | clubs1 = [[Boavista FC|Boavista]] B | caps1 = 7 | goals1 = 0 | years2 = 2018–2019 | clubs2 = [[SC Freamunde|Freamunde]] | caps2 = 28 | goals2 = 8 | years3 = 2019–2020 | clubs3 = [[FC Famalicão|Famalicão]] | caps3 = 0 | goals3 = 0 | years4 = 2020–2021 | clubs4 = [[SC Ideal|Ideal]] | caps4 = 21 | goals4 = 3 | years5 = 2021–2022 | clubs5 = [[Anadia FC|Anadia]] | caps5 = 11 | goals5 = 0 | years6 = 2022–2023 | clubs6 = [[Vilaverdense FC|Länk Vilaverdense]] | caps6 = 42 | goals6 = 3 | years7 = 2023–2024 | clubs7 = [[F.C. Paços de Ferreira|Paços Ferreira]] | caps7 = 31 | goals7 = 4 | years8 = 2024–2026 | clubs8 = [[CD Castellón|Castellón]] | caps8 = 45 | goals8 = 9 | years9 = 2026– | clubs9 = [[UD Almería|Almería]] | caps9 = 0 | goals9 = 0 | nationalyears1 = 2025– | nationalteam1 = [[Demokratiese Republiek die Kongo se nasionale sokkerspan|DR Kongo]] | nationalcaps1 = 10 | nationalgoals1 = 1 | club-update = 3 Junie 2026 | ntupdate = 28 Junie 2026 }} '''Brian Kibambe Cipenga''' (gebore [[11 Maart]] [[1998]]) is ’n [[Demokratiese Republiek die Kongo|Kongolese]] [[Sokker|sokkerspeler]] wat as linkervleuel vir die [[Spanje|Spaanse]] klub UD Almería en die [[Demokratiese Republiek die Kongo se nasionale sokkerspan|DR Kongo se nasionale span]] speel.<ref>{{cite web|access-date=23 May 2026 |author=Pierre Desorgues |date=19 May 2026 |publisher=TV5 Monde |title=Coupe du monde 2026: la liste des 26 joueurs congolais sans nouveaux venus et sans Afimico Pululu fait réagir |url=https://information.tv5monde.com/sport/coupe-du-monde-2026-la-liste-des-26-joueurs-congolais-sans-nouveaux-venus-et-sans-afimico-pululu-fait-reagir-2822187 |website=tv5monde.com}}<!-- auto-translated from French by Module:CS1 translator -->.</ref> Hy is in [[Kinshasa]] gebore, maar het in [[Portugal]] grootgeword, waar hy verskeie Portugese klubs verteenwoordig het.<ref>{{cite web|url=https://afatv.pt/noticia/a-bitola-alta-do-anadia-fc-para-atacar-a-liga-3|title=A bitola alta do Anadia FC para atacar a Liga 3|publisher=AFA TV|language=pt|date=14 July 2021|accessdate=8 July 2024|archive-date= 1 Mei 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250501175221/https://afatv.pt/noticia/a-bitola-alta-do-anadia-fc-para-atacar-a-liga-3|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.ojogo.pt/futebol/nao-profissional/noticias/brian-cipenga-e-reforco-do-lank-vilaverdense--14530382.html/|title=Brian Cipenga é reforço do Länk Vilaverdense|publisher=O Jogo|language=pt|date=26 January 2022|accessdate=8 July 2024}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.record.pt/futebol/futebol-nacional/2--liga/p--ferreira/detalhe/brian-cipenga-e-reforco-do-p-ferreira|title=Brian Cipenga é reforço do P. Ferreira|publisher=Record|language=pt|date=21 June 2023|accessdate=8 July 2024|archive-date= 8 Julie 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240708202007/https://www.record.pt/futebol/futebol-nacional/2--liga/p--ferreira/detalhe/brian-cipenga-e-reforco-do-p-ferreira|url-status=dead}}</ref> ==Verwysings== {{verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Cipenga, Brian}} [[Kategorie:Kongolese sokkerspelers (Demokratiese Republiek)]] [[Kategorie:Geboortes in 1998]] [[Kategorie:Lewende mense]] 5p91zsk7si0yriyy9kus59gcpngnkmy 0 463954 2967181 2965110 2026-09-14T08:40:48Z Aliwal2012 39067 Red Bull Powertrains→Red Bull Ford 2967181 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Formula One logo.svg|thumb|260px|Formule 1 logo]] {| class="infobox" align="right" cellpadding="2" style="float:right; width: 24em; " |+ style="font-size:85%;" | |- !colspan="3" style="text-align:center;" bgcolor="#efefef"| {{HU-VLAG}} 2026 Formule 1 AWS<br/>Magyar Nagydíj |- |colspan="3" style="text-align:center;" | |- |colspan="3" style="text-align:center;" | [[Beeld:Circuit Hungaroring.png|200px]] |- | style="width: 20%;" | '''<small>Datum</small>''' | <small>26 Julie 2026</small> |- | '''<small>Plek</small>''' |colspan=2| <small>[[Hungaroring]]</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Voorste wegspringplek</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small>{{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]</small> | <small>[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] </small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small>1:17.207</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Vinnigste ronde</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small>{{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]]</small> | <small>[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]</small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small>1:22.000 (ronde 58 van 70)</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Podium</small> |- | '''<small>1</small>''' || <small>{{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]</small>||<small>[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]</small> |- | '''<small>2</small>''' || <small>{{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]</small> || <small>[[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]</small> |- | '''<small>3</small>''' || <small>{{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]</small> || <small>[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]</small> |} Die '''[[2026 Formule Een-seisoen|2026 Formule Een]] [[Hongaarse Grand Prix]]''' ([[Hongaars]]: ''Formula 1 AWS Magyar Nagydíj 2026'') is op 26 Julie 2026 op die [[Hungaroring]] in [[Budapest]], [[Hongarye]] beslis. Dit was die elfde rondte van die kampioenskap in 2026 gewees. == Bande beskikbaar gestel == {| class="wikitable gauche" style="text-align:centre;" |+ [[Pirelli]]bande vir gebruik in Hongarye |- !colspan=3 scope="col"| Bande vir 'n droë baan !colspan=2 scope="col"| Reënbande |- | align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_White.svg|55px]]<br/>Hard (C3) | align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Yellow.svg|55px]]<br/>Medium (C4) | align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Red.svg|55px]]<br/>Sag (C5) | align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Green.svg|55px]]<br/>Tussen-in | align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Blue.svg|55px]]<br/>Reën |} == Vrye oefening == === Uitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! rowspan="6"|Vrye oefening 1<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1291/hungary/practice/1 |titel=Formula 1 AWS Hungarian Grand Prix 2026 – Practice 1 |uitgewer=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-07-24}}</ref> ! Plek ! Nr. ! Renjaer ! Vervaardiger ! Tyd |- !1 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:19.075 |- !2 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:19.559 |- !3 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:19.618 |- !4 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:19.997 |- !5 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:20.066 |- style="border-top:2px solid #808080" ! rowspan="6"|Vrye oefening 2<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1291/hungary/practice/2 |titel=Formula 1 AWS Hungarian Grand Prix 2026 – Practice 2 |uitgewer=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-07-24}}</ref> ! Plek ! Nr. ! Renjaer ! Vervaardiger ! Tyd |- !1 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:18.729 |- !2 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:18.877 |- !3 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:19.228 |- !4 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:19.421 |- !5 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:19.662 |-style="border-top:2px solid #808080" !rowspan=6|Vrye oefening 3<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1291/hungary/practice/3 |titel=Formula 1 AWS Hungarian Grand Prix 2026 – Practice 3 |uitgewer=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-07-25}}</ref> ! Plek ! Nr. ! Renjaer ! Vervaardiger ! Tyd |- !1 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:17.939 |- !2 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:18.056 |- !3 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:18.068 |- !4 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:18.291 |- !5 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:18.438 |} == Kwalifisering == {| class="wikitable" style="font-size:95%" !rowspan=2|Plek !rowspan=2|Nr. !rowspan=2|Renjaer !rowspan=2|Vervaardiger !colspan=3|Kwalifiseertyd !rowspan=2|Rooster |- ! K1 ! K2 ! K3 |- !1 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | '''1:18.277''' | '''1:17.456''' | '''1:17.207''' | align=center|1 |- !2 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:18.730 | 1:17.803 | 1:17.219 | align=center|5 '''*¹''' |- !3 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:18.984 | 1:17.626 | 1:17.445 | align=center|2 |- !4 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:18.554 | 1:18.393 | 1:17.479 | align=center|7 '''*²''' |- !5 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:18.891 | 1:17.928 | 1:17.684 | align=center|3 |- !6 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:18.656 | 1:18.249 | 1:17.725 | align=center|4 |- !7 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:18.856 | 1:18.445 | 1:17.760 | align=center|6 |- !8 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:18.754 | 1:17.872 | 1:17.856 | align=center|8 |- !9 | align=center|41 | {{FR-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:19.233 | 1:18.360 | 1:18.281 | align=center|9 |- !10 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:18.796 | 1:18.639 | 1:18.686 | align=center|10 |- !11 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:19.161 | 1:18.765 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=11| | align=center|11 |- !12 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:19.741 | 1:18.844 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=12| | align=center|12 |- !13 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:19.771 | 1:19.027 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=13| | align=center|13 |- !14 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:19.069 | 1:19.105 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=14| | align=center|14 |- !15 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:20.010 | 1:19.734 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=15| | align=center|15 |- !16 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:20.126 | 1:19.808 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=16| | align=center|16 |- !17 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:20.233 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| | align=center|17 |- !18 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:20.621 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| | align=center|18 |- !19 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:20.658 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| | align=center|19 |- !20 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:20.659 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| | align=center|20 |- !21 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:20.886 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | align=center|21 |- !22 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:21.322 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | align=center|Kuipe |- !colspan=8|K1 107% tyd: 1:23.756<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/2026/hongrie/qualification.aspx |titel=Hongarije 2026 – Kwalificaties |uitgewer=Statsf1.com |bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> |- !colspan=8|Bron:<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1291/hungary/qualifying |titel=Formula 1 AWS Hungarian Grand Prix 2026 – Qualifying |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-07-25}}</ref> |} '''*¹''' Sir [[Lewis Hamilton]] kry 'n roosterstraf van drie plekke weens sy hinder van [[Oscar Piastri]] in die derde kwalifiseersessie.<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_hungarian_grand_prix_-_infringement_-_car_44_-_unnecessarily_impeding_of_car_81.pdf |titel=Infringement – Car 44 – Unnecessarily impeding of Car 81 |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-07-25}}</ref><br/> '''*²''' [[Kimi Antonelli]] kry 'n roosterstraf van drie plekke weens sy versuim om spoed te verminder onder geel vlae in draai 14.<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_hungarian_grand_prix_-_infringement_-_car_12_-_yellow_flag_infringement.pdf |titel=Infringement – Car 12 – Yellow flag infringement |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-07-25}}</ref> == Wedren == === Renuitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Plek ! Nr. ! Renjaer ! Vervaardiger ! Rondes ! Tyd/Oorsaak uitval ! Rooster ! Punte |- ! 1 | align=center|1 | '''{{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]''' | '''[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|70 | 1:39:56.180 | align=center|1 | align=center| '''25''' |- ! 2 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} '''[[Max Verstappen]]''' | '''[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]''' | align=center|70 | +15.080 | align=center|4 | align=center| '''18''' |- ! 3 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} '''[[Kimi Antonelli]]''' | '''[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]''' | align=center|70 | +18.728 | align=center|7 | align=center| '''15''' |- ! 4 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} '''[[Charles Leclerc]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | align=center|70 | +23.840 | align=center|2 | align=center| '''12''' |- ! 5 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} '''[[Lewis Hamilton]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | align=center|70 | +24.540 | align=center|5 | align=center| '''10''' |- ! 6 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} '''[[Isack Hadjar]]''' | '''[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]''' | align=center|70 | +55.488 | align=center|8 | align=center| '''8''' |- ! 7 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} '''[[George Russell]]''' | '''[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]''' | align=center|70 | +57.503 | align=center|6 | align=center| '''6''' |- ! 8 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} '''[[Liam Lawson]]''' | '''[[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]''' | align=center|69 | + 1 ronde | align=center|11 | align=center| '''4''' |- ! 9 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} '''[[Nico Hülkenberg]]''' | '''[[Audi F1-span|Audi]]''' | align=center|69 | + 1 ronde | align=center|10 | align=center| '''2''' |- ! 10 | align=center|41 | {{FR-VLAG}} '''[[Arvid Lindblad]]''' | '''[[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]''' | align=center|69 | + 1 ronde | align=center|9 | align=center| '''1''' |- ! 11 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|69 | + 1 ronde | align=center|14 | |- ! 12 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|69 | + 1 ronde | align=center|12 | |- ! 13 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|69 | + 1 ronde | align=center|20 | |- ! 14 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|69 | + 1 ronde | align=center|16 | |- ! 15 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|68 | + 2 rondes | align=center|13 | |- ! 16 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|68 | + 2 rondes | align=center|15 | |- ! 17 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|68 | + 2 rondes | align=center|19 | |- ! 18 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|68 | + 2 rondes | align=center|18 | |- ! 19 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|68 | + 2 rondes | align=center|17 | |- ! DNF | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|55 | Ratkas | align=center|3 | |- ! DNF | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|48 | Suspensie | align=center|18 | |- ! DNF | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|13 | Remme oorverhit | align=center|21 | |- !colspan=8| Bron:<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1291/hungary/race-result |titel=Formula 1 AWS Hungarian Grand Prix 2026 – Race Result |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-07-26}}</ref> |} == Puntestand ná die Grand Prix == {{BeginKolomme}} === Renjaers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Nr. !Renjaer !Span !Punte |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|219 |- !2 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|169 |- !3 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|160 |- !4 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|138 |- !5 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|128 |- !6 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|109 |- !7 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|94 |- !8 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|71 |- !9 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|45 |- !10 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|33 |- !11 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|25 |- !12 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|19 |- !13 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|18 |- !14 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|10 |- !15 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|6 |- !16 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|5 |- !17 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|3 |- !18 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|2 |- !19 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|1 |- !20 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !21 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !22 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|0 |} {{NuweKolom}} === Vervaardigers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Span !Punte |- !1 | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|379 |- !2 | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|307 |- !3 | {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|222 |- !4 | {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|180 |- !5 | {{IT-VLAG}} [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|70 |- !6 | {{FR-VLAG}} [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|52 |- !7 | {{US-VLAG}} [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|21 |- !8 | {{GB-VLAG}} [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|21 |- !9 | {{DE-VLAG}} [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|12 |- !10 | {{GB-VLAG}} [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|1 |- !11 | {{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |} {{EindeKolomme}} == Verwysings == {{Verwysings}} {{F1GP 2020–2029}} [[Kategorie:Hongaarse Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 2026|Hongarye]] 3q4yk498fxlnhzuqyj3ltop3qkvsrje 0 464606 2967045 2964308 2026-09-13T14:41:52Z AFM 21229 2967045 wikitext text/x-wiki Die '''Kalahari-besproeiingskema''' was ‘n plan om die klimaat van die [[Kalahari]] so te verander dat die gebied in ‘n waterryke landbou- en veeteeltstreek omskep word. Verdere navorsing het dit egter bestempel as ‘n onpraktiese idee en weerkundig ‘n dobbelspel waarvan die koste waarskynlik bo die gewin sou gaan. ==Plan== Prof. E.H.L. Schwarz van die [[Rhodes-universiteit]] in [[Grahamstad]] het die afwateringspatrone van [[Afrika]] in die antieke tye bestudeer en ontwikkel daaruit sy idee om die ou dreineringspatrone van die vroeëre Kalahari te herstel. Hy wys daarop dat daar in die Kalahari groot standhoudende mere bestaan het waarvan die [[Etoshapan]], die [[Makgadigadi-panne]] en die [[Ngamimeer]] oorblyfsels is. Hulle het enkele eeue gelede begin krimp toe die [[Kunenerivier]], die [[Choberivier]] en die [[Zambezirivier]] die mere se opvanggebiede begin dreineer. Die verlies van hierdie groot wateroppervlaktes het volgens Schwarz sedert 1860 ‘n afname in die reënval oor die Kalahari-bekken tot gevolg gehad. As hierdie mere herstel kan word, meen hy, kan die al groter wordende Kalahari gerehabiliteer word tot ‘n welvarende boerderystreek. Daarvoor moes daar keerwalle in die Kunene en in die Chobe (net voor sy aansluiting by die Zambesi) gebou word. Dit sou deel van die oortollige water wat na die [[Atlantiese Oseaan]] en die [[Indiese Oseaan]] wegloop, weglei deur die droë rivierbeddings van ouds na die mere en panne. ‘n Meer van 40000 km² sou na sy berekening uit die Makgadigadipan ontwikkel. Deur verdamping van die oppervlaktewater sou die reënval oor ‘n groot deel van suidelike Afrika styg tot 250 mm per jaar. Die Kalahari sou tot ‘n lushof ontwikkel, boerderymoontlikhede sou ingrypend verbeter en nedersettings sou al langs die rivierlope ontwikkel. Water kon via die rivierlope tot so ver suid as die [[Moloporivier]], ‘n boloop van die [[Oranjerivier]], vloei. Op daardie tydstip sou dit die grootste besproeiingskema ter wêreld wees. ==Reaksie== Schwarz se voorstelle het gelei tot ‘n stortvloed van wetenskaplike sowel as algemeen-verstaanbare kommentaar en artikels. Die groot publiek en veral die boere het Schwarz se plan entoesiasties ondersteun en hom bewonder vir sy insig. Maar die meeste gleerdes het die aardrykskundige beginsels van sy plan bevraagteken. Hulle was van mening dat die voordele van die plan erg oordryf is. Daarom het die Suid-Afrikaanse owerheid in 1925 ‘n ekspedisie onder dr. A.L. du Toit na die Kalahari gestuur om die situasie ter plekke te bestudeer. [[Pierre van Ryneveld]] het ‘n eskader vliegtuie begelei om die gebied van bo-af te bestudeer. In die verslag wat naderhand gelewer is, wys die Du Toit-kommissie daarop dat verskeie aannames wat Schwarz oor die dalende reënvalsyfers, die verdwyning van die groter mere, die voorgestelde klimaatsveranderinge, die hoeveelheid surpluswater wat in die groot riviere afgevoer word, die grondhoogtes en ander aardrykskunndige kenmerke en die berekening van die koste van die beoogde skema bloot verkeerd was of nie wetenskaplik bewys kon word nie. Dus is die projek as prakties onuitvoerbaar beskryf. ‘n Verdere ondersoek in 1945 het die Du Toit-verslag gestaaf. ==Betrokke persone== *Alexander Logie (Alex) du Toit (*[[Rondebosch]], 14 Maart 1878 - †[[Pinelands]], 25 Februarie 1948), geoloog *Arthur William Rogers (*Bishops Hull, naby Taunton, Somerset, [[Engeland]], 5 Junie 1872 - †[[Mowbray]], [[Kaapstad]], 23 Junie 1946), geoloog, staatsamptenaar *Ernest Hubert Lewis Schwarz (*Sydenham, [[Londen]], 27 Februarie 1873 - †St. Louis, [[Senegal]], 19 Desember 1928), geoloog, geograaf, teoretikus, skrywer. Hy woon sedert 1895 in die [[Kaapkolonie]], was bekend om sy onortdokse sieninge en onderneem met dr. A.W. Rogers die eerste stelselmatige geologiese opname van Suid-Afrika ==Bibliografie== *Green, Lawrence G.: These wonders to behold. Experiences and discoveries of an author in search of the grain of truth in Africa’s strangest tales; and views on certain deep mysteries of Africa, solved and unsolved or never to be solved. Kaapstad: Howard Timmins, 1959 *Schwarz, E.H.L.: The Kalahari or Thirstland Redemption. Kaapstad: Maskew Miller, 1920 *https://journals.ametsoc.org/view/journals/bams/10/8-9/1520-0477-10_8-9_171.pdf *https://www.s2a3.org.za/bio/Biograph_final.php?serial=2521 [[Kategorie:Meteorologie]] [[Kategorie:Landbou]] [[Kategorie:Water]] [[Kategorie:Botswana]] 1fi5r26azbikiq3is1xr4z723df4sqk 0 465307 2967049 2964361 2026-09-13T14:47:39Z AFM 21229 2967049 wikitext text/x-wiki Die '''Kudiakampan''' in die noorde van [[Botswana]] is veral bekend om die '''Baines’ Baobabs'''. ==Ligging== Hierdie laagte is noordwes van die [[Makgadigadi-panne]] in die noordelike deel van die [[Kalahari]]. ‘n Reeks sandduine begroei met gevestigde gras skei dit van die Makarikaripan. Dit vorm saam met ander panne in die direkte omgewing ‘n groot nasionale park in die noorde van die land. ==Ontstaan== Aanvanklik was hierdie pan ‘n beduidende binnelandse meer en deel van ‘n dreineringstelsel wat uitgemond het in die Makarikaripan. Deur verskuiwende sandduine en die gevolglike blokkering en verandering van die vloeirigting van die waterstrome het die vloedwaters van die [[Zambezirivier]], [[Choberivier]], [[Kunenerivier]], [[Linyantirivier]], [[Kwandorivier]], Dekarivier en ander riviere in die omgewing nie meer die pan bereik nie. In die winter is dit nou ‘n dooie soutpan en in die somer slegs ‘n vlak binnelandse meer. ==Flora en fauna== Dit is die tuiste van [[olifant]]e, [[kameelperd]]e, [[zebra]]s en [[wildebees]]te. Die pan is egter bekend om ‘n klompie kremetartbome wat op ‘n effens hoër punt aan die oostelike rant van die pan staan by die koördinate 20° 7′ 21″ suid en 24° 45′ 45″ oos. Hulle is bekend as die Baines’ Baobabs omdat [[John Thomas Baines]] hulle in Mei 1862 geskilder het toe hy onderweg was na die [[Victoria-waterval]]. Die grootste van hierdie bome wat hy gesien het, het omgeval, maar uit die stam het vroeg in die 21ste eeu nog vars blaartjies gespruit. Daar is ook nog ander jonger kremetartbome. Hulle kan slegs wanneer die pan in die winter droog is, bereik word. ==Lees ook== *[[Kalahari-besproeiingskema]] *[[Kalahari-pannestreek]] ==Bibliografie== *http://www.botswana-travel-guide.com/bradt_guide.asp?bradt=780 *https://www.nicholasbratton.com/the-atlas/2020/2/1/kudiakam *https://rogergosden.com/2024/04/05/baines-baobabs-in-botswana/ [[Kategorie:Botswana]] r4v3dvktssscov8rkos5v1kxrebhppe 0 468474 2967068 2964148 2026-09-13T16:08:20Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2967068 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Anticharis juncea | authority = [[Louisa Bolus|L.Bolus]], (1915) | synonyms =* ''Anticharis genistoides'' <small>Schinz</small> }} '''''Anticharis juncea''''' is 'n meerjarige plant wat deel van die Scrophulariaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Namibië]]. Dr. H.M. Steyn het egter bewys dat die spesie ook in Suid-Afrika voorkom.<ref>https://africacommons.net/artifacts/36205125/anticharis-juncea/37104571/{{Dooie skakel|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Verwysings == {{verwysings}} == Bron == * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:798974-1Plants of the World] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Anticharis|juncea]] [[Kategorie:Flora van Namibië]] [[Kategorie:Endemiese plante van Namibië]] lavumrxfbv9jqydzr7diqre0tpzu8uz 0 468498 2967188 2966421 2026-09-14T09:16:07Z Balenda 83524 Logo 2967188 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Formula One logo.svg|thumb|260px|Formule 1 logo]] {| class="infobox" align="right" cellpadding="2" style="float:right; width: 24em; " |+ style="font-size:95%;" | |- !colspan="3" bgcolor="#efefef" style="text-align:center;"| {{vlagikoon|ITA}} 2026 Formule 1 Pirelli<br/>Gran Premio d'Italia |- |colspan="3" style="text-align:center;" | |- |colspan="3" style="text-align:center;" | [[Lêer:Monza track map.svg|200px]] |- | style="width: 20%;" | '''<small>Datum</small>''' | <small>6 September 2026</small> |- | '''<small>Plek</small>''' |colspan=2| <small>[[Autodromo Nazionale Monza]]</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Voorste wegspringplek</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small>{{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]]</small> | <small>[[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]</small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small>1:21.786</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Vinnigste rondte</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small>{{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]</small> | <small>[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]</small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small>1:23.504 (ronde 53 van 53)</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Podium</small> |- | '''<small>1</small>''' || <small>{{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]</small> || <small> [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]</small> |- | '''<small>2</small>''' || <small>{{GB-VLAG}} [[George Russell]]</small>|| <small> [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]</small> |- | '''<small>3</small>''' || <small>{{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]</small>||<small> [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]</small> |} Die [[2026 Formule Een-seisoen|2026 Formule Een]] [[Italiaanse Grand Prix]] is op [[6 September]] [[2026]] op die [[Autodromo Nazionale Monza]], in [[Italië]], gehou. Dit was die dertiende wedren van die kampioenskapseisoen gewees. == Bande deur Pirelli beskikbaar gestel == {| class="wikitable gauche" style="text-align:gauche;" |+ [[Pirelli]]bande vir gebruik te Monza |- !colspan=3 scope="col"| Bande vir 'n droë baan !colspan=2 scope="col"| Reënbande |- |align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_White.svg|55px]]<br/>Hard (C3) |align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Yellow.svg|55px]]<br/>Medium (C4) |align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Red.svg|55px]]<br/>Sag (C5) |align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Green.svg|55px]]<br/>Tussen-in |align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Blue.svg|55px]]<br/>Reën |} == Vrye oefening == === Uitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" !rowspan="6"|Vrye oefening 1 !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Tyd |- !1 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:23.008 |- !2 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:23.181 |- !3 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | 1:23.312 |- !4 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:23.433 |- !5 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | 1:23.644 |-style="border-top:2px solid #808080" !rowspan="6"|Vrye oefening 2 !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Tyd |- !1 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | 1:22.559 |- !2 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:22.679 |- !3 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | 1:22.700 |- !4 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:22.943 |- !5 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:23.016 |-style="border-top:2px solid #808080" !rowspan="6"|Vrye oefening 3<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1293/italy/practice/3 |titel=Formula 1 Pirelli Gran Premio d'Italia 2026 – Practice 3 |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-09-05}}</ref> !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Tyd |- !1 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | 1:22.219 |- !2 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:22.445 |- !3 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:22.569 |- !4 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | 1:22.580 |- !5 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:22.625 |} == Kwalifisering == {| class="wikitable" style="font-size:95%" {| class="wikitable sortable" !rowspan=2|Plek !rowspan=2|Nr. !rowspan=2|Renjaer !rowspan=2|Vervaardiger !colspan=3|Kwalifiseertyd !rowspan=2|Rooster |- !K1 !K2 !K3 |- !1 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | '''1:22.612''' | 1:22.077 | '''1:21.786''' | align=center|1 |- !2 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:22.779 | 1:22.161 | 1:21.846 | align=center|2 |- !3 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:22.924 | 1:22.017 | 1:21.966 | align=center|6 '''*¹''' |- !4 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:22.902 | 1:22.509 | 1:22.004 | align=center|3 |- !5 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:22.847 | 1:22.516 | 1:22.011 | align=center|4 |- !6 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:22.631 | 1:22.188 | 1:22.070 | align=center|5 |- !7 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:22.758 | '''1:21.882''' | 1:22.093 | align=center|19 '''*²''' |- !8 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:22.662 | 1:22.400 | 1:22.220 | align=center|7 |- !9 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:22.659 | 1:22.067 | 1:22.256 | align=center|8 |- !10 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:22.727 | 1:22.345 | 1:22.286 | align=center|9 |- !11 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:22.946 | 1:22.517 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="11"| | align=center|10 |- !12 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:22.986 | 1:22.756 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="12"| | align=center|11 |- !13 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:23.440 | 1:22.779 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="13"| | align=center|12 |- !14 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:22.989 | 1:22.821 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="14"| | align=center|Kuipe '''*³''' |- !15 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:23.616 | 1:23.453 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="15"| | align=center|13 |- !16 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:23.466 | 1:23.454 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="16"| | align=center|14 |- !17 | align=center|22 | {{JP-VLAG}} [[Yuki Tsunoda]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:23.755 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="17"| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="17"| | align=center|15 |- !18 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:24.356 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="18"| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="18"| | align=center|20 '''*⁴''' |- !19 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:24.364 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="19"| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="19"| | align=center|16 |- !20 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:24.595 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="20"| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="20"| | align=center|17 |- !21 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:25.150 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | align=center|Kuipe '''*⁵''' |- !22 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:25.222 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | align=center|18 |- !colspan=8|K1 107% tyd: 1:28.394<ref>{{Citeer web |url=https://www.statsf1.com/nl/2026/italie/qualification.aspx |titel=Italië 2026 – Kwalificaties |uitgever=Statsf1.com |bezochtdatum=2026-09-05}}</ref> |- !colspan=8|Bron:<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1293/italy/qualifying |titel=Formula 1 Pirelli Gran Premio d'Italia 2026 – Qualifying |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-09-05}}</ref> |} '''*¹''' [[Oscar Piastri]] het 'n roosterstraf van drie plekke gekry omdat hy [[Liam Lawson]] tydens die tweede kwalifiseersessie gehinder het.<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_italian_grand_prix_-_infringement_-_car_81_-_impeding_of_car_30.pdf |titel=2026 Italian Grand Prix – Infringement – Car 81 – Impeding of Car 30 |uitgever=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-09-05}}</ref><br/> '''*²''' [[Kimi Antonelli]] het ’n roosterstraf van 30 plekke gekry en moes daarom agter in die beginopstelling begin weens die oorskryding van die enjinonderdelekwota. In hierdie geval is ’n vyfde verbrandingsenjin, ’n vierde elektronika-eenheid en ’n vierde energieopbergings-eenheid gebruik.<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_italian_grand_prix_-_infringement_-_car_12_-_changes_to_pu_elements.pdf |titel=2026 Italian Grand Prix – Infringement – Car 12 – Changes to PU elements |uitgever=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-09-05}}</ref><br/> '''*³''' [[Liam Lawson]] het ’n roosterstraf van 35 plekke gekry en moes daarom agter in die beginopstelling begin weens die oorskryding van die enjinonderdelekwota. In hierdie geval is ’n sesde verbrandingsenjin, ’n sesde [[turboaanjaer]] en ’n sesde uitlaatstel gebruik.<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_italian_grand_prix_-_infringement_-_car_30_-_change_to_pu_elements.pdf |titel=2026 Italian Grand Prix – Infringement – Car 30 – Change to PU elements |uitgever=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-09-05}}</ref><br/> '''*⁴''' [[Alexander Albon]] het 'n roosterstraf van 20 plekke gekry en moes dus agter in die beginopstelling begin omdat hy sy enjinonderdelekwota oorskry het. In hierdie geval is 'n vyfde verbrandingsenjin en 'n vierde elektronika-eenheid gebruik.<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_italian_grand_prix_-_infringement_-_car_23_-_changes_to_pu_elements.pdf |titel=2026 Italian Grand Prix – Infringement – Car 23 – Changes to PU elements |uitgever=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-09-05}}</ref><br/> '''*⁵''' [[Fernando Alonso]] moes vanuit die kuipe wegspring omdat daar aan sy motor gewerk is onder parc fermé toestande. == Wedren == === Renuitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Rondes !Tyd/Oorsaak uitval !Rooster !Punte |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} '''[[Kimi Antonelli]]''' | '''[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]''' | align=center|53 | 1:51:15.281 | align=center|20 | align=center|'''25''' {{Pictogram vinnigste ronde}} |- !2 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} '''[[George Russell]]''' | '''[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]''' | align=center|53 | +3.857 | align=center|2 | align=center|'''18''' |- !3 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} '''[[Max Verstappen]]''' | '''[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]''' | align=center|53 | +14.718 | align=center|5 | align=center|'''15''' |- !4 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} '''[[Lando Norris]]''' | '''[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|53 | +19.056 | align=center|8 | align=center|'''12''' |- !5 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} '''[[Oscar Piastri]]''' | '''[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|53 | +19.253 | align=center|6 | align=center|'''10''' |- !6 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} '''[[Lewis Hamilton]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | align=center|53 | +24.655 | align=center|4 | align=center|'''8''' |- !7 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} '''[[Pierre Gasly]]''' | '''[[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|53 | +27.351 | align=center|1 | align=center|'''6''' |- !8 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} '''[[Arvid Lindblad]]''' | '''[[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]''' | align=center|53 | +45.136 | align=center|9 | align=center|'''4''' |- !9 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} '''[[Franco Colapinto]]''' | '''[[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|53 | +47.353 | align=center|7 | align=center|'''2''' |- !10 | align=center|22 | {{JP-VLAG}} '''[[Yuki Tsunoda]]''' | '''[[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]''' | align=center|53 | +58.187 | align=center|15 | align=center|'''1''' |- !11 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|53 | +1:05.187 | align=center|10 | |- !12 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|53 | +1:06.187 | align=center|12 | |- !13 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|53 | +1:14.117 | align=center|13 | |- !14 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|53 | +1:15.609 | align=center|Kuipe | |- !15 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|53 | +1:18.958 | align=center|11 | |- !16 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|52 | +1 ronde | align=center|14 | |- !17 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|52 | +1 ronde | align=center|21 | |- !18 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|52 | +1 ronde | align=center|17 | |- !19 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|51 | +2 rondes | align=center|16 | |- |- !DNF | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|27 | Hidrouliese fout | align=center|18 | |- !DNF | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|23 | Skade aan renmotor | align=center|Kuipe | |- !DNF | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|2 | Ongeluk | align=center|3 | |- !colspan=8| Bronne:<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1293/italy/race-result |titel=Formula 1 Pirelli Gran Premio d'Italia 2026 – Race Result |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-09-06}}</ref><ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1293/italy/fastest-laps.html |titel=Formula 1 Pirelli Gran Premio d'Italia 2026 – Fastest Laps |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-09-06}}</ref> |} == Puntestand ná die Grand Prix == {{BeginKolomme}} === Renjaers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Nr. !Renjaer !Span !Punte |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|267 |- !2 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|201 |- !3 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|191 |- !4 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|171 |- !5 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|155 |- !6 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|127 |- !7 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|116 |- !8 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|71 |- !9 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|51 |- !10 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|41 |- !11 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|29 |- !12 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|21 |- !13 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|18 |- !14 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|10 |- !15 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|6 |- !16 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|6 |- !17 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|5 |- !18 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|3 |- !19 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|3 |- !20 | align=center|22 | {{JP-VLAG}} [[Yuki Tsunoda]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|1 |- !21 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|0 |- !22 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !23 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- |} {{NuweKolom}} === Vervaardigers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Span !Punte |- !1 | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|468 |- !2 | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|346 |- !3 | {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|287 |- !4 | {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|204 |- !5 | {{IT-VLAG}} [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|75 |- !6 | {{FR-VLAG}} [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|62 |- !7 | {{US-VLAG}} [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|21 |- !8 | {{DE-VLAG}} [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|16 |- !9 | {{GB-VLAG}} [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|11 |- !10 | {{GB-VLAG}} [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|3 |- !11 | {{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |} {{EindeKolomme}} == Sien ook == * [[2026 Formule Een-seisoen]] * [[Lys van Formule Een Grands Prix]] ==Verwysings== {{Verwysings}} {{F1GP 2020–2029}} [[Kategorie:Italiaanse Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 2026|Italië]] f6r1icap4p4dhp0iajze2d2uyabtzjx 0 468700 2967071 2966802 2026-09-13T16:21:18Z Aliwal2012 39067 /* Renuitslag */ 2967071 wikitext text/x-wiki {{sportnuus}} {| class="infobox" align="right" cellpadding="2" style="float:right; width: 22em; " |+ style="font-size:95%;" | |- !colspan="3" bgcolor="#efefef" style="text-align:center;"| {{vlagikoon|SPA}} 2026 Formule 1 TAG Heuer<br/>Gran Premio de España |- |colspan="3" style="text-align:center;" | |- |colspan="3" style="text-align:center;" | [[Lêer:Madring (2026).svg|200px]] |- | style="width: 20%;" | '''<small>Datum</small>''' | <small>13 September 2026</small> |- | '''<small>Plek</small>''' |colspan=2| <small>[[Circuito de Madring]]</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Voorste wegspringplek</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small>{{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]</small> | <small>[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]</small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small>1:31.824</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Vinnigste rondte</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small></small> | <small></small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small></small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Podium</small> |-<!-- | '''<small>1</small>''' || <small></small> || <small></small> |- | '''<small>2</small>''' || <small></small> || <small></small> |- | '''<small>3</small>''' || <small></small> || <small></small>--> |} Die [[2026 Formule Een-seisoen|2026 Formule Een]] [[Spaanse Grand Prix]] word op [[13 September]] [[2026]] op die [[Circuito de Madring]], in [[Madrid]], gehou. Dit sal die veertiende wedren van die kampioenskapseisoen en die eerste Formule 1-wedren op die Madring-straatrenbaan wees. [[Isack Hadjar]] kan weens 'n polsbesering steeds nie 'n wedren vir [[Red Bull Racing]] aanpak nie, sy plek word ingeneem deur [[Liam Lawson]]. Red Bull se reserwejaer [[Yuki Tsunoda]] vul Lawson se plek by [[Racing Bulls]].<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://actueel365.nl/hadjar-mist-derde-f1-race-madrid-tsunoda-racing-bulls |titel=Hadjar mist derde F1-race op rij, Tsunoda opnieuw terug bij Racing Bulls |website=actueel365.nl |datum=2026-09-07}}</ref> == Bande deur Pirelli beskikbaar gestel == {| class="wikitable gauche" style="text-align:gauche;" |+ [[Pirelli]]bande vir gebruik te Madrid |- !colspan=3 scope="col"| Bande vir 'n droë baan !colspan=2 scope="col"| Reënbande |- |align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_White.svg|55px]]<br>Hard C2 |align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Yellow.svg|55px]]<br>Medium C3 |align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Red.svg|55px]]<br>Sag C4 |align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Green.svg|55px]]<br>Tussen-in |align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Blue.svg|55px]]<br>Reën |} == Vrye oefening == === Uitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" !rowspan="6"|Vrye oefening 1<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1294/spain/practice/1 |titel=Formula 1 TAG Heuer Gran Premio de España 2026 – Practice 1 |uitgewer=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-09-11}}</ref> !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Tyd |- !1 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | 1:34.077 |- !2 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | 1:34.363 |- !3 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:34.536 |- !4 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:34.620 |- !5 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:34.703 |-style="border-top:2px solid #808080" !rowspan="6"|Vrye oefening 2<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1294/spain/practice/2 |titel=Formula 1 TAG Heuer Gran Premio de España 2026 – Practice 2 |uitgewer=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-09-11}}</ref> !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Tyd |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | 1:33.662 |- !2 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:33.775 |- !3 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:33.811 |- !4 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:33.890 |- !5 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | 1:33.999 |-style="border-top:2px solid #808080" !rowspan="6"|Vrye oefening 3<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1294/spain/practice/3 |titel=Formula 1 TAG Heuer Gran Premio de España 2026 – Practice 3 |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-09-12}}</ref> !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Tyd |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | 1:32.797 |- !2 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:32.963 |- !3 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:32.986 |- !4 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:33.033 |- !5 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:33.172 |} *Die tweede oefensessie is tydelik met 'n rooi vlag onderbreek dertien minute voor die einde nadat [[Arvid Lindblad]], terwyl hy in draai 13 net na die uitgang van La Monumental ry, sy motor se agterkant verloor en nie die gly kan beheer nie; hy stamp teen die veiligheidsheining en beskadig sy [[Racing Bulls|enkelsitplek]] ernstig.<ref name="el2">{{fr}}{{Cite web|outeur=Fabien Gaillard|titel=EL2 - Antonelli devance les Ferrari, Lindblad premier dans le mur.|url=https://fr.motorsport.com/f1/news/el2-antonelli-devant-ferrari-lindblad-accident-madrid/10854539/|publisher=fr.motorsport.com|datum=2026-09-11}}</ref> == Kwalifisering == {| class="wikitable" style="font-size:95%" {| class="wikitable sortable" !rowspan=2|Plek !rowspan=2|Nr. !rowspan=2|Renjaer !rowspan=2|Vervaardiger !colspan=3|Kwalifiseertyd !rowspan=2|Rooster |- !K1 !K2 !K3 |- !1 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:33.469 | 1:32.873 | '''1:31.824''' | align=center| 1 |- !2 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:33.267 | 1:32.591 | 1:31.835 | align=center| 2 |- !3 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:33.381 | '''1:32.431''' | 1:31.964 | align=center| 3 |- !4 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:33.531 | 1:32.710 | 1:32.013 | align=center|4 |- !5 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:33.532 | 1:32.755 | 1:32.019 | align=center|5 |- !6 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | '''1:33.211''' | 1:32.850 | 1:32.149 | align=center| 6 |- !7 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:33.829 | 1:33.204 | 1:32.294 | align=center| 7 |- !8 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:33.310 | 1:32.780 | 1:32.316 | align=center| 8 |- !9 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:33.963 | 1:33.038 | 1:32.903 | align=center| 9 |- !10 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:34.340 | 1:33.204 | 1:33.041 | align=center| 10 |- !11 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:34.417 | 1:33.223 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=11| | align=center| 11 |- !12 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:33.986 | 1:33.388 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=12| | align=center| 12 |- !13 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:34.667 | 1:33.667 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=13| | align=center| 13 |- !14 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:34.246 | 1:33.753 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=14| | align=center| 14 |- !15 | align=center|22 | {{JP-VLAG}} [[Yuki Tsunoda]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:34.311 | 1:34.084 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=15| | align=center| 15 |- !16 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:35.307 | 1:35.532 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=16| | align=center| 16 |- !17 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:35.312 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| | align=center| 17 |- !18 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:35.388 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| | align=center| 18 |- !19 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:35.913 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| | align=center| 19 |- !20 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:38.011 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| | align=center| 20 |- !21 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | ''Geen tyd'' | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | align=center| 21'''*¹''' |- !22 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | ''Geen tyd'' | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | align=center| 22'''*²''' |- !colspan="8"| K1 107% tyd: 1:39.735 |} '''*¹''' [[Oliver Bearman]] kon nie 'n tyd aanteken nie, weens skade aan sy renmotor in FP3<br/> '''*²''' [[Lance Stroll]] kry 'n roosterstraf van 40 plekke vir oorskryding van die aantal motoronderdele gebruik. == Wedren == === Renuitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Rondes !Tyd/Oorsaak uitval !Rooster !Punte |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} '''[[Kimi Antonelli]]''' | '''[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]''' | align=center|57 | 1:34:23.754 | align=center|2 | align=center|'''25''' |- !2 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} '''[[Max Verstappen]]''' | '''[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]''' | align=center|57 | +4.351 | align=center|3 | align=center|'''18''' |- !3 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} '''[[Lando Norris]]''' | '''[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|57 | +5.089 | align=center|1 | align=center|'''15''' |- !4 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} '''[[Charles Leclerc]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | align=center|57 | +29.116 | align=center|5 | align=center|'''12''' |- !5 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} '''[[George Russell]]''' | '''[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]''' | align=center|57 | +29.829 | align=center|6 | align=center|'''10''' {{Pictogram vinnigste ronde}} |- !6 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} '''[[Liam Lawson]]''' | '''[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]''' | align=center|57 | +1:26.746 | align=center|8 | align=center|'''8''' |- !7 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} '''[[Franco Colapinto]]''' | '''[[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|57 | +1:34.281 | align=center|9 | align=center|'''6''' |- !8 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} '''[[Oscar Piastri]]''' | '''[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|57 | +1:35.839 | align=center|7 | align=center|'''4''' |- !9 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} '''[[Arvid Lindblad]]''' | '''[[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]''' | align=center|56 | +1 ronde | align=center|10 | align=center|'''2''' |- !10 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} '''[[Nico Hülkenberg]]''' | '''[[Audi F1-span|Audi]]''' | align=center|56 | +1 ronde | align=center|11 | align=center|'''1''' |- !11 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|56 | +1 ronde | align=center|13 | |- !12 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|56 | +1 ronde | align=center|14 | |- !13 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|56 | +1 ronde | align=center|12 | |- !14 | align=center|22 | {{JP-VLAG}} [[Yuki Tsunoda]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|56 | +1 ronde | align=center|15 | |- !15 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|56 | +1 ronde | align=center|16 | |- !16 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|56 | +1 ronde | align=center|Kuipe | |- !17 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|55 | +2 rondes | align=center|17 | |- !18 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|54 | +3 rondes | align=center|19 | |- !data-sort-value=19|DNF | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|43 | Skade | align=center|20 | |- !data-sort-value=20|DNF | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|31 | Waterdruk | align=center|18 | |- !data-sort-value=21|DNF | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|12 | Ongeluk | align=center|21 | |- !data-sort-value=22|DNF | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|6 | Remme | align=center|4 | |- !colspan=8|Bron:<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1294/spain/race-result |titel=Formula 1 TAG Heuer Gran Premio de España 2026 – Race Result |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-09-13}}</ref> |} == Puntestand vóór die Grand Prix == {{BeginKolomme}} === Renjaers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Nr. !Renjaer !Span !Punte |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|267 |- !2 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|201 |- !3 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|191 |- !4 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|171 |- !5 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|155 |- !6 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|127 |- !7 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|116 |- !8 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|71 |- !9 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|51 |- !10 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|41 |- !11 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|29 |- !12 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|21 |- !13 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|18 |- !14 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|10 |- !15 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|6 |- !16 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|6 |- !17 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|5 |- !18 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|3 |- !19 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|3 |- !20 | align=center|22 | {{JP-VLAG}} [[Yuki Tsunoda]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|1 |- !21 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|0 |- !22 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !23 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- |} {{NuweKolom}} === Vervaardigers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Span !Punte |- !1 | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|468 |- !2 | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|346 |- !3 | {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|287 |- !4 | {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|204 |- !5 | {{IT-VLAG}} [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|75 |- !6 | {{FR-VLAG}} [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|62 |- !7 | {{US-VLAG}} [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|21 |- !8 | {{DE-VLAG}} [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|16 |- !9 | {{GB-VLAG}} [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|11 |- !10 | {{GB-VLAG}} [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|3 |- !11 | {{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |} {{EindeKolomme}} == Sien ook == * [[2026 Formule Een-seisoen]] * [[Lys van Formule Een Grands Prix]] ==Verwysings== {{Verwysings}} {{F1GP 2020–2029}} [[Kategorie:Spaanse Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 2026|Spanje]] mzqd79i6lpf4jg8ittfpxu6v526htoo 2967177 2967071 2026-09-14T08:22:28Z Balenda 83524 /* Puntestand vóór die Grand Prix */ ná die GP 2967177 wikitext text/x-wiki {{sportnuus}} {| class="infobox" align="right" cellpadding="2" style="float:right; width: 22em; " |+ style="font-size:95%;" | |- !colspan="3" bgcolor="#efefef" style="text-align:center;"| {{vlagikoon|SPA}} 2026 Formule 1 TAG Heuer<br/>Gran Premio de España |- |colspan="3" style="text-align:center;" | |- |colspan="3" style="text-align:center;" | [[Lêer:Madring (2026).svg|200px]] |- | style="width: 20%;" | '''<small>Datum</small>''' | <small>13 September 2026</small> |- | '''<small>Plek</small>''' |colspan=2| <small>[[Circuito de Madring]]</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Voorste wegspringplek</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small>{{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]</small> | <small>[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]</small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small>1:31.824</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Vinnigste rondte</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small></small> | <small></small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small></small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Podium</small> |-<!-- | '''<small>1</small>''' || <small></small> || <small></small> |- | '''<small>2</small>''' || <small></small> || <small></small> |- | '''<small>3</small>''' || <small></small> || <small></small>--> |} Die [[2026 Formule Een-seisoen|2026 Formule Een]] [[Spaanse Grand Prix]] word op [[13 September]] [[2026]] op die [[Circuito de Madring]], in [[Madrid]], gehou. Dit sal die veertiende wedren van die kampioenskapseisoen en die eerste Formule 1-wedren op die Madring-straatrenbaan wees. [[Isack Hadjar]] kan weens 'n polsbesering steeds nie 'n wedren vir [[Red Bull Racing]] aanpak nie, sy plek word ingeneem deur [[Liam Lawson]]. Red Bull se reserwejaer [[Yuki Tsunoda]] vul Lawson se plek by [[Racing Bulls]].<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://actueel365.nl/hadjar-mist-derde-f1-race-madrid-tsunoda-racing-bulls |titel=Hadjar mist derde F1-race op rij, Tsunoda opnieuw terug bij Racing Bulls |website=actueel365.nl |datum=2026-09-07}}</ref> == Bande deur Pirelli beskikbaar gestel == {| class="wikitable gauche" style="text-align:gauche;" |+ [[Pirelli]]bande vir gebruik te Madrid |- !colspan=3 scope="col"| Bande vir 'n droë baan !colspan=2 scope="col"| Reënbande |- |align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_White.svg|55px]]<br>Hard C2 |align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Yellow.svg|55px]]<br>Medium C3 |align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Red.svg|55px]]<br>Sag C4 |align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Green.svg|55px]]<br>Tussen-in |align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Blue.svg|55px]]<br>Reën |} == Vrye oefening == === Uitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" !rowspan="6"|Vrye oefening 1<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1294/spain/practice/1 |titel=Formula 1 TAG Heuer Gran Premio de España 2026 – Practice 1 |uitgewer=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-09-11}}</ref> !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Tyd |- !1 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | 1:34.077 |- !2 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | 1:34.363 |- !3 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:34.536 |- !4 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:34.620 |- !5 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:34.703 |-style="border-top:2px solid #808080" !rowspan="6"|Vrye oefening 2<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1294/spain/practice/2 |titel=Formula 1 TAG Heuer Gran Premio de España 2026 – Practice 2 |uitgewer=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-09-11}}</ref> !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Tyd |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | 1:33.662 |- !2 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:33.775 |- !3 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:33.811 |- !4 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:33.890 |- !5 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | 1:33.999 |-style="border-top:2px solid #808080" !rowspan="6"|Vrye oefening 3<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1294/spain/practice/3 |titel=Formula 1 TAG Heuer Gran Premio de España 2026 – Practice 3 |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-09-12}}</ref> !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Tyd |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | 1:32.797 |- !2 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:32.963 |- !3 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:32.986 |- !4 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:33.033 |- !5 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:33.172 |} *Die tweede oefensessie is tydelik met 'n rooi vlag onderbreek dertien minute voor die einde nadat [[Arvid Lindblad]], terwyl hy in draai 13 net na die uitgang van La Monumental ry, sy motor se agterkant verloor en nie die gly kan beheer nie; hy stamp teen die veiligheidsheining en beskadig sy [[Racing Bulls|enkelsitplek]] ernstig.<ref name="el2">{{fr}}{{Cite web|outeur=Fabien Gaillard|titel=EL2 - Antonelli devance les Ferrari, Lindblad premier dans le mur.|url=https://fr.motorsport.com/f1/news/el2-antonelli-devant-ferrari-lindblad-accident-madrid/10854539/|publisher=fr.motorsport.com|datum=2026-09-11}}</ref> == Kwalifisering == {| class="wikitable" style="font-size:95%" {| class="wikitable sortable" !rowspan=2|Plek !rowspan=2|Nr. !rowspan=2|Renjaer !rowspan=2|Vervaardiger !colspan=3|Kwalifiseertyd !rowspan=2|Rooster |- !K1 !K2 !K3 |- !1 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:33.469 | 1:32.873 | '''1:31.824''' | align=center| 1 |- !2 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:33.267 | 1:32.591 | 1:31.835 | align=center| 2 |- !3 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:33.381 | '''1:32.431''' | 1:31.964 | align=center| 3 |- !4 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:33.531 | 1:32.710 | 1:32.013 | align=center|4 |- !5 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:33.532 | 1:32.755 | 1:32.019 | align=center|5 |- !6 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | '''1:33.211''' | 1:32.850 | 1:32.149 | align=center| 6 |- !7 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:33.829 | 1:33.204 | 1:32.294 | align=center| 7 |- !8 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:33.310 | 1:32.780 | 1:32.316 | align=center| 8 |- !9 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:33.963 | 1:33.038 | 1:32.903 | align=center| 9 |- !10 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:34.340 | 1:33.204 | 1:33.041 | align=center| 10 |- !11 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:34.417 | 1:33.223 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=11| | align=center| 11 |- !12 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:33.986 | 1:33.388 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=12| | align=center| 12 |- !13 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:34.667 | 1:33.667 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=13| | align=center| 13 |- !14 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:34.246 | 1:33.753 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=14| | align=center| 14 |- !15 | align=center|22 | {{JP-VLAG}} [[Yuki Tsunoda]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:34.311 | 1:34.084 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=15| | align=center| 15 |- !16 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:35.307 | 1:35.532 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=16| | align=center| 16 |- !17 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:35.312 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| | align=center| 17 |- !18 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:35.388 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| | align=center| 18 |- !19 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:35.913 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| | align=center| 19 |- !20 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:38.011 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| | align=center| 20 |- !21 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | ''Geen tyd'' | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | align=center| 21'''*¹''' |- !22 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | ''Geen tyd'' | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | align=center| 22'''*²''' |- !colspan="8"| K1 107% tyd: 1:39.735 |} '''*¹''' [[Oliver Bearman]] kon nie 'n tyd aanteken nie, weens skade aan sy renmotor in FP3<br/> '''*²''' [[Lance Stroll]] kry 'n roosterstraf van 40 plekke vir oorskryding van die aantal motoronderdele gebruik. == Wedren == === Renuitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Rondes !Tyd/Oorsaak uitval !Rooster !Punte |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} '''[[Kimi Antonelli]]''' | '''[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]''' | align=center|57 | 1:34:23.754 | align=center|2 | align=center|'''25''' |- !2 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} '''[[Max Verstappen]]''' | '''[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]''' | align=center|57 | +4.351 | align=center|3 | align=center|'''18''' |- !3 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} '''[[Lando Norris]]''' | '''[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|57 | +5.089 | align=center|1 | align=center|'''15''' |- !4 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} '''[[Charles Leclerc]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | align=center|57 | +29.116 | align=center|5 | align=center|'''12''' |- !5 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} '''[[George Russell]]''' | '''[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]''' | align=center|57 | +29.829 | align=center|6 | align=center|'''10''' {{Pictogram vinnigste ronde}} |- !6 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} '''[[Liam Lawson]]''' | '''[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]''' | align=center|57 | +1:26.746 | align=center|8 | align=center|'''8''' |- !7 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} '''[[Franco Colapinto]]''' | '''[[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|57 | +1:34.281 | align=center|9 | align=center|'''6''' |- !8 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} '''[[Oscar Piastri]]''' | '''[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|57 | +1:35.839 | align=center|7 | align=center|'''4''' |- !9 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} '''[[Arvid Lindblad]]''' | '''[[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]''' | align=center|56 | +1 ronde | align=center|10 | align=center|'''2''' |- !10 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} '''[[Nico Hülkenberg]]''' | '''[[Audi F1-span|Audi]]''' | align=center|56 | +1 ronde | align=center|11 | align=center|'''1''' |- !11 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|56 | +1 ronde | align=center|13 | |- !12 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|56 | +1 ronde | align=center|14 | |- !13 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|56 | +1 ronde | align=center|12 | |- !14 | align=center|22 | {{JP-VLAG}} [[Yuki Tsunoda]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|56 | +1 ronde | align=center|15 | |- !15 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|56 | +1 ronde | align=center|16 | |- !16 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|56 | +1 ronde | align=center|Kuipe | |- !17 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|55 | +2 rondes | align=center|17 | |- !18 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|54 | +3 rondes | align=center|19 | |- !data-sort-value=19|DNF | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|43 | Skade | align=center|20 | |- !data-sort-value=20|DNF | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|31 | Waterdruk | align=center|18 | |- !data-sort-value=21|DNF | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|12 | Ongeluk | align=center|21 | |- !data-sort-value=22|DNF | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|6 | Remme | align=center|4 | |- !colspan=8|Bron:<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1294/spain/race-result |titel=Formula 1 TAG Heuer Gran Premio de España 2026 – Race Result |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-09-13}}</ref> |} == Puntestand ná die Grand Prix == {{BeginKolomme}} === Renjaers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Nr. !Renjaer !Span !Punte |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|292 |- !2 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|211 |- !3 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|191 |- !4 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|186 |- !5 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|167 |- !6 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|145 |- !7 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|120 |- !8 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|71 |- !9 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|59 |- !10 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|41 |- !11 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|31 |- !12 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|27 |- !13 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|18 |- !14 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|10 |- !15 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|7 |- !16 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|6 |- !17 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|5 |- !18 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|3 |- !19 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|3 |- !20 | align=center|22 | {{JP-VLAG}} [[Yuki Tsunoda]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|1 |- !21 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|0 |- !22 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !23 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- |} {{NuweKolom}} === Vervaardigers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Span !Punte |- !1 | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|503 |- !2 | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|358 |- !3 | {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|306 |- !4 | {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|230 |- !5 | {{IT-VLAG}} [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|77 |- !6 | {{FR-VLAG}} [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|68 |- !7 | {{US-VLAG}} [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|21 |- !8 | {{DE-VLAG}} [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|17 |- !9 | {{GB-VLAG}} [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|11 |- !10 | {{GB-VLAG}} [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|3 |- !11 | {{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |} {{EindeKolomme}} == Sien ook == * [[2026 Formule Een-seisoen]] * [[Lys van Formule Een Grands Prix]] ==Verwysings== {{Verwysings}} {{F1GP 2020–2029}} [[Kategorie:Spaanse Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 2026|Spanje]] pnn9xf7ld53sctpua7gg1xgw5uk890y 2967180 2967177 2026-09-14T08:38:52Z Aliwal2012 39067 podium 2967180 wikitext text/x-wiki {{sportnuus}} {| class="infobox" align="right" cellpadding="2" style="float:right; width: 24em; " |+ style="font-size:95%;" | |- !colspan="3" bgcolor="#efefef" style="text-align:center;"| {{vlagikoon|SPA}} 2026 Formule 1 TAG Heuer<br/>Gran Premio de España |- |colspan="3" style="text-align:center;" | |- |colspan="3" style="text-align:center;" | [[Lêer:Madring (2026).svg|200px]] |- | style="width: 20%;" | '''<small>Datum</small>''' | <small>13 September 2026</small> |- | '''<small>Plek</small>''' |colspan=2| <small>[[Circuito de Madring]]</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Voorste wegspringplek</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small>{{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]</small> | <small>[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]</small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small>1:31.824</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Vinnigste rondte</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small></small> | <small></small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small></small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Podium</small> |- | '''<small>1</small>''' || <small>{{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]</small> || <small>[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]</small> |- | '''<small>2</small>''' || <small>{{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]</small> || <small>[[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]</small> |- | '''<small>3</small>''' || <small>{{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]</small>||<small>[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]</small> |} Die [[2026 Formule Een-seisoen|2026 Formule Een]] [[Spaanse Grand Prix]] word op [[13 September]] [[2026]] op die [[Circuito de Madring]], in [[Madrid]], gehou. Dit sal die veertiende wedren van die kampioenskapseisoen en die eerste Formule 1-wedren op die Madring-straatrenbaan wees. [[Isack Hadjar]] kon weens 'n polsbesering steeds nie 'n wedren vir [[Red Bull Racing]] aanpak nie, sy plek is ingeneem deur [[Liam Lawson]]. Red Bull se reserwejaer [[Yuki Tsunoda]] het Lawson se plek by [[Racing Bulls]] gevul.<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://actueel365.nl/hadjar-mist-derde-f1-race-madrid-tsunoda-racing-bulls |titel=Hadjar mist derde F1-race op rij, Tsunoda opnieuw terug bij Racing Bulls |website=actueel365.nl |datum=2026-09-07}}</ref> == Bande deur Pirelli beskikbaar gestel == {| class="wikitable gauche" style="text-align:gauche;" |+ [[Pirelli]]bande vir gebruik te Madrid |- !colspan=3 scope="col"| Bande vir 'n droë baan !colspan=2 scope="col"| Reënbande |- |align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_White.svg|55px]]<br>Hard C2 |align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Yellow.svg|55px]]<br>Medium C3 |align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Red.svg|55px]]<br>Sag C4 |align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Green.svg|55px]]<br>Tussen-in |align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Blue.svg|55px]]<br>Reën |} == Vrye oefening == === Uitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" !rowspan="6"|Vrye oefening 1<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1294/spain/practice/1 |titel=Formula 1 TAG Heuer Gran Premio de España 2026 – Practice 1 |uitgewer=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-09-11}}</ref> !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Tyd |- !1 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | 1:34.077 |- !2 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | 1:34.363 |- !3 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:34.536 |- !4 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:34.620 |- !5 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:34.703 |-style="border-top:2px solid #808080" !rowspan="6"|Vrye oefening 2<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1294/spain/practice/2 |titel=Formula 1 TAG Heuer Gran Premio de España 2026 – Practice 2 |uitgewer=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-09-11}}</ref> !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Tyd |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | 1:33.662 |- !2 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:33.775 |- !3 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:33.811 |- !4 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:33.890 |- !5 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | 1:33.999 |-style="border-top:2px solid #808080" !rowspan="6"|Vrye oefening 3<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1294/spain/practice/3 |titel=Formula 1 TAG Heuer Gran Premio de España 2026 – Practice 3 |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-09-12}}</ref> !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Tyd |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | 1:32.797 |- !2 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:32.963 |- !3 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:32.986 |- !4 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:33.033 |- !5 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:33.172 |} *Die tweede oefensessie is tydelik met 'n rooi vlag onderbreek dertien minute voor die einde nadat [[Arvid Lindblad]], terwyl hy in draai 13 net na die uitgang van La Monumental ry, sy motor se agterkant verloor en nie die gly kan beheer nie; hy stamp teen die veiligheidsheining en beskadig sy [[Racing Bulls|enkelsitplek]] ernstig.<ref name="el2">{{fr}}{{Cite web|outeur=Fabien Gaillard|titel=EL2 - Antonelli devance les Ferrari, Lindblad premier dans le mur.|url=https://fr.motorsport.com/f1/news/el2-antonelli-devant-ferrari-lindblad-accident-madrid/10854539/|publisher=fr.motorsport.com|datum=2026-09-11}}</ref> == Kwalifisering == {| class="wikitable" style="font-size:95%" {| class="wikitable sortable" !rowspan=2|Plek !rowspan=2|Nr. !rowspan=2|Renjaer !rowspan=2|Vervaardiger !colspan=3|Kwalifiseertyd !rowspan=2|Rooster |- !K1 !K2 !K3 |- !1 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:33.469 | 1:32.873 | '''1:31.824''' | align=center| 1 |- !2 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:33.267 | 1:32.591 | 1:31.835 | align=center| 2 |- !3 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:33.381 | '''1:32.431''' | 1:31.964 | align=center| 3 |- !4 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:33.531 | 1:32.710 | 1:32.013 | align=center|4 |- !5 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:33.532 | 1:32.755 | 1:32.019 | align=center|5 |- !6 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | '''1:33.211''' | 1:32.850 | 1:32.149 | align=center| 6 |- !7 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:33.829 | 1:33.204 | 1:32.294 | align=center| 7 |- !8 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:33.310 | 1:32.780 | 1:32.316 | align=center| 8 |- !9 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:33.963 | 1:33.038 | 1:32.903 | align=center| 9 |- !10 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:34.340 | 1:33.204 | 1:33.041 | align=center| 10 |- !11 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:34.417 | 1:33.223 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=11| | align=center| 11 |- !12 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:33.986 | 1:33.388 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=12| | align=center| 12 |- !13 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:34.667 | 1:33.667 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=13| | align=center| 13 |- !14 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:34.246 | 1:33.753 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=14| | align=center| 14 |- !15 | align=center|22 | {{JP-VLAG}} [[Yuki Tsunoda]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:34.311 | 1:34.084 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=15| | align=center| 15 |- !16 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:35.307 | 1:35.532 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=16| | align=center| 16 |- !17 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:35.312 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| | align=center| 17 |- !18 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:35.388 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| | align=center| 18 |- !19 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:35.913 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| | align=center| 19 |- !20 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:38.011 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| | align=center| 20 |- !21 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | ''Geen tyd'' | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | align=center| 21'''*¹''' |- !22 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | ''Geen tyd'' | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | align=center| 22'''*²''' |- !colspan="8"| K1 107% tyd: 1:39.735 |} '''*¹''' [[Oliver Bearman]] kon nie 'n tyd aanteken nie, weens skade aan sy renmotor in FP3<br/> '''*²''' [[Lance Stroll]] kry 'n roosterstraf van 40 plekke vir oorskryding van die aantal motoronderdele gebruik. == Wedren == === Renuitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Rondes !Tyd/Oorsaak uitval !Rooster !Punte |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} '''[[Kimi Antonelli]]''' | '''[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]''' | align=center|57 | 1:34:23.754 | align=center|2 | align=center|'''25''' |- !2 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} '''[[Max Verstappen]]''' | '''[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]''' | align=center|57 | +4.351 | align=center|3 | align=center|'''18''' |- !3 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} '''[[Lando Norris]]''' | '''[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|57 | +5.089 | align=center|1 | align=center|'''15''' |- !4 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} '''[[Charles Leclerc]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | align=center|57 | +29.116 | align=center|5 | align=center|'''12''' |- !5 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} '''[[George Russell]]''' | '''[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]''' | align=center|57 | +29.829 | align=center|6 | align=center|'''10''' {{Pictogram vinnigste ronde}} |- !6 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} '''[[Liam Lawson]]''' | '''[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]''' | align=center|57 | +1:26.746 | align=center|8 | align=center|'''8''' |- !7 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} '''[[Franco Colapinto]]''' | '''[[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|57 | +1:34.281 | align=center|9 | align=center|'''6''' |- !8 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} '''[[Oscar Piastri]]''' | '''[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|57 | +1:35.839 | align=center|7 | align=center|'''4''' |- !9 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} '''[[Arvid Lindblad]]''' | '''[[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]''' | align=center|56 | +1 ronde | align=center|10 | align=center|'''2''' |- !10 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} '''[[Nico Hülkenberg]]''' | '''[[Audi F1-span|Audi]]''' | align=center|56 | +1 ronde | align=center|11 | align=center|'''1''' |- !11 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|56 | +1 ronde | align=center|13 | |- !12 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|56 | +1 ronde | align=center|14 | |- !13 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|56 | +1 ronde | align=center|12 | |- !14 | align=center|22 | {{JP-VLAG}} [[Yuki Tsunoda]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|56 | +1 ronde | align=center|15 | |- !15 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|56 | +1 ronde | align=center|16 | |- !16 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|56 | +1 ronde | align=center|Kuipe | |- !17 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|55 | +2 rondes | align=center|17 | |- !18 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|54 | +3 rondes | align=center|19 | |- !data-sort-value=19|DNF | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|43 | Skade | align=center|20 | |- !data-sort-value=20|DNF | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|31 | Waterdruk | align=center|18 | |- !data-sort-value=21|DNF | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|12 | Ongeluk | align=center|21 | |- !data-sort-value=22|DNF | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|6 | Remme | align=center|4 | |- !colspan=8|Bron:<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1294/spain/race-result |titel=Formula 1 TAG Heuer Gran Premio de España 2026 – Race Result |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-09-13}}</ref> |} == Puntestand ná die Grand Prix == {{BeginKolomme}} === Renjaers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Nr. !Renjaer !Span !Punte |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|292 |- !2 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|211 |- !3 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|191 |- !4 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|186 |- !5 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|167 |- !6 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|145 |- !7 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|120 |- !8 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|71 |- !9 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|59 |- !10 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|41 |- !11 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|31 |- !12 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|27 |- !13 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|18 |- !14 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|10 |- !15 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|7 |- !16 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|6 |- !17 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|5 |- !18 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|3 |- !19 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|3 |- !20 | align=center|22 | {{JP-VLAG}} [[Yuki Tsunoda]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|1 |- !21 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|0 |- !22 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !23 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- |} {{NuweKolom}} === Vervaardigers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Span !Punte |- !1 | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|503 |- !2 | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|358 |- !3 | {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|306 |- !4 | {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|230 |- !5 | {{IT-VLAG}} [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|77 |- !6 | {{FR-VLAG}} [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|68 |- !7 | {{US-VLAG}} [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|21 |- !8 | {{DE-VLAG}} [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|17 |- !9 | {{GB-VLAG}} [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|11 |- !10 | {{GB-VLAG}} [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|3 |- !11 | {{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |} {{EindeKolomme}} == Sien ook == * [[2026 Formule Een-seisoen]] * [[Lys van Formule Een Grands Prix]] ==Verwysings== {{Verwysings}} {{F1GP 2020–2029}} [[Kategorie:Spaanse Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 2026|Spanje]] nmopqt154lmic4aqbooaxuqn82kep7s 2967189 2967180 2026-09-14T09:16:22Z Balenda 83524 Logo 2967189 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Formula One logo.svg|thumb|260px|Formule 1 logo]] {| class="infobox" align="right" cellpadding="2" style="float:right; width: 24em; " |+ style="font-size:95%;" | |- !colspan="3" bgcolor="#efefef" style="text-align:center;"| {{vlagikoon|SPA}} 2026 Formule 1 TAG Heuer<br/>Gran Premio de España |- |colspan="3" style="text-align:center;" | |- |colspan="3" style="text-align:center;" | [[Lêer:Madring (2026).svg|200px]] |- | style="width: 20%;" | '''<small>Datum</small>''' | <small>13 September 2026</small> |- | '''<small>Plek</small>''' |colspan=2| <small>[[Circuito de Madring]]</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Voorste wegspringplek</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small>{{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]</small> | <small>[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]</small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small>1:31.824</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Vinnigste rondte</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small></small> | <small></small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small></small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Podium</small> |- | '''<small>1</small>''' || <small>{{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]</small> || <small>[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]</small> |- | '''<small>2</small>''' || <small>{{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]</small> || <small>[[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]</small> |- | '''<small>3</small>''' || <small>{{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]</small>||<small>[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]</small> |} Die [[2026 Formule Een-seisoen|2026 Formule Een]] [[Spaanse Grand Prix]] word op [[13 September]] [[2026]] op die [[Circuito de Madring]], in [[Madrid]], gehou. Dit sal die veertiende wedren van die kampioenskapseisoen en die eerste Formule 1-wedren op die Madring-straatrenbaan wees. [[Isack Hadjar]] kon weens 'n polsbesering steeds nie 'n wedren vir [[Red Bull Racing]] aanpak nie, sy plek is ingeneem deur [[Liam Lawson]]. Red Bull se reserwejaer [[Yuki Tsunoda]] het Lawson se plek by [[Racing Bulls]] gevul.<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://actueel365.nl/hadjar-mist-derde-f1-race-madrid-tsunoda-racing-bulls |titel=Hadjar mist derde F1-race op rij, Tsunoda opnieuw terug bij Racing Bulls |website=actueel365.nl |datum=2026-09-07}}</ref> == Bande deur Pirelli beskikbaar gestel == {| class="wikitable gauche" style="text-align:gauche;" |+ [[Pirelli]]bande vir gebruik te Madrid |- !colspan=3 scope="col"| Bande vir 'n droë baan !colspan=2 scope="col"| Reënbande |- |align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_White.svg|55px]]<br>Hard C2 |align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Yellow.svg|55px]]<br>Medium C3 |align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Red.svg|55px]]<br>Sag C4 |align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Green.svg|55px]]<br>Tussen-in |align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Blue.svg|55px]]<br>Reën |} == Vrye oefening == === Uitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" !rowspan="6"|Vrye oefening 1<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1294/spain/practice/1 |titel=Formula 1 TAG Heuer Gran Premio de España 2026 – Practice 1 |uitgewer=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-09-11}}</ref> !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Tyd |- !1 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | 1:34.077 |- !2 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | 1:34.363 |- !3 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:34.536 |- !4 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:34.620 |- !5 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:34.703 |-style="border-top:2px solid #808080" !rowspan="6"|Vrye oefening 2<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1294/spain/practice/2 |titel=Formula 1 TAG Heuer Gran Premio de España 2026 – Practice 2 |uitgewer=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-09-11}}</ref> !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Tyd |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | 1:33.662 |- !2 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:33.775 |- !3 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:33.811 |- !4 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:33.890 |- !5 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | 1:33.999 |-style="border-top:2px solid #808080" !rowspan="6"|Vrye oefening 3<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1294/spain/practice/3 |titel=Formula 1 TAG Heuer Gran Premio de España 2026 – Practice 3 |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-09-12}}</ref> !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Tyd |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | 1:32.797 |- !2 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:32.963 |- !3 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:32.986 |- !4 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:33.033 |- !5 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:33.172 |} *Die tweede oefensessie is tydelik met 'n rooi vlag onderbreek dertien minute voor die einde nadat [[Arvid Lindblad]], terwyl hy in draai 13 net na die uitgang van La Monumental ry, sy motor se agterkant verloor en nie die gly kan beheer nie; hy stamp teen die veiligheidsheining en beskadig sy [[Racing Bulls|enkelsitplek]] ernstig.<ref name="el2">{{fr}}{{Cite web|outeur=Fabien Gaillard|titel=EL2 - Antonelli devance les Ferrari, Lindblad premier dans le mur.|url=https://fr.motorsport.com/f1/news/el2-antonelli-devant-ferrari-lindblad-accident-madrid/10854539/|publisher=fr.motorsport.com|datum=2026-09-11}}</ref> == Kwalifisering == {| class="wikitable" style="font-size:95%" {| class="wikitable sortable" !rowspan=2|Plek !rowspan=2|Nr. !rowspan=2|Renjaer !rowspan=2|Vervaardiger !colspan=3|Kwalifiseertyd !rowspan=2|Rooster |- !K1 !K2 !K3 |- !1 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:33.469 | 1:32.873 | '''1:31.824''' | align=center| 1 |- !2 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:33.267 | 1:32.591 | 1:31.835 | align=center| 2 |- !3 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:33.381 | '''1:32.431''' | 1:31.964 | align=center| 3 |- !4 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:33.531 | 1:32.710 | 1:32.013 | align=center|4 |- !5 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:33.532 | 1:32.755 | 1:32.019 | align=center|5 |- !6 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | '''1:33.211''' | 1:32.850 | 1:32.149 | align=center| 6 |- !7 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:33.829 | 1:33.204 | 1:32.294 | align=center| 7 |- !8 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:33.310 | 1:32.780 | 1:32.316 | align=center| 8 |- !9 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:33.963 | 1:33.038 | 1:32.903 | align=center| 9 |- !10 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:34.340 | 1:33.204 | 1:33.041 | align=center| 10 |- !11 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:34.417 | 1:33.223 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=11| | align=center| 11 |- !12 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:33.986 | 1:33.388 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=12| | align=center| 12 |- !13 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:34.667 | 1:33.667 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=13| | align=center| 13 |- !14 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:34.246 | 1:33.753 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=14| | align=center| 14 |- !15 | align=center|22 | {{JP-VLAG}} [[Yuki Tsunoda]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:34.311 | 1:34.084 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=15| | align=center| 15 |- !16 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:35.307 | 1:35.532 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=16| | align=center| 16 |- !17 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:35.312 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| | align=center| 17 |- !18 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:35.388 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| | align=center| 18 |- !19 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:35.913 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| | align=center| 19 |- !20 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:38.011 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| | align=center| 20 |- !21 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | ''Geen tyd'' | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | align=center| 21'''*¹''' |- !22 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | ''Geen tyd'' | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | align=center| 22'''*²''' |- !colspan="8"| K1 107% tyd: 1:39.735 |} '''*¹''' [[Oliver Bearman]] kon nie 'n tyd aanteken nie, weens skade aan sy renmotor in FP3<br/> '''*²''' [[Lance Stroll]] kry 'n roosterstraf van 40 plekke vir oorskryding van die aantal motoronderdele gebruik. == Wedren == === Renuitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Rondes !Tyd/Oorsaak uitval !Rooster !Punte |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} '''[[Kimi Antonelli]]''' | '''[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]''' | align=center|57 | 1:34:23.754 | align=center|2 | align=center|'''25''' |- !2 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} '''[[Max Verstappen]]''' | '''[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]''' | align=center|57 | +4.351 | align=center|3 | align=center|'''18''' |- !3 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} '''[[Lando Norris]]''' | '''[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|57 | +5.089 | align=center|1 | align=center|'''15''' |- !4 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} '''[[Charles Leclerc]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | align=center|57 | +29.116 | align=center|5 | align=center|'''12''' |- !5 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} '''[[George Russell]]''' | '''[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]''' | align=center|57 | +29.829 | align=center|6 | align=center|'''10''' {{Pictogram vinnigste ronde}} |- !6 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} '''[[Liam Lawson]]''' | '''[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]''' | align=center|57 | +1:26.746 | align=center|8 | align=center|'''8''' |- !7 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} '''[[Franco Colapinto]]''' | '''[[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|57 | +1:34.281 | align=center|9 | align=center|'''6''' |- !8 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} '''[[Oscar Piastri]]''' | '''[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|57 | +1:35.839 | align=center|7 | align=center|'''4''' |- !9 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} '''[[Arvid Lindblad]]''' | '''[[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]''' | align=center|56 | +1 ronde | align=center|10 | align=center|'''2''' |- !10 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} '''[[Nico Hülkenberg]]''' | '''[[Audi F1-span|Audi]]''' | align=center|56 | +1 ronde | align=center|11 | align=center|'''1''' |- !11 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|56 | +1 ronde | align=center|13 | |- !12 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|56 | +1 ronde | align=center|14 | |- !13 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|56 | +1 ronde | align=center|12 | |- !14 | align=center|22 | {{JP-VLAG}} [[Yuki Tsunoda]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|56 | +1 ronde | align=center|15 | |- !15 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|56 | +1 ronde | align=center|16 | |- !16 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|56 | +1 ronde | align=center|Kuipe | |- !17 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|55 | +2 rondes | align=center|17 | |- !18 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|54 | +3 rondes | align=center|19 | |- !data-sort-value=19|DNF | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|43 | Skade | align=center|20 | |- !data-sort-value=20|DNF | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|31 | Waterdruk | align=center|18 | |- !data-sort-value=21|DNF | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|12 | Ongeluk | align=center|21 | |- !data-sort-value=22|DNF | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|6 | Remme | align=center|4 | |- !colspan=8|Bron:<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1294/spain/race-result |titel=Formula 1 TAG Heuer Gran Premio de España 2026 – Race Result |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-09-13}}</ref> |} == Puntestand ná die Grand Prix == {{BeginKolomme}} === Renjaers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Nr. !Renjaer !Span !Punte |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|292 |- !2 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|211 |- !3 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|191 |- !4 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|186 |- !5 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|167 |- !6 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|145 |- !7 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|120 |- !8 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|71 |- !9 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|59 |- !10 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|41 |- !11 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|31 |- !12 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|27 |- !13 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|18 |- !14 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|10 |- !15 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|7 |- !16 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|6 |- !17 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|5 |- !18 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|3 |- !19 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|3 |- !20 | align=center|22 | {{JP-VLAG}} [[Yuki Tsunoda]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|1 |- !21 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|0 |- !22 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !23 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- |} {{NuweKolom}} === Vervaardigers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Span !Punte |- !1 | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|503 |- !2 | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|358 |- !3 | {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|306 |- !4 | {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|230 |- !5 | {{IT-VLAG}} [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|77 |- !6 | {{FR-VLAG}} [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|68 |- !7 | {{US-VLAG}} [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|21 |- !8 | {{DE-VLAG}} [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|17 |- !9 | {{GB-VLAG}} [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|11 |- !10 | {{GB-VLAG}} [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|3 |- !11 | {{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |} {{EindeKolomme}} == Sien ook == * [[2026 Formule Een-seisoen]] * [[Lys van Formule Een Grands Prix]] ==Verwysings== {{Verwysings}} {{F1GP 2020–2029}} [[Kategorie:Spaanse Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 2026|Spanje]] p1x05rr5v7to8jygpswqmlvti400dk6 0 468715 2967157 2965382 2026-09-14T00:54:51Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2967157 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = David Friedberg | beeld = David Albert Friedberg.jpg | beeldonderskrif = Friedberg in 2020 | geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1980|06|06}} | geboorteplek = [[Suid-Afrika]] | burgerskap = Suid-Afrikaans en Amerikaans | alma_mater = [[Universiteit van Kalifornië, Berkeley]] | beroep = Entrepreneur, sakeman en engelbelegger }} '''David Albert Friedberg''' (gebore [[6 Junie]] [[1980]]<ref name="nymag-2013" />) is 'n Suid-Afrikaans-Amerikaanse [[entrepreneur]], [[sakeman]] en engelbelegger. Hy het The Climate Corporation gestig en as hoof uitvoerende beampte gedien, waar hy toesig gehou het oor die verkoop van $1.1 miljard aan Monsanto in 2013, die eerste [[Eenhoring (finansies)|eenhoorn]]transaksie in die opkomende landboutegnologiesektor.<ref>{{Cite web |last=Burwood-Taylor |first=Louisa |date=21 February 2019 |title=Founder of Agtech's First Unicorn David Friedberg Reveals Investment Portfolio of The Production Board {{!}} Ag Funder News |url=https://agfundernews.com/the-production-board-investment-portfolio-board-revealed |access-date=11 September 2022 |website=AgFunder News}}</ref><ref name="auto">{{Cite web |last=Wolf |first=Michael |date=24 June 2020 |title=Talking 23andMe For Farms, Bioreactors-as-a-Service & Other Crazy FoodTech Ideas With Dave Friedberg |url=https://thespoon.tech/talking-23andme-for-farms-bioreactors-as-a-service-other-crazy-foodtech-ideas-with-dave-friedberg/ |access-date=11 September 2022 |website=The Spoon}}</ref> Friedberg het later The Production Board (TPB) gestig en lei dit. Hy is mede-aanbieder van die All-In-[[podsending]] saam met [[David Sacks]], Jason Calacanis en Chamath Palihapitiya. Gedurende sy loopbaan het hy tot 32 patente bygedra.<ref>{{Cite web |title=Google Patents |url=https://patents.google.com/?inventor=David+Friedberg |access-date=27 Augustus 2022 |website=patents.google.com}}</ref> Hy belê as 'n engelbelegger in [[tegnologie]]-, [[voedsel]]-, [[landbou]]- en lewenswetenskappe-[[beginonderneming]]s met 16 uittredes.<ref>{{Cite web |title=David Friedberg Investments |url=https://pitchbook.com/profiles/investor/106385-86 |website=PitchBook |access-date=11 Junie 2025}}</ref> ==Vroeë lewe en opvoeding== Friedberg is in [[Suid-Afrika]] gebore.<ref name="nymag-2013" /> Hy het saam met sy gesin na [[Los Angeles]], [[Kalifornië]], verhuis toe hy ses was.<ref>{{Cite web |date=3 Maart 2022 |title=Anything Is Possible with Dave Friedberg {{!}} Where It Happens |url=https://www.youtube.com/watch?v=yEniolv-GTM |access-date=31 Julie 2022 |website=YouTube}}</ref> Op hoërskool het hy die omgewingsklub "Students H.O.P.E." (Students Healing Our Planet Earth) gelei.<ref name="newyorker.com">{{Cite magazine |last=Specter |first=Michael |date=3 November 2013 |title=Why The Climate Corporation Sold Itself to Monsanto |url=https://www.newyorker.com/tech/annals-of-technology/why-the-climate-corporation-sold-itself-to-monsanto |access-date=1 Augustus 2022 |magazine=[[The New Yorker]]}}</ref> Op 16 het hy by Clarkson-universiteit in Potsdam, [[New York (deelstaat)|New York]], ingeskryf, in 'n poelsaal gewerk en leer poker speel.<ref name="nymag-2013">{{Cite magazine |last=Specter |first=Michael |date=3 November 2013 |title=Climate by Numbers |url=https://www.newyorker.com/magazine/2013/11/11/climate-by-numbers |access-date=1 Augustus 2022 |magazine=[[The New Yorker]]}}</ref> Na 'n jaar in die noorde van New York het hy na die [[Universiteit van Kalifornië, Berkeley]], oorgeplaas, waar hy 'n deeltydse werk in wiskundige modellering by die Lawrence Berkeley Nasionale Laboratorium gedoen het en in 2001 'n baccalaureusgraad in [[astrofisika]] verwerf het.<ref>{{cite web |last=Vahradyan |first=Ani |date=22 Februarie 2017 |title=David Friedberg: Astrophysics, Eatsa, and Everything In Between |url=https://scet.berkeley.edu/david-friedberg-astrophysics-eatsa-everything// |access-date=31 Julie 2022 |website=Berkeley Sutardja Center for Entrepreneurship & Technology}}</ref> ==Loopbaan== ===Google=== Na etlike jare in beleggingsbankwese en private ekwiteit, het Friedberg in Maart 2004 by [[Google]] aangesluit as een van die eerste 1 000 werknemers en 'n stigterslid van Google se Korporatiewe Ontwikkelingsgroep.<ref>{{Cite web |last=Woody |first=Todd |date=28 Februarie 2011 |title=WeatherBill raises $42 million |url=https://archive.nytimes.com/dealbook.nytimes.com/2011/02/28/weatherbill-raises-42-million/ |access-date=11 September 2022 |website=[[The New York Times]]}}</ref> As Korporatiewe Ontwikkelings- en Besigheidsprodukbestuurder het Friedberg gehelp om Google se aanlyn-advertensieplatform, AdWords, te bestuur en verkrygings te onderhandel en saam met Google se medestigter [[Larry Page]] gewerk.<ref>{{Cite web |last=Bunge |first=Jacob |date=4 September 2014 |title=Monsanto, Under Attack for GMOs, Has a New Defender {{!}} Wall Street Journal |url=https://www.wsj.com/articles/monsanto-under-attack-for-gmos-has-a-new-defender-1409777311 |access-date=1 Augustus 2022 |website=[[The Wall Street Journal]]}}</ref> ===The Climate Corporation=== In 2006 het hy sy eerste maatskappy, WeatherBill, gestig om persoonlike weerversekering aanlyn te skep en te koop terwyl hy nog by Google as 'n besigheidsprodukbestuurder gewerk het.<ref>{{Cite book |last=Martin |first=Bobby |url=https://books.google.com/books?id=DK6pCgAAQBAJ |title=The Hockey Stick Principles: The 4 Key Stages to Entrepreneurial Success |date=24 Mei 2016 |publisher=Flatiron Books |isbn=978-1-250-06638-1 |pages=131 |language=en}}</ref> Hy het later vertel hoe hy verby die Bike Hut in [[San Francisco]] gery het en verkope op reënerige dae sien daal het, wat hom oortuig het dat weer 'n groot [[risiko]] vir klein besighede inhou.<ref>{{Cite web |last=Gullickson |first=Gil |date=18 November 2013 |title=How Climate Corporation Built Big Weather Data |url=https://www.agriculture.com/crops/corn/production/how-climate-cpation-built-big-wear_137-ar35532 |access-date=1 Augustus 2022 |website=Successful Farming |archive-date=20 Desember 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221220164051/https://www.agriculture.com/crops/corn/production/how-climate-cpation-built-big-wear_137-ar35532 |url-status=dead }}</ref> WeatherBill het befondsing van Founders Fund, Khosla Ventures, Google Ventures, New Enterprise Associates, Index Ventures en Atomico verkry.<ref>{{Cite web |last=Arrington |first=Michael |date=15 Januarie 2007 |title=WeatherBill Launches, Announces All Star Investors |url=https://techcrunch.com/2007/01/15/weatherbill-launches-announces-all-star-investors/?guccounter=1&guce_referrer=aHR0cHM6Ly93d3cuZ29vZ2xlLmNvbS8&guce_referrer_sig=AQAAAJe69Lyqi9Ijcevt8qGV5dz8wgh7vQgy2lB6Mve4cRecq3yMrDGno9ZSEMHzEMSx3C0NeE0j7x8DVpsSvenic0Pii8uArAJ_Qp4cWIcJ8Uyd5imfV79Mg-vSKaJccTfZmDo_PF9LM7BhJjl0sTu5R2x32I3QdqwwNzA3F0E5WmZE |access-date=1 Augustus 2022 |website=TechCrunch}}</ref> In 2011 het Friedberg WeatherBill herdoop na The Climate Corporation.<ref>{{Cite web |date=11 Oktober 2011 |title=Weatherbill changes company name to The Climate Corporation |url=https://www.artemis.bm/news/weatherbill-changes-company-name-to-the-climate-corporation/ |access-date=1 Augustus 2022 |website=Artemis}}</ref> The Climate Corporation het boere weerversekering en die climate.com-diens aangebied om hulle te help om landbou-uitkomste op te spoor, te analiseer en veldspesifieke besluite te neem om dit te verbeter. Op 5 Oktober 2011 het Friedberg sy Entrepreneurship Gives Life Meaning-lesing<ref>{{Cite book |last=Tucker |first=Patrick |url=https://books.google.com/books?id=N_NvDwAAQBAJ&dq=%22David+Friedberg%22+-wikipedia&pg=PA80 |title=The Naked Future: What Happens in a World That Anticipates Your Every Move? |date=24 Februarie 2015 |publisher=Penguin |isbn=978-1-59184-770-0 |pages=80 |language=en}}</ref> by Stanford gelewer. In Oktober 2013 het Monsanto aangekondig dat hulle The Climate Corporation vir ongeveer $1,1 miljard verkry.<ref>{{cite web |author=Tsotsis |first=Alexia |date=2 Oktober 2013 |title=Monsanto Buys Weather Big Data Company Climate Corporation For Around $1.1B |url=https://techcrunch.com/2013/10/02/monsanto-acquires-weather-big-data-company-climate-corporation-for-930m/ |access-date=31 Julie 2022 |website=TechCrunch}}</ref> Friedberg het by Monsanto se uitvoerende span aangesluit na die verkryging en in 2016 na 'n adviserende rol oorgeskakel.<ref>{{Cite web |last=Bunge |first=Jacob |date=23 Maart 2016 |title=Monsanto Executive David Friedberg Shifting to Advisory Role {{!}} Wall Street Journal |url=https://www.wsj.com/articles/monsanto-executive-david-friedberg-shifting-to-advisory-role-1458763510 |access-date=1 Augustus 2022 |website=The Wall Street Journal}}</ref> ===Metromile en ander rolle=== Friedberg het die motorversekeringsfirma Metromile in 2011 gestig en gedurende die vroeë jare as voorsitter daarvan gedien.<ref>{{Cite web |last=Sawers |first=Paul |date=21 September 2016 |title=Per-mile car insurance firm Metromile has raised $191.5 million since 2014, now underwrites its own policies |url=https://venturebeat.com/business/metromile-raises-191-5-million-and-acquires-mosaic-insurance-company/ |website=VentureBeat}}</ref><ref>{{Cite web|date=30 Julie 2021|title=SEC Form S-1 {{!}} SEC|url=https://ir.metromile.com/node/6896/html|access-date=30 Julie 2021|website=SEC|archive-date=17 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210417023634/https://ir.metromile.com/node/6896/html|url-status=dead}}</ref> In 2014 het hy die Kanadese quinoa-verskaffer NorQuin, destyds Noord-Amerika se grootste produsent, gekoop.<ref>{{Cite magazine |last=Little |first=Amanda |date=17 Desember 2016 |title=Quinoa is the new Big Mac |url=https://www.newyorker.com/tech/annals-of-technology/quinoa-is-the-new-big-mac |access-date=1 Augustus 2022 |magazine=[[The New Yorker]]}}</ref> Above Food Corp. het NorQuin in 2022 verkry<ref>{{Cite web |last=Danley |first=Sam |date=19 Mei 2022 |title=Above Food acquires quinoa supplier{{!}} Food Business News |url=https://www.foodbusinessnews.net/articles/21391-above-food-acquires-quinoa-supplier |access-date=1 Augustus 2022 |website=Food Business News}}</ref> en Friedberg in sy Innovasie-adviesraad aangestel.<ref>{{Cite web|date=2 June 2022|title=Above Food Appoints David Friedberg to Innovation Advisory Council{{!}} Yahoo.com|url=https://www.yahoo.com/now/above-food-appoints-david-friedberg-130000817.html|access-date=1 Augustus 2022|website=Yahoo.com|archive-date=20 Desember 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221220164035/https://www.yahoo.com/now/above-food-appoints-david-friedberg-130000817.html|url-status=dead}}</ref> Friedberg is 'n ondersteuner van [[Donald Trump]].<ref>{{Cite news |last=Hirsch |first=Lauren |last2=Merced |first2=Michael J. de la |last3=Kessler |first3=Sarah |date=2024-07-20 |title=Why Some of the Loudest Cheers for Trump Are Coming From Silicon Valley |url=https://www.nytimes.com/2024/07/20/business/dealbook/silicon-valley-trump.html |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> In Julie 2025 het die All-In Podcast 'n onderhoud met die Tesourie-sekretaris Scott Bessent by die [[Withuis]] gevoer, wat Friedberg beskryf het as "een van die beste dae van my lewe."<ref>{{Cite web |last=Simonetti |first=Katherine Sayre and Isabella |date=2025-07-22 |title=Silicon Valley’s Favorite Podcast Is Now Hot in Washington Too |url=https://www.wsj.com/business/media/silicon-valley-all-in-podcast-01dfadbb |website=The Wall Street Journal |language=en-US}}</ref> In 2026 is Friedberg deur president Donald Trump in die President se Raad van Adviseurs oor Wetenskap en Tegnologie (PCAST) aangestel.<ref>{{Cite news |date=2026 |title=Donald Trump taps Silicon Valley billionaires for policy advice |url=https://www.ft.com/content/339d236b-0a60-4250-a4b5-25e2de51cee9 |work=Financial Times}}</ref><ref>{{Cite web |title=President Trump Announces Appointments to President's Council of Advisors on Science and Technology |url=https://www.whitehouse.gov/articles/2026/03/president-trump-announces-appointments-to-presidents-council-of-advisors-on-science-and-technology/ |date=25 Maart 2026 |access-date=26 Maart 2026 |publisher=The White House}}</ref> ===The Production Board=== In 2016 het Friedberg met Larry Page begin praat oor die bou en finansiering van nuwe ondernemings wat fokus op voedsel, landbou, dekarbonisering en lewenswetenskappe.<ref name="cnbc.com">{{Cite web |last=Levy |first=Ari |date=20 Julie 2021 |title=Early Google exec got Larry Page's backing to build a start-up factory focused on saving the planet {{!}} CNBC |url=https://www.cnbc.com/2021/07/30/david-friedbergs-alphabet-backed-production-board-raised-300-million.html |access-date=1 Augustus 2022 |website=CNBC}}</ref> Deur Alphabet Page het hy ingestem om 'n houermaatskappy te finansier wat Friedberg sou bedryf.<ref>{{Cite web|date=30 Julie 2021|title=David Friedberg's Alphabet-backed Production Board raised $300 million {{!}} Planet Concerns|url=https://planetconcerns.com/david-friedbergs-alphabet-backed-production-board-raised-300-million/|access-date=1 Augustus 2022|website=Planet Concerns|archive-date=20 Desember 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221220164058/https://planetconcerns.com/david-friedbergs-alphabet-backed-production-board-raised-300-million/|url-status=dead}}</ref> Friedberg het later daardie jaar The Production Board (TPB) gestig.<ref name="auto"/> TPB werk saam met wetenskaplikes, sakeleiers en entrepreneurs om uitdagings soos [[klimaatsverandering]] aan te spreek.<ref>{{Cite web |date=19 Augustus 2021 |title=The Production Board's Dave Friedberg: "Technology will save the day - hopefully" |url=https://play.acast.com/s/dannyinthevalley/theproductionboard-sdavefriedberg-technologywillsavetheday-hopefully- |access-date=1 Augustus 2022 |website=Danny in the Valley}}</ref> Sy portefeulje sluit in Pattern Ag, Ohalo, Culture Biosciences, Triplebar Bio, Supergut en Cana.<ref name="cnbc.com"/> In Julie 2021 het Friedberg aangekondig dat The Production Board $300 miljoen ingesamel het van Alphabet, Baillie Gifford, Allen & Co., BlackRock, Koch Disruptive Technologies en Morgan Stanley se Counterpoint Global.<ref name="cnbc.com"/> ====Ohalo==== Ohalo Genetics, 'n plantteeltmaatskappy wat in 2019 deur The Production Board geïnkubeer is, ontwikkel teelstelsels en nuwe gewasvariëteite wat bedoel is om opbrengste te verhoog terwyl minder natuurlike hulpbronne gebruik word.<ref>{{Cite web |title=Here's why The Production Board raised $300 million to reimagine Earth |last=Friedberg |first=David |date=9 Mei 2023 |url=https://www.tpb.co/posts/the-production-board-raises-300-million-to-reimagine-earth |access-date=9 Oktober 2025 |website=TPB}}</ref><ref>{{Cite web |title=Ohalo |url=https://www.ohalo.com/ |access-date=9 Oktober 2025 |website=Ohalo}}</ref> In November 2023 het Friedberg die maatskappy se voltydse uitvoerende hoof geword nadat hy gehelp het om die onderneming te stig.<ref>{{Cite web |last=Watson |first=Elaine |date=21 Mei 2024 |title=Armed with $100m in funding, Dave Friedberg unveils "boosted breeding" tech at Ohalo |url=https://agfundernews.com/armed-with-100m-in-funding-dave-friedberg-unveils-boosted-breeding-tech-at-ohalo-in-holy-shit-moment-for-crop-breeders |access-date=9 Oktober 2025 |website=AgFunderNews}}</ref><ref>{{Cite web |title=About us |url=https://www.ohalo.com/about |access-date=9 Oktober 2025 |website=Ohalo}}</ref> Onder Friedberg bevorder Ohalo 'n platform wat dit "Boosted Breeding" noem, wat geenredigering en kwantitatiewe [[Genetika|genomika]] gebruik om oorerwing tydens voortplanting te beheer. Die firma verklaar dat die benadering poliploïede nageslag kan produseer wat die volle genome van beide ouers behou en teelsiklusse oor belangrike gewasse kan verkort.<ref>{{Cite web |last=Watson |first=Elaine |date=21 May 2024 |title=Armed with $100m in funding, Dave Friedberg unveils "boosted breeding" tech at Ohalo |url=https://agfundernews.com/armed-with-100m-in-funding-dave-friedberg-unveils-boosted-breeding-tech-at-ohalo-in-holy-shit-moment-for-crop-breeders |access-date=9 Oktober 2025 |website=AgFunderNews}}</ref><ref>{{Cite web |title=Boosted Breeding |url=https://www.ohalo.com/boosted-breeding |access-date=9 Oktober 2025 |website=Ohalo}}</ref> In 2024 het AgFunderNews berig dat Ohalo 'n bietjie meer as $100 miljoen ingesamel het, programme in gewasse, insluitend aartappel, ontwikkel het, en beplan het om met saadmaatskappye saam te werk aan bykomende gewasse.<ref>{{Cite web |last=Watson |first=Elaine |date=21 Mei 2024 |title=Armed with $100m in funding, Dave Friedberg unveils "boosted breeding" tech at Ohalo |url=https://agfundernews.com/armed-with-100m-in-funding-dave-friedberg-unveils-boosted-breeding-tech-at-ohalo-in-holy-shit-moment-for-crop-breeders |access-date=9 Oktober 2025 |website=AgFunderNews}}</ref> ==Persoonlike lewe== Friedberg is mede-aanbieder van die All-In-besigheids- en beleggingspodsending saam met Chamath Palihapitiya, David O. Sacks en Jason Calacanis.<ref>{{Cite web |title=All-In with Chamath, Jason, Sacks & Friedberg |url=https://www.allinpodcast.co/ |access-date=4 Februarie 2023 |website=The All In Podcast |language=en-US}}</ref> Friedberg is 'n lewenslange [[vegetariër]].<ref name="newyorker.com"/> ==Verwysings== {{Verwysings|3}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Friedberg, David}} [[Kategorie:Amerikaanse entrepreneurs]] [[Kategorie:Amerikaanse skrywers]] fvzwya0x6rtyozqd41qfwr963debv7l 0 468814 2967059 2965907 2026-09-13T15:35:49Z Pynappel 70858 2967059 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Instrument | name = Fiddle | names = [[Viool]] | image = Morris fiddler - Festivals of Winds, 2012.jpg | image_capt = 'n Fiddlespeler wat vir 'n morrisdans speel. | background = string | classification = [[Snaarinstrument|Strykinstrument]] | hornbostel_sachs = 321.322-71 | developed = Vroeë 16de eeu | range = [[Lêer:Range violin.svg|class=skin-invert|130px|center]] | related = *'''[[Viool]]familie''' ([[altviool]], [[tjello]]) *[[Viol]]familie (sluit die [[kontrabas]] in) | builders = *[[Lys van vioolbouers|Vioolbouers]] }} '''Fiddle''' is die Engelse benaming vir 'n gestrykte [[snaarinstrument]], meestal 'n [[viool]] of 'n basinstrument.<ref>{{cite journal |last=Gyles |first=Mary Francis |title=Nero Fiddled While Rome Burned |journal=The Classical Journal |date=Januarie 1947 |volume=42 |issue=4 |pages=211–17 |jstor=3291751}}</ref> Dit is 'n omgangstaalwoord vir die viool wat deur spelers in alle genres gebruik word, ook in die [[klassieke musiek]]. Hoewel ''violin'' en ''fiddle'' in baie gevalle in wese sinonieme is, kan die styl van die musiek wat gespeel word bepaalde bouverskille tussen fiddles en klassieke viole meebring. 'n Fiddle kan byvoorbeeld met 'n platter [[Viool#Kam|kam]] toegerus word om die omvang van die stokarm se beweging te verminder wat vir tegnieke soos die ''double shuffle'' nodig is – 'n vorm van ''bariolage'' waarby vinnig tussen pare aangrensende snare afgewissel word.<ref>{{cite book |last1=Reiner |first1=David |last2=Anick |first2=Peter |date=1989 |title=Mel Bay's Old-Time Fiddling Across America |publisher=Mel Bay Publications, Inc. |page=37 |isbn=978-0-7866-5381-2}}</ref> Om 'n helderder toon te verkry as die diep klank van [[Spysverteringstelsel|derm]]- of sintetiese snare, gebruik fiddlespelers dikwels [[staal]]snare. Die fiddle is deel van baie tradisionele ([[volksmusiek|volks-]])style, wat tipies mondelinge tradisies is: dit word "op die oor" aangeleer eerder as uit bladmusiek.<ref name="OKHistory">{{cite web |url=http://www.okhistory.org/publications/enc/entry.php?entry=FI001 |title=Fiddling |last=Harris |first=Rodger |publisher=The Encyclopedia of Oklahoma History and Culture |date=2009 |website=okhistory.org |access-date=7 April 2017}}</ref> ''Fiddling'' is die speel van die fiddle, en ''fiddlers'' is die musikante wat dit speel. Onder die musiekstyle is fiddlespel geneig om ritmes voort te bring wat op dans gerig is, met vinnige nootwisselings wat daarmee saamgaan, terwyl die klassieke musiek geneig is om meer [[vibrato]] en volgehoue note te bevat. Fiddlespel staan ook oop vir improvisasie en vir versiering na die speler se eie goeddunke, in teenstelling met orkesuitvoerings, wat hulle by die komponis se note hou om 'n werk getrou weer te gee. Dit kom minder algemeen voor dat 'n klassiek opgeleide violis volksmusiek speel, maar vandag het baie fiddlespelers – soos Alasdair Fraser, Brittany Haas en Alison Krauss – 'n klassieke opleiding.<ref>{{cite web |url=http://nodepression.com/article/alison-krauss-bluegrass-rose-blooms |title=Alison Krauss – The bluegrass rose blooms |work=No Depression |date=29 Desember 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161229100342/http://nodepression.com/article/alison-krauss-bluegrass-rose-blooms |archive-date=29 Desember 2016 |access-date=21 April 2021}}</ref> In sommige kontekste of kulture kan enige strykinstrument wat vir volksmusiek gebruik word 'n ''fiddle'' genoem word, byvoorbeeld die [[tjello]] (''big fiddle'') of die [[kontrabas]] (''bass fiddle''). Die woord word veral gebruik om die viool in die Ierse en Britse tradisionele musiek, in die [[klezmer]]musiek en in die musiek van die Roma aan te dui. == Etimologie == [[Lêer:Fiddlinbillhensley.png|duimnael|regs|upright|Fiddlin' Bill Hensley]] Die [[etimologie]] van ''fiddle'' is onseker: dit is waarskynlik van die [[Latyn]]se ''fidula'' afkomstig, die vroeë woord vir ''viool'', of dit kan van [[Germaanse tale|Germaanse]] oorsprong wees.<ref>''Fiddle''. In: ''Oxford English Dictionary''. Besoek op 28 Maart 2008. Die uiteindelike oorsprong is duister; die Germaanse woord toon 'n opvallende klankooreenkoms met sy Middeleeus-Latynse sinoniem ''vitula'', ''vidula'', waaruit Oudfrans ''viole'' en, deur ontlening daaruit, [[Italiaans]], [[Spaans]] en [[Portugees]] ''viola'' kom.</ref> Volgens 'n ander uiteensetting stam die woord van die [[Angel-Saksers|Angel-Saksiese]] ''fithele'' af, self van die Germaanse ''fiƿula'' – vergelyk [[Middelnederlands]] ''vedel'', [[Nederlands]] ''veel'', Oudhoogduits ''fidula'', [[Duits]] ''Fiedel'' en [[Oudnoors]] ''fiðla''. Die Middeleeus-Latynse ''fidula'' of ''vitula'' is dan beslis 'n ontlening uit die Germaans. Daar bestaan ook 'n verwantskap met die woorde ''vièle'' en ''viola'', waaruit ''violino'' (viool) kom. Die naam blyk verwant te wees aan [[Yslands]] ''fiðla'' en aan [[Ou Engels|Oudengels]] ''fiðele''.<ref>{{cite web |url=http://web.ff.cuni.cz/cgi-bin/uaa_slovnik/gmc_search_v3?cmd=formquery2&query=fiddle&startrow=1 |title=Bosworth and Toller |website=Germanic Lexicon Project |access-date=30 April 2012 |archive-date=23 Oktober 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131023060800/http://web.ff.cuni.cz/cgi-bin/uaa_slovnik/gmc_search_v3?cmd=formquery2&query=fiddle&startrow=1 |url-status=dead}}</ref> 'n Germaanse voorloper van ''fiddle'' sou selfs die voorouer van die vroeë Romaanse vorm van ''violin'' kon wees.<ref>Mario Pei: ''The Story of the English Language''. Simon and Schuster, New York 1967, p. 109.</ref> In die [[Middeleeue]] het ''fiddle'' ook na 'n voorloper van die hedendaagse viool verwys, die [[vedel]]. Soos die viool het dit gewoonlik vier snare gehad, maar dit het in 'n verskeidenheid vorme en groottes voorgekom. Nog 'n instrumentefamilie wat tot die ontwikkeling van die moderne viool bygedra het, is die [[Viol|viole]] (gambas), wat tussen die bene gehou en regop gespeel word en 'n toets met frette het.<ref>{{cite web |url=https://www.metmuseum.org/toah/hd/viol/hd_viol.htm |title=The Viol |publisher=The Metropolitan Museum of Art |last=Weinfield |first=Elizabeth |website=The Met's Heilbrunn Timeline of Art History |date=Junie 2014 |access-date=9 April 2018}}</ref> In [[Duits]] het die Engelse term ''Fiddle'', wat in die Middeleeue 'n vedel aangedui het, deur die verspreiding van [[Country-musiek|country-]] en [[Volksmusiek|folkmusiek]] asook van ''western swing'' en [[jazz]] ingang gevind. == Geskiedenis == Die Middeleeuse vedel het in die 10de eeu in Europa te voorskyn gekom en is van die Bisantynse ''lira'' (Grieks: λύρα; Latyn: ''lira'') afgelei, 'n strykinstrument van die [[Bisantynse Ryk]] en die voorouer van die meeste Europese strykinstrumente.<ref name="ebfiddle">''Fiddle''. In: ''[[Encyclopædia Britannica]]'', 6 Maart 2009.</ref><ref>{{cite book |first=Anthony |last=Baines |title=The Oxford Companion to Musical Instruments |publisher=Oxford University Press USA |date=12 November 1992}}</ref> Die ''lira'' het wyd weswaarts na Europa versprei; in die 11de en 12de eeu gebruik Europese skrywers die terme ''fiddle'' en ''lira'' as sinonieme wanneer hulle na strykinstrumente verwys.<ref name="ebfiddle" /> Die viool in sy huidige vorm het in die vroeë 16de eeu in Noord-[[Italië]] te voorskyn gekom. Die vroegste afbeeldings van viole, weliswaar met drie snare, word omstreeks 1530 in Noord-Italië gesien, min of meer terselfdertyd as wat die woorde ''violino'' en ''vyollon'' in Italiaanse en Franse dokumente verskyn. Een van die vroegste uitdruklike beskrywings van die instrument, insluitend sy stemming, kom uit die ''Epitome musical'' van Jambe de Fer, wat in 1556 in [[Lyon]] gepubliseer is.<ref>{{cite web |url=http://www.violinonline.com/historicalbackgroundoftheviolin.htm |title=Historical Background of the Violin |publisher=ViolinOnline.com |first=Robin Kay |last=Deverich |year=2006 |access-date=22 September 2006}}</ref> Teen daardie tyd het die viool reeds deur Europa begin versprei. Die instrument was baie populêr, sowel onder straatmusikante as onder die adel; die Franse koning Karel IX het in 1560 by Andrea Amati 24 viole bestel.<ref>{{cite web |url=http://www.bartruff.com/history.php |title=The History of the Violin |first=William |last=Bartruff |access-date=22 September 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070208112530/http://www.bartruff.com/history.php |archive-date=8 Februarie 2007}}</ref> Een van hierdie instrumente, die ''Charles IX'', is die oudste viool wat behoue gebly het. Oor die eeue heen het Europa twee onderskeie soorte strykinstrumente behou: die een, betreklik hoekig van vorm en in die arms gehou, het as die ''viola da braccio''-familie ('armviool') bekend geword en het tot die viool ontwikkel; die ander, met afhellende skouers en tussen die knieë gehou, was die groep van die ''[[viol|viola da gamba]]'' ('beenviool'). Gedurende die [[Renaissance]] was die gambas belangrike en elegante instrumente; hulle het uiteindelik veld verloor teenoor die luider ''viola da braccio''-familie.<ref>{{cite encyclopedia |editor-last=Sadie |editor-first=Stanley |author=Diana Poulton |entry=Viol |encyclopedia=The New Grove Dictionary of Musical Instruments |year=1984 |volume=3 |pages=736–741}}</ref> == Verskille met die klassieke vioolspel == [[Lêer:Peter Stampfel 08.jpg|duimnael|regs|upright|Die fiddlespeler Peter Stampfel]] Die reëls vir die speel, maar ook vir die aanleer van die fiddle is nie aan dieselfde konvensies gebonde as die klassieke vioolspel nie. Hoewel die fiddle meestal soos die viool onder die ken gehou word, kom ander houdings ook voor, byvoorbeeld in die elmboogholte of skuins afwaarts hangend sonder kontak met die ken. Hierdie houding stel die speler enersyds in staat om gelyktydig te sing; andersyds kry die linkerhand 'n vashoufunksie, waardeur die moontlikheid van posisiewisselings of van vibrato sterk beperk word. Baie fiddlespelers hou die [[Viool#Strykstok|strykstok]] nie, soos klassieke violiste dit doen, aan die onderste ent by die slof vas nie, maar 'n entjie hoër op. Hierdie houding vergemaklik ritmiese, vinnige spel, en by vinnige stukke is net 'n kort strykbeweging nodig. In baie gevalle sien fiddlespelers van vibrato af, dit wil sê van die vinnige beweging van die vingers van die linkerhand wat 'n ligte skommeling van die toonfrekwensie voortbring. In die plek daarvan word die ritme van die spel veral met die regterhand, wat die strykstok vashou, bepaal. Kenmerkend is verder ook die veelvuldige gebruik van dubbelgrepe (die gelyktydige stryk van twee snare), waarby veral die volkome konsonante van die kwart en die [[kwint]] graag gebruik word. Dikwels word dié deur die speler op 'n marcato-agtige wyse geaksentueer en/of volg hulle 'n kenmerkende, sinkopiese ritmisering. Soms word die dubbelgrepe boonop met portamento of ''bends'' gekombineer. Binne die volksmusiek word die fiddle dikwels met baie versierings bespeel, byvoorbeeld die ''roll'' en die dubbelgreep, wat veelvuldig in die [[Ierse volksmusiek]] gebruik word.<ref>McCarrick, T.: [https://web.archive.org/web/20101128165336/http://archive.fiddlesessions.com/jun06/tipsirish.pdf ''Tips and Techniques on Irish Fiddling, Part One''] (in Engels). ''Fiddle Sessions'' (geargiveer).</ref> Baie fiddlespelers leer die fiddlespel nie aan die hand van bladmusiek aan nie; die stukke word op die oor nagespeel en van speler tot speler oorgedra. 'n Verdere moontlikheid van fiddlespel in die folk- en jazzmusiek is die variasie van temas en die begeleiding van die musiek uitsluitlik op die gehoor. == Bouwyses == [[Lêer:FeleHel (2).jpg|duimnael|regs|upright=0.7|'n [[Hardangerviool]] deur Knut Gunnarsson Helland gebou]] Hoewel enige viool as fiddle bespeel kan word, is daar bouvorme van die viool wat nie in die klassieke musiek voorkom nie en wat slegs as fiddle bespeel word. So het Amerikaanse fiddlespelers die kamme van hul viole, waarop die snare rus, besonder plat uitgevoer om daarmee dubbel- of drievoudige grepe moontlik te maak. Baie sogenaamde ''old-time''-spelers gebruik ook [[scordatura]] (in die volksmusiek kruisstemming genoem), byvoorbeeld A–E–A–E, om bepaalde stukke makliker te kan speel. 'n Besondere fiddlebouvorm is die vyfsnarige fiddle, wat benewens die vier snare van die viool (G–D–A–E) 'n C-snaar het en daarmee die toonomvang van die [[altviool]] sowel as dié van die viool dek. Sommige spelers eksperimenteer ook met ses- of sewesnarige instrumente. Die [[Hardangerviool]] uit [[Noorweë]] besit naas die vier snare wat gestryk word, verdere meeklinkende snare, wat aan hierdie instrument 'n eiesoortige klank verleen. == Ensembles == [[Lêer:Musiciens pub Gus O'Connor-Doolin.JPG|duimnael|links|Fiddlespelers by 'n ''session'' in 'n kroeg in Ierland]] By uitvoerings is 'n enkele fiddlespeler, of een of twee saam met 'n groep ander instrumentaliste, die norm, hoewel spel met twee fiddles in sommige Noord-Amerikaanse, Skandinawiese, Skotse en Ierse style verteenwoordig word. Ná die volksmusiekherlewings van die tweede helfte van die 20ste eeu het dit algemeen geword om in minder formele omstandighede groot groepe fiddlespelers saam te sien speel – byvoorbeeld die Calgary Fiddlers, die Sweedse ''spelmanslag''-volksmusiekklubs en die wêreldwye verskynsel van die Ierse ''sessions''.<ref>{{cite web |url=http://www.thesession.org/sessions/index.php |title=The Session: Sessions |access-date=28 Augustus 2006}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2012/03/16/arts/music/traditional-irish-music-in-new-york-city.html |title=Traditional Irish Music in New York City |newspaper=The New York Times |first=Andy |last=Webster |date=16 Maart 2012 |access-date=6 Februarie 2018}}</ref> Orkesviole word daarenteen gewoonlik in afdelings gegroepeer. Hierdie teenstellende tradisies is moontlik oorblyfsels van historiese uitvoeringsomstandighede: groot konsertsale waar viole gespeel is, het – voor elektroniese versterking – meer instrumente vereis as die meer intieme danssale en huise waarin fiddlespelers gespeel het. Die verskil is waarskynlik versterk deur die verskillende klanke wat van vioolmusiek en van fiddlemusiek verwag is. Histories was die meerderheid fiddlemusiek dansmusiek,<ref name="OKHistory" /> terwyl vioolmusiek óf uit die dansmusiek gegroei het óf iets heeltemal anders was. Vioolmusiek het mettertyd 'n gladheid begin waardeer wat die fiddlespel, met sy duidelike dansgedrewe polsslag, nie altyd gevolg het nie. Die verskillende fiddletradisies heg aan verskillende dinge waarde. === Skots, met tjello === Heel aan die einde van die 20ste eeu het 'n paar kunstenaars die Skotse tradisie van viool en "''big fiddle''" (tjello) met welslae herskep. Bekende opnames sluit in dié van Iain Fraser en Christine Hanson, die ''Bonnie Lasses'' van Amelia Kaminski en Christine Hanson,<ref>{{cite web |url=http://www.willockandsaxgallery.com/kaminski.htm |title=Amelia Kaminski Productions |publisher=Willockandsaxgallery.com |access-date=14 November 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111112125429/http://www.willockandsaxgallery.com/kaminski.htm |archive-date=12 November 2011 |url-status=dead}}</ref> ''Fire and Grace'' van Alasdair Fraser en Natalie Haas,<ref>{{cite web |url=http://www.culburnie.com/albums/AlasdairFraser/fire_and_grace.htm |title=Fire & Grace |publisher=Culburnie.com |access-date=14 November 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110928193410/http://www.culburnie.com/albums/AlasdairFraser/fire_and_grace.htm |archive-date=28 September 2011 |url-status=dead}}</ref> en ''The Wilds'' van Tim Macdonald en Jeremy Ward.<ref>{{cite web |url=http://www.timandjeremy.com/wilds |title=The Wilds |publisher=Tim Macdonald and Jeremy Ward |date=15 November 2017 |access-date=24 Augustus 2018}}</ref> === Balkan, met ''kontra'' === Hongaarse, Sloweense en Roemeense fiddlespelers word dikwels begelei deur 'n driesnarige variant van die altviool – die ''kontra'' – en deur die [[kontrabas]], met die ''cimbalom'' en die klarinet as minder standaardagtige, dog steeds algemene toevoegings tot so 'n groep. In [[Hongarye]] vorm 'n driesnarige altvioolvariant met 'n plat kam, die ''kontra'' of ''háromhúros brácsa'', deel van 'n tradisionele ritmeafdeling in die Hongaarse volksmusiek. Die plat kam laat die musikant toe om drieklanke oor drie snare te speel. 'n Driesnarige variant van die kontrabas word ook gebruik. == Style == In 'n groter mate as die klassieke vioolspel word fiddlespel gekenmerk deur 'n groot verskeidenheid etniese of volksmusiektradisies, elk met sy eie kenmerkende klank. === Europa === ==== Groot-Brittanje ==== * Fiddlespel in die [[Engeland|Engelse]] volksmusiek, onder andere: ** die Northumbriese styl, wat "''seconding''" bevat – 'n geïmproviseerde harmoniestem wat deur 'n tweede fiddlespeler gespeel word; ** die fiddlespel van Lakeland of Cumbria, waarvan die repertoire grotendeels op ''hornpipes'' berus, maar wat ook ''reels'' en ''jigs'' insluit;<ref>{{cite web |last=Gilchrist |first=Anne Geddes |title=Some Old Lake Country Fiddlers and their Tune Books |url=http://www.cpartington.plus.com/Links/Irwin/Lake%20District%20Fiddlers.html}}</ref> ** die Yorkshire-fiddlespel, 'n kombinasie van twee hoofbenaderings: 'n duidelik gefraseerde en geartikuleerde uitvoering met min bindings, maar soms met bourdons op los snare, soortgelyk aan die spel van Cotswold-morrisspelers en musikante van die Suid-Engelse landsdanse; vir noteryker wysies 'n vloeiender styl met onreëlmatige bindings wat die aksent tussen die polsslae en die teenslae verskuif, soortgelyk aan die Northumbriese fiddlemusiek.<ref>{{cite web |last1=Geoff |first1=Ed |last2=Bowen |first2=Liz |title=Yorkshire Fiddle Tunes and Dances |url=http://ydw.org.uk/YorksFidDance.pdf |website=Yorkshire Dales Workshops |access-date=24 Desember 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211024035010/http://ydw.org.uk/YorksFidDance.pdf |archive-date=24 Oktober 2021 |url-status=dead}}</ref> * [[Skotland|Skotse]] fiddlespel, onder andere: ** die Shetland-fiddlespel, met ''trowie''-wysies wat na bewering van die ''peerie folk'' (die "klein volkie" van die volksgeloof) afkomstig is. Die styl word deur "klinkende snare" en sinkopiese ritmes gekenmerk; ** 'n tradisie van die noordooste (veral Aberdeenshire en Moray) wat sterk deur die barokvioolspel beïnvloed is, met staccato- en ''Scotch snap''-stryktegnieke en dubbelgrepe; ** 'n tradisie van die Skotse Grensgebiede met 'n repertoire wat swaar op ''hornpipes'' leun en dubbelgrepe volop gebruik; ** 'n Hooglandtradisie, sterk beïnvloed deur die versieringskuns en die mixolidiese toonleer van die Groot Hooglandse [[doedelsak]], asook met gladder strykwerk as ander Skotse fiddlestyle en 'n swaai in die 6/8-''jig''-ritme; ** 'n Wes-Hooglandse en Hebridiese tradisie, baie na verwant aan die Hooglandtradisie, met sterk invloed uit die Gaeliese liedtradisie; ** 'n Orkney-tradisie met eenvoudiger strykwerk en versiering, maar met wysies wat toevallige tekens bevat.<ref>{{cite web |author=Joseph Lyons |url=http://www.scotlandsmusic.com/Home/scottish-fiddle.htm |title=Scottish Fiddle Music |publisher=Scotlandsmusic.com |access-date=30 April 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120419115950/http://www.scotlandsmusic.com/Home/scottish-fiddle.htm |archive-date=19 April 2012 |url-status=dead}}</ref> * [[Wallis|Walliese]] fiddlespel (Wallies ''ffidil''), 'n tradisie wat onlangs herleef het. ==== Ierland ==== [[Lêer:Whiskey-youre-the-devil-violin.ogg|duimnael|150x150px|''Whiskey, You're the Devil'']] Fiddlespel in die [[Ierse volksmusiek]], onder andere: * Donegal-fiddlespel uit die noordweste in Ulster, wat ''mazurkas'' en 'n Skots beïnvloede repertoire insluit, met ''strathspey''- en ''highland fling''-danse. Die spelers is geneig om vinnig te speel en maak volop van staccato-strykwerk gebruik; van tyd tot tyd word "die bas gespeel", wat beteken dat 'n tweede fiddlespeler die melodie 'n oktaaf laer speel as die eerste. * Sligo-fiddlespel uit die noorde van Connacht, wat soos die Donegal-styl geneig is om vinnig te wees, maar met 'n veerkragtiger gevoel in die strykwerk. * Galway-fiddlespel uit die suide van Connacht, stadiger as die Sligo- of Donegal-tradisies, met swaarder klem op versiering. Wysies word soms in E♭ of B♭ gespeel om by die toonaard van doedelsakke in mol-toonsoorte te pas. * Clare-fiddlespel uit die noorde van Munster, wat geneig is om naby die stadiger Galway-tempo gespeel te word, dog met groter klem op die melodie self as op versiering. * Sliabh Luachra-fiddlespel uit die suidweste in Munster, gekenmerk deur 'n eiesoortige repertoire van ''polkas'' en ''slides'', die gebruik van dubbelgrepe en bourdons, asook die speel van die melodie in twee oktawe soos in Donegal.<ref>{{cite web |url=http://www.irishfiddle.com/article_on_styles1.html |title=Regional Irish Fiddle Styles |publisher=Irishfiddle.com |access-date=30 April 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120423204037/http://www.irishfiddle.com/article_on_styles1.html |archive-date=23 April 2012 |url-status=dead}}</ref> ==== Noordse lande ==== [[Lêer:JPP Areenalla.jpeg|duimnael|Die volksmusiekgroep JPP by die Kaustinen-volksmusiekfees van 2015 in Kaustinen, Finland]] * [[Noorweë|Noorse]] fiddlespel, insluitend dié op die [[Hardangerviool]], met tradisies uit: ** Røros en Noord-Noorweë, albei met die gewone viool; ** Finnskogen, met die gewone viool, maar met sommige verlaagde note onder invloed van die Finse volksmusiek; ** Voss en Telemark, albei met die Hardangerviool; ** Setesdal, waar sowel die gewone viool as die Hardangerviool gebruik word. * [[Swede|Sweedse]] fiddlespel, insluitend die spel van die ''låtfiol'', met tradisies uit Jämtland en Dalarna. * [[Finland|Finse]] fiddlespel, met die streekstyle van Kaustinen en Ostrobothnia, laasgenoemde sterk deur die Sweedse fiddlespel beïnvloed. ==== Vasteland-Europa ==== [[Lêer:KLEZPO.png|duimnael|regs|upright|Klezmer-fiddlespelers by 'n bruilof, Oekraïne, ongeveer 1925]] * [[Oostenryk]]se fiddlespel * Franse fiddlespel, insluitend 'n ou tradisie uit Corrèze en 'n herleefde tradisie uit [[Bretagne]] * Tradisies van die [[Hongarye|Hongaarse]] volksmusiek * [[Italië|Italiaanse]] fiddlespel<ref>{{cite web |url=http://www.fiddlingaround.co.uk/med/Med+mid%20frame.html |title=Middle Eastern and Mediterranean Fiddle |publisher=Fiddlingaround.co.uk |access-date=14 November 2011}}</ref> * [[Klezmer]]-fiddlespel<ref>{{cite web |url=http://www.fiddlingaround.co.uk/klezmer/Klezmer%20frame.html |title=Klezmer Fiddle |publisher=Fiddlingaround.co.uk |access-date=14 November 2011}}</ref> * [[Pole|Poolse]] fiddlespel * Vastelands-[[Portugal|Portugese]] en Asoriese fiddlespel * [[Roemenië|Roemeense]] fiddlespel<ref>{{cite web |url=http://www.fiddlingaround.co.uk/easterneurope/Easterneurope%20frame.html |title=East European and Gypsy Fiddle |publisher=Fiddlingaround.co.uk |access-date=14 November 2011}}</ref> === Die Amerikas === ==== Verenigde State ==== [[Lêer:Kenny Baker-fiddle.jpg|duimnael|regs|Die bluegrass-fiddlespeler Kenny Baker]] [[Lêer:LittleOldCabinInTheLane.ogg|duimnael|Die ''hillbilly''-liedjie "Little Log Cabin In The Lane", uitgevoer deur Fiddlin' John Carson]] Die Amerikaanse fiddlespel is 'n breë kategorie wat sowel tradisionele as moderne style insluit. Tradisioneel: * [[blues|Blues]]-fiddlespel * Cajun- en zydeco-fiddlespel * Fiddlespel van die inheemse volke van die Verenigde State, onder andere dié van die Cherokee<ref name="OKHistory" /> en die Creek,<ref name="OKHistory" /> asook die ''waila''-musiek van die Tohono O'odham, 'n styl wat sterk deur die Meksikaanse fiddlespel beïnvloed is<ref>{{cite web |url=http://store.canyonrecords.com/index.php?app=ecom&ns=prodshow&ref=CR-8082 |title=Gu-Achi Fiddlers – Old Time O'odham Fiddle Music (CR-8082) |publisher=Store.canyonrecords.com |access-date=3 Augustus 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120803000540/http://store.canyonrecords.com/index.php?app=ecom&ns=prodshow&ref=CR-8082 |archive-date=3 Augustus 2012 |url-status=dead}}</ref> * ''Old-time''-fiddlespel, onder andere: ** die fiddlespel van die [[Appalache]], vandag die bekendste styl, met volop gebruik van bourdons en dubbelgrepe asook sinkopiese strykpatrone; ** die Athabaskiese fiddlespel van die binneland van Alaska; ** die fiddlespel van die Middelweste, sterk deur die Skandinawiese musiek beïnvloed; ** die fiddlespel van die Ozarks, met vinniger en knapper strykwerk as dié van die Appalache; ** die Texas-fiddlespel, met invloede uit die Meksikaanse fiddlespel en klem op wedstrydspel; ** die fiddlespel van [[Nieu-Engeland]], met sterk invloede uit die [[Quebec]]se/Frans-Kanadese en Britse repertoires; ** die fiddlespel van die Noordweste, met invloede uit sowel die Ozark- as die Middelwestelike style, dog met sterk klem op wedstrydspel soos in Texas. Modern: * Bluegrass-fiddlespel * [[Country-musiek|Country]]-fiddlespel * ''Western swing''-fiddlespel<ref>{{cite web |url=http://www.fiddlingaround.co.uk/westernswing/wswingframe.html |title=Western Swing Fiddle |publisher=Fiddlingaround.co.uk |access-date=14 November 2011}}</ref> ==== Kanada ==== Fiddlespel bly gewild in [[Kanada]], en die verskillende plaaslike style word as 'n belangrike deel van die land se kulturele identiteit beskou, soos tydens die openingseremonie van die [[Olimpiese Winterspele 2010]] in [[Vancouver]] gevier is. * Cape Breton-fiddlespel, met 'n duidelike Skotse invloed * Frans-Kanadese fiddlespel, insluitend "skewe wysies" – wysies met onreëlmatige polspatrone * Métis-fiddlespel van sentraal- en wes-Kanada, met sterk Frans-Kanadese invloed, maar met nog meer "skewe" wysies<ref>{{cite web |url=http://jsis.washington.edu/canada/collections/metis2.shtml |title=Jackson School of International Studies – Canadian Studies Center |publisher=Jsis.washington.edu |access-date=3 Augustus 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131023062109/http://jsis.washington.edu/canada/collections/metis2.shtml |archive-date=23 Oktober 2013 |url-status=dead}}</ref> * Newfoundland-fiddlespel, ook met baie skewe wysies wat in die omgangstaal ''singles'' of ''doubles'' genoem word * Die Maritieme, Acadiese of ''downeast''-styl, wat baie ooreenkomste met die Cape Breton-fiddlespel toon * Engels-Kanadese fiddlespel ==== Meksiko ==== [[Lêer:Silvestre Vargas Orfeon.JPG|duimnael|regs|Silvestre Vargas (1901–1985), fiddlespeler van Mariachi Vargas van 1921 tot 1975 en leier daarvan van 1931 tot 1955]] Die [[Meksiko|Meksikaanse]] fiddlespel sluit in: * ''Danza indígena'' * ''Mariachi'' * ''Son arribeño'' * ''Son calentano'' * ''Son huasteco'' * ''Son planeco'' * ''Violín-tambora'' * ''Violín tuxtleco'' * ''Violín mixteco'' ==== Suid-Amerika ==== * ''Forró'', 'n musieksoort uit [[Brasilië]], insluitend die ''rabeca''-fiddletradisie * Die [[Peru|Peruaanse]] viool === Afrika, Asië en Australië === * Afrika-fiddles * Tradisies van die [[Australië|Australiese]] volksmusiek * Die Chinese ''huqin''-fiddles * Die ''morna''-fiddlespel van [[Kaap Verde]] * Die Indiese fiddle * Die [[Indië|Indiese]] klassieke musiek == Verwante instrumente == === Variante === [[Lêer:Apachefiddler.jpg|duimnael|regs|upright|Chasi, 'n Warm Springs-Apache-musikant, speel die Apache-viool, 1886<ref>[http://siris-archives.si.edu/ipac20/ipac.jsp?&profile=all&source=~!siarchives&uri=full=3100001~!33821~!0#focus "Portrait of Chasi, Bonito's Son…"] ''National Anthropological Archives'' (besoek op 11 Junie 2010).</ref>]] * [[Hardangerviool]] * Strohviool of fonoviool, in Roemeens bekend as ''vioară cu goarnă'' === Nabye verwante === * [[Tjello]] * [[Kontrabas]] * ''Kontra'' * ''Låtfiol'' * Rebec * ''Rabeca'' * [[Altviool]] === Verlangse verwante === [[Lêer:Vaxholm 8556 (1158877619).jpg|duimnael|'n Nyckelharpa word bespeel]] * Apache-viool * Bisantynse lier, die Middeleeuse strykinstrument van die [[Bisantynse Ryk]] * Kretensiese lier * ''Crwth'' * ''Gadulka'' * ''Gudok'' * ''Gusle'' * Draailier, ook die "wielfiddle" genoem * ''Kamancheh'' * ''Lijerica'' * ''Nyckelharpa'' * ''Rebab'' * ''Erhu'' * Perdekopviool (''morin khuur'') == Sien ook == * [[Viool]] * [[Vedel]] (voorloper van die viool in die Middeleeue) * [[Hardangerviool]] * [[Scordatura]] * [[Jazz]] == Verwysings == {{Verwysings|30em}} == Literatuur == {{Refbegin|30em}} * Marion Thede: ''The Fiddle Book''. Oak Publications, 1970, {{ISBN|0-8256-0145-2}}. * David Brody: ''The Fiddler's Fakebook''. Oak Publications, 1983, {{ISBN|0-8256-0238-6}}. * David Reiner, Peter Anick: ''Oldtime Fiddling Across America''. Mel Bay Publications, 1989, {{ISBN|0-87166-766-5}}. Bevat transkripsies en ontledings van wysies uit verskeie streeks- en etniese style. * Susan Songer: ''The Portland Collection''. 1997, {{ISBN|0-9657476-0-3}} (deel 2: {{ISBN|0-9657476-1-1}}). * Drew Beisswenger: ''North American Fiddle Music: A Research and Information Guide''. Routledge, 2011, {{ISBN|978-0-415-99454-5}}. {{Refeindig}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie|Fiddles|Fiddle}} * [http://www.ibiblio.org/fiddlers/index.html The Fiddler's Companion] (in Engels) – 'n ensiklopedie van historiese aantekeninge oor wysies uit die Britse, Keltiese en Amerikaanse tradisies * [https://www.fiddlingaround.co.uk/ Fiddling Around] (in Engels) {{Portaal|Musiek}} {{Authority control}} [[Kategorie:Snaarinstrumente]] [[Kategorie:Volksmusiek]] [[Kategorie:Musiek van Ierland]] 9g59iau25sxzskidcbzrvj9idksk3c1 0 468819 2967156 2966230 2026-09-13T23:49:37Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2967156 wikitext text/x-wiki {{Gekursiveerde titel}} In die [[politiek]] is 'n '''''cordon sanitaire''''' ([[Frans]], letterlik "sanitêre kordon") of '''brandmuur''' die weiering van een of meer [[politieke party|politieke partye]] om met sekere ander politieke partye saam te werk. Dit gebeur dikwels omdat die betrokke party se strategie of [[ideologie]] as onaanvaarbaar of [[ekstremisme|ekstremisties]] beskou word. Die term is toegepas op die weiering om saam te werk met partye wat as [[populisme|populisties]],<ref name="jacobs" /> links-ekstremisties<ref name="jacobs" /> of regs-ekstremisties gesien word. 'n ''Cordon sanitaire'' kan as 'n [[sosiale norm]] of as sosiale uitsluiting beskou word<ref name="axelsen" /> en kan tot selfsensuur lei.<ref name="harteveld" /><ref name="bolin" /> In die politieke wetenskap verwys die term sedert die 1990's na die ooreenkoms tussen gevestigde partye om geen samewerking met regs-ekstremistiese of regspopulistiese partye aan te gaan nie.<ref name="holzhauser" /><ref name="Kleynhans, 2026">{{cite web |url=https://maroelamedia.co.za/debat/meningsvormers/die-perfekte-storm-wat-europa-gaan-laat-knak/ |title=Die perfekte storm wat Europa gaan laat knak |naam=Jaco |van=Kleynhans |website=[[Maroela Media]] |datum=2026-08-25}}</ref> In [[Duitsland]] word dieselfde beginsel deurgaans die ''Brandmauer'' ("brandmuur") genoem.<ref name="lacroix" /><ref name="duitslandinstituut" /> 'n ''Cordon sanitaire'' is oor die algemeen daarop gemik om [[Demokrasie|demokratiese]] norme en die liberale demokrasie te handhaaf, stabiele [[Regering|regerings]] te bevorder en te verhoed dat ekstremistiese, [[Haat|haatdraende]] of [[outoritarisme|outoritêre]] [[ideologie]] genormaliseer word. Terselfdertyd is die strategie wetenskaplik en maatskaplik omstrede, omdat die permanente uitsluiting van sekere partye politieke besluite kan blokkeer en dele van die kieserskorps in die parlement onverteenwoordig kan laat. == Ontstaan en verspreiding in Europa == Die praktyk het in 1989 in [[België]] ontstaan, waar die parlementêre partye ooreengekom het om die regs-ekstremistiese [[Vlaams Blok]] van enige regeringsvorming uit te sluit. Die doel was om antidemokratiese kragte polities te isoleer en die demokratiese orde te beskerm. Die Belgiese model het in baie Europese lande navolging gevind: in state soos Frankryk, Nederland, Duitsland en Oostenryk het partye ooreengekom om regse partye nie by regeringsverantwoordelikheid te betrek nie. Hierdie uitsluiting was meestal informeel en het op 'n party-oorskrydende konsensus berus.<ref name="holzhauser" /> Sedert die 1990's het daardie konsensus toenemend verbrokkel. In lande soos Italië (1994), Oostenryk (1999), Denemarke (2001) en Finland (2023) het regspopulistiese partye ná koalisies met konserwatiewe kragte aan die regering deelgeneem. In [[Swede]] het 'n konserwatief-liberale minderheidsregering in 2022 ontstaan wat deur die regspopulistiese Swede-Demokrate (''Sverigedemokraterna'') gedoog word. In baie gevalle is hierdie bondgenootskappe voorafgegaan deur 'n politieke en retoriese toenadering van konserwatiewe partye tot die standpunte van Regs. Die afbou van die ''cordon sanitaire'' het teen die agtergrond van veranderde meerderheidsverhoudinge en die groeiende sukses van regspopulistiese bewegings plaasgevind.<ref name="holzhauser" /> == Doel en kritiek == Die politieke wetenskaplike [[Heike Klüver]] het saam met 'n kollega gegewens oor 647 regerings in 37 [[demokrasie|demokrasieë]] tussen 1980 en 2023 ontleed. Hulle het bevind dat regs-ekstremistiese partye nie deur regstreekse regeringsdeelname of deur die ondersteuning van minderheidsregerings swakker word nie; hulle trek gemiddeld selfs voordeel daaruit. Klüver het daaruit afgelei dat enige vorm van inskakeling van regs-ekstremistiese partye polities riskant en strategies kontraproduktief is.<ref name="handelsblatt" /> Die politieke wetenskaplike [[Peter R. Neumann]] en die joernalis Richard C. Schneider beskou die handhawing van brandmure as een van vyf sentrale middele om die liberale demokrasie teen regspopuliste te verdedig. Regspopulistiese partye behaal volgens hulle in die reël geen meerderhede nie en is dus op samewerking met konserwatiewe partye aangewese. Konserwatiewe kommentators stel die geweierde samewerking dikwels voor as 'n set van die politieke linkervleuel om meerderhede vir konserwatiewe beleid te verhinder, maar volgens Neumann en Schneider is brandmure "in die eie belang van sowel middel-regse partye as die demokrasie as geheel". Hulle ken geen geval waar 'n konserwatiewe party op die duur by samewerking met regspopuliste gebaat het nie; baie konserwatiewe partye het eerder hul dominante posisie in die partystelsel verloor of is heeltemal vernietig.<ref name="neumann" /> Die taktiek word egter ook gekritiseer as ondemokraties en ondoeltreffend, en omdat dit politieke polarisasie kan vererger. 'n ''Cordon sanitaire'' kan besluitneming lamlê en 'n populistiese party se beeld as buitestander of as teenstander van die establishment versterk.<ref name="shuttleworth" /><ref name="downs2002" /> == Voorbeelde per land == === Australië === Die regspopulistiese party [[One Nation]] het in die laat 1990's op die voorgrond getree nadat die stigter, Pauline Hanson, weens haar meer ekstreme sienings oor ras van die konserwatiewe Liberale Party se kandidatelys verwyder is. Ná die Liberale Party se swak vertoning in die Queenslandse verkiesing van 1998 het die Howard-regering 'n beleid ingestel om One Nation laaste op die aanbevole voorkeurlys te plaas, wat die Arbeidersparty reeds gedoen het.<ref name="economou" /> So het 'n tydperk begin waarin die twee groot partye One Nation uit die federale politiek uitgesluit het. Met die opkoms van populistiese sentiment in die 2020's het die Liberale Party hierdie brandmuur laat vaar, wat aan kiesers gesein het dat dit aanvaarbaar is om hul stem oor te dra.<ref name="sunman" /> In 2026 was die twee regsgeneigde partye in regstreekse mededinging om die status van amptelike opposisie. === België === ==== Ontstaan ==== In 1989 is 'n ''cordon sanitaire'' teen die [[Vlaams Blok]] in die lewe geroep deur die ander [[Vlaandere|Vlaamse]] partye van daardie tyd: die CVP, SP, PVV, Volksunie en Agalev. Die uiterste regse Vlaams Blok het toe 17,17% van die stemme in die gemeenteraadsverkiesing in [[Antwerpen]] gehaal. Die term ''cordon sanitaire'' is deur die ondersoekende joernalis Hugo Gijsels in die Belgiese politiek ingevoer. Die eerste protokol is op 10 Mei 1989 op voorstel van die Agalev-partysekretaris Jos Geysels gesluit, maar dit het net 'n paar weke gehou: op 26 Junie het die Volksunie-voorsitter Jaak Gabriëls dit opgesê, waarna die PVV en die CVP hulle ook nie meer daaraan gebonde geag het nie. In die aanloop tot die parlementsverkiesing van 1991 het 'n verdere poging om die protokol te laat herleef, misluk.<ref name="charta91" /> Ná die Vlaams Blok se nasionale deurbraak in die verkiesing van 24 November 1991 is 'n nuwe inisiatief geneem. Op 19 November 1992 het al die Vlaamse partye, behalwe die Vlaams Blok, in die Vlaamse Parlement 'n resolusie goedgekeur waarin die party se sogenaamde 70-puntplan oor immigrasie skerp veroordeel is omdat dit in stryd is met die [[Europese Konvensie vir Menseregte]]. Die resolusie het bevind dat sommige van die voorstelle daarop gemik is om immigrante volgens die patroon van [[apartheid]] as 'n groep af te sonder en stapsgewys uit die maatskaplike lewe te verban, "op dieselfde wyse as waarop Joodse medeburgers van 1933 af in [[Nazi-Duitsland]] behandel is".<ref name="vlaamsparlement" /><ref name="vrtnws" /> In die resolusie is die beginsels van die ''cordon sanitaire'' vasgelê: geen Vlaamse party sou in enige geval bestuursooreenkomste sluit of politieke afsprake met die Vlaams Blok maak nie. Dit het sowel op plaaslike as op nasionale vlak en by verkiesings gegeld. 'n Derde ooreenkoms, die Handves vir die Demokrasie, is voor die gemeenteraadsverkiesings van 2000 aanvaar.<ref name="charta91" /> ==== Politieke en media-komponent ==== Die reëling het uit twee groot komponente bestaan. Die "politieke" komponent berus op geen wetgewing nie, maar uitsluitlik op ooreenkomste tussen partye: demokratiese partye vermy enige gesprek of koalisie met 'n ekstremistiese party en hou dit in die opposisie. Die "media"-komponent verwag van die media om nie in positiewe terme oor ekstremistiese partye te praat nie, nie aan hul partyleiers 'n platform te gee nie en die klem op moontlike hofbeslissings teen hulle te plaas.<ref name="charta91" /> In [[Vlaandere]] bly die praktyk beperk tot 'n ooreenkoms tussen partye om nie 'n koalisie met die Vlaams Blok te vorm nie, terwyl dit in Franstalige België tot sekere media, in besonder die openbare omroep RTBF, uitgebrei is. Voorstanders van die reëling voer aan dat dit verhoed dat sulke partye publisiteit kry, en dat dit aan die kieserskorps 'n boodskap stuur oor die nutteloosheid van 'n stem vir 'n uiterste regse party wat nooit tot regeringsverantwoordelikheid sou kon kom nie.<ref name="delwit" /> In Franstalige België word uiterste regse politici van regstreekse mediaverskynings soos onderhoude en debatte uitgesluit.<ref name="dw" /><ref name="euractiv" /> Die verbod het ook meer hoofstroom-regse partye soos die N-VA geraak.<ref name="standaard" /> In Vlaandere bestaan daar geen mediaverbod nie, hoewel die politieke ''cordon sanitaire'' teen die uiterste regse [[Vlaams Belang]] steeds geld.<ref name="dw" /> Die Vlaamse Gemeenskap het gekies om die stelsel nie op mediagebied toe te pas nie. Die politieke situasie was ook heeltemal anders, aangesien die Vlaams Blok/Belang sedert 1991 'n parlementêre fraksie gehad het, wat dit ingevolge die Kultuurpakt outomaties verteenwoordiging op die direksies van openbare instellings soos die Vlaamse openbare omroep VRT en die Universiteit Gent verseker het. Aan die Franstalige kant het die Front national en die Front nouveau de Belgique altyd elektoraal baie swak gebly en nooit oor 'n parlementêre fraksie beskik nie. In Mei 2020 het ''Wilfried Magazine'' vir die eerste keer aan Tom van Grieken, leier van die Vlaams Belang, die woord gegee, wat deur sommige as 'n deurbreking van die cordon beskou is.<ref name="stroobants2020" /> Die kansellasie van 'n verkiesingsdebat op die Franstalige openbare televisiediens RTBF in 2010 in die naam van die ''cordon sanitaire'' is deur die organisasie Verslaggewers sonder Grense veroordeel.<ref name="rsf" /> ==== Deurbrekings ==== Die omvorming van die Vlaams Blok tot die [[Vlaams Belang]] in 2004 het met 'n nuwe partyprogram gepaardgegaan, wat aangepas is om aan die wet te voldoen. Ná 'n mate van bespreking het die ander partye besluit om nie 'n nuwe skriftelike ''cordon sanitaire''-ooreenkoms teen die Vlaams Belang aan te gaan nie, sodat daar formeel gesproke nie meer 'n cordon teen daardie party bestaan nie. Nietemin bly dit onseker of enige hoofstroom-Belgiese party in die afsienbare toekoms koalisiegesprekke met die Vlaams Belang sou aanknoop.<ref name="brusselstimes" /> Die ''cordon sanitaire'' is deurbreek om die wet op [[universele jurisdiksie]] van 1 Augustus 2003 goed te keur.<ref name="lemonde2003" /> Ná die gewestelike en gemeenskapsverkiesings van 2004 het die CD&V in die loop van die koalisievorming al die parlementêre fraksies gekonsulteer, ook die Vlaams Belang wat tweede in setels was, om aan die kiesers te bewys dat daardie party se program onversoenbaar met dié van die demokratiese partye was. In Maart 2006 het Vlaamse liberale (VLD) en die CD&V in die gemeente Schoten verklaar dat hulle nie sou weier om saam met die Vlaams Belang te regeer nie indien dit nodig sou wees om die burgemeesterskap te behou.<ref name="laporte2006a" /> In Junie 2006 het die federale Kamer met 77 stemme (al die Vlaamse partye) teen 51 (die Franstaliges), met die Kamervoorsitter Herman De Croo wat buite stemming gebly het, 'n Vlaams Belang-resolusie in oorweging geneem waarin gevra is "om die ontmanteling van België voor te berei". Franstaliges het dit as 'n deurbreking van die ''cordon sanitaire'' beskou, terwyl die Vlaamse sosialistiese en liberale fraksieleiers verklaar het dat alle tekste wat deur parlementslede ingedien word ten minste in oorweging geneem moet word, sonder om oor die verdere hantering daarvan te beslis.<ref name="laporte2006b" /> Die Koning werk nie aan die ''cordon sanitaire'' mee nie: uit die oogpunt van die Belgiese Grondwet is die Vlaams Belang 'n party soos enige ander, en om die beginsel van gelykheid tussen partye en tussen kiesers te eerbiedig, kan die Koning die uiterste regs ontvang sonder dat dit beteken dat hy die party 'n oorheersende rol in 'n regeringsvorming sou gee.<ref name="lesoir2019" /> Ná die gemeenteraadsverkiesings van 13 Oktober 2024 het die Vlaams Belang-lys Forza Ninove van Guy D'Haeseleer 'n absolute meerderheid in [[Ninove]] gehaal en met die aanvang van die volgende ampstermyn op 5 Desember 2024 aan die bewind gekom, terwyl 'n plaaslike ondersoek na verkiesingsbedrog met volmagstemme aan die gang was. Die Vlaams Belang het dit as 'n deurbreking van die ''cordon sanitaire'' bestempel, maar nuusmedia en ander nasionale partye het dit weerspreek omdat Forza Ninove sonder samewerking met 'n ander party sou regeer. In [[Ranst]] het twee plaaslike lyste, PIT en Vrij Ranst, op 19 Oktober besluit om 'n koalisie met die Vlaams Belang aan te gaan, waarmee die ''cordon sanitaire'' vir die eerste keer in België as deurbreek beskou is; die burgemeester Lode Hofmans is met die Vlaams Belang se stemme verkies. Verkose lede van PIT en Vrij Ranst wat ook lid van die CD&V en Open VLD was, is onmiddellik uit daardie nasionale partye gesit.<ref name="rtbf2024ranst" /> In [[Izegem]] het die plaaslike lys STIP+ eers aangekondig dat dit ook die cordon sou deurbreek, maar ná dreigemente van afdankings, kontrakkansellasies en fisieke geweld teen lede van die lys het dit op 28 Oktober van die bondgenootskap met die Vlaams Belang afgesien.<ref name="lalibre2024izegem" /> In [[Brecht]] het die plaaslike lys Nu2960, nadat 'n bondgenootskap met die N-VA misluk het, op 26 November 2024 aangekondig dat dit met die Vlaams Belang saamgaan om 'n gemeentelike meerderheid te vorm; die CD&V en Open VLD het aangekondig dat hulle hul lede op daardie lys sou uitsit.<ref name="rtbf2024brecht" /> Teen einde November 2024 was daar in Ranst, Izegem en Brecht meerderhede met die Vlaams Belang.<ref name="brf" /><ref name="vrtde" /> ==== Kritiek ==== Die demokratiese waarde van die ''cordon sanitaire'' bly 'n herhalende twispunt in die Vlaamse politiek, aangesien nie net die party nie maar ook alle mense wat vir die party gestem het, elektoraal buitespel gestel word. Die politieke ontleder Derk Jan Eppink voer aan dat die Vlaams Blok, wat intussen tot die [[Vlaams Belang]] omvorm is, juis onder die "beskerming" van die ''cordon sanitaire'' die grootste party in Vlaandere geword het: 'n party wat op hierdie manier geïsoleer word, kan simpatie wek deur homself as slagoffer voor te stel en kan die regering na willekeur op alle punte kritiseer omdat dit self geen regeringsverantwoordelikheid kry nie. Juriste soos Matthias Storme en filosowe soos Ger Groot en Johan Sanctorum is ook teen die cordon gekant, en Jean-Marie Dedecker het dit as 'n "demokratiese tekort" bestempel. Die filosoof en meningsvormer Etienne Vermeersch het daarenteen die stelling weerlê dat die cordon ondemokraties sou wees. Die ''cordon sanitaire'' om die Vlaams Belang het in Mei 2019 weer in die kollig gekom, in die nadraai van die Belgiese federale verkiesing. Die Vlaams Belang, nou onder leiding van Tom van Grieken, het bykans twintig persent van die Vlaamse stemme behaal, maar is nie in die regering opgeneem nie, waarna die party in Januarie 2020 nuwe verkiesings geëis het. Die cordon is sowel op regs as op links en onder politieke ontleders omstrede. Regs sien daarin 'n vorm van ideologiese en ondemokratiese sensuur wat 'n eenvormige denkwyse afdwing. Onder die kritiek van links kom onder meer die volgende punte na vore: dat die cordon slegs een van die simptome van steun vir die uiterste regs aanpak en die diepere oorsake daarvan verwaarloos, soos maatskaplike krisisse en die verlies van vertroue in die politiek; dat dit kontraproduktief is omdat dit die betrokke partye toelaat om hulself as slagoffers voor te stel en van 'n Streisand-effek voordeel te trek; dat die media-cordon deur die opkoms van sosiale media onwerkbaar geword het, aangesien sosiale media nie daaraan onderworpe is nie; en dat die skynbare afwesigheid van die uiterste regs in die Waalse Parlement 'n misleidende beeld van die politieke klimaat kan gee deurdat die oorheersing van uiterste regse idees in die openbare mening onderskat word.<ref name="dhnet" /> === Duitsland === [[Lêer:Demonstration gegen Rechtsextremismus Hannover Landtag Eingang.jpg|thumb|"Brandmauer gegen Rechts" ("Brandmuur teen regs") op 'n plakkaat by 'n betoging teen regs voor die Nedersaksiese Landdag (2024)]] ==== Historiese ontwikkeling ==== In die [[Republiek Weimar|Weimarrepubliek]] was daar geen stabiele uitsluiting van antidemokratiese partye nie, en regeringsvormings het dikwels republiekkritiese kragte ingesluit. Partye soos die Zentrum en die DDP het koalisies met die DNVP aangegaan, terwyl slegs die [[Sosiaal-Demokratiese Party|SPD]] op ryksvlak nie met antidemokratiese partye gekoalisieer het nie. Die inskakeling van antidemokratiese partye is as 'n middel gebruik om politieke handelingsvermoë te verseker.<ref name="sabrow" /> Vroeër is die SPD self uitgesluit: die party is aan die einde van die 19de eeu deur die sosialistewette verbied en het eers met die begin van die [[Eerste Wêreldoorlog]] by die ''Burgfriedenspolitik'' ingeskakel geraak. Ook in die ou Bondsrepubliek is daar tot 1990 geen brandmuur teen regse partye opgerig wat nie as ongrondwetlik geklassifiseer is nie. Die CDU/CSU het met die Deutsche Partei saamgewerk, wat ná 'n kort tyd in die [[Christelik-Demokratiese Unie|CDU]] opgegaan het. Hierdie openheid teenoor regse strominge het die ontwikkeling van die CDU/CSU tot 'n party van die liberale middel, sowel as die verwerking van die Nazi-verlede, jare lank bemoeilik.<ref name="sabrow" /> Ná die Duitse hereniging was die politieke uitsluiting aanvanklik op links gerig. Die voormalige regerende party van Oos-Duitsland, die [[Sosialistiese Eenheidsparty van Duitsland]] (SED), het homself in 1990 as die PDS en in 2005 as [[Die Linke|Die Linkspartei]] herskep om met die nuwe Wes-Duitse groepering WASG saam te smelt. Die PDS en later Die Linke is lank nie as koalisiegenoot aanvaar nie, maar van 1994 af het samewerking op deelstaatvlak voorgekom, waar sogenaamde rooi-rooi- of rooi-rooi-groen-koalisies met die SPD gevorm is.<ref name="sabrow" /> Op bondsvlak het die ander partye deurgaans geweier om 'n koalisie met die PDS of Die Linke te oorweeg, ook waar dit rekenkundig moontlik was, soos in 2005 en 2013. Die term ''cordon sanitaire'' word in Duitsland self selde vir koalisie-oorwegings gebruik. ==== Die brandmuur teen die AfD ==== [[Lêer:2020-02-05 Thüringer Landtag, Wahl des Ministerpräsidenten 1DX 3057 by Stepro.jpg|thumb|Die verkiesing van Thomas Kemmerich (FDP) as minister-president van Thüringen in Februarie 2020 met stemme van die CDU en die AfD word as 'n teken van die toenemende verbrokkeling van die politieke brandmuur in Duitsland beskou.<ref name="wzb" />]] Sedert die 2010's het die debat toenemend op die uitsluiting van die [[Alternative für Deutschland|AfD]] gefokus.<ref name="lacroix" /> Dit het nie net beteken dat die AfD van regeringsdeelname uitgesluit gebly het nie: die party se mosies is konsekwent verwerp, eie meerderhede is doelbewus sonder sy steun gevorm, en verteenwoordigers het vermy om met AfD-stemme in politieke ampte verkies te word.<ref name="greef" /> Die uitsluiting het ten doel om te verhoed dat die AfD homself as 'n legitieme rolspeler in die partystelsel vestig en om terselfdertyd die stabiliteit van die Duitse demokrasie te verseker. Die benadering sluit aan by die begrip van die "weerbare demokrasie" wat in die Duitse Grondwet vasgelê is en op die insig berus dat ekstremistiese kragte nie noodwendig deur geweldadige staatsomwentelinge nie, maar deur die demokratiese prosesse self aan die mag kan kom. In die Duitse geskiedenis het dit ook geblyk dat bedreigings vir die liberale demokrasie dikwels nie van die staatsleiding nie, maar van die munisipale vlak af gegroei het.<ref name="wzb" /> Die CDU het in 2018 op sy partykongres 'n sogenaamde "onversoenbaarheidsbesluit" geneem waarvolgens "koalisies en soortgelyke vorme van samewerking" met die AfD en met Die Linke verwerp word. Die bondsbestuur van die [[Vrye Demokratiese Party|FDP]] het in die lente van 2020 ook besluit om samewerking met die AfD op alle politieke vlakke kategories te verwerp en om afhanklikheid van die AfD by besluite te vermy. Die bondsbestuur van [[Die Linke]] het in Maart 2024 samewerking met die AfD op alle vlakke uitgesluit. Die SPD en [[Alliansie 90/Die Groenes|die Groenes]] het geen uitdruklike skriftelike besluite op bondsvlak geneem nie, maar oortredings van die brandmuur is deur die partyleierskappe onmiddellik veroordeel. Voor die Europese verkiesing van 2024 het al die ander partye in die [[Bundestag]] 'n gesamentlike verklaring uitgereik waarin hulle enige samewerking met die AfD uitgesluit het.<ref name="wzb" /> In Februarie 2020 is Thomas Kemmerich van die FDP met die stemme van die AfD as minister-president van Thüringen verkies – die eerste keer sedert die Tweede Wêreldoorlog dat 'n minister-president van 'n deelstaat met beslissende stemme van die uiterste regs verkies is. Dit het 'n landwye skandaal en 'n regeringskrisis in Thüringen ontketen, waarna hy ná 'n kort tyd tot bedanking gedwing is;<ref name="greef" /> die federale voorsitter van die CDU, Annegret Kramp-Karrenbauer, het daarna ook bedank.<ref name="wieder" /><ref name="grandcontinent" /><ref name="figaro2023" /> Op 23 Julie 2023 het die federale CDU-voorsitter [[Friedrich Merz]] in 'n onderhoud met die ZDF die deur oopgemaak vir samewerking met AfD-verkosenes op plaaslike vlak, voordat hy die volgende dag daarop teruggekrabbel het.<ref name="figaro2023" /> 'n Studie van die Rosa Luxemburg-stigting, wat naby aan Die Linke staan, het in Maart 2024 121 gevalle van plaaslike samewerking tussen die AfD en die tradisionele partye, waaronder die CDU, in Oos-Duitsland tussen Junie 2019 en Desember 2023 aangeteken.<ref name="spiegel" /><ref name="lexpress" /><ref name="dwbrandmauer" /> In 'n ondersoek by die Wetenskapsentrum Berlyn vir Maatskaplike Navorsing het die politieke wetenskaplike Wolfgang Schroeder die stemgedrag in stadsrade en distriksrade met betrekking tot samewerking met die AfD ontleed. Die studie het bevind dat in ongeveer 80 persent van die besluite geen samewerking met die AfD plaasgevind het nie, wat dui op 'n brandmuur wat steeds bestaan maar duidelik deurlaatbaar is. In die oorblywende gevalle het onafhanklike raadslede en kleiner regse groeperinge die meeste saam met die AfD gestem. Van die gevestigde partye het die CDU en die FDP in elk 38 persent van daardie gevalle saam met die AfD gestem, die SPD en die Groenes in ongeveer 30 persent en Die Linke in ruim 20 persent. Dit het meestal oor tegniese vrae soos vergaderingsdatums gegaan. Verrassend was dat daar in die geheel geen groot verskille tussen Oos- en Wes-Duitsland was nie; die verskille het eerder tussen stad en platteland gelê, veral in die landelike ooste, waar die AfD meer dikwels steun gekry het.<ref name="ntv" /> Op 29 Januarie 2025 het 'n teks van die CDU wat 'n verskerping van die immigrasiewetgewing bepleit het, met die AfD se stemme 'n klein meerderheid in die Bundestag gekry. Dit was die eerste keer sedert die einde van die Tweede Wêreldoorlog dat die ''cordon sanitaire'' op bondsvlak deurbreek is.<ref name="grandcontinent" /><ref name="lemonde2025" /><ref name="sabrow" /> Die eerste sekretaris van die AfD se parlementêre fraksie, Bernd Baumann, het onmiddellik gereageer: "Dit is werklik 'n historiese oomblik. Meneer Merz, u het gehelp om dit tot stand te bring ... Hier en nou begin 'n nuwe era."<ref name="lemonde2025" /><ref name="sandmann" /> Die mede-voorsitter van die SPD, [[Lars Klingbeil]], het aan Merz gevra: "Wie in hierdie land moet u in die toekoms werklik glo wanneer u sê dat u u ferm van die AfD distansieer?"<ref name="lemonde2025" /> Die voormalige bondskanselier [[Angela Merkel]] het verklaar dat sy dit verkeerd ag om 'n meerderheid met die AfD se stemme met oop oë moontlik te maak.<ref name="lesechos" /> Merz self het in die parlement gesê: "Ek soek geen ander meerderhede as dié wat in die demokratiese middel van ons Bundestag te vinde is. As daar so 'n meerderheid [met die AfD] was, betreur ek dit."<ref name="lemonde2025" /> Volgens sommige kommentators het die brandmuur die stemming egter oorleef.<ref name="nouvelobs" /><ref name="lopinion" /> Die gebeure het grootskaalse betogings deur Duitsland ontketen, met tussen 160 000 en 250 000 mense in Berlyn op 2 Februarie en meer as 220 000 betogers in verskeie groot stede die dag daarvoor.<ref name="lemondeberlin" /><ref name="franceinter" /> Op 14 Februarie 2025 het die Amerikaanse visepresident [[J.D. Vance]] in sy toespraak by die Veiligheidskonferensie van München gesê dat "daar geen plek vir brandmure is nie". Dit is 'n week voor die vroeë Duitse bondsverkiesing as buitelandse inmenging en as 'n hupstoot vir die AfD beskou.<ref name="trt" /><ref name="lemondevance" /><ref name="sudouest" /> ==== Standpunte van akademici ==== In die politieke wetenskap word die strategie van die brandmuur toenemend omstrede bespreek.<ref name="wzb" /> Die politieke wetenskaplike Christian Stecker beskou 'n kategoriese weiering van enige samewerking krities, omdat 'n deel van die demokraties verkose parlement daardeur van politieke medebeslissing uitgesluit word. Hy waarsku ook dat partye van die deurvoering van hul eie kiesers se belange sou moet afsien wanneer die betrokke parlementêre meerderhede net met steun van die AfD tot stand kan kom.<ref name="greef" /><ref name="focus" /> Stecker voer verder aan dat 'n streng uitsluiting die ander partye die moontlikheid ontneem om hulself polities duidelik van mekaar te onderskei en so vir kiesers aantreklik te bly, en dat die AfD daardeur van die realpolitieke uitdagings en die slytasie van die parlementêre alledaagse werk afgeskerm word.<ref name="stecker" /> Die geskiedkundige Martin Sabrow beoordeel die brandmuur teenoor regspopulistiese of regs-ekstremistiese kragte krities en gedifferensieer. Die tydgeskiedenis laat volgens hom geen duidelike gevolgtrekkings toe nie, maar dit wys wel dat die benadering om die mag aan die regs-ekstremisme oor te laat, nog nowêrens gewerk het nie: dit lei nie tot maatskaplike insig nie, maar bring die land in gevaar. Terselfdertyd merk hy op dat politieke brandmure net so stabiel is as die maatskaplike fondament wat hulle dra. Wanneer daardie fondament verkrummel, help 'n streng vashou aan uitsluiting weinig – veral wanneer die uitsluiting inhoudelik deur populistiese teenstanders van die demokrasie bepaal word en in die munisipale praktyk in elk geval geïgnoreer word. Volgens hom help slegs 'n politieke doelgerigtheid wat die kloof tussen demokratiese en regspopulistiese beleid in die alledaagse lewe duidelik maak; 'n oortuigende toekomsprogram wat migrasiebeheer met menslikheid versoen, sou geen brandmuur nodig hê nie, omdat dit homself inhoudelik van die regspopulisme onderskei.<ref name="sabrow" /> Die politieke wetenskaplike Nicole Deitelhoff beskou die "brandmuur teen regs" veral as 'n simboliese begrip eerder as 'n geleefde politieke praktyk. Volgens haar het 'n stabiele uitsluiting nooit bestaan nie, en veral op munisipale vlak het dit gou brokkelrig geword. Regspopulistiese en regs-ekstremistiese partye staan, ondanks inhoudelike verskille, ideologies nader aan konserwatiewe kragte as aan progressief-liberale partye. Daardeur ontstaan vir konserwatiewes 'n sterker mededingingsdruk, wat soms daartoe lei dat hulle probeer om kiesers by regse partye weg te neem deur hul temas oor te neem. Volgens studies versterk sodanige strategie egter eerder die ekstremistiese kragte. Maar Deitelhoff beskou ook die voorstelling van 'n doeltreffende brandmuur as bedrieglik: om ekstremistiese rolspelers te ignoreer, kom gou hooghartig voor en kan aggressie versterk. In plaas daarvan is dit volgens haar nodig om hulle standpunte voortdurend te bestry.<ref name="republik" /> Volgens die politieke wetenskaplike Heinrich Oberreuter kan die opkoms van die AfD nie deur uitsluiting nie, maar slegs deur 'n beleid gestuit word wat maatskaplike onsekerheid teenwerk en positiewe lewensvooruitsigte skep. Terselfdertyd het hy beklemtoon dat mure en rooi lyne nodig is waar die grondslae van die demokrasie in twyfel getrek word, sonder om die AfD die moontlikheid te gee om politieke besluite te blokkeer.<ref name="handelsblatt" /> Die psigoanalis en sosiale wetenskaplike Alexander Degel interpreteer die "brandmuur" nie net as 'n politieke metafoor van uitsluiting nie, maar as die uitdrukking van 'n onbewuste, kollektief werksame Oos-Wes-fantasma. In sy diepte-hermeneutiese ontleding verstaan hy die diskoers oor die brandmuur as die herhaling van 'n praktyk wat sedert die Tweede Wêreldoorlog plaasvind, waarin afgesplete dele van skuld, skaamte en angs geprojekteer en maatskaplik hertoneel word. Die brandmuur is volgens hom weliswaar 'n psigiese beskerming- en afweerformasie wat historiese konflikte afweer, maar dit verhinder terselfdertyd ook die verwerking van juis daardie konflikte uit die Duits-Duitse geskiedenis. Degel pleit vir 'n dialogiese onthou wat hierdie verdringde affekte en onbewuste konflikte erken in plaas daarvan om hulle deur nuwe mure te herhaal.<ref name="degel" /> Die geskiedkundige Michael Wolffsohn het die strategie van die brandmuur as misluk beoordeel. Dit het volgens hom nie tot die stuiting van die AfD of van die BSW bygedra nie, maar hulle eerder versterk. Isolasie en uitsluiting lei na sy mening tot 'n martelaarsrol, terwyl politieke inskakeling ekstremistiese partye kan verswak. Die DNVP se poging om die NSDAP van 1933 af deur inskakeling te beheer, het weliswaar misluk gegewe die kragsverhoudinge van daardie tyd, maar Wolffsohn het na verskeie positiewe voorbeelde van politieke integrasie verwys, waaronder die inskakeling van voormalige nasionaal-sosialiste ná 1945, van die buiteparlementêre opposisie in die 1970's en van die SED/PDS/Linke, wie se parlementêre integrasie tot 'n langtermynverlies van betekenis gelei het.<ref name="wolffsohn" /> ==== Standpunte van politici ==== Die voormalige bondsminister van binnelandse sake en visepresident van die Bundestag, Hans-Peter Friedrich (CSU), het die brandmuur teenoor die AfD in 'n onderhoud met die sender Phoenix in Maart 2025 "ondemokraties" genoem en gehoop dat dit in die volgende jare afgebreek sou word.<ref name="fried" /> Die voormalige AfD-voorsitter Jörg Meuthen het in 2023 in 'n onderhoud die hoop uitgespreek dat die CDU/CSU se brandmuur sou hou, aangesien die AfD intussen deur radikales beheer word.<ref name="welt" /> Verskeie voorheen invloedryke CDU/CSU-politici het hulle in 2025 vir 'n veranderde hantering van die AfD uitgespreek. Die vroeëre CDU-sekretaris-generaal Peter Tauber en die vroeëre voorsitter van die CDU se grondwaardekommissie, Andreas Rödder, het in die tydskrif ''Stern'' 'n afskeid van die bestaande brandmuur gevra. Tauber het gesê die huidige stigmatisering help net die AfD, en het 'n "nuwe beleid van rooi lyne" bepleit wat besluite ook moontlik maak wanneer die AfD daarvoor stem. Rödder het 'n volledige isolasie van die AfD as kontraproduktief gekritiseer en gepleit vir 'n "gekondisioneerde gespreksbereidheid duskant die brandmuur", op voorwaarde dat die party homself van regs-ekstremistiese standpunte en persone distansieer. Die vroeëre bondsminister van verdediging Karl-Theodor zu Guttenberg (CSU) het gewaarsku dat 'n "ontnugtering" van die AfD nie deur boikot bereik kan word nie.<ref name="tagesschau" /> Hy het daarna duidelik gemaak dat hy nie 'n verswakking van die brandmuur steun nie en die onversoenbaarheidsbesluit teenoor die AfD wil behou, maar wel 'n inhoudelike gesprek met die party bepleit.<ref name="tagesspiegel" /> SPD-politici het hulle by verskeie geleenthede teen enige vorm van samewerking met die AfD uitgespreek en die brandmuur verdedig. Die SPD se mede-voorsitter Lars Klingbeil het die CDU/CSU in 2025 gevra om "baie duidelik" te maak dat daar geen samewerking met die AfD sou wees nie. Sebastian Roloff en Sebastian Fiedler het beklemtoon dat samewerking met 'n party wat deur die grondwetlike beskermingsdiens as regs-ekstremisties geklassifiseer is, die demokratiese orde in gevaar sou stel en 'n las vir die regeringskoalisie sou wees. Ook die vroeëre CDU-sekretaris-generaal Ruprecht Polenz het die duidelike uitsluiting gesteun en terselfdertyd die CDU/CSU se praktyk gekritiseer om die brandmuur nie konsekwent deur te voer nie.<ref name="handelsblatt" /> In sy toespraak op 9 November 2025 het bondspresident [[Frank-Walter Steinmeier]] op die brandmuur-debat ingegaan. Sonder om die AfD uitdruklik te noem, het hy bevestig dat daar "geen politieke samewerking" met ekstremiste mag wees nie – nie in regerings nie en ook nie in parlemente nie. Onversoenbaarheidsbesluite en brandmure is volgens hom belangrike seine maar geen waarborg nie; hulle word poreus wanneer daar geen duidelike afstand van die regs-ekstremiste se taal, ressentimente en vyandsbeelde gehandhaaf word nie. Steinmeier het terselfdertyd beklemtoon dat die verantwoordelikheid vir hierdie uitsluiting nie net by die middel-regse partye lê nie, en het die politieke kragte van middel-links gewaarsku daarteen om onwelgevallige uitsprake sonder onderskeid as regs-ekstremisties te diskrediteer of om middel-regs sonder onderskeid van nabyheid aan regs-ekstremiste te verdink, aangesien dit ook aan die brandmuur ruk.<ref name="rossmann" /> === Estland === In [[Estland]] is die Grondwetsparty en die Sentrumparty tot 'n leierskapswisseling op nasionale vlak van deelname aan regerende koalisies uitgesluit. Verskillende interpretasies van die Sowjet-besetting tussen 1940 en 1990 en houdings teenoor die huidige Russiese regering word dikwels aangevoer as redes om eerder met ander partye koalisiegesprekke te voer, selfs waar dié partye as radikaal regs beskou word. Die cordon was nie absoluut nie: die Sentrumparty het kortliks aan drie koalisieregerings deelgeneem, in 1995, 2002-2003 en 2005-2007. Dit is in 2007 vernieu weens Edgar Savisaar se houding oor die Bronsnag-onluste, en het in werklikheid geëindig toe Jüri Ratas van die Sentrumparty in 2016 eerste minister geword het. In Estland is 'n cordon tussen 2015 en 2019 ook teen die Konserwatiewe Volksparty ingestel. === Europese Unie === Al die politieke groepe in die [[Europese Parlement]] het 'n ''cordon sanitaire'' teen die uiterste regse groep Identiteit en Demokrasie in die negende Europese Parlement, wat in 2019 verkies is, afgekondig.<ref name="agenceurope" /><ref name="fortuna" /> Sommige van die onafhanklike lede van die Europese Parlement is nie by 'n groep aangesluit nie omdat hulle as te ver regs of te ver links beskou word om vir enige van die groepe aanvaarbaar te wees. Ná die vorming van die groepe [[Patriotte vir Europa]] en Europa van Soewereine Nasies in 2024 is 'n ''cordon sanitaire'' deur die meeste politieke groepe in die tiende Europese Parlement afgekondig. Dit is egter deurbreek toe die [[Europese Volksparty]] hom by die Europese Konserwatiewes en Hervormers, die Patriotte vir Europa en Europa van Soewereine Nasies geskaar het om 'n resolusie te steun wat Edmundo González as die regmatig verkose president van [[Venezuela]] erken.<ref name="brusselssignal" /> In die tiende Europese Parlement, waar die parlement meer na regs leun, word die Europese Volksparty verwyt dat dit hom op die Europese Konserwatiewes en Hervormers en selfs op die uiterste regse Patriotte vir Europa verlaat om meerderhede te vind.<ref name="lalibreep" /> === Frankryk === Die beleid van nie-samewerking met die [[Rassemblement National]] (RN), saam met die meerderheidsgebaseerde stelsel van twee rondtes, lei tot die permanente onderverteenwoordiging van die party in die Nasionale Vergadering. In die verkiesing van 2002 het die party byvoorbeeld geen van die 577 setels gewen nie ondanks 11,3% van die stemme in die eerste rondte, aangesien geen van sy kandidate 'n meerderheid in die eerste rondte behaal het nie en min van hulle vir die tweede rondte gekwalifiseer het, waarvoor 'n kandidaat minstens 12,5% van die ingeskrewe kiesers se steun of anders een van die twee hoogste plekke nodig het. In die presidentsverkiesing van 2002, nadat die kandidaat [[Jean-Marie Le Pen]] Lionel Jospin onverwags in die eerste rondte geklop het, het die tradisioneel ideologies teenoorgestelde Sosialistiese Party sy kiesers aangemoedig om in die tweede rondte vir [[Jacques Chirac]] te stem, omdat enige ander kandidaat bo Le Pen verkies is. In die verkiesings van 2017 en 2022 het sy dogter en partyopvolger [[Marine Le Pen]] die tweede rondte van die presidentsverkiesing bereik, en beide die Sosialistiese Party en die Republikeine het stemme vir haar teenstander [[Emmanuel Macron]] aangemoedig. Die praktyk staan in Frankryk as die "Front républicain" (republikeinse front) bekend en is onder meer by die gewestelike verkiesings van 1998, die presidentsverkiesings van 2002, 2017 en 2022 en die parlementsverkiesing van 2024 toegepas. Die ''cordon sanitaire'' teen die RN het nietemin sedert 2011, toe Marine Le Pen partyleier geword het, verswak. Haar pogings tot "ontgifting" het die party se beeld aansienlik verbeter, soos herhaaldelik deur meningsmetings bevestig, en die verval van die links-regs-skeidslyn sedert Macron se verkiesing in 2017 word as sleutelfaktore in die afname van die Franse ''cordon sanitaire'' beskou. In 2022 het die strategie twee keer simbolies gebreek: eers in die parlementsverkiesing, toe Macron se koalisie geweier het om linkse kandidate wat teen RN-kandidate in die tweede rondte gestaan het openlik te steun, wat gedeeltelik daartoe gehelp het dat die party 'n rekordgetal van 89 uit 577 parlementslede verower het en 55% van die tweede rondtes teen linkse kandidate gewen het; en daarna toe twee RN-lede as visepresidente van die Kamer verkies is. Aangesien die RN die grootste opposisieparty in die Vergadering was, is lede van die party ook in sleutelrolle in die parlement aangewys of verkies, soos Caroline Colombier, wat deur die sentristiese Kamervoorsitter Yaël Braun-Pivet as die enigste opposisielid van die Nasionale Vergadering in die parlementêre inligtingskomitee aangewys is. Sedert die vorming van die linkse NUPES-koalisie in Mei 2022 het die begrip ''cordon sanitaire'' wegbeweeg van 'n party-oorskrydende beleid teen uiterste regse partye en kandidate – die "republikeinse front" – na 'n verkiesingstrategie wat, afwisselend of gesamentlik, op beide politieke "uiterstes" toegepas word: links op Jean-Luc Mélenchon se La France Insoumise en regs op Le Pen se RN of Éric Zemmour se Reconquête. Op dieselfde wyse het daar ná die parlementsverkiesing van 2022 gesprekke ontstaan, veral van Macron se politieke kant, oor 'n "republikeinse boog" bestaande uit Macron se sentristiese koalisie, die Republikeine, die Sosialistiese Party, die Groenes en die Kommuniste, in teenstelling met die "uiterstes".<ref name="nbc" /><ref name="politico" /> Dat so 'n strategie ook op linkse partye toegepas word, herinner aan die ''cordon sanitaire'' wat tussen 1947 en 1958 onder die Vierde Franse Republiek teen die Kommunistiese Party van Frankryk en die Gaullistiese Rassemblement du peuple français toegepas is. === Israel === Die Gesamentlike Lys en die partye waaruit dit bestaan het – Hadash, Balad, Ta'al, Ma'an en voorheen Ra'am – was aan 'n feitlike ''cordon sanitaire'' onderworpe, hoofsaaklik omdat hulle nie die [[Sionisme]] steun nie. Ná die parlementsverkiesing van 2021 het die konserwatiewe Ra'am, wat die gesamentlike lys verlaat en op sy eie deelgeneem het, 'n koalisie met 'n aantal oorwegend sionistiese partye aangegaan om die ses-en-dertigste regering van [[Israel]] te vorm. Tussen 1984 en 1988 was daar 'n ''cordon sanitaire'' teen die Kahanistiese party Kach. Die [[Likoed]]-eerste minister [[Yitzhak Shamir]] het bekend geword daarvoor dat hy die [[Knesset]] verlaat het tydens Meir Kahane se toesprake. Die cordon het in 1988 geëindig nadat die party verbied en ontbind is, en cordons van verskillende omvang is op sy opvolgerpartye toegepas. Hierdie cordons was tot 2019 meestal beperk tot samewerking binne die Nasionale Unie en die opvolgerkoalisies daarvan, tot die destydse eerste minister [[Benjamin Netanyahu]] Otzma Yehudit se deelname aan 'n verkiesingskoalisie bewerkstellig het in die hoop om 'n parlementêre meerderheid van ondersteuners te verseker. === Italië === [[Lêer:Giuramento Governo Berlusconi I.jpg|thumb|Met die vorming van die eerste kabinet van [[Silvio Berlusconi]] in 1994, waaraan die nasionaal-konserwatiewe Alleanza Nazionale ook deelgeneem het, het die cordon sanitaire teenoor die uiterste regs in Italië feitlik geëindig.<ref name="holzhauser" />]] Die Italiaanse Kommunistiese Party (PCI) en die Italiaanse Sosiale Beweging (MSI) is tydens die [[Koue Oorlog]] uit koalisieregerings onder leiding van die [[Christelike Demokrasie (Italië)|Christelike Demokrasie]] uitgesluit. Slegs tydens die Zoli-regering, die tweede Segni-regering en die Tambroni-regering (1957-1958 en 1959-1960) en tydens die Historiese Kompromis (1976-1979) het die Christelike Demokrasie op óf die MSI óf die PCI gesteun. Die einde van die Koue Oorlog, saam met die ''Tangentopoli''-skandaal en die ''Mani pulite''-ondersoek, het tot 'n dramatiese politieke herskikking gelei wat die val van die Eerste Italiaanse Republiek en die ontstaan van die Tweede Italiaanse Republiek beteken het. === Kanada === In [[Kanada]] word die weerstand teen die vorming van koalisieregerings onder middel-linkse partye toegeskryf aan 'n onwilligheid om gesien te word as bondgenote van die Bloc Québécois, wat vir die onafhanklikheid van Quebec pleit. Tydens die Kanadese parlementêre dispuut van 2008-2009 is daar egter 'n ooreenkoms gesluit waarvolgens die Bloc Québécois 'n moontlike koalisieregering van die Liberale Party en die [[New Democratic Party (Kanada)|New Democratic Party]] met begrotings- en vertroueskwessies sou steun. Daardie regering is nooit gevorm nie, aangesien die Konserwatiewe Party se minderheidsregering uiteindelik die vertroue van die Laerhuis behou het. === Letland === In [[Letland]] is die Lettiese Russiese Unie, Vir Stabiliteit! en die Sosiaal-Demokratiese Party "Harmonie" op nasionale vlak van deelname aan regerende koalisies uitgesluit. Die cordon teen Harmonie geld steeds. === Litaue === In [[Litaue]] was die Kommunistiese Party van Litaue (CPSU) 'n party waarmee ander partye nie op nasionale vlak sou saamwerk nie. Dit het van Maart 1990 tot Augustus 1991 gegeld, toe die party verbied is. 'n Soortgelyke cordon het tussen 2002 en 2006 bestaan, toe al die ander partye geweier het om met die Liberaal-Demokratiese Party in die [[Seimas]] en in munisipale rade saam te werk, en 'n verdere een tussen 2012 en 2016 teen die party Weg van Moed. === Nederland === Ná die gemeenteraadsverkiesings van 1990, wat vir die Sentrumdemokrate (CD) in die vier groot stede gunstig verloop het, het die fraksieleier Hans Janmaat homself in die parlement stouter opgestel en is 'n ''cordon sanitaire'' teen hierdie nasionalistiese party deur die derde Lubbers-kabinet en die [[Tweede Kamer van die Stategeneraal|Tweede Kamer]] ingestel. 'n Soortgelyke cordon het vroeër ook om die Sentrumparty (CP) bestaan. Janmaat het homself verdedig deur so dikwels as moontlik te beklemtoon dat die CD buitengesluit word. In 2009 het verskillende partye in [[Nederland]] aangedui dat hulle nie saam met [[Geert Wilders]] se [[Party vir die Vryheid]] (PVV) 'n regering wil vorm nie. Wilders het daarop van 'n "linkse ''cordon sanitaire''" gepraat, terwyl die PvdA, GroenLinks, D66, SP en die ChristenUnie gesê het dat hulle op grond van standpunte geen moontlikheid vir samewerking sien nie. Daar was geen onderlinge afspraak nie, en die PVV is ook nie in die parlement gemy wanneer dit oor besprekings met die party of steun vir sy mosies gegaan het nie. Wilders het gesê dat hy self geen partye vooraf uitsluit nie, maar het in 2016 wel die [[Volksparty vir Vryheid en Demokrasie]] (VVD) uitgesluit solank [[Mark Rutte]] die party se lysleier sou wees.<ref name="wilders2016" /> Tydens die kabinetsformasie van 2010 het die PVV die ander partye daarvan beskuldig dat hulle 'n ''cordon sanitaire'' beplan, maar daar was nooit enige ooreenkoms tussen die ander partye om die PVV te ignoreer nie. Die PVV is inderdaad verskeie kere deur informateurs as 'n moontlike koalisiegenoot geopper, en die uiteindelike minderheidskoalisie onder Mark Rutte tussen die VVD en die [[Christen-Demokratiese Appèl]] (CDA) het parlementêre steun van die PVV geniet. Die koalisie het geval nadat die PVV sy steun in 2012 teruggetrek het. Sedertdien het al die groot partye geweier om met die PVV saam te werk, en sedert die skeuring in die [[Forum vir Demokrasie]] (FvD) in 2020 weier al die groot partye behalwe die PVV ook om met die FvD saam te werk. Met verloop van jare het verskeie partye uit die breë middel en die linkervleuel hulle in meer of minder skerp bewoording teen samewerking met die PVV uitgespreek.<ref name="eenvandaag" /> Toe die PVV in 2017 as die tweede party uit die stembus gekom het, het die VVD en die CDA (onderskeidelik die eerste en derde partye) hulle ''cordon sanitaire'' skriftelik vasgelê,<ref name="kiesraad" /><ref name="rtl2017" /> en onder leiding van Rutte is hierdie lyn by die VVD sedertdien gehandhaaf.<ref name="nos2021" /> Met die val van die vierde Rutte-kabinet in Julie 2023 en die leierskapswisseling by die VVD kort daarna is 'n nuwe koers van strategiese dubbelsinnigheid ingeslaan. Deur enige vorm van samewerking met die PVV nie langer kategories uit te sluit nie, het die nuwe partyleier Dilan Yeşilgöz die deur vir die PVV op 'n skrefie oopgelaat.<ref name="ad2023" /> In navolging van hierdie strategie het die nuwe party NSC onder leiding van Pieter Omtzigt die PVV ook nooit kategories uitgesluit nie.<ref name="mediacourant" /> In November 2023 het die PVV 'n oorweldigende verkiesingsoorwinning behaal, en die katalisator daarvoor word gereeld gedeeltelik toegeskryf aan die breuk met die harde ''cordon sanitaire'' deur partye op middel-regs, in besonder die VVD wat die eerste aanset daartoe gegee het.<ref name="npo2024" /> Die ''cordon sanitaire'' teen die PVV het ná die algemene verkiesing van 2023 geëindig, toe die VVD, die NSC en die Boere-Burgerbeweging (BBB) 'n regering met die PVV as volwaardige koalisiegenoot gevorm het.<ref name="politico2023" /> === Noorweë === Van die 1970's af het al die parlementêre partye in [[Noorweë]] deurgaans geweier om op nasionale vlak formeel by 'n regeringskoalisie met die regse Vooruitgangsparty aan te sluit. Die cordon is in 2013 deurbreek toe die Konserwatiewe Party dit gedoen het. In sommige munisipaliteite werk die Vooruitgangsparty egter met baie partye saam, ook met die middel-linkse Arbeidersparty.<ref name="arbeiderpartiet" /> === Oostenryk === Nadat [[Jörg Haider]] in 1986 leier van die [[Vryheidsparty van Oostenryk]] geword het, het al die ander partye geweier om met die party saam te werk tot in 2000, toe die eerste Schüssel-regering gevorm is. Daardie koalisieregering het van 2000 tot 2005 gehou, en 'n tweede koalisieregering van 2017 tot 2019. === Portugal === Sedert die party Chega in 2019 parlementêre verteenwoordiging gekry het, was daar verskeie pogings om 'n ''cordon sanitaire'' in te stel, met die meeste partye wat weier om met hulle geassosieer te word.<ref name="grandcontinent2021" /> Tydens die veldtog vir die Portugese parlementsverkiesing van 2024 het die middel-regse kandidaat Luís Montenegro die uitdrukking "Não é não" ("Nee is nee") gepopulariseer om die onwilligheid om met Chega te onderhandel te herhaal.<ref name="publico" /> === Slowenië === In [[Slowenië]] het liberale, middel-linkse en linkse partye onder leiding van Marjan Šarec ná die parlementsverkiesing van 2018 'n feitlike ''cordon sanitaire'' afgekondig en die Sloweense Demokratiese Party (SDS) van koalisie-onderhandelinge uitgesluit weens sy xenofobiese en verdelende retoriek en beleid, wat hoofsaaklik op verset teen onwettige migrasie en die diskreditering van politieke teenstanders gebaseer was. Dieselfde partye het ook beweer dat die SDS onwettig deur buitelandse skenkings via sy media gefinansier is, meestal met kapitaal van Hongaarse maatskappye naby aan [[Viktor Orbán]], met wie die SDS nou saamwerk, en deur lenings van 'n buitelandse burger. Die SDS het die verkiesing gewen, maar al die partye van die middel tot links het sy uitnodiging tot onderhandelinge verwerp.<ref name="siol" /> Ná 'n regeringskrisis in 2020 het die sosiaal-liberale Party van die Moderne Middel en die Demokratiese Party van Pensioenarisse van Slowenië 'n koalisie met die SDS gevorm. === Spanje === In 2003 het 'n meerderheid in die Katalaanse Parlement, bestaande uit die middel-linkse en pro-desentralisasie-partye PSC, ERC en ICV-EUiA, 'n koalisie-ooreenkoms bereik wat 'n veto op die middel-regse, sentralistiese Volksparty op sowel substaatlike as nasionale vlak ingesluit het.<ref name="abc" /> Hierdie punt van die ooreenkoms is later deur die gevolglike president van Katalonië, Pasqual Maragall, gekritiseer.<ref name="garriga" /> Die koalisie-ooreenkoms is in 2006 hersien, maar in 2010 het die destydse PSC-kandidaat José Montilla gesê dat sy party nie 'n nuwe ooreenkoms met die ERC sou nastreef nie.<ref name="elpais2010" /> === Swede === Die politieke partye in die Sweedse Riksdag het 'n beleid van nie-samewerking met die regse Swede-Demokrate (SD) aanvaar, hoewel daar uitsonderings was waar plaaslike politici resolusies van die SD gesteun het. Die party is tot 2022 in die breë deur die res van die politieke klas aan 'n ''cordon sanitaire'' onderwerp.<ref name="franceinfo" /> In Oktober 2018 het die Swede-Demokrate vir die eerste keer regerende koalisies met die Moderate Party en die Christen-Demokrate aangegaan, in die munisipaliteite Staffanstorp, Sölvesborg, Herrljunga en Bromölla.<ref name="orange" /><ref name="thelocal" /> In Bromölla het die koalisie in 2020 uitmekaar geval, terwyl nuwe koalisies met die SD in Svalöv (2019), Bjuv (2020) en Surahammar (2021) ontstaan het. In Maart 2019 het die Christen-Demokratiese leier Ebba Busch aangekondig dat haar party gereed is om onderhandelinge met die Swede-Demokrate in die Riksdag te begin.<ref name="hamidi" /> Die opening van die Moderate Party en die Christen-Demokrate na die SD, saam met die Januarie-ooreenkoms, het tot die ontbinding van die Alliansie gelei; nadat die Liberale opgehou het om die minderheidsregering te steun, het hulle ook opgehou om 'n koalisie met die SD uit te sluit. Ná die verkiesing van 2022 en die Tidö-ooreenkoms het Ulf Kristersson 'n minderheidsregering van die Moderate Party, die Christen-Demokrate en die Liberale gevorm met begrotings- en vertroue-steun van die SD. 'n Studie van 2024 het bevind dat kiesers die Swede-Demokrate toenemend as legitiem en as minder van 'n bedreiging vir die demokrasie beskou het toe die hoofstroompartye in Swede hul ''cordon sanitaire'' teenoor die party laat vaar het. Toe die hoofstroompartye die ''cordon sanitaire'' weer ingestel het, het dit nie die kiesers se sienings van die Swede-Demokrate verander nie.<ref name="daur" /> === Tsjeggië === Die Kommunistiese Party van Bohemië en Morawië (KSČM) is in werklikheid van enige moontlike koalisie uitgesluit weens 'n sterk antikommunistiese teenwoordigheid in die meeste politieke partye, ook in die Tsjeggiese Sosiaal-Demokratiese Party. Hierdie beleid het op nasionale vlak tot 2018 gegeld, toe die KSČM die tweede kabinet van Andrej Babiš gesteun het. In die afgelope jare het die vraag akademies geword, aangesien die party steun verloor het en nie meer in die wetgewer verteenwoordig is nie. Op gewestelike vlak bly die KSČM steeds van koalisies uitgesluit; ná die gewestelike verkiesings van 2020 het hierdie beleid byvoorbeeld die Tsjeggiese Piraatparty en die Burgerlike Demokratiese Party gedwing om in Ústí nad Labem, Zlín en Morawië-Silesië koalisies met ANO 2011 te vorm. 'n ''Cordon sanitaire'' is ook om Miroslav Sládek se nasionaal-konserwatiewe Vereniging vir die Republiek – Republikeinse Party van Tsjeggo-Slowakye geplaas terwyl dit tussen 1992 en 1998 in die Tsjeggiese parlement aktief was. Wanneer een van sy lede aan die woord sou kom, het die ander afgevaardigdes die Kamer van Afgevaardigdes verlaat. === Turkye === Pro-Koerdiese partye soos die Volksdemokratiese Party (HDP) is aan 'n ''cordon sanitaire'' onderworpe weens die beskuldiging van samewerking met die verbode Koerdistan Werkersparty, wat tans deur die [[Europese Unie]],<ref name="eurlex" /> die [[Verenigde Koninkryk]],<ref name="ukgov" /> die Verenigde State,<ref name="statedept" /> [[Turkye]]<ref name="egm" /> en ander lande as 'n terroriste-organisasie aangewys is. Koerdiese partye wat na bewering met terroriste-organisasies saamgewerk het, is in die verlede ook verskeie kere deur die Turkse Grondwetlike Hof verbied. Gedurende die 1990's is Islamitiese partye van die Millî Görüş-beweging van regeringsvorming uitgesluit en verskeie kere verbied, met die uitsondering van die sogenaamde "Refahyol"-regering (1996-1997). Die ''cordon sanitaire'' is opgehef toe die meer gematigde Party vir Geregtigheid en Ontwikkeling (AKP) in 2002 aan die mag gekom het en die meer radikale opvolger, die Geluksparty, in 2018 by die Nasie-alliansie aangesluit het. === Verenigde Koninkryk === In die Verenigde Koninkryk word die uiterste regse [[British National Party]] (BNP) volledig deur die politieke hoofstroom uitgesluit. Prominente politici, waaronder die voormalige eerste minister en leier van die [[Konserwatiewe Party (Verenigde Koninkryk)|Konserwatiewe Party]], [[David Cameron]], het kiesers aangemoedig om vir kandidate van enige party behalwe die BNP te stem.<ref name="guardiancameron" /> Die Euroskeptiese [[Verenigde Koninkryk Onafhanklikheidsparty]] (UKIP), wat self as uiterste regs bestempel is,<ref name="guardianukip" /> het kategories geweier om selfs beperkte samewerking met die BNP aan te gaan.<ref name="bbcukip" /> Hoewel die BNP nooit meer as 60 van die ongeveer 22 000 verkose poste in die plaaslike regering beklee het nie, is al die partye oor die algemeen eens dat die party van enige koalisie-ooreenkoms uitgesluit moet word in rade waar geen enkele party 'n meerderheid het nie. Toe twee BNP-kandidate in die Europese Parlementsverkiesing van 2009 verkies is, het die Britse regering aangekondig dat dit hulle albei slegs die minimum vlak van ondersteuning sou verskaf en hulle die maklike toegang tot amptenare en inligting wat die ander 70 Britse Europese parlementslede geniet, sou ontsê.<ref name="traynor" /> In 2017 is daar beweer dat die cordon in Pendle deurbreek is toe die raad sonder 'n algehele meerderheid gebly het, maar dit is deur die leiers van die Arbeidersparty en die Liberale Demokrate in die raad ontken.<ref name="bbcpendle" /> Met die opkoms van [[Reform UK]] in 2024, 'n regse tot uiterste regse party onder leiding van [[Nigel Farage]], het verskeie partye die moontlikheid van samewerking met die party uitgesluit. In die verkiesing vir die Skotse Parlement in 2026 het Reform 17 setels gewen en met die Arbeidersparty vir die tweede plek gelykop geëindig, maar die party is deur John Swinney, die eerste minister en leier van die [[Skotse Nasionale Party]], van regeringsgesprekke uitgesluit.<ref name="cochrane" /> == Sien ook == * [[Sentrisme]] == Verwysings == {{Verwysings|30em|refs= <ref name="jacobs">{{Cite journal |last=Jacobs |first=Laura |title=How Do Mainstream Parties Justify Their (Un)willingness to Rule with Populist Parties? Evidence from Twitter Data |journal=Government and Opposition |volume=59 |issue=1 |date=2024 |pages=47-72 |issn=0017-257X |doi=10.1017/gov.2022.45 |language=en}}</ref> <ref name="axelsen">{{Cite journal |last=Axelsen |first=Jørgen Eikvar |title=The cordon sanitaire: a social norm-based model |journal=Journal of Elections, Public Opinion and Parties |volume=34 |issue=2 |date=2024-04-02 |pages=277-297 |issn=1745-7289 |doi=10.1080/17457289.2023.2168272 |language=en}}</ref> <ref name="harteveld">{{Cite journal |last1=Harteveld |first1=Eelco |last2=Dahlberg |first2=Stefan |last3=Kokkonen |first3=Andrej |last4=van der Brug |first4=Wouter |title=Social Stigma and Support for the Populist Radical Right: An Experimental Study |journal=Scandinavian Political Studies |volume=42 |issue=3-4 |date=2019 |pages=296-307 |issn=0080-6757 |doi=10.1111/1467-9477.12153 |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/1467-9477.12153 |hdl=11245.1/547169c4-3fd8-44fc-ae4f-3771b0adb676 |hdl-access=free |language=en}}</ref> <ref name="bolin">{{Cite journal |last1=Bolin |first1=Niklas |last2=Dahlberg |first2=Stefan |last3=Blombäck |first3=Sofie |title=The stigmatisation effect of the radical right on voters' assessment of political proposals |journal=West European Politics |volume=46 |issue=1 |date=2023 |pages=100-121 |issn=0140-2382 |doi=10.1080/01402382.2021.2019977 |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/01402382.2021.2019977 |hdl=11250/2985600 |hdl-access=free |language=en}}</ref> <ref name="shuttleworth">{{Cite journal |last1=Shuttleworth |first1=Luke |last2=Brown |first2=Katy |last3=Mondon |first3=Aurelien |date=2025-08-21 |title=The pretence of the cordon sanitaire: non-collaboration as a distraction from discursive congruence |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/14782804.2025.2549800 |journal=Journal of Contemporary European Studies |pages=1-18 |doi=10.1080/14782804.2025.2549800 |issn=1478-2804 |doi-access=free |language=en}}</ref> <ref name="downs2002">{{Cite journal |last=Downs |first=William M. |year=2002 |title=How Effective Is The Cordon Sanitaire? Lessons from Efforts to Contain the Far Right in Belgium, France, Denmark and Norway |url=https://d-nb.info/1305137795/34 |journal=Journal of Conflict and Violence Research |volume=4 |issue=1 |pages=32-51 |language=en}}</ref> <ref name="holzhauser">{{Cite web |last=Holzhauser |first=Thorsten |url=https://geschichtedergegenwart.ch/abschied-vom-cordon-sanitaire-eine-geschichte-rechter-tabubrueche-in-europa/ |title=Abschied vom „cordon sanitaire“: Eine Geschichte rechter Tabubrüche in Europa |website=Geschichte der Gegenwart |date=2023-06-14 |access-date=2025-02-28 |language=de}}</ref> <ref name="lacroix">{{Cite web |last1=Guillemoles |first1=Alain |last2=Nerbollier |first2=Delphine |title=Législatives en Allemagne : comment l'AfD s'est installée sur le rejet de l'immigration |url=https://www.la-croix.com/international/legislatives-en-allemagne-comment-l-afd-sest-installee-sur-le-rejet-de-limmigration-20250217 |website=La Croix |date=2025-02-17 |access-date=2025-03-17 |language=fr}}</ref> <ref name="duitslandinstituut">{{Cite web |url=https://duitslandinstituut.nl/artikel/56621/er-komt-rook-vanonder-de-brandmuur |title=Er komt rook vanonder de brandmuur |website=Duitsland Instituut |access-date=2025-02-02 |language=nl}}</ref> <ref name="handelsblatt">{{Cite web |last1=Neuerer |first1=Dietmar |last2=Koch |first2=Moritz |url=https://www.handelsblatt.com/100164893.html |title=SPD-Chef Klingbeil warnt Union vor Ende der Brandmauer zur AfD |website=Handelsblatt |date=2025-10-19 |access-date=2025-10-31 |language=de}}</ref> <ref name="neumann">{{Cite book |last1=Neumann |first1=Peter R. |last2=Schneider |first2=Richard C. |title=Das Sterben der Demokratie. Der Plan der Rechtspopulisten – in Europa und den USA |year=2025 |pages=201-202 |language=de}}</ref> <ref name="economou">{{Cite web |last1=Economou |first1=Nick |last2=Ghazarian |first2=Zareh |title=Friend or foe? Pauline Hanson, One Nation and the Howard Government |url=https://parlinfo.aph.gov.au/parlInfo/search/display/display.w3p;query=Id%3A%22media%2Fpressrel%2FGLYI6%22;src1=sm1 |website=Parliament of Australia |access-date=2026-07-05 |language=en}}</ref> <ref name="sunman">{{Cite news |last=Sunman |first=Josh |title=Should One Nation and the Coalition strike a deal to win office? There are huge risks for both parties |url=https://theconversation.com/should-one-nation-and-the-coalition-strike-a-deal-to-win-office-there-are-huge-risks-for-both-parties-285341 |agency=The Conversation |date=2026-06-17 |access-date=2026-07-05 |language=en}}</ref> <ref name="charta91">{{Cite web |title=Het Cordon Sanitaire: Dossier |url=http://www.charta91.be/NB/Cordon.htm |website=charta91.be |access-date=2023-09-21 |language=nl}}</ref> <ref name="vlaamsparlement">{{Cite web |title=Resolusie van 19 November 1992 betreffende het algemeen migrantenbeleid, 246 (1992-1993) |url=https://www.vlaamsparlement.be/parlementaire-documenten/parlementaire-initiatieven/366175 |website=Vlaams Parlement |language=nl |archive-url=https://web.archive.org/web/20200513145028/https://www.vlaamsparlement.be/parlementaire-documenten/parlementaire-initiatieven/366175 |archive-date=2020-05-13}}</ref> <ref name="vrtnws">{{Cite web |author=VRT NWS |url=https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2016/11/30/vijf_vragen_overhetcordonsanitaire-1-2831927/ |title=5 vragen over het cordon sanitaire: wat is het juist en waar komt het vandaan? |date=2019-05-26 |website=vrtnws.be |access-date=2020-03-19 |language=nl |archive-url=https://web.archive.org/web/20200513120229/https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2016/11/30/vijf_vragen_overhetcordonsanitaire-1-2831927/ |archive-date=2020-05-13}}</ref> <ref name="delwit">{{Cite book |last=Delwit |first=Pascal |title=La vie politique en Belgique de 1830 à nos jours |edition=2de |location=Brussel |publisher=Éditions de l'Université de Bruxelles |year=2010 |page=311 |language=fr}}</ref> <ref name="dw">{{Cite web |last=Joyner |first=Ella |title=Belgian election tests limits of media's far-right boycott |website=dw.com |date=2024-06-04 |url=https://www.dw.com/en/belgian-election-tests-limits-of-medias-far-right-boycott/a-69161435 |access-date=2024-06-12 |language=en}}</ref> <ref name="euractiv">{{Cite web |title=Belgium's far right struggles to break through media ban |website=euractiv.com |date=2024-05-06 |url=https://www.euractiv.com/section/elections/news/belgiums-far-right-struggles-to-break-through-media-ban/ |access-date=2024-06-12 |language=en}}</ref> <ref name="standaard">{{Cite web |last1=Struys |first1=Jeroen |last2=De Lobel |first2=Peter |title=N-VA-kandidaat in Wallonië in de ban geslagen: waarom er rechts van MR geen zuurstof is over de taalgrens |website=De Standaard |date=2024-03-25 |url=https://www.standaard.be/cnt/dmf20240324_97085493 |access-date=2024-06-12 |language=nl}}</ref> <ref name="stroobants2020">{{Cite web |last=Stroobants |first=Jean-Pierre |title=En Belgique, face à l'extrême droite, le « cordon médiatique » a sauté |url=https://www.lemonde.fr/international/article/2020/05/06/en-belgique-face-a-l-extreme-droite-le-cordon-mediatique-a-saute_6038778_3210.html |date=2020-05-06 |website=lemonde.fr |access-date=2020-05-06 |language=fr}}</ref> <ref name="rsf">{{Cite web |author=Reporters sans frontières |title=Annulation d'un débat politique sur la RTBF en pleine période électorale |url=https://rsf.org/fr/annulation-d-un-d%C3%A9bat-politique-sur-la-rtbf-en-pleine-p%C3%A9riode-%C3%A9lectorale |date=2010-05-31 |language=fr}}</ref> <ref name="brusselstimes">{{Cite web |date=2019-05-27 |title=The rule to keep the far-right out of Parliament: what is the cordon sanitaire? |url=https://www.brusselstimes.com/news/belgium-all-news/57347/the-rule-to-keep-the-far-right-out-of-parliament-what-is-the-cordon-sanitaire/ |access-date=2021-04-06 |website=The Brussels Times |language=en |archive-date=2021-06-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210617163157/https://www.brusselstimes.com/news/belgium-all-news/57347/the-rule-to-keep-the-far-right-out-of-parliament-what-is-the-cordon-sanitaire/}}</ref> <ref name="lemonde2003">{{Cite news |last=Stroobants |first=Jean-Pierre |title=Bruxelles réduit la « compétence universelle » de sa justice |work=Le Monde |date=2003-04-08 |language=fr}}</ref> <ref name="laporte2006a">{{Cite news |last=Laporte |first=Christian |title=Un cordon de plus en plus élastique |work=La Libre Belgique |date=2006-03-14 |language=fr}}</ref> <ref name="laporte2006b">{{Cite news |last=Laporte |first=Christian |title=Le cordon saute sur un vote anti-belge |work=La Libre Belgique |date=2006-06-12 |language=fr}}</ref> <ref name="lesoir2019">{{Cite web |title=Le Roi a reçu le Vlaams Belang: le cordon sanitaire a été respecté juridiquement |url=https://www.lesoir.be/227910/article/2019-05-30/le-roi-recu-le-vlaams-belang-le-cordon-sanitaire-ete-respecte-juridiquement |website=Le Soir |date=2019-05-30 |access-date=2024-06-10 |language=fr}}</ref> <ref name="rtbf2024ranst">{{Cite web |author=Belga |url=https://www.rtbf.be/article/a-ranst-en-province-d-anvers-le-cordon-sanitaire-est-rompu-une-liste-s-allie-avec-le-vlaams-belang-11452011 |website=rtbf.be |title=Le cordon sanitaire est rompu pour la première fois à Ranst : « Une bonne gestion plutôt que de s'en tenir à des principes », justifie le futur bourgmestre |date=2024-10-19 |language=fr}}</ref> <ref name="lalibre2024izegem">{{Cite web |author=Belga |url=https://www.lalibre.be/regions/flandre/2024/10/28/communales-2024-a-izeghem-un-parti-renonce-a-gouverner-avec-le-belang-apres-des-menaces-SXIIBC7CM5AE3LTCMDOOJQPP6Y/ |website=La Libre Belgique |title=Communales 2024: à Izegem, le Vlaams Belang lâché par son partenaire après des menaces |date=2024-10-28 |language=fr}}</ref> <ref name="rtbf2024brecht">{{Cite web |last=Roberfroid |first=Anthony |url=https://www.rtbf.be/article/le-vlaams-belang-au-pouvoir-dans-une-troisieme-commune-flamande-a-brecht-la-liste-locale-nu2960-brise-le-cordon-sanitaire-et-s-allie-a-l-extreme-droite-11468713 |website=rtbf.be |title=Le Vlaams Belang au pouvoir à Brecht : la liste locale nu2960 brise le cordon sanitaire et s'allie à l'extrême droite |date=2024-11-26 |language=fr}}</ref> <ref name="brf">{{Cite web |last=Pint |first=Roger |url=https://brf.be/national/1921406/ |title=Cordon sanitaire drei Mal durchbrochen |date=2024-11-27 |access-date=2025-02-26 |language=de}}</ref> <ref name="vrtde">{{Cite web |last=Kockartz |first=Andreas |url=https://www.vrt.be/vrtnws/de/2024/11/26/cordon-sanitaire-durchbrochen-nu2960-und-vlaams-belang-erzielen/ |title=Cordon Sanitaire durchbrochen: Mehrheiten mit Vlaams Belang in Brecht und Izegem |date=2024-11-26 |access-date=2025-02-26 |language=de}}</ref> <ref name="dhnet">{{Cite web |last=de Marneffe |first=Adrien |title=Un Zemmour version belge pourrait-il voir le jour? « Le terreau est là » |url=https://www.dhnet.be/actu/monde/2021/10/08/un-zemmour-version-belge-pourrait-il-voir-le-jour-le-terreau-est-la-XZH4DTWE2BADXF7YPNSZI7SAIE/ |website=DHnet |date=2021-10-08 |access-date=2024-03-17 |language=fr}}</ref> <ref name="sabrow">{{Cite web |author=Martin Sabrow |publisher=Bundeszentrale für politische Bildung |url=https://www.bpb.de/themen/deutschlandarchiv/559041/von-nutzen-und-nachteil-der-brandmauer/ |title=Von Nutzen und Nachteil der Brandmauer |date=2025-02-10 |access-date=2025-03-01 |language=de}}</ref> <ref name="greef">{{Cite web |author=Samuel Greef |publisher=Bundeszentrale für politische Bildung |url=https://www.bpb.de/themen/parteien/rechtspopulismus/551872/wie-umgehen-mit-rechtspopulistischen-akteuren/ |title=Wie umgehen mit rechtspopulistischen Akteuren? |date=2024-09-04 |access-date=2025-05-04 |language=de}}</ref> <ref name="wzb">{{Cite book |author1=Wolfgang Schroeder |author2=Daniel Ziblatt |author3=Florian Bochert |title=Brandmauer – Still Alive! Empirical Findings on Support for the AfD by Established Parties in Eastern Germany (2019–2024) |series=Discussion Paper SP V 2024-503en |publisher=WZB Berlin Social Science Center |location=Berlyn |date=Januarie 2025 |url=https://bibliothek.wzb.eu/pdf/2025/v25-501en.pdf |language=en}}</ref> <ref name="wieder">{{Cite web |author=Thomas Wieder |title=La démission du dirigeant de la région allemande de Thuringe ne met pas fin à la tempête |url=https://www.lemonde.fr/international/article/2020/02/07/la-demission-du-dirigeant-de-la-region-allemande-de-thuringe-ne-met-pas-fin-a-la-tempete_6028717_3210.html |website=Le Monde |date=2020-02-07 |access-date=2025-03-22 |language=fr}}</ref> <ref name="grandcontinent">{{Cite web |title=L'union des droites en Allemagne sur l'immigration : cartographie et contexte d'un possible effet domino |url=https://legrandcontinent.eu/fr/2025/01/29/lunion-des-droites-en-allemagne-sur-limmigration-cartographie-et-contexte-dun-possible-effet-domino/ |website=Le Grand Continent |date=2025-01-29 |access-date=2025-03-22 |language=fr}}</ref> <ref name="figaro2023">{{Cite web |author=Pierre Avril |title=Allemagne: le flirt avorté de la CDU avec l'extrême droite |url=https://www.lefigaro.fr/international/allemagne-le-flirt-avorte-de-la-cdu-avec-l-extreme-droite-20230725 |website=Le Figaro |date=2023-07-25 |access-date=2025-03-17 |language=fr}}</ref> <ref name="spiegel">{{Cite web |author=Laura Backes |title=Brandmauer gegen rechts? Von wegen |url=https://www.spiegel.de/politik/deutschland/news-des-tages-afd-im-osten-bodo-ramelow-zum-bahn-gdl-streik-1-fc-saarbruecken-a-47566223-c647-476a-9d91-c186d08ec401 |website=Der Spiegel |date=2024-03-13 |access-date=2025-03-22 |language=de}}</ref> <ref name="lexpress">{{Cite web |author=Charles Haquet |title=Allemagne : l'AfD, ce cancer localisé qui se rapproche dangereusement de Berlin |url=https://www.lexpress.fr/monde/europe/allemagne-lafd-ce-cancer-localise-qui-se-rapproche-dangereusement-de-berlin-2PT2QRD3ORC2HLUG4PNNL6P24E/ |website=L'Express |date=2024-09-03 |access-date=2025-03-22 |language=fr}}</ref> <ref name="dwbrandmauer">{{Cite web |url=https://www.dw.com/de/brandmauer-asyl-abstimmung-bundestag-friedrich-merz-v2/a-71455738 |website=dw.com |title=Nach Asyl-Abstimmung: Was ist die „Brandmauer“? |date=2025-01-30 |access-date=2025-03-19 |language=de}}</ref> <ref name="ntv">{{Cite web |url=https://www.n-tv.de/25738589.html |title=Schroeder zu Brandmauer-Studie: „Nicht die CDU stimmt am häufigsten mit der AfD“ |website=ntv.de |date=2025-05-03 |access-date=2025-05-03 |language=de }}{{Dooie skakel|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref name="lemonde2025">{{Cite web |author=Elsa Conesa |title=En Allemagne, la CDU fait sauter le « cordon sanitaire » avec l'extrême droite |url=https://www.lemonde.fr/international/article/2025/01/29/en-allemagne-la-cdu-fait-sauter-le-cordon-sanitaire-avec-l-extreme-droite_6522492_3210.html |website=Le Monde |date=2025-01-29 |access-date=2025-03-22 |language=fr}}</ref> <ref name="sandmann">{{Cite web |author=Philipp Sandmann |title=Liebes Deutschland, wohin steuern wir gerade? |url=https://philippsandmann.substack.com/p/liebes-deutschland-wohin-steuern |date=2025-02-02 |access-date=2025-03-22 |language=de}}</ref> <ref name="lesechos">{{Cite web |author=Emmanuel Grasland |title=Angela Merkel sort de sa retraite pour fustiger le vote des conservateurs avec l'extrême droite |url=https://www.lesechos.fr/monde/europe/angela-merkel-sort-de-sa-retraite-pour-fustiger-le-vote-des-conservateurs-avec-lextreme-droite-2145699 |website=Les Echos |date=2025-01-30 |access-date=2025-03-22 |language=fr}}</ref> <ref name="nouvelobs">{{Cite journal |author=Noé Megel |title=10 choses à savoir sur… Alice Weidel |journal=Le Nouvel Obs |issue=3152 |page=14 |date=2025-02-20 |language=fr}}</ref> <ref name="lopinion">{{Cite journal |author=Jean-Dominique Merchet |title=Ébranlée, l'Allemagne cherche un cap |journal=L'Opinion |issue=2959 |pages=1-2 |date=2025-02-21 |language=fr}}</ref> <ref name="lemondeberlin">{{Cite news |date=2025-02-02 |title=A Berlin, plus de 160 000 personnes se sont rassemblées pour dénoncer le rapprochement entre la droite et l'extrême droite |url=https://www.lemonde.fr/international/article/2025/02/02/a-berlin-des-milliers-de-manifestants-rassembles-contre-l-extreme-droite_6528260_3210.html |access-date=2025-02-04 |work=Le Monde |language=fr}}</ref> <ref name="franceinter">{{Cite web |date=2025-01-30 |title=Pourquoi l'alliance entre droite et extrême droite sur l'immigration ouvre une nouvelle ère politique en Allemagne |url=https://www.radiofrance.fr/franceinter/podcasts/le-monde-a-18h50/le-monde-a-18h50-du-jeudi-30-janvier-2025-3732324 |access-date=2025-02-04 |website=France Inter |language=fr}}</ref> <ref name="trt">{{Cite web |last1=Mazi |first1=Yunus |last2=Uçar |first2=Muhammed Ali |title=Federal elections in a turning point: Is Germany at a crossroads? |url=https://www.trtworld.com/magazine/federal-elections-in-a-turning-point-is-germany-at-a-crossroads-18267771 |publisher=TRT World |access-date=2025-03-22 |language=en}}</ref> <ref name="lemondevance">{{Cite journal |author1=William Audureau |author2=Philippe Bernard |author3=Maxime Ferrer |author4=Assma Maad |author5=Manon Romain |title=Derrière les mots de J. D. Vance à Munich |journal=Le Monde |issue=24929 |pages=20-21 |date=2025-02-24 |language=fr}}</ref> <ref name="sudouest">{{Cite web |author=David Philippot |title=Élections allemandes : en proie aux doutes sur son modèle, l'Allemagne s'apprête à élire un candidat conservateur |url=https://www.sudouest.fr/international/europe/allemagne/elections-allemandes-en-proie-aux-doutes-sur-son-modele-l-allemagne-s-apprete-a-elire-un-candidat-conservateur-23297098.php |website=Sud Ouest |date=2025-02-17 |access-date=2025-03-22 |language=fr}}</ref> <ref name="focus">{{Cite web |author=Anna Schmid |url=https://www.focus.de/politik/deutschland/abgrenzung-zur-afd-undemokratisch-je-hoeher-die-brandmauer-desto-schwerer-ist-sie-zu-rechtfertigen_id_260234869.html |title=Sollte die Brandmauer fallen? Politologe schlägt neues CDU-Modell im Osten vor |website=focus.de |date=2024-08-21 |access-date=2025-12-05 |language=de}}</ref> <ref name="stecker">{{Cite web |author=Christian Stecker |url=https://www.bpb.de/shop/zeitschriften/apuz/konservatismus-2026/574880/warum-eine-hermetische-brandmauer-undemokratisch-ist/ |title=Warum eine hermetische Brandmauer undemokratisch ist |website=Aus Politik und Zeitgeschichte |date=2026-01-30 |access-date=2026-05-17 |language=de}}</ref> <ref name="republik">{{Cite web |author=Theresa Hein |url=https://www.republik.ch/2023/09/23/die-brandmauer-ist-bestenfalls-ein-maschendrahtzaun |title=«Die Brandmauer ist bestenfalls ein Maschendrahtzaun» |website=Republik |date=2023-09-23 |access-date=2025-05-03 |language=de}}</ref> <ref name="degel">{{Cite journal |author=Alexander Degel |title=Zwischen Erinnerung und Wiederholung |journal=Forum der Psychoanalyse |date=2025-09-26 |issn=1437-0751 |doi=10.1007/s00451-025-00598-8 |language=de}}</ref> <ref name="wolffsohn">{{Cite web |author=Michael Wolffsohn |title=Droht der Berliner Republik das Schicksal der Weimarer Republik? Vortrag im Rahmen der 68. Bitburger Gespräche |date=Januarie 2025 |url=https://www.uni-trier.de/fileadmin/fb5/inst/IRP/03_Events/02_Bitburger_Gespraeche/2025/Onlineveroeffentlichung/BG68_2_Wolffsohn.pdf |language=de}}</ref> <ref name="fried">{{Cite web |author=Nico Fried |url=https://www.tickaroo.com/e/FNAROmxzRraQBJ30 |title=Liveticker Abstimmung zur Schuldenbremse |website=stern.de |date=2025-03-18 |access-date=2025-03-18 |language=de}}</ref> <ref name="welt">{{Cite web |url=https://www.welt.de/politik/deutschland/article246051608/Joerg-Meuthen-warnt-vor-AfD-Hoffen-dass-die-Brandmauer-haelt.html |title=Jörg Meuthen warnt vor AfD: „Hoffen, dass die Brandmauer hält“ |publisher=Die Welt |date=2023-06-25 |access-date=2025-05-18 |language=de}}</ref> <ref name="tagesschau">{{Cite web |url=https://www.tagesschau.de/inland/innenpolitik/afd-union-brandmauer-100.html |title=Einzelne Unionspolitiker fordern Abkehr von Brandmauer |website=tagesschau.de |date=2025-10-15 |access-date=2025-10-25 |language=de}}</ref> <ref name="tagesspiegel">{{Cite web |url=https://www.tagesspiegel.de/politik/umgang-mit-der-afd-guttenberg-an-keiner-stelle-fur-aufweichen-der-brandmauer-14606642.html |title=Umgang mit der AfD: Guttenberg gegen Aufweichen der „Brandmauer“ |website=Tagesspiegel |date=2025-10-19 |access-date=2025-10-31 |language=de}}</ref> <ref name="rossmann">{{Cite web |author=Robert Roßmann |url=https://www.sueddeutsche.de/politik/bundespraesident-frank-walter-steinmeier-rede-demokratie-rechtsradikale-afd-li.3336179 |title=Steinmeier fordert, dass „wir den Gefahren illusionslos ins Auge sehen“ |website=Süddeutsche Zeitung |date=2025-11-09 |access-date=2025-11-09 |language=de}}</ref> <ref name="agenceurope">{{Cite web |title=MEPs apply cordon sanitaire against Identity and Democracy political group |url=https://agenceurope.eu/en/bulletin/article/12293/4 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190711162218/https://agenceurope.eu/en/bulletin/article/12293/4 |archive-date=2019-07-11 |access-date=2019-07-11 |website=agenceurope.eu |language=en}}</ref> <ref name="fortuna">{{Cite web |last=Fortuna |first=Gerardo |date=2019-07-11 |title=MEPs shut out nationalists from key posts |url=https://www.euractiv.com/section/politics/news/meps-shut-out-nationalists-from-key-posts/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20191214064859/https://www.euractiv.com/section/politics/news/meps-shut-out-nationalists-from-key-posts/ |archive-date=2019-12-14 |access-date=2019-07-11 |website=euractiv.com |language=en}}</ref> <ref name="brusselssignal">{{Cite web |title=European Parliament finds right-wing majority on Venezuela vote as 'cordon sanitaire' cracks |url=https://brusselssignal.eu/2024/09/european-parliament-finds-right-wing-majority-on-venezuela-vote-as-cordon-sanitaire-cracks/ |website=brusselssignal.eu |date=2024-09-20 |language=en}}</ref> <ref name="lalibreep">{{Cite web |author=Olivier le Bussy |url=https://www.lalibre.be/international/europe/2024/10/21/au-parlement-europeen-la-majorite-von-der-leyen-trebuche-sur-le-cordon-sanitaire-XCQSJUWT5FBP3A7NP5L7QES2YQ/ |website=La Libre Belgique |title=Au Parlement européen, la majorité von der Leyen trébuche sur le cordon sanitaire |date=2024-10-21 |language=fr}}</ref> <ref name="nbc">{{Cite web |date=2024-07-07 |title=France prevents far-right takeover, but its famed 'cordon sanitaire' has cracks |url=https://www.nbcnews.com/news/europe/frances-far-right-firewall-holds-signs-cracks-rcna160628 |access-date=2025-10-09 |website=NBC News |language=en}}</ref> <ref name="politico">{{Cite web |date=2025-10-01 |title=Le Pen's party lands top jobs in French parliament with assist from Macron's allies |url=https://www.politico.eu/article/national-rally-france-parliament-marine-le-pen-sebastien-chenu-helene-laporte/ |access-date=2025-10-09 |website=Politico |language=en}}</ref> <ref name="wilders2016">{{Cite web |author=Geert Wilders |url=https://twitter.com/geertwilderspvv/status/686156800048119808 |title=Zolang de VVD Rutte niet terugtrekt zal de PVV niet met de VVD regeren |date=2016-01-10 |publisher=Twitter |language=nl}}</ref> <ref name="eenvandaag">{{Cite web |url=https://eenvandaag.avrotros.nl/item/rutte-sluit-wilders-uit-cordon-sanitaire-tegen-de-pvv/ |title=Rutte sluit Wilders uit: cordon sanitaire tegen de PVV? |date=2017-01-16 |access-date=2024-03-13 |language=nl}}</ref> <ref name="kiesraad">{{Cite web |author=Kiesraad |url=https://www.kiesraad.nl/actueel/nieuws/2017/03/20/officiele-uitslag-tweede-kamerverkiezing-15-maart-2017 |title=Officiële uitslag Tweede Kamerverkiezing 15 maart 2017 |date=2017-03-21 |access-date=2024-03-13 |website=kiesraad.nl |language=nl}}</ref> <ref name="rtl2017">{{Cite web |url=https://www.rtlnieuws.nl/nederland/politiek/artikel/50346/vvd-en-cda-sommen-argumenten-tegen-wilders-op-brief |title=VVD en CDA sommen argumenten tegen Wilders op in brief |date=2017-06-15 |access-date=2024-03-13 |website=RTL Nieuws |language=nl}}</ref> <ref name="nos2021">{{Cite web |url=https://nos.nl/artikel/2368463-vvd-leider-rutte-sluit-opnieuw-coalitie-met-pvv-uit |title=VVD-leider Rutte sluit opnieuw coalitie met PVV uit |date=2021-02-12 |access-date=2024-03-13 |website=nos.nl |language=nl}}</ref> <ref name="ad2023">{{Cite web |url=https://www.ad.nl/politiek/nieuwe-vvd-leider-zet-de-deur-voor-pvv-op-een-kier-eerst-is-de-kiezer-aan-zet~ae842122/ |title=Nieuwe VVD-leider zet de deur voor PVV op een kier: 'Eerst is de kiezer aan zet' |date=2023-08-18 |access-date=2024-03-13 |website=ad.nl |language=nl}}</ref> <ref name="mediacourant">{{Cite web |url=https://www.mediacourant.nl/2023/09/hans-kraay-jr-zet-pieter-omtzigt-onder-druk-op-tv-sluit-pvv-uit/ |title=Hans Kraay jr. zet Pieter Omtzigt onder druk op tv: 'Sluit PVV uit!' |date=2023-09-19 |access-date=2024-03-13 |website=Mediacourant.nl |language=nl}}</ref> <ref name="npo2024">{{Cite web |url=https://www.nporadio1.nl/nieuws/politiek/a606214c-fea9-463d-856a-43f915042a29/waar-komt-winst-pvv-vandaan-wilders-zag-kans-schoon-na-afscheid-rutte |title=Waar komt winst PVV vandaan? 'Wilders zag kans schoon na afscheid Rutte' |access-date=2024-03-13 |website=NPO Radio 1 |language=nl}}</ref> <ref name="politico2023">{{Cite web |url=https://www.politico.eu/article/dutch-netherlands-elections-centrist-vvd-party-not-join-government-dilan-yesilgoz-geert-wilders-pieter-omtzigt/ |title=Rutte's party won't join Geert Wilders in Dutch coalition, new leader says |date=2023-11-24 |website=Politico |language=en}}</ref> <ref name="arbeiderpartiet">{{Cite web |title=Nulltoleranse mot Frp-samarbeid |url=http://arbeiderpartiet.no/Aktuelt/Nyhetsarkiv/De-andre-partiene/Nulltoleranse-mot-Frp-samarbeid |website=arbeiderpartiet.no |language=no }}{{Dooie skakel|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref name="grandcontinent2021">{{Cite web |url=https://legrandcontinent.eu/fr/2021/02/14/portugal-de-quoi-ventura-est-il-le-nom/ |title=Portugal : de quoi Ventura est-il le nom? |date=2021-02-14 |language=fr}}</ref> <ref name="publico">{{Cite web |last=Miranda |first=Narciso |date=2024-03-07 |title="Não é não". E a vitória do PS cada vez mais longe |url=https://www.publico.pt/2024/03/07/opiniao/opiniao/nao-nao-vitoria-ps-longe-2082827 |access-date=2024-10-15 |website=Público |language=pt}}</ref> <ref name="siol">{{Cite web |title=Tudi če se Janša umakne, Šarec ne bi šel v koalicijo s SDS |url=https://siol.net/novice/volitve-2018/tudi-ce-se-jansa-umakne-sarec-ne-bi-sel-v-koalicijo-s-sds-468462 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190425060500/https://siol.net/novice/volitve-2018/tudi-ce-se-jansa-umakne-sarec-ne-bi-sel-v-koalicijo-s-sds-468462 |archive-date=2019-04-25 |access-date=2019-07-06 |website=siol.net |language=sl}}</ref> <ref name="abc">{{Cite web |date=2003-12-12 |title=El gobierno catalán quiere una Generalitat con "consideración constitucional de Estado" |url=https://www.abc.es/espana/abci-gobierno-catalan-quiere-generalitat-consideracion-constitucional-estado-200312120300-226064_noticia.html |access-date=2022-08-09 |website=ABC |language=es |archive-date=2022-10-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221020005147/https://www.abc.es/espana/abci-gobierno-catalan-quiere-generalitat-consideracion-constitucional-estado-200312120300-226064_noticia.html}}</ref> <ref name="garriga">{{Cite news |last=Garriga |first=Josep |date=2005-11-15 |title=El presidente desea retirar del Pacto del Tinell el veto a acuerdos con el PP |work=El País |url=https://elpais.com/diario/2005/11/16/espana/1132095611_850215.html |access-date=2022-08-09 |issn=1134-6582 |language=es |archive-date=2022-08-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220809172439/https://elpais.com/diario/2005/11/16/espana/1132095611_850215.html}}</ref> <ref name="elpais2010">{{Cite news |date=2010-10-25 |title=Montilla entierra el tripartito y descarta repetirlo aunque sume |work=El País |url=https://elpais.com/elpais/2010/10/25/actualidad/1287994620_850215.html |access-date=2022-08-09 |issn=1134-6582 |language=es}}</ref> <ref name="franceinfo">{{Cite web |title=Législatives en Suède : comment l'extrême droite s'est rapprochée du pouvoir après une percée historique dans les urnes |url=https://www.francetvinfo.fr/monde/europe/legislatives-en-suede-comment-l-extreme-droite-s-est-rapprochee-du-pouvoir-apres-une-percee-historique-dans-les-urnes_5358697.html |website=Franceinfo |date=2022-09-14 |access-date=2023-09-21 |language=fr}}</ref> <ref name="orange">{{Cite web |url=https://www.meforum.org/islamist-watch/57337/swedish-moderate-led-council-to-ban-halal-meat-in |title=Swedish Moderate-led council to ban halal meat in deal with populists |first=Richard |last=Orange |website=Islamist Watch |date=2018-11-15 |access-date=2021-07-22 |language=en |archive-date=2021-07-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210722071425/https://www.meforum.org/islamist-watch/57337/swedish-moderate-led-council-to-ban-halal-meat-in}}</ref> <ref name="thelocal">{{Cite web |url=https://www.thelocal.se/20181022/centre-right-seized-back-control-in-skne |title=Centre-right Alliance takes power in Skåne |date=2018-10-22 |access-date=2021-07-22 |language=en |archive-date=2018-10-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181022201447/https://www.thelocal.se/20181022/centre-right-seized-back-control-in-skne}}</ref> <ref name="hamidi">{{Cite news |url=https://www.svt.se/nyheter/inrikes/kd-ledaren-oppnar-for-sd-samarbete |title=KD-ledaren öppnar för SD-samarbete |last=Hamidi-Nia |first=Gilda |date=2019-03-21 |access-date=2019-04-05 |language=sv |archive-date=2019-03-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190331054325/https://www.svt.se/nyheter/inrikes/kd-ledaren-oppnar-for-sd-samarbete}}</ref> <ref name="daur">{{Cite journal |last=Daur |first=Valentin |date=2024-12-10 |title=Legitimize or Delegitimize? Mainstream Party Strategy toward (Former) Pariah Parties and How Voters Respond |url=https://www.cambridge.org/core/journals/american-political-science-review/article/legitimize-or-delegitimize-mainstream-party-strategy-toward-former-pariah-parties-and-how-voters-respond/43C9CF2E552DA0AB2B9A6EBDA25BE047 |journal=American Political Science Review |pages=1-16 |doi=10.1017/S0003055424000996 |issn=0003-0554 |doi-access=free |language=en}}</ref> <ref name="eurlex">{{Cite web |date=2011-02-02 |title=Council Decision 2011/70/CFSP of 31 January 2011 updating the list of persons, groups and entities subject to Articles 2, 3 and 4 of Common Position 2001/931/CFSP on the application of specific measures to combat terrorism |url=http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:L:2011:028:0057:01:EN:HTML |access-date=2022-10-20 |publisher=EUR-Lex |language=en}}</ref> <ref name="ukgov">{{Cite web |title=Proscribed terrorist groups or organisations |url=https://www.gov.uk/government/publications/proscribed-terror-groups-or-organisations--2 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200629082221/https://www.gov.uk/government/publications/proscribed-terror-groups-or-organisations--2 |archive-date=2020-06-29 |access-date=2022-08-22 |website=gov.uk |language=en}}</ref> <ref name="statedept">{{Cite web |title=Foreign Terrorist Organizations |url=https://www.state.gov/foreign-terrorist-organizations/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20200227062101/https://www.state.gov/foreign-terrorist-organizations/ |archive-date=2020-02-27 |access-date=2022-08-22 |language=en}}</ref> <ref name="egm">{{Cite web |title=Türkiye'de Halen Faaliyetlerine Devam Eden Başlıca Terör Örgütleri |url=http://www.egm.gov.tr/temuh/terorgrup1.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20130114042731/http://www.egm.gov.tr/temuh/terorgrup1.html |archive-date=2013-01-14 |access-date=2022-04-19 |publisher=Regering van Turkye |language=tr}}</ref> <ref name="guardiancameron">{{Cite news |date=2006-04-18 |title=Cameron: vote for anyone but BNP |work=The Guardian |location=Londen |url=https://www.theguardian.com/politics/2006/apr/18/localelections2006.uk |access-date=2010-03-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221020005145/https://www.theguardian.com/politics/2006/apr/18/localelections2006.uk |archive-date=2022-10-20 |language=en}}</ref> <ref name="guardianukip">{{Cite web |last1=Walker |first1=Peter |last2=Halliday |first2=Josh |date=2019-03-03 |title=Revealed: UKIP membership surge shifts party to far right |url=https://www.theguardian.com/world/2019/mar/03/new-ukip-members-shifting-party-far-right |archive-url=https://web.archive.org/web/20190321175746/https://www.theguardian.com/world/2019/mar/03/new-ukip-members-shifting-party-far-right |archive-date=2019-03-21 |access-date=2022-03-12 |website=The Guardian |language=en}}</ref> <ref name="bbcukip">{{Cite news |date=2008-11-03 |title=UKIP rejects BNP electoral offer |publisher=BBC News |url=https://news.bbc.co.uk/1/hi/uk_politics/7706857.stm |access-date=2011-11-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170822060231/http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk_politics/7706857.stm |archive-date=2017-08-22 |language=en}}</ref> <ref name="traynor">{{Cite news |last=Traynor |first=Ian |date=2009-07-09 |title=UK diplomats shun BNP officials in Europe |work=The Guardian |location=Londen |url=https://www.theguardian.com/politics/2009/jul/09/diplomats-shun-nick-griffin-bnp-europe |access-date=2009-10-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130906234803/http://www.theguardian.com/politics/2009/jul/09/diplomats-shun-nick-griffin-bnp-europe |archive-date=2013-09-06 |language=en}}</ref> <ref name="bbcpendle">{{Cite news |title=Pendle Labour and Lib Dems 'made deal with BNP' |url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-england-lancashire-39223658 |access-date=2023-07-14 |work=BBC News |date=2017-03-09 |language=en}}</ref> <ref name="cochrane">{{Cite web |last=Cochrane |first=Angus |website=BBC |title=SNP leader John Swinney rules out Holyrood talks with Reform UK |url=https://www.bbc.com/news/articles/cddpevvv97jo |date=2026-05-09 |access-date=2026-05-10 |language=en}}</ref> }} == Verdere leeswerk == * {{Cite journal |last1=Rummens |first1=Stefan |last2=Abts |first2=Koen |title=Defending Democracy: The Concentric Containment of Political Extremism |journal=Political Studies |year=2010 |volume=58 |issue=4 |pages=649-665 |doi=10.1111/j.1467-9248.2009.00809.x |language=en}} * {{Cite journal |last1=Littler |first1=Mark |last2=Feldman |first2=Matthew |title=Social media and the cordon sanitaire: Populist politics, the online space, and a relationship that just isn't there |journal=Journal of Language and Politics |year=2017 |volume=16 |issue=4 |pages=510-522 |doi=10.1075/jlp.17029.lit |url=https://research.tees.ac.uk/ws/files/4186226/621290.pdf |language=en}} * {{Cite book |last=Downs |first=William M. |title=Political Extremism in Democracies: Combating Intolerance |date=2012 |publisher=Palgrave Macmillan US |isbn=978-1-137-05283-4 |pages=81-109 |chapter=Is the Cordon Sanitaire Effective? |language=en}} * {{Cite journal |last1=Geys |first1=Benny |last2=Heyndels |first2=Bruno |last3=Vermeir |first3=Jan |title=Explaining the formation of minimal coalitions: Anti-system parties and anti-pact rules |journal=European Journal of Political Research |year=2006 |volume=45 |issue=6 |pages=957-984 |doi=10.1111/j.1475-6765.2006.00640.x |language=en}} * {{Cite journal |last=Heinze |first=Anna-Sophie |title=Strategies of mainstream parties towards their right-wing populist challengers: Denmark, Norway, Sweden and Finland in comparison |journal=West European Politics |year=2018 |volume=41 |issue=2 |pages=287-309 |doi=10.1080/01402382.2017.1389440 |language=en}} * {{Cite journal |last=Ripoll Servent |first=Ariadna |title=The European Parliament after the 2019 Elections: Testing the Boundaries of the 'Cordon Sanitaire' |journal=Journal of Contemporary European Research |year=2019 |volume=15 |issue=4 |pages=331-342 |doi=10.30950/jcer.v15i4.1121 |doi-access=free |language=en}} * {{Cite journal |last=Spoerri |first=Marlene |title=U.S. Policy Towards Ultranationalist Political Parties in Serbia: The Policy of Non-Engagement Examined |journal=CEU Political Science Journal |year=2008 |issue=1 |pages=25-48 |issn=1818-7668 |language=en}} * {{Cite journal |last1=Van Spanje |first1=Joost |last2=Van Der Brug |first2=Wouter |title=The Party as Pariah: The Exclusion of Anti-Immigration Parties and its Effect on their Ideological Positions |journal=West European Politics |year=2007 |volume=30 |issue=5 |pages=1022-1040 |doi=10.1080/01402380701617431 |language=en}} * {{Cite book |last=Valentim |first=Vicente |title=The Normalization of the Radical Right |publisher=Oxford University Press |year=2024 |doi=10.1093/9780198926740.001.0001 |language=en}} [[Kategorie:Politieke begrippe]] [[Kategorie:Politieke filosofie]] 6kwrsc0m67hwurb4uve0qxwburi5lju 0 468850 2967060 2966151 2026-09-13T15:39:24Z Sobaka 328 2967060 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Kunstenaar | agtergrondkleur = #76A8FF | naam = Job Kekana | beeld = | opskrif = | geboortenaam = Job Patja Kekana | geboortedatum = {{Geboortedatum|df=yes|1916|1|1}} | geboorteplek = Naby [[Potgietersrus]], [[Transvaal]], [[Unie van Suid-Afrika]] | sterfdatum = {{Sterftedatum en ouderdom|df=yes|1916|1|1|1995|3|10}} | plekvandood = Rusape, [[Zimbabwe]] | nasionaliteit = | veld = Beeldhouer, houtsneewerker en kunsonderwyser | opleiding = | beweging = Godsdienstige beelde, portretborsbeelde en ander sekulêre beeldhouwerke | werke = | beskermhere = | beïnvloed_deur = | beïnvloed = | toekennings = }} '''Job Patja Kekana''' ([[1 Januarie]] [[1916]] – [[10 Maart]] [[1995]]) was ’n [[Suid-Afrikaanse]] [[beeldhouer]], houtsneewerker en kunsonderwyser. Hy is veral bekend vir sy naturalistiese houtbeelde en kerklike kunswerke. Kekana is by die Grace Dieu-sendingstasie naby [[Pietersburg]] opgelei en het later die grootste deel van sy loopbaan by St Faith’s-sendingstasie in Rusape, [[Zimbabwe]], deurgebring.<ref name="SAHO">{{cite web |url=https://sahistory.org.za/people/job-patja-kekana |title=Job Patja Kekana |publisher=South African History Online |date=22 Mei 2015 |access-date=8 September 2026 |language=en }}</ref> ==Vroeë lewe en opleiding== Kekana is op 1 Januarie 1916 op ’n landelike opstal naby [[Potgietersrus]], die huidige [[Mokopane]] in [[Limpopo]], gebore. Sy vader was ’n [[skrynwerker]] en leke-prediker, maar is oorlede toe Kekana nog jonk was. Sy moeder het hom daarna na die Anglikaanse St Stephen’s-skool by [[Rooisloot (Limpopo, lat -24,13, long 28,92)|Rooisloot]] gestuur.<ref name="Revisions">{{cite web |url=https://revisions.co.za/portfolio/job-kekana/ |title=Job Kekana |publisher=Revisions |access-date=8 September 2026 |language=en }}</ref> Hy het reeds as veewagter begin kerf en onder meer kieries vir ouer mans in sy gemeenskap gemaak. Nadat ’n priester sy talent raakgesien het, is hy in 1933 na die Grace Dieu Mission Diocesan Training College naby Pietersburg, die huidige [[Polokwane]], gestuur. Die instelling se skrynwerksentrum het benewens meubelmakery ook houtsneewerk vir kerkmeubels aangebied.<ref name="SAHO"/> By Grace Dieu is Kekana deur die Anglikaanse non Suster Pauline onderrig. Die werk van [[Ernest Mancoba]], wat vroeër by die instelling gewerk het, het ook ’n belangrike invloed op hom uitgeoefen. Kekana het daar ’n naturalistiese beeldhoustyl ontwikkel en kerkbanke, preekstoele en ander kerklike voorwerpe vervaardig.<ref name="Strauss">{{cite web |url=https://www.straussart.co.za/artists/job-kekana |title=Job Kekana |publisher=Strauss & Co |access-date=8 September 2026 |language=en }}</ref> ==Loopbaan== Nadat die houtsneesentrum by Grace Dieu in 1939 gesluit is, het Kekana na [[Johannesburg]] verhuis en ongeveer vyf jaar lank onafhanklik daar gewerk. Rassebeperkings in die Suid-Afrikaanse arbeidsmark het sy beroepsgeleenthede egter beperk. Op uitnodiging van Suster Pauline het hy hom daarna by St Faith’s-sendingstasie in Rusape, destyds in [[Suid-Rhodesië]], gevestig.<ref name="Revisions"/> Kekana het talle kerklike opdragte uitgevoer. Sy kruisbeelde, reliëfpanele en houtsneewerk is in kerke in Suid-Afrika en Zimbabwe aangebring. Dit sluit werke vir St Mary’s Anglikaanse Katedraal in Johannesburg, St Paul’s Theological Seminary in [[Makhanda|Grahamstad]], St John’s Theological College in [[Mthatha|Umtata]] en St Mary and All Saints-katedraal in [[Harare]] in.<ref name="SAHO"/> In 1960 het Kekana na Europa gereis, waar hy museums besoek en die passiespel in [[Oberammergau]], [[Duitsland]], bygewoon het. Met finansiële ondersteuning van die Beit Trust het hy ongeveer drie jaar lank aan die Sir John Cass College in [[Londen]] gestudeer. Hy het daar veral sy teken-, modellerings- en anatomiese kennis ontwikkel. Hy het ook in 1961 opleiding in bronsgietwerk aan die Camberwell School of Art ontvang.<ref name="SAHO"/> Gedurende sy verblyf in Engeland het hy lesings aangebied en drie solo-uitstallings gehou. Hoewel hy ’n onderwyspos by Sir John Cass College aangebied is, het hy in 1964 na St Faith’s teruggekeer om ’n houtsneeskool te stig. Hy het studente in onder meer laagreliëf, naturalistiese uitbeelding en die hantering van houtgrein opgelei. David Chituku en Barnabas Ndudzo was onder die beeldhouers wat deur hom onderrig is.<ref name="SAHO"/> Kekana het hoofsaaklik met [[hout]] gewerk, maar ook beeldhouwerke in klip en brons vervaardig. Benewens godsdienstige werke het hy portretborsbeelde en ander sekulêre beeldhouwerke op bestelling gemaak. Sy styl word gekenmerk deur noukeurige waarneming, realistiese menslike figure en sigbare beitelmerke wat tekstuur aan die oppervlak verleen.<ref name="Revisions"/> Onder sy openbare opdragte was die federale knots en wapen vir die destydse Rhodesiese parlement in 1954 en ’n heraldiese embleem vir die Britse parlement in 1962. In die vroeë 1990’s het hy op versoek van aartsbiskop [[Desmond Tutu]] ’n biskopstaf uit lemoenhout gesny.<ref name="SAHO"/> ==Latere lewe en nalatenskap== Kekana het in sy latere lewe ernstige gesondheidsprobleme ondervind. Hy het die sig in sy linkeroog verloor en gedeeltelike verlamming het hom uiteindelik aan ’n rolstoel gekluister. Hy het nietemin tot kort voor sy dood voortgegaan om kunswerke te vervaardig. Hy is op 10 Maart 1995 in Rusape oorlede.<ref name="Revisions"/> Sy werk is onder meer opgeneem in die versamelings van die [[Johannesburgse Kunsgalery]], die Willem Annandale-kunsgalery in [[Lichtenburg]] en die Nasionale Galery van Zimbabwe in [[Harare]]. Dit is ook vertoon in die uitstallings ''Images of Wood'' in die Johannesburgse Kunsgalery in 1989 en ''Land and Lives'' in 1997.<ref name="Revisions"/> Die kunshistorikus Elizabeth Rankin het Kekana ná sy dood beskryf in die gedenkartikel “Living and working in the mission tradition: in memoriam Job Kekana”, wat in 1995 in die Zimbabwiese kunsjoernaal ''Gallery'' verskyn het.<ref>{{cite journal |last=Rankin |first=Elizabeth |title=Living and working in the mission tradition: in memoriam Job Kekana |journal=Gallery |issue=4 |date=Junie 1995 |page=12 |language=en }}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings}} ==Eksterne skakels== * [https://sahistory.org.za/people/job-patja-kekana Job Patja Kekana] by South African History Online * [https://revisions.co.za/portfolio/job-kekana/ Job Kekana] by Revisions * [https://www.straussart.co.za/artists/job-kekana Job Kekana] by Strauss & Co. {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Kekana, Job}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse beeldhouers]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse kunstenaars]] [[Kategorie:Geboortes in 1916]] [[Kategorie:Sterftes in 1995]] fcfozow8i167wplq24s7gi2vqbeakva 0 468942 2967162 2966739 2026-09-14T04:31:44Z Gaius le Roux 203341 Geringe teksredigering 2967162 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Infrastruktuur 1992-12-10 Dunnot 121 her 1014x615.jpg|duimnael|Die beheertoring en ander infrastruktuur by Dunnottar in Desember 1992.]] '''Lugmagbasis Dunnottar''' was ’n [[Suid-Afrikaanse Lugmag]]basis, was geleë te Dunnottar (tussen Springs en Nigel) aan die Oos-Rand van Gauteng en het verskillende name gehad. Die Sentrale Vliegskool (SVS) is in Julie 1946 by Lugmagstasie Nigel heropen en in 1949 as Dunnottar herdoop. [[North American T-6 Texan|Harvards]], [[De Havilland Tiger Moth|Tiger Moths]], [[Douglas DC-3|Dakotas]], Venturas en ’n paar Auster Mk 5’s is bedryf. Die hoofrol van die skool was in daardie stadium ''ab initio''-opleiding. Die eerste Harvard-kunsvliegspan is rondom hierdie tyd gevorm en die span het baie lugvertonings gelewer. Die Tiger Moth is gedurende die vroeë 1950’s uitgefaseer. Die naam van die eenheid is op 1 Februarie 1968 na Vliegopleidingskool (VOS) Dunnottar verander, maar die naam Sentrale Vliegskool is weer vanaf 1 Januarie 1977 gebruik, met Harvards steeds op die inventaris van die eenheid. Daar is met ’n nuwe Harvard-kunsvliegspan begin. Die laaste vleuelsparade by Dunnottar was op 10 Desember 1992. Nadat die Sentrale Vliegskool na [[Lugmagbasis Langebaanweg|Langebaanweg]] in die Kaapprovinsie verskuif het, is die basis deur die [[Suid-Afrikaanse Leër]] oorgeneem.<ref>{{Cite journal |date=February 2003 |title=Central Flying School |journal=SA Flyer |pages=58}}</ref> == Nuusbrokkies uit die geskiedenis van VOS Dunnottar == * Sertifikate is op Vrydag, 18 Augustus 1972 tydens ’n voorstellingsparade by VOS Dunnottar aan vyf onderkorporaals en ’n weerman oorhandig, en hulle het as opgeleide vakmanne gekwalifiseer wat as radio-, vliegtuig- of elektriese monteurs kon werk. * Volgens ’n berig in die ''Paratus'' van Junie 1973 het twee lede van 40 Eskader tydens ’n medaljeparade by VOS Dunnottar medaljes ontvang en een lid het sy kommissie as offisier ontvang. * Kolonel JZ Eloff was vanaf Augustus 1974 die bevelvoerder van Dunnottar. Hierdie gedeelte is uit die volgende bronne verkry:<ref>{{Cite journal |date=October 1972 |title=Voorstellingsparade VOS Dunnottar |journal=Paratus |pages=51 |via=Suid-Afrikaanse Weermag}}</ref><ref>{{Cite journal |date=June 1973 |title=FTS Dunnottar |journal=Paratus |via=Suid-Afrikaanse Weermag}}</ref><ref>{{Cite journal |date=May 1975 |title=Die Bevelvoerder |journal=Byvoegsel tot Paratus |pages=vii |via=Suid-Afrikaanse Weermag}}</ref> == Eenhede wat by Dunnottar gebaseer was == === 40 Eskader === 40 Eskader was van Augustus 1965 tot Augustus 1982 by die Sentrale Vliegskool by Dunnottar gebaseer. Die laaste van die eenheid se Harvards is op 27 Augustus 1982 na die Sentrale Vliegskool oorgeplaas. Die eenheid se rol was taktiese verkenning.<ref>{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=334, 336 |language=en}}</ref> <gallery mode="packed"> Lêer:7637 2003-05-04 FAGM P5045535 her 800x600.jpg|Harvard 7637 Lêer:7637 2003-05-04 FAGM P5045724 crhor 800x600.jpg|40 Eskader-wapen </gallery> === Sentrale Vliegskool === Die Sentrale Vliegskool by Dunnottar het vir 'n groot deel van sy bestaan Harvard-vliegtuie bedryf. <gallery mode="packed"> Lêer:Geparkeerde Harvards 1992-10-00 Dunnot 061 shd25 her 1010x613.jpg|Sentrale Vliegskool Oktober 1992 Lêer:Geparkeerde Harvards 1992-10-00 Dunnot 059 her 1007x612.jpg|Sentrale Vliegskool Oktober 1992 Lêer:Geparkeerde Harvards 1992-10-00 Dunnot 062 her 1009x612.jpg|Sentrale Vliegskool Oktober 1992 Lêer:Geparkeerde Harvards 1992-12-10 Dunnot 113 shd25 her 1009x612.jpg|Sentrale Vliegskool 10 Desember 1992 Lêer:7569 1992-12-10 Dunnot 130 shd25 her 800x486.jpg|Harvard 7569 op 10 Desember 1992 Lêer:7684 1992-12-10 Dunnot 112 her shd25 her 800x486.jpg|Harvard 7684 op 10 Desember 1992 </gallery> === Die Harvard-vertoonspan === Die Harvard-vertoonspan van die Suid-Afrikaanse Lugmag het by verskillende geleenthede opgetree. ==== 1980’s ==== ===== Ligte Vliegtuig-vliegskool-opedag 20 Junie 1986 ===== [[Lêer:7676 1986-06-20 AFB Potch446 ELshd 800x533.jpg|geen|duimnael|Harvards 7676, 7111 en 7661 van die vertoonspan 20 Junie 1986]] ==== 1990’s ==== ===== Lugmagbasis Potchefstroom 22 Junie 1991 ===== <gallery mode="packed"> Lêer:7666 1991-06-22 AFB Potch435 LR her 600x364.jpg|Harvard 7666 Lêer:7725 1991-06-22 AFB Potch434 shd25 her 800x486.jpg|Harvard 7725 Lêer:7728 1991-06-22 Afb Potch 412 her 800x486.jpg|Harvard 7728 </gallery> ===== Amptelike opening van Lugmagbasis Mmabatho van die Bophuthatswana-lugmag op 28 November 1992 ===== <gallery mode="packed"> Lêer:7001 1992-11-28 FAMM 358 her shd25 800x486.jpg|Harvard 7001 Lêer:7111 1992-11-28 FAMM 376 1008x612.jpg|Vier Harvard-vertoonspan-vliegtuie </gallery> == Laaste vleuelsparade by Dunnottar op 10 Desember 1992 == Die laaste vleuelsparade by Dunnottar het op 10 Desember 1992 plaasgevind. Daarna het die SVS na [[Lugmagbasis Langebaanweg]] verhuis.<gallery mode="packed"> Lêer:CFS-formasie 1992-12-10 Dunnot 100 her 1007x611.jpg|28 Harvards vorm die letters CFS Lêer:Parade en diamantformasiebreek 1992-12-10 Dunnot 102 shd25 her cr her3 1008x612.jpg|Parade en diamantformasieverbyvlug Lêer:Toeskouers en Harvards 1992-12-10 Dunnot 107 shd25 her2 1008x612.jpg|Harvard 7668 besig om te ry Lêer:Formasiebreek en enjins 1992-12-10 Dunnot 109 shd25 her 800x486.jpg|Formasiewegbreek en vliegtuie met werkende enjins op grond Lêer:6886 1992-12-10 CFS Dun 222 her 72dpi.jpg|Douglas C-47 reeksnommer 6886 en C-47TP’s reeksnommers 6835 en 6885 Lêer:6835 1992-12-10 CFS Dun 221 her 800x486.jpg|C-47TP’s reeksnommers 6835 en 6885 van 44 Eskader </gallery> == Infrastruktuur == Infrastruktuur te Dunnottar word in Oktober 1992 van links na regs met betrekking tot die vluglyne en die beheertoring uitgebeeld. <gallery mode="packed"> Lêer:Infrastruktuur 1992-10-00 Dunnot 070 her 1006x611.jpg Lêer:Infrastruktuur 1992-10-00 Dunnot 065 her 1009x612.jpg Lêer:Infrastruktuur 1992-10-00 Dunnot 075 her 1010x613.jpg </gallery> == Hekwag == North American Harvard Mk III reeksnommer 7573 was vanaf 25 Mei 1973 die hekwag by Lugmagbasis Dunnottar. Die vliegtuig is op 20 Desember 1992 na die dorp Dunnottar verskuif.[[Lêer:7573 0000 Dunottar 972 ELshd upsize 800x526.jpg|senter|duimnael|North American Harvard Mk III reeksnommer 7573]] == Verwysings == {{Verwysings}} hgxlcv76xwtbqf6mx5u2ebr9niv4yls 0 468961 2967160 2966993 2026-09-14T02:34:53Z InternetArchiveBot 131157 Red 2 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2967160 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Flag of Jihad.svg|duimnael|250px|Die vlag wat sedert die laat 1990's deur djihadistiese organisasies wêreldwyd gebruik word, met die [[Sjahada|geloofsbelydenis]] in wit skrif op 'n swart agtergrond.]] '''Djihadisme''' is die [[ideologie]] van moderne, gewapende militante Islamitiese bewegings wat state op [[Islam|Islamitiese]] beginsels wil vestig.<ref name=Ahmad2024>{{Cite encyclopedia |last=Ahmad |first=Aisha |title=Jihadist Governance in Civil Wars |date=27 Februarie 2024 |encyclopedia=Oxford Research Encyclopedia of International Studies |location=Oxford |publisher=Oxford University Press |doi=10.1093/acrefore/9780190846626.013.763 |isbn=978-0-19-084662-6}}</ref><ref name=Mendelsohn2024>{{Cite journal |author-last=Mendelsohn |author-first=Barak |date=21 Maart 2024 |title=On the Horizon: The Future of the Jihadi Movement |journal=CTC Sentinel |volume=17 |issue=3 |pages=1–10 |location=West Point, New York |publisher=Combating Terrorism Center |url=https://ctc.westpoint.edu/wp-content/uploads/2024/03/CTC-SENTINEL-032024.pdf}}</ref> In 'n enger sin verwys dit na die oortuiging dat 'n gewapende konfrontasie 'n doeltreffende en [[Teologie|teologies]] geldige metode is om sosiaal-politieke verandering in die rigting van 'n Islamitiese regeringstelsel teweeg te bring.<ref name=Sedgwick2015>{{Cite journal |author-last=Sedgwick |author-first=Mark |date=April 2015 |title=Jihadism, Narrow and Wide: The Dangers of Loose Use of an Important Term |journal=Perspectives on Terrorism |location=Den Haag |publisher=International Centre for Counter-Terrorism |volume=9 |issue=2 |pages=34-41 |issn=2334-3745}}</ref><ref name=Ashour2011>{{Cite journal |author-last=Ashour |author-first=Omar |date=Julie 2011 |title=Post-Jihadism: Libya and the Global Transformations of Armed Islamist Movements |journal=Terrorism and Political Violence |volume=23 |issue=3 |pages=377-397 |doi=10.1080/09546553.2011.560218 |issn=0954-6553}}</ref> Die woord is 'n [[neologisme]] wat van die begrip ''[[djihad]]'' afgelei is,<ref name=Larousse>{{Cite web |title=Djihadisme |url=https://www.larousse.fr/dictionnaires/francais/djihadisme/10910151 |website=larousse.fr}}</ref> wat nie beteken dat die ''djihad'' self noodwendig na [[geweld]] of [[oorlog]] verwys nie; die djihadisme is egter onmiskenbaar aan gewelddadige optrede verbind, vandaar die algemene gebruik van die uitdrukking "djihadistiese [[terrorisme]]".<ref name=Benichou>{{Cite book |author1-last=Bénichou |author1-first=David |author2-last=Khosrokhavar |author2-first=Farhad |author3-last=Migaux |author3-first=Philippe |title=Le jihadisme. Le comprendre pour mieux le combattre |publisher=Plon |location=Parys |year=2015 |page=25 |isbn=978-2-259-22803-9}}</ref> Die djihadisme is 'n ongelyksoortige militante ekstremistiese stroming binne die [[Soenni|Soennitiese]] [[Islamisme]] in sy salafistiese gedaante.<ref name=Lohlker>{{Cite web |author-last=Lohlker |author-first=Rüdiger |title=Dschihadismus |url=http://www.bpb.de/politik/extremismus/islamismus/39439/dschihadismus |work=Dossier Islamismus |publisher=Bundeszentrale für politische Bildung |date=7 November 2011}}</ref> Die aanhangers daarvan, die '''djihadiste''', gaan uit van 'n verlies aan mag, kultuur en invloed van Islam as [[godsdiens]] en as politieke stelsel wat deur [[globalisering]], [[modernisering]] en [[kapitalisme]] veroorsaak is, en lei daaruit die aanspraak af dat die [[Moslem]]s gesamentlik – en die djihadiste persoonlik – 'n herlewing van die "oer-Islam" moet bewerkstellig, hoewel in 'n radikaal salafistiese uitleg wat self eers in die moderne tyd ontstaan het.<ref name=Lohlker/> Hulle beroep hulle daarby op die Islamitiese begrip van die ''kleiner djihad'', wat hulle as die godsdienstige plig van elke Moslem tot 'n gewelddadige stryd ter verdediging van Islam teen ongelowiges uitlê – waaronder hulle benewens die aanhangers van ander godsdienste ook Moslems met afwykende oortuigings tel.<ref name=Lohlker/> Djihadistiese ideoloë stel die ''djihad'' voor as 'n "[[Rewolusie|rewolusionêre]] stryd" teen die internasionale orde om die Moslem-wêreld onder [[Sjaria|Islamitiese reg]] te verenig.<ref name=Charters>{{Cite journal |author-last=Charters |author-first=David A. |date=6 Februarie 2007 |title=Something Old, Something New…? Al Qaeda, Jihadism, and Fascism |journal=Terrorism and Political Violence |publisher=Routledge |volume=19 |pages=65-93 |doi=10.1080/09546550601054832 |issn=0954-6553}}</ref> Die djihadisme het sy wortels in die ideologiese ontwikkelinge van die Islamitiese herlewingsbeweging van die laat negentiende en vroeë twintigste eeu, wat in die loop van die twintigste en een-en-twintigste eeu tot die Qutbisme en die salafistiese djihadisme uitgegroei het.<ref name=Poljarevic>{{Cite book |author-last=Poljarevic |author-first=Emin |year=2021 |chapter=Theology of Violence-oriented Takfirism as a Political Theory: The Case of the Islamic State in Iraq and Syria (ISIS) |editor1-last=Cusack |editor1-first=Carole M. |editor2-last=Upal |editor2-first=M. Afzal |title=Handbook of Islamic Sects and Movements |location=Leiden en Boston |publisher=Brill |volume=21 |pages=485-512 |doi=10.1163/9789004435544_026 |isbn=978-90-04-43554-4}}</ref><ref name=Jalal>{{Cite book |author-last=Jalal |author-first=Ayesha |year=2009 |chapter=Islam Subverted? Jihad as Terrorism |title=Partisans of Allah: Jihad in South Asia |location=Cambridge, Massachusetts |publisher=Harvard University Press |pages=239-301 |doi=10.4159/9780674039070-007 |isbn=978-0-674-03907-0}}</ref> Die Islamitiese organisasies wat aan die [[Sowjet-Afghaanse Oorlog]] van 1979 tot 1989 deelgeneem het, het die opkoms daarvan versterk, en sedertdien het dit in verskeie gewapende konflikte versprei.<ref name=Hekmatpour>{{Cite journal |author-last=Hekmatpour |author-first=Peyman |date=1 Januarie 2018 |title=What do we know about the Islamic Radicalism: A meta-analysis of academic publications |journal=113th Annual Meeting of the American Sociological Association}}</ref> Volgens een raming was djihadistiese groepe in 1990 by 5 persent van die [[Burgeroorlog|burgeroorloë]] betrokke, maar teen 2014 by meer as 40 persent.<ref name=Fearon>{{Cite journal |author-last=Fearon |author-first=James D. |date=2017 |title=Civil War & the Current International System |journal=Daedalus |publisher=MIT Press |volume=146 |issue=4 |pages=20-22 |doi=10.1162/DAED_a_00456 |issn=0011-5266}}</ref> Die definisie van die djihadisme wissel egter van kenner tot kenner: vir sommige verwys die woord slegs na die salafistiese djihadisme, terwyl ander dit ook op nie-salafistiese bewegings toepas, veral [[Sjia|sjiïtiese]] bewegings.<ref name=iReMMO>{{Cite web |author1=Dominique Thomas |author2=Abdelasiem El Difraoui |author3=Marjane Kamal |title=Origines et manifestations du Djihadisme |publisher=Institut de recherche et d'études Méditerranée, Moyen-Orient |url=https://www.youtube.com/watch?v=dxoTLRBBYik |date=10 November 2013}}</ref><ref name=Therme>{{Cite web |author-last=Therme |author-first=Clément |title=Jihadist Ideology: The Anthropological Perspective |url=http://www.monde-diplomatique.fr/2011/09/THERME/20977 |website=monde-diplomatique.fr |date=2011}}</ref> == Terminologie == {{Hoofartikel|Djihad}} Die begrip ''djihad'' ("inspanning", "strewe", "stryd") is grondliggend aan Islam en het verskeie gebruike. Die tradisie onderskei die "groter ''djihad''", die innerlike stryd teen die kwaad in 'n [[mens]] self, van die "kleiner ''djihad''", wat verder onderverdeel word in die ''djihad'' van die [[pen]] of die [[tong]] (debat of oorreding) en die ''djihad'' van die [[swaard]] (oorlogvoering). Laasgenoemde vorm het in die klassieke Islamitiese uitleg verowering en bekering beteken, gewoonlik met die uitsondering van die aanhangers van ander [[Monoteïsme|monoteïstiese]] godsdienste.<ref name=DLB>{{Cite encyclopedia |last=DeLong-Bas |first=Natana J. |date=22 Februarie 2018 |title=Jihad |encyclopedia=Oxford Bibliographies – Islamic Studies |location=Oxford |publisher=Oxford University Press |doi=10.1093/obo/9780195390155-0045}}</ref><ref name=Bonner>{{Cite book |author-last=Bonner |author-first=Michael |title=Jihad in Islamic History: Doctrines and Practice |date=2006 |publisher=Princeton University Press |isbn=978-1-4008-2738-1 |page=13}}</ref> Moderniste onder die Moslem-geleerdes stel die militêre ''djihad'' oor die algemeen met verdedigende oorlogvoering gelyk.<ref name=Peters2015>{{Cite book |author-last=Peters |author-first=Rudolph |year=2015 |chapter=The Doctrine of Jihad in Modern Islam |title=Islam and Colonialism: The Doctrine of Jihad in Modern History |location=Berlyn en Boston |publisher=De Gruyter |volume=20 |pages=105-124 |doi=10.1515/9783110824858.105 |isbn=978-3-11-082485-8}}</ref><ref name=Hallaq>{{Cite book |author-last=Hallaq |author-first=Wael B. |title=Sharī'a: Theory, Practice, Transformations |publisher=Cambridge University Press |year=2009 |pages=334-338}}</ref> Die woord "djihadisme" is sedert die 1990's in gebruik, en het ná die [[Aanvalle op 11 September 2001|aanvalle van 11 September 2001]] in die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] veel wyer versprei geraak.<ref name=BBCwhat>{{Cite web |title=What is jihadism? |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-30411519 |website=BBC News |date=11 Desember 2014}}</ref><ref name=Kramer>{{Cite journal |author-last=Kramer |author-first=Martin |date=Lente 2003 |title=Coming to Terms: Fundamentalists or Islamists? |journal=Middle East Quarterly |volume=10 |issue=2 |pages=65-77 |url=http://www.meforum.org/541/coming-to-terms-fundamentalists-or-islamists}}</ref> Dit is die eerste keer deur die [[Indië|Indiese]] en [[Pakistan|Pakistanse]] [[massamedia]] gebruik, en deur [[Frankryk|Franse]] akademici, wat die presieser uitdrukking "salafisties-djihadisties" gebruik het.<ref name=BBCwhat/> Die geskiedkundige David A. Charters omskryf die djihadisme as "'n rewolusionêre program waarvan die ideologie radikale maatskaplike verandering in die Moslem-wêreld belowe ... [met] 'n sentrale rol vir die ''djihad'' as 'n gewapende politieke stryd om 'afvallige' regimes omver te werp, hul ongelowige bondgenote te verdryf, en sodoende Moslem-gebiede tot regering volgens Islamitiese beginsels te herstel".<ref name=Charters/> Volgens Reuven Firestone beskryf die woord, soos dit gewoonlik in die [[Weste|Westerse wêreld]] gebruik word, "militante Islamitiese bewegings wat as 'n bestaansbedreiging vir die Weste beskou word".<ref name=Firestone>{{Cite book |author-last=Firestone |author-first=Reuven |year=2012 |chapter="Jihadism" as a new religious movement |editor1-last=Hammer |editor1-first=Olav |editor2-last=Rothstein |editor2-first=Mikael |title=The Cambridge Companion to New Religious Movements |location=Cambridge en New York |publisher=Cambridge University Press |pages=263-285 |doi=10.1017/CCOL9780521196505.018 |isbn=978-0-521-19650-5}}</ref> David Romano, 'n navorser in die [[politieke wetenskap]] aan die [[McGill Universiteit|McGill-universiteit]], gebruik dit vir "'n individu of politieke beweging wat sy aandag, diskoers en aktiwiteite hoofsaaklik toespits op die voer van 'n gewelddadige, onversetlike veldtog wat hy 'n ''djihad'' noem".<ref name=Romano>{{Cite encyclopedia |author=David Romano |title=Jihadists in Iraq |editor1=John L. Esposito |editor2=Emad El-Din Shahin |encyclopedia=The Oxford Handbook of Islam and Politics |publisher=Oxford University Press |location=Oxford |year=2013 |doi=10.1093/oxfordhb/9780195395891.013.003 |isbn=978-0-19-539589-1}}</ref> Hy onderskei die djihadistiese diskoers, wat die ''djihad'' as 'n wêreldwye projek om die wêreld te hervorm aanbied, van die weerstandsdiskoers van groepe soos [[Hezbollah]], wat as 'n streeksprojek teen 'n bepaalde vyand aangebied word.<ref name=Romano/> Jarret Brachman beskou die woord as "lomp en omstrede", juis omdat dit die woord ''djihad'' bevat, wat vir die meeste Moslems na 'n geestelike arbeid aan die self verwys en een van die grondslae van 'n vroom lewe is.<ref name=Brachman>{{Cite book |author-last=Brachman |author-first=Jarret |title=Global Jihadism: Theory and Practice |publisher=Routledge |location=Londen |year=2008 |pages=4-5, 11-12 |isbn=978-0-415-45242-7}}</ref> Baie Moslems gebruik die woorde "djihadisme" en "djihadis" nie, omdat hulle nie van die verbintenis tussen onwettige geweld en 'n edel godsdienstige begrip hou nie, en verkies eerder woorde wat die betrokkenes se aanspraak ontken, soos "afwykendes".<ref name=BBCwhat/> [[Maajid Nawaz]], stigter van die anti-ekstremisme-denktenk Quilliam, omskryf die djihadisme as 'n gewelddadige onderafdeling van die Islamisme: "Islamisme [is] die begeerte om enige weergawe van Islam op enige samelewing af te dwing. Djihadisme is die poging om dit met geweld te doen."<ref name=Nawaz>{{Cite web |url=http://www.thedailybeast.com/admit-it-these-terrorists-are-muslims |title=Admit It: These Terrorists Are Muslims |work=The Daily Beast |author=Maajid Nawaz |date=14 Junie 2016}}</ref> "Djihad Cool" is 'n benaming vir die herbemarking van die militante djihadisme as modieus onder jonger mense, deur middel van verbruikerskultuur, [[sosiale media]], tydskrifte, [[Kletsrym|kletsrym]]-video's, speelgoed en propagandavideo's.<ref name=Emerson>{{Cite web |url=http://www.familysecuritymatters.org/publications/detail/jihad-is-cool-jihadist-magazines-recruit-young-terrorists |title=Jihad is Cool: Jihadist Magazines Recruit Young Terrorists |work=Family Security Matters |author=Steve Emerson |date=15 April 2013}}</ref><ref name=npr>{{Cite web |url=https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=125186382 |title=Jihadi Cool: Terrorist Recruiters' Latest Weapon |work=National Public Radio |author=Dina Temple-Raston |date=6 Maart 2010}}</ref> Dit is 'n [[subkultuur]] wat hoofsaaklik op mense in ontwikkelde lande toegepas word wat gewerf word om na konflikgebiede te reis.<ref name=npr/> == Geskiedenis == === Ideologiese wortels === [[Lêer:Sayyid Qutb.jpg|links|duimnael|Die Egiptiese Moslem-geleerde Sayyid Qutb het met sy tronkgeskrifte die ideologiese grondslag van die salafisties-djihadistiese beweging gelê.]] Islamitiese ekstremisme dateer terug tot die vroeë geskiedenis van Islam met die verskyning van die [[Kharidjiete]] in die sewende eeu.<ref name=Izutsu>{{Cite book |author-last=Izutsu |author-first=Toshihiko |year=2006 |title=The Concept of Belief in Islamic Theology: A Semantic Analysis of Imān and Islām |chapter=The Infidel (''Kāfir''): The Khārijites and the origin of the problem |location=Tokio |publisher=Keio Institute of Cultural and Linguistic Studies |pages=1-20 |isbn=983-9154-70-2}}</ref> Hulle het hulle tydens die eerste Islamitiese burgeroorlog van sowel die Soenniete as die Sjiïete afgeskei en was veral bekend vir 'n radikale benadering tot die ''takfir'' – die verklaring dat 'n ander Moslem 'n ongelowige is – waarvolgens hulle sowel Soennitiese as sjiïtiese Moslems tot ongelowiges of vals Moslems verklaar het en hulle gevolglik weens hul vermeende afvalligheid die dood waardig geag het.<ref name=Izutsu/> Onder die vroeëre Moslem-geleerdes en teoloë wat 'n diepgaande invloed op die Islamitiese fundamentalisme en op die ideologie van die hedendaagse djihadisme gehad het, tel die middeleeuse denkers [[Ibn Taymiyyah]], Ibn Kathir en [[Wahhabisme|Muhammad ibn Abd al-Wahhab]], naas die moderne Islamitiese ideoloë Muhammad Rashid Rida, [[Sayyid Qutb]] en Abul Ala Maududi.<ref name=Habeck>{{Cite book |author-last=R. Habeck |author-first=Mary |title=Knowing the Enemy: Jihadist Ideology and the War on Terror |publisher=Yale University Press |year=2006 |isbn=0-300-11306-4 |location=Londen |pages=17-18, 42}}</ref><ref name=Jalal/> Onder die invloedrykste ideologiese wortels van die djihadisme word die [[Wahhabisme]] gereken, wat in die agtiende eeu op die Arabiese Skiereiland ontstaan het, sowel as die [[Moslembroederskap]], wat in 1928 in [[Egipte]] gestig is, en die Pakistanse eweknie daarvan, die Jamaat-e-Islami van Maududi.<ref name=Wohler>{{Cite book |author-last=Wöhler-Khalfallah |author-first=Khadija Katja |title=Islamischer Fundamentalismus: Von der Urgemeinde bis zur Deutschen Islamkonferenz |publisher=Hans Schiler |location=Berlyn |year=2009 |pages=70-180 |isbn=978-3-89930-229-5}}</ref><ref name=Lacroix>{{Cite journal |author1=Laurent Bonnefoy |author2=Stéphane Lacroix |title=Le problème saoudien. Le wahhabisme, rempart ou inspirateur de l'État islamique ? |journal=Revue du crieur |issue=3 |date=Maart 2016 |pages=41-42}}</ref> Sayyid Qutb, 'n Egiptiese ideoloog en 'n vooraanstaande leier van die Moslembroederskap, was in die 1960's 'n invloedryke voorstander van 'n pan-Islamitiese ideologie.<ref name=Polk>{{Cite book |author-last=Polk |author-first=William R. |year=2018 |chapter=The Philosopher of the Muslim Revolt, Sayyid Qutb |title=Crusade and Jihad: The Thousand-Year War Between the Muslim World and the Global North |location=New Haven en Londen |publisher=Yale University Press |pages=370-380 |doi=10.2307/j.ctv1bvnfdq.40 |isbn=978-0-300-22290-6}}</ref> Hy was die eerste om dié beginsels, wat ander Moslems tot ongelowiges verklaar, uiteen te sit in sy hoofwerk ''Fi zilal al-Qur'an'' ("In die skaduwee van die Koran") en sy manifes ''Ma'alim fi'l-tariq'' ("Mylpale") van 1966, wat gelei het tot sy teregstelling deur die Egiptiese regering van [[Gamal Abdel Nasser]] in daardie jaar.<ref name=Cook2015>{{Cite book |author-last=Cook |author-first=David |year=2015 |chapter=Radical Islam and Contemporary Jihad Theory |title=Understanding Jihad |location=Berkeley |publisher=University of California Press |edition=2de |pages=93-127 |isbn=978-0-520-28732-7}}</ref><ref name=Moussalli>{{Cite book |author-last=Moussalli |author-first=Ahmad S. |year=2012 |chapter=Sayyid Qutb: Founder of Radical Islamic Political Ideology |editor-last=Akbarzadeh |editor-first=Shahram |title=Routledge Handbook of Political Islam |location=Londen en New York |publisher=Routledge |pages=9-26 |isbn=978-1-138-57782-4}}</ref> Volgens Qutb het die Moslem-gemeenskap (''oemma'') reeds eeue tevore opgehou bestaan en na die ''jahiliyyah'' – die voor-Islamitiese tydperk van onkunde – teruggekeer, omdat dié wat hulleself Moslems noem, versuim het om die Islamitiese reg na te kom.<ref name=Cook2015/><ref name=Moussalli/> Om Islam te herstel, het hy voorgestel dat die moderne samelewing verwerp word, dat 'n [[avant-garde]] na die voorbeeld van die vroeë Moslem-geslagte gevorm word, dat Islam verkondig word, en dat die gelowige hom op armoede en selfs die dood voorberei met die oog op 'n ''djihad'' teen wat hy as 'n ''jahili''-regering en -samelewing beskou het, en die omverwerping daarvan.<ref name=Cook2015/><ref name=Moussalli/> Die Qutbisme is deur baie vooraanstaande Moslem-geleerdes sowel as deur ander lede van die Egiptiese Moslembroederskap, soos Yusuf al-Qaradawi, veroordeel.<ref name=Moussalli/> Ná Qutb se teregstelling het [[Ayman al-Zawahiri]] die Egiptiese Islamitiese Djihad gestig, 'n organisasie wat die regering wou vervang met 'n Islamitiese staat wat Qutb se idees sou weerspieël.<ref name=Wright>{{Cite book |title=The Looming Tower |author=Lawrence Wright |publisher=Knopf |year=2006 |isbn=0-375-41486-X |chapter=2}}</ref> Onder die vroeë djihadistiese groepe tel at-Takfir wa-l-Hidjra en al-Djihad, wat in die 1970's as afsplitsings van die Moslembroederskap gestig is en met terreuraanvalle op verskeie Egiptiese staatsamptenare die aandag getrek het, waaronder die moord op president [[Anwar Sadat]] in 1981.<ref name=Wohler/> Dit was veral dié sluipmoord wat die djihadisme internasionaal bekend gemaak het, aangesien die dadergroep sy beweegredes uitvoerig geformuleer het.<ref name=Jansen>{{Cite journal |author-last=Jansen |author-first=Johannes J. G. |title=The Creed of Sadat's Assassins. The Contents of "The Forgotten Duty" analysed |journal=Die Welt des Islams |volume=25 |year=1985 |pages=1-30}}</ref><ref name=Peters160>{{Cite book |author-last=Peters |author-first=Rudolph |title=Jihad in Classical and Modern Islam |publisher=Markus Wiener |location=Princeton |year=2005 |pages=160-167}}</ref> Die uitleg van die ideologiese grondslae van die djihadisme verskil. Vir die politikoloog [[Antoine Sfeir]] is die djihadisme in die loop van die oorlog in [[Afghanistan]] in die 1980's gebore, as die vrug van 'n sintese tussen die tradisionalistiese Wahhabitiese stroming en die strategie van die Moslembroederskap.<ref name=Sfeir>{{Cite web |title=Islam – Salafisme, jihadisme |url=https://antoinesfeir.wordpress.com/decryptages/salafisme/ |website=Die blog van Antoine Sfeir |author=Antoine Sfeir}}</ref> Vir Anne-Clémentine Larroque is die djihadisme nie "wesenseie aan die godsdiens" nie, maar 'n hedendaagse beweging wat uit die stellings van twee groot ideoloë voortkom: Qutb, wat in die 1960's die terugkeer tot 'n politieke Islam geteoretiseer het waarin die ''djihad'' 'n sentrale plek inneem, en Maududi, wat in dieselfde tydperk die stryd om die skepping van 'n Pakistanse Islamitiese staat bepleit het.<ref name=Larroque>{{Cite web |author1=Eugénie Bastié |author2=Anne-Clémentine Larroque |url=http://www.lefigaro.fr/vox/monde/2014/08/08/31002-20140808ARTFIG00116-hamas-freres-musulmans-djihadistes-les-differents-visages-de-l-islamisme.php |title=Hamas, Frères musulmans, djihadistes : les différents visages de l'islamisme |work=FigaroVox |date=8 Augustus 2014}}</ref> Volgens die akademikus Stéphane Lacroix het die djihadisme 'n geslagslyn wat van dié van die [[Salafisme]] en die Wahhabisme onderskei moet word: dit staan eerder in die intellektuele erfenis van die moderne Islamitiese bewegings, en ontstaan in die 1950's en 1960's onder Qutb se pen as "'n rewolusionêre variant van die Islamisme". Eers in die 1990's, onder godsdienstige ideoloë soos Abu Qatada en die Palestynsgebore Abu Muhammad al-Maqdisi, het die djihadistiese diskoers gesalafiseer, 'n ontwikkeling wat sy hoogtepunt met die koms van die [[Islamitiese Staat]] bereik het. Lacroix beklemtoon dat dié wat die djihadistiese leer vasgelê het, oorwegend Egiptenaars, Siriërs en Palestyne was.<ref name=Lacroix/> Die herkoms van die ideologie word verskillend beoordeel. Vir die Franse antiterreurregter David Bénichou het die djihadisme sy wortels in die [[Koran]] en die [[Hadit|hadith]].<ref name=Benichou329>{{Cite book |author1-last=Bénichou |author1-first=David |author2-last=Khosrokhavar |author2-first=Farhad |author3-last=Migaux |author3-first=Philippe |title=Le jihadisme. Le comprendre pour mieux le combattre |publisher=Plon |location=Parys |year=2015 |page=329 |isbn=978-2-259-22803-9}}</ref> Die geskiedkundiges Ladan en Roya Boroumand meen daarenteen dat die bron van die djihadiste se ideologie nie die Koran is nie, maar die leninisme, die [[fascisme]] en die [[totalitarisme|totalitêre]] strominge van die twintigste eeu.<ref name=Boroumand>{{Cite journal |author1=Ladan Boroumand |author2=Roya Boroumand |title=Terror, Islam, and Democracy |journal=Journal of Democracy |volume=13 |issue=2 |date=April 2002}}</ref> Die sosioloog Farhad Khosrokhavar sien in die djihadisme "die mees uitgewerkte totalitêre ideologie sedert die [[kommunisme]] en die nasionaal-sosialisme", en merk op dat sommige djihadiste selfs sjiïete kan wees; volgens hom neem die djihadistiese ideoloë Westerse ekstremistiese idees op, veral dié van die uiterste linkervleuel en die uiterste regtervleuel.<ref name=Khosro>{{Cite web |url=http://www.ehess.fr/fr/enseignement/enseignements/2010/ue/1075/ |title=L'idéologie du jihadisme |website=ehess.fr}}</ref> Vir [[Olivier Roy]] is die djihadiste bowenal deur radikaliteit en geweld geboei, en nie deur Islam as sodanig nie; hy praat daarom van 'n "islamisering van die radikaliteit", teenoor die "radikalisering van Islam" wat deur die Islamkundige Gilles Kepel verdedig word.<ref name=RoyLM>{{Cite news |author=Olivier Roy |url=https://www.lemonde.fr/idees/article/2016/10/12/pour-olivier-roy-l-islam-n-explique-pas-le-terrorisme_5012540_3232.html |title=Pour Olivier Roy, l'islam n'explique pas le terrorisme |work=Le Monde |date=12 Oktober 2016}}</ref> 'n Verklaring wat vir die djihadiste se bereidheid gegee word om burgerlikes en belydende Moslems te dood op grond daarvan dat hulle in werklikheid afvalliges is, is die sterk verminderde invloed van die tradisionele, uiteenlopende klas geleerdes en regsgeleerdes. In die oorgrote meerderheid Moslem-lande is die private godsdienstige stigtings wat die onafhanklikheid van die geleerdes eeue lank onderhou het, gedurende die na-koloniale 1950's en 1960's deur die staat oorgeneem; die regsgeleerdes het staatsamptenare geword en is mettertyd deur die publiek gesien as mense wat die belange van die heersers dien.<ref name=AbouElFadl>{{Cite book |author-last=Abou El Fadl |author-first=Khaled |title=The Place of Tolerance in Islam |date=2002 |publisher=Beacon Press |pages=6, 8-9 |isbn=978-0-8070-0229-2}}</ref> In dié gesagsleemte het 'n aggressiewe sendingsywer ingetree wat met tienmiljarde dollars se olie-uitvoergeld uit [[Saoedi-Arabië]] befonds is.<ref name=Kepel51>{{Cite book |author-last=Kepel |author-first=Gilles |title=Jihad: The Trail of Political Islam |date=2006 |publisher=I.B. Tauris |page=51 |isbn=978-1-84511-257-8}}</ref> === Die Sowjet-Afghaanse Oorlog en die ontstaan van al-Kaïda === [[Lêer:Mujahideen prayer in Shultan Valley Kunar, 1987.jpg|duimnael|Afghaanse ''mudjahidien'' in gebed in die provinsie Kunar, Afghanistan (1987).]] Die organisatoriese vroeë vorme van die djihadisme het in die 1980's in Afghanistan groot internasionale steun en toeloop gekry, ná die Sowjet-inval aan die einde van 1979, toe Islamitiese ''mudjahidien'' met die steun van [[Pakistan]], Saoedi-Arabië en die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] teen die Sowjetleër en die kommunistiese regering wat dit gesteun het, geveg het.<ref name=Lohlker/> Die Palestynse teoloog Abdallah Azzam was een van die invloedrykste bevorderaars van die godsdienstig gemotiveerde deelname van Arabiese Moslems aan die oorlog, en word as die grondlegger van die djihadisme beskou.<ref name=Lohlker/><ref name=iReMMO/> Sy volgeling [[Osama bin Laden]] het met die internasionale netwerk [[Al-Kaïda]] wat hy opgebou het, van die 1990's af die vernaamste verteenwoordiger van die nou grensoorskrydende djihadistiese beweging geword.<ref name=Lohlker/> Al-Kaïda het ontwikkel uit die Maktab al-Khidamat ("Dienskantoor"), 'n organisasie wat in 1984 in Peshawar in Pakistan deur Bin Laden en Azzam gestig is om fondse in te samel en buitelandse ''mudjahidien'' vir die oorlog te werf.<ref name=Aydinli>{{Cite book |author-last=Aydınlı |author-first=Ersel |year=2018 |chapter=The Jihadists pre-9/11 |title=Violent Non-State Actors: From Anarchists to Jihadists |location=Londen en New York |publisher=Routledge |pages=65-109 |isbn=978-1-315-56139-4}}</ref> Daar word gesê dat die Sowjet-Afghaanse Oorlog "die djihadistiese neiging van 'n randverskynsel tot 'n hoofmag in die Moslem-wêreld versterk het".<ref name=Commins174>{{Cite book |author-last=Commins |author-first=David |title=The Wahhabi Mission and Saudi Arabia |publisher=I.B. Tauris |year=2009 |page=174}}</ref> Ná die oorlog het die veterane na hul tuislande teruggekeer en van daar na ander konflikgebiede met Moslem-bevolkings versprei, soos [[Algerië]], [[Bosnië en Herzegowina|Bosnië]] en [[Tsjetsjnië]], wat 'n "transnasionale djihadistiese stroom" geskep het.<ref name=Commins156>{{Cite book |author-last=Commins |author-first=David |title=The Wahhabi Mission and Saudi Arabia |publisher=I.B. Tauris |year=2009 |pages=156-157}}</ref> Ná die geslaagde partisaneoorlog in Afghanistan het die swaartepunt van die djihadistiese bedrywigheid na [[terrorisme]] verskuif, waarvan die aanvalle op die Verenigde State op 11 September 2001 die grootste internasionale uitwerking gehad het.<ref name=Lohlker/> Onafhanklik van al-Kaïda het daar van die 1990's af magtige djihadistiese groeperinge ontstaan in onder meer [[Somalië]] (al-Shabaab), Pakistan (Lashkar-e-Taiba), [[Rusland]] (die Kaukasus-Emiraat) en [[Indonesië]] (Jemaah Islamiyah).<ref name=Huhnholz2010>{{Cite book |author-last=Huhnholz |author-first=Sebastian |title=Dschihadistische Raumpraxis. Raumordnungspolitische Herausforderungen des militanten sunnitischen Fundamentalismus |publisher=LIT |location=Berlyn |year=2010 |isbn=978-3-643-10546-2}}</ref> === Irak, die Arabiese Lente en die Islamitiese Staat === [[Lêer:Abu Musab al-Zarqawi portrait.jpg|duimnael|Abu Musab al-Zarqawi, voormalige leier van al-Kaïda in Irak.]] Die besetting van [[Irak]] deur internasionale troepe, wat op die [[Irakse Oorlog]] van 2003 gevolg het, het 'n nuwe strydgebied gebied waarop djihadistiese organisasies met aanslae en gevegshandelinge internasionale aandag verwerf en uiteenlopende hulpbronne kon buitmaak. In die sogenaamde "Irakse verset" het verskeie mededingende groepe naas mekaar geveg. Terwyl al-Kaïda die verklaarde hoofteenstander van die "oorlog teen terreur" van president George W. Bush was, het die organisasie sy struktuur ten gunste van 'n sterker regionalisering verander, met verskillende swaartepunte in die [[Magreb]], [[Jemen]], Somalië, en Afghanistan en Pakistan.<ref name=Lohlker/> Die wrewel onder die Soenniete oor hul marginalisering ná die val van die Ba'athistiese regime in 2003 het tot die opkoms van djihadistiese netwerke in die streek gelei, wat in die opstand onder leiding van al-Kaïda in Irak uitgeloop het.<ref name=Williams>{{Cite book |author-last=Glynn Williams |author-first=Brian |title=Counter Jihad: America's Military Experience in Afghanistan, Iraq, and Syria |publisher=University of Pennsylvania Press |year=2017 |isbn=978-0-8122-4867-8 |location=Philadelphia |pages=45-46, 179, 185-195}}</ref> Die beleid van de-Ba'athifisering wat deur die nuwe regering ingestel is, het tot groter steun vir die djihadiste gelei, en oorblyfsels van die Irakse Ba'athiste het hulle in hul gemeenskaplike stryd teen die Verenigde State met al-Kaïda begin verbind.<ref name=Williams188>{{Cite book |author-last=Glynn Williams |author-first=Brian |title=Counter Jihad: America's Military Experience in Afghanistan, Iraq, and Syria |publisher=University of Pennsylvania Press |year=2017 |isbn=978-0-8122-4867-8 |location=Philadelphia |pages=188-192 |chapter=4: The Invasion and Occupation of Iraq}}</ref> Die oorlogsjoernalis George Packer skryf in ''The Assassins' Gate'': {{Aanhaling|teks=Die oorlog in Irak het sommige van die Bush-regering se bewerings vals bewys en ander selfvervullend gemaak. Een daarvan was die aandrang op 'n operasionele skakel tussen Irak en al-Kaïda ... ná die val van die regime was die kragtigste ideologiese mag agter die opstand Islam en sy vyandigheid teenoor nie-Islamitiese indringers. Sommige voormalige Ba'athistiese amptenare het selfs opgehou drink en begin bid. Die opstand is ''mukawama'', oftewel verset, genoem, met bybetekenisse van godsdienstige regmatigheid; sy vegters het ''mudjahidien'' geword en het verklaar dat hul sending die djihad is.|teken=George Packer, ''The Assassins' Gate''<ref name=Packer>{{Cite book |author-last=Packer |author-first=George |title=The Assassins' Gate: America in Iraq |publisher=Farrar, Straus and Giroux |year=2006 |isbn=978-0-374-53055-6 |page=309}}</ref>}} In die loop van die volksopstande van die [[Arabiese Lente]] van 2010 af het verdere djihadistiese groeperinge in [[Tunisië]], Egipte, [[Libië]] en [[Sirië]] ontstaan. Reeds sedert die middel van die 2000's het dit geblyk dat al-Kaïda se netwerk, wat op trans- en internasionaliteit berus, in vergelyking met meer regionale djihadistiese groepe weliswaar buigsamer, maar ook minder organisasiebekwaam was. Die vervolgingsdruk op wêreldwyd optredende djihadiste het gelei tot 'n magsverskuiwing binne die djihadisme, omdat plaaslik en streeksgewys gewortelde strominge hulle duursamer, talryker, doeltreffender en polities magtiger kon vestig as verspreide individue en klein groepe wat slegs deur idees verbind is.<ref name=Huhnholz2012>{{Cite book |author-last=Huhnholz |author-first=Sebastian |editor=Jochen Kleinschmidt |chapter=Dschihadismus und Territorialität. Eine politiktheoretische Perspektive auf Ursachen, Bedingungen und Folgen fehlenden Territorialdenkens im militanten sunnitischen Fundamentalismus |title=Der terrorisierte Staat. Entgrenzungsphänomene politischer Gewalt |publisher=Steiner |location=Stuttgart |year=2012 |pages=189-216 |isbn=978-3-515-10117-2}}</ref> Die [[Islamitiese Staat]] (IS) het in 2014 'n leiersposisie binne die djihadistiese beweging bereik wat met dié van al-Kaïda meegeding het, deurdat dit daarin geslaag het om 'n uitgestrekte aaneenlopende gebied in die noordweste van Irak en die ooste van Sirië te verower en groot wapenvoorrade van die Irakse weermag buit te maak.<ref name=Huhnholz2015>{{Cite journal |author-last=Huhnholz |author-first=Sebastian |title=Heimkehr ins Kalifat? Historische Ursprünge und gegenwärtige Folgen der sakralen Geographie des Dschihadismus |journal=Die Friedens-Warte |issue=3-4 |volume=90 |date=2015 |pages=311-339 |isbn=978-3-8305-3683-3}}</ref> Teen die einde van 2015 het die selfverklaarde [[kalifaat]] 'n gebied met sowat 12 miljoen inwoners regeer, waar dit sy ekstremistiese uitleg van die Islamitiese reg afgedwing het, 'n jaarlikse begroting van meer as een miljard Amerikaanse dollar bestuur het en meer as 30&nbsp;000 vegters beveel het.<ref name=Gerges>{{Cite book |author-last=Gerges |author-first=Fawaz A. |title=ISIS: A History |publisher=Princeton University Press |year=2016 |isbn=978-0-691-17000-8 |pages=21-22}}</ref><ref name=Shinkman>{{Cite web |author-last=Shinkman |author-first=Paul D. |date=27 Desember 2017 |title=ISIS By the Numbers in 2017 |url=https://www.usnews.com/news/world/articles/2017-12-27/isis-by-the-numbers-in-2017 |work=U.S. News & World Report}}</ref> Ná die massale vervolging van minderhede met omvangryke menseregteskendings, waaronder in die besonder die volksmoord op die Jesidi's in Noord-Irak, en verskeie onthoofdings van Westerse gyselaars wat doelbewus vir die media geënsceneer is,<ref name=Zeit>{{Cite news |title=UN werfen IS Völkermord vor |url=http://www.zeit.de/politik/ausland/2015-03/islamischer-staat-voelkermord-uno |work=Zeit Online |date=19 Maart 2015}}</ref> het IS van Augustus 2014 tot Maart 2019 die teiken van militêre ingryping geword, in die vorm van lugaanvalle deur die internasionale alliansie teen die Islamitiese Staat in Irak en Sirië, sowel as van langdurige grondgevegte deur die Irakse weermag, die Koerdiese Peshmerga en die Koerdiese Volksbeskermingseenhede (YPG).<ref name=Zeit/> In September 2014 het die [[Veiligheidsraad]] van die [[Verenigde Nasies]] hom in sy eenparig aanvaarde resolusie 2178 teen internasionale verskynsels van terrorisme gerig en daarby uitdruklik IS, die al-Nusra-front en ander groeperinge wat met al-Kaïda verbonde is of daaruit ontstaan het, genoem. Ramings van die Verenigde Nasies het in daardie tyd van meer as 13&nbsp;000 buitelandse vegters uit meer as 80 state uitgegaan wat hulle by IS en al-Nusra aangesluit het.<ref name=UNSC>{{Cite web |title=Security Council Unanimously Adopts Resolution Condemning Violent Extremism, Underscoring Need to Prevent Travel, Support for Foreign Terrorist Fighters |url=http://www.un.org/News/Press/docs/2014/sc11580.doc.htm |publisher=Verenigde Nasies |date=24 September 2014}}</ref> Ná 'n uitputtende konflik met Amerikaanse, Irakse en Koerdiese magte het IS teen 2019 die beheer oor al sy Midde-Oosterse gebiede verloor en na 'n opstand vanuit afgeleë skuilplekke teruggekeer, terwyl sy propaganda voortgeduur het. Dié pogings het 'n beduidende aanhang in Noord-Afrika en die Sahel-streek gewerf, waar IS steeds noemenswaardige gebied beheer.<ref name=CTK>{{Cite news |author1=Brian Carter |author2=Kathryn Tyson |author3=Liam Karr |author4=Peter Mills |date=17 Mei 2023 |title=Salafi Jihadi Movement Weekly Update |url=https://www.understandingwar.org/backgrounder/salafi-jihadi-movement-weekly-update-may-17-2023 |work=Institute for the Study of War}}</ref> Die herstel van die Islamitiese Emiraat van Afghanistan in 2021 en die vestiging van 'n nuwe Siriese regering ná die val van Bashar al-Assad in 2024 het onderskeidelik uit die salafisties-djihadistiese groepe [[Taliban]] en Hayat Tahrir al-Sham voortgekom.<ref name=AtlCouncil>{{Cite web |date=18 Desember 2024 |title=The fall of the Assad regime is just the beginning of Syria's quest for stability |url=https://www.atlanticcouncil.org/blogs/menasource/syria-quest-for-stability-hts-sharaa/ |website=Atlantic Council}}</ref><ref name=WashInst>{{Cite web |title=Return of the Islamic Emirate of Afghanistan: The Jihadist State of Play |url=https://www.washingtoninstitute.org/policy-analysis/return-islamic-emirate-afghanistan-jihadist-state-play |website=The Washington Institute}}</ref> === Sedert 2019 === Van 2019 af bevind die transnasionale terrorisme hom in 'n fase van verswakking, wat blyk uit 'n versplintering van die djihadistiese toneel in talle klein organisasies wat boonop mekaar beveg. IS het van 2014 af streeksorganisasies in Afghanistan, Libië, Egipte, Jemen, die [[Sahara]], die [[Sahel]]-streek, die [[Kaukasus]] en selfs die [[Filippyne]] geskep en dié groeperinge "provinsies" (''wilayat'') genoem, maar hulle staan meestal in mededinging met eenhede van al-Kaïda, sodat 'n nuwe organisasie van formaat hom nie kon vorm nie.<ref name=Ponticelli>{{Cite journal |author=Nathanaël Ponticelli |title=La stratégie hybride de l'État islamique : quels enseignements et quels enjeux ? |journal=Les Notes de l'IRIS |date=Januarie 2020 |pages=34-35 |url=https://www.iris-france.org/wp-content/uploads/2020/01/La-strat%C3%A9gie-hybride-de-l%C3%89tat-islamique.pdf}}</ref> In 2022 was die djihadiste veral sterk in Afghanistan, Sirië en Afrika.<ref name=FTVI>{{Cite web |url=https://www.francetvinfo.fr/monde/afrique/niger/le-groupe-etat-islamique-cherche-un-second-souffle-en-afrique_5265169.html |title=Le groupe État islamique cherche un second souffle en Afrique |year=2022 |website=francetvinfo.fr}}</ref> In Augustus 2021 het die Taliban, bondgenote van al-Kaïda, met die onttrekking van die Verenigde State en sy bondgenote 'n ongekende oorwinning behaal, hoewel dit gerelativeer word deur die feit dat die Taliban hulle fel teen die plaaslike IS-tak, die "provinsie Khorasan", verset het, wat in 2021 en 2022 verwoestende aanslae bly pleeg het. In Sirië het oorblywende IS-groepe ondergronds teen hul talle vyande bly veg, terwyl Hayat Tahrir al-Sham, destyds met al-Kaïda verbonde, hom van die provinsie Idlib in die noordweste meester gemaak het, wat vegters uit die hele wêreld gelok het. Die toestand was nog dramatieser in [[Mali]] en die buurlande, waar die djihadistiese beweging sedert 2012 in omvang toegeneem het. Daarby kom 'n reeds gevestigde djihadistiese teenwoordigheid in Somalië (al-Shabaab), [[Nigerië]] ([[Boko Haram]]) en, meer onlangs, in ander streke suid van die Sahara. Dit is in Afrika dat die djihadiste hul operasiegebiede die meeste kon uitbrei en die kring van hul ondersteuners die meeste kon vergroot.<ref name=Steinberg>{{Cite journal |author-last=Steinberg |author-first=Guido |title=Internationale Sicherheitspolitik: Transnationaler Terrorismus |journal=Informationen zur politischen Bildung |issue=353 |date=Januarie 2022 |page=29 |publisher=Bundeszentrale für politische Bildung}}</ref> Met die onttrekking van die Verenigde State uit Afghanistan het die Weste sy stelsel van terreurbestryding herskik. Soos die onttrekking van die Franse troepe uit Mali in 2022 toon, is die tyd van grootskaalse ingrypings in die Moslem-wêreld verby. In verskeie state, waaronder Jemen, Somalië en Niger, word die stryd teen terrorisme voortgesit, maar met veldtogte wat minder mense en hulpbronne verg en van vlieënierlose vliegtuie en gespesialiseerde personeel gebruik maak.<ref name=Martinez>{{Cite book |author-last=Martinez |author-first=Luis |title=L'Afrique, le prochain califat ? La spectaculaire expansion du djihadisme |publisher=Tallandier |year=2023}}</ref> == Salafistiese djihadisme == Die Egiptiese Islamitiese bewegings van die 1950's word oor die algemeen as die voorlopers van die hedendaagse salafisties-djihadistiese groepe beskou.<ref name=Shapoo>{{Cite web |author-last=Farid Shapoo |author-first=Sajid |date=19 Julie 2017 |title=Salafi Jihadism – An Ideological Misnomer |url=https://www.researchgate.net/publication/318573548 |website=ResearchGate}}</ref> Die teologiese leerstellings van die Siries-Egiptiese geleerde Rashid Rida (1865-1935) het dié bewegings sterk beïnvloed; onder sy noemenswaardige idees tel die herlewing van die tradisies van die vroeë Moslem-geslagte en die verwydering van Westerse invloede en van die ''jahiliyyah'' uit die Moslem-wêreld, met die model van die "reggeleide" kaliefs voor oë.<ref name=Turner>{{Cite book |author-last=A. Turner |author-first=John |title=Religious Ideology and the Roots of the Global Jihad: Salafi Jihadism and International Order |publisher=Palgrave Macmillan |year=2014 |isbn=978-1-349-48873-5 |location=New York |page=114 |doi=10.1057/9781137409577}}</ref><ref name=Farmer>{{Cite book |author-last=R. Farmer |author-first=Brian |title=Understanding Radical Islam: Medieval Ideology in the Twenty-first Century |publisher=Peter Lang |year=2007 |isbn=978-0-8204-8843-1 |location=New York |page=80}}</ref> In 2003 het die CIA-beampte Marc Sageman die salafistiese djihadisme beskryf as 'n "maatskaplike Moslem-herlewingsbeweging" met "wortels in Egipte". Volgens hom word die salafistiese djihadiste beïnvloed deur die strategie van vooraanstaande Egiptiese ideoloë soos Sayyid Qutb en Muhammad Abd al-Salam Faradj, wat die rewolusionêre omverwerping van sekulêre regimes en die vestiging van Islamitiese state deur 'n gewapende djihad bepleit het.<ref name=Sageman>{{Cite web |date=9 Julie 2003 |title=The Global Salafi Jihad |url=http://govinfo.library.unt.edu/911/hearings/hearing3/witness_sageman.htm |publisher=National Commission on Terrorist Attacks Upon the United States}}</ref> Volgens die Franse politikoloog Gilles Kepel het die salafistiese weergawe van die djihadisme "eerbied vir die heilige tekste in hul mees letterlike vorm" verenig "met 'n volstrekte toewyding aan die djihad, waarvan die nommer-een-teiken Amerika moes wees, wat as die grootste vyand van die geloof beskou is".<ref name=KepelJihad>{{Cite book |author-last=Kepel |author-first=Gilles |title=Jihad: The Trail of Political Islam |publisher=I.B. Tauris |year=2006 |isbn=978-1-84511-257-8 |pages=219-222}}</ref> Kepel het geskryf dat die salafiste wat hy in die 1980's in Europa teëgekom het, "heeltemal onpolities" was; teen die middel van die 1990's het hy egter van hulle ontmoet wat gemeen het dat 'n djihad in die vorm van "geweld en terrorisme" "geregverdig is om hul politieke doelwitte te verwesenlik". Die vermenging van baie salafiste wat van die Europese hoofstroomsamelewing vervreem was met gewelddadige djihadiste het "'n plofbare mengsel" geskep.<ref name=Livesey>{{Cite web |date=2005 |title=The Salafist movement |author=Bruce Livesey |url=https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/front/special/sala.html |publisher=PBS Frontline}}</ref> Volgens Rudolph Peters "kopieer" hedendaagse tradisionalistiese Moslems "frases uit die klassieke werke oor die [[Fikh|fikh]]" in hul geskrifte oor die djihad; die moderniste "beklemtoon die verdedigende aspek van die djihad en beskou dit as die ekwivalent van die regverdige oorlog in die moderne internasionale reg; en die hedendaagse fundamentaliste (Abul A'la Maududi, Sayyid Qutb, Abdullah Azzam en ander) sien dit as 'n stryd om die uitbreiding van Islam en die verwesenliking van Islamitiese ideale".<ref name=Peters150>{{Cite book |author-last=Peters |author-first=Rudolph |title=Jihad in Classical and Modern Islam: A Reader |publisher=Markus Wiener |year=1996 |location=Princeton |page=150 |isbn=90-04-04854-5}}</ref> === Ideoloë === Onder die "teoretici" van die salafistiese djihadisme tel Afghaanse djihadveterane soos die Palestyn Abu Qatada, die Siriër Mustafa Setmariam Nasar en die Egiptenaar Mustapha Kamel, bekend as Abu Hamza al-Masri.<ref name=Kepel220>{{Cite book |author-last=Kepel |author-first=Gilles |title=Jihad: The Trail of Political Islam |publisher=Harvard University Press |year=2002 |page=220}}</ref> Al-Kaïda se tweede leier en medestigter Ayman al-Zawahiri het Sayyid Qutb en sy geskrifte geprys en verklaar dat Qutb se oproep die ideologiese inspirasie vir die hedendaagse salafisties-djihadistiese beweging gevorm het.<ref name=Alarabiya>{{Cite web |author-last=al-Saleh |author-first=Huda |date=21 Maart 2018 |title=After Saudi Crown Prince's pledge to eliminate Brotherhood, Zawahri defends them |url=https://english.alarabiya.net/features/2018/03/21/Al-Qaeda-s-Zawahiri-defends-the-Muslim-Brotherhood-in-new-video-message |website=Al Arabiya News}}</ref> Ander vooraanstaande figure in die beweging sluit in Anwar al-Awlaki, voormalige leier van al-Kaïda op die Arabiese Skiereiland; Abu Bakar Bashir, leier van die verbode Indonesiese militante groep Jemaah Islamiyah; Nasir al-Fahd, 'n Saoedi-Arabiese salafisties-djihadistiese geleerde; Mohammed Yusuf, stigter van Boko Haram; Omar Bakri Muhammad; en Abu Bakr al-Baghdadi, die eerste leier van die Islamitiese Staat.<ref name=Scheuer>{{Cite book |author-last=Scheuer |author-first=Michael |title=Osama Bin Laden |date=2011 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-975327-7 |page=247}}</ref><ref name=Moghadam>{{Cite book |author-last=Moghadam |author-first=Assaf |title=The Globalization of Martyrdom: Al Qaeda, Salafi Jihad, and the Diffusion of Suicide Attacks |date=2011 |publisher=Johns Hopkins University Press |isbn=978-1-4214-0144-7 |page=45}}</ref><ref name=BBCBaghdadi>{{Cite news |title=Who was Abu Bakr al-Baghdadi? |date=28 Oktober 2019 |work=BBC |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-50200392}}</ref> === Groepe === [[Lêer:Flag of Al Qaeda.svg|duimnael|250px|Die vlag wat sedert die laat 1980's deur al-Kaïda en sy faksies gebruik word.]] Onder die salafisties-djihadistiese groepe tel al-Kaïda,<ref name=Sageman/><ref name=Aydinli/> Salafia Djihadia,<ref name=Stanford>{{Cite web |date=6 Augustus 2012 |title=Moroccan Islamic Combatant Group |url=https://web.stanford.edu/group/mappingmilitants/cgi-bin/groups/view/129 |publisher=Stanford-universiteit}}</ref> die nou ontbinde Algerynse Gewapende Islamitiese Groep (GIA)<ref name=KepelJihad/> en die Egiptiese groep al-Gama'a al-Islamiyya.<ref name=Jamestown>{{Cite journal |date=27 September 2012 |title=Former militants of Egypt's Al-Gama'a al-Islamiya struggle for political success |journal=Terrorism Monitor |publisher=Jamestown Foundation |volume=10 |issue=18 |page=1}}</ref> Al-Kaïda is waarskynlik die bekendste en doeltreffendste daarvan.<ref name=Jones>{{Cite book |author-last=Jones |author-first=Seth G. |title=A Persistent Threat: The Evolution of al Qa'ida and Other Salafi Jihadists |date=2014 |publisher=RAND Corporation}}</ref> Salafia Djihadia is 'n terreurorganisasie wat in [[Marokko]] en [[Spanje]] gesetel is en met al-Kaïda en die Marokkaanse Islamitiese Strydersgroep verbonde was. Die groep is bekend vir sy deelname aan die bomaanvalle in Casablanca in 2003, waarin 12 selfmoordbomplanters 33 mense doodgemaak en meer as 100 beseer het. Dit is wisselend beskryf as 'n beweging, as 'n los netwerk van salafisties-djihadistiese groepe en selle, en as 'n versamelnaam wat deur die Marokkaanse owerhede op militante salafistiese aktiviste toegepas word.<ref name=Pargeter>{{Cite journal |author-last=Pargeter |author-first=Alison |title=The Islamist Movement in Morocco |journal=Terrorism Monitor |publisher=Jamestown Foundation |volume=3 |issue=10}}</ref><ref name=Botha>{{Cite web |author-last=Botha |author-first=Anneli |date=Junie 2008 |title=Terrorism in the Maghreb: The Transnationalisation of Domestic Terrorism, hoofstuk 3: Terrorism in Morocco |url=https://www.issafrica.org/chapter-3-terrorism-in-morocco |publisher=Institute for Security Studies}}</ref> Al-Gama'a al-Islamiyya het van 1992 tot 1998 'n opstand teen die Egiptiese regering gevoer waarin minstens 800 Egiptiese polisiebeamptes, soldate, djihadiste en burgerlikes gedood is. Buite Egipte is dit veral bekend vir 'n aanval in November 1997 by die tempel van Hatsjepsoet in [[Luxor]], waar agt-en-vyftig buitelandse toeriste doodgemaak is. Die groep het in Maart 1999 'n wapenstilstand verklaar.<ref name=FAS>{{Cite web |title=al-Gama'at al-Islamiyya (Islamic Group) |url=https://fas.org/irp/world/para/ig.htm |publisher=FAS Intelligence Resource Program}}</ref><ref name=Jamestown/> In Sirië en Irak is sowel die al-Nusra-front as die Islamitiese Staat as salafisties-djihadistiese terreurorganisasies beskryf.<ref name=Hassan2014>{{Cite news |author-last=Hassan |author-first=Hassan |date=16 Augustus 2014 |title=Isis: a portrait of the menace that is sweeping my homeland |url=https://www.theguardian.com/world/2014/aug/16/isis-salafi-menace-jihadist-homeland-syria |work=The Guardian}}</ref> Die al-Nusra-front is beskryf as 'n groep met "'n onbuigsame salafisties-djihadistiese ideologie" en as een van "die doeltreffendste" groepe wat teen die Siriese regime geveg het.<ref name=Benotman>{{Cite web |author-last=Benotman |author-first=Noman |title=Jabhat al-Nusra, A Strategic Briefing |url=http://www.quilliamfoundation.org/wp/wp-content/uploads/publications/free/jabhat-al-nusra-a-strategic-briefing.pdf |publisher=Quilliam Foundation |access-date=12 September 2026 |archive-date=28 Maart 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150328080133/http://www.quilliamfoundation.org/wp/wp-content/uploads/publications/free/jabhat-al-nusra-a-strategic-briefing.pdf |url-status=dead }}</ref> Boko Haram in Nigerië is 'n salafisties-djihadistiese terreurorganisasie wat tienduisende mense doodgemaak en 2,3 miljoen mense uit hul huise verdryf het.<ref name=Thurston>{{Cite book |author-last=Thurston |author-first=Alexander |title=Boko Haram: The History of an African Jihadist Movement |date=2019 |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0-691-19708-1 |page=18}}</ref> Ander voorbeelde is Djund Ansar Allah in die [[Gasastrook]] en al-Salafiya al-Djihadiya in die [[Sinai]], wat in 2012 gestig is om die Egiptiese veiligheidsmagte en die Israeliese weermag te beveg.<ref name=Barnett>{{Cite web |author-last=Barnett |author-first=David |date=19 November 2012 |title=Sinai jihadists reportedly travel to Gaza to join Hamas in fight against Israel |url=https://www.longwarjournal.org/archives/2012/11/sinai_salafists_reportedly_tra.php |website=Long War Journal}}</ref> == Deobandi-djihadisme == [[Lêer:Sami-ul-Haq.jpg|duimnael|Sami-ul-Haq, Deobandi-geleerde en ideoloog van die Taliban.]] Die Deobandi-djihadisme is 'n militante uitleg van Islam wat op die leerstellings van die Soennitiese Deobandi-beweging steun, wat in die negentiende eeu op die [[Indiese subkontinent]] ontstaan het. Die beweging het drie golwe van gewapende djihad deurloop. Die eerste het die stigting van 'n Islamitiese gebied rondom Thana Bhawan tydens die Indiese opstand van 1857 behels, wat geval het nadat die Britte die Deobandi-magte in die slag van Shamli verslaan het. Ná die stigting van die Darul Uloom Deoband het Mahmud Hasan Deobandi die tweede golf ingelei en 'n gewapende verset teen die Britte gemobiliseer; ná die ontdekking van sy sogenaamde sybriewe-beweging is hy gearresteer en op Malta aangehou. Aan die einde van 1979 het die Pakistanse-Afghaanse grens die middelpunt van die derde golf geword, wat deur die Sowjet-Afghaanse Oorlog aangevuur is. Onder die beskerming van president Zia-ul-Haq het die beweging deur godsdiensskole soos die Darul Uloom Haqqania en die Jamia Uloom-ul-Islamia uitgebrei. Militante wat aan die Pakistanse-Afghaanse grens opgelei is, het aan die Afghaanse djihad deelgeneem en later verskeie organisasies gevorm, waaronder die Taliban. Die Taliban is in die middel van die 1990's in Afghanistan gestig deur Mullah Omar, 'n voormalige ''mudjahid'' wat 'n oog in die oorlog teen die Sowjetunie verloor het; in 1994 het hy 'n groep studente en geleerdes bymekaargebring, van wie baie hul opleiding in Deobandi-godsdiensskole in Khyber Pakhtunkhwa en Beloetsjistan ontvang het.<ref name=KhanThesis>{{Cite thesis |author-last=Khan |author-first=Irfanullah |title=The Deoband Movement and the Rise of Religious Militancy in Pakistan |type=PhD |publisher=Quaid-i-Azam-universiteit |year=2018 |page=226 |url=http://prr.hec.gov.pk/jspui/handle/123456789/13652}}</ref> == Sjiïtiese djihadisme == Die woord "djihadisme" word byna uitsluitlik vir Soennitiese ekstremistiese groepe gebruik.<ref name=Econ>{{Cite news |title=The war against jihadists. Unsavoury allies |work=The Economist |date=6 September 2014 |url=https://www.economist.com/news/middle-east-and-africa/21615647-growing-power-shia-militias-iraq-and-syria-poses-tricky}}</ref> In Sirië, byvoorbeeld, waar duisende buitelandse Moslem-vegters aan die [[Siriese Burgeroorlog]] deelgeneem het, word nie-Siriese sjiïtiese Islamitiese groepe dikwels "milisies" genoem, terwyl Soennitiese buitelandse vegters "djihadiste" genoem word.<ref name=Econ/> Volgens die Iranees-Amerikaanse akademikus Vali Nasr verskil die politieke neigings van sjiïtiese en Soennitiese Islamitiese ideologieë: die Soennitiese fundamentalisme "in Pakistan en 'n groot deel van die Arabiese wêreld" is "ver van polities rewolusionêr" en is daarop gerig om die politieke bestel te islamiseer eerder as om dit deur 'n rewolusionêre stryd te verander, terwyl die sjiïtiese opvatting van 'n politieke Islam sterk deur [[Roeholla Chomeini]] en sy klem op die onderdrukking van die armes en die klassestryd beïnvloed is.<ref name=Nasr>{{Cite book |author-last=Nasr |author-first=Vali |year=2007 |chapter=The Battle of Islamic Fundamentalisms |title=The Shia Revival: How Conflicts Within Islam Will Shape the Future |location=New York en Londen |publisher=W. W. Norton |pages=148-149 |isbn=978-0-393-06211-3}}</ref> Die uitdrukking "sjiïtiese djihadisme" is veral sedert die Irakse Oorlog gebruik om die sjiïtiese gewapende groepe aan te dui wat teen die koalisiemagte in Irak opgetree het, soos die Mahdi-leër, Asaib Ahl al-Haq, die Kataib Hezbollah, die Badr-organisasie en die Brigade van die Beloofde Dag.<ref name=Caillet>{{Cite web |author-last=Caillet |author-first=Romain |title=Le « Jihad chiite » en Syrie et en Irak |url=http://jihadologie.blogs.liberation.fr/2018/04/12/le-jihad-chiite-en-syrie-et-en-irak/ |website=jihadologie.blogs.liberation.fr |date=12 April 2018 |access-date=12 September 2026 |archive-date=17 Augustus 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180817105448/http://jihadologie.blogs.liberation.fr/2018/04/12/le-jihad-chiite-en-syrie-et-en-irak/ |url-status=dead }}</ref> Die Islamkundige Romain Caillet beskryf dit as 'n vorm van Islamitiese terrorisme van sjiïtiese inspirasie wat steeds aktueel is. Voorbeelde wat gewoonlik met dié verskynsel verbind word, is die aanslag in die Rue de Rennes in 1986 deur [[Hezbollah]], die aanslag in Beiroet in Oktober 1983 waarin 58 Franse soldate gesterf het, en die aanslag in Buenos Aires in 1994. In 2012 is 'n aanslag in Bourgas in Bulgarye op Israeliese toeriste gepleeg wat 7 mense se lewens geëis en 32 beseer het; Hezbollah en Iran is as skuldig aangewys, en verskeie lande het daarna besluit om Hezbollah as 'n terreurorganisasie te klassifiseer.<ref name=Caillet/><ref name=NouvelObs>{{Cite web |title=La Bulgarie impute au Hezbollah l'attentat de Bourgas |url=https://www.nouvelobs.com/monde/20130205.REU6645/la-bulgarie-impute-au-hezbollah-l-attentat-de-bourgas |website=nouvelobs.com}}</ref><ref name=LMHezbollah>{{Cite news |title=Le Hezbollah classé organisation terroriste par l'UE |url=https://www.lemonde.fr/europe/article/2013/07/23/le-hezbollah-classe-organisation-terroriste-par-l-ue_3451432_3214.html |work=Le Monde |date=23 Julie 2013}}</ref> Die verskynsel het tydens die Siriese Burgeroorlog in 2014 nuwe stukrag gekry, toe verskeie sjiïtiese milisies aan die kant van die magte van Bashar al-Assad aan die geveg deelgeneem het met die verdediging van die heilige plekke van die sjiïtiese Islam, soos die mausoleum van Sayyida Zeinab suid van [[Damaskus]], as vernaamste doelwit.<ref name=Parisien>{{Cite web |title=Sayeda Zeinab, haut lieu de pèlerinage chiite près de Damas |url=http://www.leparisien.fr/flash-actualite-monde/sayeda-zeinab-haut-lieu-de-pelerinage-chiite-pres-de-damas-22-02-2016-5568527.php |website=leparisien.fr |date=22 Februarie 2016}}</ref> Dit het tot al meer sektarisme gelei, veral teenoor die Soenniete, wat toenemend onder wandade van dié milisies gely het.<ref name=OLJ>{{Cite news |author=Constance Daire |title=D'une vengeance à l'autre : les représailles des milices chiites en Irak |url=https://www.lorientlejour.com/article/1033070/dune-vengeance-a-lautre-les-represailles-des-milices-chiites-en-irak.html |work=L'Orient-Le Jour |date=3 Februarie 2017}}</ref> Volgens Sabrina Mervin, 'n navorser by die Franse Nasionale Sentrum vir Wetenskaplike Navorsing en 'n kenner van die Sjia, kan die woord "djihadis" wel vir sjiïtiese gewapende bewegings soos Hezbollah gebruik word, maar dit is 'n woord wat dié bewegings selde van hulleself gebruik; bewus van hul minderheidskarakter, beskou die sjiïete die djihad steeds as verdedigend.<ref name=Dalle>{{Cite book |author1-last=Dalle |author1-first=Ignace |author2-last=Glasman |author2-first=Wladimir |title=Le cauchemar syrien |publisher=Fayard |date=2016 |page=251 |isbn=978-2-213-69901-1}}</ref> Die Duitse oriëntalis en joernalis Daniel Gerlach stel die woord "muqawamis" voor (van die Arabiese ''muqawama'', "verset") om sommige van die sjiïtiese gewapende groepe te beskryf, aangesien die diskoers van die verset volgens hom hul ideologie en propaganda meer bepaal as die djihad.<ref name=Zenith>{{Cite web |title=Are Shia Militias Jihadist? |url=https://magazine.zenith.me/en/politics/jihadism-vs-muqawamism |website=magazine.zenith.me |date=20 Desember 2017}}</ref> Ook ander skrywers beskou die ideologie van die verset as oorheersend onder sjiïtiese Islamitiese groepe en stel dieselfde woord ter wille van duidelikheid voor.<ref name=Zenith/> == Oortuigings == Volgens Shadi Hamid en Rashid Dar word die djihadisme gedryf deur die gedagte dat die djihad 'n "individuele verpligting" (''fard 'ayn'') is wat op alle Moslems rus. Dit staan teenoor die oortuiging van Moslems tot dusver, en van hedendaagse nie-djihadiste, dat die djihad 'n "gesamentlike verpligting" (''fard al-kifaya'') is wat op las van die wettige verteenwoordigers van die Moslem-gemeenskap uitgevoer word. Die djihadiste hou vol dat alle Moslems moet deelneem, omdat die huidige Moslem-leiers volgens hulle onwettig is en nie die gesag het om geregverdigde geweld te gelas nie.<ref name=HamidDar>{{Cite web |author1-last=Hamid |author1-first=Shadi |author2-last=Dar |author2-first=Rashid |title=Islamism, Salafism, and jihadism: A primer |url=https://www.brookings.edu/blog/markaz/2016/07/15/islamism-salafism-and-jihadism-a-primer/ |publisher=Brookings Institution |date=15 Julie 2016}}</ref> Die eerste beginsel van die djihadisme is dat daar 'n sameswering bestaan om Islam te vernietig, en dat die samesweerderlande die Christelike "kruisvaarderlande" en hul Joodse en sionistiese bondgenote in Israel is.<ref name=Brachman/> Vir die Koeweitse teoretikus Hamid al-Ali moet die sjiïete by dié vyande van Islam gevoeg word.<ref name=Brachman/> === Die ontwikkeling van die djihadbegrip === Verskeie waarnemers het op die ontwikkeling in die reëls van die djihad gewys – van die oorspronklike "klassieke" leer tot dié van die een-en-twintigste-eeuse salafistiese djihadisme.<ref name=Ajjoub>{{Cite book |author-last=Ajjoub |author-first=Orwa |year=2021 |title=The Development of the Theological and Political Aspects of Jihadi-Salafism |location=Lund |publisher=Center for Middle Eastern Studies |pages=1-28 |isbn=978-91-7895-772-9}}</ref> Volgens die regshistorikus Sadakat Kadri het geleidelike veranderinge in die Islamitiese regsleer oor die afgelope paar eeue – aangebring deur Islamiste wat andersins enige nuwigheid in die godsdiens veroordeel – wat eens "ondenkbaar" was, "genormaliseer". "Die blote gedagte dat Moslems hulleself vir God sou opblaas, was voor 1983 ongehoord, en dit was eers in die vroeë 1990's dat enigiemand enige plek probeer het om die dood van onskuldige Moslems wat nie op 'n slagveld was nie, te regverdig."<ref name=Kadri>{{Cite book |author-last=Kadri |author-first=Sadakat |year=2012 |title=Heaven on Earth: A Journey Through Shari'a Law from the Deserts of Ancient Arabia |publisher=Macmillan |location=Londen |isbn=978-0-09-952327-7 |pages=150-151, 172-175}}</ref> Die eerste of "klassieke" leer van die djihad, wat teen die einde van die agtste eeu ontwikkel is, het die "djihad van die swaard" eerder as die "djihad van die hart" beklemtoon,<ref name=LewisPol>{{Cite book |author-last=Lewis |author-first=Bernard |year=1988 |title=The Political Language of Islam |page=72 |publisher=University of Chicago Press |location=Chicago |isbn=0-226-47693-6}}</ref> maar het talle regsbeperkinge bevat wat uit uitlegte van sowel die Koran as die hadith ontwikkel is, soos gedetailleerde reëls oor die aanvang, die voer en die beëindiging van 'n djihad, die behandeling van gevangenes en die verdeling van buit. Tensy daar 'n skielike aanval op die Moslem-gemeenskap was, was die djihad nie 'n persoonlike verpligting nie, maar 'n gesamentlike een,<ref name=Khadduri>{{Cite book |author-last=Khadduri |author-first=Majid |title=War and Peace in the Law of Islam |year=1955 |publisher=Johns Hopkins University Press |location=Baltimore |page=60}}</ref> wat "op die weg van God" gekwyt moes word en slegs deur die kalief gelas kon word, "wie se diskresie oor die voer daarvan feitlik onbeperk was".<ref name=Kadri/> Martelaarskap wat uit 'n aanval op die vyand sonder ag op 'n mens se eie veiligheid voortgekom het, is as lofwaardig beskou, maar om deur 'n mens se eie hand te sterf, het 'n besondere plek in die hel verdien.<ref name=LewisAss>{{Cite book |author-last=Lewis |author-first=Bernard |title=The Assassins: A Radical Sect in Islam |year=2003 |publisher=Basic Books |pages=xi–xii |isbn=978-0-7867-2455-0}}</ref> Geleerdes soos Abul A'la Maududi, Abdullah Azzam en Roeholla Chomeini, sowel as die leiers van al-Kaïda en ander, meen dat 'n verdedigende wêreldwye djihad 'n persoonlike verpligting is, wat beteken dat geen kalief of Moslem-staatshoof dit hoef af te kondig nie; dat om jouself in die proses van die dood van die vyand te dood, 'n daad van martelaarskap is wat 'n besondere plek in die hemel besorg eerder as in die hel; en dat die dood van Moslem-omstanders nie dade van djihad in die wiele behoort te ry nie.<ref name=Habeck/><ref name=Gorka>{{Cite web |title=Understanding History's Seven Stages of Jihad |author-last=Gorka |author-first=Sebastian |date=3 Oktober 2009 |url=https://www.ctc.usma.edu/posts/understanding-history%E2%80%99s-seven-stages-of-jihad |website=Combating Terrorism Center}}</ref> Die militêre ontleder Sebastian Gorka beskryf die nuwe uitleg van die djihad as die "opsetlike teiken van burgerlikes deur 'n nie-staatsakteur met onkonvensionele middele".<ref name=Gorka/> Daar word aangeneem dat al-Kaïda se afsplitsings en mededingers, die Djama'at al-Tawhid wal-Djihad en die Islamitiese Staat, swaar beïnvloed is deur 'n werk oor die djihad uit 2004 met die titel ''Idarat at-Tawahhush'' ("Die bestuur van barbaarsheid") deur Abu Bakr Naji, wat bedoel was om 'n strategie te bied om 'n nuwe kalifaat te skep deur eers "lewensbelangrike ekonomiese en strategiese teikens" te vernietig en die vyand met wreedheid skrik aan te jaag om sy wil te breek.<ref name=Ajjoub/><ref name=Wright2014>{{Cite magazine |author-last=Wright |author-first=Lawrence |title=ISIS's Savage Strategy in Iraq |url=http://www.newyorker.com/news/daily-comment/isiss-savage-strategy-in-iraq |magazine=The New Yorker |date=16 Junie 2014}}</ref> Die teoloog Abu Abdullah al-Muhajir is as een van die sleutelteoretici agter die moderne djihadistiese geweld uitgewys.<ref name=Ajjoub/><ref name=Bunzel>{{Cite journal |author-last=Bunzel |author-first=Cole |date=18 Februarie 2016 |title=The Kingdom and the Caliphate: Duel of the Islamic States |journal=Carnegie Papers |volume=265 |pages=1-43 |publisher=Carnegie Endowment for International Peace |location=Washington, D.C.}}</ref> Sy teologiese en regsgeleerde regverdigings het Abu Musab al-Zarqawi beïnvloed, sowel as verskeie ander djihadistiese terreurgroepe, waaronder die Islamitiese Staat en Boko Haram. Zarqawi het 'n manuskrip van 579 bladsye met al-Muhajir se idees – in Arabies bekend as ''Fiqh al-Dima'', oftewel "die regsleer van die bloed" – in die opleidingskampe van al-Kaïda in Irak gebruik, wat later deur die Islamitiese Staat ingespan is.<ref name=Ajjoub/><ref name=AtlanticMuhajir>{{Cite magazine |author1-last=al-Saud |author1-first=Abdullah K. |author2-last=Winter |author2-first=Charlie |title=Abu Abdullah al-Muhajir: The Obscure Theologian Who Shaped ISIS |magazine=The Atlantic |location=Washington, D.C. |date=4 Desember 2016 |url=https://www.theatlantic.com/international/archive/2016/12/isis-muhajir-syria/509399/}}</ref><ref name=GuardianMuhajir>{{Cite news |author-last=Townsend |author-first=Mark |date=13 Mei 2018 |url=https://www.theguardian.com/world/2018/may/12/isis-jihadist-manual-analysed-rebutted-by-islamic-scholar |title=The core Isis manual that twisted Islam to legitimise barbarity |work=The Guardian |location=Londen}}</ref> Die boek is deur die terreurbestrydingskenner Orwa Ajjoub beskryf as 'n werk wat "selfmoordoperasies, die verminking van lyke, onthoofding en die dood van kinders en nie-vegtendes" rasionaliseer en regverdig.<ref name=Ajjoub/> Charlie Winter beskryf dit as 'n "teologiese draaiboek wat gebruik word om die groep se afskuwelike dade te regverdig" en skryf dat al-Muhajir 'n manier gebied het "om feitlik enigiets toelaatbaar te maak, mits dit as voordelig vir die djihad voorgehou kan word".<ref name=AtlanticMuhajir/> == Teenstanders == In die raamwerk van hul strewe om 'n Islamitiese staat te herstel wat die sjaria toepas, verset die Soennitiese djihadiste hulle teen elke vorm van sekulêre regering – of dit nou die [[demokrasie]], die kommunisme of die Ba'athisme is – sowel as teen elke soort nie-Moslem politieke orde.<ref name=IBP>{{Cite book |title=Islamic International Law and Jihad (War) Law Handbook |publisher=International Business Publications |year=2011 |isbn=978-1-4387-2472-0 |page=59}}</ref> Die Soennitiese Islamitiese teenstand teen die bewind van die Siriese Ba'ath-party het kort ná die staatsgreep van 1963 ontwikkel, wat [[Sirië]] in 'n nasionalistiese, sosialistiese en sekulêre staat omskep het. Nadat [[Hafez al-Assad]] in 1970 die onbetwiste leier van die party en die staat geword het, het die toenemende sigbaarheid van Alawitiese oorheersing en kliekbevoordeling tot groeiende wrewel gelei, wat uiteindelik in die Islamitiese opstande van 1976 tot 1982 uitgeloop het. Die "Islamitiese Front", 'n koalisie van Islamitiese organisasies onder leiding van die Siriese Moslembroederskap, het 'n groot rol in die verspreiding van die opstande gespeel en 'n djihad verklaar om die Ba'athistiese bewind omver te werp. Die opstande is wreed onderdruk in die slagting van Hama in 1982, waarin tussen 20&nbsp;000 en 40&nbsp;000 mense gesterf het.<ref name=Lefevre>{{Cite book |author-last=Lefèvre |author-first=Raphaël |title=Ashes of Hama: The Muslim Brotherhood in Syria |publisher=Oxford University Press |year=2013 |isbn=978-0-19-933062-1 |location=New York |pages=43-133}}</ref> Tydens die Siriese opstand van 2011 het die Moslembroederskap 'n sleutelrol in die anti-Assad-betogings naas die sekulêre opposisie gespeel. Buitelandse vrywilligers het in 2012 Sirië begin binnekom, en die al-Nusra-front, die Siriese tak van al-Kaïda, was een van die grootste djihadistiese faksies in die burgeroorlog.<ref name=Telegraph>{{Cite web |date=2 Desember 2012 |title=Inside Jabhat al Nusra – the most extreme wing of Syria's struggle |url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/middleeast/syria/9716545/Inside-Jabhat-al-Nusra-the-most-extreme-wing-of-Syrias-struggle.html |work=The Daily Telegraph}}</ref> Reeds in die 1980's het Osama bin Laden preke gelewer waarin hy die Irakse president [[Saddam Hoesein|Saddam Hoesein]] as 'n afvallige veroordeel en die Ba'athistiese Irak as 'n "ateïstiese regime" met hegemoniese ambisies in die Golfstreek gebrandmerk het; volgens sy wêreldbeskouing is "die sosialiste ongelowiges waar hulle ook al is".<ref name=FoxNews>{{Cite news |title=Israel: Iraq Aids Palestinian Terror, But No Links to Al Qaeda |work=Fox News |date=1 Februarie 2003 |url=http://www.foxnews.com/story/0,2933,77248,00.html}}</ref> Tydens die Sowjet-Afghaanse Oorlog is Moslems wêreldwyd deur die Golfstate, Egipte, Pakistan, Marokko, [[Jordanië]] en verskeie pro-Westerse Arabiese lande aangemoedig om 'n djihad te voer om die kommunistiese indringers in Afghanistan te verslaan. Die Verenigde State en sy bondgenote het die Islamitiese rewolusionêre gesteun om die bedreiging van die "goddelose kommunisme" die hoof te bied, deur die Afghaanse ''mudjahidien'' van geld, materieel en opleiding te voorsien. Honderdduisende vrywilligers is uit verskeie lande gewerf. Ná die omverwerping van die kommunistiese regime en die ontbinding van die Sowjetunie het baie buitelandse djihadiste wat in die transnasionale netwerke van al-Kaïda saamgetrek is, hul stryd as deel van 'n "wêreldwye djihad" begin beskou, wat hulle uiteindelik in die 1990's met die Verenigde State in botsing gebring het.<ref name=Williams/> Ná die uitbreek van die Siriese opstand in 2011 het die opstand teen die Assad-bewind in 'n sektariese burgeroorlog ontaard waarin die Soennitiese Islamitiese faksies hulle teen die sjiïtiese milisies met Iranse steun gestel het. In Egipte het die Moslembroederskap tot 'n djihad teen die Siriese regering en sy Iranse bondgenote opgeroep en Hezbollah daarvan beskuldig dat dit 'n "sektariese oorlog" voer. Saoedi-Arabië het eweneens verskeie djihadistiese faksies teen die Assad-bewind gesteun en die stryd as deel van sy breër proksiekonflik met [[Iran]] beskou. Soennitiese buitelandse djihadiste het na Sirië saamgetrek uit Saoedi-Arabië, Bahrein, Jemen, Koeweit, Tunisië, Libië, Egipte, Marokko en ander Arabiese state, sowel as uit Tsjetsjnië, Pakistan, Afghanistan en Westerse lande.<ref name=Hosenball>{{Cite news |author-last=Hosenball |author-first=Mark |date=1 Mei 2014 |title=In Iraq and Syria, a resurgence of foreign suicide bombers |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/article/us-security-iraq-suicidebombs-idUSBREA400ZO20140501}}</ref> == Verspreiding via die internet == Hoewel die djihadisme hom oorspronklik tot 'n hoofsaaklik Arabiessprekende gehoor gerig het, kom djihadistiese propaganda met die opkoms van die [[internet]] ook in tale soos Frans, Engels, Duits en Spaans voor.<ref name=Guerin>{{Cite book |author1=Michel Guérin |author2=Jean-Luc Marret |title=Histoires de Djihad |publisher=Des Équateurs |year=2014}}</ref> Die oorredingskrag van die djihadisme, en die ontstellende eenvoud daarvan, ontwikkel so deur 'n multimedia-propaganda wat in die teken staan van 'n strewe om die djihadisme te verwêreldlik.<ref name=Salazar>{{Cite book |author=Philippe-Joseph Salazar |title=Paroles armées : Comprendre et combattre la propagande terroriste |publisher=Lemieux |year=2015}}</ref> Om hul dade van godsdienstige geweld te regverdig, steun djihadistiese individue en netwerke op die nie-bindende genre van Islamitiese regsliteratuur, die ''[[fatwa]]'', soos ontwikkel deur salafisties-djihadistiese regsgesagte, wie se geskrifte via die internet gedeel en versprei word.<ref name=French2020>{{Cite book |author-last=French |author-first=Nathan S. |year=2020 |chapter=A Jihadi-Salafi Legal Tradition? Debating Authority and Martyrdom |title=And God Knows the Martyrs: Martyrdom and Violence in Jihadi-Salafism |location=Oxford en New York |publisher=Oxford University Press |doi=10.1093/oso/9780190092153.003.0002 |pages=36-69 |isbn=978-0-19-009215-3}}</ref> Aan die einde van 2011 het die Amerikaanse regering opgemerk dat djihadistiese bewegings [[X (sosiale netwerk)|Twitter]] begin gebruik om hul nuus te versprei; volgens die kenner Romain Caillet het hulle van die begin van 2013, toe die massagebruik van die netwerk begin het, tot September 2014 byna volkome ongestraf gebly.<ref name=Vespa>{{Cite web |author=Xavier Vespa |title=Le gouvernement américain veut museler Twitter |url=http://twitteradar.com/le-gouvernement-americain-veut-museler-twitter/twitter-ailleurs |website=Twitteradar |date=2 Januarie 2012}}</ref> Twitter het later aangekondig dat dit 235&nbsp;000 rekeninge in die eerste helfte van 2016 en 377&nbsp;000 in die tweede helfte geskrap het. Dié optrede het daartoe gelei dat die netwerk minder gebruik is, veral ten gunste van [[Telegram]].<ref name=LMTwitter>{{Cite news |author=William Audureau |url=https://www.lemonde.fr/pixels/article/2017/03/22/pour-les-djihadistes-la-dynamique-est-plutot-d-abandonner-twitter_5099068_4408996.html |title=« Pour les djihadistes, la dynamique est plutôt d'abandonner Twitter » |work=Le Monde |date=22 Maart 2017}}</ref> In 2020 is djihadistiese propaganda ook op minder bekende geënkripteerde boodskapdienste aangetref.<ref name=Parisien2020>{{Cite news |author-last=Wintrebert |author-first=Hugo |title=Ils combattent Daech depuis leur chambre |work=Le Parisien |date=14 Februarie 2020 |url=https://www.leparisien.fr/faits-divers/terrorisme-ces-anonymes-qui-traquent-les-djihadistes-de-daech-sur-internet-15-02-2020-8260242.php}}</ref> == Djihadisme in Europa == {| class="wikitable" style="float:right; margin-left:1em" |+ Djihadistiese terugkeerders na Wes-Europa (stand: 2018)<ref name=CookVale>{{Cite book |author1=Joana Cook |author2=Gina Vale |title=From Daesh to "diaspora". Tracing the women and minors of Islamic State |publisher=ICSR, King's College |location=Londen |year=2018 |page=17}}</ref> ! Land !! Aantal !! Persentasie |- | [[Frankryk]] || 1 910 || 32 % |- | [[Duitsland]] || 950 || 16 % |- | [[Verenigde Koninkryk]] || 850 || 14,5 % |- | [[België]] || 498 || 8,5 % |- | [[Swede]] || 310 || 5 % |- | [[Nederland]] || 300 || 5 % |- | [[Spanje]] || 230 || 4 % |- | [[Denemarke]] || 145 || 2,5 % |} Sedert 11 September 2001 het meer as 150 Islamities gemotiveerde aanslae in Europa plaasgevind, waarin ongeveer 800 mense gesterf en ongeveer 5&nbsp;000 beseer is.<ref name=Reynie>{{Cite book |author-last=Reynié |author-first=Dominique |title=Les attentats islamistes dans le monde 1979-2021 |publisher=Fondation pour l'innovation politique |date=2021 |page=9 |url=https://www.fondapol.org/app/uploads/2021/09/enquete-terrorisme-2021-cahiers-fr-2021-11-15-wg.pdf}}</ref> Voorbeelde is die aanslae in [[Madrid]] (2004), [[Londen]] (2005), op ''[[Charlie Hebdo]]'' (2015), in [[Kopenhagen]] (2015), [[Berlyn]] (2016), [[Brussel]] (2016), [[Nice]] (2016), [[Barcelona]] (2017), Londen (2017), [[Manchester]] (2017) en [[Wene]] (2020). Dit maak die djihadisme 'n eersterangse uitdaging vir die politiek, die samelewing en die demokrasie in Europa.<ref name=Micheron>{{Cite book |author-last=Micheron |author-first=Hugo |title=La colère et l'oubli : Les démocraties face au jihadisme européen |date=2023 |publisher=Gallimard |location=Parys |isbn=978-2-07-298072-5}}</ref> Die aanslag op ''Charlie Hebdo'' op 7 Januarie 2015 in [[Parys]] is deur 'n djihadistiese groep met bande met al-Kaïda opgeëis,<ref name=LMCharlie>{{Cite news |url=https://www.lemonde.fr/societe/article/2015/01/14/aqpa-revendique-l-attaque-contre-charlie-hebdo_4555720_3224.html |title=Al-Qaida dans la péninsule Arabique revendique l'attaque contre « Charlie Hebdo » |work=Le Monde |date=14 Januarie 2015}}</ref> terwyl die dader van die gyselaardrama in die Hyper Cacher-winkel homself as verbonde aan die Islamitiese Staat voorgehou het.<ref name=LMCoulibaly>{{Cite news |url=https://www.lemonde.fr/societe/article/2015/01/11/dans-un-enregistrement-amedy-coulibaly-revendique-l-attentat-de-montrouge_4553648_3224.html |title=Dans une vidéo posthume, Amedy Coulibaly revendique l'attentat de Montrouge |work=Le Monde |date=11 Januarie 2015}}</ref> Die aanslae van 13 November 2015 in Parys en Saint-Denis en dié van 14 Julie 2016 in Nice is eweneens deur die Islamitiese Staat opgeëis.<ref name=LPParis>{{Cite news |url=http://www.lepoint.fr/societe/attentats-a-paris-l-etat-islamique-revendique-les-attaques-14-11-2015-1981610_23.php |title=Attentats à Paris : l'État islamique revendique les attaques |work=Le Point |date=14 November 2015}}</ref> In 2018 het Joana Cook en Gina Vale 'n ondersoek gepubliseer wat sowat 6&nbsp;000 mense ingesluit het wat na Irak of Sirië gereis het, hulle daar by die Islamitiese Staat aangesluit het en daarna na hul tuisland teruggekeer het. Negentig persent van hulle kom uit agt lande van die [[Europese Unie]].<ref name=CookVale/> Gemeet aan die grootte van die bevolking staan België, Swede en Denemarke boaan die lys; van dié lande het die twee Skandinawiese lande geen koloniale verlede nie en tel hul samelewings onder die mees egalitêre ter wêreld.<ref name=Micheron12>{{Cite book |author-last=Micheron |author-first=Hugo |title=La colère et l'oubli : Les démocraties face au jihadisme européen |date=2023 |publisher=Gallimard |location=Parys |pages=12-13 |isbn=978-2-07-298072-5}}</ref> In Frankryk blyk ekstreme Islamiste eerder uit groepies, families en vriendekringe gewerf te word wat dikwels uit bepaalde stadswyke kom, maar wat nie noodwendig die maatskaplik mees randstandiges is nie. Ook in Duitsland kom slegs 3 persent van die statisties aangetekende djihadiste uit die oostelike deelstate en Oos-Berlyn, maar 30 persent uit die ekonomies voorspoedige Noordryn-Wesfale; en ook uit die ekonomies swak Belgiese streek Wallonië het slegs enkeles na Sirië gereis.<ref name=Micheron15>{{Cite book |author-last=Micheron |author-first=Hugo |title=La colère et l'oubli : Les démocraties face au jihadisme européen |date=2023 |publisher=Gallimard |location=Parys |page=15 |isbn=978-2-07-298072-5}}</ref> Volgens die Duitse Bundesamt für Verfassungsschutz is sedert 2015 vyftien djihadisties gemotiveerde aanslae in Duitsland verhoed.<ref name=BfV2021>{{Cite web |url=http://www.verfassungsschutz.de/DE/themen/islamismus-und-islamistischer-terrorismus/islamismus-und-islamistischer-terrorismus_node.html |title=Islamismus und islamistischer Terrorismus |date=1 Maart 2021 |publisher=Bundesamt für Verfassungsschutz}}</ref> In Swede het die veiligheidspolisie in 2017 berig dat die getal djihadiste in die land van ongeveer 200 in 2010 tot 'n paar duisend gestyg het.<ref name=Aftonbladet>{{Cite news |title=Säpochefen: "Det finns tusentals radikala islamister i Sverige" |url=http://www.aftonbladet.se/nyheter/a/OVQRq/sapochefen-tusentals-radikala-islamister-i-sverige |work=Aftonbladet |date=2017}}</ref> Volgens die Sweedse navorser Magnus Ranstorp is die salafistiese djihadisme antidemokraties en [[homofobie|homofobies]] en het dit die onderwerping van vroue ten doel, en staan dit daarom teenoor 'n maatskaplike orde wat op die demokrasie gegrond is.<ref name=DR>{{Cite news |title=Ekstremistisk islamisme vokser i Sverige |url=https://www.dr.dk/nyheder/udland/ekstremistisk-islamisme-vokser-i-sverige |work=DR |date=2018}}</ref> In die Verenigde Koninkryk het 'n verslag bevind dat lande in die Midde-Ooste finansiële steun aan moskees en Islamitiese opvoedkundige instellings verskaf wat met die verspreiding van salafisties-djihadistiese materiaal verbind is.<ref name=BBCSaudi>{{Cite news |date=5 Julie 2017 |title=Saudi Arabia has 'clear link' to UK extremism, report says |url=https://www.bbc.com/news/uk-politics-40496778 |work=BBC News}}</ref> Ramings van die Duitse binnelandse intelligensiediens toon dat die salafistiese beweging in Duitsland van 3&nbsp;800 aanhangers in 2011 tot 7&nbsp;500 in 2015 gegroei het; die meeste werwing vind op die internet en op straat plaas en trek hoofsaaklik jongmense.<ref name=bfvSalafi>{{Cite web |title=Salafistische Bestrebungen – Inhalte und Ziele salafistischer Ideologie |url=http://www.verfassungsschutz.de/de/arbeitsfelder/af-islamismus-und-islamistischer-terrorismus/was-ist-islamismus/salafistische-bestrebungen |publisher=Bundesamt für Verfassungsschutz}}</ref> Volgens die Duitse Bundeszentrale für politische Bildung is byna alle djihadistiese terroriste salafiste, maar is nie alle salafiste terroriste nie.<ref name=Pfahl>{{Cite web |author-last=Pfahl-Traughber |author-first=Armin |date=9 September 2015 |title=Salafismus – was ist das überhaupt? |url=http://www.bpb.de/politik/extremismus/radikalisierungspraevention/211830/salafismus-was-ist-das-ueberhaupt |website=bpb.de}}</ref> In Frankryk is 'n salafisties-djihadistiese moskee in [[Marseille]] in Desember 2017 deur die owerhede gesluit omdat daar oor 'n gewelddadige djihad gepreek is,<ref name=Marseille>{{Cite web |date=12 Desember 2017 |title=Une mosquée salafiste fermée à Marseille sur ordre de la préfecture |url=https://www.20minutes.fr/societe/2186387-20171212-marseille-mosquee-salafiste-fermee-ordre-prefecture-police |website=20minutes.fr}}</ref> en in 2018 is die prediker Elhadi Doudi ná goedkeuring deur die Europese Hof vir Menseregte na Algerië gedeporteer.<ref name=Doudi>{{Cite web |date=20 April 2018 |title=La France expulse un imam salafiste vers l'Algérie pour ses prêches radicaux |url=https://www.france24.com/fr/20180420-imam-salafiste-marseille-france-algerie-justice-salafisme-doudi-expulsion-cedh-islam |website=France 24}}</ref> == Sosiologiese en sielkundige verklarings == Die djihadisme is veral in die [[diaspora]] buite die Moslem-wêreld aantreklik vir maatskaplik agtergestelde Moslems – oorwegend jong seuns uit voormalige immigrantefamilies – aangesien hulle hulle, weg van die alledaagse Islam van die Moslem-wêreld, met eiegekose brokstukke van die djihadistiese ideologie 'n wêreldbeeld op maat kan skep wat dit moontlik maak om hul eie waarneming van die maatskaplike leefwêreld volgens subjektief aanneemlike patrone te orden, die onbegryplike gevolglogies uit te lê, en hul eie begeertes en angste te verwerk. Die sendingsywer van baie djihadiste spruit daarby uit hul elitêre selfverstaan as voorbeeldige getuies van 'n "ware" Islam, oftewel as die avant-garde van 'n Islamitiese herlewing. Die kritiek en die geweld van die djihadisme rig hulle daarom, anders as sy propaganda en die openbare beeld daarvan, meerendeels teen die massa gewone Moslems self en teen die meerderheidsislam in al sy gedaantes.<ref name=Lohlker/> Europese djihadiste het dikwels 'n baie swak kennis van Arabies; hul indoktrinasie geskied dan deur benaderde vertalings van die propaganda wat op die internet beskikbaar is.<ref name=Guerin/> Die beweegredes vir dié radikalisering is uiteenlopend en kan om maatskaplike, kulturele, individuele, gesins- of sielkundige redes ontwikkel. Volgens internasionale studies speel 'n oorskatting of onderskatting van die self, die dubbele vervreemding van jongmense wat voel dat hulle nie aan hul woonland en ook nie aan die land van hul familie se herkoms behoort nie, ouderdom en 'n gevoel van slagofferskap 'n rol, sowel as die soeke na behoort aan 'n gemeenskap of gesin, 'n swak hantering van woede en 'n psigiatriese dimensie.<ref name=Guerin/> Kinders van immigrante is kultureel by die gasheersamelewing ingeskakel, maar struktureel nie, aangesien hulle dikwels ten opsigte van werk en behuising gediskrimineer word; dié teenstrydigheid tussen kulturele en strukturele integrasie kan die mees gefrustreerdes tot geweld aanspoor.<ref name=Schnapper>{{Cite book |author-last=Schnapper |author-first=Dominique |title=Qu'est-ce que l'intégration ? |publisher=Gallimard |year=2007 |pages=57, 82, 88, 194-195}}</ref> Die djihadisme geniet soms die voordeel van 'n modegier en kan vir 'n te liggelowige mens romanties voorkom; die werklikheid is dikwels minder roemryk en meer haglik, met sommige wat vir logistieke take aangewend word en ander wat gedood word.<ref name=Guerin/> Vir die antropoloog Loïc Le Pape stem dié vorm van radikale verbintenis nie ooreen met 'n klassieke godsdienstige bekering of met 'n sektariese militantisme nie: {{Aanhaling|teks=Dit verbind die krag van die godsdienstige gevoel met 'n politieke en militêre verbintenis. Die skielikheid van die radikaliseringstrajekte word verklaar deur die skynbare samehang van 'n denkstelsel wat uit los stukke saamgestel is. ... Die jong bekeerlinge tot die Islamitiese Staat steun op 'n verskraalde en gewelddadige lesing van die voorskrifte van Islam en verbind millennialistiese en apokaliptiese oortuigings met 'n [[samesweringsteorie|samesweringsdenke]] (die Jode, die Weste, die Illuminati) wat hulle met 'n growwe geopolitieke geskiedenis kombineer. Om die radikalisme tot 'n blote saak van godsdiens te herlei, is dus net so gewaag as om te meen dat die godsdiens nie een van die bepalende faktore daarvan is nie.|teken=Loïc Le Pape<ref name=LePape>{{Cite web |title=Le basculement vers le jihadisme n'est pas seulement religieux |url=http://www.liberation.fr/debats/2016/01/17/le-basculement-vers-le-jihadisme-n-est-pas-seulement-religieux_1427012 |website=liberation.fr |date=17 Januarie 2016}}</ref>}} == Veroordeling in die Moslem-wêreld == Volgens die politikoloog Barak Mendelsohn "verwerp die oorgrote meerderheid Moslems die djihadistiese sienings van Islam. Verder toon die geval van Saoedi-Arabië en ander Golfregimes dat state binnelandse legitimiteit deur ekonomiese ontwikkeling en maatskaplike verandering kan verwerf, eerder as op grond van godsdiens en vroomheid."<ref name=Mendelsohn2024/> Die gewelddadige djihadisme is in al sy vorme reeds in Januarie 2002 in die Mekka-manifes deur die Internasionale Islamitiese Geleerderaad skerp veroordeel en enige dekking deur Islam of die Koran is daaraan ontsê. Met die stelling "Djihad is nie terrorisme nie" word in die manifes 'n ongewapende djihad wat aan die vrede verbind is, van alle Moslems geëis.<ref name=Mekka>{{Cite journal |title=Terrorism: Islam's Viewpoint |journal=The Muslim World League Journal |date=Julie 2002 |url=http://muslimcanada.org/fiqhcouncil.html}}</ref> == Lys van konflikte == {| class="wikitable" ! Konflik !! Datums !! Betrokke groepe !! Land of lande |- | [[Sowjet-Afghaanse Oorlog]] || 1979-1989 || Afghaanse ''mudjahidien'' || [[Afghanistan]] |- | Afghaanse Burgeroorlog || 1989-1992 || Afghaanse ''mudjahidien'' en al-Kaïda || Afghanistan |- | Konflik in Kasjmir || 1990-hede || Lashkar-e-Taiba || [[Kasjmir]] |- | Somaliese Burgeroorlog || 1991-hede || Al-Shabaab || [[Somalië]] |- | Algerynse Burgeroorlog || 1991-2002 || Gewapende Islamitiese Groep || [[Algerië]] |- | Bosniese Oorlog || 1992-1995 || Bosniese ''mudjahidien'' || [[Bosnië en Herzegowina]] |- | Afghaanse Burgeroorlog || 1992-1996 || [[Taliban]] en al-Kaïda || Afghanistan |- | Konflik in Tsjetsjnië || 1994-2017 || ''Mudjahidien'' in [[Tsjetsjnië]] || [[Rusland]] |- | Afghaanse Burgeroorlog || 1996-2001 || Taliban en al-Kaïda || Afghanistan |- | Al-Kaïda-opstand in Jemen || 1998-hede || [[Al-Kaïda]] || [[Jemen]] |- | Oorlog in Afghanistan || 2001-2021 || Taliban, al-Kaïda en Islamitiese Staat – provinsie Khorasan || Afghanistan |- | Opstand in die Magreb || 2002-hede || Al-Kaïda en Islamitiese Staat || Algerië, [[Mali]], Niger, Mauritanië, [[Tunisië]], [[Marokko]] en [[Libië]] |- | Irakse opstand || 2003-hede || Al-Kaïda en Islamitiese Staat || [[Irak]] |- | Opstand in die Noord-Kaukasus || 2009-2017 || Kaukasus-Emiraat en Islamitiese Staat || Rusland |- | Boko Haram-opstand || 2009-hede || [[Boko Haram]] || [[Nigerië]], Kameroen, Niger en Tsjad |- | Islamitiese opstand in die Sahel || 2011-hede || Al-Kaïda en Islamitiese Staat – provinsie Sahel || Mali, Burkina Faso, Niger, Nigerië, Kameroen, Tsjad, Benin, Togo, Ghana en Ivoorkus |- | [[Siriese Burgeroorlog]] || 2011-2024 || Al-Kaïda, Hayat Tahrir al-Sham en Islamitiese Staat || [[Sirië]] |- | Oorlog teen die Islamitiese Staat || 2014-hede || [[Islamitiese Staat]] || |- | Konflik tussen die Islamitiese Staat en die Taliban || 2015-hede || Taliban en Islamitiese Staat || Afghanistan |} == Sien ook == {{Div col|colwidth=20em}} * [[Djihad]] * [[Islamisme]] * [[Salafisme]] * [[Wahhabisme]] * [[Islamitiese Staat]] * [[Al-Kaïda]] * [[Boko Haram]] * [[Taliban]] * [[Terrorisme]] * [[Kruistog]] {{Div col end}} == Verwysings == {{Verwysings|2}} [[Kategorie:Islam]] [[Kategorie:Terrorisme]] [[Kategorie:Politieke ideologieë]] [[Kategorie:Politiek]] mkh2kcpa07rqe614uii4uscg1ebto4l 0 469046 2967107 2966972 2026-09-13T18:17:30Z Pynappel 70858 2967107 wikitext text/x-wiki '''Cornelis Frederik Bezuidenhout''' (24 Augustus 1760 – 16 Oktober 1815) was 'n grensboer in die oostelike [[Kaapkolonie]]. Hy is dood in 'n skermutseling met [[Khoikhoi]]-soldate wat gestuur is om hom in hegtenis te neem, en sy dood was die aanleiding tot die [[Slagtersnek-rebellie]], wat op 9 Maart 1816 sy dramatiese slot onder die [[galg]] by Van Aardspos, ongeveer 19 km suid van Slagtersnek, bereik het.<ref name="DSAB2" /> == Lewe en dood == Cornelis Frederik Bezuidenhout, bekend onder die bynaam Freek, was die vyfde van sewe kinders van Gerrit Bezuidenhout, 'n burger van [[Graaff-Reinet]], en sy vrou, Sophia Maria Scheepers. Freek was 'n afstammeling van Wynand Leendertsz Bezuidenhout van [[Nederland]], meestertuinier aan die Kaap, en sy vrou, Jannetje Gerrits van [[Amsterdam]].<ref name="DSAB1" /> Bezuidenhout is in 1760 in die distrik Graaff-Reinet gebore.<ref name="DSAB1" /> As grensboer het hy afgesonderd in die vallei van die Baviaansrivier, oos van [[Cradock]], gewoon.<ref name="DSAB1" /> Daar is van hom gesê dat hy geen [[vrees]] geken het nie, vol [[selfvertroue]] was en beslis aanmatigend en kort van draad was.<ref name="DSAB1" /> Sy sienings oor openbare sake het hom met die owerheid laat bots. Onrus aan die oosgrens, veroorsaak deur konflikte met die [[Xhosas|Xhosa]], het die spanning laat toeneem, veral ná die [[Swarte Ommegang]] van 1812.<ref name="DSAB1" /> Bezuidenhout was algemeen bekend as 'n moeilike man; sy bediende, Booi, het hom daarvan beskuldig dat hy hom mishandel en sy loon teruggehou het weens 'n aanklag van diefstal teen Booi.<ref name="DSAB1" /> Hy is gedagvaar om voor die hof op Graaff-Reinet te verskyn. Aanvanklik het hy swak verskonings vir sy afwesigheid aangebied, maar uiteindelik het hy die hof se bevele getrotseer.<ref name="DSAB1" /> Gevolglik is hy in sy afwesigheid deur 'n omgangshof weens minagting van die hof tot 'n maand [[Tronkstraf|tronkstraf]] gevonnis. 'n Lasbrief vir sy inhegtenisneming is uitgereik en [[landdros]] [[Andries Stockenström]] van Graaff-Reinet het die adjunk-geregsbode opdrag gegee om dit uit te voer.<ref name="DSAB1" /> Toe die adjunk-geregsbode geen hulp van die [[veldkornet]] van die wyk kry nie, is hy met 'n brief waarin militêre bystand gevra word na die naaste militêre pos, onder bevel van [[kaptein]] Andrews. Terwyl Bezuidenhout hom daarop voorberei het om sy inhegtenisneming met geweld te weerstaan, het luitenant F. Rousseau die adjunk-geregsbode met 'n patrollie van twaalf Khoikhoi-soldate vergesel.<ref name="DSAB1" /> Hy is op 16 Oktober 1815 by die Baviaansrivier (die huidige Glen Lynden) gekonfronteer. Bezuidenhout het geweier om oor te gee en op die soldate geskiet. Saam met sy seun en 'n toevallige besoeker, Jacob Erasmus, het hy skuiling tussen die rotse van die nabygeleë vallei gaan soek. Hy wou nie na rede luister nie en het weer begin skiet totdat hy dodelik gewond is deur die soldate wat die vuur beantwoord het. Sy seun en Erasmus, wat nie aan die skietery deelgeneem het nie, het oorgegee.<ref name="DSAB1" /> Bezuidenhout is die volgende dag deur sy familie op die plaas begrawe.<ref name="DSAB1" /> Daar is geen sekerheid oor Bezuidenhout se vrou of kinders nie, behalwe oor een seun, Gerrit Coenraad Bezuidenhout (1790-1838).<ref name="DSAB1" /> == Gedenktekens == Die grot waarin Bezuidenhout gesterf het, sowel as sy graf, is op die plaas Silverbrook, die huidige Glen Lynden in die [[Oos-Kaap]]. Die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk]] en die plaaslike [[Reddingsdaadbond]] het 'n [[obelisk]] van rooi [[doleriet]] by die grot en 'n [[graniet]]rots by die graf opgerig. Dié twee gedenktekens staan sowat 180 m van mekaar af langs die pad tussen [[Bedford, Oos-Kaap|Bedford]] en [[Tarkastad]] in die provinsie Oos-Kaap.<ref name="DSAB1" /> == Nasleep == By Bezuidenhout se begrafnis het sy broer, Johannes Jurgen (Hans Jan) Bezuidenhout, gesweer om wraak te neem op die amptenare wat hy vir sy broer se dood verantwoordelik gehou het.<ref name="DSAB2" /> Hy het die hele gemeenskap aangehits om teen die Britse koloniale regering in opstand te kom. Hy wou die Britte en die Khoikhoi in die see in verdryf en 'n onafhanklike staat aan die oosgrens stig. Ongeveer sestig burgers het 'n eed van wraak en trou afgelê en deelgeneem aan wat as die [[Slagtersnek-rebellie]] bekend geword het.<ref name="DSAB2" /><ref name="SESA9" /> Die meeste boere het die opstand egter nie gesteun nie. Uiteindelik het hoogstens 200 boere die opstand gesteun, het net 60 by Slagtersnek opgedaag, en is daar nie 'n enkele skoot geskiet toe hulle deur Britse troepe en lojalistiese boere gekonfronteer is nie. Hans Bezuidenhout het geweier om oor te gee en is op sy plaas doodgeskiet, en vyf van die oorlewende aanvoerders is later tereggestel. Die opstand het betekenis verkry as 'n episode in die [[Afrikaners|Afrikanerdom]] se stryd teen Britse oorheersing.<ref name="SESA3" /> == Sien ook == * [[Slagtersnek-monumente]] == Verwysings == {{Verwysings|refs= <ref name="DSAB1">{{Cite encyclopedia |title=Bezuidenhout, Cornelis Frederik |encyclopedia=Dictionary of South African Biography |volume=II |pages=59 |publisher=Human Sciences Research Council |year=1983 |isbn=0-624-00369-8 |language=en}}</ref> <ref name="DSAB2">{{Cite encyclopedia |title=Bezuidenhout, Johannes Jurgen |encyclopedia=Dictionary of South African Biography |volume=II |pages=59-60 |publisher=Human Sciences Research Council |year=1983 |isbn=0-624-00369-8 |language=en}}</ref> <ref name="SESA9">{{Cite encyclopedia |title=Slachter's Nek Rebellion |encyclopedia=Standard Encyclopedia of Southern Africa |volume=9 |pages=655-656 |publisher=Human Sciences Research Council |language=en}}</ref> <ref name="SESA3">{{Cite encyclopedia |title=Cape of Good Hope |encyclopedia=Standard Encyclopedia of Southern Africa |volume=3 |pages=47 |publisher=Human Sciences Research Council |language=en}}</ref> }} == Eksterne skakels == * {{Cite book |last=Macmillan |first=William Miller |title=The Road to Self-rule: A Study in Colonial Evolution |publisher=Ayer Publishing |year=1970 |pages=296 |url=https://books.google.com/books?id=kDY_hkghJ5MC&q=%22Slagter's%2BNek%2BRebellion%22&pg=PA109 |isbn=0-8369-5608-7 |language=en}} * [https://web.archive.org/web/20051216084656/http://www.sahistory.org.za/pages/chronology/thisday/slachters-nek-rebellion.htm This Day in History] (in Engels) == Verdere leesstof == * H.C.V. Leibbrandt (red.), ''The rebellion of 1815. Generally known as Slachtersnek''. Kaapstad, 1902 * G.E. Cory, ''The rise of South Africa'', deel 1. Londen, 1921 * C.J. Uys, "Slagtersnek: verdraaide beelde van 'n grusame gebeurtenis", ''Die Landstem'', 28 November 1964 * J.A. Heese, "Die Bezuidenhouts van Slagtersnek", ''Familia'', 1965/6, nr. 4 {{DEFAULTSORT:Bezuidenhout, Cornelis Frederik}} [[Kategorie:Geboortes in 1760]] [[Kategorie:Sterftes in 1815]] [[Kategorie:Afrikaners]] [[Kategorie:Suid-Afrikaners]] au7ed15jmutfmnu1ldhz6sbrci84oxh 0 469050 2967037 2967002 2026-09-13T12:57:49Z Pynappel 70858 2967037 wikitext text/x-wiki Hierdie '''lys van fiddlespelers''' bevat noemenswaardige [[fiddle]]<nowiki/>spelers en oorvleuel gedeeltelik met die [[Lys van klassieke violiste|lys van violiste]]. == Alfabeties volgens van == {| class="wikitable sortable" |- ! Naam van fiddlespeler !! Nasionaliteit !! Genre(s) |- | [[Joseph Allard]] || Kanadees || Frans-Kanadees |- | [[Ruby Allmond]] || Amerikaans || Country |- | [[Darol Anger]] || Amerikaans || Jazz |- | [[Jason Anick]] || Amerikaans || Jazz |- | [[Gilles Apap]] || Frans || Iers, Roma, bluegrass |- | [[John Arcand]] || Kanadees || Métis |- | [[Svend Asmussen]] || Deens || Jazz |- | [[Aly Bain]] || Shetlands || Skots, Shetlands |- | [[Dewey Balfa]] || Amerikaans || Cajun |- | [[Kenny Baker]] || Amerikaans || Bluegrass |- | [[Andrew Baxter]] || Amerikaans || Blues |- | [[Randal Bays]] || Amerikaans || Iers |- | [[Donald Angus Beaton]] || Kanadees || Cape Breton |- | [[Kinnon Beaton]] || Kanadees || Skots-Kelties |- | [[Miri Ben-Ari]] || Israelies || Hiphop |- | [[Émile Benoît]] || Kanadees || Newfoundland |- | [[Byron Berline]] || Amerikaans || Bluegrass |- | [[Norman Blake]] || Amerikaans || ''Old-time'', bluegrass |- | [[Sedra Bistodeau]] || Amerikaans || ''Old-time'' |- | [[Tracy Bonham]] || Amerikaans || Alternatiewe rock |- | [[Robert Bowlin]] || Amerikaans || Bluegrass |- | [[Charlie Bowman]] || Amerikaans || ''Old-time'' |- | [[Bus Boyk]] || Amerikaans || ''Old-time'', country |- | [[Polly Bradfield]] || Amerikaans || Jazz |- | [[Cecil Brower]] || Amerikaans || ''Western swing'' |- | [[Kevin Burke]] || Amerikaans || Iers |- | [[Sam Bush]] || Amerikaans || Bluegrass |- | [[Paddy Canny]] || Iers || Iers |- | [[Jean Carignan]] || Kanadees || Frans-Kanadees |- | [[Andy Carlson]] || Amerikaans || Bluegrass |- | [[Gaither Carlton]] || Amerikaans || Appalachies, ''old-time'' |- | [[Ernie Carpenter]] || Amerikaans || Appalachies, ''old-time'' |- | [[French Carpenter]] || Amerikaans || Appalachies, ''old-time'' |- | [[Shelt Carpenter]] || Amerikaans || Appalachies, ''old-time'' |- | [[Liz Carroll]] || Amerikaans || Iers |- | [[Fiddlin' John Carson]] || Amerikaans || Appalachies, ''old-time'' |- | [[Eliza Carthy]] || Engels || Engels |- | [[Hanneke Cassel]] || Amerikaans || Bluegrass, Skots, ander |- | [[Angus Chisholm]] || Kanadees || Cape Breton |- | [[Harry Choates]] || Amerikaans || Cajun |- | [[Vassar Clements]] || Amerikaans || Bluegrass, country, jazz |- | [[Michael Cleveland]] || Amerikaans || Bluegrass |- | [[Julia Clifford]] || Iers || Iers tradisioneel |- | [[Charlie Cline]] || Amerikaans || Bluegrass |- | [[Michael Coleman]] || Iers || Iers |- | [[Brian Conway]] || Amerikaans || Iers |- | [[Sharon Corr]] || Iers || Iers |- | [[J. P. Cormier]] || Kanadees || Bluegrass |- | [[Papa John Creach]] || Amerikaans || Rock, blues |- | [[Randy Crouch]] || Amerikaans || Blues, country, rock |- | [[Chris Daring]] || Amerikaans || Texas |- | [[Charlie Daniels]] || Amerikaans || Suidelike Amerikaanse rock |- | [[Junior Daugherty]] || Amerikaans || ''Western swing'', country, tradisioneel |- | [[Andy de Jarlis]] || Kanadees || Métis |- | [[Vernon Derrick]] || Amerikaans || Bluegrass, country |- | [[Michael Doucet]] || Amerikaans || Cajun |- | [[Tommy Doucet]] || Kanadees || Acadies |- | [[Barry Dransfield]] || Engels || Engels, volksmusiek |- | [[Casey Driessen]] || Amerikaans || Bluegrass, Skots |- | [[DSharp]] || Amerikaans || Klassiek, elektroniese dansmusiek, hiphop |- | [[Stuart Duncan]] || Amerikaans || Bluegrass |- | [[Mark Evitts]] || Amerikaans || Pop-country, bluegrass |- | [[Mark Feldman]] || Amerikaans || Jazz |- | [[Winston Fitzgerald]] || Kanadees || Cape Breton |- | [[Henry Flynt]] || Amerikaans || Klassieke ''hillbilly'' |- | [[Canray Fontenot]] || Amerikaans || Kreools |- | [[Howdy Forrester]] || Amerikaans || ''Texas show-style'' |- | [[Curly Fox]] || Amerikaans || Country |- | [[Alasdair Fraser]] || Skots || Skots |- | [[D'Jalma Garnier]] || Amerikaans || Kreools |- | [[Frankie Gavin]] || Iers || Iers |- | [[Rayna Gellert]] || Amerikaans || ''Old-time'' |- | [[Manoj George]] || Indies || Indiese klassieke musiek, ''world fusion'', Indiese blues |- | [[Johnny Gimble]] || Amerikaans || ''Texas swing'', bluegrass |- | [[Matt Glaser]] || Amerikaans || Jazz, bluegrass |- | [[Michael Gorman]] || Iers || Iers |- | [[Niel Gow]] || Skots || Skots |- | [[G. B. Grayson]] || Amerikaans || ''Old-time'' |- | [[Richard Greene (musikant)|Richard Greene]] || Amerikaans || Bluegrass |- | [[Clinton Gregory]] || Amerikaans || Bluegrass, country |- | [[Bryony Griffith]] || Engels || Engelse volksmusiek |- | [[Petra Haden]] || Amerikaans || Alternatiewe rock |- | [[Merle Haggard]] || Amerikaans || Country |- | [[Theron Hale]] || Amerikaans || ''Old-time'' |- | [[Ed Haley]] || Amerikaans || ''Old-time'' |- | [[Bella Hardy]] || Engels || Engelse volksmusiek |- | [[Sid Harkreader]] || Amerikaans || ''Old-time'' |- | [[John Hartford]] || Amerikaans || ''Old-time'', bluegrass, country |- | [[Martin Hayes]] || Iers || Iers |- | [[Aubrey Haynie]] || Amerikaans || Bluegrass |- | [[Bobby Hicks]] || Amerikaans || Bluegrass |- | [[Daniel Hoffman]] || Amerikaans-Israelies || Klezmer |- | [[Jerry Holland]] || Kanadees || Cape Breton |- | [[Bob Holt]] || Amerikaans || ''Old-time'' |- | [[Tommy Hunter]] || Amerikaans || Appalachies |- | [[Eileen Ivers]]<ref name="as">{{cite web |url=https://americansongwriter.com/5-female-fiddle-players-breaking-barriers/ |title=5 Female Fiddle Players Breaking Barriers |last=Dunham |first=Nancy |work=American Songwriter |date=2 November 2023 |access-date=28 Februarie 2024 |language=en}}</ref> || Amerikaans || Iers |- | [[Jana Jae]] || Amerikaans || Country, bluegrass |- | [[Tommy Jarrell]] || Amerikaans || Appalachies |- | [[Ramona Jones]] || || ''Old-time'' |- | [[Michael Kang]] || Koreaans || Bluegrass |- | [[Patrick Kelly]] || Iers || Iers |- | [[Doug Kershaw]] || Amerikaans || Cajun |- | [[Clark Kessinger]] || Amerikaans || ''Old-time'' |- | [[Carla Kihlstedt]] || Amerikaans || Jazz |- | [[Paddy Killoran]] || Iers || Iers |- | [[Tim Kliphuis]] || Nederlands || Jazz |- | [[Peter Knight]] || Engels || Volksmusiek en jazz |- | [[Kenny Kosek]] || Amerikaans || Bluegrass |- | [[Gundula Krause]] || Duits || Bluegrass, Cajun, volksmusiek, folk-rock |- | [[Alison Krauss]] || Amerikaans || Bluegrass |- | [[Michelle Lambert]] || Amerikaans || Pop |- | [[Donnell Leahy]] || Kanadees || Cape Breton |- | [[Andy Leftwich]] || Amerikaans || Bluegrass |- | [[Brad Leftwich]] || Amerikaans || ''Old-time'' |- | [[Ray Legere]] || Kanadees || Bluegrass |- | [[Chris Leslie]] || Engels || Elektriese volksmusiek |- | [[Laurie Lewis]] || Amerikaans || Bluegrass, ''old-time'' |- | [[Annbjørg Lien]] || Noors || Noors |- | [[Didier Lockwood]] || Frans || Jazz |- | [[Benjamin F. Logan]] || Amerikaans || Bluegrass |- | [[Julie Lyonn Lieberman]] || Amerikaans || Blues, jazz, Amerikaanse en wêreld-''roots''-style |- | [[Sandy MacIntyre]] || Kanadees || Cape Breton |- | [[Ashley MacIsaac]] || Kanadees || Cape Breton |- | [[Buddy MacMaster]] || Kanadees || Cape Breton |- | [[Natalie MacMaster]] || Kanadees || Kanadees |- | [[Mack Magaha]] || Amerikaans || Bluegrass |- | [[Martie Maguire]] || Amerikaans || Country/bluegrass |- | [[J. E. Mainer]] || Amerikaans || Appalachies, ''old-time'' |- | [[Benny Martin]] || Amerikaans || Bluegrass |- | [[Marcus Martin]] || Amerikaans || Appalachies, ''old-time'' |- | [[Andy McGann]] || Iers || Iers-Amerikaans |- | [[Dennis McGee]] || Amerikaans || Cajun |- | [[Seán McGuire]] || Iers || Iers |- | [[Clayton McMichen]] || Amerikaans || Appalachies, ''old-time'' |- | [[French Mitchell]] || Amerikaans || Appalachies, ''old-time'' |- | [[Don Messer]] || Kanadees || Maritiem, volksmusiek, ''old-time'' |- | [[Bruce Molsky]] || Amerikaans || Appalachies |- | [[Patrick Moran]] || Kanadees || Sliabh Luachra |- | [[Denis Murphy]] || Iers || Iers tradisioneel |- | [[Sierra Noble]] || Kanadees || Métis, Kelties, ''old-time'', volksmusiek, jazz |- | [[Máiréad Nesbitt]] || Iers || Kelties |- | [[Mark O'Connor]] || Amerikaans || Bluegrass, volksmusiek, klassiek |- | [[Padraig O'Keeffe]] || Iers || Iers |- | [[Caoimhín Ó Raghallaigh]] || Iers || Iers |- | [[Uncle Charlie Osborne]] || Amerikaans || ''Old-time'', Appalachies |- | [[Peter Ostroushko]] || Amerikaans || Americana, volksmusiek |- | [[Sixto Palavecino]] || Argentyns || Argentynse volksmusiek |- | [[Úna Palliser]] || Iers || Iers |- | [[Donny Parenteau]] || Kanadees || Country, ''western swing'' |- | [[Tommy Peoples]] || Iers || Iers |- | [[Jean-Luc Ponty]] || Frans || Jazz |- | [[Tommie Potts]] || Iers || Iers |- | [[Ed Reavy]] || Iers || Iers-Amerikaans |- | [[Bridget Regan (musikant)|Bridget Regan]] || Amerikaans || Ierse punk |- | [[Juan Reynoso]] || Meksikaans || Tierra Caliente |- | [[Bonnie Rideout]] || Amerikaans || Skots |- | [[Laura Risk]] || Amerikaans || Skots, Frans-Kanadees |- | [[Fiddlin' Doc Roberts]] || Amerikaans || ''Old-time'' |- | [[Eck Robertson]] || Amerikaans || ''Old-time'' |- | [[Posey Rorer]] || Amerikaans || ''Old-time'' |- | [[Jonathan "Jazz" Russell]] || Amerikaans || Jazz |- | [[Nicky Sanders]] || Amerikaans || Bluegrass |- | [[Ric Sanders]] || Engels || Engelse volksmusiek |- | [[Joel Savoy]] || Amerikaans || Cajun |- | [[Oliver Schroer]] || Kanadees || Komponis, verskeie genres |- | [[Ricky Skaggs]] || Amerikaans || Country, bluegrass |- | [[Ruby Jane Smith]] || Amerikaans || Bluegrass |- | [[Buddy Spicher]] || Amerikaans || Bluegrass |- | [[Uncle Bunt Stephens]] || Amerikaans || ''Old-time'' |- | [[Lee Stripling]] || Amerikaans || ''Old-time'' |- | [[Uncle Am Stuart]] || Amerikaans || ''Old-time'' |- | [[Brenda Stubbert]] || Kanadees || Cape Breton |- | [[Dinesh Subasinghe]] || Sri Lankaans || Pop-klassiek, Kelties, volksmusiek |- | [[Alicia Svigals]] || Amerikaans || Klezmer |- | [[Dave Swarbrick]] || Engels || Engelse volksmusiek |- | [[Gid Tanner]] || Amerikaans || Appalachies, ''old-time'' |- | [[Gordon Terry]] || Amerikaans || Bluegrass |- | [[Benny Thomasson]] || Amerikaans || Texas, ''old-time'' |- | [[Uncle Jimmy Thompson]] || Amerikaans || ''Old-time'' |- | [[Kathryn Tickell]] || Engels || Northumbries |- | [[Graham Townsend]] || Kanadees || Ottawa-vallei |- | [[Jay Ungar]] || Amerikaans || Walse, swing |- | [[Jim Van Cleve]] || Amerikaans || Bluegrass |- | [[Joe Venuti]] || Amerikaans || Jazz |- | [[John Vesey]] || Iers || Iers tradisioneel |- | [[Calvin Vollrath]] || Kanadees || Métis |- | [[Sara Watkins]]<ref name="as" /> || Amerikaans || Bluegrass |- | [[Jenny Wilhelms]] || Fins || Volksmusiek |- | [[Benny Williams]] || Amerikaans || Bluegrass |- | [[Claude Williams]] || Amerikaans || Jazz |- | [[Bob Wills]] || Amerikaans || ''Texas swing'' |- | [[Melvin Wine]] || Amerikaans || Appalachies |- | [[Chubby Wise]] || Amerikaans || Bluegrass |- | [[Joel Zifkin]] || Kanadees || Volksmusiek, rock, blues, abstrak |} == Volgens styl == === Noord-Amerikaanse style === ==== Kanadese style ==== {| class="wikitable" width="95%" |- ! Down East | {{Columns-list|colwidth=22em| * [[Don Messer]] * [[Brian Barron]] }} |- ! Kanadese volksmusiek | {{Columns-list|colwidth=22em| * [[Oliver Schroer]] * [[Tim Chaisson]] * [[Daniel Lapp]] }} |- ! Frans-Kanadees/Acadies | {{Columns-list|colwidth=22em| * [[Joseph Allard]] * [[Jean Carignan]] * [[Tommy Doucet]] * [[Dominique Dupuis]] }} |- ! Ottawa-vallei | {{Columns-list|colwidth=22em| * [[Graham Townsend]] * [[April Verch]] }} |- ! Cape Breton | {{Columns-list|colwidth=22em| * [[Donald Angus Beaton]] * [[Angus Chisholm]] * [[Jerry Holland]] * [[Winston Fitzgerald]] * [[Sandy MacIntyre]] * [[Cynthia MacLeod]] * [[Buddy MacMaster]] * [[Natalie MacMaster]] * [[Ashley MacIsaac]] * [[John Morris Rankin]] * [[Brenda Stubbert]] * [[Dan R. MacDonald]] * [[Lee Cremo]] }} |- ! Métis | {{Columns-list|colwidth=22em| * [[Andy de Jarlis]] * [[John Arcand]] * [[Sierra Noble]] }} |- ! Newfoundland | {{Columns-list|colwidth=22em| * [[Patrick Moran]] * [[Émile Benoît]] }} |} ==== Meksikaanse style ==== {| class="wikitable" width="95%" |- ! Tierra Caliente | {{Columns-list|colwidth=22em| * [[Juan Reynoso]] }} |} ==== Style van die Verenigde State ==== {| class="wikitable" width="95%" |- valign="top" ! Blues | {{Columns-list|colwidth=22em| * [[Andrew Baxter]] * [[Clarence "Gatemouth" Brown]] * [[Papa John Creach]] (ook rock) * [[Julie Lyonn Lieberman]] (ook jazz, Amerikaanse en wêreld-''roots''-style) * [[Randy Crouch]] (ook country, rock) * [[Heather Hardy]] }} |- valign="top" ! Bluegrass | {{Columns-list|colwidth=22em| * [[Darol Anger]] (ook jazz) * [[Kenny Baker]] * [[Byron Berline]] * [[Sam Bush]] * [[Jason Carter]] * [[Vassar Clements]] (ook country, jazz) * [[Michael Cleveland]] * [[Charlie Cline]] * [[Curly Ray Cline]] * [[J. P. Cormier]] * [[Vernon Derrick]] * [[Casey Driessen]] * [[Stuart Duncan]] * [[Johnny Gimble]] * [[Richard Greene (musikant)|Richard Greene]] * [[Clinton Gregory]] * [[John Hartford]] * [[Aubrey Haynie]] * [[Bobby Hicks]] * [[Jana Jae]] (ook country) * [[Michael Kang]] * [[Kenny Kosek]] * [[Gundula Krause]] (ook Cajun, volksmusiek, folk-rock) * [[Benjamin F. Logan]] * [[Mack Magaha]] * [[Martie Maguire]] * [[Alison Krauss]]<ref name="as" /> * [[Ray Legere]] * [[Laurie Lewis]] * [[Benny Martin]] * [[Mark O'Connor]] (ook klassiek, volksmusiek) * [[Nicky Sanders]] * [[Ricky Skaggs]] * [[Ruby Jane Smith]] * [[Gordon Terry]] * [[Jim Van Cleve]] * [[Sara Watkins]] (ook alternatief) * [[Benny Williams]] * [[Chubby Wise]] }} |- valign="top" ! Cajun | {{Columns-list|colwidth=22em| * [[Dewey Balfa]] * [[Harry Choates]] * [[Michael Doucet]] * [[Doug Kershaw]] * [[Gundula Krause]] (ook bluegrass, volksmusiek, folk-rock) * [[Dennis McGee]] * [[Joel Savoy]] }} |- valign="top" ! Country | {{Columns-list|colwidth=22em| * [[Clayton McMichen]] * [[Ruby Allmond]] * [[Vassar Clements]] (ook bluegrass, jazz) * [[Randy Crouch]] (ook blues, rock) * [[Vernon Derrick]] * [[Curly Fox]] * [[Clinton Gregory]] * [[John Hartford]] * [[Jana Jae]] (ook bluegrass) * [[Emily Poe]] * [[Ricky Skaggs]] * [[Mark Evitts]] }} |- valign="top" ! Country-rock | {{Columns-list|colwidth=22em| * [[Charlie Daniels]] }} |- valign="top" ! Kreools | {{Columns-list|colwidth=22em| * [[Calvin Carrière]] * [[Canray Fontenot]] * [[D'Jalma Garnier]] }} |- valign="top" ! Hiphop | {{Columns-list|colwidth=22em| * [[Kev Marcus]] * [[Miri Ben-Ari]] * [[Damien Escobar]] * [[Tourie Escobar]] }} |- valign="top" ! ''Old-time'' | {{Columns-list|colwidth=22em| * [[Charlie Bowman]] * [[Gaither Carlton]] * [[Fiddlin' John Carson]] * [[G. B. Grayson]] * [[Theron Hale]] * [[Ed Haley]] * [[Bob Holt]] * [[Sid Harkreader]] * [[Clark Kessinger]] * [[J. E. Mainer]] * [[Clayton McMichen]] * [[French Mitchell]] * [[Fiddlin' Doc Roberts]] * [[Eck Robertson]] * [[Posey Rorer]] * [[Uncle Bunt Stephens]] * [[Lee Stripling]] (ook ''western swing'') * [[Uncle Am Stuart]] * [[Gid Tanner]] * [[Benny Thomasson]] * [[Uncle Jimmy Thompson]] * [[Pendleton Vandiver]] * [[Melvin Wine]] }} |- valign="top" ! Pop | {{Columns-list|colwidth=22em| * [[Michelle Lambert]] }} |- valign="top" ! ''Western swing'' | {{Columns-list|colwidth=22em| * [[Cecil Brower]] * [[Junior Daugherty]] * [[Johnny Gimble]] * [[Lee Stripling]] (ook ''old-time'') * [[Bob Wills]] }} |} === Europese fiddlestyle === {| class="wikitable" width="95%" |- ! Roma | {{Columns-list|colwidth=22em| * [[Gilles Apap]] (ook Iers) * [[Panna Czinka]] * [[Ion Petre Stoican]] }} |} ==== Ierse style ==== {| class="wikitable" width="95%" |- ! Iers-Kelties | {{Columns-list|colwidth=22em| * [[Gilles Apap]] (ook Roma, eksperimenteel) * [[Kevin Burke]] * [[Liz Carroll]] * [[Julia Clifford]] * [[Michael Coleman]] * [[Brian Conway]] * [[Sharon Corr]] * [[Michael Gorman]] * [[Frankie Gavin]] * [[Martin Hayes]] * [[Eileen Ivers]] * [[Patrick Kelly]] * [[Paddy Killoran]] * [[Seán McGuire]] * [[Manus McGuire]] * [[James Morrison]] * [[Máiréad Nesbitt]] * [[Caoimhín Ó Raghallaigh]] * [[Úna Palliser]] * [[Tommy Peoples]] * [[Tommie Potts]] * [[John Sheahan]] * [[John Carty]] }} |- ! Sliabh Luachra | {{Columns-list|colwidth=22em| * [[Denis Murphy]] * [[Padraig O'Keeffe]] * [[Patrick Moran]] }} |- ! Ierse punk | {{Columns-list|colwidth=22em| * [[Bridget Regan (musikant)|Bridget Regan]] }} |} ==== Joodse style ==== {| class="wikitable" width="95%" |- ! Klezmer | {{Columns-list|colwidth=22em| * [[Alicia Svigals]] * [[Daniel Hoffman]] }} |} ==== Noorse style ==== {| class="wikitable" width="95%" |- ! Hardanger | {{Columns-list|colwidth=22em| * [[Annbjørg Lien]] }} |} ==== Britse style ==== {| class="wikitable" width="95%" |- ! Engels | {{Columns-list|colwidth=22em| * [[Eliza Carthy]] * [[Barry Dransfield]] * [[Bryony Griffith]] * [[Bella Hardy]] * [[Peter Knight]] * [[Chris Leslie]] * [[Vanessa-Mae]] * [[Dave Swarbrick]] * [[Ric Sanders]] }} |- ! Skots-Kelties | {{Columns-list|colwidth=22em| * [[Aly Bain]] (ook Shetlands) * [[Hanneke Cassel]] * [[Alasdair Fraser]] * [[John McCusker]] * [[Angus Chisholm]] (ook Cape Breton) * [[Kinnon Beaton]] }} |- ! Shetlands | {{Columns-list|colwidth=22em| * [[Tom Anderson]] * [[Aly Bain]] (ook Skots) }} |} === Sri Lankaanse fiddlestyl === * [[Dinesh Subasinghe]] === Transregionale style === ==== Volksmusiek ==== {| class="wikitable" width="95%" |- ! Tradisionele volksmusiek | {{Columns-list|colwidth=22em| * [[Mark O'Connor]] (ook bluegrass, Cajun, folk-rock) * [[Sixto Palavecino]] * [[Jenny Wilhelms]] }} |- ! Folk-rock | {{Columns-list|colwidth=18em| * [[Gundula Krause]] * [[Dinesh Subasinghe]] * [[Manoj George]] }} |} ==== Jazz ==== {| class="wikitable" width="95%" |- ! Jazz | {{Columns-list|colwidth=22em| * [[Darol Anger]] * [[Svend Asmussen]] * [[Polly Bradfield]] * [[Vassar Clements]] (ook country, bluegrass) * [[Dave Favis-Mortlock]] * [[Mark Feldman]] * [[Matt Glaser]] * [[Jerry Goodman]] * [[Stéphane Grappelli]] * [[Carla Kihlstedt]] * [[Tim Kliphuis]] * [[Didier Lockwood]] * [[Ray Nance]] * [[Jean-Luc Ponty]] * [[Zbigniew Seifert]] * [[Stuff Smith]] * [[Eddie South]] * [[Boyd Tinsley]] (ook rock) * [[Michał Urbaniak]] * [[Joe Venuti]] * [[Claude Williams]] }} |} ==== Rock ==== {| class="wikitable" width="95%" |- ! Rock | {{Columns-list|colwidth=22em| * [[Papa John Creach]] (ook blues) * [[Randy Crouch]] (ook country, blues) * [[Nicky Sanders]] (ook bluegrass) * [[Boyd Tinsley]] (ook jazz) * [[Manoj George]] (ook ''world fusion'' en Indiese blues) }} |} == Verwysings == {{Verwysings}} {{DEFAULTSORT:Fiddlespelers}} [[Kategorie:Violiste|*]] [[Kategorie:Lyste|Fiddlespelers]] gncxa6f0qv4cycr2t0g07kc2k8fuot8 0 469051 2967044 2026-09-13T14:38:58Z AFM 21229 Nuwe bladsy geskep met 'Die '''Makgadigadi-panne''' in [[Botswana]] is ‘n laag geleë, sanderige gebied met van die grootste soutvlaktes in die wêreld. ==Ligging== Suidoos van die [[Okavangodelta]] in die noordooste van die [[Kalahari]] is verskeie panne in ‘n rotskom laer as die omringende sand. Hulle is tussen die 890 m tot 1200 m bo seespieël en vorm die laagste dele van die Kalahari. Die middelpunt va hierdie groep panne is 21° suid en 25° 31′ oos, en dit is ‘n 225 k...' 2967044 wikitext text/x-wiki Die '''Makgadigadi-panne''' in [[Botswana]] is ‘n laag geleë, sanderige gebied met van die grootste soutvlaktes in die wêreld. ==Ligging== Suidoos van die [[Okavangodelta]] in die noordooste van die [[Kalahari]] is verskeie panne in ‘n rotskom laer as die omringende sand. Hulle is tussen die 890 m tot 1200 m bo seespieël en vorm die laagste dele van die Kalahari. Die middelpunt va hierdie groep panne is 21° suid en 25° 31′ oos, en dit is ‘n 225 km wes van [[Francistown]]. Gweta, tussen [[Maun]] en [[Nata]], is die toegangsroete. ==Panne== Die grootste van die panne is die Ntwetwe-pan, ‘n 120 km van wes na oos en ±160 km van noordoos na suidwes, en die Sowapan aan die oostekant, ±70 km wes na oos en ‘n 110 km noord na suid. Hulle twee het ‘n omtrek van nagenoeg 1000 km. Al hierdie panne saam het ‘n area van 15000 km². Die vlakte is, soos ook die Okavangodelta en die [[Ngamimeer]], ‘n oorblyfsel van die Makgadigadimeer wat hier ‘n 10 000 jaar gelede bestaan het. Weens klimaatverandering het daar minder reën geval en deur seismiese aktiwiteit is die lope van die [[Zambezirivier]], [[Kafuerivier]], [[Luangwerivier]] en ander strome weens verskuiwende sandduine afgesny van hierdie area. Dus het die meer opgedroog.Gedurende die grootste deel van die jaar wor rd die panne bedek deur ‘n droë, sout en kleierige kors. In die somertyd is dit meesal ‘n vleiland. Die hooftoevoerbron is die Natariver uit die rigting van [[Bulawayo]], dus uit die noordooste en die Botetirivier uit die Okavangodelta, die noordweste. In die suide verbind die twee groot panne deur ‘n vlakte waar die waters van die panne en die Botetirivier slegs in goeie reënjare saamvloei. Geoloë is onseker oor hoe die situasie duisende jare gelede hier was. Vermoed word dat die vol meer oorgeloop het in die [[Shasherivier]] en die [[Motloutserivier]]. Indien dit so is, was die Botetiriver ‘n boloop van die [[Limpoporivier]]. ==Flora. fauna en ekonomie== Hierdie is ‘n afgeleë, onherbergsame plek. Die wind is warm, dit is droog en die water brak. In die poele groei slegs alge. Aan die some van die poele groei gras en struike. Daar is ‘n beperkte wildlewe. [[Zebra]]s, [[wildebees]]te, pelikane, flaminke, [[volstruis]]e, [[meerkat]]te, [[hiëna]]s, skilpaaie, [[slang]]e en [[akkedis]]se kom voor. Toerisme en ander skonomiese aktiwiteite word gestrem deur die gebrek aan drink[[water]] en [[elektrisiteit]]. By die Suapan groeie kremetartbome wat besienswaardig is. Die potensiaal van die soutafsetting is groot. Sedert 1992 word sout en soda-as by die Suapan gewen. ‘n Plan bestaan om water vanaf die Natarivier vir besproeiingsdoeleindes hierheen te lei. ==Naam== *In Afrikaans word meesal die naam '''Makarikari-panne''' gebruik. *Die Botetirivier word ook dikwels die [[Botletle-rivier]] genoem. *Die woord “makarikari” beteken “groot, lewelose land”. *Die Ntwetwepan staan ook bekend as die Mokoamotopan. Mokoamoto betken “vuil voete” wat verwys na die modder in die pan. *Die Sowapan is ook bekend as die Suapan en die Natapna. ==Ander panne== Van die bekendste panne is Suider-Afrika is [[Verneukpan]], [[Hakskeenpan]], [[Etoshapan]] en [[Nxaipan]]. ==Lees ook== *[[Panneveld]] *[[Kalahari-besproeiingskema]] *[[Kalahari-pannestreek]] ==Bibliografie== *https://www.botswana.co.za/africa_makgadikgadi.html *https://botswanafootprints.com/destination/makgadikgadi-pans-nxai-pan/ *https://www.info-botswana.com/activities-and-places-of-interest/makgadikgadi-nxai-pans/makgadikgadi-pans-national-park *https://science.nasa.gov/earth/earth-observatory/makgadikgadi-salt-pans-92394/ [[Kategorie: Botswana]] mcouiml4211maqi0bz71on8duj8s5no 2967046 2967044 2026-09-13T14:42:52Z AFM 21229 /* Bibliografie */ 2967046 wikitext text/x-wiki Die '''Makgadigadi-panne''' in [[Botswana]] is ‘n laag geleë, sanderige gebied met van die grootste soutvlaktes in die wêreld. ==Ligging== Suidoos van die [[Okavangodelta]] in die noordooste van die [[Kalahari]] is verskeie panne in ‘n rotskom laer as die omringende sand. Hulle is tussen die 890 m tot 1200 m bo seespieël en vorm die laagste dele van die Kalahari. Die middelpunt va hierdie groep panne is 21° suid en 25° 31′ oos, en dit is ‘n 225 km wes van [[Francistown]]. Gweta, tussen [[Maun]] en [[Nata]], is die toegangsroete. ==Panne== Die grootste van die panne is die Ntwetwe-pan, ‘n 120 km van wes na oos en ±160 km van noordoos na suidwes, en die Sowapan aan die oostekant, ±70 km wes na oos en ‘n 110 km noord na suid. Hulle twee het ‘n omtrek van nagenoeg 1000 km. Al hierdie panne saam het ‘n area van 15000 km². Die vlakte is, soos ook die Okavangodelta en die [[Ngamimeer]], ‘n oorblyfsel van die Makgadigadimeer wat hier ‘n 10 000 jaar gelede bestaan het. Weens klimaatverandering het daar minder reën geval en deur seismiese aktiwiteit is die lope van die [[Zambezirivier]], [[Kafuerivier]], [[Luangwerivier]] en ander strome weens verskuiwende sandduine afgesny van hierdie area. Dus het die meer opgedroog.Gedurende die grootste deel van die jaar wor rd die panne bedek deur ‘n droë, sout en kleierige kors. In die somertyd is dit meesal ‘n vleiland. Die hooftoevoerbron is die Natariver uit die rigting van [[Bulawayo]], dus uit die noordooste en die Botetirivier uit die Okavangodelta, die noordweste. In die suide verbind die twee groot panne deur ‘n vlakte waar die waters van die panne en die Botetirivier slegs in goeie reënjare saamvloei. Geoloë is onseker oor hoe die situasie duisende jare gelede hier was. Vermoed word dat die vol meer oorgeloop het in die [[Shasherivier]] en die [[Motloutserivier]]. Indien dit so is, was die Botetiriver ‘n boloop van die [[Limpoporivier]]. ==Flora. fauna en ekonomie== Hierdie is ‘n afgeleë, onherbergsame plek. Die wind is warm, dit is droog en die water brak. In die poele groei slegs alge. Aan die some van die poele groei gras en struike. Daar is ‘n beperkte wildlewe. [[Zebra]]s, [[wildebees]]te, pelikane, flaminke, [[volstruis]]e, [[meerkat]]te, [[hiëna]]s, skilpaaie, [[slang]]e en [[akkedis]]se kom voor. Toerisme en ander skonomiese aktiwiteite word gestrem deur die gebrek aan drink[[water]] en [[elektrisiteit]]. By die Suapan groeie kremetartbome wat besienswaardig is. Die potensiaal van die soutafsetting is groot. Sedert 1992 word sout en soda-as by die Suapan gewen. ‘n Plan bestaan om water vanaf die Natarivier vir besproeiingsdoeleindes hierheen te lei. ==Naam== *In Afrikaans word meesal die naam '''Makarikari-panne''' gebruik. *Die Botetirivier word ook dikwels die [[Botletle-rivier]] genoem. *Die woord “makarikari” beteken “groot, lewelose land”. *Die Ntwetwepan staan ook bekend as die Mokoamotopan. Mokoamoto betken “vuil voete” wat verwys na die modder in die pan. *Die Sowapan is ook bekend as die Suapan en die Natapna. ==Ander panne== Van die bekendste panne is Suider-Afrika is [[Verneukpan]], [[Hakskeenpan]], [[Etoshapan]] en [[Nxaipan]]. ==Lees ook== *[[Panneveld]] *[[Kalahari-besproeiingskema]] *[[Kalahari-pannestreek]] ==Bibliografie== *https://www.botswana.co.za/africa_makgadikgadi.html *https://botswanafootprints.com/destination/makgadikgadi-pans-nxai-pan/ *https://www.info-botswana.com/activities-and-places-of-interest/makgadikgadi-nxai-pans/makgadikgadi-pans-national-park *https://science.nasa.gov/earth/earth-observatory/makgadikgadi-salt-pans-92394/ [[Kategorie: Botswana]] [[Kategorie: Water]] [[Kategorie: Geologie]] [[Kategorie: Meteorologie]] 73g5p4q7i5uwmcshjxecqdxpe322d7j 2967048 2967046 2026-09-13T14:44:00Z AFM 21229 /* Flora. fauna en ekonomie */ 2967048 wikitext text/x-wiki Die '''Makgadigadi-panne''' in [[Botswana]] is ‘n laag geleë, sanderige gebied met van die grootste soutvlaktes in die wêreld. ==Ligging== Suidoos van die [[Okavangodelta]] in die noordooste van die [[Kalahari]] is verskeie panne in ‘n rotskom laer as die omringende sand. Hulle is tussen die 890 m tot 1200 m bo seespieël en vorm die laagste dele van die Kalahari. Die middelpunt va hierdie groep panne is 21° suid en 25° 31′ oos, en dit is ‘n 225 km wes van [[Francistown]]. Gweta, tussen [[Maun]] en [[Nata]], is die toegangsroete. ==Panne== Die grootste van die panne is die Ntwetwe-pan, ‘n 120 km van wes na oos en ±160 km van noordoos na suidwes, en die Sowapan aan die oostekant, ±70 km wes na oos en ‘n 110 km noord na suid. Hulle twee het ‘n omtrek van nagenoeg 1000 km. Al hierdie panne saam het ‘n area van 15000 km². Die vlakte is, soos ook die Okavangodelta en die [[Ngamimeer]], ‘n oorblyfsel van die Makgadigadimeer wat hier ‘n 10 000 jaar gelede bestaan het. Weens klimaatverandering het daar minder reën geval en deur seismiese aktiwiteit is die lope van die [[Zambezirivier]], [[Kafuerivier]], [[Luangwerivier]] en ander strome weens verskuiwende sandduine afgesny van hierdie area. Dus het die meer opgedroog.Gedurende die grootste deel van die jaar wor rd die panne bedek deur ‘n droë, sout en kleierige kors. In die somertyd is dit meesal ‘n vleiland. Die hooftoevoerbron is die Natariver uit die rigting van [[Bulawayo]], dus uit die noordooste en die Botetirivier uit die Okavangodelta, die noordweste. In die suide verbind die twee groot panne deur ‘n vlakte waar die waters van die panne en die Botetirivier slegs in goeie reënjare saamvloei. Geoloë is onseker oor hoe die situasie duisende jare gelede hier was. Vermoed word dat die vol meer oorgeloop het in die [[Shasherivier]] en die [[Motloutserivier]]. Indien dit so is, was die Botetiriver ‘n boloop van die [[Limpoporivier]]. ==Flora. fauna en ekonomie== Hierdie is ‘n afgeleë, onherbergsame plek. Die wind is warm, dit is droog en die water brak. In die poele groei slegs alge. Aan die some van die poele groei gras en struike. Daar is ‘n beperkte wildlewe. [[Zebra]]s, [[wildebees]]te, pelikane, [[flamink]]e, [[volstruis]]e, [[meerkat]]te, [[hiëna]]s, skilpaaie, [[slang]]e en [[akkedis]]se kom voor. Toerisme en ander skonomiese aktiwiteite word gestrem deur die gebrek aan drink[[water]] en [[elektrisiteit]]. By die Suapan groei kremetartbome wat besienswaardig is. Die potensiaal van die soutafsetting is groot. Sedert 1992 word sout en soda-as by die Suapan gewen. ‘n Plan bestaan om water vanaf die Natarivier vir besproeiingsdoeleindes hierheen te lei. ==Naam== *In Afrikaans word meesal die naam '''Makarikari-panne''' gebruik. *Die Botetirivier word ook dikwels die [[Botletle-rivier]] genoem. *Die woord “makarikari” beteken “groot, lewelose land”. *Die Ntwetwepan staan ook bekend as die Mokoamotopan. Mokoamoto betken “vuil voete” wat verwys na die modder in die pan. *Die Sowapan is ook bekend as die Suapan en die Natapna. ==Ander panne== Van die bekendste panne is Suider-Afrika is [[Verneukpan]], [[Hakskeenpan]], [[Etoshapan]] en [[Nxaipan]]. ==Lees ook== *[[Panneveld]] *[[Kalahari-besproeiingskema]] *[[Kalahari-pannestreek]] ==Bibliografie== *https://www.botswana.co.za/africa_makgadikgadi.html *https://botswanafootprints.com/destination/makgadikgadi-pans-nxai-pan/ *https://www.info-botswana.com/activities-and-places-of-interest/makgadikgadi-nxai-pans/makgadikgadi-pans-national-park *https://science.nasa.gov/earth/earth-observatory/makgadikgadi-salt-pans-92394/ [[Kategorie: Botswana]] [[Kategorie: Water]] [[Kategorie: Geologie]] [[Kategorie: Meteorologie]] 3o82linv2telpuv5vt9cxf78x4tzjig 2967050 2967048 2026-09-13T14:48:21Z AFM 21229 /* Lees ook */ 2967050 wikitext text/x-wiki Die '''Makgadigadi-panne''' in [[Botswana]] is ‘n laag geleë, sanderige gebied met van die grootste soutvlaktes in die wêreld. ==Ligging== Suidoos van die [[Okavangodelta]] in die noordooste van die [[Kalahari]] is verskeie panne in ‘n rotskom laer as die omringende sand. Hulle is tussen die 890 m tot 1200 m bo seespieël en vorm die laagste dele van die Kalahari. Die middelpunt va hierdie groep panne is 21° suid en 25° 31′ oos, en dit is ‘n 225 km wes van [[Francistown]]. Gweta, tussen [[Maun]] en [[Nata]], is die toegangsroete. ==Panne== Die grootste van die panne is die Ntwetwe-pan, ‘n 120 km van wes na oos en ±160 km van noordoos na suidwes, en die Sowapan aan die oostekant, ±70 km wes na oos en ‘n 110 km noord na suid. Hulle twee het ‘n omtrek van nagenoeg 1000 km. Al hierdie panne saam het ‘n area van 15000 km². Die vlakte is, soos ook die Okavangodelta en die [[Ngamimeer]], ‘n oorblyfsel van die Makgadigadimeer wat hier ‘n 10 000 jaar gelede bestaan het. Weens klimaatverandering het daar minder reën geval en deur seismiese aktiwiteit is die lope van die [[Zambezirivier]], [[Kafuerivier]], [[Luangwerivier]] en ander strome weens verskuiwende sandduine afgesny van hierdie area. Dus het die meer opgedroog.Gedurende die grootste deel van die jaar wor rd die panne bedek deur ‘n droë, sout en kleierige kors. In die somertyd is dit meesal ‘n vleiland. Die hooftoevoerbron is die Natariver uit die rigting van [[Bulawayo]], dus uit die noordooste en die Botetirivier uit die Okavangodelta, die noordweste. In die suide verbind die twee groot panne deur ‘n vlakte waar die waters van die panne en die Botetirivier slegs in goeie reënjare saamvloei. Geoloë is onseker oor hoe die situasie duisende jare gelede hier was. Vermoed word dat die vol meer oorgeloop het in die [[Shasherivier]] en die [[Motloutserivier]]. Indien dit so is, was die Botetiriver ‘n boloop van die [[Limpoporivier]]. ==Flora. fauna en ekonomie== Hierdie is ‘n afgeleë, onherbergsame plek. Die wind is warm, dit is droog en die water brak. In die poele groei slegs alge. Aan die some van die poele groei gras en struike. Daar is ‘n beperkte wildlewe. [[Zebra]]s, [[wildebees]]te, pelikane, [[flamink]]e, [[volstruis]]e, [[meerkat]]te, [[hiëna]]s, skilpaaie, [[slang]]e en [[akkedis]]se kom voor. Toerisme en ander skonomiese aktiwiteite word gestrem deur die gebrek aan drink[[water]] en [[elektrisiteit]]. By die Suapan groei kremetartbome wat besienswaardig is. Die potensiaal van die soutafsetting is groot. Sedert 1992 word sout en soda-as by die Suapan gewen. ‘n Plan bestaan om water vanaf die Natarivier vir besproeiingsdoeleindes hierheen te lei. ==Naam== *In Afrikaans word meesal die naam '''Makarikari-panne''' gebruik. *Die Botetirivier word ook dikwels die [[Botletle-rivier]] genoem. *Die woord “makarikari” beteken “groot, lewelose land”. *Die Ntwetwepan staan ook bekend as die Mokoamotopan. Mokoamoto betken “vuil voete” wat verwys na die modder in die pan. *Die Sowapan is ook bekend as die Suapan en die Natapna. ==Ander panne== Van die bekendste panne is Suider-Afrika is [[Verneukpan]], [[Hakskeenpan]], [[Etoshapan]] en [[Nxaipan]]. ==Lees ook== *[[Kudiakampan]] *[[Panneveld]] *[[Kalahari-besproeiingskema]] *[[Kalahari-pannestreek]] ==Bibliografie== *https://www.botswana.co.za/africa_makgadikgadi.html *https://botswanafootprints.com/destination/makgadikgadi-pans-nxai-pan/ *https://www.info-botswana.com/activities-and-places-of-interest/makgadikgadi-nxai-pans/makgadikgadi-pans-national-park *https://science.nasa.gov/earth/earth-observatory/makgadikgadi-salt-pans-92394/ [[Kategorie: Botswana]] [[Kategorie: Water]] [[Kategorie: Geologie]] [[Kategorie: Meteorologie]] hyh1x5heg8xon2ykng1tcduggno2rhs 2967052 2967050 2026-09-13T15:30:34Z Oesjaar 7467 /* Bibliografie */ Korrigeer sintaks foute. 2967052 wikitext text/x-wiki Die '''Makgadigadi-panne''' in [[Botswana]] is ‘n laag geleë, sanderige gebied met van die grootste soutvlaktes in die wêreld. ==Ligging== Suidoos van die [[Okavangodelta]] in die noordooste van die [[Kalahari]] is verskeie panne in ‘n rotskom laer as die omringende sand. Hulle is tussen die 890 m tot 1200 m bo seespieël en vorm die laagste dele van die Kalahari. Die middelpunt va hierdie groep panne is 21° suid en 25° 31′ oos, en dit is ‘n 225 km wes van [[Francistown]]. Gweta, tussen [[Maun]] en [[Nata]], is die toegangsroete. ==Panne== Die grootste van die panne is die Ntwetwe-pan, ‘n 120 km van wes na oos en ±160 km van noordoos na suidwes, en die Sowapan aan die oostekant, ±70 km wes na oos en ‘n 110 km noord na suid. Hulle twee het ‘n omtrek van nagenoeg 1000 km. Al hierdie panne saam het ‘n area van 15000 km². Die vlakte is, soos ook die Okavangodelta en die [[Ngamimeer]], ‘n oorblyfsel van die Makgadigadimeer wat hier ‘n 10 000 jaar gelede bestaan het. Weens klimaatverandering het daar minder reën geval en deur seismiese aktiwiteit is die lope van die [[Zambezirivier]], [[Kafuerivier]], [[Luangwerivier]] en ander strome weens verskuiwende sandduine afgesny van hierdie area. Dus het die meer opgedroog.Gedurende die grootste deel van die jaar wor rd die panne bedek deur ‘n droë, sout en kleierige kors. In die somertyd is dit meesal ‘n vleiland. Die hooftoevoerbron is die Natariver uit die rigting van [[Bulawayo]], dus uit die noordooste en die Botetirivier uit die Okavangodelta, die noordweste. In die suide verbind die twee groot panne deur ‘n vlakte waar die waters van die panne en die Botetirivier slegs in goeie reënjare saamvloei. Geoloë is onseker oor hoe die situasie duisende jare gelede hier was. Vermoed word dat die vol meer oorgeloop het in die [[Shasherivier]] en die [[Motloutserivier]]. Indien dit so is, was die Botetiriver ‘n boloop van die [[Limpoporivier]]. ==Flora. fauna en ekonomie== Hierdie is ‘n afgeleë, onherbergsame plek. Die wind is warm, dit is droog en die water brak. In die poele groei slegs alge. Aan die some van die poele groei gras en struike. Daar is ‘n beperkte wildlewe. [[Zebra]]s, [[wildebees]]te, pelikane, [[flamink]]e, [[volstruis]]e, [[meerkat]]te, [[hiëna]]s, skilpaaie, [[slang]]e en [[akkedis]]se kom voor. Toerisme en ander skonomiese aktiwiteite word gestrem deur die gebrek aan drink[[water]] en [[elektrisiteit]]. By die Suapan groei kremetartbome wat besienswaardig is. Die potensiaal van die soutafsetting is groot. Sedert 1992 word sout en soda-as by die Suapan gewen. ‘n Plan bestaan om water vanaf die Natarivier vir besproeiingsdoeleindes hierheen te lei. ==Naam== *In Afrikaans word meesal die naam '''Makarikari-panne''' gebruik. *Die Botetirivier word ook dikwels die [[Botletle-rivier]] genoem. *Die woord “makarikari” beteken “groot, lewelose land”. *Die Ntwetwepan staan ook bekend as die Mokoamotopan. Mokoamoto betken “vuil voete” wat verwys na die modder in die pan. *Die Sowapan is ook bekend as die Suapan en die Natapna. ==Ander panne== Van die bekendste panne is Suider-Afrika is [[Verneukpan]], [[Hakskeenpan]], [[Etoshapan]] en [[Nxaipan]]. ==Lees ook== *[[Kudiakampan]] *[[Panneveld]] *[[Kalahari-besproeiingskema]] *[[Kalahari-pannestreek]] ==Bibliografie== *https://www.botswana.co.za/africa_makgadikgadi.html *https://botswanafootprints.com/destination/makgadikgadi-pans-nxai-pan/ *https://www.info-botswana.com/activities-and-places-of-interest/makgadikgadi-nxai-pans/makgadikgadi-pans-national-park *https://science.nasa.gov/earth/earth-observatory/makgadikgadi-salt-pans-92394/ [[Kategorie:Botswana]] [[Kategorie:Water]] [[Kategorie:Geologie]] [[Kategorie:Meteorologie]] s87oyfvh2262m6ivs8pmfla0m3mwjqs 2967080 2967052 2026-09-13T17:18:32Z AFM 21229 /* Flora. fauna en ekonomie */ 2967080 wikitext text/x-wiki Die '''Makgadigadi-panne''' in [[Botswana]] is ‘n laag geleë, sanderige gebied met van die grootste soutvlaktes in die wêreld. ==Ligging== Suidoos van die [[Okavangodelta]] in die noordooste van die [[Kalahari]] is verskeie panne in ‘n rotskom laer as die omringende sand. Hulle is tussen die 890 m tot 1200 m bo seespieël en vorm die laagste dele van die Kalahari. Die middelpunt va hierdie groep panne is 21° suid en 25° 31′ oos, en dit is ‘n 225 km wes van [[Francistown]]. Gweta, tussen [[Maun]] en [[Nata]], is die toegangsroete. ==Panne== Die grootste van die panne is die Ntwetwe-pan, ‘n 120 km van wes na oos en ±160 km van noordoos na suidwes, en die Sowapan aan die oostekant, ±70 km wes na oos en ‘n 110 km noord na suid. Hulle twee het ‘n omtrek van nagenoeg 1000 km. Al hierdie panne saam het ‘n area van 15000 km². Die vlakte is, soos ook die Okavangodelta en die [[Ngamimeer]], ‘n oorblyfsel van die Makgadigadimeer wat hier ‘n 10 000 jaar gelede bestaan het. Weens klimaatverandering het daar minder reën geval en deur seismiese aktiwiteit is die lope van die [[Zambezirivier]], [[Kafuerivier]], [[Luangwerivier]] en ander strome weens verskuiwende sandduine afgesny van hierdie area. Dus het die meer opgedroog.Gedurende die grootste deel van die jaar wor rd die panne bedek deur ‘n droë, sout en kleierige kors. In die somertyd is dit meesal ‘n vleiland. Die hooftoevoerbron is die Natariver uit die rigting van [[Bulawayo]], dus uit die noordooste en die Botetirivier uit die Okavangodelta, die noordweste. In die suide verbind die twee groot panne deur ‘n vlakte waar die waters van die panne en die Botetirivier slegs in goeie reënjare saamvloei. Geoloë is onseker oor hoe die situasie duisende jare gelede hier was. Vermoed word dat die vol meer oorgeloop het in die [[Shasherivier]] en die [[Motloutserivier]]. Indien dit so is, was die Botetiriver ‘n boloop van die [[Limpoporivier]]. ==Flora, fauna en ekonomie== Hierdie is ‘n afgeleë, onherbergsame plek. Die wind is warm, dit is droog en die water brak. In die poele groei slegs alge. Aan die some van die poele groei gras en struike. Daar is ‘n beperkte wildlewe. [[Zebra]]s, [[wildebees]]te, pelikane, [[flamink]]e, [[volstruis]]e, [[meerkat]]te, [[hiëna]]s, skilpaaie, [[slang]]e en [[akkedis]]se kom voor. Toerisme en ander skonomiese aktiwiteite word gestrem deur die gebrek aan drink[[water]] en [[elektrisiteit]]. By die Suapan groei kremetartbome wat besienswaardig is. Die potensiaal van die soutafsetting is groot. Sedert 1992 word sout en soda-as by die Suapan gewen. ‘n Plan bestaan om water vanaf die Natarivier vir besproeiingsdoeleindes hierheen te lei. ==Naam== *In Afrikaans word meesal die naam '''Makarikari-panne''' gebruik. *Die Botetirivier word ook dikwels die [[Botletle-rivier]] genoem. *Die woord “makarikari” beteken “groot, lewelose land”. *Die Ntwetwepan staan ook bekend as die Mokoamotopan. Mokoamoto betken “vuil voete” wat verwys na die modder in die pan. *Die Sowapan is ook bekend as die Suapan en die Natapna. ==Ander panne== Van die bekendste panne is Suider-Afrika is [[Verneukpan]], [[Hakskeenpan]], [[Etoshapan]] en [[Nxaipan]]. ==Lees ook== *[[Kudiakampan]] *[[Panneveld]] *[[Kalahari-besproeiingskema]] *[[Kalahari-pannestreek]] ==Bibliografie== *https://www.botswana.co.za/africa_makgadikgadi.html *https://botswanafootprints.com/destination/makgadikgadi-pans-nxai-pan/ *https://www.info-botswana.com/activities-and-places-of-interest/makgadikgadi-nxai-pans/makgadikgadi-pans-national-park *https://science.nasa.gov/earth/earth-observatory/makgadikgadi-salt-pans-92394/ [[Kategorie:Botswana]] [[Kategorie:Water]] [[Kategorie:Geologie]] [[Kategorie:Meteorologie]] 33vnmqyciuzb2elctotej2uxuoaek0e 2967081 2967080 2026-09-13T17:22:03Z AFM 21229 /* Panne */ 2967081 wikitext text/x-wiki Die '''Makgadigadi-panne''' in [[Botswana]] is ‘n laag geleë, sanderige gebied met van die grootste soutvlaktes in die wêreld. ==Ligging== Suidoos van die [[Okavangodelta]] in die noordooste van die [[Kalahari]] is verskeie panne in ‘n rotskom laer as die omringende sand. Hulle is tussen die 890 m tot 1200 m bo seespieël en vorm die laagste dele van die Kalahari. Die middelpunt va hierdie groep panne is 21° suid en 25° 31′ oos, en dit is ‘n 225 km wes van [[Francistown]]. Gweta, tussen [[Maun]] en [[Nata]], is die toegangsroete. ==Panne== Die grootste van die panne is die Ntwetwe-pan, ‘n 120 km van wes na oos en ±160 km van noordoos na suidwes, en die Sowapan aan die oostekant, ±70 km van wes na oos en ‘n 110 km van noord na suid. Hulle twee het ‘n omtrek van nagenoeg 1000 km. Al hierdie panne saam het ‘n area van 15000 km². Die vlakte is, soos ook die Okavangodelta en die [[Ngamimeer]], ‘n oorblyfsel van die Makgadigadimeer wat hier ‘n 10 000 jaar gelede bestaan het. Weens klimaatverandering het daar minder reën geval en deur seismiese aktiwiteit is die lope van die [[Zambezirivier]], [[Kafuerivier]], [[Luangwerivier]] en ander strome weens verskuiwende sandduine afgesny van hierdie area. Dus het die meer opgedroog.Gedurende die grootste deel van die jaar word die panne bedek deur ‘n droë, sout en kleierige kors. In die somertyd is dit meesal ‘n vleiland. Die hooftoevoerbron is die Natariver uit die rigting van [[Bulawayo]], dus uit die noordooste en die Botetirivier uit die Okavangodelta, dus die noordweste. In die suide verbind die twee groot panne deur ‘n vlakte waar die waters van die panne en die Botetirivier slegs in goeie reënjare saamvloei. Geoloë is onseker oor hoe die situasie duisende jare gelede hier was. Vermoed word dat die vol meer oorgeloop het in die [[Shasherivier]] en die [[Motloutserivier]]. Indien dit so is, was die Botetiriver toe ‘n boloop van die [[Limpoporivier]]. ==Flora, fauna en ekonomie== Hierdie is ‘n afgeleë, onherbergsame plek. Die wind is warm, dit is droog en die water brak. In die poele groei slegs alge. Aan die some van die poele groei gras en struike. Daar is ‘n beperkte wildlewe. [[Zebra]]s, [[wildebees]]te, pelikane, [[flamink]]e, [[volstruis]]e, [[meerkat]]te, [[hiëna]]s, skilpaaie, [[slang]]e en [[akkedis]]se kom voor. Toerisme en ander skonomiese aktiwiteite word gestrem deur die gebrek aan drink[[water]] en [[elektrisiteit]]. By die Suapan groei kremetartbome wat besienswaardig is. Die potensiaal van die soutafsetting is groot. Sedert 1992 word sout en soda-as by die Suapan gewen. ‘n Plan bestaan om water vanaf die Natarivier vir besproeiingsdoeleindes hierheen te lei. ==Naam== *In Afrikaans word meesal die naam '''Makarikari-panne''' gebruik. *Die Botetirivier word ook dikwels die [[Botletle-rivier]] genoem. *Die woord “makarikari” beteken “groot, lewelose land”. *Die Ntwetwepan staan ook bekend as die Mokoamotopan. Mokoamoto betken “vuil voete” wat verwys na die modder in die pan. *Die Sowapan is ook bekend as die Suapan en die Natapna. ==Ander panne== Van die bekendste panne is Suider-Afrika is [[Verneukpan]], [[Hakskeenpan]], [[Etoshapan]] en [[Nxaipan]]. ==Lees ook== *[[Kudiakampan]] *[[Panneveld]] *[[Kalahari-besproeiingskema]] *[[Kalahari-pannestreek]] ==Bibliografie== *https://www.botswana.co.za/africa_makgadikgadi.html *https://botswanafootprints.com/destination/makgadikgadi-pans-nxai-pan/ *https://www.info-botswana.com/activities-and-places-of-interest/makgadikgadi-nxai-pans/makgadikgadi-pans-national-park *https://science.nasa.gov/earth/earth-observatory/makgadikgadi-salt-pans-92394/ [[Kategorie:Botswana]] [[Kategorie:Water]] [[Kategorie:Geologie]] [[Kategorie:Meteorologie]] 47z6sup99pjdogneocmj79dwfdfvi9b 2967082 2967081 2026-09-13T17:22:56Z AFM 21229 /* Naam */ 2967082 wikitext text/x-wiki Die '''Makgadigadi-panne''' in [[Botswana]] is ‘n laag geleë, sanderige gebied met van die grootste soutvlaktes in die wêreld. ==Ligging== Suidoos van die [[Okavangodelta]] in die noordooste van die [[Kalahari]] is verskeie panne in ‘n rotskom laer as die omringende sand. Hulle is tussen die 890 m tot 1200 m bo seespieël en vorm die laagste dele van die Kalahari. Die middelpunt va hierdie groep panne is 21° suid en 25° 31′ oos, en dit is ‘n 225 km wes van [[Francistown]]. Gweta, tussen [[Maun]] en [[Nata]], is die toegangsroete. ==Panne== Die grootste van die panne is die Ntwetwe-pan, ‘n 120 km van wes na oos en ±160 km van noordoos na suidwes, en die Sowapan aan die oostekant, ±70 km van wes na oos en ‘n 110 km van noord na suid. Hulle twee het ‘n omtrek van nagenoeg 1000 km. Al hierdie panne saam het ‘n area van 15000 km². Die vlakte is, soos ook die Okavangodelta en die [[Ngamimeer]], ‘n oorblyfsel van die Makgadigadimeer wat hier ‘n 10 000 jaar gelede bestaan het. Weens klimaatverandering het daar minder reën geval en deur seismiese aktiwiteit is die lope van die [[Zambezirivier]], [[Kafuerivier]], [[Luangwerivier]] en ander strome weens verskuiwende sandduine afgesny van hierdie area. Dus het die meer opgedroog.Gedurende die grootste deel van die jaar word die panne bedek deur ‘n droë, sout en kleierige kors. In die somertyd is dit meesal ‘n vleiland. Die hooftoevoerbron is die Natariver uit die rigting van [[Bulawayo]], dus uit die noordooste en die Botetirivier uit die Okavangodelta, dus die noordweste. In die suide verbind die twee groot panne deur ‘n vlakte waar die waters van die panne en die Botetirivier slegs in goeie reënjare saamvloei. Geoloë is onseker oor hoe die situasie duisende jare gelede hier was. Vermoed word dat die vol meer oorgeloop het in die [[Shasherivier]] en die [[Motloutserivier]]. Indien dit so is, was die Botetiriver toe ‘n boloop van die [[Limpoporivier]]. ==Flora, fauna en ekonomie== Hierdie is ‘n afgeleë, onherbergsame plek. Die wind is warm, dit is droog en die water brak. In die poele groei slegs alge. Aan die some van die poele groei gras en struike. Daar is ‘n beperkte wildlewe. [[Zebra]]s, [[wildebees]]te, pelikane, [[flamink]]e, [[volstruis]]e, [[meerkat]]te, [[hiëna]]s, skilpaaie, [[slang]]e en [[akkedis]]se kom voor. Toerisme en ander skonomiese aktiwiteite word gestrem deur die gebrek aan drink[[water]] en [[elektrisiteit]]. By die Suapan groei kremetartbome wat besienswaardig is. Die potensiaal van die soutafsetting is groot. Sedert 1992 word sout en soda-as by die Suapan gewen. ‘n Plan bestaan om water vanaf die Natarivier vir besproeiingsdoeleindes hierheen te lei. ==Naam== *In Afrikaans word meesal die naam '''Makarikari-panne''' gebruik. *Die Botetirivier word ook dikwels die [[Botletle-rivier]] genoem. *Die woord “makarikari” beteken “groot, lewelose land”. *Die Ntwetwepan staan ook bekend as die Mokoamotopan. Mokoamoto betken “vuil voete” wat verwys na die modder in die pan. *Die Sowapan is ook bekend as die Suapan en die Natapan. ==Ander panne== Van die bekendste panne is Suider-Afrika is [[Verneukpan]], [[Hakskeenpan]], [[Etoshapan]] en [[Nxaipan]]. ==Lees ook== *[[Kudiakampan]] *[[Panneveld]] *[[Kalahari-besproeiingskema]] *[[Kalahari-pannestreek]] ==Bibliografie== *https://www.botswana.co.za/africa_makgadikgadi.html *https://botswanafootprints.com/destination/makgadikgadi-pans-nxai-pan/ *https://www.info-botswana.com/activities-and-places-of-interest/makgadikgadi-nxai-pans/makgadikgadi-pans-national-park *https://science.nasa.gov/earth/earth-observatory/makgadikgadi-salt-pans-92394/ [[Kategorie:Botswana]] [[Kategorie:Water]] [[Kategorie:Geologie]] [[Kategorie:Meteorologie]] 0uplgqhjcuhorigu0efwujugsw8qcqo 2967165 2967082 2026-09-14T06:18:40Z AFM 21229 /* Naam */ 2967165 wikitext text/x-wiki Die '''Makgadigadi-panne''' in [[Botswana]] is ‘n laag geleë, sanderige gebied met van die grootste soutvlaktes in die wêreld. ==Ligging== Suidoos van die [[Okavangodelta]] in die noordooste van die [[Kalahari]] is verskeie panne in ‘n rotskom laer as die omringende sand. Hulle is tussen die 890 m tot 1200 m bo seespieël en vorm die laagste dele van die Kalahari. Die middelpunt va hierdie groep panne is 21° suid en 25° 31′ oos, en dit is ‘n 225 km wes van [[Francistown]]. Gweta, tussen [[Maun]] en [[Nata]], is die toegangsroete. ==Panne== Die grootste van die panne is die Ntwetwe-pan, ‘n 120 km van wes na oos en ±160 km van noordoos na suidwes, en die Sowapan aan die oostekant, ±70 km van wes na oos en ‘n 110 km van noord na suid. Hulle twee het ‘n omtrek van nagenoeg 1000 km. Al hierdie panne saam het ‘n area van 15000 km². Die vlakte is, soos ook die Okavangodelta en die [[Ngamimeer]], ‘n oorblyfsel van die Makgadigadimeer wat hier ‘n 10 000 jaar gelede bestaan het. Weens klimaatverandering het daar minder reën geval en deur seismiese aktiwiteit is die lope van die [[Zambezirivier]], [[Kafuerivier]], [[Luangwerivier]] en ander strome weens verskuiwende sandduine afgesny van hierdie area. Dus het die meer opgedroog.Gedurende die grootste deel van die jaar word die panne bedek deur ‘n droë, sout en kleierige kors. In die somertyd is dit meesal ‘n vleiland. Die hooftoevoerbron is die Natariver uit die rigting van [[Bulawayo]], dus uit die noordooste en die Botetirivier uit die Okavangodelta, dus die noordweste. In die suide verbind die twee groot panne deur ‘n vlakte waar die waters van die panne en die Botetirivier slegs in goeie reënjare saamvloei. Geoloë is onseker oor hoe die situasie duisende jare gelede hier was. Vermoed word dat die vol meer oorgeloop het in die [[Shasherivier]] en die [[Motloutserivier]]. Indien dit so is, was die Botetiriver toe ‘n boloop van die [[Limpoporivier]]. ==Flora, fauna en ekonomie== Hierdie is ‘n afgeleë, onherbergsame plek. Die wind is warm, dit is droog en die water brak. In die poele groei slegs alge. Aan die some van die poele groei gras en struike. Daar is ‘n beperkte wildlewe. [[Zebra]]s, [[wildebees]]te, pelikane, [[flamink]]e, [[volstruis]]e, [[meerkat]]te, [[hiëna]]s, skilpaaie, [[slang]]e en [[akkedis]]se kom voor. Toerisme en ander skonomiese aktiwiteite word gestrem deur die gebrek aan drink[[water]] en [[elektrisiteit]]. By die Suapan groei kremetartbome wat besienswaardig is. Die potensiaal van die soutafsetting is groot. Sedert 1992 word sout en soda-as by die Suapan gewen. ‘n Plan bestaan om water vanaf die Natarivier vir besproeiingsdoeleindes hierheen te lei. ==Naam== *In Afrikaans word meesal die naam '''Makarikari-panne''' gebruik. *Die Botetirivier word ook dikwels die [[Botletle-rivier]] genoem. *Die woord “makarikari” beteken “groot, lewelose land”. *Die Ntwetwepan staan ook bekend as die Mokoamotopan. Mokoamoto beteken “vuil voete” wat verwys na die modder in die pan. *Die Sowapan is ook bekend as die Suapan en die Natapan. ==Ander panne== Van die bekendste panne is Suider-Afrika is [[Verneukpan]], [[Hakskeenpan]], [[Etoshapan]] en [[Nxaipan]]. ==Lees ook== *[[Kudiakampan]] *[[Panneveld]] *[[Kalahari-besproeiingskema]] *[[Kalahari-pannestreek]] ==Bibliografie== *https://www.botswana.co.za/africa_makgadikgadi.html *https://botswanafootprints.com/destination/makgadikgadi-pans-nxai-pan/ *https://www.info-botswana.com/activities-and-places-of-interest/makgadikgadi-nxai-pans/makgadikgadi-pans-national-park *https://science.nasa.gov/earth/earth-observatory/makgadikgadi-salt-pans-92394/ [[Kategorie:Botswana]] [[Kategorie:Water]] [[Kategorie:Geologie]] [[Kategorie:Meteorologie]] qm3fj5hw41x0gl1vvpr0b4xjw51evoz 2967166 2967165 2026-09-14T06:19:16Z AFM 21229 /* Ander panne */ 2967166 wikitext text/x-wiki Die '''Makgadigadi-panne''' in [[Botswana]] is ‘n laag geleë, sanderige gebied met van die grootste soutvlaktes in die wêreld. ==Ligging== Suidoos van die [[Okavangodelta]] in die noordooste van die [[Kalahari]] is verskeie panne in ‘n rotskom laer as die omringende sand. Hulle is tussen die 890 m tot 1200 m bo seespieël en vorm die laagste dele van die Kalahari. Die middelpunt va hierdie groep panne is 21° suid en 25° 31′ oos, en dit is ‘n 225 km wes van [[Francistown]]. Gweta, tussen [[Maun]] en [[Nata]], is die toegangsroete. ==Panne== Die grootste van die panne is die Ntwetwe-pan, ‘n 120 km van wes na oos en ±160 km van noordoos na suidwes, en die Sowapan aan die oostekant, ±70 km van wes na oos en ‘n 110 km van noord na suid. Hulle twee het ‘n omtrek van nagenoeg 1000 km. Al hierdie panne saam het ‘n area van 15000 km². Die vlakte is, soos ook die Okavangodelta en die [[Ngamimeer]], ‘n oorblyfsel van die Makgadigadimeer wat hier ‘n 10 000 jaar gelede bestaan het. Weens klimaatverandering het daar minder reën geval en deur seismiese aktiwiteit is die lope van die [[Zambezirivier]], [[Kafuerivier]], [[Luangwerivier]] en ander strome weens verskuiwende sandduine afgesny van hierdie area. Dus het die meer opgedroog.Gedurende die grootste deel van die jaar word die panne bedek deur ‘n droë, sout en kleierige kors. In die somertyd is dit meesal ‘n vleiland. Die hooftoevoerbron is die Natariver uit die rigting van [[Bulawayo]], dus uit die noordooste en die Botetirivier uit die Okavangodelta, dus die noordweste. In die suide verbind die twee groot panne deur ‘n vlakte waar die waters van die panne en die Botetirivier slegs in goeie reënjare saamvloei. Geoloë is onseker oor hoe die situasie duisende jare gelede hier was. Vermoed word dat die vol meer oorgeloop het in die [[Shasherivier]] en die [[Motloutserivier]]. Indien dit so is, was die Botetiriver toe ‘n boloop van die [[Limpoporivier]]. ==Flora, fauna en ekonomie== Hierdie is ‘n afgeleë, onherbergsame plek. Die wind is warm, dit is droog en die water brak. In die poele groei slegs alge. Aan die some van die poele groei gras en struike. Daar is ‘n beperkte wildlewe. [[Zebra]]s, [[wildebees]]te, pelikane, [[flamink]]e, [[volstruis]]e, [[meerkat]]te, [[hiëna]]s, skilpaaie, [[slang]]e en [[akkedis]]se kom voor. Toerisme en ander skonomiese aktiwiteite word gestrem deur die gebrek aan drink[[water]] en [[elektrisiteit]]. By die Suapan groei kremetartbome wat besienswaardig is. Die potensiaal van die soutafsetting is groot. Sedert 1992 word sout en soda-as by die Suapan gewen. ‘n Plan bestaan om water vanaf die Natarivier vir besproeiingsdoeleindes hierheen te lei. ==Naam== *In Afrikaans word meesal die naam '''Makarikari-panne''' gebruik. *Die Botetirivier word ook dikwels die [[Botletle-rivier]] genoem. *Die woord “makarikari” beteken “groot, lewelose land”. *Die Ntwetwepan staan ook bekend as die Mokoamotopan. Mokoamoto beteken “vuil voete” wat verwys na die modder in die pan. *Die Sowapan is ook bekend as die Suapan en die Natapan. ==Ander panne== Van die bekendste panne in Suider-Afrika is [[Verneukpan]], [[Hakskeenpan]], [[Etoshapan]] en die [[Nxaipan]]. ==Lees ook== *[[Kudiakampan]] *[[Panneveld]] *[[Kalahari-besproeiingskema]] *[[Kalahari-pannestreek]] ==Bibliografie== *https://www.botswana.co.za/africa_makgadikgadi.html *https://botswanafootprints.com/destination/makgadikgadi-pans-nxai-pan/ *https://www.info-botswana.com/activities-and-places-of-interest/makgadikgadi-nxai-pans/makgadikgadi-pans-national-park *https://science.nasa.gov/earth/earth-observatory/makgadikgadi-salt-pans-92394/ [[Kategorie:Botswana]] [[Kategorie:Water]] [[Kategorie:Geologie]] [[Kategorie:Meteorologie]] jtro7avc1te4vo20seruqtdn8m9fqnn 1 469052 2967053 2026-09-13T15:31:23Z Oesjaar 7467 Verbeter 2967053 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 469053 2967054 2026-09-13T15:32:15Z Oesjaar 7467 Verbeter 2967054 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 469054 2967055 2026-09-13T15:32:46Z Oesjaar 7467 Verbeter 2967055 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 469055 2967056 2026-09-13T15:33:04Z Oesjaar 7467 Verbeter 2967056 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 15 469056 2967057 2026-09-13T15:34:01Z Oesjaar 7467 Verbeter 2967057 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 15 469057 2967058 2026-09-13T15:34:18Z Oesjaar 7467 Verbeter 2967058 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 469058 2967061 2026-09-13T15:45:23Z Oesjaar 7467 Nuwe spesie met foto's. 2967061 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Corymbium glabrum | authority = [[Carolus Linnaeus|L.]], (1767) | synonyms = }} '''''Corymbium glabrum''''' is 'n blomdraende plant wat deel van die Asteraceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in die [[Noord-Kaap]], [[Oos-Kaap]] en die [[Wes-Kaap]] voor. Die spesie blom vanaf November tot Januarie en is deel van die [[fynbos]]. == Infraspesies == Die spesie het twee [[Infraspesifieke naam|infraspesies]]: * ''Corymbium glabrum var. glabrum'' * ''Corymbium glabrum var. rogersii'' <small>(Markötter) Weitz<small> == Galery == <gallery> Corymbium glabrum var. glabrum 1DS-II 1-C4370.jpg Corymbium glabrum Rebelo 1.jpg Corymbium glabrum var. glabrum 1DS-II 1-C4316.jpg Corymbium glabrum var. glabrum 1DS-II 1-C4315.jpg Corymbium glabrum var. glabrum 1DS-II 1-C5305.jpg Corymbium glabrum00.jpg </gallery> == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=3226-11 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:198281-1 Plants of the World] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/97cdfe1a-90e3-4e2d-a48f-d9c4462fb113 Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Corymbium|glabrum]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] au440vxxhsrcxiwnc9s7ci02wbo2p2q 2967064 2967061 2026-09-13T15:45:56Z Oesjaar 7467 Verbeter 2967064 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Corymbium glabrum | authority = [[Carolus Linnaeus|L.]], (1767) | synonyms = }} '''''Corymbium glabrum''''' is 'n blomdraende plant wat deel van die Asteraceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in die [[Noord-Kaap]], [[Oos-Kaap]] en die [[Wes-Kaap]] voor. Die spesie blom vanaf November tot Januarie en is deel van die [[fynbos]]. == Infraspesies == Die spesie het twee [[Infraspesifieke naam|infraspesies]]: * ''Corymbium glabrum var. glabrum'' * ''Corymbium glabrum var. rogersii'' <small>(Markötter) Weitz</small> == Galery == <gallery> Corymbium glabrum var. glabrum 1DS-II 1-C4370.jpg Corymbium glabrum Rebelo 1.jpg Corymbium glabrum var. glabrum 1DS-II 1-C4316.jpg Corymbium glabrum var. glabrum 1DS-II 1-C4315.jpg Corymbium glabrum var. glabrum 1DS-II 1-C5305.jpg Corymbium glabrum00.jpg </gallery> == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=3226-11 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:198281-1 Plants of the World] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/97cdfe1a-90e3-4e2d-a48f-d9c4462fb113 Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Corymbium|glabrum]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] hrt7lfs21h606nng2x31dkmaral9qei 1 469059 2967065 2026-09-13T15:49:46Z Oesjaar 7467 Verbeter 2967065 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 469060 2967069 2026-09-13T16:14:16Z Oesjaar 7467 Nuwe spesie met foto's. 2967069 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Corymbium laxum | authority = Compton, (1936) | synonyms = }} '''''Corymbium laxum''''' is 'n blomdraende plant wat deel van die Asteraceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in die [[Wes-Kaap]] voor. Die spesie blom vanaf Desember en is deel van die [[fynbos]]. == Infraspesies == Die spesie het twee [[Infraspesifieke naam|infraspesies]]: * ''Corymbium laxum subsp. bolusii'' <small>Weitz</small> * ''Corymbium laxum subsp. laxum == Galery == <gallery> Corymbium laxum Rebelo 1.jpg Corymbium laxum Rebelo 2.jpg </gallery> == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=3226-17 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:198290-1 Plants of the World] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/bd5404ac-7ac2-42c4-906e-9ec977266339 Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Corymbium|laxum]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] ovsyb9jphk7i3pqh63zw04te2we9lhr 1 469061 2967070 2026-09-13T16:15:30Z Oesjaar 7467 Verbeter 2967070 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 469062 2967074 2026-09-13T16:33:39Z Oesjaar 7467 Nuwe spesie met foto's. 2967074 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = Heuningbossie | image = | taxon = Corymbium villosum | authority = L.f., (1782) | synonyms =* ''Corymbium hirsutum'' <small>[[Christian Friedrich Ecklon|Eckl.]] ex DC.</small> * ''Corymbium hirtum'' <small>[[Carl Peter Thunberg|Thunb.]]</small> }} Die '''heuningbossie''' (''Corymbium villosum'') is 'n blomdraende plant wat deel van die Asteraceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in die [[Wes-Kaap]] voor. Die spesie blom in Oktober en is deel van die [[fynbos]]. == Galery == <gallery> Corymbium villosum Helme 2.jpg Corymbium villosum vBerkel 1.jpg Corymbium villosum vBerkel 2.jpg </gallery> == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=3226-23 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:198298-1 Plants of the World] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/7db7174d-c4fc-4298-aa14-9be9be6f0379 Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Corymbium|villosum]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] e4arcok3946huyikuem6g1sr072qyep 1 469063 2967076 2026-09-13T16:35:54Z Oesjaar 7467 Verbeter 2967076 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 469064 2967083 2026-09-13T17:23:18Z Oesjaar 7467 Nuwe spesie, krities seldsaam. 2967083 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Corymbium theileri | authority = Markötter, (1939) | synonyms = }} '''''Corymbium theileri''''' is 'n blomdraende plant wat deel van die Asteraceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in die [[Wes-Kaap]] voor. Daar is slegs een bevolking bekend in die [[Piketberg (bergreeks)|Piketberg]]. Die spesie het geen bedreigings hier nie omrede die gebied nie ploegbaar is nie. Die spesie blom vanaf November, is deel van die [[fynbos]] en word as krities seldsaam beskou. == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=3226-22 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:198297-1 Plants of the World] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/627fe81a-48ca-4344-a3d4-14fdfec2d22e Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Corymbium|theileri]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] ma09bnmwc6zrx809wh12xkzn7chywe8 6 469065 2967084 2026-09-13T17:23:43Z JMK 649 == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing={{af|1=Dr. [[Ferdinand Postma]]}} |bron=[http://www.nwu.ac.za/af/nwu-potchefstroomkampus-1951-was-n-kroonjaar-vir-die-pu-vir-cho Nwu.ac.za], met ChatGPT-aanhef vir realistiese herskepping van hierdie [https://af.wikipedia.org/wiki/L%C3%AAer:Dr_Ferdinand_Postma.jpg foto] as bron |datum=Omstreeks 1945 |daarsteller= Morné van Rooyen, [[Gebruiker:JMK|JMK]] met ChatGPT |outeur=Onbekend |ander_weergawes= [[Lêer:Dr Ferdinand Postma.jpg|85px|oorspronklike]... 2967084 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing={{af|1=Dr. [[Ferdinand Postma]]}} |bron=[http://www.nwu.ac.za/af/nwu-potchefstroomkampus-1951-was-n-kroonjaar-vir-die-pu-vir-cho Nwu.ac.za], met ChatGPT-aanhef vir realistiese herskepping van hierdie [https://af.wikipedia.org/wiki/L%C3%AAer:Dr_Ferdinand_Postma.jpg foto] as bron |datum=Omstreeks 1945 |daarsteller= Morné van Rooyen, [[Gebruiker:JMK|JMK]] met ChatGPT |outeur=Onbekend |ander_weergawes= [[Lêer:Dr Ferdinand Postma.jpg|85px|oorspronklike]] }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> [[Kategorie:KI-gegenereerde beelde]] [[Kategorie:Mense van die Potchefstroomse Universiteit vir Christelike Hoër Onderwys]] == Lisensiëring == {{PD-SA}} e9xnkxkfjbed1kyo7qoethqcpnbh0gm 1 469066 2967085 2026-09-13T17:24:21Z Oesjaar 7467 Verbeter 2967085 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 469067 2967090 2026-09-13T17:47:29Z Tshegi 203835 ek het 'n paar feite oor geestelike alchemie geskryf 2967090 wikitext text/x-wiki == ''Geestelike Alchemie'' == Alchemie is 'n antieke tradiesie of prosesom basismetal soos 'lood' in edelmetale soos 'goud' te omskep. Maar in spiritualiteit is dit die diep interne proses van persoonlike transformasie, die innerlike proses om emosionele pyn, foute of moeilike lewenservarings in persoonlike groei, wysheid en innerlike krag te omskep, dis 'n interne praktyk. Geestelik verteenwoordig die basismetal soos 'lood' eens se pyn, mislukkings en ontberinge en die edelmetale verteenwoordig eens se wysheid, krag and innerlike vrede. Geestelike Alchemieis meer soos die natuurlike manier van persoonlike groei, maar dit is meer doelbewus en opsetlik. Dit is die antieke praktyk om fisiese alchemiese tradisies te gebruik. Maar in plaas daarvan om in die laboratorium met chemikalieë te werk, werk 'n geestelike alchemis binne hulself. Hulle poog om hul gedagtes, emosies en ego te suiwer om wysheid en lig te openbaar. Geestelike alchemie moedig 'n geloof in voortekens aan deaur die heelal te beskou as 'n verenigde, onderling gekoppelde lewende organisme waar die innerlike siel en die uitelike wêreld mekaar weerspieël. '''Die filosofie bevorder 'n geloof in voortekens deur verskeie kernkonsepte:''' # '''Die beginsel van korrespondensie''' Geestelike Alchemie is diep gewortel in die Hermetiese Leuses, "soos bo, so onder, soos onder, so bo". Omdat die twee 'n spieël is-- sal 'n verandering in die geestelike realm manifesteer as 'n teken of simbool in die fisiese werêld. 'n Voorteken is basies die fisiese werêld wat 'n geestelike werlikheid weerspieël. Volgens geestelike alchemie is die siel en die heelal verbind en intuïsie is werklik die skielike onderdompeling van die lewel en niks is toevallig nie, alles onder die son is geskryf en beplan. 2. '''Sinchronisiteit en Betekenisvol Toeval''' In die alchemiese tradisie bestaan daar nie so iets soos toeval. Gebeure word nie net deur oorsaak en gevolg verbind nie, maar deur betekenis. Wanneer 'n individu swaar fokus op 'n interne geestelike transformasie, rig die heelal eksterne gebeure in lyn om hulle te help. Voortekens dien as rigtingwysers wat bevestig of 'n persoon op die regte pad is of hul koers moet verander. 3. '''Die taal van die heelal.''' Spirirtuele alchemie leer dat die goddelike nie in menslike tale praat nie, maar in simbole en patrone. Om die siel te transformeer, moet 'n alchemis leer om hierdie simbole te lees. Om in voortekens te glo en aktief daarna te soek, word beskou as die aanleer van die woordeskat van die heelal, wat die soeker toelaat om deel te neem aan 'n tweerigtig-dialoog met die kosmos. k7s5f1nr41o5vvkv58nc3fexbd9siwl 2967105 2967090 2026-09-13T18:13:34Z Oesjaar 7467 Geen bronnelys. 2967105 wikitext text/x-wiki {{geen bronnelys}} == ''Geestelike Alchemie'' == Alchemie is 'n antieke tradiesie of prosesom basismetal soos 'lood' in edelmetale soos 'goud' te omskep. Maar in spiritualiteit is dit die diep interne proses van persoonlike transformasie, die innerlike proses om emosionele pyn, foute of moeilike lewenservarings in persoonlike groei, wysheid en innerlike krag te omskep, dis 'n interne praktyk. Geestelik verteenwoordig die basismetal soos 'lood' eens se pyn, mislukkings en ontberinge en die edelmetale verteenwoordig eens se wysheid, krag and innerlike vrede. Geestelike Alchemieis meer soos die natuurlike manier van persoonlike groei, maar dit is meer doelbewus en opsetlik. Dit is die antieke praktyk om fisiese alchemiese tradisies te gebruik. Maar in plaas daarvan om in die laboratorium met chemikalieë te werk, werk 'n geestelike alchemis binne hulself. Hulle poog om hul gedagtes, emosies en ego te suiwer om wysheid en lig te openbaar. Geestelike alchemie moedig 'n geloof in voortekens aan deaur die heelal te beskou as 'n verenigde, onderling gekoppelde lewende organisme waar die innerlike siel en die uitelike wêreld mekaar weerspieël. '''Die filosofie bevorder 'n geloof in voortekens deur verskeie kernkonsepte:''' # '''Die beginsel van korrespondensie''' Geestelike Alchemie is diep gewortel in die Hermetiese Leuses, "soos bo, so onder, soos onder, so bo". Omdat die twee 'n spieël is-- sal 'n verandering in die geestelike realm manifesteer as 'n teken of simbool in die fisiese werêld. 'n Voorteken is basies die fisiese werêld wat 'n geestelike werlikheid weerspieël. Volgens geestelike alchemie is die siel en die heelal verbind en intuïsie is werklik die skielike onderdompeling van die lewel en niks is toevallig nie, alles onder die son is geskryf en beplan. 2. '''Sinchronisiteit en Betekenisvol Toeval''' In die alchemiese tradisie bestaan daar nie so iets soos toeval. Gebeure word nie net deur oorsaak en gevolg verbind nie, maar deur betekenis. Wanneer 'n individu swaar fokus op 'n interne geestelike transformasie, rig die heelal eksterne gebeure in lyn om hulle te help. Voortekens dien as rigtingwysers wat bevestig of 'n persoon op die regte pad is of hul koers moet verander. 3. '''Die taal van die heelal.''' Spirirtuele alchemie leer dat die goddelike nie in menslike tale praat nie, maar in simbole en patrone. Om die siel te transformeer, moet 'n alchemis leer om hierdie simbole te lees. Om in voortekens te glo en aktief daarna te soek, word beskou as die aanleer van die woordeskat van die heelal, wat die soeker toelaat om deel te neem aan 'n tweerigtig-dialoog met die kosmos. 5vuzyqcxbeeu34ygams4afjxltd0yzo 2967106 2967105 2026-09-13T18:15:45Z Oesjaar 7467 Taakgebruik. 2967106 wikitext text/x-wiki {{geen bronnelys}} {{gaan taal na}} == ''Geestelike Alchemie'' == Alchemie is 'n antieke tradiesie of prosesom basismetal soos 'lood' in edelmetale soos 'goud' te omskep. Maar in spiritualiteit is dit die diep interne proses van persoonlike transformasie, die innerlike proses om emosionele pyn, foute of moeilike lewenservarings in persoonlike groei, wysheid en innerlike krag te omskep, dis 'n interne praktyk. Geestelik verteenwoordig die basismetal soos 'lood' eens se pyn, mislukkings en ontberinge en die edelmetale verteenwoordig eens se wysheid, krag and innerlike vrede. Geestelike Alchemieis meer soos die natuurlike manier van persoonlike groei, maar dit is meer doelbewus en opsetlik. Dit is die antieke praktyk om fisiese alchemiese tradisies te gebruik. Maar in plaas daarvan om in die laboratorium met chemikalieë te werk, werk 'n geestelike alchemis binne hulself. Hulle poog om hul gedagtes, emosies en ego te suiwer om wysheid en lig te openbaar. Geestelike alchemie moedig 'n geloof in voortekens aan deaur die heelal te beskou as 'n verenigde, onderling gekoppelde lewende organisme waar die innerlike siel en die uitelike wêreld mekaar weerspieël. '''Die filosofie bevorder 'n geloof in voortekens deur verskeie kernkonsepte:''' # '''Die beginsel van korrespondensie''' Geestelike Alchemie is diep gewortel in die Hermetiese Leuses, "soos bo, so onder, soos onder, so bo". Omdat die twee 'n spieël is-- sal 'n verandering in die geestelike realm manifesteer as 'n teken of simbool in die fisiese werêld. 'n Voorteken is basies die fisiese werêld wat 'n geestelike werlikheid weerspieël. Volgens geestelike alchemie is die siel en die heelal verbind en intuïsie is werklik die skielike onderdompeling van die lewel en niks is toevallig nie, alles onder die son is geskryf en beplan. 2. '''Sinchronisiteit en Betekenisvol Toeval''' In die alchemiese tradisie bestaan daar nie so iets soos toeval. Gebeure word nie net deur oorsaak en gevolg verbind nie, maar deur betekenis. Wanneer 'n individu swaar fokus op 'n interne geestelike transformasie, rig die heelal eksterne gebeure in lyn om hulle te help. Voortekens dien as rigtingwysers wat bevestig of 'n persoon op die regte pad is of hul koers moet verander. 3. '''Die taal van die heelal.''' Spirirtuele alchemie leer dat die goddelike nie in menslike tale praat nie, maar in simbole en patrone. Om die siel te transformeer, moet 'n alchemis leer om hierdie simbole te lees. Om in voortekens te glo en aktief daarna te soek, word beskou as die aanleer van die woordeskat van die heelal, wat die soeker toelaat om deel te neem aan 'n tweerigtig-dialoog met die kosmos. ecarevslxzrq1nr8gqkaed8c6auh9d1 0 469068 2967091 2026-09-13T17:49:22Z Oesjaar 7467 Nuwe genus. 2967091 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = |image_caption = |display_parents = 3 |taxon = Capelio |authority = B.Nord., (2002) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Alciope'' <small>DC.</small> }} '''''Capelio''''' is 'n [[genus]] van blomdraende plante wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Asteraceae. Die genus is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in die [[Wes-Kaap]] voor. Die genus is deel van die [[fynbos]]. == Spesies == Daar is drie [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:20006795-1 Plants of the World Online]</ref> * ''[[Capelio caledonica]]'' <small>B.Nord.</small> * ''[[Capelio tabularis]]'' <small>(Thunb.) B.Nord.</small> * ''[[Capelio tomentosa]]'' <small>(Burm.f.) B.Nord.</small> == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Capelio| ]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] h84oj65ph51wcn13y201zsezkm0qbnx 2967097 2967091 2026-09-13T17:54:16Z Oesjaar 7467 /* Spesies */ Verbeter 2967097 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = |image_caption = |display_parents = 3 |taxon = Capelio |authority = B.Nord., (2002) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Alciope'' <small>DC.</small> }} '''''Capelio''''' is 'n [[genus]] van blomdraende plante wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Asteraceae. Die genus is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in die [[Wes-Kaap]] voor. Die genus is deel van die [[fynbos]]. == Spesies == Daar is drie [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:20006795-1 Plants of the World Online]</ref> * ''[[Capelio caledonica]]'' <small>B.Nord.</small> * ''[[Capelio tabularis]]'' <small>([[Carl Peter Thunberg|Thunb.]]) B.Nord.</small> * ''[[Capelio tomentosa]]'' <small>([[Nicolaas Laurens Burman|Burm.f.]]) B.Nord.</small> == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Capelio| ]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] syxybod5h1hpwi15240i7smmzvpqtuo 2967098 2967097 2026-09-13T17:55:03Z Oesjaar 7467 Foto. 2967098 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Capelio.jpg |image_caption = |display_parents = 3 |taxon = Capelio |authority = B.Nord., (2002) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Alciope'' <small>DC.</small> }} '''''Capelio''''' is 'n [[genus]] van blomdraende plante wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Asteraceae. Die genus is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in die [[Wes-Kaap]] voor. Die genus is deel van die [[fynbos]]. == Spesies == Daar is drie [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:20006795-1 Plants of the World Online]</ref> * ''[[Capelio caledonica]]'' <small>B.Nord.</small> * ''[[Capelio tabularis]]'' <small>([[Carl Peter Thunberg|Thunb.]]) B.Nord.</small> * ''[[Capelio tomentosa]]'' <small>([[Nicolaas Laurens Burman|Burm.f.]]) B.Nord.</small> == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Capelio| ]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] acioqv2hhg6lvtoo8ec1pjeu1b0om7e 10 469069 2967092 2026-09-13T17:50:14Z Oesjaar 7467 Nuwe taksonoom 2967092 wikitext text/x-wiki {{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=genus |link=Capelio |parent=Asteraceae |refs=<!--Shown on this page only; don't include <ref> tags --> }} e3p7kuh22q1ggptqrulia02ob6vjse8 14 469070 2967093 2026-09-13T17:52:02Z Oesjaar 7467 Nuwe taksonoom 2967093 wikitext text/x-wiki {{Broodkrummels}} {{Hoofartikel}} [[Kategorie:Asteraceae]] 3fv4b9sie0l9c375hjlteejfaxbrnoy 6 469071 2967094 2026-09-13T17:52:26Z JMK 649 {{Beeldinligting |beskrywing= {{af|1=[[:af:Galjoen|Galjoen]] naby [[:af:Simonstad|Simonstad]], Kaapse skiereiland}} {{en|1=[[:en:Galjoen|Galjoen]] at [[:en:Simon's Town|Simon's Town]], Cape Peninsula}} |bron= inaturalist.org, met ChatGPT-aanhef vir realistiese herskepping van hierdie [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Galjoen_4,_crop.jpg foto] as bron |datum=30 April 2023 |daarsteller= Peter Southwood, [[Gebruiker:JMK|JMK]] met ChatGPT |outeur=[https://www.inaturalist.org/people/pbsouth... 2967094 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing= {{af|1=[[:af:Galjoen|Galjoen]] naby [[:af:Simonstad|Simonstad]], Kaapse skiereiland}} {{en|1=[[:en:Galjoen|Galjoen]] at [[:en:Simon's Town|Simon's Town]], Cape Peninsula}} |bron= inaturalist.org, met ChatGPT-aanhef vir realistiese herskepping van hierdie [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Galjoen_4,_crop.jpg foto] as bron |datum=30 April 2023 |daarsteller= Peter Southwood, [[Gebruiker:JMK|JMK]] met ChatGPT |outeur=[https://www.inaturalist.org/people/pbsouthwood Peter Southwood] |ander_weergawes= [[Lêer:Galjoen 4, crop.jpg|85px|oorspronklike]] }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> [[Kategorie:KI-gegenereerde beelde]] [[Kategorie:Beenvisse]] [[Kategorie:Nasionale simbole van Suid-Afrika]] == Lisensiëring == {{cc-by-sa-4.0}} g7eppgkno63g2o1b7ue0u1jp4njyst9 2967102 2967094 2026-09-13T18:05:08Z JMK 649 2967102 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing= {{af|1=[[:af:Galjoen|Galjoen]] naby [[:af:Simonstad|Simonstad]], Kaapse skiereiland}} {{en|1=[[:en:Galjoen|Galjoen]] at [[:en:Simon's Town|Simon's Town]], Cape Peninsula}} |bron= [https://www.inaturalist.org/photos/274973932 inaturalist.org], met ChatGPT-aanhef vir realistiese herskepping van hierdie [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Galjoen_4,_crop.jpg foto] as bron |datum=30 April 2023 |daarsteller= Peter Southwood, [[Gebruiker:JMK|JMK]] met ChatGPT |outeur=[https://www.inaturalist.org/people/pbsouthwood Peter Southwood] |ander_weergawes= [[Lêer:Galjoen 4, crop.jpg|85px|oorspronklike]] }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> [[Kategorie:KI-gegenereerde beelde]] [[Kategorie:Beenvisse]] [[Kategorie:Nasionale simbole van Suid-Afrika]] == Lisensiëring == {{cc-by-sa-4.0}} qki8yswzeey3ykhu6glnwn1mxi435ju 15 469072 2967095 2026-09-13T17:52:31Z Oesjaar 7467 Verbeter 2967095 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 469073 2967096 2026-09-13T17:53:17Z Oesjaar 7467 Verbeter 2967096 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 15 469074 2967099 2026-09-13T17:59:36Z Oesjaar 7467 Verbeter 2967099 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 14 469075 2967103 2026-09-13T18:05:26Z Oesjaar 7467 Nuwe kategorie 2967103 wikitext text/x-wiki {{Broodkrummels}} {{Hoofartikel}} [[Kategorie:Asteraceae]] 3fv4b9sie0l9c375hjlteejfaxbrnoy 15 469076 2967104 2026-09-13T18:05:44Z Oesjaar 7467 Verbeter 2967104 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 469077 2967110 2026-09-13T18:45:38Z Oesjaar 7467 Nuwe genus, nog besig.... 2967110 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = |image_caption = |display_parents = 3 |taxon = Helichrysum |authority = Mill., (1754) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Argyrocome'' <small>Gaertn.</small> * ''Cyttarium'' <small>Peterm.</small> * ''Euchloris'' <small>D.Don</small> * ''Leontonyx'' <small>Cass.</small> * ''Lepiscline'' <small>Cass.</small> * ''Mannopappus'' <small>Sch.Bip.</small> * ''Pentataxis'' <small>D.Don</small> * ''Spiralepis'' <small>D.Don</small> * ''Stoechas'' <small>Mill.</small> * ''Trichandrum'' <small>Neck.</small> * ''Virginea'' <small>(DC.) Nicoli</small> }} '''''Helichrysum''''' is 'n [[genus]] van blomdraende plante en [[stuik]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Asteraceae. Die genus is [[inheems]] aan [[Afrika]], [[Asië]] en [[Australië]]. == Spesies == Daar is 564 [[spesie]]s wat tot die genus hoort<ref>[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:331648-2 Plants of the World Online]</ref> en ongeveer 70 van hulle is deel van die [[fynbos]]. {{indeks}} === A === {{div col|colwidth=20em}} * ''[[Helichrysum abbayesii]]'' <small>Humbert</small> * ''[[Helichrysum abietifolium]]'' <small>Humbert</small> * ''[[Helichrysum abietinum]]'' <small>O.Hoffm.</small> * ''[[Helichrysum acervatum]]'' <small>S.Moore</small> * ''[[Helichrysum achryroclinoides]]'' <small>Baker</small> * ''[[Helichrysum acrophilum]]'' <small>Bolus</small> * ''[[Helichrysum acutatum]]'' <small>DC.</small> * ''[[Helichrysum adenocarpum]]'' <small>DC.</small> * ''[[Helichrysum albanense]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Helichrysum albertense]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Helichrysum albiflorum]]'' <small>Moeser</small> * ''[[Helichrysum albilanatum]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Helichrysum albirosulatum]]'' <small>Killick</small> * ''[[Helichrysum albobrunneum]]'' <small>S.Moore</small> * ''[[Helichrysum album]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Helichrysum allioides]]'' <small>Less.</small> * ''[[Helichrysum alsinoides]]'' <small>DC.</small> * ''[[Helichrysum alticola]]'' <small>Bolus</small> * ''[[Helichrysum altigenum]]'' <small>Schltr. & Moeser</small> * ''[[Helichrysum alucense]]'' <small>García-Cas., S.Scholz & E.Hernandez</small> * ''[[Helichrysum × ambiguum]]'' <small>(Pers.) C.Presl</small> * ''[[Helichrysum amblyphyllum]]'' <small>Mattf.</small> * ''[[Helichrysum amboense]]'' <small>Schinz</small> * ''[[Helichrysum ambondrombeense]]'' <small>Humbert</small> * ''[[Helichrysum ambositrense]]'' <small>Humbert</small> * ''[[Helichrysum ammitophilum]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Helichrysum amorginum]]'' <small>Boiss. & Orph.</small> * ''[[Helichrysum amplectens]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Helichrysum andohahelense]]'' <small>Humbert</small> * ''[[Helichrysum angavense]]'' <small>Humbert</small> * ''[[Helichrysum angustifrondeum]]'' <small>S.Moore</small> * ''[[Helichrysum anomalum]]'' <small>Less.</small> * ''[[Helichrysum antandroi]]'' <small>Scott Elliot</small> * ''[[Helichrysum aphelexioides]]'' <small>DC.</small> * ''[[Helichrysum appendiculatum]]'' <small>(L.f.) Less.</small> * ''[[Helichrysum araxinum]]'' <small>Takht. ex Kirp.</small> * ''[[Helichrysum arbuscula]]'' <small>Chiov.</small> * ''[[Helichrysum archeri]]'' <small>Compton</small> * ''[[Helichrysum archimedeum]]'' <small>C.Brullo & Brullo</small> * ''[[Helichrysum arenarium]]'' <small>(L.) Moench</small> * ''[[Helichrysum arenicola]]'' <small>M.D.Hend.</small> * ''[[Helichrysum argentissimum]]'' <small>J.M.Wood</small> * ''[[Helichrysum argyranthum]]'' <small>O.Hoffm.</small> * ''[[Helichrysum argyrochlamys]]'' <small>Humbert</small> * ''[[Helichrysum argyrolepis]]'' <small>MacOwan</small> * ''[[Helichrysum argyrophyllum]]'' <small>DC.</small> * ''[[Helichrysum argyrosphaerum]]'' <small>DC.</small> * ''[[Helichrysum armenium]]'' <small>DC.</small> * ''[[Helichrysum arnicoides]]'' <small>Cordem.</small> * ''[[Helichrysum artemisioides]]'' <small>Boiss. & Hausskn.</small> * ''[[Helichrysum artvinense]]'' <small>P.H.Davis & Kupicha</small> * ''[[Helichrysum arussense]]'' <small>Chiov.</small> * ''[[Helichrysum arwae]]'' <small>J.R.I.Wood</small> * ''[[Helichrysum asperum]]'' <small>(Thunb.) Hilliard & B.L.Burtt</small> * ''[[Helichrysum athanaton]]'' <small>Georgiadou & Rech.f.</small> * ''[[Helichrysum athrixiifolium]]'' <small>(Kuntze) Moeser</small> * ''[[Helichrysum attenuatum]]'' <small>Humbert</small> * ''[[Helichrysum aucheri]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Helichrysum aurantiacum]]'' <small>Boiss. & A.Huet</small> * ''[[Helichrysum aureofolium]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Helichrysum aureolum]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Helichrysum aureum]]'' <small>(Houtt.) Merr.</small> * ''[[Helichrysum auriceps]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Helichrysum auronitens]]'' <small>Sch.Bip.</small> {{div col end}} == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Helichrysum| ]] brwkwi9ki3o9i9oe30xia3kr6tftubr 2967112 2967110 2026-09-13T18:47:30Z Oesjaar 7467 Verbeter 2967112 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = |image_caption = |display_parents = 3 |taxon = Helichrysum |authority = Mill., (1754) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Argyrocome'' <small>Gaertn.</small> * ''Cyttarium'' <small>Peterm.</small> * ''Euchloris'' <small>D.Don</small> * ''Leontonyx'' <small>Cass.</small> * ''Lepiscline'' <small>Cass.</small> * ''Mannopappus'' <small>Sch.Bip.</small> * ''Pentataxis'' <small>D.Don</small> * ''Spiralepis'' <small>D.Don</small> * ''Stoechas'' <small>Mill.</small> * ''Trichandrum'' <small>Neck.</small> * ''Virginea'' <small>(DC.) Nicoli</small> }} '''''Helichrysum''''' is 'n [[genus]] van blomdraende plante en [[struik]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Asteraceae. Die genus is [[inheems]] aan [[Afrika]], [[Asië]] en [[Australië]]. In Suid-Afrika staan die genus as ''strooiblomme'' bekend. == Spesies == Daar is 564 [[spesie]]s wat tot die genus hoort<ref>[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:331648-2 Plants of the World Online]</ref> en ongeveer 70 van hulle is deel van die [[fynbos]]. {{indeks}} === A === {{div col|colwidth=20em}} * ''[[Helichrysum abbayesii]]'' <small>Humbert</small> * ''[[Helichrysum abietifolium]]'' <small>Humbert</small> * ''[[Helichrysum abietinum]]'' <small>O.Hoffm.</small> * ''[[Helichrysum acervatum]]'' <small>S.Moore</small> * ''[[Helichrysum achryroclinoides]]'' <small>Baker</small> * ''[[Helichrysum acrophilum]]'' <small>Bolus</small> * ''[[Helichrysum acutatum]]'' <small>DC.</small> * ''[[Helichrysum adenocarpum]]'' <small>DC.</small> * ''[[Helichrysum albanense]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Helichrysum albertense]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Helichrysum albiflorum]]'' <small>Moeser</small> * ''[[Helichrysum albilanatum]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Helichrysum albirosulatum]]'' <small>Killick</small> * ''[[Helichrysum albobrunneum]]'' <small>S.Moore</small> * ''[[Helichrysum album]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Helichrysum allioides]]'' <small>Less.</small> * ''[[Helichrysum alsinoides]]'' <small>DC.</small> * ''[[Helichrysum alticola]]'' <small>Bolus</small> * ''[[Helichrysum altigenum]]'' <small>Schltr. & Moeser</small> * ''[[Helichrysum alucense]]'' <small>García-Cas., S.Scholz & E.Hernandez</small> * ''[[Helichrysum × ambiguum]]'' <small>(Pers.) C.Presl</small> * ''[[Helichrysum amblyphyllum]]'' <small>Mattf.</small> * ''[[Helichrysum amboense]]'' <small>Schinz</small> * ''[[Helichrysum ambondrombeense]]'' <small>Humbert</small> * ''[[Helichrysum ambositrense]]'' <small>Humbert</small> * ''[[Helichrysum ammitophilum]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Helichrysum amorginum]]'' <small>Boiss. & Orph.</small> * ''[[Helichrysum amplectens]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Helichrysum andohahelense]]'' <small>Humbert</small> * ''[[Helichrysum angavense]]'' <small>Humbert</small> * ''[[Helichrysum angustifrondeum]]'' <small>S.Moore</small> * ''[[Helichrysum anomalum]]'' <small>Less.</small> * ''[[Helichrysum antandroi]]'' <small>Scott Elliot</small> * ''[[Helichrysum aphelexioides]]'' <small>DC.</small> * ''[[Helichrysum appendiculatum]]'' <small>(L.f.) Less.</small> * ''[[Helichrysum araxinum]]'' <small>Takht. ex Kirp.</small> * ''[[Helichrysum arbuscula]]'' <small>Chiov.</small> * ''[[Helichrysum archeri]]'' <small>Compton</small> * ''[[Helichrysum archimedeum]]'' <small>C.Brullo & Brullo</small> * ''[[Helichrysum arenarium]]'' <small>(L.) Moench</small> * ''[[Helichrysum arenicola]]'' <small>M.D.Hend.</small> * ''[[Helichrysum argentissimum]]'' <small>J.M.Wood</small> * ''[[Helichrysum argyranthum]]'' <small>O.Hoffm.</small> * ''[[Helichrysum argyrochlamys]]'' <small>Humbert</small> * ''[[Helichrysum argyrolepis]]'' <small>MacOwan</small> * ''[[Helichrysum argyrophyllum]]'' <small>DC.</small> * ''[[Helichrysum argyrosphaerum]]'' <small>DC.</small> * ''[[Helichrysum armenium]]'' <small>DC.</small> * ''[[Helichrysum arnicoides]]'' <small>Cordem.</small> * ''[[Helichrysum artemisioides]]'' <small>Boiss. & Hausskn.</small> * ''[[Helichrysum artvinense]]'' <small>P.H.Davis & Kupicha</small> * ''[[Helichrysum arussense]]'' <small>Chiov.</small> * ''[[Helichrysum arwae]]'' <small>J.R.I.Wood</small> * ''[[Helichrysum asperum]]'' <small>(Thunb.) Hilliard & B.L.Burtt</small> * ''[[Helichrysum athanaton]]'' <small>Georgiadou & Rech.f.</small> * ''[[Helichrysum athrixiifolium]]'' <small>(Kuntze) Moeser</small> * ''[[Helichrysum attenuatum]]'' <small>Humbert</small> * ''[[Helichrysum aucheri]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Helichrysum aurantiacum]]'' <small>Boiss. & A.Huet</small> * ''[[Helichrysum aureofolium]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Helichrysum aureolum]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Helichrysum aureum]]'' <small>(Houtt.) Merr.</small> * ''[[Helichrysum auriceps]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Helichrysum auronitens]]'' <small>Sch.Bip.</small> {{div col end}} == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Helichrysum| ]] 2wqfo98129fmtpkzmzuz6vwts3a83l1 2967115 2967112 2026-09-13T18:50:33Z Oesjaar 7467 /* Spesies */ En... 2967115 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = |image_caption = |display_parents = 3 |taxon = Helichrysum |authority = Mill., (1754) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Argyrocome'' <small>Gaertn.</small> * ''Cyttarium'' <small>Peterm.</small> * ''Euchloris'' <small>D.Don</small> * ''Leontonyx'' <small>Cass.</small> * ''Lepiscline'' <small>Cass.</small> * ''Mannopappus'' <small>Sch.Bip.</small> * ''Pentataxis'' <small>D.Don</small> * ''Spiralepis'' <small>D.Don</small> * ''Stoechas'' <small>Mill.</small> * ''Trichandrum'' <small>Neck.</small> * ''Virginea'' <small>(DC.) Nicoli</small> }} '''''Helichrysum''''' is 'n [[genus]] van blomdraende plante en [[struik]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Asteraceae. Die genus is [[inheems]] aan [[Afrika]], [[Asië]] en [[Australië]]. In Suid-Afrika staan die genus as ''strooiblomme'' bekend. == Spesies == Daar is 564 [[spesie]]s wat tot die genus hoort<ref>[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:331648-2 Plants of the World Online]</ref> en ongeveer 70 van hulle is deel van die [[fynbos]]. {{indeks}} === A === {{div col|colwidth=20em}} * ''[[Helichrysum abbayesii]]'' <small>Humbert</small> * ''[[Helichrysum abietifolium]]'' <small>Humbert</small> * ''[[Helichrysum abietinum]]'' <small>O.Hoffm.</small> * ''[[Helichrysum acervatum]]'' <small>S.Moore</small> * ''[[Helichrysum achryroclinoides]]'' <small>Baker</small> * ''[[Helichrysum acrophilum]]'' <small>Bolus</small> * ''[[Helichrysum acutatum]]'' <small>DC.</small> * ''[[Helichrysum adenocarpum]]'' <small>DC.</small> * ''[[Helichrysum albanense]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Helichrysum albertense]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Helichrysum albiflorum]]'' <small>Moeser</small> * ''[[Helichrysum albilanatum]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Helichrysum albirosulatum]]'' <small>Killick</small> * ''[[Helichrysum albobrunneum]]'' <small>S.Moore</small> * ''[[Helichrysum album]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Helichrysum allioides]]'' <small>Less.</small> * ''[[Helichrysum alsinoides]]'' <small>DC.</small> * ''[[Helichrysum alticola]]'' <small>Bolus</small> * ''[[Helichrysum altigenum]]'' <small>Schltr. & Moeser</small> * ''[[Helichrysum alucense]]'' <small>García-Cas., S.Scholz & E.Hernandez</small> * ''[[Helichrysum × ambiguum]]'' <small>(Pers.) C.Presl</small> * ''[[Helichrysum amblyphyllum]]'' <small>Mattf.</small> * ''[[Helichrysum amboense]]'' <small>Schinz</small> * ''[[Helichrysum ambondrombeense]]'' <small>Humbert</small> * ''[[Helichrysum ambositrense]]'' <small>Humbert</small> * ''[[Helichrysum ammitophilum]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Helichrysum amorginum]]'' <small>Boiss. & Orph.</small> * ''[[Helichrysum amplectens]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Helichrysum andohahelense]]'' <small>Humbert</small> * ''[[Helichrysum angavense]]'' <small>Humbert</small> * ''[[Helichrysum angustifrondeum]]'' <small>S.Moore</small> * ''[[Helichrysum anomalum]]'' <small>Less.</small> * ''[[Helichrysum antandroi]]'' <small>Scott Elliot</small> * ''[[Helichrysum aphelexioides]]'' <small>DC.</small> * ''[[Helichrysum appendiculatum]]'' <small>(L.f.) Less.</small> * ''[[Helichrysum araxinum]]'' <small>Takht. ex Kirp.</small> * ''[[Helichrysum arbuscula]]'' <small>Chiov.</small> * ''[[Helichrysum archeri]]'' <small>Compton</small> * ''[[Helichrysum archimedeum]]'' <small>C.Brullo & Brullo</small> * ''[[Helichrysum arenarium]]'' <small>(L.) Moench</small> * ''[[Helichrysum arenicola]]'' <small>M.D.Hend.</small> * ''[[Helichrysum argentissimum]]'' <small>J.M.Wood</small> * ''[[Helichrysum argyranthum]]'' <small>O.Hoffm.</small> * ''[[Helichrysum argyrochlamys]]'' <small>Humbert</small> * ''[[Helichrysum argyrolepis]]'' <small>MacOwan</small> * ''[[Helichrysum argyrophyllum]]'' <small>DC.</small> * ''[[Helichrysum argyrosphaerum]]'' <small>DC.</small> * ''[[Helichrysum armenium]]'' <small>DC.</small> * ''[[Helichrysum arnicoides]]'' <small>Cordem.</small> * ''[[Helichrysum artemisioides]]'' <small>Boiss. & Hausskn.</small> * ''[[Helichrysum artvinense]]'' <small>P.H.Davis & Kupicha</small> * ''[[Helichrysum arussense]]'' <small>Chiov.</small> * ''[[Helichrysum arwae]]'' <small>J.R.I.Wood</small> * ''[[Helichrysum asperum]]'' <small>(Thunb.) Hilliard & B.L.Burtt</small> * ''[[Helichrysum athanaton]]'' <small>Georgiadou & Rech.f.</small> * ''[[Helichrysum athrixiifolium]]'' <small>(Kuntze) Moeser</small> * ''[[Helichrysum attenuatum]]'' <small>Humbert</small> * ''[[Helichrysum aucheri]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Helichrysum aurantiacum]]'' <small>Boiss. & A.Huet</small> * ''[[Helichrysum aureofolium]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Helichrysum aureolum]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Helichrysum aureum]]'' <small>(Houtt.) Merr.</small> * ''[[Helichrysum auriceps]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Helichrysum auronitens]]'' <small>Sch.Bip.</small> {{div col end}} == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Helichrysum| ]] hwrlgw2yhtm66ng9o41p7fb8enlro91 2967116 2967115 2026-09-13T18:53:54Z Oesjaar 7467 /* Spesies */ En... 2967116 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = |image_caption = |display_parents = 3 |taxon = Helichrysum |authority = Mill., (1754) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Argyrocome'' <small>Gaertn.</small> * ''Cyttarium'' <small>Peterm.</small> * ''Euchloris'' <small>D.Don</small> * ''Leontonyx'' <small>Cass.</small> * ''Lepiscline'' <small>Cass.</small> * ''Mannopappus'' <small>Sch.Bip.</small> * ''Pentataxis'' <small>D.Don</small> * ''Spiralepis'' <small>D.Don</small> * ''Stoechas'' <small>Mill.</small> * ''Trichandrum'' <small>Neck.</small> * ''Virginea'' <small>(DC.) Nicoli</small> }} '''''Helichrysum''''' is 'n [[genus]] van blomdraende plante en [[struik]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Asteraceae. Die genus is [[inheems]] aan [[Afrika]], [[Asië]] en [[Australië]]. In Suid-Afrika staan die genus as ''strooiblomme'' bekend. == Spesies == Daar is 564 [[spesie]]s wat tot die genus hoort<ref>[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:331648-2 Plants of the World Online]</ref> en ongeveer 70 van hulle is deel van die [[fynbos]]. {{indeks}} === A === {{div col|colwidth=20em}} * ''[[Helichrysum abbayesii]]'' <small>Humbert</small> * ''[[Helichrysum abietifolium]]'' <small>Humbert</small> * ''[[Helichrysum abietinum]]'' <small>O.Hoffm.</small> * ''[[Helichrysum acervatum]]'' <small>S.Moore</small> * ''[[Helichrysum achryroclinoides]]'' <small>Baker</small> * ''[[Helichrysum acrophilum]]'' <small>Bolus</small> * ''[[Helichrysum acutatum]]'' <small>DC.</small> * ''[[Helichrysum adenocarpum]]'' <small>DC.</small> * ''[[Helichrysum albanense]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Helichrysum albertense]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Helichrysum albiflorum]]'' <small>Moeser</small> * ''[[Helichrysum albilanatum]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Helichrysum albirosulatum]]'' <small>Killick</small> * ''[[Helichrysum albobrunneum]]'' <small>S.Moore</small> * ''[[Helichrysum album]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Helichrysum allioides]]'' <small>Less.</small> * ''[[Helichrysum alsinoides]]'' <small>DC.</small> * ''[[Helichrysum alticola]]'' <small>Bolus</small> * ''[[Helichrysum altigenum]]'' <small>Schltr. & Moeser</small> * ''[[Helichrysum alucense]]'' <small>García-Cas., S.Scholz & E.Hernandez</small> * ''[[Helichrysum × ambiguum]]'' <small>(Pers.) C.Presl</small> * ''[[Helichrysum amblyphyllum]]'' <small>Mattf.</small> * ''[[Helichrysum amboense]]'' <small>Schinz</small> * ''[[Helichrysum ambondrombeense]]'' <small>Humbert</small> * ''[[Helichrysum ambositrense]]'' <small>Humbert</small> * ''[[Helichrysum ammitophilum]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Helichrysum amorginum]]'' <small>Boiss. & Orph.</small> * ''[[Helichrysum amplectens]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Helichrysum andohahelense]]'' <small>Humbert</small> * ''[[Helichrysum angavense]]'' <small>Humbert</small> * ''[[Helichrysum angustifrondeum]]'' <small>S.Moore</small> * ''[[Helichrysum anomalum]]'' <small>Less.</small> * ''[[Helichrysum antandroi]]'' <small>Scott Elliot</small> * ''[[Helichrysum aphelexioides]]'' <small>DC.</small> * ''[[Helichrysum appendiculatum]]'' <small>(L.f.) Less.</small> * ''[[Helichrysum araxinum]]'' <small>Takht. ex Kirp.</small> * ''[[Helichrysum arbuscula]]'' <small>Chiov.</small> * ''[[Helichrysum archeri]]'' <small>Compton</small> * ''[[Helichrysum archimedeum]]'' <small>C.Brullo & Brullo</small> * ''[[Helichrysum arenarium]]'' <small>(L.) Moench</small> * ''[[Helichrysum arenicola]]'' <small>M.D.Hend.</small> * ''[[Helichrysum argentissimum]]'' <small>J.M.Wood</small> * ''[[Helichrysum argyranthum]]'' <small>O.Hoffm.</small> * ''[[Helichrysum argyrochlamys]]'' <small>Humbert</small> * ''[[Helichrysum argyrolepis]]'' <small>MacOwan</small> * ''[[Helichrysum argyrophyllum]]'' <small>DC.</small> * ''[[Helichrysum argyrosphaerum]]'' <small>DC.</small> * ''[[Helichrysum armenium]]'' <small>DC.</small> * ''[[Helichrysum arnicoides]]'' <small>Cordem.</small> * ''[[Helichrysum artemisioides]]'' <small>Boiss. & Hausskn.</small> * ''[[Helichrysum artvinense]]'' <small>P.H.Davis & Kupicha</small> * ''[[Helichrysum arussense]]'' <small>Chiov.</small> * ''[[Helichrysum arwae]]'' <small>J.R.I.Wood</small> * ''[[Helichrysum asperum]]'' <small>(Thunb.) Hilliard & B.L.Burtt</small> * ''[[Helichrysum athanaton]]'' <small>Georgiadou & Rech.f.</small> * ''[[Helichrysum athrixiifolium]]'' <small>(Kuntze) Moeser</small> * ''[[Helichrysum attenuatum]]'' <small>Humbert</small> * ''[[Helichrysum aucheri]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Helichrysum aurantiacum]]'' <small>Boiss. & A.Huet</small> * ''[[Helichrysum aureofolium]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Helichrysum aureolum]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Helichrysum aureum]]'' <small>(Houtt.) Merr.</small> * ''[[Helichrysum auriceps]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Helichrysum auronitens]]'' <small>Sch.Bip.</small> {{div col end}} == B == {{div col|colwidth=20em}} * ''[[Helichrysum bachmannii]]'' <small>Klatt</small> * ''[[Helichrysum bakeri]]'' <small>Humbert</small> * ''[[Helichrysum bampsianum]]'' <small>Lisowski</small> * ''[[Helichrysum baronii]]'' <small>Humbert</small> * ''[[Helichrysum barorum]]'' <small>Humbert</small> * ''[[Helichrysum basalticum]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Helichrysum bellidiastrum]]'' <small>Moeser</small> * ''[[Helichrysum bellum]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Helichrysum benguellense]]'' <small>Hiern</small> * ''[[Helichrysum benoistii]]'' <small>Humbert</small> * ''[[Helichrysum benthamii]]'' <small>R.Vig. & Humbert</small> * ''[[Helichrysum betsiliense]]'' <small>Klatt</small> * ''[[Helichrysum biafranum]]'' <small>Hook.f.</small> * ''[[Helichrysum boiteaui]]'' <small>Humbert</small> * ''[[Helichrysum bracteiferum]]'' <small>Humbert</small> * ''[[Helichrysum brassii]]'' <small>Brenan</small> * ''[[Helichrysum brevifolium]]'' <small>Humbert</small> * ''[[Helichrysum brownei]]'' <small>S.Moore</small> * ''[[Helichrysum brunioides]]'' <small>Moeser</small> * ''[[Helichrysum buchananii]]'' <small>Engl.</small> * ''[[Helichrysum buddlejoides]]'' <small>DC.</small> * ''[[Helichrysum bujerianum]]'' <small>DC.</small> * ''[[Helichrysum buschii]]'' <small>Juz.</small> {{div col end}} == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Helichrysum| ]] dyw3muo334qqollhi4drn6rdxioakey 1 469078 2967111 2026-09-13T18:46:35Z Oesjaar 7467 Verbeter 2967111 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 14 469079 2967113 2026-09-13T18:48:41Z Oesjaar 7467 Nuwe kategorie 2967113 wikitext text/x-wiki {{Broodkrummels}} {{Hoofartikel}} [[Kategorie:Asteraceae]] 3fv4b9sie0l9c375hjlteejfaxbrnoy 15 469080 2967114 2026-09-13T18:49:00Z Oesjaar 7467 Verbeter 2967114 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 469081 2967120 2026-09-13T18:57:38Z Oesjaar 7467 Aanstuur 2967120 wikitext text/x-wiki #AANSTUUR [[Gouemuntsewejaartjie]] gc8017jz2pcusisuxrtzd0x5nibg6mx 0 469082 2967128 2026-09-13T19:10:39Z Sobaka 328 Begin nuwe artikel. nog besig 2967128 wikitext text/x-wiki '''Ernest (Methuen) Mancoba''' ([[29 Augustus]] [[1904]] – [[25 Oktober]] [[2002]]) was 'n [[avant-garde]] kunstenaar, gebore in die [[Transvaalkolonie]], wat die grootste deel van sy lewe in [[Europa]] deurgebring het. Hy was waarskynlik [[Suid-Afrika]] se eerste professionele swart moderne kunstenaar, en het vanaf die laat 1920's uitgestal. ==Vroeë lewe== Ernest Methuen Mancoba is op 29 Augustus 1904 in [[Turffontein]], [[Johannesburg]], Transvaalkolonie, gebore as die seun van Florence Bandezwa en Irvine Jonas Mancoba, 'n mynwerker.<ref name="Land and lives: a story of early Black artists">{{cite book |last1=Miles |first1=Elza |title=Land and lives: a story of early Black artists |date=1997 |publisher=Johannesburg Art Gallery; Human & Rousseau |location=Johannesburg : Cape Town |isbn=0798136588}}</ref> Ernest was die tweede kind van die egpaar. Sy ouer broer is in sy babajare oorlede. Florence en Irvine het later vyf dogters en nog 'n seun gehad. Na Ernest se geboorte het sy gesin na [[Middelburg, Mpumalanga|Middleburg]] in [[Mpumalanga]] verhuis. 'n Wit boer het Irvine toegelaat om op sy grond te boer met vee. Na 'n droogte is die gesin egter gedwing om te verhuis. Irvine het, op voorstel van sy suster, sy gesin na [[Boksburg]] geneem en werk as stoorman by die Comet-goudmyn gevind.<ref name="Land and lives: a story of early Black artists"/> Shangaan-mynwerkers by die Comet-myn het Ernest die naam '''Ngungunyana''' gegee, en sy erkenning van hierdie naam kan gesien word in sy handtekening op sy werk St Augustine of Canterbury, geteken as "N.E. Mancoba."<ref name="Lifeline out of Africa: the art of Ernest Mancoba">{{cite book |last1=Miles |first1=Elza |title=Lifeline out of Africa: the art of Ernest Mancoba |date=1994 |publisher=Human & Rousseau |location=Cape Town |isbn=079813173X |edition=1st}}</ref> Mancoba het eers laerskool by 'n [[Anglikaanse Kerk van Suider-Afrika|Anglikaanse kerk]] in Boksburg begin bywoon. Hy het sy opleiding by 'n Anglikaanse skool in [[Benoni]] voortgesit toe sy gesin in 1915 daarheen verhuis het.<ref name="Land and lives: a story of early Black artists" /> Mancoba het by die Diocesan Teachers' Training College, Grace Dieu, naby Pietersburg, herdoop na [[Polokwane]], ingeskryf vir sy hoërskoolopleiding op voorstel van sy oom aan moederskant, eerw. Alvin Mangqangwana, 'n Anglikaanse predikant. <ref name="Lifeline out of Africa: the art of Ernest Mancoba"/> Nadat hy in 1924 gegradueer het, het hy tot 1929 as taalonderwyser by Grace Dieu gewerk. ==Loopbaan en vroeë onderwys (voor ballingskap)== Mancoba se belangstelling in [[kuns]] het in 1925 begin met die aankoms van Suster Pauline wat 'n "handwerkwerkswinkel"<ref name="archives of Grace Dieu">{{cite book |last1=Father Woodfield |first1=Samuel Percy |title=Diocesan Training College, Grace Dieu, Pietersburg: A Short History of the College |date=1938 |publisher=unpublished, found in Historical research papers archive, University of Witswatersrand, archive reference AB750, DC1}}</ref> en 'n bykomende onderwyser genaamd Ned Paterson by Grace Dieu begin het. Suster Pauline het voorheen so 'n werkswinkel aangebied en wou 'n soortgelyke program by Grace Dieu begin toe sy in 1924 by die sending aangesluit het. Paterson, 'n onlangse kunsskoolgegradueerde wat vir die bediening voorberei het, het tussen 1925 en 1926 besoek afgelê, basreliëfstyl in die houtwerkwerkswinkel bekendgestel en ontwerpidees aan Suster Pauline se werkswinkel aangebied. Mancoba gee Suster Pauline erkenning dat sy hom geleer het hoe om hout te kerf<ref name="94-2 interview with Wonga Mancoba">{{cite web |last1=Mancoba |first1=Ernest |title=94-2 |url=https://ferlov-mancoba.ktdk.dk/en/d/4yMX?q=sister%20pauline |website=Danish art history website (Kilder til Danske Kunsthistorie) |publisher=Winnie Sze for Ny Carlsbergfondent |access-date=10 Maart 2026}}</ref> en hy het kerklike voorwerpe gekerf en versier, dikwels volgens ander se ontwerpe. In 1929 het hy hom aan vrystaande [[beeldhoukuns]] gewaag en 'n opdragwerk genaamd ''African Madonna'' geskep, waarvoor hy 'n model in 'n ''contrapposto''-houding gebruik het. ''African Madonna'' is waarskynlik die eerste moderne beeldhouwerk deur 'n swart Suid-Afrikaner en word tans permanent in die Johannesburgse Kunsgalery uitgestal. In 1934 het Mancoba ''Future Africa'' (Afrika van die toekoms) geskep – twee jong Afrika-figure wat Afrika se blink toekoms verteenwoordig. Twee jaar later, in die lente van 1936, is Mancoba deur die Suid-Afrikaanse regering se Departement van Naturellesake genader om aandenkings te vervaardig wat vir die *Empire Exhibition* in Johannesburg – wat later daardie herfs sou plaasvind – verkoop kon word. Hy het dit aanvanklik oorweeg, maar uiteindelik van die hand gewys.<ref name="post.at.moma.org">Cohen, Joshua, "Identity and Abstraction: Ernest Mancoba in London and Paris", 1938-1940, 2018. Post. MoMA. https://post.at.moma.org/content_items/1144-identity-and-abstraction-ernest-mancoba-in-london-and-paris-1938-1940.</ref> Saam met ander houtsnyers van Grace Dieu het Mancoba begin om sy werk by die jaarlikse kompetisies van die Suid-Afrikaanse Akademie uit te stal. Van 1930 tot 1936 het Mancoba met 'n beurs aan die South African Native College by Fort Hare (nou die [[Universiteit van Fort Hare]])[6] gestudeer. Hy het [[geskiedenis]] bestudeer en dit oorweeg om 'n [[joernalis]] te word. Toe sy geld opraak, het hy sy studies aan Fort Hare gestaak en in sy onderhoud voorsien deur godsdienstige beeldhouwerke in opdrag te skep, terwyl hy vanuit die [[Rhodes-universiteit]] se kunsdepartement gewerk het. In 1935 het hy besluit om hom voltyds aan kuns te wy en na [[Kaapstad]] verhuis, waar hy by 'n groep [[Trotskyȉsme|trotskistiese]] kunstenaars – onder wie [[Lippy Lipshitz]] – aangesluit het; laasgenoemde het 'n groot invloed op sy ontluikende beeldhoustyl gehad.<ref>Morton, "Grace Dieu Mission," 45–46.</ref> Lipshitz het aanbeveel dat Mancoba ''Primitive Negro Sculptures'' (1929) deur die kunshandelaar Paul Guillaume en die kunshistorikus Thomas Munro – 'n werk oor die kuns van Sentraal- en Wes-Afrika – lees. Hierdie boek het Mancoba beïnvloed namate hy wegbeweeg het van sy vroeëre sosiaal-realistiese styl om Afrika-plastisiteit te verken.<ref>{{cite web |last1=Mancoba |first1=Ernest |title=33-2 |url=https://ferlov-mancoba.ktdk.dk/en/d/ODf1?q=paul%20guillaume |website=Kilder til Danske Kunsthistorie (Danish Art History) |publisher=Winnie Sze for Ny Carlsberg Foundation |access-date=20 Maart 2026}}</ref> In 1937 is Mancoba weer deur die Anglikaanse Kerk in diens geneem om [[Engels]] te onderrig by 'n skool wat met Grace Dieu geaffilieer was, naamlik die Khaiso-sekondêre skool in Pietersburg. Die doel was dat Mancoba in sy eie onderhoud sou voorsien terwyl hy sy voorgraadse graad aan die [[Universiteit van Suid-Afrika]] per korrespondensie voltooi. Met aanmoediging van professore aan die Rhodes-universiteit het Mancoba daarin geslaag. Dit was in dié tyd dat hy en [[Gerard Sekoto]] vriende geword en nabygeleë dorpe besoek het.<ref>{{cite book |last1=Miles |first1=Elza |title=Lifeline out of Africa: the art of Ernest Mancoba |date=1994 |publisher=Human & Rousseau |location=Cape Town & Johannesburg |isbn=079813173X |pages=14–15}}</ref> Hy het Suid-Afrika in 1938 vir [[Europa]] verlaat nadat hy 'n beurs ontvang het om sy studies in [[Parys]] voort te sit, waar hy by die ''École nationale supérieure des arts décoratifs'' ingeskryf het.<ref>{{cite web|url=http://www.artubuntu.org/about_mancoba_9.php |title=About Arts and Ubuntu |publisher=Artubuntu.org |date= |accessdate=2012-07-26}}</ref> ==Loopbaan en inleiding tot abstraksie (na-ballingskap)== Nadat hy in Europa aangekom het, het Mancoba kunsmuseums en uitstallings van Europese moderne kuns besoek, asook die pas geopende Musée de l'Homme (nou die Musée du Quai Branly – Jacques Chirac), wat kuns van buite-Europese kulture gehuisves het. Hy het vriende gemaak met die Deense keramiekkunstenaar Christian Poulsen, wat hom voorgestel het aan die Deense surrealistiese kunstenaars Ejler Bille en Sonja Ferlov Mancoba; met laasgenoemde het hy 'n romantiese verhouding aangeknoop. ==Verwysings== {{Verwysings}} 54q52m71qjvgtjmhiz3umxvi4t0a260 2967136 2967128 2026-09-13T19:36:12Z Sobaka 328 /* Loopbaan en inleiding tot abstraksie (na-ballingskap) */ bywerk 2967136 wikitext text/x-wiki '''Ernest (Methuen) Mancoba''' ([[29 Augustus]] [[1904]] – [[25 Oktober]] [[2002]]) was 'n [[avant-garde]] kunstenaar, gebore in die [[Transvaalkolonie]], wat die grootste deel van sy lewe in [[Europa]] deurgebring het. Hy was waarskynlik [[Suid-Afrika]] se eerste professionele swart moderne kunstenaar, en het vanaf die laat 1920's uitgestal. ==Vroeë lewe== Ernest Methuen Mancoba is op 29 Augustus 1904 in [[Turffontein]], [[Johannesburg]], Transvaalkolonie, gebore as die seun van Florence Bandezwa en Irvine Jonas Mancoba, 'n mynwerker.<ref name="Land and lives: a story of early Black artists">{{cite book |last1=Miles |first1=Elza |title=Land and lives: a story of early Black artists |date=1997 |publisher=Johannesburg Art Gallery; Human & Rousseau |location=Johannesburg : Cape Town |isbn=0798136588}}</ref> Ernest was die tweede kind van die egpaar. Sy ouer broer is in sy babajare oorlede. Florence en Irvine het later vyf dogters en nog 'n seun gehad. Na Ernest se geboorte het sy gesin na [[Middelburg, Mpumalanga|Middleburg]] in [[Mpumalanga]] verhuis. 'n Wit boer het Irvine toegelaat om op sy grond te boer met vee. Na 'n droogte is die gesin egter gedwing om te verhuis. Irvine het, op voorstel van sy suster, sy gesin na [[Boksburg]] geneem en werk as stoorman by die Comet-goudmyn gevind.<ref name="Land and lives: a story of early Black artists"/> Shangaan-mynwerkers by die Comet-myn het Ernest die naam '''Ngungunyana''' gegee, en sy erkenning van hierdie naam kan gesien word in sy handtekening op sy werk St Augustine of Canterbury, geteken as "N.E. Mancoba."<ref name="Lifeline out of Africa: the art of Ernest Mancoba">{{cite book |last1=Miles |first1=Elza |title=Lifeline out of Africa: the art of Ernest Mancoba |date=1994 |publisher=Human & Rousseau |location=Cape Town |isbn=079813173X |edition=1st}}</ref> Mancoba het eers laerskool by 'n [[Anglikaanse Kerk van Suider-Afrika|Anglikaanse kerk]] in Boksburg begin bywoon. Hy het sy opleiding by 'n Anglikaanse skool in [[Benoni]] voortgesit toe sy gesin in 1915 daarheen verhuis het.<ref name="Land and lives: a story of early Black artists" /> Mancoba het by die Diocesan Teachers' Training College, Grace Dieu, naby Pietersburg, herdoop na [[Polokwane]], ingeskryf vir sy hoërskoolopleiding op voorstel van sy oom aan moederskant, eerw. Alvin Mangqangwana, 'n Anglikaanse predikant. <ref name="Lifeline out of Africa: the art of Ernest Mancoba"/> Nadat hy in 1924 gegradueer het, het hy tot 1929 as taalonderwyser by Grace Dieu gewerk. ==Loopbaan en vroeë onderwys (voor ballingskap)== Mancoba se belangstelling in [[kuns]] het in 1925 begin met die aankoms van Suster Pauline wat 'n "handwerkwerkswinkel"<ref name="archives of Grace Dieu">{{cite book |last1=Father Woodfield |first1=Samuel Percy |title=Diocesan Training College, Grace Dieu, Pietersburg: A Short History of the College |date=1938 |publisher=unpublished, found in Historical research papers archive, University of Witswatersrand, archive reference AB750, DC1}}</ref> en 'n bykomende onderwyser genaamd Ned Paterson by Grace Dieu begin het. Suster Pauline het voorheen so 'n werkswinkel aangebied en wou 'n soortgelyke program by Grace Dieu begin toe sy in 1924 by die sending aangesluit het. Paterson, 'n onlangse kunsskoolgegradueerde wat vir die bediening voorberei het, het tussen 1925 en 1926 besoek afgelê, basreliëfstyl in die houtwerkwerkswinkel bekendgestel en ontwerpidees aan Suster Pauline se werkswinkel aangebied. Mancoba gee Suster Pauline erkenning dat sy hom geleer het hoe om hout te kerf<ref name="94-2 interview with Wonga Mancoba">{{cite web |last1=Mancoba |first1=Ernest |title=94-2 |url=https://ferlov-mancoba.ktdk.dk/en/d/4yMX?q=sister%20pauline |website=Danish art history website (Kilder til Danske Kunsthistorie) |publisher=Winnie Sze for Ny Carlsbergfondent |access-date=10 Maart 2026}}</ref> en hy het kerklike voorwerpe gekerf en versier, dikwels volgens ander se ontwerpe. In 1929 het hy hom aan vrystaande [[beeldhoukuns]] gewaag en 'n opdragwerk genaamd ''African Madonna'' geskep, waarvoor hy 'n model in 'n ''contrapposto''-houding gebruik het. ''African Madonna'' is waarskynlik die eerste moderne beeldhouwerk deur 'n swart Suid-Afrikaner en word tans permanent in die Johannesburgse Kunsgalery uitgestal. In 1934 het Mancoba ''Future Africa'' (Afrika van die toekoms) geskep – twee jong Afrika-figure wat Afrika se blink toekoms verteenwoordig. Twee jaar later, in die lente van 1936, is Mancoba deur die Suid-Afrikaanse regering se Departement van Naturellesake genader om aandenkings te vervaardig wat vir die *Empire Exhibition* in Johannesburg – wat later daardie herfs sou plaasvind – verkoop kon word. Hy het dit aanvanklik oorweeg, maar uiteindelik van die hand gewys.<ref name="post.at.moma.org">Cohen, Joshua, "Identity and Abstraction: Ernest Mancoba in London and Paris", 1938-1940, 2018. Post. MoMA. https://post.at.moma.org/content_items/1144-identity-and-abstraction-ernest-mancoba-in-london-and-paris-1938-1940.</ref> Saam met ander houtsnyers van Grace Dieu het Mancoba begin om sy werk by die jaarlikse kompetisies van die Suid-Afrikaanse Akademie uit te stal. Van 1930 tot 1936 het Mancoba met 'n beurs aan die South African Native College by Fort Hare (nou die [[Universiteit van Fort Hare]])[6] gestudeer. Hy het [[geskiedenis]] bestudeer en dit oorweeg om 'n [[joernalis]] te word. Toe sy geld opraak, het hy sy studies aan Fort Hare gestaak en in sy onderhoud voorsien deur godsdienstige beeldhouwerke in opdrag te skep, terwyl hy vanuit die [[Rhodes-universiteit]] se kunsdepartement gewerk het. In 1935 het hy besluit om hom voltyds aan kuns te wy en na [[Kaapstad]] verhuis, waar hy by 'n groep [[Trotskyȉsme|trotskistiese]] kunstenaars – onder wie [[Lippy Lipshitz]] – aangesluit het; laasgenoemde het 'n groot invloed op sy ontluikende beeldhoustyl gehad.<ref>Morton, "Grace Dieu Mission," 45–46.</ref> Lipshitz het aanbeveel dat Mancoba ''Primitive Negro Sculptures'' (1929) deur die kunshandelaar Paul Guillaume en die kunshistorikus Thomas Munro – 'n werk oor die kuns van Sentraal- en Wes-Afrika – lees. Hierdie boek het Mancoba beïnvloed namate hy wegbeweeg het van sy vroeëre sosiaal-realistiese styl om Afrika-plastisiteit te verken.<ref>{{cite web |last1=Mancoba |first1=Ernest |title=33-2 |url=https://ferlov-mancoba.ktdk.dk/en/d/ODf1?q=paul%20guillaume |website=Kilder til Danske Kunsthistorie (Danish Art History) |publisher=Winnie Sze for Ny Carlsberg Foundation |access-date=20 Maart 2026}}</ref> In 1937 is Mancoba weer deur die Anglikaanse Kerk in diens geneem om [[Engels]] te onderrig by 'n skool wat met Grace Dieu geaffilieer was, naamlik die Khaiso-sekondêre skool in Pietersburg. Die doel was dat Mancoba in sy eie onderhoud sou voorsien terwyl hy sy voorgraadse graad aan die [[Universiteit van Suid-Afrika]] per korrespondensie voltooi. Met aanmoediging van professore aan die Rhodes-universiteit het Mancoba daarin geslaag. Dit was in dié tyd dat hy en [[Gerard Sekoto]] vriende geword en nabygeleë dorpe besoek het.<ref>{{cite book |last1=Miles |first1=Elza |title=Lifeline out of Africa: the art of Ernest Mancoba |date=1994 |publisher=Human & Rousseau |location=Cape Town & Johannesburg |isbn=079813173X |pages=14–15}}</ref> Hy het Suid-Afrika in 1938 vir [[Europa]] verlaat nadat hy 'n beurs ontvang het om sy studies in [[Parys]] voort te sit, waar hy by die ''École nationale supérieure des arts décoratifs'' ingeskryf het.<ref>{{cite web|url=http://www.artubuntu.org/about_mancoba_9.php |title=About Arts and Ubuntu |publisher=Artubuntu.org |date= |accessdate=2012-07-26}}</ref> ==Loopbaan en inleiding tot abstraksie (na-ballingskap)== Nadat hy in Europa aangekom het, het Mancoba kunsmuseums en uitstallings van Europese moderne kuns besoek, asook die pas geopende Musée de l'Homme (nou die Musée du Quai Branly – Jacques Chirac), wat kuns van buite-Europese kulture gehuisves het. Hy het vriende gemaak met die Deense keramiekkunstenaar Christian Poulsen, wat hom voorgestel het aan die Deense [[Surrealisme|surrealistiese]] kunstenaars Ejler Bille en Sonja Ferlov Mancoba; met laasgenoemde het hy 'n romantiese verhouding aangeknoop. Onder die invloed van hierdie verskeidenheid kunswerke het Mancoba met sy artistieke eksperimentering voortgegaan. Sy eerste bekende skildery, "Composition" (1940), het in hierdie tydperk ontstaan. Dit moderniseer op figuratiewe wyse 'n Kongolese Kuba-masker deur kleurvolle geometriese vorms en vlakke te kombineer; sodoende word die menslike vorm in 'n diepgaande nuwe konfigurasie herskep deur gebruik te maak van figuratiewe en ontwerpaspekte uit die Afrika-kunsnalatenskap.<ref name="post.at.moma.org"/> Mancoba se *Composition* en ander skilderye wat hy in Parys geskep het, getuig van sy vertroudheid met en gemak in die hantering van hedendaagse Europese modernistiese style en estetika. Baie kenners op die gebied van moderne Afrika-kuns erken en respekteer sy belangrikheid as een van die eerstes – indien nie die heel eerste nie – swart Afrika-moderniste. 'n Aanhaling uit Hassan (bl. 19) lui soos volg: "Oguibe illustreer dit deur die keerpunte in Mancoba se werk uit te lig en die sensitiwiteite wat aan hierdie veranderinge ten grondslag lê, na te spoor – dit wil sê, 'van 'n fokus op die bloot liturgiese binne Europese tradisies na 'n belangstelling in die meganika en sintaksis van Afrika-beeldhoukuns, en uiteindelik 'n persoonlike versoening van die uiteenlopende historiese trajekte wat 'n koloniale of postkoloniale moderniteit vorm, insluitend emigrasie en nostalgie'." Volgens Oguibe het dit Mancoba tot 'n stadium van versoening gebring wat ooreenstem met die opkoms van moderne individualisme in die Afrika-bewussyn.<ref>Hassan, Salah M. “African Modernism: Beyond Alternative Modernities Discourse.” South Atlantic Quarterly, vol. 109, no. 3, Julie 2010, bl. 451–73. Silverchair, https://doi.org/10.1215/00382876-2010-001.</ref> Hierdie aanhaling voer aan dat Mancoba se prestasie daarin lê dat hy op moedige wyse gebreek het met die verwagtinge en die etiket verbonde aan sy identiteit as Suid-Afrikaanse kunstenaar, om sodoende werklik 'n vrye kunstenaar te word; net soos sy Europese tydgenote wou hy die grense van artistieke uitdrukking verken, ten spyte van koloniale beperkings. Sy toenemende belangstelling in abstraksie is deur Elizabeth Morton geïnterpreteer as 'n bewuste poging om die paternalistiese benadering tot kuns – wat hy as Anglikaanse student aangeleer het – te verwerp. Soos Morton opmerk, was Mancoba een van die min sendeling-opgeleide Afrika-kunstenaars wat "bewustelik alle spore van sy sendingstyl uit sy werk verwyder het." Daar is met Mancoba 'n onderhoud gevoer oor sy werk Faith (1936, hout), wat oorspronklik in ''The Star'' (8 Junie 1936) verskyn het en deur die Museum of Modern Art (MoMA) aangehaal word. Vir 'n tyd lank was hy – soos ek dit slegs kan beskryf – hartstogtelik verdiep in die primitiewe kuns van sy mense: die gesnede krukke, die beeldjies van krygers, van groot stamleiers, van vroue en kinders. "Kyk," het hy vir my gesê, "hulle straal almal kalmte uit. Weet jy waarom? My beeldhouwerke is gemaak om Afrika aan die witman te toon. Daarom is hulle droewig. Hierdie primitiewe kunstenaars het gewerk aan die behoud van die gemeenskapslewe. Die kunstenaars is, saam met die stamhoofde en priesters, die groot leiers van die wêreld. In Afrika het hulle beeldjies geskep wat sterk en mooi en vry was, omdat..." Ten spyte daarvan dat [[Duitsland]] Frankryk tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] beset het, het Mancoba besluit om in Parys te bly om by Sonja Ferlov te wees. Hy is as Britse onderdaan gevange geneem en in twee verskillende krygsgevangenekampe aangehou tot in 1944, toe Geallieerde magte, vergesel deur Amerikaanse troepe, die Duitse magte uit Frankryk verdryf het.<ref name="culturebase1">{{cite web|author= |url=http://www.culturebase.net/artist.php?1442 |title=Ernest Mancoba — The unconscious motion of hues |publisher=culturebase.net |date= |accessdate=2012-07-26}}</ref><ref name="Sze, Winnie 2018">Sze, Winnie, "Ernest Mancoba: Visible Man, Invisible Work?" Deviant Practice: Research Programme. 106-108. Eindhoven, Netherlands. Museum Eindhoven, 2018.</ref> Terwyl hy in die minder streng krygsgevangenekamp La Grande Caserne St Denis was, is Mancoba en Ferlov in 1942 toegelaat om in die huwelik te tree. Hulle het 'n seun gehad, Marc – bekend as Wonga (1946–2015) – wat ook 'n gerespekteerde kunstenaar sou word.<ref>[http://www.mikaelandersen.com/berlin/exhibitions/past/sonja-ferlov-mancoba-ernest-mancoba-wonga-mancoba/ "Sonja Ferlov Mancoba, Ernest Mancoba & Wonga Mancoba, 11 Junie – 3 Julie 2010"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110114013754/http://www.mikaelandersen.com/berlin/exhibitions/past/sonja-ferlov-mancoba-ernest-mancoba-wonga-mancoba/ |date=14 Januarie 2011 }}, Exhibitions past, Galerie Mikael Andersen.</ref><ref>Phindile Xaba, [http://www.thejournalist.org.za/art/artist-wonga-mancoba-dies-in-paris "South Africa: Artist Wonga Mancoba Dies in Paris"], ''The Journalist'', 10 Maart 2015.</ref> ==Verwysings== {{Verwysings}} khikymo9emxgmd8c7jkyykwgdha0p8y 2967137 2967136 2026-09-13T19:39:10Z Sobaka 328 /* Loopbaan en vroeë onderwys (voor ballingskap) */ verwysing 2967137 wikitext text/x-wiki '''Ernest (Methuen) Mancoba''' ([[29 Augustus]] [[1904]] – [[25 Oktober]] [[2002]]) was 'n [[avant-garde]] kunstenaar, gebore in die [[Transvaalkolonie]], wat die grootste deel van sy lewe in [[Europa]] deurgebring het. Hy was waarskynlik [[Suid-Afrika]] se eerste professionele swart moderne kunstenaar, en het vanaf die laat 1920's uitgestal. ==Vroeë lewe== Ernest Methuen Mancoba is op 29 Augustus 1904 in [[Turffontein]], [[Johannesburg]], Transvaalkolonie, gebore as die seun van Florence Bandezwa en Irvine Jonas Mancoba, 'n mynwerker.<ref name="Land and lives: a story of early Black artists">{{cite book |last1=Miles |first1=Elza |title=Land and lives: a story of early Black artists |date=1997 |publisher=Johannesburg Art Gallery; Human & Rousseau |location=Johannesburg : Cape Town |isbn=0798136588}}</ref> Ernest was die tweede kind van die egpaar. Sy ouer broer is in sy babajare oorlede. Florence en Irvine het later vyf dogters en nog 'n seun gehad. Na Ernest se geboorte het sy gesin na [[Middelburg, Mpumalanga|Middleburg]] in [[Mpumalanga]] verhuis. 'n Wit boer het Irvine toegelaat om op sy grond te boer met vee. Na 'n droogte is die gesin egter gedwing om te verhuis. Irvine het, op voorstel van sy suster, sy gesin na [[Boksburg]] geneem en werk as stoorman by die Comet-goudmyn gevind.<ref name="Land and lives: a story of early Black artists"/> Shangaan-mynwerkers by die Comet-myn het Ernest die naam '''Ngungunyana''' gegee, en sy erkenning van hierdie naam kan gesien word in sy handtekening op sy werk St Augustine of Canterbury, geteken as "N.E. Mancoba."<ref name="Lifeline out of Africa: the art of Ernest Mancoba">{{cite book |last1=Miles |first1=Elza |title=Lifeline out of Africa: the art of Ernest Mancoba |date=1994 |publisher=Human & Rousseau |location=Cape Town |isbn=079813173X |edition=1st}}</ref> Mancoba het eers laerskool by 'n [[Anglikaanse Kerk van Suider-Afrika|Anglikaanse kerk]] in Boksburg begin bywoon. Hy het sy opleiding by 'n Anglikaanse skool in [[Benoni]] voortgesit toe sy gesin in 1915 daarheen verhuis het.<ref name="Land and lives: a story of early Black artists" /> Mancoba het by die Diocesan Teachers' Training College, Grace Dieu, naby Pietersburg, herdoop na [[Polokwane]], ingeskryf vir sy hoërskoolopleiding op voorstel van sy oom aan moederskant, eerw. Alvin Mangqangwana, 'n Anglikaanse predikant. <ref name="Lifeline out of Africa: the art of Ernest Mancoba"/> Nadat hy in 1924 gegradueer het, het hy tot 1929 as taalonderwyser by Grace Dieu gewerk. ==Loopbaan en vroeë onderwys (voor ballingskap)== Mancoba se belangstelling in [[kuns]] het in 1925 begin met die aankoms van Suster Pauline wat 'n "handwerkwerkswinkel"<ref name="archives of Grace Dieu">{{cite book |last1=Father Woodfield |first1=Samuel Percy |title=Diocesan Training College, Grace Dieu, Pietersburg: A Short History of the College |date=1938 |publisher=unpublished, found in Historical research papers archive, University of Witswatersrand, archive reference AB750, DC1}}</ref> en 'n bykomende onderwyser genaamd Ned Paterson by Grace Dieu begin het. Suster Pauline het voorheen so 'n werkswinkel aangebied en wou 'n soortgelyke program by Grace Dieu begin toe sy in 1924 by die sending aangesluit het. Paterson, 'n onlangse kunsskoolgegradueerde wat vir die bediening voorberei het, het tussen 1925 en 1926 besoek afgelê, basreliëfstyl in die houtwerkwerkswinkel bekendgestel en ontwerpidees aan Suster Pauline se werkswinkel aangebied. Mancoba gee Suster Pauline erkenning dat sy hom geleer het hoe om hout te kerf<ref name="94-2 interview with Wonga Mancoba">{{cite web |last1=Mancoba |first1=Ernest |title=94-2 |url=https://ferlov-mancoba.ktdk.dk/en/d/4yMX?q=sister%20pauline |website=Danish art history website (Kilder til Danske Kunsthistorie) |publisher=Winnie Sze for Ny Carlsbergfondent |access-date=10 Maart 2026}}</ref> en hy het kerklike voorwerpe gekerf en versier, dikwels volgens ander se ontwerpe. In 1929 het hy hom aan vrystaande [[beeldhoukuns]] gewaag en 'n opdragwerk genaamd ''African Madonna'' geskep, waarvoor hy 'n model in 'n ''contrapposto''-houding gebruik het. ''African Madonna'' is waarskynlik die eerste moderne beeldhouwerk deur 'n swart Suid-Afrikaner en word tans permanent in die Johannesburgse Kunsgalery uitgestal. In 1934 het Mancoba ''Future Africa'' (Afrika van die toekoms) geskep – twee jong Afrika-figure wat Afrika se blink toekoms verteenwoordig. Twee jaar later, in die lente van 1936, is Mancoba deur die Suid-Afrikaanse regering se Departement van Naturellesake genader om aandenkings te vervaardig wat vir die *Empire Exhibition* in Johannesburg – wat later daardie herfs sou plaasvind – verkoop kon word. Hy het dit aanvanklik oorweeg, maar uiteindelik van die hand gewys.<ref name="post.at.moma.org">Cohen, Joshua, "Identity and Abstraction: Ernest Mancoba in London and Paris", 1938-1940, 2018. Post. MoMA. https://post.at.moma.org/content_items/1144-identity-and-abstraction-ernest-mancoba-in-london-and-paris-1938-1940.</ref> Saam met ander houtsnyers van Grace Dieu het Mancoba begin om sy werk by die jaarlikse kompetisies van die Suid-Afrikaanse Akademie uit te stal. Van 1930 tot 1936 het Mancoba met 'n beurs aan die South African Native College by Fort Hare (nou die [[Universiteit van Fort Hare]])<ref>{{cite book |last1=Wotshela |first1=Luvuyo |title=Fort Hare: from garrison to bastion of learning 1916-2016 |date=2017 |publisher=The University of Fort Hare |isbn=9780992232986 |page=86}}</ref> gestudeer. Hy het [[geskiedenis]] bestudeer en dit oorweeg om 'n [[joernalis]] te word. Toe sy geld opraak, het hy sy studies aan Fort Hare gestaak en in sy onderhoud voorsien deur godsdienstige beeldhouwerke in opdrag te skep, terwyl hy vanuit die [[Rhodes-universiteit]] se kunsdepartement gewerk het. In 1935 het hy besluit om hom voltyds aan kuns te wy en na [[Kaapstad]] verhuis, waar hy by 'n groep [[Trotskyȉsme|trotskistiese]] kunstenaars – onder wie [[Lippy Lipshitz]] – aangesluit het; laasgenoemde het 'n groot invloed op sy ontluikende beeldhoustyl gehad.<ref>Morton, "Grace Dieu Mission," 45–46.</ref> Lipshitz het aanbeveel dat Mancoba ''Primitive Negro Sculptures'' (1929) deur die kunshandelaar Paul Guillaume en die kunshistorikus Thomas Munro – 'n werk oor die kuns van Sentraal- en Wes-Afrika – lees. Hierdie boek het Mancoba beïnvloed namate hy wegbeweeg het van sy vroeëre sosiaal-realistiese styl om Afrika-plastisiteit te verken.<ref>{{cite web |last1=Mancoba |first1=Ernest |title=33-2 |url=https://ferlov-mancoba.ktdk.dk/en/d/ODf1?q=paul%20guillaume |website=Kilder til Danske Kunsthistorie (Danish Art History) |publisher=Winnie Sze for Ny Carlsberg Foundation |access-date=20 Maart 2026}}</ref> In 1937 is Mancoba weer deur die Anglikaanse Kerk in diens geneem om [[Engels]] te onderrig by 'n skool wat met Grace Dieu geaffilieer was, naamlik die Khaiso-sekondêre skool in Pietersburg. Die doel was dat Mancoba in sy eie onderhoud sou voorsien terwyl hy sy voorgraadse graad aan die [[Universiteit van Suid-Afrika]] per korrespondensie voltooi. Met aanmoediging van professore aan die Rhodes-universiteit het Mancoba daarin geslaag. Dit was in dié tyd dat hy en [[Gerard Sekoto]] vriende geword en nabygeleë dorpe besoek het.<ref>{{cite book |last1=Miles |first1=Elza |title=Lifeline out of Africa: the art of Ernest Mancoba |date=1994 |publisher=Human & Rousseau |location=Cape Town & Johannesburg |isbn=079813173X |pages=14–15}}</ref> Hy het Suid-Afrika in 1938 vir [[Europa]] verlaat nadat hy 'n beurs ontvang het om sy studies in [[Parys]] voort te sit, waar hy by die ''École nationale supérieure des arts décoratifs'' ingeskryf het.<ref>{{cite web|url=http://www.artubuntu.org/about_mancoba_9.php |title=About Arts and Ubuntu |publisher=Artubuntu.org |date= |accessdate=2012-07-26}}</ref> ==Loopbaan en inleiding tot abstraksie (na-ballingskap)== Nadat hy in Europa aangekom het, het Mancoba kunsmuseums en uitstallings van Europese moderne kuns besoek, asook die pas geopende Musée de l'Homme (nou die Musée du Quai Branly – Jacques Chirac), wat kuns van buite-Europese kulture gehuisves het. Hy het vriende gemaak met die Deense keramiekkunstenaar Christian Poulsen, wat hom voorgestel het aan die Deense [[Surrealisme|surrealistiese]] kunstenaars Ejler Bille en Sonja Ferlov Mancoba; met laasgenoemde het hy 'n romantiese verhouding aangeknoop. Onder die invloed van hierdie verskeidenheid kunswerke het Mancoba met sy artistieke eksperimentering voortgegaan. Sy eerste bekende skildery, "Composition" (1940), het in hierdie tydperk ontstaan. Dit moderniseer op figuratiewe wyse 'n Kongolese Kuba-masker deur kleurvolle geometriese vorms en vlakke te kombineer; sodoende word die menslike vorm in 'n diepgaande nuwe konfigurasie herskep deur gebruik te maak van figuratiewe en ontwerpaspekte uit die Afrika-kunsnalatenskap.<ref name="post.at.moma.org"/> Mancoba se *Composition* en ander skilderye wat hy in Parys geskep het, getuig van sy vertroudheid met en gemak in die hantering van hedendaagse Europese modernistiese style en estetika. Baie kenners op die gebied van moderne Afrika-kuns erken en respekteer sy belangrikheid as een van die eerstes – indien nie die heel eerste nie – swart Afrika-moderniste. 'n Aanhaling uit Hassan (bl. 19) lui soos volg: "Oguibe illustreer dit deur die keerpunte in Mancoba se werk uit te lig en die sensitiwiteite wat aan hierdie veranderinge ten grondslag lê, na te spoor – dit wil sê, 'van 'n fokus op die bloot liturgiese binne Europese tradisies na 'n belangstelling in die meganika en sintaksis van Afrika-beeldhoukuns, en uiteindelik 'n persoonlike versoening van die uiteenlopende historiese trajekte wat 'n koloniale of postkoloniale moderniteit vorm, insluitend emigrasie en nostalgie'." Volgens Oguibe het dit Mancoba tot 'n stadium van versoening gebring wat ooreenstem met die opkoms van moderne individualisme in die Afrika-bewussyn.<ref>Hassan, Salah M. “African Modernism: Beyond Alternative Modernities Discourse.” South Atlantic Quarterly, vol. 109, no. 3, Julie 2010, bl. 451–73. Silverchair, https://doi.org/10.1215/00382876-2010-001.</ref> Hierdie aanhaling voer aan dat Mancoba se prestasie daarin lê dat hy op moedige wyse gebreek het met die verwagtinge en die etiket verbonde aan sy identiteit as Suid-Afrikaanse kunstenaar, om sodoende werklik 'n vrye kunstenaar te word; net soos sy Europese tydgenote wou hy die grense van artistieke uitdrukking verken, ten spyte van koloniale beperkings. Sy toenemende belangstelling in abstraksie is deur Elizabeth Morton geïnterpreteer as 'n bewuste poging om die paternalistiese benadering tot kuns – wat hy as Anglikaanse student aangeleer het – te verwerp. Soos Morton opmerk, was Mancoba een van die min sendeling-opgeleide Afrika-kunstenaars wat "bewustelik alle spore van sy sendingstyl uit sy werk verwyder het." Daar is met Mancoba 'n onderhoud gevoer oor sy werk Faith (1936, hout), wat oorspronklik in ''The Star'' (8 Junie 1936) verskyn het en deur die Museum of Modern Art (MoMA) aangehaal word. Vir 'n tyd lank was hy – soos ek dit slegs kan beskryf – hartstogtelik verdiep in die primitiewe kuns van sy mense: die gesnede krukke, die beeldjies van krygers, van groot stamleiers, van vroue en kinders. "Kyk," het hy vir my gesê, "hulle straal almal kalmte uit. Weet jy waarom? My beeldhouwerke is gemaak om Afrika aan die witman te toon. Daarom is hulle droewig. Hierdie primitiewe kunstenaars het gewerk aan die behoud van die gemeenskapslewe. Die kunstenaars is, saam met die stamhoofde en priesters, die groot leiers van die wêreld. In Afrika het hulle beeldjies geskep wat sterk en mooi en vry was, omdat..." Ten spyte daarvan dat [[Duitsland]] Frankryk tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] beset het, het Mancoba besluit om in Parys te bly om by Sonja Ferlov te wees. Hy is as Britse onderdaan gevange geneem en in twee verskillende krygsgevangenekampe aangehou tot in 1944, toe Geallieerde magte, vergesel deur Amerikaanse troepe, die Duitse magte uit Frankryk verdryf het.<ref name="culturebase1">{{cite web|author= |url=http://www.culturebase.net/artist.php?1442 |title=Ernest Mancoba — The unconscious motion of hues |publisher=culturebase.net |date= |accessdate=2012-07-26}}</ref><ref name="Sze, Winnie 2018">Sze, Winnie, "Ernest Mancoba: Visible Man, Invisible Work?" Deviant Practice: Research Programme. 106-108. Eindhoven, Netherlands. Museum Eindhoven, 2018.</ref> Terwyl hy in die minder streng krygsgevangenekamp La Grande Caserne St Denis was, is Mancoba en Ferlov in 1942 toegelaat om in die huwelik te tree. Hulle het 'n seun gehad, Marc – bekend as Wonga (1946–2015) – wat ook 'n gerespekteerde kunstenaar sou word.<ref>[http://www.mikaelandersen.com/berlin/exhibitions/past/sonja-ferlov-mancoba-ernest-mancoba-wonga-mancoba/ "Sonja Ferlov Mancoba, Ernest Mancoba & Wonga Mancoba, 11 Junie – 3 Julie 2010"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110114013754/http://www.mikaelandersen.com/berlin/exhibitions/past/sonja-ferlov-mancoba-ernest-mancoba-wonga-mancoba/ |date=14 Januarie 2011 }}, Exhibitions past, Galerie Mikael Andersen.</ref><ref>Phindile Xaba, [http://www.thejournalist.org.za/art/artist-wonga-mancoba-dies-in-paris "South Africa: Artist Wonga Mancoba Dies in Paris"], ''The Journalist'', 10 Maart 2015.</ref> ==Verwysings== {{Verwysings}} ciai196d77m0gxn8qxpfdh78jecxhxa 2967138 2967137 2026-09-13T19:47:42Z Sobaka 328 /* Loopbaan en inleiding tot abstraksie (na-ballingskap) */ bywerk 2967138 wikitext text/x-wiki '''Ernest (Methuen) Mancoba''' ([[29 Augustus]] [[1904]] – [[25 Oktober]] [[2002]]) was 'n [[avant-garde]] kunstenaar, gebore in die [[Transvaalkolonie]], wat die grootste deel van sy lewe in [[Europa]] deurgebring het. Hy was waarskynlik [[Suid-Afrika]] se eerste professionele swart moderne kunstenaar, en het vanaf die laat 1920's uitgestal. ==Vroeë lewe== Ernest Methuen Mancoba is op 29 Augustus 1904 in [[Turffontein]], [[Johannesburg]], Transvaalkolonie, gebore as die seun van Florence Bandezwa en Irvine Jonas Mancoba, 'n mynwerker.<ref name="Land and lives: a story of early Black artists">{{cite book |last1=Miles |first1=Elza |title=Land and lives: a story of early Black artists |date=1997 |publisher=Johannesburg Art Gallery; Human & Rousseau |location=Johannesburg : Cape Town |isbn=0798136588}}</ref> Ernest was die tweede kind van die egpaar. Sy ouer broer is in sy babajare oorlede. Florence en Irvine het later vyf dogters en nog 'n seun gehad. Na Ernest se geboorte het sy gesin na [[Middelburg, Mpumalanga|Middleburg]] in [[Mpumalanga]] verhuis. 'n Wit boer het Irvine toegelaat om op sy grond te boer met vee. Na 'n droogte is die gesin egter gedwing om te verhuis. Irvine het, op voorstel van sy suster, sy gesin na [[Boksburg]] geneem en werk as stoorman by die Comet-goudmyn gevind.<ref name="Land and lives: a story of early Black artists"/> Shangaan-mynwerkers by die Comet-myn het Ernest die naam '''Ngungunyana''' gegee, en sy erkenning van hierdie naam kan gesien word in sy handtekening op sy werk St Augustine of Canterbury, geteken as "N.E. Mancoba."<ref name="Lifeline out of Africa: the art of Ernest Mancoba">{{cite book |last1=Miles |first1=Elza |title=Lifeline out of Africa: the art of Ernest Mancoba |date=1994 |publisher=Human & Rousseau |location=Cape Town |isbn=079813173X |edition=1st}}</ref> Mancoba het eers laerskool by 'n [[Anglikaanse Kerk van Suider-Afrika|Anglikaanse kerk]] in Boksburg begin bywoon. Hy het sy opleiding by 'n Anglikaanse skool in [[Benoni]] voortgesit toe sy gesin in 1915 daarheen verhuis het.<ref name="Land and lives: a story of early Black artists" /> Mancoba het by die Diocesan Teachers' Training College, Grace Dieu, naby Pietersburg, herdoop na [[Polokwane]], ingeskryf vir sy hoërskoolopleiding op voorstel van sy oom aan moederskant, eerw. Alvin Mangqangwana, 'n Anglikaanse predikant. <ref name="Lifeline out of Africa: the art of Ernest Mancoba"/> Nadat hy in 1924 gegradueer het, het hy tot 1929 as taalonderwyser by Grace Dieu gewerk. ==Loopbaan en vroeë onderwys (voor ballingskap)== Mancoba se belangstelling in [[kuns]] het in 1925 begin met die aankoms van Suster Pauline wat 'n "handwerkwerkswinkel"<ref name="archives of Grace Dieu">{{cite book |last1=Father Woodfield |first1=Samuel Percy |title=Diocesan Training College, Grace Dieu, Pietersburg: A Short History of the College |date=1938 |publisher=unpublished, found in Historical research papers archive, University of Witswatersrand, archive reference AB750, DC1}}</ref> en 'n bykomende onderwyser genaamd Ned Paterson by Grace Dieu begin het. Suster Pauline het voorheen so 'n werkswinkel aangebied en wou 'n soortgelyke program by Grace Dieu begin toe sy in 1924 by die sending aangesluit het. Paterson, 'n onlangse kunsskoolgegradueerde wat vir die bediening voorberei het, het tussen 1925 en 1926 besoek afgelê, basreliëfstyl in die houtwerkwerkswinkel bekendgestel en ontwerpidees aan Suster Pauline se werkswinkel aangebied. Mancoba gee Suster Pauline erkenning dat sy hom geleer het hoe om hout te kerf<ref name="94-2 interview with Wonga Mancoba">{{cite web |last1=Mancoba |first1=Ernest |title=94-2 |url=https://ferlov-mancoba.ktdk.dk/en/d/4yMX?q=sister%20pauline |website=Danish art history website (Kilder til Danske Kunsthistorie) |publisher=Winnie Sze for Ny Carlsbergfondent |access-date=10 Maart 2026}}</ref> en hy het kerklike voorwerpe gekerf en versier, dikwels volgens ander se ontwerpe. In 1929 het hy hom aan vrystaande [[beeldhoukuns]] gewaag en 'n opdragwerk genaamd ''African Madonna'' geskep, waarvoor hy 'n model in 'n ''contrapposto''-houding gebruik het. ''African Madonna'' is waarskynlik die eerste moderne beeldhouwerk deur 'n swart Suid-Afrikaner en word tans permanent in die Johannesburgse Kunsgalery uitgestal. In 1934 het Mancoba ''Future Africa'' (Afrika van die toekoms) geskep – twee jong Afrika-figure wat Afrika se blink toekoms verteenwoordig. Twee jaar later, in die lente van 1936, is Mancoba deur die Suid-Afrikaanse regering se Departement van Naturellesake genader om aandenkings te vervaardig wat vir die *Empire Exhibition* in Johannesburg – wat later daardie herfs sou plaasvind – verkoop kon word. Hy het dit aanvanklik oorweeg, maar uiteindelik van die hand gewys.<ref name="post.at.moma.org">Cohen, Joshua, "Identity and Abstraction: Ernest Mancoba in London and Paris", 1938-1940, 2018. Post. MoMA. https://post.at.moma.org/content_items/1144-identity-and-abstraction-ernest-mancoba-in-london-and-paris-1938-1940.</ref> Saam met ander houtsnyers van Grace Dieu het Mancoba begin om sy werk by die jaarlikse kompetisies van die Suid-Afrikaanse Akademie uit te stal. Van 1930 tot 1936 het Mancoba met 'n beurs aan die South African Native College by Fort Hare (nou die [[Universiteit van Fort Hare]])<ref>{{cite book |last1=Wotshela |first1=Luvuyo |title=Fort Hare: from garrison to bastion of learning 1916-2016 |date=2017 |publisher=The University of Fort Hare |isbn=9780992232986 |page=86}}</ref> gestudeer. Hy het [[geskiedenis]] bestudeer en dit oorweeg om 'n [[joernalis]] te word. Toe sy geld opraak, het hy sy studies aan Fort Hare gestaak en in sy onderhoud voorsien deur godsdienstige beeldhouwerke in opdrag te skep, terwyl hy vanuit die [[Rhodes-universiteit]] se kunsdepartement gewerk het. In 1935 het hy besluit om hom voltyds aan kuns te wy en na [[Kaapstad]] verhuis, waar hy by 'n groep [[Trotskyȉsme|trotskistiese]] kunstenaars – onder wie [[Lippy Lipshitz]] – aangesluit het; laasgenoemde het 'n groot invloed op sy ontluikende beeldhoustyl gehad.<ref>Morton, "Grace Dieu Mission," 45–46.</ref> Lipshitz het aanbeveel dat Mancoba ''Primitive Negro Sculptures'' (1929) deur die kunshandelaar Paul Guillaume en die kunshistorikus Thomas Munro – 'n werk oor die kuns van Sentraal- en Wes-Afrika – lees. Hierdie boek het Mancoba beïnvloed namate hy wegbeweeg het van sy vroeëre sosiaal-realistiese styl om Afrika-plastisiteit te verken.<ref>{{cite web |last1=Mancoba |first1=Ernest |title=33-2 |url=https://ferlov-mancoba.ktdk.dk/en/d/ODf1?q=paul%20guillaume |website=Kilder til Danske Kunsthistorie (Danish Art History) |publisher=Winnie Sze for Ny Carlsberg Foundation |access-date=20 Maart 2026}}</ref> In 1937 is Mancoba weer deur die Anglikaanse Kerk in diens geneem om [[Engels]] te onderrig by 'n skool wat met Grace Dieu geaffilieer was, naamlik die Khaiso-sekondêre skool in Pietersburg. Die doel was dat Mancoba in sy eie onderhoud sou voorsien terwyl hy sy voorgraadse graad aan die [[Universiteit van Suid-Afrika]] per korrespondensie voltooi. Met aanmoediging van professore aan die Rhodes-universiteit het Mancoba daarin geslaag. Dit was in dié tyd dat hy en [[Gerard Sekoto]] vriende geword en nabygeleë dorpe besoek het.<ref>{{cite book |last1=Miles |first1=Elza |title=Lifeline out of Africa: the art of Ernest Mancoba |date=1994 |publisher=Human & Rousseau |location=Cape Town & Johannesburg |isbn=079813173X |pages=14–15}}</ref> Hy het Suid-Afrika in 1938 vir [[Europa]] verlaat nadat hy 'n beurs ontvang het om sy studies in [[Parys]] voort te sit, waar hy by die ''École nationale supérieure des arts décoratifs'' ingeskryf het.<ref>{{cite web|url=http://www.artubuntu.org/about_mancoba_9.php |title=About Arts and Ubuntu |publisher=Artubuntu.org |date= |accessdate=2012-07-26}}</ref> ==Loopbaan en inleiding tot abstraksie (na-ballingskap)== Nadat hy in Europa aangekom het, het Mancoba kunsmuseums en uitstallings van Europese moderne kuns besoek, asook die pas geopende Musée de l'Homme (nou die Musée du Quai Branly – Jacques Chirac), wat kuns van buite-Europese kulture gehuisves het. Hy het vriende gemaak met die Deense keramiekkunstenaar Christian Poulsen, wat hom voorgestel het aan die Deense [[Surrealisme|surrealistiese]] kunstenaars Ejler Bille en Sonja Ferlov Mancoba; met laasgenoemde het hy 'n romantiese verhouding aangeknoop. Onder die invloed van hierdie verskeidenheid kunswerke het Mancoba met sy artistieke eksperimentering voortgegaan. Sy eerste bekende skildery, "Composition" (1940), het in hierdie tydperk ontstaan. Dit moderniseer op figuratiewe wyse 'n Kongolese Kuba-masker deur kleurvolle geometriese vorms en vlakke te kombineer; sodoende word die menslike vorm in 'n diepgaande nuwe konfigurasie herskep deur gebruik te maak van figuratiewe en ontwerpaspekte uit die Afrika-kunsnalatenskap.<ref name="post.at.moma.org"/> Mancoba se *Composition* en ander skilderye wat hy in Parys geskep het, getuig van sy vertroudheid met en gemak in die hantering van hedendaagse Europese modernistiese style en estetika. Baie kenners op die gebied van moderne Afrika-kuns erken en respekteer sy belangrikheid as een van die eerstes – indien nie die heel eerste nie – swart Afrika-moderniste. 'n Aanhaling uit Hassan (bl. 19) lui soos volg: "Oguibe illustreer dit deur die keerpunte in Mancoba se werk uit te lig en die sensitiwiteite wat aan hierdie veranderinge ten grondslag lê, na te spoor – dit wil sê, 'van 'n fokus op die bloot liturgiese binne Europese tradisies na 'n belangstelling in die meganika en sintaksis van Afrika-beeldhoukuns, en uiteindelik 'n persoonlike versoening van die uiteenlopende historiese trajekte wat 'n koloniale of postkoloniale moderniteit vorm, insluitend emigrasie en nostalgie'." Volgens Oguibe het dit Mancoba tot 'n stadium van versoening gebring wat ooreenstem met die opkoms van moderne individualisme in die Afrika-bewussyn.<ref>Hassan, Salah M. “African Modernism: Beyond Alternative Modernities Discourse.” South Atlantic Quarterly, vol. 109, no. 3, Julie 2010, bl. 451–73. Silverchair, https://doi.org/10.1215/00382876-2010-001.</ref> Hierdie aanhaling voer aan dat Mancoba se prestasie daarin lê dat hy op moedige wyse gebreek het met die verwagtinge en die etiket verbonde aan sy identiteit as Suid-Afrikaanse kunstenaar, om sodoende werklik 'n vrye kunstenaar te word; net soos sy Europese tydgenote wou hy die grense van artistieke uitdrukking verken, ten spyte van koloniale beperkings. Sy toenemende belangstelling in abstraksie is deur Elizabeth Morton geïnterpreteer as 'n bewuste poging om die paternalistiese benadering tot kuns – wat hy as Anglikaanse student aangeleer het – te verwerp. Soos Morton opmerk, was Mancoba een van die min sendeling-opgeleide Afrika-kunstenaars wat "bewustelik alle spore van sy sendingstyl uit sy werk verwyder het." Daar is met Mancoba 'n onderhoud gevoer oor sy werk Faith (1936, hout), wat oorspronklik in ''The Star'' (8 Junie 1936) verskyn het en deur die Museum of Modern Art (MoMA) aangehaal word. Vir 'n tyd lank was hy – soos ek dit slegs kan beskryf – hartstogtelik verdiep in die primitiewe kuns van sy mense: die gesnede krukke, die beeldjies van krygers, van groot stamleiers, van vroue en kinders. "Kyk," het hy vir my gesê, "hulle straal almal kalmte uit. Weet jy waarom? My beeldhouwerke is gemaak om Afrika aan die witman te toon. Daarom is hulle droewig. Hierdie primitiewe kunstenaars het gewerk aan die behoud van die gemeenskapslewe. Die kunstenaars is, saam met die stamhoofde en priesters, die groot leiers van die wêreld. In Afrika het hulle beeldjies geskep wat sterk en mooi en vry was, omdat..." Ten spyte daarvan dat [[Duitsland]] Frankryk tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] beset het, het Mancoba besluit om in Parys te bly om by Sonja Ferlov te wees. Hy is as Britse onderdaan gevange geneem en in twee verskillende krygsgevangenekampe aangehou tot in 1944, toe Geallieerde magte, vergesel deur Amerikaanse troepe, die Duitse magte uit Frankryk verdryf het.<ref name="culturebase1">{{cite web|author= |url=http://www.culturebase.net/artist.php?1442 |title=Ernest Mancoba — The unconscious motion of hues |publisher=culturebase.net |date= |accessdate=2012-07-26}}</ref><ref name="Sze, Winnie 2018">Sze, Winnie, "Ernest Mancoba: Visible Man, Invisible Work?" Deviant Practice: Research Programme. 106-108. Eindhoven, Netherlands. Museum Eindhoven, 2018.</ref> Terwyl hy in die minder streng krygsgevangenekamp La Grande Caserne St Denis was, is Mancoba en Ferlov in 1942 toegelaat om in die huwelik te tree. Hulle het 'n seun gehad, Marc – bekend as Wonga (1946–2015) – wat ook 'n gerespekteerde kunstenaar sou word.<ref>[http://www.mikaelandersen.com/berlin/exhibitions/past/sonja-ferlov-mancoba-ernest-mancoba-wonga-mancoba/ "Sonja Ferlov Mancoba, Ernest Mancoba & Wonga Mancoba, 11 Junie – 3 Julie 2010"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110114013754/http://www.mikaelandersen.com/berlin/exhibitions/past/sonja-ferlov-mancoba-ernest-mancoba-wonga-mancoba/ |date=14 Januarie 2011 }}, Exhibitions past, Galerie Mikael Andersen.</ref><ref>Phindile Xaba, [http://www.thejournalist.org.za/art/artist-wonga-mancoba-dies-in-paris "South Africa: Artist Wonga Mancoba Dies in Paris"], ''The Journalist'', 10 Maart 2015.</ref> Ná die einde van die oorlog, in 1947, het Mancoba saam met Ferlov na die dorpie Kattinge in [[Roskilde]], [[Denemarke]], verhuis. Daar het sy Mancoba voorgestel aan Asger Jorn, wat deel was van die Host-kunstenaarsvereniging en 'n stigterslid van [[COBRA (avant-garde beweging)|Cobra]]. Vir die daaropvolgende jaarlikse uitstalling (1948) het Asger Jorn vir Mancoba en Ferlov genooi om dit by te woon en twee ander Cobra-kunstenaars te ontmoet: Constant Nieuwenhuys en Corneille Guillaume Beverloo (beter bekend onder sy skuilnaam, Corneille). Kunsgeskiedkundiges beskou hierdie uitstalling as die eerste Cobra-uitstalling sedert die Cobra-manifes enkele dae tevore geskryf en onderteken is. Die Stedelijk-museum in [[Amsterdam]] het in 1949 Constant en Corneille se Cobra-uitstalling, genaamd "''Exposition Internationale d’Art Expérimental''", aangebied. Constant en Corneille het sewe ander Deense kunstenaars genooi, insluitend Mancoba, wat egter nie deelgeneem het nie. Weens sy afwesigheid is Mancoba nie in die uitstalling se katalogus gelys nie, wat moontlik daartoe gelei het dat hy uit die lys van Cobra-kunstenaars weggelaat is. Hoewel daar geen bekende rede vir Mancoba se nie-deelname is nie, het persoonlike geskille tussen lede moontlik 'n invloed op sy betrokkenheid by die groep gehad.<ref name="Sze, Winnie 2018"/> Alhoewel Mancoba aktief saam met Cobra-lede en in latere kunsbewegings gewerk het, het sy rol min aandag in kunsgeskiedkundige navorsing geniet. Dit het daartoe gelei dat die vooraanstaande kunstenaar en akademikus Rasheed Araeen in 2004 aangevoer het dat die uitwissing van Mancoba se bydrae die gevolg van [[rassisme]] en etnosentrisme was.<ref>{{cite web|url=http://www.thirdtext.com/c/back-issues/103/ |title=Critical Perspectives on Contemporary Art & Culture |publisher=Third Text |date= |accessdate=2012-07-26}}</ref> Mancoba het gedurende hierdie tydperk na houtsnywerk teruggekeer; sy werk is net soseer deur [[Inuïete|Inuit]]-kuns as deur Afrika-beeldhoukuns geïnspireer. 'n Voorbeeld hiervan is Sculpture (1951). Die werk maak deel uit van die versameling van die Art Institute of Chicago, wat dit soos volg beskryf: dit "lyk of dit beide die kunstenaar se vroeë blootstelling aan klein Christelike ikone – soos kruise en rosekranse wat deur sendelinge gebring is – en Suid-Afrikaanse gewyde beeldhoukuns, wat 'n vermenging van Christelike en inheemse invloede weerspieël, vergestalt. Hoewel kritici Mancoba se 'klein houtbeelde' as bewys van sy 'sterk Afrika-wortels' beskou het, was dit vir Mancoba nie geografie wat saak gemaak het nie, maar die gedeelde verwantskap met kunstenaars wat die geestelike en die materiële kon versoen".<ref>{{cite web |last1=Art Institute of Chicago |title=Sculpture (1951) |url=https://www.artic.edu/artworks/255263/sculpture |website=Art Institute of Chicago |publisher=Art Institute of Chicago}}</ref> Dit sou egter een van die laaste beeldwerke wees wat hy geskep het. Hy het sy aandag eerder op werke op papier en doek toegespits. Die skilderye uit hierdie tydperk bestaan uit kleurvelde met skerp aflyning of grense tussen die kleure. Dele van die doek is ongeskilder gelaat, asof die doek self 'n kleur vorm. Dit is moontlik dat Mancoba geïnspireer is deur fresko's in Deense middeleeuse kerke wat hy gesien het.<ref>{{cite web |last1=Mancoba |first1=Ernest |title=46-2 |url=https://ferlov-mancoba.ktdk.dk/en/d/u5up?q=frescos |website=Kilder til Danske Kunsthistorie (Danish art history) |publisher=Winnie Sze for Ny Carlsberg Foundation |access-date=20 Maart 2026}}</ref><ref>{{cite book |last1=Sze |first1=Winnie |title=Je est un autre: Ernest Mancoba & Sonja Ferlov Mancoba, chapter in Wij Kussen de Aarde: Deense moderne kunst 1934-1948 |date=2023 |publisher=Waanders Uitgevers & Cobra Museum of Modern Art |location=Zwolle & Amstelveen, the Netherlands |isbn=9789462624665 |pages=86–87 (english) and 66–71 (dutch and with images)}}</ref> In die 1950's het Mancoba na Parys teruggekeer; hy sou in 1968 'n Franse burger word.<ref>{{cite web |last1=Mancoba |first1=Ernest |title=French passport |url=https://ferlov-mancoba.ktdk.dk/en/d/G9Z4?q=passport |website=Kilder til Danske Kunsthistorie (Danish art history) |publisher=Winnie Sze for Ny Carlsberg Foundation}}</ref> 'n Voorbeeld van werk uit hierdie tydperk is *Untitled* (1957) – 'n olieverfskildery op doek wat gekenmerk word deur gewaagde kleure en energieke hale van kragtige lyne. Hy het tydens sy skilderproses na deursigtigheid gestreef, terwyl hy terselfdertyd vryheid van uitdrukking deur middel van abstraksie uitgebeeld het.<ref>Whitely, Zoe, "Ernest Mancoba: Untitled (1957)." 2014. www.tate.org.uk/art/artworks/mancoba-untitled-t14190</ref> Die styl waarvoor Ernest Mancoba waarskynlik die bekendste is, word gekenmerk deur 'n samestelling van lynbewegings wat dikwels 'n sentrale, figuuragtige vorm omsluit; hierdie vorm vervaag in die omliggende abstrakte atmosfeer van kleurvolle olieverf, houtskool, ink of pastelmerke. Soos die Iziko South African National Gallery oor die werk in hul versameling, *Untitled* (1965), skryf: "Die oorblywende figuur dien as die sentrale raamwerk van die werk en bepaal die oorwegend vertikale formaat daarvan. Die kop het sywaarts gespleet om twee vlagagtige wiggies te vorm. Die bolyf word slegs minimaal in die middel van die werk aangedui, met die gebuigde bene daaronder."<ref>{{cite web |last1=Tietze |first1=Anna |title=Untitled (1965) |url=https://www.iziko.org.za/news/masterpiece-of-the-month-ernest-mancoba-untitled-1965/ |website=Iziko South African Museums |publisher=Iziko South African Museums |access-date=20 Masrt 2026}}</ref> Daar kan aangevoer word dat hierdie figuurmotief sedert die 1950's ontwikkel het, namate Mancoba – wat sommige van die moderne wêreld se groot traumas self beleef het – bevraagteken het of die mensdom enige lesse geleer het.<ref>{{cite journal |last1=Sze, Winnie |first1=with Løgstrup, Johanne |title=The Mancoba Textile: Marriage, Friendship, Collaboration |journal=Parse |date=Autumn 2024 |issue=19 |url=https://parsejournal.com/article/the-mancoba-textile/ |access-date=20 Masrt 2026}}</ref><ref>{{cite book |last1=Kurczynski |first1=Karen |title=The Cobra movement in post-war Europe: Animating art |date=2020 |publisher=Routledge |location=New York |isbn=9781351034500}}</ref> Na 'n intensiewe verkenning van hierdie motief vir meer as 30 jaar – van die laat 1980's tot met sy afsterwe – het Mancoba sy formaat na landskappe verskuif en wegbeweeg van 'n enkele sentrale figuur na talle kalligrafiese hale met behulp van verskeie mediums.<ref name="Sze, Winnie 2018"/> Hy is in 2002 naby Parys op die ouderdom van 98 oorlede. ==Verwysings== {{Verwysings}} lwoef8yxgwjaonpgmq3m23salra3vmm 2967139 2967138 2026-09-13T19:49:17Z Sobaka 328 /* Loopbaan en inleiding tot abstraksie (na-ballingskap) */ opruim 2967139 wikitext text/x-wiki '''Ernest (Methuen) Mancoba''' ([[29 Augustus]] [[1904]] – [[25 Oktober]] [[2002]]) was 'n [[avant-garde]] kunstenaar, gebore in die [[Transvaalkolonie]], wat die grootste deel van sy lewe in [[Europa]] deurgebring het. Hy was waarskynlik [[Suid-Afrika]] se eerste professionele swart moderne kunstenaar, en het vanaf die laat 1920's uitgestal. ==Vroeë lewe== Ernest Methuen Mancoba is op 29 Augustus 1904 in [[Turffontein]], [[Johannesburg]], Transvaalkolonie, gebore as die seun van Florence Bandezwa en Irvine Jonas Mancoba, 'n mynwerker.<ref name="Land and lives: a story of early Black artists">{{cite book |last1=Miles |first1=Elza |title=Land and lives: a story of early Black artists |date=1997 |publisher=Johannesburg Art Gallery; Human & Rousseau |location=Johannesburg : Cape Town |isbn=0798136588}}</ref> Ernest was die tweede kind van die egpaar. Sy ouer broer is in sy babajare oorlede. Florence en Irvine het later vyf dogters en nog 'n seun gehad. Na Ernest se geboorte het sy gesin na [[Middelburg, Mpumalanga|Middleburg]] in [[Mpumalanga]] verhuis. 'n Wit boer het Irvine toegelaat om op sy grond te boer met vee. Na 'n droogte is die gesin egter gedwing om te verhuis. Irvine het, op voorstel van sy suster, sy gesin na [[Boksburg]] geneem en werk as stoorman by die Comet-goudmyn gevind.<ref name="Land and lives: a story of early Black artists"/> Shangaan-mynwerkers by die Comet-myn het Ernest die naam '''Ngungunyana''' gegee, en sy erkenning van hierdie naam kan gesien word in sy handtekening op sy werk St Augustine of Canterbury, geteken as "N.E. Mancoba."<ref name="Lifeline out of Africa: the art of Ernest Mancoba">{{cite book |last1=Miles |first1=Elza |title=Lifeline out of Africa: the art of Ernest Mancoba |date=1994 |publisher=Human & Rousseau |location=Cape Town |isbn=079813173X |edition=1st}}</ref> Mancoba het eers laerskool by 'n [[Anglikaanse Kerk van Suider-Afrika|Anglikaanse kerk]] in Boksburg begin bywoon. Hy het sy opleiding by 'n Anglikaanse skool in [[Benoni]] voortgesit toe sy gesin in 1915 daarheen verhuis het.<ref name="Land and lives: a story of early Black artists" /> Mancoba het by die Diocesan Teachers' Training College, Grace Dieu, naby Pietersburg, herdoop na [[Polokwane]], ingeskryf vir sy hoërskoolopleiding op voorstel van sy oom aan moederskant, eerw. Alvin Mangqangwana, 'n Anglikaanse predikant. <ref name="Lifeline out of Africa: the art of Ernest Mancoba"/> Nadat hy in 1924 gegradueer het, het hy tot 1929 as taalonderwyser by Grace Dieu gewerk. ==Loopbaan en vroeë onderwys (voor ballingskap)== Mancoba se belangstelling in [[kuns]] het in 1925 begin met die aankoms van Suster Pauline wat 'n "handwerkwerkswinkel"<ref name="archives of Grace Dieu">{{cite book |last1=Father Woodfield |first1=Samuel Percy |title=Diocesan Training College, Grace Dieu, Pietersburg: A Short History of the College |date=1938 |publisher=unpublished, found in Historical research papers archive, University of Witswatersrand, archive reference AB750, DC1}}</ref> en 'n bykomende onderwyser genaamd Ned Paterson by Grace Dieu begin het. Suster Pauline het voorheen so 'n werkswinkel aangebied en wou 'n soortgelyke program by Grace Dieu begin toe sy in 1924 by die sending aangesluit het. Paterson, 'n onlangse kunsskoolgegradueerde wat vir die bediening voorberei het, het tussen 1925 en 1926 besoek afgelê, basreliëfstyl in die houtwerkwerkswinkel bekendgestel en ontwerpidees aan Suster Pauline se werkswinkel aangebied. Mancoba gee Suster Pauline erkenning dat sy hom geleer het hoe om hout te kerf<ref name="94-2 interview with Wonga Mancoba">{{cite web |last1=Mancoba |first1=Ernest |title=94-2 |url=https://ferlov-mancoba.ktdk.dk/en/d/4yMX?q=sister%20pauline |website=Danish art history website (Kilder til Danske Kunsthistorie) |publisher=Winnie Sze for Ny Carlsbergfondent |access-date=10 Maart 2026}}</ref> en hy het kerklike voorwerpe gekerf en versier, dikwels volgens ander se ontwerpe. In 1929 het hy hom aan vrystaande [[beeldhoukuns]] gewaag en 'n opdragwerk genaamd ''African Madonna'' geskep, waarvoor hy 'n model in 'n ''contrapposto''-houding gebruik het. ''African Madonna'' is waarskynlik die eerste moderne beeldhouwerk deur 'n swart Suid-Afrikaner en word tans permanent in die Johannesburgse Kunsgalery uitgestal. In 1934 het Mancoba ''Future Africa'' (Afrika van die toekoms) geskep – twee jong Afrika-figure wat Afrika se blink toekoms verteenwoordig. Twee jaar later, in die lente van 1936, is Mancoba deur die Suid-Afrikaanse regering se Departement van Naturellesake genader om aandenkings te vervaardig wat vir die *Empire Exhibition* in Johannesburg – wat later daardie herfs sou plaasvind – verkoop kon word. Hy het dit aanvanklik oorweeg, maar uiteindelik van die hand gewys.<ref name="post.at.moma.org">Cohen, Joshua, "Identity and Abstraction: Ernest Mancoba in London and Paris", 1938-1940, 2018. Post. MoMA. https://post.at.moma.org/content_items/1144-identity-and-abstraction-ernest-mancoba-in-london-and-paris-1938-1940.</ref> Saam met ander houtsnyers van Grace Dieu het Mancoba begin om sy werk by die jaarlikse kompetisies van die Suid-Afrikaanse Akademie uit te stal. Van 1930 tot 1936 het Mancoba met 'n beurs aan die South African Native College by Fort Hare (nou die [[Universiteit van Fort Hare]])<ref>{{cite book |last1=Wotshela |first1=Luvuyo |title=Fort Hare: from garrison to bastion of learning 1916-2016 |date=2017 |publisher=The University of Fort Hare |isbn=9780992232986 |page=86}}</ref> gestudeer. Hy het [[geskiedenis]] bestudeer en dit oorweeg om 'n [[joernalis]] te word. Toe sy geld opraak, het hy sy studies aan Fort Hare gestaak en in sy onderhoud voorsien deur godsdienstige beeldhouwerke in opdrag te skep, terwyl hy vanuit die [[Rhodes-universiteit]] se kunsdepartement gewerk het. In 1935 het hy besluit om hom voltyds aan kuns te wy en na [[Kaapstad]] verhuis, waar hy by 'n groep [[Trotskyȉsme|trotskistiese]] kunstenaars – onder wie [[Lippy Lipshitz]] – aangesluit het; laasgenoemde het 'n groot invloed op sy ontluikende beeldhoustyl gehad.<ref>Morton, "Grace Dieu Mission," 45–46.</ref> Lipshitz het aanbeveel dat Mancoba ''Primitive Negro Sculptures'' (1929) deur die kunshandelaar Paul Guillaume en die kunshistorikus Thomas Munro – 'n werk oor die kuns van Sentraal- en Wes-Afrika – lees. Hierdie boek het Mancoba beïnvloed namate hy wegbeweeg het van sy vroeëre sosiaal-realistiese styl om Afrika-plastisiteit te verken.<ref>{{cite web |last1=Mancoba |first1=Ernest |title=33-2 |url=https://ferlov-mancoba.ktdk.dk/en/d/ODf1?q=paul%20guillaume |website=Kilder til Danske Kunsthistorie (Danish Art History) |publisher=Winnie Sze for Ny Carlsberg Foundation |access-date=20 Maart 2026}}</ref> In 1937 is Mancoba weer deur die Anglikaanse Kerk in diens geneem om [[Engels]] te onderrig by 'n skool wat met Grace Dieu geaffilieer was, naamlik die Khaiso-sekondêre skool in Pietersburg. Die doel was dat Mancoba in sy eie onderhoud sou voorsien terwyl hy sy voorgraadse graad aan die [[Universiteit van Suid-Afrika]] per korrespondensie voltooi. Met aanmoediging van professore aan die Rhodes-universiteit het Mancoba daarin geslaag. Dit was in dié tyd dat hy en [[Gerard Sekoto]] vriende geword en nabygeleë dorpe besoek het.<ref>{{cite book |last1=Miles |first1=Elza |title=Lifeline out of Africa: the art of Ernest Mancoba |date=1994 |publisher=Human & Rousseau |location=Cape Town & Johannesburg |isbn=079813173X |pages=14–15}}</ref> Hy het Suid-Afrika in 1938 vir [[Europa]] verlaat nadat hy 'n beurs ontvang het om sy studies in [[Parys]] voort te sit, waar hy by die ''École nationale supérieure des arts décoratifs'' ingeskryf het.<ref>{{cite web|url=http://www.artubuntu.org/about_mancoba_9.php |title=About Arts and Ubuntu |publisher=Artubuntu.org |date= |accessdate=2012-07-26}}</ref> ==Loopbaan en inleiding tot abstraksie (na-ballingskap)== Nadat hy in Europa aangekom het, het Mancoba kunsmuseums en uitstallings van Europese moderne kuns besoek, asook die pas geopende Musée de l'Homme (nou die Musée du Quai Branly – Jacques Chirac), wat kuns van buite-Europese kulture gehuisves het. Hy het vriende gemaak met die Deense keramiekkunstenaar Christian Poulsen, wat hom voorgestel het aan die Deense [[Surrealisme|surrealistiese]] kunstenaars Ejler Bille en Sonja Ferlov Mancoba; met laasgenoemde het hy 'n romantiese verhouding aangeknoop. Onder die invloed van hierdie verskeidenheid kunswerke het Mancoba met sy artistieke eksperimentering voortgegaan. Sy eerste bekende skildery, "Composition" (1940), het in hierdie tydperk ontstaan. Dit moderniseer op figuratiewe wyse 'n Kongolese Kuba-masker deur kleurvolle geometriese vorms en vlakke te kombineer; sodoende word die menslike vorm in 'n diepgaande nuwe konfigurasie herskep deur gebruik te maak van figuratiewe en ontwerpaspekte uit die Afrika-kunsnalatenskap.<ref name="post.at.moma.org"/> Mancoba se *Composition* en ander skilderye wat hy in Parys geskep het, getuig van sy vertroudheid met en gemak in die hantering van hedendaagse Europese modernistiese style en estetika. Baie kenners op die gebied van moderne Afrika-kuns erken en respekteer sy belangrikheid as een van die eerstes – indien nie die heel eerste nie – swart Afrika-moderniste. 'n Aanhaling uit Hassan (bl. 19) lui soos volg: "Oguibe illustreer dit deur die keerpunte in Mancoba se werk uit te lig en die sensitiwiteite wat aan hierdie veranderinge ten grondslag lê, na te spoor – dit wil sê, 'van 'n fokus op die bloot liturgiese binne Europese tradisies na 'n belangstelling in die meganika en sintaksis van Afrika-beeldhoukuns, en uiteindelik 'n persoonlike versoening van die uiteenlopende historiese trajekte wat 'n koloniale of postkoloniale moderniteit vorm, insluitend emigrasie en nostalgie'." Volgens Oguibe het dit Mancoba tot 'n stadium van versoening gebring wat ooreenstem met die opkoms van moderne individualisme in die Afrika-bewussyn.<ref>Hassan, Salah M. “African Modernism: Beyond Alternative Modernities Discourse.” South Atlantic Quarterly, vol. 109, no. 3, Julie 2010, bl. 451–73. Silverchair, https://doi.org/10.1215/00382876-2010-001.</ref> Hierdie aanhaling voer aan dat Mancoba se prestasie daarin lê dat hy op moedige wyse gebreek het met die verwagtinge en die etiket verbonde aan sy identiteit as Suid-Afrikaanse kunstenaar, om sodoende werklik 'n vrye kunstenaar te word; net soos sy Europese tydgenote wou hy die grense van artistieke uitdrukking verken, ten spyte van koloniale beperkings. Sy toenemende belangstelling in abstraksie is deur Elizabeth Morton geïnterpreteer as 'n bewuste poging om die paternalistiese benadering tot kuns – wat hy as Anglikaanse student aangeleer het – te verwerp. Soos Morton opmerk, was Mancoba een van die min sendeling-opgeleide Afrika-kunstenaars wat "bewustelik alle spore van sy sendingstyl uit sy werk verwyder het." Daar is met Mancoba 'n onderhoud gevoer oor sy werk Faith (1936, hout), wat oorspronklik in ''The Star'' (8 Junie 1936) verskyn het en deur die Museum of Modern Art (MoMA) aangehaal word. Vir 'n tyd lank was hy – soos ek dit slegs kan beskryf – hartstogtelik verdiep in die primitiewe kuns van sy mense: die gesnede krukke, die beeldjies van krygers, van groot stamleiers, van vroue en kinders. "Kyk," het hy vir my gesê, "hulle straal almal kalmte uit. Weet jy waarom? My beeldhouwerke is gemaak om Afrika aan die witman te toon. Daarom is hulle droewig. Hierdie primitiewe kunstenaars het gewerk aan die behoud van die gemeenskapslewe. Die kunstenaars is, saam met die stamhoofde en priesters, die groot leiers van die wêreld. In Afrika het hulle beeldjies geskep wat sterk en mooi en vry was, omdat..." Ten spyte daarvan dat [[Duitsland]] Frankryk tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] beset het, het Mancoba besluit om in Parys te bly om by Sonja Ferlov te wees. Hy is as Britse onderdaan gevange geneem en in twee verskillende krygsgevangenekampe aangehou tot in 1944, toe Geallieerde magte, vergesel deur Amerikaanse troepe, die Duitse magte uit Frankryk verdryf het.<ref name="culturebase1">{{cite web|author= |url=http://www.culturebase.net/artist.php?1442 |title=Ernest Mancoba — The unconscious motion of hues |publisher=culturebase.net |date= |accessdate=2012-07-26}}</ref><ref name="Sze, Winnie 2018">Sze, Winnie, "Ernest Mancoba: Visible Man, Invisible Work?" Deviant Practice: Research Programme. 106-108. Eindhoven, Netherlands. Museum Eindhoven, 2018.</ref> Terwyl hy in die minder streng krygsgevangenekamp La Grande Caserne St Denis was, is Mancoba en Ferlov in 1942 toegelaat om in die huwelik te tree. Hulle het 'n seun gehad, Marc – bekend as Wonga (1946–2015) – wat ook 'n gerespekteerde kunstenaar sou word.<ref>[http://www.mikaelandersen.com/berlin/exhibitions/past/sonja-ferlov-mancoba-ernest-mancoba-wonga-mancoba/ "Sonja Ferlov Mancoba, Ernest Mancoba & Wonga Mancoba, 11 Junie – 3 Julie 2010"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110114013754/http://www.mikaelandersen.com/berlin/exhibitions/past/sonja-ferlov-mancoba-ernest-mancoba-wonga-mancoba/ |date=14 Januarie 2011 }}, Exhibitions past, Galerie Mikael Andersen.</ref><ref>Phindile Xaba, [http://www.thejournalist.org.za/art/artist-wonga-mancoba-dies-in-paris "South Africa: Artist Wonga Mancoba Dies in Paris"], ''The Journalist'', 10 Maart 2015.</ref> Ná die einde van die oorlog, in 1947, het Mancoba saam met Ferlov na die dorpie Kattinge in [[Roskilde]], [[Denemarke]], verhuis. Daar het sy Mancoba voorgestel aan Asger Jorn, wat deel was van die Host-kunstenaarsvereniging en 'n stigterslid van [[COBRA (avant-garde beweging)|Cobra]]. Vir die daaropvolgende jaarlikse uitstalling (1948) het Asger Jorn vir Mancoba en Ferlov genooi om dit by te woon en twee ander Cobra-kunstenaars te ontmoet: Constant Nieuwenhuys en Corneille Guillaume Beverloo (beter bekend onder sy skuilnaam, Corneille). Kunsgeskiedkundiges beskou hierdie uitstalling as die eerste Cobra-uitstalling sedert die Cobra-manifes enkele dae tevore geskryf en onderteken is. Die Stedelijk-museum in [[Amsterdam]] het in 1949 Constant en Corneille se Cobra-uitstalling, genaamd "''Exposition Internationale d’Art Expérimental''", aangebied. Constant en Corneille het sewe ander Deense kunstenaars genooi, insluitend Mancoba, wat egter nie deelgeneem het nie. Weens sy afwesigheid is Mancoba nie in die uitstalling se katalogus gelys nie, wat moontlik daartoe gelei het dat hy uit die lys van Cobra-kunstenaars weggelaat is. Hoewel daar geen bekende rede vir Mancoba se nie-deelname is nie, het persoonlike geskille tussen lede moontlik 'n invloed op sy betrokkenheid by die groep gehad.<ref name="Sze, Winnie 2018"/> Alhoewel Mancoba aktief saam met Cobra-lede en in latere kunsbewegings gewerk het, het sy rol min aandag in kunsgeskiedkundige navorsing geniet. Dit het daartoe gelei dat die vooraanstaande kunstenaar en akademikus Rasheed Araeen in 2004 aangevoer het dat die uitwissing van Mancoba se bydrae die gevolg van [[rassisme]] en etnosentrisme was.<ref>{{cite web|url=http://www.thirdtext.com/c/back-issues/103/ |title=Critical Perspectives on Contemporary Art & Culture |publisher=Third Text |date= |accessdate=2012-07-26}}</ref> Mancoba het gedurende hierdie tydperk na houtsnywerk teruggekeer; sy werk is net soseer deur [[Inuïete|Inuit]]-kuns as deur Afrika-beeldhoukuns geïnspireer. 'n Voorbeeld hiervan is Sculpture (1951). Die werk maak deel uit van die versameling van die Art Institute of Chicago, wat dit soos volg beskryf: dit "lyk of dit beide die kunstenaar se vroeë blootstelling aan klein Christelike ikone – soos kruise en rosekranse wat deur sendelinge gebring is – en Suid-Afrikaanse gewyde beeldhoukuns, wat 'n vermenging van Christelike en inheemse invloede weerspieël, vergestalt. Hoewel kritici Mancoba se 'klein houtbeelde' as bewys van sy 'sterk Afrika-wortels' beskou het, was dit vir Mancoba nie geografie wat saak gemaak het nie, maar die gedeelde verwantskap met kunstenaars wat die geestelike en die materiële kon versoen".<ref>{{cite web |last1=Art Institute of Chicago |title=Sculpture (1951) |url=https://www.artic.edu/artworks/255263/sculpture |website=Art Institute of Chicago |publisher=Art Institute of Chicago}}</ref> Dit sou egter een van die laaste beeldwerke wees wat hy geskep het. Hy het sy aandag eerder op werke op papier en doek toegespits. Die skilderye uit hierdie tydperk bestaan uit kleurvelde met skerp aflyning of grense tussen die kleure. Dele van die doek is ongeskilder gelaat, asof die doek self 'n kleur vorm. Dit is moontlik dat Mancoba geïnspireer is deur fresko's in Deense middeleeuse kerke wat hy gesien het.<ref>{{cite web |last1=Mancoba |first1=Ernest |title=46-2 |url=https://ferlov-mancoba.ktdk.dk/en/d/u5up?q=frescos |website=Kilder til Danske Kunsthistorie (Danish art history) |publisher=Winnie Sze for Ny Carlsberg Foundation |access-date=20 Maart 2026}}</ref><ref>{{cite book |last1=Sze |first1=Winnie |title=Je est un autre: Ernest Mancoba & Sonja Ferlov Mancoba, chapter in Wij Kussen de Aarde: Deense moderne kunst 1934-1948 |date=2023 |publisher=Waanders Uitgevers & Cobra Museum of Modern Art |location=Zwolle & Amstelveen, the Netherlands |isbn=9789462624665 |pages=86–87 (english) and 66–71 (dutch and with images)}}</ref> In die 1950's het Mancoba na Parys teruggekeer; hy sou in 1968 'n Franse burger word.<ref>{{cite web |last1=Mancoba |first1=Ernest |title=French passport |url=https://ferlov-mancoba.ktdk.dk/en/d/G9Z4?q=passport |website=Kilder til Danske Kunsthistorie (Danish art history) |publisher=Winnie Sze for Ny Carlsberg Foundation}}</ref> 'n Voorbeeld van werk uit hierdie tydperk is *Untitled* (1957) – 'n olieverfskildery op doek wat gekenmerk word deur gewaagde kleure en energieke hale van kragtige lyne. Hy het tydens sy skilderproses na deursigtigheid gestreef, terwyl hy terselfdertyd vryheid van uitdrukking deur middel van abstraksie uitgebeeld het.<ref>Whitely, Zoe, "Ernest Mancoba: Untitled (1957)." 2014. www.tate.org.uk/art/artworks/mancoba-untitled-t14190</ref> Die styl waarvoor Ernest Mancoba waarskynlik die bekendste is, word gekenmerk deur 'n samestelling van lynbewegings wat dikwels 'n sentrale, figuuragtige vorm omsluit; hierdie vorm vervaag in die omliggende abstrakte atmosfeer van kleurvolle olieverf, houtskool, ink of pastelmerke. Soos die Iziko South African National Gallery oor die werk in hul versameling, *Untitled* (1965), skryf: "Die oorblywende figuur dien as die sentrale raamwerk van die werk en bepaal die oorwegend vertikale formaat daarvan. Die kop het sywaarts gespleet om twee vlagagtige wiggies te vorm. Die bolyf word slegs minimaal in die middel van die werk aangedui, met die gebuigde bene daaronder."<ref>{{cite web |last1=Tietze |first1=Anna |title=Untitled (1965) |url=https://www.iziko.org.za/news/masterpiece-of-the-month-ernest-mancoba-untitled-1965/ |website=Iziko South African Museums |publisher=Iziko South African Museums |access-date=20 Maart 2026}}</ref> Daar kan aangevoer word dat hierdie figuurmotief sedert die 1950's ontwikkel het, namate Mancoba – wat sommige van die moderne wêreld se groot traumas self beleef het – bevraagteken het of die mensdom enige lesse geleer het.<ref>{{cite journal |last1=Sze, Winnie |first1=with Løgstrup, Johanne |title=The Mancoba Textile: Marriage, Friendship, Collaboration |journal=Parse |date=Autumn 2024 |issue=19 |url=https://parsejournal.com/article/the-mancoba-textile/ |access-date=20 Masrt 2026}}</ref><ref>{{cite book |last1=Kurczynski |first1=Karen |title=The Cobra movement in post-war Europe: Animating art |date=2020 |publisher=Routledge |location=New York |isbn=9781351034500}}</ref> Na 'n intensiewe verkenning van hierdie motief vir meer as 30 jaar – van die laat 1980's tot met sy afsterwe – het Mancoba sy formaat na landskappe verskuif en wegbeweeg van 'n enkele sentrale figuur na talle kalligrafiese hale met behulp van verskeie mediums.<ref name="Sze, Winnie 2018"/> Hy is in 2002 naby Parys op die ouderdom van 98 oorlede. ==Verwysings== {{Verwysings}} gqkm1if1nj6kch71tew35upjxa2anuh 2967140 2967139 2026-09-13T19:50:41Z Sobaka 328 bywerk 2967140 wikitext text/x-wiki '''Ernest (Methuen) Mancoba''' ([[29 Augustus]] [[1904]] – [[25 Oktober]] [[2002]]) was 'n [[avant-garde]] kunstenaar, gebore in die [[Transvaalkolonie]], wat die grootste deel van sy lewe in [[Europa]] deurgebring het. Hy was waarskynlik [[Suid-Afrika]] se eerste professionele swart moderne kunstenaar, en het vanaf die laat 1920's uitgestal. ==Vroeë lewe== Ernest Methuen Mancoba is op 29 Augustus 1904 in [[Turffontein]], [[Johannesburg]], Transvaalkolonie, gebore as die seun van Florence Bandezwa en Irvine Jonas Mancoba, 'n mynwerker.<ref name="Land and lives: a story of early Black artists">{{cite book |last1=Miles |first1=Elza |title=Land and lives: a story of early Black artists |date=1997 |publisher=Johannesburg Art Gallery; Human & Rousseau |location=Johannesburg : Cape Town |isbn=0798136588}}</ref> Ernest was die tweede kind van die egpaar. Sy ouer broer is in sy babajare oorlede. Florence en Irvine het later vyf dogters en nog 'n seun gehad. Na Ernest se geboorte het sy gesin na [[Middelburg, Mpumalanga|Middleburg]] in [[Mpumalanga]] verhuis. 'n Wit boer het Irvine toegelaat om op sy grond te boer met vee. Na 'n droogte is die gesin egter gedwing om te verhuis. Irvine het, op voorstel van sy suster, sy gesin na [[Boksburg]] geneem en werk as stoorman by die Comet-goudmyn gevind.<ref name="Land and lives: a story of early Black artists"/> Shangaan-mynwerkers by die Comet-myn het Ernest die naam '''Ngungunyana''' gegee, en sy erkenning van hierdie naam kan gesien word in sy handtekening op sy werk St Augustine of Canterbury, geteken as "N.E. Mancoba."<ref name="Lifeline out of Africa: the art of Ernest Mancoba">{{cite book |last1=Miles |first1=Elza |title=Lifeline out of Africa: the art of Ernest Mancoba |date=1994 |publisher=Human & Rousseau |location=Cape Town |isbn=079813173X |edition=1st}}</ref> Mancoba het eers laerskool by 'n [[Anglikaanse Kerk van Suider-Afrika|Anglikaanse kerk]] in Boksburg begin bywoon. Hy het sy opleiding by 'n Anglikaanse skool in [[Benoni]] voortgesit toe sy gesin in 1915 daarheen verhuis het.<ref name="Land and lives: a story of early Black artists" /> Mancoba het by die Diocesan Teachers' Training College, Grace Dieu, naby Pietersburg, herdoop na [[Polokwane]], ingeskryf vir sy hoërskoolopleiding op voorstel van sy oom aan moederskant, eerw. Alvin Mangqangwana, 'n Anglikaanse predikant. <ref name="Lifeline out of Africa: the art of Ernest Mancoba"/> Nadat hy in 1924 gegradueer het, het hy tot 1929 as taalonderwyser by Grace Dieu gewerk. ==Loopbaan en vroeë onderwys (voor ballingskap)== Mancoba se belangstelling in [[kuns]] het in 1925 begin met die aankoms van Suster Pauline wat 'n "handwerkwerkswinkel"<ref name="archives of Grace Dieu">{{cite book |last1=Father Woodfield |first1=Samuel Percy |title=Diocesan Training College, Grace Dieu, Pietersburg: A Short History of the College |date=1938 |publisher=unpublished, found in Historical research papers archive, University of Witswatersrand, archive reference AB750, DC1}}</ref> en 'n bykomende onderwyser genaamd Ned Paterson by Grace Dieu begin het. Suster Pauline het voorheen so 'n werkswinkel aangebied en wou 'n soortgelyke program by Grace Dieu begin toe sy in 1924 by die sending aangesluit het. Paterson, 'n onlangse kunsskoolgegradueerde wat vir die bediening voorberei het, het tussen 1925 en 1926 besoek afgelê, basreliëfstyl in die houtwerkwerkswinkel bekendgestel en ontwerpidees aan Suster Pauline se werkswinkel aangebied. Mancoba gee Suster Pauline erkenning dat sy hom geleer het hoe om hout te kerf<ref name="94-2 interview with Wonga Mancoba">{{cite web |last1=Mancoba |first1=Ernest |title=94-2 |url=https://ferlov-mancoba.ktdk.dk/en/d/4yMX?q=sister%20pauline |website=Danish art history website (Kilder til Danske Kunsthistorie) |publisher=Winnie Sze for Ny Carlsbergfondent |access-date=10 Maart 2026}}</ref> en hy het kerklike voorwerpe gekerf en versier, dikwels volgens ander se ontwerpe. In 1929 het hy hom aan vrystaande [[beeldhoukuns]] gewaag en 'n opdragwerk genaamd ''African Madonna'' geskep, waarvoor hy 'n model in 'n ''contrapposto''-houding gebruik het. ''African Madonna'' is waarskynlik die eerste moderne beeldhouwerk deur 'n swart Suid-Afrikaner en word tans permanent in die Johannesburgse Kunsgalery uitgestal. In 1934 het Mancoba ''Future Africa'' (Afrika van die toekoms) geskep – twee jong Afrika-figure wat Afrika se blink toekoms verteenwoordig. Twee jaar later, in die lente van 1936, is Mancoba deur die Suid-Afrikaanse regering se Departement van Naturellesake genader om aandenkings te vervaardig wat vir die *Empire Exhibition* in Johannesburg – wat later daardie herfs sou plaasvind – verkoop kon word. Hy het dit aanvanklik oorweeg, maar uiteindelik van die hand gewys.<ref name="post.at.moma.org">Cohen, Joshua, "Identity and Abstraction: Ernest Mancoba in London and Paris", 1938-1940, 2018. Post. MoMA. https://post.at.moma.org/content_items/1144-identity-and-abstraction-ernest-mancoba-in-london-and-paris-1938-1940.</ref> Saam met ander houtsnyers van Grace Dieu het Mancoba begin om sy werk by die jaarlikse kompetisies van die Suid-Afrikaanse Akademie uit te stal. Van 1930 tot 1936 het Mancoba met 'n beurs aan die South African Native College by Fort Hare (nou die [[Universiteit van Fort Hare]])<ref>{{cite book |last1=Wotshela |first1=Luvuyo |title=Fort Hare: from garrison to bastion of learning 1916-2016 |date=2017 |publisher=The University of Fort Hare |isbn=9780992232986 |page=86}}</ref> gestudeer. Hy het [[geskiedenis]] bestudeer en dit oorweeg om 'n [[joernalis]] te word. Toe sy geld opraak, het hy sy studies aan Fort Hare gestaak en in sy onderhoud voorsien deur godsdienstige beeldhouwerke in opdrag te skep, terwyl hy vanuit die [[Rhodes-universiteit]] se kunsdepartement gewerk het. In 1935 het hy besluit om hom voltyds aan kuns te wy en na [[Kaapstad]] verhuis, waar hy by 'n groep [[Trotskyȉsme|trotskistiese]] kunstenaars – onder wie [[Lippy Lipshitz]] – aangesluit het; laasgenoemde het 'n groot invloed op sy ontluikende beeldhoustyl gehad.<ref>Morton, "Grace Dieu Mission," 45–46.</ref> Lipshitz het aanbeveel dat Mancoba ''Primitive Negro Sculptures'' (1929) deur die kunshandelaar Paul Guillaume en die kunshistorikus Thomas Munro – 'n werk oor die kuns van Sentraal- en Wes-Afrika – lees. Hierdie boek het Mancoba beïnvloed namate hy wegbeweeg het van sy vroeëre sosiaal-realistiese styl om Afrika-plastisiteit te verken.<ref>{{cite web |last1=Mancoba |first1=Ernest |title=33-2 |url=https://ferlov-mancoba.ktdk.dk/en/d/ODf1?q=paul%20guillaume |website=Kilder til Danske Kunsthistorie (Danish Art History) |publisher=Winnie Sze for Ny Carlsberg Foundation |access-date=20 Maart 2026}}</ref> In 1937 is Mancoba weer deur die Anglikaanse Kerk in diens geneem om [[Engels]] te onderrig by 'n skool wat met Grace Dieu geaffilieer was, naamlik die Khaiso-sekondêre skool in Pietersburg. Die doel was dat Mancoba in sy eie onderhoud sou voorsien terwyl hy sy voorgraadse graad aan die [[Universiteit van Suid-Afrika]] per korrespondensie voltooi. Met aanmoediging van professore aan die Rhodes-universiteit het Mancoba daarin geslaag. Dit was in dié tyd dat hy en [[Gerard Sekoto]] vriende geword en nabygeleë dorpe besoek het.<ref>{{cite book |last1=Miles |first1=Elza |title=Lifeline out of Africa: the art of Ernest Mancoba |date=1994 |publisher=Human & Rousseau |location=Cape Town & Johannesburg |isbn=079813173X |pages=14–15}}</ref> Hy het Suid-Afrika in 1938 vir [[Europa]] verlaat nadat hy 'n beurs ontvang het om sy studies in [[Parys]] voort te sit, waar hy by die ''École nationale supérieure des arts décoratifs'' ingeskryf het.<ref>{{cite web|url=http://www.artubuntu.org/about_mancoba_9.php |title=About Arts and Ubuntu |publisher=Artubuntu.org |date= |accessdate=2012-07-26}}</ref> ==Loopbaan en inleiding tot abstraksie (na-ballingskap)== Nadat hy in Europa aangekom het, het Mancoba kunsmuseums en uitstallings van Europese moderne kuns besoek, asook die pas geopende Musée de l'Homme (nou die Musée du Quai Branly – Jacques Chirac), wat kuns van buite-Europese kulture gehuisves het. Hy het vriende gemaak met die Deense keramiekkunstenaar Christian Poulsen, wat hom voorgestel het aan die Deense [[Surrealisme|surrealistiese]] kunstenaars Ejler Bille en Sonja Ferlov Mancoba; met laasgenoemde het hy 'n romantiese verhouding aangeknoop. Onder die invloed van hierdie verskeidenheid kunswerke het Mancoba met sy artistieke eksperimentering voortgegaan. Sy eerste bekende skildery, "Composition" (1940), het in hierdie tydperk ontstaan. Dit moderniseer op figuratiewe wyse 'n Kongolese Kuba-masker deur kleurvolle geometriese vorms en vlakke te kombineer; sodoende word die menslike vorm in 'n diepgaande nuwe konfigurasie herskep deur gebruik te maak van figuratiewe en ontwerpaspekte uit die Afrika-kunsnalatenskap.<ref name="post.at.moma.org"/> Mancoba se *Composition* en ander skilderye wat hy in Parys geskep het, getuig van sy vertroudheid met en gemak in die hantering van hedendaagse Europese modernistiese style en estetika. Baie kenners op die gebied van moderne Afrika-kuns erken en respekteer sy belangrikheid as een van die eerstes – indien nie die heel eerste nie – swart Afrika-moderniste. 'n Aanhaling uit Hassan (bl. 19) lui soos volg: "Oguibe illustreer dit deur die keerpunte in Mancoba se werk uit te lig en die sensitiwiteite wat aan hierdie veranderinge ten grondslag lê, na te spoor – dit wil sê, 'van 'n fokus op die bloot liturgiese binne Europese tradisies na 'n belangstelling in die meganika en sintaksis van Afrika-beeldhoukuns, en uiteindelik 'n persoonlike versoening van die uiteenlopende historiese trajekte wat 'n koloniale of postkoloniale moderniteit vorm, insluitend emigrasie en nostalgie'." Volgens Oguibe het dit Mancoba tot 'n stadium van versoening gebring wat ooreenstem met die opkoms van moderne individualisme in die Afrika-bewussyn.<ref>Hassan, Salah M. “African Modernism: Beyond Alternative Modernities Discourse.” South Atlantic Quarterly, vol. 109, no. 3, Julie 2010, bl. 451–73. Silverchair, https://doi.org/10.1215/00382876-2010-001.</ref> Hierdie aanhaling voer aan dat Mancoba se prestasie daarin lê dat hy op moedige wyse gebreek het met die verwagtinge en die etiket verbonde aan sy identiteit as Suid-Afrikaanse kunstenaar, om sodoende werklik 'n vrye kunstenaar te word; net soos sy Europese tydgenote wou hy die grense van artistieke uitdrukking verken, ten spyte van koloniale beperkings. Sy toenemende belangstelling in abstraksie is deur Elizabeth Morton geïnterpreteer as 'n bewuste poging om die paternalistiese benadering tot kuns – wat hy as Anglikaanse student aangeleer het – te verwerp. Soos Morton opmerk, was Mancoba een van die min sendeling-opgeleide Afrika-kunstenaars wat "bewustelik alle spore van sy sendingstyl uit sy werk verwyder het." Daar is met Mancoba 'n onderhoud gevoer oor sy werk Faith (1936, hout), wat oorspronklik in ''The Star'' (8 Junie 1936) verskyn het en deur die Museum of Modern Art (MoMA) aangehaal word. Vir 'n tyd lank was hy – soos ek dit slegs kan beskryf – hartstogtelik verdiep in die primitiewe kuns van sy mense: die gesnede krukke, die beeldjies van krygers, van groot stamleiers, van vroue en kinders. "Kyk," het hy vir my gesê, "hulle straal almal kalmte uit. Weet jy waarom? My beeldhouwerke is gemaak om Afrika aan die witman te toon. Daarom is hulle droewig. Hierdie primitiewe kunstenaars het gewerk aan die behoud van die gemeenskapslewe. Die kunstenaars is, saam met die stamhoofde en priesters, die groot leiers van die wêreld. In Afrika het hulle beeldjies geskep wat sterk en mooi en vry was, omdat..." Ten spyte daarvan dat [[Duitsland]] Frankryk tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] beset het, het Mancoba besluit om in Parys te bly om by Sonja Ferlov te wees. Hy is as Britse onderdaan gevange geneem en in twee verskillende krygsgevangenekampe aangehou tot in 1944, toe Geallieerde magte, vergesel deur Amerikaanse troepe, die Duitse magte uit Frankryk verdryf het.<ref name="culturebase1">{{cite web|author= |url=http://www.culturebase.net/artist.php?1442 |title=Ernest Mancoba — The unconscious motion of hues |publisher=culturebase.net |date= |accessdate=2012-07-26}}</ref><ref name="Sze, Winnie 2018">Sze, Winnie, "Ernest Mancoba: Visible Man, Invisible Work?" Deviant Practice: Research Programme. 106-108. Eindhoven, Netherlands. Museum Eindhoven, 2018.</ref> Terwyl hy in die minder streng krygsgevangenekamp La Grande Caserne St Denis was, is Mancoba en Ferlov in 1942 toegelaat om in die huwelik te tree. Hulle het 'n seun gehad, Marc – bekend as Wonga (1946–2015) – wat ook 'n gerespekteerde kunstenaar sou word.<ref>[http://www.mikaelandersen.com/berlin/exhibitions/past/sonja-ferlov-mancoba-ernest-mancoba-wonga-mancoba/ "Sonja Ferlov Mancoba, Ernest Mancoba & Wonga Mancoba, 11 Junie – 3 Julie 2010"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110114013754/http://www.mikaelandersen.com/berlin/exhibitions/past/sonja-ferlov-mancoba-ernest-mancoba-wonga-mancoba/ |date=14 Januarie 2011 }}, Exhibitions past, Galerie Mikael Andersen.</ref><ref>Phindile Xaba, [http://www.thejournalist.org.za/art/artist-wonga-mancoba-dies-in-paris "South Africa: Artist Wonga Mancoba Dies in Paris"], ''The Journalist'', 10 Maart 2015.</ref> Ná die einde van die oorlog, in 1947, het Mancoba saam met Ferlov na die dorpie Kattinge in [[Roskilde]], [[Denemarke]], verhuis. Daar het sy Mancoba voorgestel aan Asger Jorn, wat deel was van die Host-kunstenaarsvereniging en 'n stigterslid van [[COBRA (avant-garde beweging)|Cobra]]. Vir die daaropvolgende jaarlikse uitstalling (1948) het Asger Jorn vir Mancoba en Ferlov genooi om dit by te woon en twee ander Cobra-kunstenaars te ontmoet: Constant Nieuwenhuys en Corneille Guillaume Beverloo (beter bekend onder sy skuilnaam, Corneille). Kunsgeskiedkundiges beskou hierdie uitstalling as die eerste Cobra-uitstalling sedert die Cobra-manifes enkele dae tevore geskryf en onderteken is. Die Stedelijk-museum in [[Amsterdam]] het in 1949 Constant en Corneille se Cobra-uitstalling, genaamd "''Exposition Internationale d’Art Expérimental''", aangebied. Constant en Corneille het sewe ander Deense kunstenaars genooi, insluitend Mancoba, wat egter nie deelgeneem het nie. Weens sy afwesigheid is Mancoba nie in die uitstalling se katalogus gelys nie, wat moontlik daartoe gelei het dat hy uit die lys van Cobra-kunstenaars weggelaat is. Hoewel daar geen bekende rede vir Mancoba se nie-deelname is nie, het persoonlike geskille tussen lede moontlik 'n invloed op sy betrokkenheid by die groep gehad.<ref name="Sze, Winnie 2018"/> Alhoewel Mancoba aktief saam met Cobra-lede en in latere kunsbewegings gewerk het, het sy rol min aandag in kunsgeskiedkundige navorsing geniet. Dit het daartoe gelei dat die vooraanstaande kunstenaar en akademikus Rasheed Araeen in 2004 aangevoer het dat die uitwissing van Mancoba se bydrae die gevolg van [[rassisme]] en etnosentrisme was.<ref>{{cite web|url=http://www.thirdtext.com/c/back-issues/103/ |title=Critical Perspectives on Contemporary Art & Culture |publisher=Third Text |date= |accessdate=2012-07-26}}</ref> Mancoba het gedurende hierdie tydperk na houtsnywerk teruggekeer; sy werk is net soseer deur [[Inuïete|Inuit]]-kuns as deur Afrika-beeldhoukuns geïnspireer. 'n Voorbeeld hiervan is Sculpture (1951). Die werk maak deel uit van die versameling van die Art Institute of Chicago, wat dit soos volg beskryf: dit "lyk of dit beide die kunstenaar se vroeë blootstelling aan klein Christelike ikone – soos kruise en rosekranse wat deur sendelinge gebring is – en Suid-Afrikaanse gewyde beeldhoukuns, wat 'n vermenging van Christelike en inheemse invloede weerspieël, vergestalt. Hoewel kritici Mancoba se 'klein houtbeelde' as bewys van sy 'sterk Afrika-wortels' beskou het, was dit vir Mancoba nie geografie wat saak gemaak het nie, maar die gedeelde verwantskap met kunstenaars wat die geestelike en die materiële kon versoen".<ref>{{cite web |last1=Art Institute of Chicago |title=Sculpture (1951) |url=https://www.artic.edu/artworks/255263/sculpture |website=Art Institute of Chicago |publisher=Art Institute of Chicago}}</ref> Dit sou egter een van die laaste beeldwerke wees wat hy geskep het. Hy het sy aandag eerder op werke op papier en doek toegespits. Die skilderye uit hierdie tydperk bestaan uit kleurvelde met skerp aflyning of grense tussen die kleure. Dele van die doek is ongeskilder gelaat, asof die doek self 'n kleur vorm. Dit is moontlik dat Mancoba geïnspireer is deur fresko's in Deense middeleeuse kerke wat hy gesien het.<ref>{{cite web |last1=Mancoba |first1=Ernest |title=46-2 |url=https://ferlov-mancoba.ktdk.dk/en/d/u5up?q=frescos |website=Kilder til Danske Kunsthistorie (Danish art history) |publisher=Winnie Sze for Ny Carlsberg Foundation |access-date=20 Maart 2026}}</ref><ref>{{cite book |last1=Sze |first1=Winnie |title=Je est un autre: Ernest Mancoba & Sonja Ferlov Mancoba, chapter in Wij Kussen de Aarde: Deense moderne kunst 1934-1948 |date=2023 |publisher=Waanders Uitgevers & Cobra Museum of Modern Art |location=Zwolle & Amstelveen, the Netherlands |isbn=9789462624665 |pages=86–87 (english) and 66–71 (dutch and with images)}}</ref> In die 1950's het Mancoba na Parys teruggekeer; hy sou in 1968 'n Franse burger word.<ref>{{cite web |last1=Mancoba |first1=Ernest |title=French passport |url=https://ferlov-mancoba.ktdk.dk/en/d/G9Z4?q=passport |website=Kilder til Danske Kunsthistorie (Danish art history) |publisher=Winnie Sze for Ny Carlsberg Foundation}}</ref> 'n Voorbeeld van werk uit hierdie tydperk is *Untitled* (1957) – 'n olieverfskildery op doek wat gekenmerk word deur gewaagde kleure en energieke hale van kragtige lyne. Hy het tydens sy skilderproses na deursigtigheid gestreef, terwyl hy terselfdertyd vryheid van uitdrukking deur middel van abstraksie uitgebeeld het.<ref>Whitely, Zoe, "Ernest Mancoba: Untitled (1957)." 2014. www.tate.org.uk/art/artworks/mancoba-untitled-t14190</ref> Die styl waarvoor Ernest Mancoba waarskynlik die bekendste is, word gekenmerk deur 'n samestelling van lynbewegings wat dikwels 'n sentrale, figuuragtige vorm omsluit; hierdie vorm vervaag in die omliggende abstrakte atmosfeer van kleurvolle olieverf, houtskool, ink of pastelmerke. Soos die Iziko South African National Gallery oor die werk in hul versameling, *Untitled* (1965), skryf: "Die oorblywende figuur dien as die sentrale raamwerk van die werk en bepaal die oorwegend vertikale formaat daarvan. Die kop het sywaarts gespleet om twee vlagagtige wiggies te vorm. Die bolyf word slegs minimaal in die middel van die werk aangedui, met die gebuigde bene daaronder."<ref>{{cite web |last1=Tietze |first1=Anna |title=Untitled (1965) |url=https://www.iziko.org.za/news/masterpiece-of-the-month-ernest-mancoba-untitled-1965/ |website=Iziko South African Museums |publisher=Iziko South African Museums |access-date=20 Maart 2026}}</ref> Daar kan aangevoer word dat hierdie figuurmotief sedert die 1950's ontwikkel het, namate Mancoba – wat sommige van die moderne wêreld se groot traumas self beleef het – bevraagteken het of die mensdom enige lesse geleer het.<ref>{{cite journal |last1=Sze, Winnie |first1=with Løgstrup, Johanne |title=The Mancoba Textile: Marriage, Friendship, Collaboration |journal=Parse |date=Autumn 2024 |issue=19 |url=https://parsejournal.com/article/the-mancoba-textile/ |access-date=20 Masrt 2026}}</ref><ref>{{cite book |last1=Kurczynski |first1=Karen |title=The Cobra movement in post-war Europe: Animating art |date=2020 |publisher=Routledge |location=New York |isbn=9781351034500}}</ref> Na 'n intensiewe verkenning van hierdie motief vir meer as 30 jaar – van die laat 1980's tot met sy afsterwe – het Mancoba sy formaat na landskappe verskuif en wegbeweeg van 'n enkele sentrale figuur na talle kalligrafiese hale met behulp van verskeie mediums.<ref name="Sze, Winnie 2018"/> Hy is in 2002 naby Parys op die ouderdom van 98 oorlede. ==Uitstallings== In die aanbieding deur Södertälje Konsthall word 'n uitstalling oor die nalatenskap van Ernest Mancoba vertoon, wat bestaan uit 'n gesprek tussen Joanna Sandell (direkteur van Södertälje Konsthall) en Alicia Knock (kurator by die Centre Pompidou). Ernest Mancoba verpersoonlik 'n kunstenaarsnalatenskap wat streef na helderheid oor die menslike bestaan. Hy doen dit deur die gebruik van beweging in vorm en kleur in sy tekeninge, skilderye en beeldhouwerke. Mancoba word beskryf as 'n nougesette en gefokusde kunstenaar wat diep betrokke was by die ondersoek na die mens se posisie en teenstellings hier op aarde. Hy het nie geskroom om die eensydige verhouding tussen Europa en Afrika (sowel as laasgenoemde se kunsvorme) te bevraagteken nie, en het sy eie deurbraak in modernistiese kuns bewerkstellig. Die uitstalling sluit 'n kleiner museumruimte in vir werke van Ernest Mancoba uit die Deense versamelings van die Ernest Mancoba Sonja Ferlov-boedel in Denemarke, sowel as van Museum Jorn Silkeborg. ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT: Mancoba, Ernest}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse beeldhouers]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse kunstenaars]] [[Kategorie:Geboortes in 1904]] [[Kategorie:Sterftes in 2002]] 3kaaqp8s9krz12a4uf1fsat3xeo26vg 2967142 2967140 2026-09-13T19:51:54Z Sobaka 328 opruim 2967142 wikitext text/x-wiki '''Ernest (Methuen) Mancoba''' ([[29 Augustus]] [[1904]] – [[25 Oktober]] [[2002]]) was 'n [[avant-garde]] kunstenaar, gebore in die [[Transvaalkolonie]], wat die grootste deel van sy lewe in [[Europa]] deurgebring het. Hy was waarskynlik [[Suid-Afrika]] se eerste professionele swart moderne kunstenaar, en het vanaf die laat 1920's uitgestal. ==Vroeë lewe== Ernest Methuen Mancoba is op 29 Augustus 1904 in [[Turffontein]], [[Johannesburg]], Transvaalkolonie, gebore as die seun van Florence Bandezwa en Irvine Jonas Mancoba, 'n mynwerker.<ref name="Land and lives: a story of early Black artists">{{cite book |last1=Miles |first1=Elza |title=Land and lives: a story of early Black artists |date=1997 |publisher=Johannesburg Art Gallery; Human & Rousseau |location=Johannesburg : Cape Town |isbn=0798136588}}</ref> Ernest was die tweede kind van die egpaar. Sy ouer broer is in sy babajare oorlede. Florence en Irvine het later vyf dogters en nog 'n seun gehad. Na Ernest se geboorte het sy gesin na [[Middelburg, Mpumalanga|Middleburg]] in [[Mpumalanga]] verhuis. 'n Wit boer het Irvine toegelaat om op sy grond te boer met vee. Na 'n droogte is die gesin egter gedwing om te verhuis. Irvine het, op voorstel van sy suster, sy gesin na [[Boksburg]] geneem en werk as stoorman by die Comet-goudmyn gevind.<ref name="Land and lives: a story of early Black artists"/> Shangaan-mynwerkers by die Comet-myn het Ernest die naam '''Ngungunyana''' gegee, en sy erkenning van hierdie naam kan gesien word in sy handtekening op sy werk St Augustine of Canterbury, geteken as "N.E. Mancoba."<ref name="Lifeline out of Africa: the art of Ernest Mancoba">{{cite book |last1=Miles |first1=Elza |title=Lifeline out of Africa: the art of Ernest Mancoba |date=1994 |publisher=Human & Rousseau |location=Cape Town |isbn=079813173X |edition=1st}}</ref> Mancoba het eers laerskool by 'n [[Anglikaanse Kerk van Suider-Afrika|Anglikaanse kerk]] in Boksburg begin bywoon. Hy het sy opleiding by 'n Anglikaanse skool in [[Benoni]] voortgesit toe sy gesin in 1915 daarheen verhuis het.<ref name="Land and lives: a story of early Black artists" /> Mancoba het by die Diocesan Teachers' Training College, Grace Dieu, naby Pietersburg, herdoop na [[Polokwane]], ingeskryf vir sy hoërskoolopleiding op voorstel van sy oom aan moederskant, eerw. Alvin Mangqangwana, 'n Anglikaanse predikant. <ref name="Lifeline out of Africa: the art of Ernest Mancoba"/> Nadat hy in 1924 gegradueer het, het hy tot 1929 as taalonderwyser by Grace Dieu gewerk. ==Loopbaan en vroeë onderwys (voor ballingskap)== Mancoba se belangstelling in [[kuns]] het in 1925 begin met die aankoms van Suster Pauline wat 'n "handwerkwerkswinkel"<ref name="archives of Grace Dieu">{{cite book |last1=Father Woodfield |first1=Samuel Percy |title=Diocesan Training College, Grace Dieu, Pietersburg: A Short History of the College |date=1938 |publisher=unpublished, found in Historical research papers archive, University of Witswatersrand, archive reference AB750, DC1}}</ref> en 'n bykomende onderwyser genaamd Ned Paterson by Grace Dieu begin het. Suster Pauline het voorheen so 'n werkswinkel aangebied en wou 'n soortgelyke program by Grace Dieu begin toe sy in 1924 by die sending aangesluit het. Paterson, 'n onlangse kunsskoolgegradueerde wat vir die bediening voorberei het, het tussen 1925 en 1926 besoek afgelê, basreliëfstyl in die houtwerkwerkswinkel bekendgestel en ontwerpidees aan Suster Pauline se werkswinkel aangebied. Mancoba gee Suster Pauline erkenning dat sy hom geleer het hoe om hout te kerf<ref name="94-2 interview with Wonga Mancoba">{{cite web |last1=Mancoba |first1=Ernest |title=94-2 |url=https://ferlov-mancoba.ktdk.dk/en/d/4yMX?q=sister%20pauline |website=Danish art history website (Kilder til Danske Kunsthistorie) |publisher=Winnie Sze for Ny Carlsbergfondent |access-date=10 Maart 2026}}</ref> en hy het kerklike voorwerpe gekerf en versier, dikwels volgens ander se ontwerpe. In 1929 het hy hom aan vrystaande [[beeldhoukuns]] gewaag en 'n opdragwerk genaamd ''African Madonna'' geskep, waarvoor hy 'n model in 'n ''contrapposto''-houding gebruik het. ''African Madonna'' is waarskynlik die eerste moderne beeldhouwerk deur 'n swart Suid-Afrikaner en word tans permanent in die Johannesburgse Kunsgalery uitgestal. In 1934 het Mancoba ''Future Africa'' (Afrika van die toekoms) geskep – twee jong Afrika-figure wat Afrika se blink toekoms verteenwoordig. Twee jaar later, in die lente van 1936, is Mancoba deur die Suid-Afrikaanse regering se Departement van Naturellesake genader om aandenkings te vervaardig wat vir die *Empire Exhibition* in Johannesburg – wat later daardie herfs sou plaasvind – verkoop kon word. Hy het dit aanvanklik oorweeg, maar uiteindelik van die hand gewys.<ref name="post.at.moma.org">Cohen, Joshua, "Identity and Abstraction: Ernest Mancoba in London and Paris", 1938-1940, 2018. Post. MoMA. https://post.at.moma.org/content_items/1144-identity-and-abstraction-ernest-mancoba-in-london-and-paris-1938-1940.</ref> Saam met ander houtsnyers van Grace Dieu het Mancoba begin om sy werk by die jaarlikse kompetisies van die Suid-Afrikaanse Akademie uit te stal. Van 1930 tot 1936 het Mancoba met 'n beurs aan die South African Native College by Fort Hare (nou die [[Universiteit van Fort Hare]])<ref>{{cite book |last1=Wotshela |first1=Luvuyo |title=Fort Hare: from garrison to bastion of learning 1916-2016 |date=2017 |publisher=The University of Fort Hare |isbn=9780992232986 |page=86}}</ref> gestudeer. Hy het [[geskiedenis]] bestudeer en dit oorweeg om 'n [[joernalis]] te word. Toe sy geld opraak, het hy sy studies aan Fort Hare gestaak en in sy onderhoud voorsien deur godsdienstige beeldhouwerke in opdrag te skep, terwyl hy vanuit die [[Rhodes-universiteit]] se kunsdepartement gewerk het. In 1935 het hy besluit om hom voltyds aan kuns te wy en na [[Kaapstad]] verhuis, waar hy by 'n groep [[Trotskyȉsme|trotskistiese]] kunstenaars – onder wie [[Lippy Lipshitz]] – aangesluit het; laasgenoemde het 'n groot invloed op sy ontluikende beeldhoustyl gehad.<ref>Morton, "Grace Dieu Mission," 45–46.</ref> Lipshitz het aanbeveel dat Mancoba ''Primitive Negro Sculptures'' (1929) deur die kunshandelaar Paul Guillaume en die kunshistorikus Thomas Munro – 'n werk oor die kuns van Sentraal- en Wes-Afrika – lees. Hierdie boek het Mancoba beïnvloed namate hy wegbeweeg het van sy vroeëre sosiaal-realistiese styl om Afrika-plastisiteit te verken.<ref>{{cite web |last1=Mancoba |first1=Ernest |title=33-2 |url=https://ferlov-mancoba.ktdk.dk/en/d/ODf1?q=paul%20guillaume |website=Kilder til Danske Kunsthistorie (Danish Art History) |publisher=Winnie Sze for Ny Carlsberg Foundation |access-date=20 Maart 2026}}</ref> In 1937 is Mancoba weer deur die Anglikaanse Kerk in diens geneem om [[Engels]] te onderrig by 'n skool wat met Grace Dieu geaffilieer was, naamlik die Khaiso-sekondêre skool in Pietersburg. Die doel was dat Mancoba in sy eie onderhoud sou voorsien terwyl hy sy voorgraadse graad aan die [[Universiteit van Suid-Afrika]] per korrespondensie voltooi. Met aanmoediging van professore aan die Rhodes-universiteit het Mancoba daarin geslaag. Dit was in dié tyd dat hy en [[Gerard Sekoto]] vriende geword en nabygeleë dorpe besoek het.<ref>{{cite book |last1=Miles |first1=Elza |title=Lifeline out of Africa: the art of Ernest Mancoba |date=1994 |publisher=Human & Rousseau |location=Cape Town & Johannesburg |isbn=079813173X |pages=14–15}}</ref> Hy het Suid-Afrika in 1938 vir [[Europa]] verlaat nadat hy 'n beurs ontvang het om sy studies in [[Parys]] voort te sit, waar hy by die ''École nationale supérieure des arts décoratifs'' ingeskryf het.<ref>{{cite web|url=http://www.artubuntu.org/about_mancoba_9.php |title=About Arts and Ubuntu |publisher=Artubuntu.org |date= |accessdate=2012-07-26}}</ref> ==Loopbaan en inleiding tot abstraksie (na-ballingskap)== Nadat hy in Europa aangekom het, het Mancoba kunsmuseums en uitstallings van Europese moderne kuns besoek, asook die pas geopende Musée de l'Homme (nou die Musée du Quai Branly – Jacques Chirac), wat kuns van buite-Europese kulture gehuisves het. Hy het vriende gemaak met die Deense keramiekkunstenaar Christian Poulsen, wat hom voorgestel het aan die Deense [[Surrealisme|surrealistiese]] kunstenaars Ejler Bille en Sonja Ferlov Mancoba; met laasgenoemde het hy 'n romantiese verhouding aangeknoop. Onder die invloed van hierdie verskeidenheid kunswerke het Mancoba met sy artistieke eksperimentering voortgegaan. Sy eerste bekende skildery, "Composition" (1940), het in hierdie tydperk ontstaan. Dit moderniseer op figuratiewe wyse 'n Kongolese Kuba-masker deur kleurvolle geometriese vorms en vlakke te kombineer; sodoende word die menslike vorm in 'n diepgaande nuwe konfigurasie herskep deur gebruik te maak van figuratiewe en ontwerpaspekte uit die Afrika-kunsnalatenskap.<ref name="post.at.moma.org"/> Mancoba se *Composition* en ander skilderye wat hy in Parys geskep het, getuig van sy vertroudheid met en gemak in die hantering van hedendaagse Europese modernistiese style en estetika. Baie kenners op die gebied van moderne Afrika-kuns erken en respekteer sy belangrikheid as een van die eerstes – indien nie die heel eerste nie – swart Afrika-moderniste. 'n Aanhaling uit Hassan (bl. 19) lui soos volg: "Oguibe illustreer dit deur die keerpunte in Mancoba se werk uit te lig en die sensitiwiteite wat aan hierdie veranderinge ten grondslag lê, na te spoor – dit wil sê, 'van 'n fokus op die bloot liturgiese binne Europese tradisies na 'n belangstelling in die meganika en sintaksis van Afrika-beeldhoukuns, en uiteindelik 'n persoonlike versoening van die uiteenlopende historiese trajekte wat 'n koloniale of postkoloniale moderniteit vorm, insluitend emigrasie en nostalgie'." Volgens Oguibe het dit Mancoba tot 'n stadium van versoening gebring wat ooreenstem met die opkoms van moderne individualisme in die Afrika-bewussyn.<ref>Hassan, Salah M. “African Modernism: Beyond Alternative Modernities Discourse.” South Atlantic Quarterly, vol. 109, no. 3, Julie 2010, bl. 451–73. Silverchair, https://doi.org/10.1215/00382876-2010-001.</ref> Hierdie aanhaling voer aan dat Mancoba se prestasie daarin lê dat hy op moedige wyse gebreek het met die verwagtinge en die etiket verbonde aan sy identiteit as Suid-Afrikaanse kunstenaar, om sodoende werklik 'n vrye kunstenaar te word; net soos sy Europese tydgenote wou hy die grense van artistieke uitdrukking verken, ten spyte van koloniale beperkings. Sy toenemende belangstelling in abstraksie is deur Elizabeth Morton geïnterpreteer as 'n bewuste poging om die paternalistiese benadering tot kuns – wat hy as Anglikaanse student aangeleer het – te verwerp. Soos Morton opmerk, was Mancoba een van die min sendeling-opgeleide Afrika-kunstenaars wat "bewustelik alle spore van sy sendingstyl uit sy werk verwyder het." Daar is met Mancoba 'n onderhoud gevoer oor sy werk Faith (1936, hout), wat oorspronklik in ''The Star'' (8 Junie 1936) verskyn het en deur die Museum of Modern Art (MoMA) aangehaal word. Vir 'n tyd lank was hy – soos ek dit slegs kan beskryf – hartstogtelik verdiep in die primitiewe kuns van sy mense: die gesnede krukke, die beeldjies van krygers, van groot stamleiers, van vroue en kinders. "Kyk," het hy vir my gesê, "hulle straal almal kalmte uit. Weet jy waarom? My beeldhouwerke is gemaak om Afrika aan die witman te toon. Daarom is hulle droewig. Hierdie primitiewe kunstenaars het gewerk aan die behoud van die gemeenskapslewe. Die kunstenaars is, saam met die stamhoofde en priesters, die groot leiers van die wêreld. In Afrika het hulle beeldjies geskep wat sterk en mooi en vry was, omdat..." Ten spyte daarvan dat [[Duitsland]] Frankryk tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] beset het, het Mancoba besluit om in Parys te bly om by Sonja Ferlov te wees. Hy is as Britse onderdaan gevange geneem en in twee verskillende krygsgevangenekampe aangehou tot in 1944, toe Geallieerde magte, vergesel deur Amerikaanse troepe, die Duitse magte uit Frankryk verdryf het.<ref name="culturebase1">{{cite web|author= |url=http://www.culturebase.net/artist.php?1442 |title=Ernest Mancoba — The unconscious motion of hues |publisher=culturebase.net |date= |accessdate=2012-07-26}}</ref><ref name="Sze, Winnie 2018">Sze, Winnie, "Ernest Mancoba: Visible Man, Invisible Work?" Deviant Practice: Research Programme. 106-108. Eindhoven, Netherlands. Museum Eindhoven, 2018.</ref> Terwyl hy in die minder streng krygsgevangenekamp La Grande Caserne St Denis was, is Mancoba en Ferlov in 1942 toegelaat om in die huwelik te tree. Hulle het 'n seun gehad, Marc – bekend as Wonga (1946–2015) – wat ook 'n gerespekteerde kunstenaar sou word.<ref>[http://www.mikaelandersen.com/berlin/exhibitions/past/sonja-ferlov-mancoba-ernest-mancoba-wonga-mancoba/ "Sonja Ferlov Mancoba, Ernest Mancoba & Wonga Mancoba, 11 Junie – 3 Julie 2010"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110114013754/http://www.mikaelandersen.com/berlin/exhibitions/past/sonja-ferlov-mancoba-ernest-mancoba-wonga-mancoba/ |date=14 Januarie 2011 }}, Exhibitions past, Galerie Mikael Andersen.</ref><ref>Phindile Xaba, [http://www.thejournalist.org.za/art/artist-wonga-mancoba-dies-in-paris "South Africa: Artist Wonga Mancoba Dies in Paris"], ''The Journalist'', 10 Maart 2015.</ref> Ná die einde van die oorlog, in 1947, het Mancoba saam met Ferlov na die dorpie Kattinge in [[Roskilde]], [[Denemarke]], verhuis. Daar het sy Mancoba voorgestel aan Asger Jorn, wat deel was van die Host-kunstenaarsvereniging en 'n stigterslid van [[COBRA (avant-garde beweging)|Cobra]]. Vir die daaropvolgende jaarlikse uitstalling (1948) het Asger Jorn vir Mancoba en Ferlov genooi om dit by te woon en twee ander Cobra-kunstenaars te ontmoet: Constant Nieuwenhuys en Corneille Guillaume Beverloo (beter bekend onder sy skuilnaam, Corneille). Kunsgeskiedkundiges beskou hierdie uitstalling as die eerste Cobra-uitstalling sedert die Cobra-manifes enkele dae tevore geskryf en onderteken is. Die Stedelijk-museum in [[Amsterdam]] het in 1949 Constant en Corneille se Cobra-uitstalling, genaamd "''Exposition Internationale d’Art Expérimental''", aangebied. Constant en Corneille het sewe ander Deense kunstenaars genooi, insluitend Mancoba, wat egter nie deelgeneem het nie. Weens sy afwesigheid is Mancoba nie in die uitstalling se katalogus gelys nie, wat moontlik daartoe gelei het dat hy uit die lys van Cobra-kunstenaars weggelaat is. Hoewel daar geen bekende rede vir Mancoba se nie-deelname is nie, het persoonlike geskille tussen lede moontlik 'n invloed op sy betrokkenheid by die groep gehad.<ref name="Sze, Winnie 2018"/> Alhoewel Mancoba aktief saam met Cobra-lede en in latere kunsbewegings gewerk het, het sy rol min aandag in kunsgeskiedkundige navorsing geniet. Dit het daartoe gelei dat die vooraanstaande kunstenaar en akademikus Rasheed Araeen in 2004 aangevoer het dat die uitwissing van Mancoba se bydrae die gevolg van [[rassisme]] en etnosentrisme was.<ref>{{cite web|url=http://www.thirdtext.com/c/back-issues/103/ |title=Critical Perspectives on Contemporary Art & Culture |publisher=Third Text |date= |accessdate=2012-07-26}}</ref> Mancoba het gedurende hierdie tydperk na houtsnywerk teruggekeer; sy werk is net soseer deur [[Inuïete|Inuit]]-kuns as deur Afrika-beeldhoukuns geïnspireer. 'n Voorbeeld hiervan is Sculpture (1951). Die werk maak deel uit van die versameling van die Art Institute of Chicago, wat dit soos volg beskryf: dit "lyk of dit beide die kunstenaar se vroeë blootstelling aan klein Christelike ikone – soos kruise en rosekranse wat deur sendelinge gebring is – en Suid-Afrikaanse gewyde beeldhoukuns, wat 'n vermenging van Christelike en inheemse invloede weerspieël, vergestalt. Hoewel kritici Mancoba se 'klein houtbeelde' as bewys van sy 'sterk Afrika-wortels' beskou het, was dit vir Mancoba nie geografie wat saak gemaak het nie, maar die gedeelde verwantskap met kunstenaars wat die geestelike en die materiële kon versoen".<ref>{{cite web |last1=Art Institute of Chicago |title=Sculpture (1951) |url=https://www.artic.edu/artworks/255263/sculpture |website=Art Institute of Chicago |publisher=Art Institute of Chicago}}</ref> Dit sou egter een van die laaste beeldwerke wees wat hy geskep het. Hy het sy aandag eerder op werke op papier en doek toegespits. Die skilderye uit hierdie tydperk bestaan uit kleurvelde met skerp aflyning of grense tussen die kleure. Dele van die doek is ongeskilder gelaat, asof die doek self 'n kleur vorm. Dit is moontlik dat Mancoba geïnspireer is deur fresko's in Deense middeleeuse kerke wat hy gesien het.<ref>{{cite web |last1=Mancoba |first1=Ernest |title=46-2 |url=https://ferlov-mancoba.ktdk.dk/en/d/u5up?q=frescos |website=Kilder til Danske Kunsthistorie (Danish art history) |publisher=Winnie Sze for Ny Carlsberg Foundation |access-date=20 Maart 2026}}</ref><ref>{{cite book |last1=Sze |first1=Winnie |title=Je est un autre: Ernest Mancoba & Sonja Ferlov Mancoba, chapter in Wij Kussen de Aarde: Deense moderne kunst 1934-1948 |date=2023 |publisher=Waanders Uitgevers & Cobra Museum of Modern Art |location=Zwolle & Amstelveen, the Netherlands |isbn=9789462624665 |pages=86–87 (english) and 66–71 (dutch and with images)}}</ref> In die 1950's het Mancoba na Parys teruggekeer; hy sou in 1968 'n Franse burger word.<ref>{{cite web |last1=Mancoba |first1=Ernest |title=French passport |url=https://ferlov-mancoba.ktdk.dk/en/d/G9Z4?q=passport |website=Kilder til Danske Kunsthistorie (Danish art history) |publisher=Winnie Sze for Ny Carlsberg Foundation}}</ref> 'n Voorbeeld van werk uit hierdie tydperk is *Untitled* (1957) – 'n olieverfskildery op doek wat gekenmerk word deur gewaagde kleure en energieke hale van kragtige lyne. Hy het tydens sy skilderproses na deursigtigheid gestreef, terwyl hy terselfdertyd vryheid van uitdrukking deur middel van abstraksie uitgebeeld het.<ref>Whitely, Zoe, "Ernest Mancoba: Untitled (1957)." 2014. www.tate.org.uk/art/artworks/mancoba-untitled-t14190</ref> Die styl waarvoor Ernest Mancoba waarskynlik die bekendste is, word gekenmerk deur 'n samestelling van lynbewegings wat dikwels 'n sentrale, figuuragtige vorm omsluit; hierdie vorm vervaag in die omliggende abstrakte atmosfeer van kleurvolle olieverf, houtskool, ink of pastelmerke. Soos die Iziko South African National Gallery oor die werk in hul versameling, *Untitled* (1965), skryf: "Die oorblywende figuur dien as die sentrale raamwerk van die werk en bepaal die oorwegend vertikale formaat daarvan. Die kop het sywaarts gespleet om twee vlagagtige wiggies te vorm. Die bolyf word slegs minimaal in die middel van die werk aangedui, met die gebuigde bene daaronder."<ref>{{cite web |last1=Tietze |first1=Anna |title=Untitled (1965) |url=https://www.iziko.org.za/news/masterpiece-of-the-month-ernest-mancoba-untitled-1965/ |website=Iziko South African Museums |publisher=Iziko South African Museums |access-date=20 Maart 2026}}</ref> Daar kan aangevoer word dat hierdie figuurmotief sedert die 1950's ontwikkel het, namate Mancoba – wat sommige van die moderne wêreld se groot traumas self beleef het – bevraagteken het of die mensdom enige lesse geleer het.<ref>{{cite journal |last1=Sze, Winnie |first1=with Løgstrup, Johanne |title=The Mancoba Textile: Marriage, Friendship, Collaboration |journal=Parse |date=Autumn 2024 |issue=19 |url=https://parsejournal.com/article/the-mancoba-textile/ |access-date=20 Maart 2026}}</ref><ref>{{cite book |last1=Kurczynski |first1=Karen |title=The Cobra movement in post-war Europe: Animating art |date=2020 |publisher=Routledge |location=New York |isbn=9781351034500}}</ref> Na 'n intensiewe verkenning van hierdie motief vir meer as 30 jaar – van die laat 1980's tot met sy afsterwe – het Mancoba sy formaat na landskappe verskuif en wegbeweeg van 'n enkele sentrale figuur na talle kalligrafiese hale met behulp van verskeie mediums.<ref name="Sze, Winnie 2018"/> Hy is in 2002 naby Parys op die ouderdom van 98 oorlede. ==Uitstallings== In die aanbieding deur Södertälje Konsthall word 'n uitstalling oor die nalatenskap van Ernest Mancoba vertoon, wat bestaan uit 'n gesprek tussen Joanna Sandell (direkteur van Södertälje Konsthall) en Alicia Knock (kurator by die Centre Pompidou). Ernest Mancoba verpersoonlik 'n kunstenaarsnalatenskap wat streef na helderheid oor die menslike bestaan. Hy doen dit deur die gebruik van beweging in vorm en kleur in sy tekeninge, skilderye en beeldhouwerke. Mancoba word beskryf as 'n nougesette en gefokusde kunstenaar wat diep betrokke was by die ondersoek na die mens se posisie en teenstellings hier op aarde. Hy het nie geskroom om die eensydige verhouding tussen Europa en Afrika (sowel as laasgenoemde se kunsvorme) te bevraagteken nie, en het sy eie deurbraak in modernistiese kuns bewerkstellig. Die uitstalling sluit 'n kleiner museumruimte in vir werke van Ernest Mancoba uit die Deense versamelings van die Ernest Mancoba Sonja Ferlov-boedel in Denemarke, sowel as van Museum Jorn Silkeborg. ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Mancoba, Ernest}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse beeldhouers]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse kunstenaars]] [[Kategorie:Geboortes in 1904]] [[Kategorie:Sterftes in 2002]] b37vk5h6rmppaq3bpzlsatifbtxbban 2967143 2967142 2026-09-13T19:52:54Z Sobaka 328 inligtingskas 2967143 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Kunstenaar | agtergrondkleur = #76A8FF | naam = Ernest Mancoba | beeld = | opskrif = | geboortenaam = Methuen Mancoba | geboortedatum = {{Geboortedatum|df=yes|1904|8|29}} | geboorteplek = Naby [[Potgietersrus]], [[Transvaalkolonie]] | sterfdatum = {{Sterftedatum en ouderdom|df=yes|1904|8|29|2002|10|25}} | plekvandood = [[Parys]], [[Frankryk]] | nasionaliteit = | veld = Beeldhouer en skilder | opleiding = | beweging = [[Avant-garde]] kunstenaar | werke = | beskermhere = | beïnvloed_deur = | beïnvloed = | toekennings = }} '''Ernest (Methuen) Mancoba''' ([[29 Augustus]] [[1904]] – [[25 Oktober]] [[2002]]) was 'n [[avant-garde]] kunstenaar, gebore in die [[Transvaalkolonie]], wat die grootste deel van sy lewe in [[Europa]] deurgebring het. Hy was waarskynlik [[Suid-Afrika]] se eerste professionele swart moderne kunstenaar, en het vanaf die laat 1920's uitgestal. ==Vroeë lewe== Ernest Methuen Mancoba is op 29 Augustus 1904 in [[Turffontein]], [[Johannesburg]], Transvaalkolonie, gebore as die seun van Florence Bandezwa en Irvine Jonas Mancoba, 'n mynwerker.<ref name="Land and lives: a story of early Black artists">{{cite book |last1=Miles |first1=Elza |title=Land and lives: a story of early Black artists |date=1997 |publisher=Johannesburg Art Gallery; Human & Rousseau |location=Johannesburg : Cape Town |isbn=0798136588}}</ref> Ernest was die tweede kind van die egpaar. Sy ouer broer is in sy babajare oorlede. Florence en Irvine het later vyf dogters en nog 'n seun gehad. Na Ernest se geboorte het sy gesin na [[Middelburg, Mpumalanga|Middleburg]] in [[Mpumalanga]] verhuis. 'n Wit boer het Irvine toegelaat om op sy grond te boer met vee. Na 'n droogte is die gesin egter gedwing om te verhuis. Irvine het, op voorstel van sy suster, sy gesin na [[Boksburg]] geneem en werk as stoorman by die Comet-goudmyn gevind.<ref name="Land and lives: a story of early Black artists"/> Shangaan-mynwerkers by die Comet-myn het Ernest die naam '''Ngungunyana''' gegee, en sy erkenning van hierdie naam kan gesien word in sy handtekening op sy werk St Augustine of Canterbury, geteken as "N.E. Mancoba."<ref name="Lifeline out of Africa: the art of Ernest Mancoba">{{cite book |last1=Miles |first1=Elza |title=Lifeline out of Africa: the art of Ernest Mancoba |date=1994 |publisher=Human & Rousseau |location=Cape Town |isbn=079813173X |edition=1st}}</ref> Mancoba het eers laerskool by 'n [[Anglikaanse Kerk van Suider-Afrika|Anglikaanse kerk]] in Boksburg begin bywoon. Hy het sy opleiding by 'n Anglikaanse skool in [[Benoni]] voortgesit toe sy gesin in 1915 daarheen verhuis het.<ref name="Land and lives: a story of early Black artists" /> Mancoba het by die Diocesan Teachers' Training College, Grace Dieu, naby Pietersburg, herdoop na [[Polokwane]], ingeskryf vir sy hoërskoolopleiding op voorstel van sy oom aan moederskant, eerw. Alvin Mangqangwana, 'n Anglikaanse predikant. <ref name="Lifeline out of Africa: the art of Ernest Mancoba"/> Nadat hy in 1924 gegradueer het, het hy tot 1929 as taalonderwyser by Grace Dieu gewerk. ==Loopbaan en vroeë onderwys (voor ballingskap)== Mancoba se belangstelling in [[kuns]] het in 1925 begin met die aankoms van Suster Pauline wat 'n "handwerkwerkswinkel"<ref name="archives of Grace Dieu">{{cite book |last1=Father Woodfield |first1=Samuel Percy |title=Diocesan Training College, Grace Dieu, Pietersburg: A Short History of the College |date=1938 |publisher=unpublished, found in Historical research papers archive, University of Witswatersrand, archive reference AB750, DC1}}</ref> en 'n bykomende onderwyser genaamd Ned Paterson by Grace Dieu begin het. Suster Pauline het voorheen so 'n werkswinkel aangebied en wou 'n soortgelyke program by Grace Dieu begin toe sy in 1924 by die sending aangesluit het. Paterson, 'n onlangse kunsskoolgegradueerde wat vir die bediening voorberei het, het tussen 1925 en 1926 besoek afgelê, basreliëfstyl in die houtwerkwerkswinkel bekendgestel en ontwerpidees aan Suster Pauline se werkswinkel aangebied. Mancoba gee Suster Pauline erkenning dat sy hom geleer het hoe om hout te kerf<ref name="94-2 interview with Wonga Mancoba">{{cite web |last1=Mancoba |first1=Ernest |title=94-2 |url=https://ferlov-mancoba.ktdk.dk/en/d/4yMX?q=sister%20pauline |website=Danish art history website (Kilder til Danske Kunsthistorie) |publisher=Winnie Sze for Ny Carlsbergfondent |access-date=10 Maart 2026}}</ref> en hy het kerklike voorwerpe gekerf en versier, dikwels volgens ander se ontwerpe. In 1929 het hy hom aan vrystaande [[beeldhoukuns]] gewaag en 'n opdragwerk genaamd ''African Madonna'' geskep, waarvoor hy 'n model in 'n ''contrapposto''-houding gebruik het. ''African Madonna'' is waarskynlik die eerste moderne beeldhouwerk deur 'n swart Suid-Afrikaner en word tans permanent in die Johannesburgse Kunsgalery uitgestal. In 1934 het Mancoba ''Future Africa'' (Afrika van die toekoms) geskep – twee jong Afrika-figure wat Afrika se blink toekoms verteenwoordig. Twee jaar later, in die lente van 1936, is Mancoba deur die Suid-Afrikaanse regering se Departement van Naturellesake genader om aandenkings te vervaardig wat vir die *Empire Exhibition* in Johannesburg – wat later daardie herfs sou plaasvind – verkoop kon word. Hy het dit aanvanklik oorweeg, maar uiteindelik van die hand gewys.<ref name="post.at.moma.org">Cohen, Joshua, "Identity and Abstraction: Ernest Mancoba in London and Paris", 1938-1940, 2018. Post. MoMA. https://post.at.moma.org/content_items/1144-identity-and-abstraction-ernest-mancoba-in-london-and-paris-1938-1940.</ref> Saam met ander houtsnyers van Grace Dieu het Mancoba begin om sy werk by die jaarlikse kompetisies van die Suid-Afrikaanse Akademie uit te stal. Van 1930 tot 1936 het Mancoba met 'n beurs aan die South African Native College by Fort Hare (nou die [[Universiteit van Fort Hare]])<ref>{{cite book |last1=Wotshela |first1=Luvuyo |title=Fort Hare: from garrison to bastion of learning 1916-2016 |date=2017 |publisher=The University of Fort Hare |isbn=9780992232986 |page=86}}</ref> gestudeer. Hy het [[geskiedenis]] bestudeer en dit oorweeg om 'n [[joernalis]] te word. Toe sy geld opraak, het hy sy studies aan Fort Hare gestaak en in sy onderhoud voorsien deur godsdienstige beeldhouwerke in opdrag te skep, terwyl hy vanuit die [[Rhodes-universiteit]] se kunsdepartement gewerk het. In 1935 het hy besluit om hom voltyds aan kuns te wy en na [[Kaapstad]] verhuis, waar hy by 'n groep [[Trotskyȉsme|trotskistiese]] kunstenaars – onder wie [[Lippy Lipshitz]] – aangesluit het; laasgenoemde het 'n groot invloed op sy ontluikende beeldhoustyl gehad.<ref>Morton, "Grace Dieu Mission," 45–46.</ref> Lipshitz het aanbeveel dat Mancoba ''Primitive Negro Sculptures'' (1929) deur die kunshandelaar Paul Guillaume en die kunshistorikus Thomas Munro – 'n werk oor die kuns van Sentraal- en Wes-Afrika – lees. Hierdie boek het Mancoba beïnvloed namate hy wegbeweeg het van sy vroeëre sosiaal-realistiese styl om Afrika-plastisiteit te verken.<ref>{{cite web |last1=Mancoba |first1=Ernest |title=33-2 |url=https://ferlov-mancoba.ktdk.dk/en/d/ODf1?q=paul%20guillaume |website=Kilder til Danske Kunsthistorie (Danish Art History) |publisher=Winnie Sze for Ny Carlsberg Foundation |access-date=20 Maart 2026}}</ref> In 1937 is Mancoba weer deur die Anglikaanse Kerk in diens geneem om [[Engels]] te onderrig by 'n skool wat met Grace Dieu geaffilieer was, naamlik die Khaiso-sekondêre skool in Pietersburg. Die doel was dat Mancoba in sy eie onderhoud sou voorsien terwyl hy sy voorgraadse graad aan die [[Universiteit van Suid-Afrika]] per korrespondensie voltooi. Met aanmoediging van professore aan die Rhodes-universiteit het Mancoba daarin geslaag. Dit was in dié tyd dat hy en [[Gerard Sekoto]] vriende geword en nabygeleë dorpe besoek het.<ref>{{cite book |last1=Miles |first1=Elza |title=Lifeline out of Africa: the art of Ernest Mancoba |date=1994 |publisher=Human & Rousseau |location=Cape Town & Johannesburg |isbn=079813173X |pages=14–15}}</ref> Hy het Suid-Afrika in 1938 vir [[Europa]] verlaat nadat hy 'n beurs ontvang het om sy studies in [[Parys]] voort te sit, waar hy by die ''École nationale supérieure des arts décoratifs'' ingeskryf het.<ref>{{cite web|url=http://www.artubuntu.org/about_mancoba_9.php |title=About Arts and Ubuntu |publisher=Artubuntu.org |date= |accessdate=2012-07-26}}</ref> ==Loopbaan en inleiding tot abstraksie (na-ballingskap)== Nadat hy in Europa aangekom het, het Mancoba kunsmuseums en uitstallings van Europese moderne kuns besoek, asook die pas geopende Musée de l'Homme (nou die Musée du Quai Branly – Jacques Chirac), wat kuns van buite-Europese kulture gehuisves het. Hy het vriende gemaak met die Deense keramiekkunstenaar Christian Poulsen, wat hom voorgestel het aan die Deense [[Surrealisme|surrealistiese]] kunstenaars Ejler Bille en Sonja Ferlov Mancoba; met laasgenoemde het hy 'n romantiese verhouding aangeknoop. Onder die invloed van hierdie verskeidenheid kunswerke het Mancoba met sy artistieke eksperimentering voortgegaan. Sy eerste bekende skildery, "Composition" (1940), het in hierdie tydperk ontstaan. Dit moderniseer op figuratiewe wyse 'n Kongolese Kuba-masker deur kleurvolle geometriese vorms en vlakke te kombineer; sodoende word die menslike vorm in 'n diepgaande nuwe konfigurasie herskep deur gebruik te maak van figuratiewe en ontwerpaspekte uit die Afrika-kunsnalatenskap.<ref name="post.at.moma.org"/> Mancoba se *Composition* en ander skilderye wat hy in Parys geskep het, getuig van sy vertroudheid met en gemak in die hantering van hedendaagse Europese modernistiese style en estetika. Baie kenners op die gebied van moderne Afrika-kuns erken en respekteer sy belangrikheid as een van die eerstes – indien nie die heel eerste nie – swart Afrika-moderniste. 'n Aanhaling uit Hassan (bl. 19) lui soos volg: "Oguibe illustreer dit deur die keerpunte in Mancoba se werk uit te lig en die sensitiwiteite wat aan hierdie veranderinge ten grondslag lê, na te spoor – dit wil sê, 'van 'n fokus op die bloot liturgiese binne Europese tradisies na 'n belangstelling in die meganika en sintaksis van Afrika-beeldhoukuns, en uiteindelik 'n persoonlike versoening van die uiteenlopende historiese trajekte wat 'n koloniale of postkoloniale moderniteit vorm, insluitend emigrasie en nostalgie'." Volgens Oguibe het dit Mancoba tot 'n stadium van versoening gebring wat ooreenstem met die opkoms van moderne individualisme in die Afrika-bewussyn.<ref>Hassan, Salah M. “African Modernism: Beyond Alternative Modernities Discourse.” South Atlantic Quarterly, vol. 109, no. 3, Julie 2010, bl. 451–73. Silverchair, https://doi.org/10.1215/00382876-2010-001.</ref> Hierdie aanhaling voer aan dat Mancoba se prestasie daarin lê dat hy op moedige wyse gebreek het met die verwagtinge en die etiket verbonde aan sy identiteit as Suid-Afrikaanse kunstenaar, om sodoende werklik 'n vrye kunstenaar te word; net soos sy Europese tydgenote wou hy die grense van artistieke uitdrukking verken, ten spyte van koloniale beperkings. Sy toenemende belangstelling in abstraksie is deur Elizabeth Morton geïnterpreteer as 'n bewuste poging om die paternalistiese benadering tot kuns – wat hy as Anglikaanse student aangeleer het – te verwerp. Soos Morton opmerk, was Mancoba een van die min sendeling-opgeleide Afrika-kunstenaars wat "bewustelik alle spore van sy sendingstyl uit sy werk verwyder het." Daar is met Mancoba 'n onderhoud gevoer oor sy werk Faith (1936, hout), wat oorspronklik in ''The Star'' (8 Junie 1936) verskyn het en deur die Museum of Modern Art (MoMA) aangehaal word. Vir 'n tyd lank was hy – soos ek dit slegs kan beskryf – hartstogtelik verdiep in die primitiewe kuns van sy mense: die gesnede krukke, die beeldjies van krygers, van groot stamleiers, van vroue en kinders. "Kyk," het hy vir my gesê, "hulle straal almal kalmte uit. Weet jy waarom? My beeldhouwerke is gemaak om Afrika aan die witman te toon. Daarom is hulle droewig. Hierdie primitiewe kunstenaars het gewerk aan die behoud van die gemeenskapslewe. Die kunstenaars is, saam met die stamhoofde en priesters, die groot leiers van die wêreld. In Afrika het hulle beeldjies geskep wat sterk en mooi en vry was, omdat..." Ten spyte daarvan dat [[Duitsland]] Frankryk tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] beset het, het Mancoba besluit om in Parys te bly om by Sonja Ferlov te wees. Hy is as Britse onderdaan gevange geneem en in twee verskillende krygsgevangenekampe aangehou tot in 1944, toe Geallieerde magte, vergesel deur Amerikaanse troepe, die Duitse magte uit Frankryk verdryf het.<ref name="culturebase1">{{cite web|author= |url=http://www.culturebase.net/artist.php?1442 |title=Ernest Mancoba — The unconscious motion of hues |publisher=culturebase.net |date= |accessdate=2012-07-26}}</ref><ref name="Sze, Winnie 2018">Sze, Winnie, "Ernest Mancoba: Visible Man, Invisible Work?" Deviant Practice: Research Programme. 106-108. Eindhoven, Netherlands. Museum Eindhoven, 2018.</ref> Terwyl hy in die minder streng krygsgevangenekamp La Grande Caserne St Denis was, is Mancoba en Ferlov in 1942 toegelaat om in die huwelik te tree. Hulle het 'n seun gehad, Marc – bekend as Wonga (1946–2015) – wat ook 'n gerespekteerde kunstenaar sou word.<ref>[http://www.mikaelandersen.com/berlin/exhibitions/past/sonja-ferlov-mancoba-ernest-mancoba-wonga-mancoba/ "Sonja Ferlov Mancoba, Ernest Mancoba & Wonga Mancoba, 11 Junie – 3 Julie 2010"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110114013754/http://www.mikaelandersen.com/berlin/exhibitions/past/sonja-ferlov-mancoba-ernest-mancoba-wonga-mancoba/ |date=14 Januarie 2011 }}, Exhibitions past, Galerie Mikael Andersen.</ref><ref>Phindile Xaba, [http://www.thejournalist.org.za/art/artist-wonga-mancoba-dies-in-paris "South Africa: Artist Wonga Mancoba Dies in Paris"], ''The Journalist'', 10 Maart 2015.</ref> Ná die einde van die oorlog, in 1947, het Mancoba saam met Ferlov na die dorpie Kattinge in [[Roskilde]], [[Denemarke]], verhuis. Daar het sy Mancoba voorgestel aan Asger Jorn, wat deel was van die Host-kunstenaarsvereniging en 'n stigterslid van [[COBRA (avant-garde beweging)|Cobra]]. Vir die daaropvolgende jaarlikse uitstalling (1948) het Asger Jorn vir Mancoba en Ferlov genooi om dit by te woon en twee ander Cobra-kunstenaars te ontmoet: Constant Nieuwenhuys en Corneille Guillaume Beverloo (beter bekend onder sy skuilnaam, Corneille). Kunsgeskiedkundiges beskou hierdie uitstalling as die eerste Cobra-uitstalling sedert die Cobra-manifes enkele dae tevore geskryf en onderteken is. Die Stedelijk-museum in [[Amsterdam]] het in 1949 Constant en Corneille se Cobra-uitstalling, genaamd "''Exposition Internationale d’Art Expérimental''", aangebied. Constant en Corneille het sewe ander Deense kunstenaars genooi, insluitend Mancoba, wat egter nie deelgeneem het nie. Weens sy afwesigheid is Mancoba nie in die uitstalling se katalogus gelys nie, wat moontlik daartoe gelei het dat hy uit die lys van Cobra-kunstenaars weggelaat is. Hoewel daar geen bekende rede vir Mancoba se nie-deelname is nie, het persoonlike geskille tussen lede moontlik 'n invloed op sy betrokkenheid by die groep gehad.<ref name="Sze, Winnie 2018"/> Alhoewel Mancoba aktief saam met Cobra-lede en in latere kunsbewegings gewerk het, het sy rol min aandag in kunsgeskiedkundige navorsing geniet. Dit het daartoe gelei dat die vooraanstaande kunstenaar en akademikus Rasheed Araeen in 2004 aangevoer het dat die uitwissing van Mancoba se bydrae die gevolg van [[rassisme]] en etnosentrisme was.<ref>{{cite web|url=http://www.thirdtext.com/c/back-issues/103/ |title=Critical Perspectives on Contemporary Art & Culture |publisher=Third Text |date= |accessdate=2012-07-26}}</ref> Mancoba het gedurende hierdie tydperk na houtsnywerk teruggekeer; sy werk is net soseer deur [[Inuïete|Inuit]]-kuns as deur Afrika-beeldhoukuns geïnspireer. 'n Voorbeeld hiervan is Sculpture (1951). Die werk maak deel uit van die versameling van die Art Institute of Chicago, wat dit soos volg beskryf: dit "lyk of dit beide die kunstenaar se vroeë blootstelling aan klein Christelike ikone – soos kruise en rosekranse wat deur sendelinge gebring is – en Suid-Afrikaanse gewyde beeldhoukuns, wat 'n vermenging van Christelike en inheemse invloede weerspieël, vergestalt. Hoewel kritici Mancoba se 'klein houtbeelde' as bewys van sy 'sterk Afrika-wortels' beskou het, was dit vir Mancoba nie geografie wat saak gemaak het nie, maar die gedeelde verwantskap met kunstenaars wat die geestelike en die materiële kon versoen".<ref>{{cite web |last1=Art Institute of Chicago |title=Sculpture (1951) |url=https://www.artic.edu/artworks/255263/sculpture |website=Art Institute of Chicago |publisher=Art Institute of Chicago}}</ref> Dit sou egter een van die laaste beeldwerke wees wat hy geskep het. Hy het sy aandag eerder op werke op papier en doek toegespits. Die skilderye uit hierdie tydperk bestaan uit kleurvelde met skerp aflyning of grense tussen die kleure. Dele van die doek is ongeskilder gelaat, asof die doek self 'n kleur vorm. Dit is moontlik dat Mancoba geïnspireer is deur fresko's in Deense middeleeuse kerke wat hy gesien het.<ref>{{cite web |last1=Mancoba |first1=Ernest |title=46-2 |url=https://ferlov-mancoba.ktdk.dk/en/d/u5up?q=frescos |website=Kilder til Danske Kunsthistorie (Danish art history) |publisher=Winnie Sze for Ny Carlsberg Foundation |access-date=20 Maart 2026}}</ref><ref>{{cite book |last1=Sze |first1=Winnie |title=Je est un autre: Ernest Mancoba & Sonja Ferlov Mancoba, chapter in Wij Kussen de Aarde: Deense moderne kunst 1934-1948 |date=2023 |publisher=Waanders Uitgevers & Cobra Museum of Modern Art |location=Zwolle & Amstelveen, the Netherlands |isbn=9789462624665 |pages=86–87 (english) and 66–71 (dutch and with images)}}</ref> In die 1950's het Mancoba na Parys teruggekeer; hy sou in 1968 'n Franse burger word.<ref>{{cite web |last1=Mancoba |first1=Ernest |title=French passport |url=https://ferlov-mancoba.ktdk.dk/en/d/G9Z4?q=passport |website=Kilder til Danske Kunsthistorie (Danish art history) |publisher=Winnie Sze for Ny Carlsberg Foundation}}</ref> 'n Voorbeeld van werk uit hierdie tydperk is *Untitled* (1957) – 'n olieverfskildery op doek wat gekenmerk word deur gewaagde kleure en energieke hale van kragtige lyne. Hy het tydens sy skilderproses na deursigtigheid gestreef, terwyl hy terselfdertyd vryheid van uitdrukking deur middel van abstraksie uitgebeeld het.<ref>Whitely, Zoe, "Ernest Mancoba: Untitled (1957)." 2014. www.tate.org.uk/art/artworks/mancoba-untitled-t14190</ref> Die styl waarvoor Ernest Mancoba waarskynlik die bekendste is, word gekenmerk deur 'n samestelling van lynbewegings wat dikwels 'n sentrale, figuuragtige vorm omsluit; hierdie vorm vervaag in die omliggende abstrakte atmosfeer van kleurvolle olieverf, houtskool, ink of pastelmerke. Soos die Iziko South African National Gallery oor die werk in hul versameling, *Untitled* (1965), skryf: "Die oorblywende figuur dien as die sentrale raamwerk van die werk en bepaal die oorwegend vertikale formaat daarvan. Die kop het sywaarts gespleet om twee vlagagtige wiggies te vorm. Die bolyf word slegs minimaal in die middel van die werk aangedui, met die gebuigde bene daaronder."<ref>{{cite web |last1=Tietze |first1=Anna |title=Untitled (1965) |url=https://www.iziko.org.za/news/masterpiece-of-the-month-ernest-mancoba-untitled-1965/ |website=Iziko South African Museums |publisher=Iziko South African Museums |access-date=20 Maart 2026}}</ref> Daar kan aangevoer word dat hierdie figuurmotief sedert die 1950's ontwikkel het, namate Mancoba – wat sommige van die moderne wêreld se groot traumas self beleef het – bevraagteken het of die mensdom enige lesse geleer het.<ref>{{cite journal |last1=Sze, Winnie |first1=with Løgstrup, Johanne |title=The Mancoba Textile: Marriage, Friendship, Collaboration |journal=Parse |date=Autumn 2024 |issue=19 |url=https://parsejournal.com/article/the-mancoba-textile/ |access-date=20 Maart 2026}}</ref><ref>{{cite book |last1=Kurczynski |first1=Karen |title=The Cobra movement in post-war Europe: Animating art |date=2020 |publisher=Routledge |location=New York |isbn=9781351034500}}</ref> Na 'n intensiewe verkenning van hierdie motief vir meer as 30 jaar – van die laat 1980's tot met sy afsterwe – het Mancoba sy formaat na landskappe verskuif en wegbeweeg van 'n enkele sentrale figuur na talle kalligrafiese hale met behulp van verskeie mediums.<ref name="Sze, Winnie 2018"/> Hy is in 2002 naby Parys op die ouderdom van 98 oorlede. ==Uitstallings== In die aanbieding deur Södertälje Konsthall word 'n uitstalling oor die nalatenskap van Ernest Mancoba vertoon, wat bestaan uit 'n gesprek tussen Joanna Sandell (direkteur van Södertälje Konsthall) en Alicia Knock (kurator by die Centre Pompidou). Ernest Mancoba verpersoonlik 'n kunstenaarsnalatenskap wat streef na helderheid oor die menslike bestaan. Hy doen dit deur die gebruik van beweging in vorm en kleur in sy tekeninge, skilderye en beeldhouwerke. Mancoba word beskryf as 'n nougesette en gefokusde kunstenaar wat diep betrokke was by die ondersoek na die mens se posisie en teenstellings hier op aarde. Hy het nie geskroom om die eensydige verhouding tussen Europa en Afrika (sowel as laasgenoemde se kunsvorme) te bevraagteken nie, en het sy eie deurbraak in modernistiese kuns bewerkstellig. Die uitstalling sluit 'n kleiner museumruimte in vir werke van Ernest Mancoba uit die Deense versamelings van die Ernest Mancoba Sonja Ferlov-boedel in Denemarke, sowel as van Museum Jorn Silkeborg. ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Mancoba, Ernest}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse beeldhouers]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse kunstenaars]] [[Kategorie:Geboortes in 1904]] [[Kategorie:Sterftes in 2002]] 81lxouzzxf59frzf20830tetokiq3xo 2967148 2967143 2026-09-13T20:25:07Z Sobaka 328 /* Loopbaan en vroeë onderwys (voor ballingskap) */ Beeld 2967148 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Kunstenaar | agtergrondkleur = #76A8FF | naam = Ernest Mancoba | beeld = | opskrif = | geboortenaam = Methuen Mancoba | geboortedatum = {{Geboortedatum|df=yes|1904|8|29}} | geboorteplek = Naby [[Potgietersrus]], [[Transvaalkolonie]] | sterfdatum = {{Sterftedatum en ouderdom|df=yes|1904|8|29|2002|10|25}} | plekvandood = [[Parys]], [[Frankryk]] | nasionaliteit = | veld = Beeldhouer en skilder | opleiding = | beweging = [[Avant-garde]] kunstenaar | werke = | beskermhere = | beïnvloed_deur = | beïnvloed = | toekennings = }} '''Ernest (Methuen) Mancoba''' ([[29 Augustus]] [[1904]] – [[25 Oktober]] [[2002]]) was 'n [[avant-garde]] kunstenaar, gebore in die [[Transvaalkolonie]], wat die grootste deel van sy lewe in [[Europa]] deurgebring het. Hy was waarskynlik [[Suid-Afrika]] se eerste professionele swart moderne kunstenaar, en het vanaf die laat 1920's uitgestal. ==Vroeë lewe== Ernest Methuen Mancoba is op 29 Augustus 1904 in [[Turffontein]], [[Johannesburg]], Transvaalkolonie, gebore as die seun van Florence Bandezwa en Irvine Jonas Mancoba, 'n mynwerker.<ref name="Land and lives: a story of early Black artists">{{cite book |last1=Miles |first1=Elza |title=Land and lives: a story of early Black artists |date=1997 |publisher=Johannesburg Art Gallery; Human & Rousseau |location=Johannesburg : Cape Town |isbn=0798136588}}</ref> Ernest was die tweede kind van die egpaar. Sy ouer broer is in sy babajare oorlede. Florence en Irvine het later vyf dogters en nog 'n seun gehad. Na Ernest se geboorte het sy gesin na [[Middelburg, Mpumalanga|Middleburg]] in [[Mpumalanga]] verhuis. 'n Wit boer het Irvine toegelaat om op sy grond te boer met vee. Na 'n droogte is die gesin egter gedwing om te verhuis. Irvine het, op voorstel van sy suster, sy gesin na [[Boksburg]] geneem en werk as stoorman by die Comet-goudmyn gevind.<ref name="Land and lives: a story of early Black artists"/> Shangaan-mynwerkers by die Comet-myn het Ernest die naam '''Ngungunyana''' gegee, en sy erkenning van hierdie naam kan gesien word in sy handtekening op sy werk St Augustine of Canterbury, geteken as "N.E. Mancoba."<ref name="Lifeline out of Africa: the art of Ernest Mancoba">{{cite book |last1=Miles |first1=Elza |title=Lifeline out of Africa: the art of Ernest Mancoba |date=1994 |publisher=Human & Rousseau |location=Cape Town |isbn=079813173X |edition=1st}}</ref> Mancoba het eers laerskool by 'n [[Anglikaanse Kerk van Suider-Afrika|Anglikaanse kerk]] in Boksburg begin bywoon. Hy het sy opleiding by 'n Anglikaanse skool in [[Benoni]] voortgesit toe sy gesin in 1915 daarheen verhuis het.<ref name="Land and lives: a story of early Black artists" /> Mancoba het by die Diocesan Teachers' Training College, Grace Dieu, naby Pietersburg, herdoop na [[Polokwane]], ingeskryf vir sy hoërskoolopleiding op voorstel van sy oom aan moederskant, eerw. Alvin Mangqangwana, 'n Anglikaanse predikant. <ref name="Lifeline out of Africa: the art of Ernest Mancoba"/> Nadat hy in 1924 gegradueer het, het hy tot 1929 as taalonderwyser by Grace Dieu gewerk. ==Loopbaan en vroeë onderwys (voor ballingskap)== Mancoba se belangstelling in [[kuns]] het in 1925 begin met die aankoms van Suster Pauline wat 'n "handwerkwerkswinkel"<ref name="archives of Grace Dieu">{{cite book |last1=Father Woodfield |first1=Samuel Percy |title=Diocesan Training College, Grace Dieu, Pietersburg: A Short History of the College |date=1938 |publisher=unpublished, found in Historical research papers archive, University of Witswatersrand, archive reference AB750, DC1}}</ref> en 'n bykomende onderwyser genaamd Ned Paterson by Grace Dieu begin het. Suster Pauline het voorheen so 'n werkswinkel aangebied en wou 'n soortgelyke program by Grace Dieu begin toe sy in 1924 by die sending aangesluit het. Paterson, 'n onlangse kunsskoolgegradueerde wat vir die bediening voorberei het, het tussen 1925 en 1926 besoek afgelê, basreliëfstyl in die houtwerkwerkswinkel bekendgestel en ontwerpidees aan Suster Pauline se werkswinkel aangebied. Mancoba gee Suster Pauline erkenning dat sy hom geleer het hoe om hout te kerf<ref name="94-2 interview with Wonga Mancoba">{{cite web |last1=Mancoba |first1=Ernest |title=94-2 |url=https://ferlov-mancoba.ktdk.dk/en/d/4yMX?q=sister%20pauline |website=Danish art history website (Kilder til Danske Kunsthistorie) |publisher=Winnie Sze for Ny Carlsbergfondent |access-date=10 Maart 2026}}</ref> en hy het kerklike voorwerpe gekerf en versier, dikwels volgens ander se ontwerpe. [[Lêer:Mancoba African Madonna.jpg|duimnael|Ernest Mancoba, ''African Madonna'', 1929, uit [[geelhout]] gekerf en 86 x 22 x 17 cm groot.<ref name="Land and lives: a story of early Black artists2" />]] In 1929 het hy hom aan vrystaande [[beeldhoukuns]] gewaag en 'n opdragwerk genaamd ''African Madonna'' geskep, waarvoor hy 'n model in 'n ''contrapposto''-houding gebruik het. ''African Madonna'' is waarskynlik die eerste moderne beeldhouwerk deur 'n swart Suid-Afrikaner en word tans permanent in die Johannesburgse Kunsgalery uitgestal. In 1934 het Mancoba ''Future Africa'' (Afrika van die toekoms) geskep – twee jong Afrika-figure wat Afrika se blink toekoms verteenwoordig. Twee jaar later, in die lente van 1936, is Mancoba deur die Suid-Afrikaanse regering se Departement van Naturellesake genader om aandenkings te vervaardig wat vir die *Empire Exhibition* in Johannesburg – wat later daardie herfs sou plaasvind – verkoop kon word. Hy het dit aanvanklik oorweeg, maar uiteindelik van die hand gewys.<ref name="post.at.moma.org">Cohen, Joshua, "Identity and Abstraction: Ernest Mancoba in London and Paris", 1938-1940, 2018. Post. MoMA. https://post.at.moma.org/content_items/1144-identity-and-abstraction-ernest-mancoba-in-london-and-paris-1938-1940.</ref> Saam met ander houtsnyers van Grace Dieu het Mancoba begin om sy werk by die jaarlikse kompetisies van die Suid-Afrikaanse Akademie uit te stal. Van 1930 tot 1936 het Mancoba met 'n beurs aan die South African Native College by Fort Hare (nou die [[Universiteit van Fort Hare]])<ref>{{cite book |last1=Wotshela |first1=Luvuyo |title=Fort Hare: from garrison to bastion of learning 1916-2016 |date=2017 |publisher=The University of Fort Hare |isbn=9780992232986 |page=86}}</ref> gestudeer. Hy het [[geskiedenis]] bestudeer en dit oorweeg om 'n [[joernalis]] te word. Toe sy geld opraak, het hy sy studies aan Fort Hare gestaak en in sy onderhoud voorsien deur godsdienstige beeldhouwerke in opdrag te skep, terwyl hy vanuit die [[Rhodes-universiteit]] se kunsdepartement gewerk het. In 1935 het hy besluit om hom voltyds aan kuns te wy en na [[Kaapstad]] verhuis, waar hy by 'n groep [[Trotskyȉsme|trotskistiese]] kunstenaars – onder wie [[Lippy Lipshitz]] – aangesluit het; laasgenoemde het 'n groot invloed op sy ontluikende beeldhoustyl gehad.<ref>Morton, "Grace Dieu Mission," 45–46.</ref> Lipshitz het aanbeveel dat Mancoba ''Primitive Negro Sculptures'' (1929) deur die kunshandelaar Paul Guillaume en die kunshistorikus Thomas Munro – 'n werk oor die kuns van Sentraal- en Wes-Afrika – lees. Hierdie boek het Mancoba beïnvloed namate hy wegbeweeg het van sy vroeëre sosiaal-realistiese styl om Afrika-plastisiteit te verken.<ref>{{cite web |last1=Mancoba |first1=Ernest |title=33-2 |url=https://ferlov-mancoba.ktdk.dk/en/d/ODf1?q=paul%20guillaume |website=Kilder til Danske Kunsthistorie (Danish Art History) |publisher=Winnie Sze for Ny Carlsberg Foundation |access-date=20 Maart 2026}}</ref> In 1937 is Mancoba weer deur die Anglikaanse Kerk in diens geneem om [[Engels]] te onderrig by 'n skool wat met Grace Dieu geaffilieer was, naamlik die Khaiso-sekondêre skool in Pietersburg. Die doel was dat Mancoba in sy eie onderhoud sou voorsien terwyl hy sy voorgraadse graad aan die [[Universiteit van Suid-Afrika]] per korrespondensie voltooi. Met aanmoediging van professore aan die Rhodes-universiteit het Mancoba daarin geslaag. Dit was in dié tyd dat hy en [[Gerard Sekoto]] vriende geword en nabygeleë dorpe besoek het.<ref>{{cite book |last1=Miles |first1=Elza |title=Lifeline out of Africa: the art of Ernest Mancoba |date=1994 |publisher=Human & Rousseau |location=Cape Town & Johannesburg |isbn=079813173X |pages=14–15}}</ref> Hy het Suid-Afrika in 1938 vir [[Europa]] verlaat nadat hy 'n beurs ontvang het om sy studies in [[Parys]] voort te sit, waar hy by die ''École nationale supérieure des arts décoratifs'' ingeskryf het.<ref>{{cite web|url=http://www.artubuntu.org/about_mancoba_9.php |title=About Arts and Ubuntu |publisher=Artubuntu.org |date= |accessdate=2012-07-26}}</ref> ==Loopbaan en inleiding tot abstraksie (na-ballingskap)== Nadat hy in Europa aangekom het, het Mancoba kunsmuseums en uitstallings van Europese moderne kuns besoek, asook die pas geopende Musée de l'Homme (nou die Musée du Quai Branly – Jacques Chirac), wat kuns van buite-Europese kulture gehuisves het. Hy het vriende gemaak met die Deense keramiekkunstenaar Christian Poulsen, wat hom voorgestel het aan die Deense [[Surrealisme|surrealistiese]] kunstenaars Ejler Bille en Sonja Ferlov Mancoba; met laasgenoemde het hy 'n romantiese verhouding aangeknoop. Onder die invloed van hierdie verskeidenheid kunswerke het Mancoba met sy artistieke eksperimentering voortgegaan. Sy eerste bekende skildery, "Composition" (1940), het in hierdie tydperk ontstaan. Dit moderniseer op figuratiewe wyse 'n Kongolese Kuba-masker deur kleurvolle geometriese vorms en vlakke te kombineer; sodoende word die menslike vorm in 'n diepgaande nuwe konfigurasie herskep deur gebruik te maak van figuratiewe en ontwerpaspekte uit die Afrika-kunsnalatenskap.<ref name="post.at.moma.org"/> Mancoba se *Composition* en ander skilderye wat hy in Parys geskep het, getuig van sy vertroudheid met en gemak in die hantering van hedendaagse Europese modernistiese style en estetika. Baie kenners op die gebied van moderne Afrika-kuns erken en respekteer sy belangrikheid as een van die eerstes – indien nie die heel eerste nie – swart Afrika-moderniste. 'n Aanhaling uit Hassan (bl. 19) lui soos volg: "Oguibe illustreer dit deur die keerpunte in Mancoba se werk uit te lig en die sensitiwiteite wat aan hierdie veranderinge ten grondslag lê, na te spoor – dit wil sê, 'van 'n fokus op die bloot liturgiese binne Europese tradisies na 'n belangstelling in die meganika en sintaksis van Afrika-beeldhoukuns, en uiteindelik 'n persoonlike versoening van die uiteenlopende historiese trajekte wat 'n koloniale of postkoloniale moderniteit vorm, insluitend emigrasie en nostalgie'." Volgens Oguibe het dit Mancoba tot 'n stadium van versoening gebring wat ooreenstem met die opkoms van moderne individualisme in die Afrika-bewussyn.<ref>Hassan, Salah M. “African Modernism: Beyond Alternative Modernities Discourse.” South Atlantic Quarterly, vol. 109, no. 3, Julie 2010, bl. 451–73. Silverchair, https://doi.org/10.1215/00382876-2010-001.</ref> Hierdie aanhaling voer aan dat Mancoba se prestasie daarin lê dat hy op moedige wyse gebreek het met die verwagtinge en die etiket verbonde aan sy identiteit as Suid-Afrikaanse kunstenaar, om sodoende werklik 'n vrye kunstenaar te word; net soos sy Europese tydgenote wou hy die grense van artistieke uitdrukking verken, ten spyte van koloniale beperkings. Sy toenemende belangstelling in abstraksie is deur Elizabeth Morton geïnterpreteer as 'n bewuste poging om die paternalistiese benadering tot kuns – wat hy as Anglikaanse student aangeleer het – te verwerp. Soos Morton opmerk, was Mancoba een van die min sendeling-opgeleide Afrika-kunstenaars wat "bewustelik alle spore van sy sendingstyl uit sy werk verwyder het." Daar is met Mancoba 'n onderhoud gevoer oor sy werk Faith (1936, hout), wat oorspronklik in ''The Star'' (8 Junie 1936) verskyn het en deur die Museum of Modern Art (MoMA) aangehaal word. Vir 'n tyd lank was hy – soos ek dit slegs kan beskryf – hartstogtelik verdiep in die primitiewe kuns van sy mense: die gesnede krukke, die beeldjies van krygers, van groot stamleiers, van vroue en kinders. "Kyk," het hy vir my gesê, "hulle straal almal kalmte uit. Weet jy waarom? My beeldhouwerke is gemaak om Afrika aan die witman te toon. Daarom is hulle droewig. Hierdie primitiewe kunstenaars het gewerk aan die behoud van die gemeenskapslewe. Die kunstenaars is, saam met die stamhoofde en priesters, die groot leiers van die wêreld. In Afrika het hulle beeldjies geskep wat sterk en mooi en vry was, omdat..." Ten spyte daarvan dat [[Duitsland]] Frankryk tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] beset het, het Mancoba besluit om in Parys te bly om by Sonja Ferlov te wees. Hy is as Britse onderdaan gevange geneem en in twee verskillende krygsgevangenekampe aangehou tot in 1944, toe Geallieerde magte, vergesel deur Amerikaanse troepe, die Duitse magte uit Frankryk verdryf het.<ref name="culturebase1">{{cite web|author= |url=http://www.culturebase.net/artist.php?1442 |title=Ernest Mancoba — The unconscious motion of hues |publisher=culturebase.net |date= |accessdate=2012-07-26}}</ref><ref name="Sze, Winnie 2018">Sze, Winnie, "Ernest Mancoba: Visible Man, Invisible Work?" Deviant Practice: Research Programme. 106-108. Eindhoven, Netherlands. Museum Eindhoven, 2018.</ref> Terwyl hy in die minder streng krygsgevangenekamp La Grande Caserne St Denis was, is Mancoba en Ferlov in 1942 toegelaat om in die huwelik te tree. Hulle het 'n seun gehad, Marc – bekend as Wonga (1946–2015) – wat ook 'n gerespekteerde kunstenaar sou word.<ref>[http://www.mikaelandersen.com/berlin/exhibitions/past/sonja-ferlov-mancoba-ernest-mancoba-wonga-mancoba/ "Sonja Ferlov Mancoba, Ernest Mancoba & Wonga Mancoba, 11 Junie – 3 Julie 2010"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110114013754/http://www.mikaelandersen.com/berlin/exhibitions/past/sonja-ferlov-mancoba-ernest-mancoba-wonga-mancoba/ |date=14 Januarie 2011 }}, Exhibitions past, Galerie Mikael Andersen.</ref><ref>Phindile Xaba, [http://www.thejournalist.org.za/art/artist-wonga-mancoba-dies-in-paris "South Africa: Artist Wonga Mancoba Dies in Paris"], ''The Journalist'', 10 Maart 2015.</ref> Ná die einde van die oorlog, in 1947, het Mancoba saam met Ferlov na die dorpie Kattinge in [[Roskilde]], [[Denemarke]], verhuis. Daar het sy Mancoba voorgestel aan Asger Jorn, wat deel was van die Host-kunstenaarsvereniging en 'n stigterslid van [[COBRA (avant-garde beweging)|Cobra]]. Vir die daaropvolgende jaarlikse uitstalling (1948) het Asger Jorn vir Mancoba en Ferlov genooi om dit by te woon en twee ander Cobra-kunstenaars te ontmoet: Constant Nieuwenhuys en Corneille Guillaume Beverloo (beter bekend onder sy skuilnaam, Corneille). Kunsgeskiedkundiges beskou hierdie uitstalling as die eerste Cobra-uitstalling sedert die Cobra-manifes enkele dae tevore geskryf en onderteken is. Die Stedelijk-museum in [[Amsterdam]] het in 1949 Constant en Corneille se Cobra-uitstalling, genaamd "''Exposition Internationale d’Art Expérimental''", aangebied. Constant en Corneille het sewe ander Deense kunstenaars genooi, insluitend Mancoba, wat egter nie deelgeneem het nie. Weens sy afwesigheid is Mancoba nie in die uitstalling se katalogus gelys nie, wat moontlik daartoe gelei het dat hy uit die lys van Cobra-kunstenaars weggelaat is. Hoewel daar geen bekende rede vir Mancoba se nie-deelname is nie, het persoonlike geskille tussen lede moontlik 'n invloed op sy betrokkenheid by die groep gehad.<ref name="Sze, Winnie 2018"/> Alhoewel Mancoba aktief saam met Cobra-lede en in latere kunsbewegings gewerk het, het sy rol min aandag in kunsgeskiedkundige navorsing geniet. Dit het daartoe gelei dat die vooraanstaande kunstenaar en akademikus Rasheed Araeen in 2004 aangevoer het dat die uitwissing van Mancoba se bydrae die gevolg van [[rassisme]] en etnosentrisme was.<ref>{{cite web|url=http://www.thirdtext.com/c/back-issues/103/ |title=Critical Perspectives on Contemporary Art & Culture |publisher=Third Text |date= |accessdate=2012-07-26}}</ref> Mancoba het gedurende hierdie tydperk na houtsnywerk teruggekeer; sy werk is net soseer deur [[Inuïete|Inuit]]-kuns as deur Afrika-beeldhoukuns geïnspireer. 'n Voorbeeld hiervan is Sculpture (1951). Die werk maak deel uit van die versameling van die Art Institute of Chicago, wat dit soos volg beskryf: dit "lyk of dit beide die kunstenaar se vroeë blootstelling aan klein Christelike ikone – soos kruise en rosekranse wat deur sendelinge gebring is – en Suid-Afrikaanse gewyde beeldhoukuns, wat 'n vermenging van Christelike en inheemse invloede weerspieël, vergestalt. Hoewel kritici Mancoba se 'klein houtbeelde' as bewys van sy 'sterk Afrika-wortels' beskou het, was dit vir Mancoba nie geografie wat saak gemaak het nie, maar die gedeelde verwantskap met kunstenaars wat die geestelike en die materiële kon versoen".<ref>{{cite web |last1=Art Institute of Chicago |title=Sculpture (1951) |url=https://www.artic.edu/artworks/255263/sculpture |website=Art Institute of Chicago |publisher=Art Institute of Chicago}}</ref> Dit sou egter een van die laaste beeldwerke wees wat hy geskep het. Hy het sy aandag eerder op werke op papier en doek toegespits. Die skilderye uit hierdie tydperk bestaan uit kleurvelde met skerp aflyning of grense tussen die kleure. Dele van die doek is ongeskilder gelaat, asof die doek self 'n kleur vorm. Dit is moontlik dat Mancoba geïnspireer is deur fresko's in Deense middeleeuse kerke wat hy gesien het.<ref>{{cite web |last1=Mancoba |first1=Ernest |title=46-2 |url=https://ferlov-mancoba.ktdk.dk/en/d/u5up?q=frescos |website=Kilder til Danske Kunsthistorie (Danish art history) |publisher=Winnie Sze for Ny Carlsberg Foundation |access-date=20 Maart 2026}}</ref><ref>{{cite book |last1=Sze |first1=Winnie |title=Je est un autre: Ernest Mancoba & Sonja Ferlov Mancoba, chapter in Wij Kussen de Aarde: Deense moderne kunst 1934-1948 |date=2023 |publisher=Waanders Uitgevers & Cobra Museum of Modern Art |location=Zwolle & Amstelveen, the Netherlands |isbn=9789462624665 |pages=86–87 (english) and 66–71 (dutch and with images)}}</ref> In die 1950's het Mancoba na Parys teruggekeer; hy sou in 1968 'n Franse burger word.<ref>{{cite web |last1=Mancoba |first1=Ernest |title=French passport |url=https://ferlov-mancoba.ktdk.dk/en/d/G9Z4?q=passport |website=Kilder til Danske Kunsthistorie (Danish art history) |publisher=Winnie Sze for Ny Carlsberg Foundation}}</ref> 'n Voorbeeld van werk uit hierdie tydperk is *Untitled* (1957) – 'n olieverfskildery op doek wat gekenmerk word deur gewaagde kleure en energieke hale van kragtige lyne. Hy het tydens sy skilderproses na deursigtigheid gestreef, terwyl hy terselfdertyd vryheid van uitdrukking deur middel van abstraksie uitgebeeld het.<ref>Whitely, Zoe, "Ernest Mancoba: Untitled (1957)." 2014. www.tate.org.uk/art/artworks/mancoba-untitled-t14190</ref> Die styl waarvoor Ernest Mancoba waarskynlik die bekendste is, word gekenmerk deur 'n samestelling van lynbewegings wat dikwels 'n sentrale, figuuragtige vorm omsluit; hierdie vorm vervaag in die omliggende abstrakte atmosfeer van kleurvolle olieverf, houtskool, ink of pastelmerke. Soos die Iziko South African National Gallery oor die werk in hul versameling, *Untitled* (1965), skryf: "Die oorblywende figuur dien as die sentrale raamwerk van die werk en bepaal die oorwegend vertikale formaat daarvan. Die kop het sywaarts gespleet om twee vlagagtige wiggies te vorm. Die bolyf word slegs minimaal in die middel van die werk aangedui, met die gebuigde bene daaronder."<ref>{{cite web |last1=Tietze |first1=Anna |title=Untitled (1965) |url=https://www.iziko.org.za/news/masterpiece-of-the-month-ernest-mancoba-untitled-1965/ |website=Iziko South African Museums |publisher=Iziko South African Museums |access-date=20 Maart 2026}}</ref> Daar kan aangevoer word dat hierdie figuurmotief sedert die 1950's ontwikkel het, namate Mancoba – wat sommige van die moderne wêreld se groot traumas self beleef het – bevraagteken het of die mensdom enige lesse geleer het.<ref>{{cite journal |last1=Sze, Winnie |first1=with Løgstrup, Johanne |title=The Mancoba Textile: Marriage, Friendship, Collaboration |journal=Parse |date=Autumn 2024 |issue=19 |url=https://parsejournal.com/article/the-mancoba-textile/ |access-date=20 Maart 2026}}</ref><ref>{{cite book |last1=Kurczynski |first1=Karen |title=The Cobra movement in post-war Europe: Animating art |date=2020 |publisher=Routledge |location=New York |isbn=9781351034500}}</ref> Na 'n intensiewe verkenning van hierdie motief vir meer as 30 jaar – van die laat 1980's tot met sy afsterwe – het Mancoba sy formaat na landskappe verskuif en wegbeweeg van 'n enkele sentrale figuur na talle kalligrafiese hale met behulp van verskeie mediums.<ref name="Sze, Winnie 2018"/> Hy is in 2002 naby Parys op die ouderdom van 98 oorlede. ==Uitstallings== In die aanbieding deur Södertälje Konsthall word 'n uitstalling oor die nalatenskap van Ernest Mancoba vertoon, wat bestaan uit 'n gesprek tussen Joanna Sandell (direkteur van Södertälje Konsthall) en Alicia Knock (kurator by die Centre Pompidou). Ernest Mancoba verpersoonlik 'n kunstenaarsnalatenskap wat streef na helderheid oor die menslike bestaan. Hy doen dit deur die gebruik van beweging in vorm en kleur in sy tekeninge, skilderye en beeldhouwerke. Mancoba word beskryf as 'n nougesette en gefokusde kunstenaar wat diep betrokke was by die ondersoek na die mens se posisie en teenstellings hier op aarde. Hy het nie geskroom om die eensydige verhouding tussen Europa en Afrika (sowel as laasgenoemde se kunsvorme) te bevraagteken nie, en het sy eie deurbraak in modernistiese kuns bewerkstellig. Die uitstalling sluit 'n kleiner museumruimte in vir werke van Ernest Mancoba uit die Deense versamelings van die Ernest Mancoba Sonja Ferlov-boedel in Denemarke, sowel as van Museum Jorn Silkeborg. ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Mancoba, Ernest}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse beeldhouers]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse kunstenaars]] [[Kategorie:Geboortes in 1904]] [[Kategorie:Sterftes in 2002]] cjgs4wpnex8sykgglbbkm7b34mnxh3w 2967150 2967148 2026-09-13T20:38:17Z Sobaka 328 /* Loopbaan en vroeë onderwys (voor ballingskap) */ 2967150 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Kunstenaar | agtergrondkleur = #76A8FF | naam = Ernest Mancoba | beeld = | opskrif = | geboortenaam = Methuen Mancoba | geboortedatum = {{Geboortedatum|df=yes|1904|8|29}} | geboorteplek = Naby [[Potgietersrus]], [[Transvaalkolonie]] | sterfdatum = {{Sterftedatum en ouderdom|df=yes|1904|8|29|2002|10|25}} | plekvandood = [[Parys]], [[Frankryk]] | nasionaliteit = | veld = Beeldhouer en skilder | opleiding = | beweging = [[Avant-garde]] kunstenaar | werke = | beskermhere = | beïnvloed_deur = | beïnvloed = | toekennings = }} '''Ernest (Methuen) Mancoba''' ([[29 Augustus]] [[1904]] – [[25 Oktober]] [[2002]]) was 'n [[avant-garde]] kunstenaar, gebore in die [[Transvaalkolonie]], wat die grootste deel van sy lewe in [[Europa]] deurgebring het. Hy was waarskynlik [[Suid-Afrika]] se eerste professionele swart moderne kunstenaar, en het vanaf die laat 1920's uitgestal. ==Vroeë lewe== Ernest Methuen Mancoba is op 29 Augustus 1904 in [[Turffontein]], [[Johannesburg]], Transvaalkolonie, gebore as die seun van Florence Bandezwa en Irvine Jonas Mancoba, 'n mynwerker.<ref name="Land and lives: a story of early Black artists">{{cite book |last1=Miles |first1=Elza |title=Land and lives: a story of early Black artists |date=1997 |publisher=Johannesburg Art Gallery; Human & Rousseau |location=Johannesburg : Cape Town |isbn=0798136588}}</ref> Ernest was die tweede kind van die egpaar. Sy ouer broer is in sy babajare oorlede. Florence en Irvine het later vyf dogters en nog 'n seun gehad. Na Ernest se geboorte het sy gesin na [[Middelburg, Mpumalanga|Middleburg]] in [[Mpumalanga]] verhuis. 'n Wit boer het Irvine toegelaat om op sy grond te boer met vee. Na 'n droogte is die gesin egter gedwing om te verhuis. Irvine het, op voorstel van sy suster, sy gesin na [[Boksburg]] geneem en werk as stoorman by die Comet-goudmyn gevind.<ref name="Land and lives: a story of early Black artists"/> Shangaan-mynwerkers by die Comet-myn het Ernest die naam '''Ngungunyana''' gegee, en sy erkenning van hierdie naam kan gesien word in sy handtekening op sy werk St Augustine of Canterbury, geteken as "N.E. Mancoba."<ref name="Lifeline out of Africa: the art of Ernest Mancoba">{{cite book |last1=Miles |first1=Elza |title=Lifeline out of Africa: the art of Ernest Mancoba |date=1994 |publisher=Human & Rousseau |location=Cape Town |isbn=079813173X |edition=1st}}</ref> Mancoba het eers laerskool by 'n [[Anglikaanse Kerk van Suider-Afrika|Anglikaanse kerk]] in Boksburg begin bywoon. Hy het sy opleiding by 'n Anglikaanse skool in [[Benoni]] voortgesit toe sy gesin in 1915 daarheen verhuis het.<ref name="Land and lives: a story of early Black artists" /> Mancoba het by die Diocesan Teachers' Training College, Grace Dieu, naby Pietersburg, herdoop na [[Polokwane]], ingeskryf vir sy hoërskoolopleiding op voorstel van sy oom aan moederskant, eerw. Alvin Mangqangwana, 'n Anglikaanse predikant. <ref name="Lifeline out of Africa: the art of Ernest Mancoba"/> Nadat hy in 1924 gegradueer het, het hy tot 1929 as taalonderwyser by Grace Dieu gewerk. ==Loopbaan en vroeë onderwys (voor ballingskap)== Mancoba se belangstelling in [[kuns]] het in 1925 begin met die aankoms van Suster Pauline wat 'n "handwerkwerkswinkel"<ref name="archives of Grace Dieu">{{cite book |last1=Father Woodfield |first1=Samuel Percy |title=Diocesan Training College, Grace Dieu, Pietersburg: A Short History of the College |date=1938 |publisher=unpublished, found in Historical research papers archive, University of Witswatersrand, archive reference AB750, DC1}}</ref> en 'n bykomende onderwyser genaamd Ned Paterson by Grace Dieu begin het. Suster Pauline het voorheen so 'n werkswinkel aangebied en wou 'n soortgelyke program by Grace Dieu begin toe sy in 1924 by die sending aangesluit het. Paterson, 'n onlangse kunsskoolgegradueerde wat vir die bediening voorberei het, het tussen 1925 en 1926 besoek afgelê, basreliëfstyl in die houtwerkwerkswinkel bekendgestel en ontwerpidees aan Suster Pauline se werkswinkel aangebied. Mancoba gee Suster Pauline erkenning dat sy hom geleer het hoe om hout te kerf<ref name="94-2 interview with Wonga Mancoba">{{cite web |last1=Mancoba |first1=Ernest |title=94-2 |url=https://ferlov-mancoba.ktdk.dk/en/d/4yMX?q=sister%20pauline |website=Danish art history website (Kilder til Danske Kunsthistorie) |publisher=Winnie Sze for Ny Carlsbergfondent |access-date=10 Maart 2026}}</ref> en hy het kerklike voorwerpe gekerf en versier, dikwels volgens ander se ontwerpe. [[Lêer:Mancoba African Madonna.jpg|duimnael|Ernest Mancoba, ''African Madonna'', 1929, uit [[geelhout]] gekerf en 86 x 22 x 17 cm groot.<ref name="Land and lives: a story of early Black artists"/>]] In 1929 het hy hom aan vrystaande [[beeldhoukuns]] gewaag en 'n opdragwerk genaamd ''African Madonna'' geskep, waarvoor hy 'n model in 'n ''contrapposto''-houding gebruik het. ''African Madonna'' is waarskynlik die eerste moderne beeldhouwerk deur 'n swart Suid-Afrikaner en word tans permanent in die Johannesburgse Kunsgalery uitgestal. In 1934 het Mancoba ''Future Africa'' (Afrika van die toekoms) geskep – twee jong Afrika-figure wat Afrika se blink toekoms verteenwoordig. Twee jaar later, in die lente van 1936, is Mancoba deur die Suid-Afrikaanse regering se Departement van Naturellesake genader om aandenkings te vervaardig wat vir die *Empire Exhibition* in Johannesburg – wat later daardie herfs sou plaasvind – verkoop kon word. Hy het dit aanvanklik oorweeg, maar uiteindelik van die hand gewys.<ref name="post.at.moma.org">Cohen, Joshua, "Identity and Abstraction: Ernest Mancoba in London and Paris", 1938-1940, 2018. Post. MoMA. https://post.at.moma.org/content_items/1144-identity-and-abstraction-ernest-mancoba-in-london-and-paris-1938-1940.</ref> Saam met ander houtsnyers van Grace Dieu het Mancoba begin om sy werk by die jaarlikse kompetisies van die Suid-Afrikaanse Akademie uit te stal. Van 1930 tot 1936 het Mancoba met 'n beurs aan die South African Native College by Fort Hare (nou die [[Universiteit van Fort Hare]])<ref>{{cite book |last1=Wotshela |first1=Luvuyo |title=Fort Hare: from garrison to bastion of learning 1916-2016 |date=2017 |publisher=The University of Fort Hare |isbn=9780992232986 |page=86}}</ref> gestudeer. Hy het [[geskiedenis]] bestudeer en dit oorweeg om 'n [[joernalis]] te word. Toe sy geld opraak, het hy sy studies aan Fort Hare gestaak en in sy onderhoud voorsien deur godsdienstige beeldhouwerke in opdrag te skep, terwyl hy vanuit die [[Rhodes-universiteit]] se kunsdepartement gewerk het. In 1935 het hy besluit om hom voltyds aan kuns te wy en na [[Kaapstad]] verhuis, waar hy by 'n groep [[Trotskyȉsme|trotskistiese]] kunstenaars – onder wie [[Lippy Lipshitz]] – aangesluit het; laasgenoemde het 'n groot invloed op sy ontluikende beeldhoustyl gehad.<ref>Morton, "Grace Dieu Mission," 45–46.</ref> Lipshitz het aanbeveel dat Mancoba ''Primitive Negro Sculptures'' (1929) deur die kunshandelaar Paul Guillaume en die kunshistorikus Thomas Munro – 'n werk oor die kuns van Sentraal- en Wes-Afrika – lees. Hierdie boek het Mancoba beïnvloed namate hy wegbeweeg het van sy vroeëre sosiaal-realistiese styl om Afrika-plastisiteit te verken.<ref>{{cite web |last1=Mancoba |first1=Ernest |title=33-2 |url=https://ferlov-mancoba.ktdk.dk/en/d/ODf1?q=paul%20guillaume |website=Kilder til Danske Kunsthistorie (Danish Art History) |publisher=Winnie Sze for Ny Carlsberg Foundation |access-date=20 Maart 2026}}</ref> In 1937 is Mancoba weer deur die Anglikaanse Kerk in diens geneem om [[Engels]] te onderrig by 'n skool wat met Grace Dieu geaffilieer was, naamlik die Khaiso-sekondêre skool in Pietersburg. Die doel was dat Mancoba in sy eie onderhoud sou voorsien terwyl hy sy voorgraadse graad aan die [[Universiteit van Suid-Afrika]] per korrespondensie voltooi. Met aanmoediging van professore aan die Rhodes-universiteit het Mancoba daarin geslaag. Dit was in dié tyd dat hy en [[Gerard Sekoto]] vriende geword en nabygeleë dorpe besoek het.<ref>{{cite book |last1=Miles |first1=Elza |title=Lifeline out of Africa: the art of Ernest Mancoba |date=1994 |publisher=Human & Rousseau |location=Cape Town & Johannesburg |isbn=079813173X |pages=14–15}}</ref> Hy het Suid-Afrika in 1938 vir [[Europa]] verlaat nadat hy 'n beurs ontvang het om sy studies in [[Parys]] voort te sit, waar hy by die ''École nationale supérieure des arts décoratifs'' ingeskryf het.<ref>{{cite web|url=http://www.artubuntu.org/about_mancoba_9.php |title=About Arts and Ubuntu |publisher=Artubuntu.org |date= |accessdate=2012-07-26}}</ref> ==Loopbaan en inleiding tot abstraksie (na-ballingskap)== Nadat hy in Europa aangekom het, het Mancoba kunsmuseums en uitstallings van Europese moderne kuns besoek, asook die pas geopende Musée de l'Homme (nou die Musée du Quai Branly – Jacques Chirac), wat kuns van buite-Europese kulture gehuisves het. Hy het vriende gemaak met die Deense keramiekkunstenaar Christian Poulsen, wat hom voorgestel het aan die Deense [[Surrealisme|surrealistiese]] kunstenaars Ejler Bille en Sonja Ferlov Mancoba; met laasgenoemde het hy 'n romantiese verhouding aangeknoop. Onder die invloed van hierdie verskeidenheid kunswerke het Mancoba met sy artistieke eksperimentering voortgegaan. Sy eerste bekende skildery, "Composition" (1940), het in hierdie tydperk ontstaan. Dit moderniseer op figuratiewe wyse 'n Kongolese Kuba-masker deur kleurvolle geometriese vorms en vlakke te kombineer; sodoende word die menslike vorm in 'n diepgaande nuwe konfigurasie herskep deur gebruik te maak van figuratiewe en ontwerpaspekte uit die Afrika-kunsnalatenskap.<ref name="post.at.moma.org"/> Mancoba se *Composition* en ander skilderye wat hy in Parys geskep het, getuig van sy vertroudheid met en gemak in die hantering van hedendaagse Europese modernistiese style en estetika. Baie kenners op die gebied van moderne Afrika-kuns erken en respekteer sy belangrikheid as een van die eerstes – indien nie die heel eerste nie – swart Afrika-moderniste. 'n Aanhaling uit Hassan (bl. 19) lui soos volg: "Oguibe illustreer dit deur die keerpunte in Mancoba se werk uit te lig en die sensitiwiteite wat aan hierdie veranderinge ten grondslag lê, na te spoor – dit wil sê, 'van 'n fokus op die bloot liturgiese binne Europese tradisies na 'n belangstelling in die meganika en sintaksis van Afrika-beeldhoukuns, en uiteindelik 'n persoonlike versoening van die uiteenlopende historiese trajekte wat 'n koloniale of postkoloniale moderniteit vorm, insluitend emigrasie en nostalgie'." Volgens Oguibe het dit Mancoba tot 'n stadium van versoening gebring wat ooreenstem met die opkoms van moderne individualisme in die Afrika-bewussyn.<ref>Hassan, Salah M. “African Modernism: Beyond Alternative Modernities Discourse.” South Atlantic Quarterly, vol. 109, no. 3, Julie 2010, bl. 451–73. Silverchair, https://doi.org/10.1215/00382876-2010-001.</ref> Hierdie aanhaling voer aan dat Mancoba se prestasie daarin lê dat hy op moedige wyse gebreek het met die verwagtinge en die etiket verbonde aan sy identiteit as Suid-Afrikaanse kunstenaar, om sodoende werklik 'n vrye kunstenaar te word; net soos sy Europese tydgenote wou hy die grense van artistieke uitdrukking verken, ten spyte van koloniale beperkings. Sy toenemende belangstelling in abstraksie is deur Elizabeth Morton geïnterpreteer as 'n bewuste poging om die paternalistiese benadering tot kuns – wat hy as Anglikaanse student aangeleer het – te verwerp. Soos Morton opmerk, was Mancoba een van die min sendeling-opgeleide Afrika-kunstenaars wat "bewustelik alle spore van sy sendingstyl uit sy werk verwyder het." Daar is met Mancoba 'n onderhoud gevoer oor sy werk Faith (1936, hout), wat oorspronklik in ''The Star'' (8 Junie 1936) verskyn het en deur die Museum of Modern Art (MoMA) aangehaal word. Vir 'n tyd lank was hy – soos ek dit slegs kan beskryf – hartstogtelik verdiep in die primitiewe kuns van sy mense: die gesnede krukke, die beeldjies van krygers, van groot stamleiers, van vroue en kinders. "Kyk," het hy vir my gesê, "hulle straal almal kalmte uit. Weet jy waarom? My beeldhouwerke is gemaak om Afrika aan die witman te toon. Daarom is hulle droewig. Hierdie primitiewe kunstenaars het gewerk aan die behoud van die gemeenskapslewe. Die kunstenaars is, saam met die stamhoofde en priesters, die groot leiers van die wêreld. In Afrika het hulle beeldjies geskep wat sterk en mooi en vry was, omdat..." Ten spyte daarvan dat [[Duitsland]] Frankryk tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] beset het, het Mancoba besluit om in Parys te bly om by Sonja Ferlov te wees. Hy is as Britse onderdaan gevange geneem en in twee verskillende krygsgevangenekampe aangehou tot in 1944, toe Geallieerde magte, vergesel deur Amerikaanse troepe, die Duitse magte uit Frankryk verdryf het.<ref name="culturebase1">{{cite web|author= |url=http://www.culturebase.net/artist.php?1442 |title=Ernest Mancoba — The unconscious motion of hues |publisher=culturebase.net |date= |accessdate=2012-07-26}}</ref><ref name="Sze, Winnie 2018">Sze, Winnie, "Ernest Mancoba: Visible Man, Invisible Work?" Deviant Practice: Research Programme. 106-108. Eindhoven, Netherlands. Museum Eindhoven, 2018.</ref> Terwyl hy in die minder streng krygsgevangenekamp La Grande Caserne St Denis was, is Mancoba en Ferlov in 1942 toegelaat om in die huwelik te tree. Hulle het 'n seun gehad, Marc – bekend as Wonga (1946–2015) – wat ook 'n gerespekteerde kunstenaar sou word.<ref>[http://www.mikaelandersen.com/berlin/exhibitions/past/sonja-ferlov-mancoba-ernest-mancoba-wonga-mancoba/ "Sonja Ferlov Mancoba, Ernest Mancoba & Wonga Mancoba, 11 Junie – 3 Julie 2010"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110114013754/http://www.mikaelandersen.com/berlin/exhibitions/past/sonja-ferlov-mancoba-ernest-mancoba-wonga-mancoba/ |date=14 Januarie 2011 }}, Exhibitions past, Galerie Mikael Andersen.</ref><ref>Phindile Xaba, [http://www.thejournalist.org.za/art/artist-wonga-mancoba-dies-in-paris "South Africa: Artist Wonga Mancoba Dies in Paris"], ''The Journalist'', 10 Maart 2015.</ref> Ná die einde van die oorlog, in 1947, het Mancoba saam met Ferlov na die dorpie Kattinge in [[Roskilde]], [[Denemarke]], verhuis. Daar het sy Mancoba voorgestel aan Asger Jorn, wat deel was van die Host-kunstenaarsvereniging en 'n stigterslid van [[COBRA (avant-garde beweging)|Cobra]]. Vir die daaropvolgende jaarlikse uitstalling (1948) het Asger Jorn vir Mancoba en Ferlov genooi om dit by te woon en twee ander Cobra-kunstenaars te ontmoet: Constant Nieuwenhuys en Corneille Guillaume Beverloo (beter bekend onder sy skuilnaam, Corneille). Kunsgeskiedkundiges beskou hierdie uitstalling as die eerste Cobra-uitstalling sedert die Cobra-manifes enkele dae tevore geskryf en onderteken is. Die Stedelijk-museum in [[Amsterdam]] het in 1949 Constant en Corneille se Cobra-uitstalling, genaamd "''Exposition Internationale d’Art Expérimental''", aangebied. Constant en Corneille het sewe ander Deense kunstenaars genooi, insluitend Mancoba, wat egter nie deelgeneem het nie. Weens sy afwesigheid is Mancoba nie in die uitstalling se katalogus gelys nie, wat moontlik daartoe gelei het dat hy uit die lys van Cobra-kunstenaars weggelaat is. Hoewel daar geen bekende rede vir Mancoba se nie-deelname is nie, het persoonlike geskille tussen lede moontlik 'n invloed op sy betrokkenheid by die groep gehad.<ref name="Sze, Winnie 2018"/> Alhoewel Mancoba aktief saam met Cobra-lede en in latere kunsbewegings gewerk het, het sy rol min aandag in kunsgeskiedkundige navorsing geniet. Dit het daartoe gelei dat die vooraanstaande kunstenaar en akademikus Rasheed Araeen in 2004 aangevoer het dat die uitwissing van Mancoba se bydrae die gevolg van [[rassisme]] en etnosentrisme was.<ref>{{cite web|url=http://www.thirdtext.com/c/back-issues/103/ |title=Critical Perspectives on Contemporary Art & Culture |publisher=Third Text |date= |accessdate=2012-07-26}}</ref> Mancoba het gedurende hierdie tydperk na houtsnywerk teruggekeer; sy werk is net soseer deur [[Inuïete|Inuit]]-kuns as deur Afrika-beeldhoukuns geïnspireer. 'n Voorbeeld hiervan is Sculpture (1951). Die werk maak deel uit van die versameling van die Art Institute of Chicago, wat dit soos volg beskryf: dit "lyk of dit beide die kunstenaar se vroeë blootstelling aan klein Christelike ikone – soos kruise en rosekranse wat deur sendelinge gebring is – en Suid-Afrikaanse gewyde beeldhoukuns, wat 'n vermenging van Christelike en inheemse invloede weerspieël, vergestalt. Hoewel kritici Mancoba se 'klein houtbeelde' as bewys van sy 'sterk Afrika-wortels' beskou het, was dit vir Mancoba nie geografie wat saak gemaak het nie, maar die gedeelde verwantskap met kunstenaars wat die geestelike en die materiële kon versoen".<ref>{{cite web |last1=Art Institute of Chicago |title=Sculpture (1951) |url=https://www.artic.edu/artworks/255263/sculpture |website=Art Institute of Chicago |publisher=Art Institute of Chicago}}</ref> Dit sou egter een van die laaste beeldwerke wees wat hy geskep het. Hy het sy aandag eerder op werke op papier en doek toegespits. Die skilderye uit hierdie tydperk bestaan uit kleurvelde met skerp aflyning of grense tussen die kleure. Dele van die doek is ongeskilder gelaat, asof die doek self 'n kleur vorm. Dit is moontlik dat Mancoba geïnspireer is deur fresko's in Deense middeleeuse kerke wat hy gesien het.<ref>{{cite web |last1=Mancoba |first1=Ernest |title=46-2 |url=https://ferlov-mancoba.ktdk.dk/en/d/u5up?q=frescos |website=Kilder til Danske Kunsthistorie (Danish art history) |publisher=Winnie Sze for Ny Carlsberg Foundation |access-date=20 Maart 2026}}</ref><ref>{{cite book |last1=Sze |first1=Winnie |title=Je est un autre: Ernest Mancoba & Sonja Ferlov Mancoba, chapter in Wij Kussen de Aarde: Deense moderne kunst 1934-1948 |date=2023 |publisher=Waanders Uitgevers & Cobra Museum of Modern Art |location=Zwolle & Amstelveen, the Netherlands |isbn=9789462624665 |pages=86–87 (english) and 66–71 (dutch and with images)}}</ref> In die 1950's het Mancoba na Parys teruggekeer; hy sou in 1968 'n Franse burger word.<ref>{{cite web |last1=Mancoba |first1=Ernest |title=French passport |url=https://ferlov-mancoba.ktdk.dk/en/d/G9Z4?q=passport |website=Kilder til Danske Kunsthistorie (Danish art history) |publisher=Winnie Sze for Ny Carlsberg Foundation}}</ref> 'n Voorbeeld van werk uit hierdie tydperk is *Untitled* (1957) – 'n olieverfskildery op doek wat gekenmerk word deur gewaagde kleure en energieke hale van kragtige lyne. Hy het tydens sy skilderproses na deursigtigheid gestreef, terwyl hy terselfdertyd vryheid van uitdrukking deur middel van abstraksie uitgebeeld het.<ref>Whitely, Zoe, "Ernest Mancoba: Untitled (1957)." 2014. www.tate.org.uk/art/artworks/mancoba-untitled-t14190</ref> Die styl waarvoor Ernest Mancoba waarskynlik die bekendste is, word gekenmerk deur 'n samestelling van lynbewegings wat dikwels 'n sentrale, figuuragtige vorm omsluit; hierdie vorm vervaag in die omliggende abstrakte atmosfeer van kleurvolle olieverf, houtskool, ink of pastelmerke. Soos die Iziko South African National Gallery oor die werk in hul versameling, *Untitled* (1965), skryf: "Die oorblywende figuur dien as die sentrale raamwerk van die werk en bepaal die oorwegend vertikale formaat daarvan. Die kop het sywaarts gespleet om twee vlagagtige wiggies te vorm. Die bolyf word slegs minimaal in die middel van die werk aangedui, met die gebuigde bene daaronder."<ref>{{cite web |last1=Tietze |first1=Anna |title=Untitled (1965) |url=https://www.iziko.org.za/news/masterpiece-of-the-month-ernest-mancoba-untitled-1965/ |website=Iziko South African Museums |publisher=Iziko South African Museums |access-date=20 Maart 2026}}</ref> Daar kan aangevoer word dat hierdie figuurmotief sedert die 1950's ontwikkel het, namate Mancoba – wat sommige van die moderne wêreld se groot traumas self beleef het – bevraagteken het of die mensdom enige lesse geleer het.<ref>{{cite journal |last1=Sze, Winnie |first1=with Løgstrup, Johanne |title=The Mancoba Textile: Marriage, Friendship, Collaboration |journal=Parse |date=Autumn 2024 |issue=19 |url=https://parsejournal.com/article/the-mancoba-textile/ |access-date=20 Maart 2026}}</ref><ref>{{cite book |last1=Kurczynski |first1=Karen |title=The Cobra movement in post-war Europe: Animating art |date=2020 |publisher=Routledge |location=New York |isbn=9781351034500}}</ref> Na 'n intensiewe verkenning van hierdie motief vir meer as 30 jaar – van die laat 1980's tot met sy afsterwe – het Mancoba sy formaat na landskappe verskuif en wegbeweeg van 'n enkele sentrale figuur na talle kalligrafiese hale met behulp van verskeie mediums.<ref name="Sze, Winnie 2018"/> Hy is in 2002 naby Parys op die ouderdom van 98 oorlede. ==Uitstallings== In die aanbieding deur Södertälje Konsthall word 'n uitstalling oor die nalatenskap van Ernest Mancoba vertoon, wat bestaan uit 'n gesprek tussen Joanna Sandell (direkteur van Södertälje Konsthall) en Alicia Knock (kurator by die Centre Pompidou). Ernest Mancoba verpersoonlik 'n kunstenaarsnalatenskap wat streef na helderheid oor die menslike bestaan. Hy doen dit deur die gebruik van beweging in vorm en kleur in sy tekeninge, skilderye en beeldhouwerke. Mancoba word beskryf as 'n nougesette en gefokusde kunstenaar wat diep betrokke was by die ondersoek na die mens se posisie en teenstellings hier op aarde. Hy het nie geskroom om die eensydige verhouding tussen Europa en Afrika (sowel as laasgenoemde se kunsvorme) te bevraagteken nie, en het sy eie deurbraak in modernistiese kuns bewerkstellig. Die uitstalling sluit 'n kleiner museumruimte in vir werke van Ernest Mancoba uit die Deense versamelings van die Ernest Mancoba Sonja Ferlov-boedel in Denemarke, sowel as van Museum Jorn Silkeborg. ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Mancoba, Ernest}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse beeldhouers]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse kunstenaars]] [[Kategorie:Geboortes in 1904]] [[Kategorie:Sterftes in 2002]] h5tzuqin8a32yts5yqiby71a56cye8o 2967164 2967150 2026-09-14T05:36:55Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2967164 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Kunstenaar | agtergrondkleur = #76A8FF | naam = Ernest Mancoba | beeld = | opskrif = | geboortenaam = Methuen Mancoba | geboortedatum = {{Geboortedatum|df=yes|1904|8|29}} | geboorteplek = Naby [[Potgietersrus]], [[Transvaalkolonie]] | sterfdatum = {{Sterftedatum en ouderdom|df=yes|1904|8|29|2002|10|25}} | plekvandood = [[Parys]], [[Frankryk]] | nasionaliteit = | veld = Beeldhouer en skilder | opleiding = | beweging = [[Avant-garde]] kunstenaar | werke = | beskermhere = | beïnvloed_deur = | beïnvloed = | toekennings = }} '''Ernest (Methuen) Mancoba''' ([[29 Augustus]] [[1904]] – [[25 Oktober]] [[2002]]) was 'n [[avant-garde]] kunstenaar, gebore in die [[Transvaalkolonie]], wat die grootste deel van sy lewe in [[Europa]] deurgebring het. Hy was waarskynlik [[Suid-Afrika]] se eerste professionele swart moderne kunstenaar, en het vanaf die laat 1920's uitgestal. ==Vroeë lewe== Ernest Methuen Mancoba is op 29 Augustus 1904 in [[Turffontein]], [[Johannesburg]], Transvaalkolonie, gebore as die seun van Florence Bandezwa en Irvine Jonas Mancoba, 'n mynwerker.<ref name="Land and lives: a story of early Black artists">{{cite book |last1=Miles |first1=Elza |title=Land and lives: a story of early Black artists |date=1997 |publisher=Johannesburg Art Gallery; Human & Rousseau |location=Johannesburg : Cape Town |isbn=0798136588}}</ref> Ernest was die tweede kind van die egpaar. Sy ouer broer is in sy babajare oorlede. Florence en Irvine het later vyf dogters en nog 'n seun gehad. Na Ernest se geboorte het sy gesin na [[Middelburg, Mpumalanga|Middleburg]] in [[Mpumalanga]] verhuis. 'n Wit boer het Irvine toegelaat om op sy grond te boer met vee. Na 'n droogte is die gesin egter gedwing om te verhuis. Irvine het, op voorstel van sy suster, sy gesin na [[Boksburg]] geneem en werk as stoorman by die Comet-goudmyn gevind.<ref name="Land and lives: a story of early Black artists"/> Shangaan-mynwerkers by die Comet-myn het Ernest die naam '''Ngungunyana''' gegee, en sy erkenning van hierdie naam kan gesien word in sy handtekening op sy werk St Augustine of Canterbury, geteken as "N.E. Mancoba."<ref name="Lifeline out of Africa: the art of Ernest Mancoba">{{cite book |last1=Miles |first1=Elza |title=Lifeline out of Africa: the art of Ernest Mancoba |date=1994 |publisher=Human & Rousseau |location=Cape Town |isbn=079813173X |edition=1st}}</ref> Mancoba het eers laerskool by 'n [[Anglikaanse Kerk van Suider-Afrika|Anglikaanse kerk]] in Boksburg begin bywoon. Hy het sy opleiding by 'n Anglikaanse skool in [[Benoni]] voortgesit toe sy gesin in 1915 daarheen verhuis het.<ref name="Land and lives: a story of early Black artists" /> Mancoba het by die Diocesan Teachers' Training College, Grace Dieu, naby Pietersburg, herdoop na [[Polokwane]], ingeskryf vir sy hoërskoolopleiding op voorstel van sy oom aan moederskant, eerw. Alvin Mangqangwana, 'n Anglikaanse predikant. <ref name="Lifeline out of Africa: the art of Ernest Mancoba"/> Nadat hy in 1924 gegradueer het, het hy tot 1929 as taalonderwyser by Grace Dieu gewerk. ==Loopbaan en vroeë onderwys (voor ballingskap)== Mancoba se belangstelling in [[kuns]] het in 1925 begin met die aankoms van Suster Pauline wat 'n "handwerkwerkswinkel"<ref name="archives of Grace Dieu">{{cite book |last1=Father Woodfield |first1=Samuel Percy |title=Diocesan Training College, Grace Dieu, Pietersburg: A Short History of the College |date=1938 |publisher=unpublished, found in Historical research papers archive, University of Witswatersrand, archive reference AB750, DC1}}</ref> en 'n bykomende onderwyser genaamd Ned Paterson by Grace Dieu begin het. Suster Pauline het voorheen so 'n werkswinkel aangebied en wou 'n soortgelyke program by Grace Dieu begin toe sy in 1924 by die sending aangesluit het. Paterson, 'n onlangse kunsskoolgegradueerde wat vir die bediening voorberei het, het tussen 1925 en 1926 besoek afgelê, basreliëfstyl in die houtwerkwerkswinkel bekendgestel en ontwerpidees aan Suster Pauline se werkswinkel aangebied. Mancoba gee Suster Pauline erkenning dat sy hom geleer het hoe om hout te kerf<ref name="94-2 interview with Wonga Mancoba">{{cite web |last1=Mancoba |first1=Ernest |title=94-2 |url=https://ferlov-mancoba.ktdk.dk/en/d/4yMX?q=sister%20pauline |website=Danish art history website (Kilder til Danske Kunsthistorie) |publisher=Winnie Sze for Ny Carlsbergfondent |access-date=10 Maart 2026}}</ref> en hy het kerklike voorwerpe gekerf en versier, dikwels volgens ander se ontwerpe. [[Lêer:Mancoba African Madonna.jpg|duimnael|Ernest Mancoba, ''African Madonna'', 1929, uit [[geelhout]] gekerf en 86 x 22 x 17 cm groot.<ref name="Land and lives: a story of early Black artists"/>]] In 1929 het hy hom aan vrystaande [[beeldhoukuns]] gewaag en 'n opdragwerk genaamd ''African Madonna'' geskep, waarvoor hy 'n model in 'n ''contrapposto''-houding gebruik het. ''African Madonna'' is waarskynlik die eerste moderne beeldhouwerk deur 'n swart Suid-Afrikaner en word tans permanent in die Johannesburgse Kunsgalery uitgestal. In 1934 het Mancoba ''Future Africa'' (Afrika van die toekoms) geskep – twee jong Afrika-figure wat Afrika se blink toekoms verteenwoordig. Twee jaar later, in die lente van 1936, is Mancoba deur die Suid-Afrikaanse regering se Departement van Naturellesake genader om aandenkings te vervaardig wat vir die *Empire Exhibition* in Johannesburg – wat later daardie herfs sou plaasvind – verkoop kon word. Hy het dit aanvanklik oorweeg, maar uiteindelik van die hand gewys.<ref name="post.at.moma.org">Cohen, Joshua, "Identity and Abstraction: Ernest Mancoba in London and Paris", 1938-1940, 2018. Post. MoMA. https://post.at.moma.org/content_items/1144-identity-and-abstraction-ernest-mancoba-in-london-and-paris-1938-1940.</ref> Saam met ander houtsnyers van Grace Dieu het Mancoba begin om sy werk by die jaarlikse kompetisies van die Suid-Afrikaanse Akademie uit te stal. Van 1930 tot 1936 het Mancoba met 'n beurs aan die South African Native College by Fort Hare (nou die [[Universiteit van Fort Hare]])<ref>{{cite book |last1=Wotshela |first1=Luvuyo |title=Fort Hare: from garrison to bastion of learning 1916-2016 |date=2017 |publisher=The University of Fort Hare |isbn=9780992232986 |page=86}}</ref> gestudeer. Hy het [[geskiedenis]] bestudeer en dit oorweeg om 'n [[joernalis]] te word. Toe sy geld opraak, het hy sy studies aan Fort Hare gestaak en in sy onderhoud voorsien deur godsdienstige beeldhouwerke in opdrag te skep, terwyl hy vanuit die [[Rhodes-universiteit]] se kunsdepartement gewerk het. In 1935 het hy besluit om hom voltyds aan kuns te wy en na [[Kaapstad]] verhuis, waar hy by 'n groep [[Trotskyȉsme|trotskistiese]] kunstenaars – onder wie [[Lippy Lipshitz]] – aangesluit het; laasgenoemde het 'n groot invloed op sy ontluikende beeldhoustyl gehad.<ref>Morton, "Grace Dieu Mission," 45–46.</ref> Lipshitz het aanbeveel dat Mancoba ''Primitive Negro Sculptures'' (1929) deur die kunshandelaar Paul Guillaume en die kunshistorikus Thomas Munro – 'n werk oor die kuns van Sentraal- en Wes-Afrika – lees. Hierdie boek het Mancoba beïnvloed namate hy wegbeweeg het van sy vroeëre sosiaal-realistiese styl om Afrika-plastisiteit te verken.<ref>{{cite web |last1=Mancoba |first1=Ernest |title=33-2 |url=https://ferlov-mancoba.ktdk.dk/en/d/ODf1?q=paul%20guillaume |website=Kilder til Danske Kunsthistorie (Danish Art History) |publisher=Winnie Sze for Ny Carlsberg Foundation |access-date=20 Maart 2026}}</ref> In 1937 is Mancoba weer deur die Anglikaanse Kerk in diens geneem om [[Engels]] te onderrig by 'n skool wat met Grace Dieu geaffilieer was, naamlik die Khaiso-sekondêre skool in Pietersburg. Die doel was dat Mancoba in sy eie onderhoud sou voorsien terwyl hy sy voorgraadse graad aan die [[Universiteit van Suid-Afrika]] per korrespondensie voltooi. Met aanmoediging van professore aan die Rhodes-universiteit het Mancoba daarin geslaag. Dit was in dié tyd dat hy en [[Gerard Sekoto]] vriende geword en nabygeleë dorpe besoek het.<ref>{{cite book |last1=Miles |first1=Elza |title=Lifeline out of Africa: the art of Ernest Mancoba |date=1994 |publisher=Human & Rousseau |location=Cape Town & Johannesburg |isbn=079813173X |pages=14–15}}</ref> Hy het Suid-Afrika in 1938 vir [[Europa]] verlaat nadat hy 'n beurs ontvang het om sy studies in [[Parys]] voort te sit, waar hy by die ''École nationale supérieure des arts décoratifs'' ingeskryf het.<ref>{{cite web|url=http://www.artubuntu.org/about_mancoba_9.php |title=About Arts and Ubuntu |publisher=Artubuntu.org |date= |accessdate=2012-07-26}}</ref> ==Loopbaan en inleiding tot abstraksie (na-ballingskap)== Nadat hy in Europa aangekom het, het Mancoba kunsmuseums en uitstallings van Europese moderne kuns besoek, asook die pas geopende Musée de l'Homme (nou die Musée du Quai Branly – Jacques Chirac), wat kuns van buite-Europese kulture gehuisves het. Hy het vriende gemaak met die Deense keramiekkunstenaar Christian Poulsen, wat hom voorgestel het aan die Deense [[Surrealisme|surrealistiese]] kunstenaars Ejler Bille en Sonja Ferlov Mancoba; met laasgenoemde het hy 'n romantiese verhouding aangeknoop. Onder die invloed van hierdie verskeidenheid kunswerke het Mancoba met sy artistieke eksperimentering voortgegaan. Sy eerste bekende skildery, "Composition" (1940), het in hierdie tydperk ontstaan. Dit moderniseer op figuratiewe wyse 'n Kongolese Kuba-masker deur kleurvolle geometriese vorms en vlakke te kombineer; sodoende word die menslike vorm in 'n diepgaande nuwe konfigurasie herskep deur gebruik te maak van figuratiewe en ontwerpaspekte uit die Afrika-kunsnalatenskap.<ref name="post.at.moma.org"/> Mancoba se *Composition* en ander skilderye wat hy in Parys geskep het, getuig van sy vertroudheid met en gemak in die hantering van hedendaagse Europese modernistiese style en estetika. Baie kenners op die gebied van moderne Afrika-kuns erken en respekteer sy belangrikheid as een van die eerstes – indien nie die heel eerste nie – swart Afrika-moderniste. 'n Aanhaling uit Hassan (bl. 19) lui soos volg: "Oguibe illustreer dit deur die keerpunte in Mancoba se werk uit te lig en die sensitiwiteite wat aan hierdie veranderinge ten grondslag lê, na te spoor – dit wil sê, 'van 'n fokus op die bloot liturgiese binne Europese tradisies na 'n belangstelling in die meganika en sintaksis van Afrika-beeldhoukuns, en uiteindelik 'n persoonlike versoening van die uiteenlopende historiese trajekte wat 'n koloniale of postkoloniale moderniteit vorm, insluitend emigrasie en nostalgie'." Volgens Oguibe het dit Mancoba tot 'n stadium van versoening gebring wat ooreenstem met die opkoms van moderne individualisme in die Afrika-bewussyn.<ref>Hassan, Salah M. “African Modernism: Beyond Alternative Modernities Discourse.” South Atlantic Quarterly, vol. 109, no. 3, Julie 2010, bl. 451–73. Silverchair, https://doi.org/10.1215/00382876-2010-001.</ref> Hierdie aanhaling voer aan dat Mancoba se prestasie daarin lê dat hy op moedige wyse gebreek het met die verwagtinge en die etiket verbonde aan sy identiteit as Suid-Afrikaanse kunstenaar, om sodoende werklik 'n vrye kunstenaar te word; net soos sy Europese tydgenote wou hy die grense van artistieke uitdrukking verken, ten spyte van koloniale beperkings. Sy toenemende belangstelling in abstraksie is deur Elizabeth Morton geïnterpreteer as 'n bewuste poging om die paternalistiese benadering tot kuns – wat hy as Anglikaanse student aangeleer het – te verwerp. Soos Morton opmerk, was Mancoba een van die min sendeling-opgeleide Afrika-kunstenaars wat "bewustelik alle spore van sy sendingstyl uit sy werk verwyder het." Daar is met Mancoba 'n onderhoud gevoer oor sy werk Faith (1936, hout), wat oorspronklik in ''The Star'' (8 Junie 1936) verskyn het en deur die Museum of Modern Art (MoMA) aangehaal word. Vir 'n tyd lank was hy – soos ek dit slegs kan beskryf – hartstogtelik verdiep in die primitiewe kuns van sy mense: die gesnede krukke, die beeldjies van krygers, van groot stamleiers, van vroue en kinders. "Kyk," het hy vir my gesê, "hulle straal almal kalmte uit. Weet jy waarom? My beeldhouwerke is gemaak om Afrika aan die witman te toon. Daarom is hulle droewig. Hierdie primitiewe kunstenaars het gewerk aan die behoud van die gemeenskapslewe. Die kunstenaars is, saam met die stamhoofde en priesters, die groot leiers van die wêreld. In Afrika het hulle beeldjies geskep wat sterk en mooi en vry was, omdat..." Ten spyte daarvan dat [[Duitsland]] Frankryk tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] beset het, het Mancoba besluit om in Parys te bly om by Sonja Ferlov te wees. Hy is as Britse onderdaan gevange geneem en in twee verskillende krygsgevangenekampe aangehou tot in 1944, toe Geallieerde magte, vergesel deur Amerikaanse troepe, die Duitse magte uit Frankryk verdryf het.<ref name="culturebase1">{{cite web |author= |url=http://www.culturebase.net/artist.php?1442 |title=Ernest Mancoba — The unconscious motion of hues |publisher=culturebase.net |date= |accessdate=2012-07-26 }}{{Dooie skakel|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="Sze, Winnie 2018">Sze, Winnie, "Ernest Mancoba: Visible Man, Invisible Work?" Deviant Practice: Research Programme. 106-108. Eindhoven, Netherlands. Museum Eindhoven, 2018.</ref> Terwyl hy in die minder streng krygsgevangenekamp La Grande Caserne St Denis was, is Mancoba en Ferlov in 1942 toegelaat om in die huwelik te tree. Hulle het 'n seun gehad, Marc – bekend as Wonga (1946–2015) – wat ook 'n gerespekteerde kunstenaar sou word.<ref>[http://www.mikaelandersen.com/berlin/exhibitions/past/sonja-ferlov-mancoba-ernest-mancoba-wonga-mancoba/ "Sonja Ferlov Mancoba, Ernest Mancoba & Wonga Mancoba, 11 Junie – 3 Julie 2010"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110114013754/http://www.mikaelandersen.com/berlin/exhibitions/past/sonja-ferlov-mancoba-ernest-mancoba-wonga-mancoba/ |date=14 Januarie 2011 }}, Exhibitions past, Galerie Mikael Andersen.</ref><ref>Phindile Xaba, [http://www.thejournalist.org.za/art/artist-wonga-mancoba-dies-in-paris "South Africa: Artist Wonga Mancoba Dies in Paris"], ''The Journalist'', 10 Maart 2015.</ref> Ná die einde van die oorlog, in 1947, het Mancoba saam met Ferlov na die dorpie Kattinge in [[Roskilde]], [[Denemarke]], verhuis. Daar het sy Mancoba voorgestel aan Asger Jorn, wat deel was van die Host-kunstenaarsvereniging en 'n stigterslid van [[COBRA (avant-garde beweging)|Cobra]]. Vir die daaropvolgende jaarlikse uitstalling (1948) het Asger Jorn vir Mancoba en Ferlov genooi om dit by te woon en twee ander Cobra-kunstenaars te ontmoet: Constant Nieuwenhuys en Corneille Guillaume Beverloo (beter bekend onder sy skuilnaam, Corneille). Kunsgeskiedkundiges beskou hierdie uitstalling as die eerste Cobra-uitstalling sedert die Cobra-manifes enkele dae tevore geskryf en onderteken is. Die Stedelijk-museum in [[Amsterdam]] het in 1949 Constant en Corneille se Cobra-uitstalling, genaamd "''Exposition Internationale d’Art Expérimental''", aangebied. Constant en Corneille het sewe ander Deense kunstenaars genooi, insluitend Mancoba, wat egter nie deelgeneem het nie. Weens sy afwesigheid is Mancoba nie in die uitstalling se katalogus gelys nie, wat moontlik daartoe gelei het dat hy uit die lys van Cobra-kunstenaars weggelaat is. Hoewel daar geen bekende rede vir Mancoba se nie-deelname is nie, het persoonlike geskille tussen lede moontlik 'n invloed op sy betrokkenheid by die groep gehad.<ref name="Sze, Winnie 2018"/> Alhoewel Mancoba aktief saam met Cobra-lede en in latere kunsbewegings gewerk het, het sy rol min aandag in kunsgeskiedkundige navorsing geniet. Dit het daartoe gelei dat die vooraanstaande kunstenaar en akademikus Rasheed Araeen in 2004 aangevoer het dat die uitwissing van Mancoba se bydrae die gevolg van [[rassisme]] en etnosentrisme was.<ref>{{cite web|url=http://www.thirdtext.com/c/back-issues/103/ |title=Critical Perspectives on Contemporary Art & Culture |publisher=Third Text |date= |accessdate=2012-07-26}}</ref> Mancoba het gedurende hierdie tydperk na houtsnywerk teruggekeer; sy werk is net soseer deur [[Inuïete|Inuit]]-kuns as deur Afrika-beeldhoukuns geïnspireer. 'n Voorbeeld hiervan is Sculpture (1951). Die werk maak deel uit van die versameling van die Art Institute of Chicago, wat dit soos volg beskryf: dit "lyk of dit beide die kunstenaar se vroeë blootstelling aan klein Christelike ikone – soos kruise en rosekranse wat deur sendelinge gebring is – en Suid-Afrikaanse gewyde beeldhoukuns, wat 'n vermenging van Christelike en inheemse invloede weerspieël, vergestalt. Hoewel kritici Mancoba se 'klein houtbeelde' as bewys van sy 'sterk Afrika-wortels' beskou het, was dit vir Mancoba nie geografie wat saak gemaak het nie, maar die gedeelde verwantskap met kunstenaars wat die geestelike en die materiële kon versoen".<ref>{{cite web |last1=Art Institute of Chicago |title=Sculpture (1951) |url=https://www.artic.edu/artworks/255263/sculpture |website=Art Institute of Chicago |publisher=Art Institute of Chicago}}</ref> Dit sou egter een van die laaste beeldwerke wees wat hy geskep het. Hy het sy aandag eerder op werke op papier en doek toegespits. Die skilderye uit hierdie tydperk bestaan uit kleurvelde met skerp aflyning of grense tussen die kleure. Dele van die doek is ongeskilder gelaat, asof die doek self 'n kleur vorm. Dit is moontlik dat Mancoba geïnspireer is deur fresko's in Deense middeleeuse kerke wat hy gesien het.<ref>{{cite web |last1=Mancoba |first1=Ernest |title=46-2 |url=https://ferlov-mancoba.ktdk.dk/en/d/u5up?q=frescos |website=Kilder til Danske Kunsthistorie (Danish art history) |publisher=Winnie Sze for Ny Carlsberg Foundation |access-date=20 Maart 2026}}</ref><ref>{{cite book |last1=Sze |first1=Winnie |title=Je est un autre: Ernest Mancoba & Sonja Ferlov Mancoba, chapter in Wij Kussen de Aarde: Deense moderne kunst 1934-1948 |date=2023 |publisher=Waanders Uitgevers & Cobra Museum of Modern Art |location=Zwolle & Amstelveen, the Netherlands |isbn=9789462624665 |pages=86–87 (english) and 66–71 (dutch and with images)}}</ref> In die 1950's het Mancoba na Parys teruggekeer; hy sou in 1968 'n Franse burger word.<ref>{{cite web |last1=Mancoba |first1=Ernest |title=French passport |url=https://ferlov-mancoba.ktdk.dk/en/d/G9Z4?q=passport |website=Kilder til Danske Kunsthistorie (Danish art history) |publisher=Winnie Sze for Ny Carlsberg Foundation}}</ref> 'n Voorbeeld van werk uit hierdie tydperk is *Untitled* (1957) – 'n olieverfskildery op doek wat gekenmerk word deur gewaagde kleure en energieke hale van kragtige lyne. Hy het tydens sy skilderproses na deursigtigheid gestreef, terwyl hy terselfdertyd vryheid van uitdrukking deur middel van abstraksie uitgebeeld het.<ref>Whitely, Zoe, "Ernest Mancoba: Untitled (1957)." 2014. www.tate.org.uk/art/artworks/mancoba-untitled-t14190</ref> Die styl waarvoor Ernest Mancoba waarskynlik die bekendste is, word gekenmerk deur 'n samestelling van lynbewegings wat dikwels 'n sentrale, figuuragtige vorm omsluit; hierdie vorm vervaag in die omliggende abstrakte atmosfeer van kleurvolle olieverf, houtskool, ink of pastelmerke. Soos die Iziko South African National Gallery oor die werk in hul versameling, *Untitled* (1965), skryf: "Die oorblywende figuur dien as die sentrale raamwerk van die werk en bepaal die oorwegend vertikale formaat daarvan. Die kop het sywaarts gespleet om twee vlagagtige wiggies te vorm. Die bolyf word slegs minimaal in die middel van die werk aangedui, met die gebuigde bene daaronder."<ref>{{cite web |last1=Tietze |first1=Anna |title=Untitled (1965) |url=https://www.iziko.org.za/news/masterpiece-of-the-month-ernest-mancoba-untitled-1965/ |website=Iziko South African Museums |publisher=Iziko South African Museums |access-date=20 Maart 2026}}</ref> Daar kan aangevoer word dat hierdie figuurmotief sedert die 1950's ontwikkel het, namate Mancoba – wat sommige van die moderne wêreld se groot traumas self beleef het – bevraagteken het of die mensdom enige lesse geleer het.<ref>{{cite journal |last1=Sze, Winnie |first1=with Løgstrup, Johanne |title=The Mancoba Textile: Marriage, Friendship, Collaboration |journal=Parse |date=Autumn 2024 |issue=19 |url=https://parsejournal.com/article/the-mancoba-textile/ |access-date=20 Maart 2026}}</ref><ref>{{cite book |last1=Kurczynski |first1=Karen |title=The Cobra movement in post-war Europe: Animating art |date=2020 |publisher=Routledge |location=New York |isbn=9781351034500}}</ref> Na 'n intensiewe verkenning van hierdie motief vir meer as 30 jaar – van die laat 1980's tot met sy afsterwe – het Mancoba sy formaat na landskappe verskuif en wegbeweeg van 'n enkele sentrale figuur na talle kalligrafiese hale met behulp van verskeie mediums.<ref name="Sze, Winnie 2018"/> Hy is in 2002 naby Parys op die ouderdom van 98 oorlede. ==Uitstallings== In die aanbieding deur Södertälje Konsthall word 'n uitstalling oor die nalatenskap van Ernest Mancoba vertoon, wat bestaan uit 'n gesprek tussen Joanna Sandell (direkteur van Södertälje Konsthall) en Alicia Knock (kurator by die Centre Pompidou). Ernest Mancoba verpersoonlik 'n kunstenaarsnalatenskap wat streef na helderheid oor die menslike bestaan. Hy doen dit deur die gebruik van beweging in vorm en kleur in sy tekeninge, skilderye en beeldhouwerke. Mancoba word beskryf as 'n nougesette en gefokusde kunstenaar wat diep betrokke was by die ondersoek na die mens se posisie en teenstellings hier op aarde. Hy het nie geskroom om die eensydige verhouding tussen Europa en Afrika (sowel as laasgenoemde se kunsvorme) te bevraagteken nie, en het sy eie deurbraak in modernistiese kuns bewerkstellig. Die uitstalling sluit 'n kleiner museumruimte in vir werke van Ernest Mancoba uit die Deense versamelings van die Ernest Mancoba Sonja Ferlov-boedel in Denemarke, sowel as van Museum Jorn Silkeborg. ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Mancoba, Ernest}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse beeldhouers]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse kunstenaars]] [[Kategorie:Geboortes in 1904]] [[Kategorie:Sterftes in 2002]] n2b5vsxuer0bjoxywls68shxkooaok9 1 469083 2967129 2026-09-13T19:14:00Z Sobaka 328 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2967129 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 4 469084 2967130 2026-09-13T19:30:20Z SpesBona 2720 + [[Tiger Oats-gebou, Moorreesburg]] 2967130 wikitext text/x-wiki {{Omraam|Tiger oats 01.jpg|250px|left|Die Tiger Oats-gebou (2014).}} Die '''[[Tiger Oats-gebou, Moorreesburg|Tiger Oats-gebou]]''' is 'n bouval geleë langs die treinspoor, op die hoek van Graan- en Corporationstraat, [[Moorreesburg]]. Dit staan sedert 1906. In Julie 1886 word die Kaffrarian Steam Milling Company in [[King William’s Town]] gestig. Daniel Bolton Redler kom in Suid-Afrika aan om in 1903 (of 1904) John James Whitaker as besturende direkteur op te volg. Redler het hom as meulenaar bekwaam. In die 1890’s kom Frederick John Collier in Natal aan met sy £50 000 erfgeld om te belê. Sy pa was doenig in die meelbedryf in [[Somerset]], Engeland, waar Collier gebore is. Maar Frederick het self sy eie onderneming bedryf. In Durban ontmoet Collier vir Arthur May, van die meelinvoermaatskappy Arthur May & Co., wat oor vier takke en agente in [[New York]] en [[Londen]] beskik het. Collier koop by hierdie besigheid in en bemoei hom met die plaaslike bedrywighede. Hy bring ’n meul op die been wat later sou opgaan in Union Flour Mills, wat daarna deur Premier oorgeneem sou word. Arthur May & Co. trek voordeel uit die [[Moorreesburg tydens die Anglo-Boereoorlog|Anglo-Boereoorlog]]. Maar Collier is glo ’n moeilike mens om mee saam te werk en die verhouding versuur; gevolglik besluit hy en Arthur May om die vennootskap enkele jare ná die oorlog maar te ontbind. Wie egter al die bates moet kry bly ’n netelige kwessie, en Isador Kahn, ’n hoogaangeskrewe graanmakelaar van Johannesburg, se hulp word ingeroep om die geskil te besleg. Daar is besluit dat Arthur May al die bates moet kry, maar Collier moet uitkoop. Op sy beurt moet Collier ’n ooreenkoms teken om nie met May in Natal mee te ding nie. In die Staatskoerant van Natal word daar op 18 April 1905 te kenne gegee dat die vennootskap tussen Arthur George May en Frederick John Collier ontbind het. Arthur May and Co. Merchants en sy takke in Durban, Oos-Londen, Lourenço Marques, Johannesburg, Pretoria, Salisbury, New York, Montreal, Buenos Ayres en Melbourne (Australië) het op 30 November 1904 ontbind, en alle skuldeisers moet hul eise voor 30 Junie 1905 indien. May behou egter die takke in Durban, Oos-Londen, Johannesburg, Lourenço Marques, Montreal en Melbourne en gaan sy gang. Arthur May & Co. word later omgedoop tot die Union Flour Milling Company. : ''[[Tiger Oats-gebou, Moorreesburg|...lees verder]]'' 2ow3nvdjs2dvdwp74kxp54c297bovaf 4 469085 2967131 2026-09-13T19:31:05Z SpesBona 2720 + [[Lêer:Baikal, Cape Burhan, Olkhon Island, Lake Baikal, Russia.jpg]] 2967131 wikitext text/x-wiki 'n Sjamane-steen op die eiland Olchon in die [[Baikalmeer]] in [[Rusland]]. {{Omraam|Baikal, Cape Burhan, Olkhon Island, Lake Baikal, Russia.jpg|400px|links|'n Sjamane-steen op die eiland Olchon in die Baikalmeer in Rusland.}} icksuq2c7ytb3qq0oze33nszfwb9e3g 0 469086 2967144 2026-09-13T20:06:55Z Pynappel 70858 Nuwe bladsy geskep met 'Daar is twee style van vioolspel in [[Indië]]: die [[Karnatiese musiek|karnatiese]] en die [[Hindoestanse klassieke musiek|Hindoestaanse]].<ref>{{Cite web |title=Indian Violin |url=http://www.fiddlingaround.co.uk/india/ |publisher=Fiddling around the world |access-date=17 Desember 2014 |language=en}}</ref> Karnatiese violiste soos [[Malaikkottai Govindaswamy Pillai]], [[Tirukkodikaval Krishna Iyer]] en [[Dwaram Venkataswamy Naidu]] het reeds so vroeg as 1900 konser...' 2967144 wikitext text/x-wiki Daar is twee style van vioolspel in [[Indië]]: die [[Karnatiese musiek|karnatiese]] en die [[Hindoestanse klassieke musiek|Hindoestaanse]].<ref>{{Cite web |title=Indian Violin |url=http://www.fiddlingaround.co.uk/india/ |publisher=Fiddling around the world |access-date=17 Desember 2014 |language=en}}</ref> Karnatiese violiste soos [[Malaikkottai Govindaswamy Pillai]], [[Tirukkodikaval Krishna Iyer]] en [[Dwaram Venkataswamy Naidu]] het reeds so vroeg as 1900 konserte gegee. Violiste soos [[Manoj George]], [[L. Shankar]], [[Fayiz Muhammed]] en [[Balabhaskar]] het die Westerse styl van vioolspel oorgeneem en tree buite Indië op, terwyl [[N. Rajam]] en [[Sangeeta Shankar]] internasionaal in die Hindoestaanse styl optree. [[T. N. Krishnan]], [[A. Kanyakumari]], [[H. K. Venkatram]] en die [[Mysore-broers]] het karnatiese klassieke violiste gebly en het tog ook gehore buite Indië bereik, terwyl kunstenaars soos [[Jyotsna Srikanth]], [[L. Subramaniam]], [[Ambi Subramaniam]] en [[Roopa Revathi]] sowel karnatiese as [[Weste]]rse musiek op die viool speel. Hier volg 'n lys van bekende Indiese violiste. == Lys == [[Lêer:T. N. Krishnan FTII Pune 2010.jpg|duimnael|100px|[[T. N. Krishnan]]]] [[Lêer:Ganesh and Kumaresh.jpeg|duimnael|100px|[[Ganesh en Kumaresh]]]] [[Lêer:Carnatic violinist.jpg|duimnael|100px|[[G. J. R. Krishnan]]]] [[Lêer:Hkvenkat.jpeg|duimnael|100px|[[H. K. Venkatram]]]] [[Lêer:VittalRamamurthy.JPG|duimnael|75px|[[Vittal Ramamurthy]]]] [[Lêer:B.Sasikumar- concert.jpg|duimnael|100px|[[B. Sasikumar]]]] {| class="wikitable sortable" |- ! Violis ! Gebore ! Oorlede ! Styl ! Tans aktief ! class="unsortable"|{{Tooltip|Verw.|Verwysing}} |- | [[Abhijith P. S. Nair]] | 1991 | | Karnaties en jazzfusie | {{Yes}} | <ref>{{Cite web |author=Jose Joy |title=Abhijith P. S. Nair talks about Musical innovations |url=http://www.indulgexpress.com/culture/music/2017/dec/08/violinist-abhijith-p-s-nair-talks-about-his-musical-innovations-5176--1.html |work=The New Indian Express Indulge |access-date=16 Maart 2018 |language=en}}</ref> |- | [[Akkarai Subhalakshmi]] | 1983 | | Karnaties | | |- | [[Ambi Subramaniam]] | 1991 | | Karnaties en Westers | {{Yes}} | <ref>{{Cite web |title=The Subramaniams shine again |url=http://www.indianexpress.com/news/The-Subramaniams-shine-again/763353/ |work=The Indian Express |location=Mumbai |date=17 Maart 2011 |access-date=18 Desember 2014 |language=en}}</ref> |- | [[Arrol Corelli]] | 1985 | | Karnaties en Westers | {{Yes}} | |- | [[B. Sasikumar]] | 1949 | | Karnaties | {{Yes}} | |- | [[Balabhaskar]] | 1978 | 2018 | Karnatiese en Westerse fusie | {{Nee}} | |- | [[Charumathi Raghuraman]] | | | Karnaties | {{Yes}} | <ref>{{Cite web |title=Generation Next |url=http://srutimag.blogspot.com/2012/09/generation-next_10.html |publisher=Sruti |date=10 September 2012 |language=en}}</ref> |- | [[Delhi P. Sunder Rajan]] | 1969 | | Karnaties | {{Yes}} | <ref>{{Cite book |last=Arnold |first=Alison |title=South Asia: the Indian subcontinent |url=https://books.google.com/books?id=ZOlNv8MAXIEC&pg=PA1023 |year=2000 |publisher=Taylor & Francis |isbn=978-0-8240-4946-1 |page=1023 |access-date=17 Desember 2014 |language=en}}</ref> |- | [[Dwaram Bhavanarayana Rao]] | 1924 | 2000 | Karnaties | {{Nee}} | <ref>{{Cite web |title=The Hindu: Dwaram Bhavanarayana Rao dead |url=http://www.hinduonnet.com/2000/07/25/stories/0225000t.htm |url-status=usurped |language=en}}</ref> |- | [[Dwaram Venkataswamy Naidu]] | 1893 | 1964 | Karnaties | {{Nee}} | <ref>{{Cite web |title=The Dwaram Legend |url=http://www.thehansindia.com/posts/index/2015-11-04/The-Dwaram-Legend--184380 |work=The Hans India |date=4 November 2015 |language=en}}</ref> |- | [[Embar Kannan]] | 1975 | | Karnaties | {{Yes}} | |- | [[Fayiz Muhammed]] | 1997 | | Karnaties en Westers | {{Yes}} | <ref>{{Cite news |title=Music sans boundaries |url=https://www.deccanchronicle.com/lifestyle/viral-and-trending/280619/music-sans-boundaries.html |work=Deccan Chronicle |language=en}}</ref> |- | [[Gagan Chandra Chatterjee]] | 1890 | 1949 | Hindoestaans | {{Nee}} | <ref>{{Cite news |last=Kapil |first=Hemant |title=Nature in melody – Gagan Chatterjee |url=https://www.tribuneindia.com/2011/20110730/saturday/main4.htm |work=The Tribune |access-date=19 Desember 2014 |language=en}}</ref> |- | [[Ganesh en Kumaresh]] | 1964 | | Karnaties | {{Yes}} | <ref>{{Cite web |title=Ganesh Kumaresh, Violinists, Karnataka, India – Sabhash! |url=http://www.sabhash.com/artist/13/ganesh-kumaresh.htm |language=en}}</ref> |- | [[Gingger Shankar]] | | | Westers | {{Yes}} | <ref>{{Cite web |title=L. Shankar: Short Biography |url=http://www.worldmusiccentral.org/artists/artist_page.php?id=513 |work=World Music Central |access-date=17 Julie 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070520150600/http://www.worldmusiccentral.org/artists/artist_page.php?id=513 |archive-date=20 Mei 2007 |url-status=dead |language=en}}</ref> |- | [[H. K. Narasimha Murthy]] | | | Karnaties | {{Yes}} | <ref>{{Cite news |last=Govind |first=Ranjani |title=The big bow – H.K. Narasimha Murthy |url=http://www.thehindu.com/features/friday-review/music/the-big-bow/article2973906.ece |newspaper=The Hindu |access-date=19 Desember 2014 |language=en}}</ref> |- | [[H. K. Venkatram]] | 1965 | | Karnaties | {{Yes}} | <ref>{{Cite web |title=Innovational Talks – Inspirational Talks & Videos – Motivational Speakers – The INK Conference |url=http://www.inktalks.com/people/hkvenkatram |language=en}}</ref> |- | [[Joi Srivastava]] | 1930 | 2003 | Hindoestaans | {{Nee}} | <ref>{{Cite book |title=The Oxford Encyclopedia of the Music of India |url=http://oxfordindex.oup.com/view/10.1093/oi/authority.20110803095840253?rskey=mH20Zr&result=0&q=gagan |year=2011 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-565098-3 |language=en}}</ref> |- | [[Jyotsna Srikanth]] | | | Karnaties en Westers | {{Yes}} | <ref>{{Cite web |title=Europe's Leading Violinist With Vibrant Persona: Mrs. Jyotsna Srikanth |url=http://www.knowyourstar.com/jyotsna-srikanth-interview/ |work=KnowYourStar.com |date=18 Oktober 2013 |language=en}}</ref> |- | [[Kala Ramnath]] | 1967 | | Hindoestaans | {{Yes}} | <ref>{{Cite web |author=Rajiv Kumar |title=Kala Ramnath Bio |url=http://www.amykumar.com/kalaramnath_bio.html |language=en}}</ref> |- | [[Kunnakudi Vaidyanathan]] | 1935 | 2008 | Karnaties | {{Nee}} | <ref>{{Cite web |title=Kunnakudi Vaidyanathan dead |url=http://www.hindu.com/2008/09/09/stories/2008090960931300.htm |work=The Hindu |date=9 September 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080911060759/http://www.hindu.com/2008/09/09/stories/2008090960931300.htm |archive-date=11 September 2008 |url-status=dead |language=en}}</ref> |- | [[L. Athira Krishna]] | | | Karnaties en Westers | {{Yes}} | <ref>{{Cite web |title=The Other Festival – Dec 1, 2005 L. Athira Krishna – child prodigy and India's young violin virtuoso presents Musical Compositions of Mohan Narayanan |url=http://www.theotherfestival.com/2005/athira.html |language=en}}</ref> |- | [[L. Shankar]] | 1950 | | Karnaties en Hindoestaans | {{Yes}} | <ref>{{Cite web |title=Shankar Biography |url={{AllMusic|class=artist|id=p41500|pure_url=yes}} |work=AllMusic |access-date=19 Desember 2014 |language=en}}</ref> |- | [[L. Subramaniam]] | 1947 | | Karnaties en Westers | {{Yes}} | <ref>{{Cite web |title=Artist: L. Subramaniam |url=http://www.concordmusicgroup.com/artists/L.-Subramaniam/ |work=Concord Music Group |access-date=17 Desember 2014 |language=en}}</ref> |- | [[L. Vaidyanathan]] | 1942 | 2007 | Karnaties | {{Nee}} | <ref>{{Cite news |title=We need sweet memories… |url=http://www.hindu.com/fr/2007/05/25/stories/2007052551910100.htm |work=The Hindu |date=25 Mei 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070923095615/http://www.hindu.com/fr/2007/05/25/stories/2007052551910100.htm |archive-date=23 September 2007 |url-status=dead |access-date=17 Desember 2014 |language=en}}</ref> |- | [[Lalgudi Jayaraman]] | 1930 | 2013 | Karnaties | {{Nee}} | <ref>{{Cite web |title=Profile – Sri Lalgudi Jayaraman |url=http://archives.chennaionline.com/musicseason99/profile/lalgudijayaraman.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303192654/http://archives.chennaionline.com/musicseason99/profile/lalgudijayaraman.html |archive-date=3 Maart 2016 |url-status=dead |language=en}}</ref> |- | [[Lalgudi Vijayalakshmi]] | 1963 | | Karnaties | {{Yes}} | |- | [[M. Chandrasekaran]] | 1938 | | Karnaties | {{Yes}} | <ref>{{Cite news |title=Violinist with versatile skills – M. Chandrasekaran |url=http://www.hindu.com/ms/2005/12/01/stories/2005120100120200.htm |work=The Hindu |date=1 Desember 2005 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060213214133/http://www.hindu.com/ms/2005/12/01/stories/2005120100120200.htm |archive-date=13 Februarie 2006 |url-status=dead |access-date=19 Desember 2014 |language=en}}</ref> |- | [[M. Narmadha]] | | | Karnaties en Hindoestaans | {{Yes}} | <ref>{{Cite news |title=Inheriting a legacy |url=http://www.thehindu.com/opinion/columns/m_v_ramakrishnan/article73530.ece |work=The Hindu |date=1 Januarie 2010 |language=en}}</ref> |- | [[M. S. Gopalakrishnan]] | 1931 | 2013 | Karnaties | {{Nee}} | <ref>{{Cite news |title=MS Gopalakrishnan: Revered Southern Indian violinist |url=https://www.independent.co.uk/news/obituaries/ms-gopalakrishnan-revered-southern-indian-violinist-8501679.html |work=The Independent |access-date=17 Desember 2014 |language=en}}</ref> |- | [[Manoj George]] | 1971 | | Indies, Westers, wêreldfusie | {{Yes}} | |- | [[Mayavaram V. R. Govindaraja Pillai]] | 1912 | 1979 | Karnaties | {{Nee}} | <ref>{{Cite web |title=Felicity with the fiddle |url=http://www.hindu.com/fr/2008/02/15/stories/2008021551280600.htm |work=The Hindu |date=15 Februarie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080220123059/http://www.hindu.com/fr/2008/02/15/stories/2008021551280600.htm |archive-date=20 Februarie 2008 |url-status=dead |language=en}}</ref> |- | [[Mysore-broers]] – Mysore Nagaraj en Mysore Manjunath | | | Karnaties | {{Yes}} | <ref>{{Cite news |title=Honour for Mysore's violin maestros |url=http://www.thehindu.com/news/cities/bangalore/honour-for-mysores-violin-maestros/article5665242.ece |work=The Hindu |access-date=17 Desember 2014 |language=en}}</ref> |- | [[Mysore Tirumakoodalu Chowdiah]] | 1895 | 1967 | Karnaties | {{Nee}} | <ref>{{Cite web |title=T. Chowdiah |url=http://www.karnataka.com/personalities/t-chowdiah-violinist/ |publisher=Karnataka.com |date=24 Oktober 2011 |access-date=17 Desember 2014 |language=en}}</ref> |- | [[N. Rajam]] | 1938 | | Hindoestaans | {{Yes}} | <ref>{{Cite web |author=Ken Hunt |title=Dr. N. Rajam |url=http://www.allmusic.com/artist/dr-n-rajam-mn0000370332 |work=AllMusic |language=en}}</ref> |- | [[Nandini Muthuswamy]] | | | Karnaties en Westers | {{Yes}} | <ref>{{Cite news |title=Impressive display of prowess |url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-fridayreview/article660529.ece |work=The Hindu |date=6 November 2009 |language=en}}</ref> |- | [[Nandini Shankar]] | 1993 | | Hindoestaans | {{Yes}} | |- | [[Nedumangad Sivanandan]] | 1935 | | Karnaties | {{Yes}} | |- | [[R. K. Shriramkumar]] | 1966 | | Karnaties | {{Yes}} | <ref>{{Cite news |title=On a spiritual trip |url=http://www.thehindu.com/arts/music/article2109687.ece |work=The Hindu |date=16 Junie 2011 |language=en}}</ref> |- | [[R. R. Keshavamurthy]] | 1913 | 2006 | Karnaties | {{Nee}} | <ref>{{Cite news |title=R.R. Keshava Murthy |url=http://www.hindu.com/2006/10/25/stories/2006102502970400.htm |newspaper=The Hindu |date=25 Oktober 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061124090440/http://www.hindu.com/2006/10/25/stories/2006102502970400.htm |archive-date=24 November 2006 |url-status=dead |access-date=4 Desember 2010 |language=en}}</ref> |- | [[Ragini Shankar]] | | | Hindoestaans | {{Yes}} | |- | [[Roopa Revathi]] | 1984 | | Karnaties en Westers | {{Yes}} | |- | [[Sabareesh Prabhaker]] | 1989 | | Westers | {{Yes}} | <ref>{{Cite web |author=Priyadershini S. |title=RAGA and riff |url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/raga-and-riff/article8005884.ece |work=The Hindu |date=19 Desember 2015 |access-date=7 Augustus 2016 |language=en}}</ref> |- | [[Sangeeta Shankar]] | 1965 | | Hindoestaans | {{Yes}} | |- | [[Sharat Chandra Srivastava]] | 1971 | | Hindoestaans | {{Yes}} | |- | [[Sikkil R. Bhaskaran]] | 1936 | | Karnaties | {{Yes}} | |- | [[Sunita Bhuyan]] | 1970 | | Indies, wêreldvolksmusiek, fusie | {{Yes}} | <ref>{{Cite news |title=The melody of empathy |url=https://www.thehindu.com/features/metroplus/The-melody-of-empathy/article14620168.ece |work=The Hindu |language=en}}</ref> |- | [[T. N. Krishnan]] | 1928 | 2020 | Karnaties | {{Nee}} | <ref>{{Cite web |title=Violin Maestro T. N. Krishnan |url=http://www.indiavideo.org/personality/tn-krishnan-violinist-2548.php |work=IndiaVideo |language=en}}</ref> |- | [[Tirukkodikaval Krishna Iyer]] | 1857 | 1913 | Karnaties | {{Nee}} | <ref>{{Cite web |title=The Great Violin Maestros of the Past |url=http://www.carnaticcorner.com/articles/violinists.html |language=en}}</ref> |- | [[V. Lakshminarayana]] | 1911 | 1990 | Karnaties | {{Nee}} | <ref>{{Cite book |last1=Lalitha |first1=Muthuswamy |last2=Nandini |first2=M. |title=Violin Maestro V. Lakshminarayana Iyer |url=https://books.google.com/books?id=coM6NAAACAAJ&q=V+Lakshminarayana |year=2008 |isbn=978-81-7574-184-3 |language=en}}</ref> |- | [[V. G. Jog]] | 1922 | 2004 | Hindoestaans | {{Nee}} | <ref>{{Cite book |last=Bhushan |first=Ravi |title=Reference India: biographical notes on men & women of achievement of today |url=https://books.google.com/books?id=yLgZAAAAYAAJ&q=%22Jog,+Vishnu+Govind%22 |year=1995 |access-date=19 Desember 2014 |language=en}}</ref> |- | [[V. V. Ravi]] | | | Karnaties | {{Yes}} | <ref>{{Cite web |title=V V Ravi |url=http://carnatica.net/links/vvravi-career.htm |language=en}}</ref> |- | [[Vittal Ramamurthy]] | | | Karnaties | {{Yes}} | |} == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == * [http://www.fiddlingaround.co.uk/india/ Indian violin] * [http://kalaramnath.com/a-brief-history-of-the-violin/ History of Violin in India] * [http://www.carnatica.net/sangeet/narmadaviolin.htm Role of Violin in Carnatic Music] * [http://www.exoticindiaart.com/book/details/origin-and-evolution-of-violin-as-musical-instrument-and-its-contribution-to-progressive-flow-of-indian-classical-music-NAC426/ The Origin and Evolution of Violin – As a Musical Instrument: And Its Contribution to the Progressive Flow of Indian Classical Music] {{Normdata}} [[Kategorie:Violiste|Indiese violiste]] [[Kategorie:Indiese musici|Violiste]] [[Kategorie:Lyste|Indiese violiste]] ivp4o0r1kn8oi1p1292ilaetxfk6gjh 2967146 2967144 2026-09-13T20:08:06Z Pynappel 70858 2967146 wikitext text/x-wiki Daar is twee style van vioolspel in [[Indië]]: die [[Karnatiese musiek|karnatiese]] en die [[Hindoestanse klassieke musiek|Hindoestanse]].<ref>{{Cite web |title=Indian Violin |url=http://www.fiddlingaround.co.uk/india/ |publisher=Fiddling around the world |access-date=17 Desember 2014 |language=en}}</ref> Karnatiese violiste soos [[Malaikkottai Govindaswamy Pillai]], [[Tirukkodikaval Krishna Iyer]] en [[Dwaram Venkataswamy Naidu]] het reeds so vroeg as 1900 konserte gegee. Violiste soos [[Manoj George]], [[L. Shankar]], [[Fayiz Muhammed]] en [[Balabhaskar]] het die Westerse styl van vioolspel oorgeneem en tree buite Indië op, terwyl [[N. Rajam]] en [[Sangeeta Shankar]] internasionaal in die Hindoestanse styl optree. [[T. N. Krishnan]], [[A. Kanyakumari]], [[H. K. Venkatram]] en die [[Mysore-broers]] het karnatiese klassieke violiste gebly en het tog ook gehore buite Indië bereik, terwyl kunstenaars soos [[Jyotsna Srikanth]], [[L. Subramaniam]], [[Ambi Subramaniam]] en [[Roopa Revathi]] sowel karnatiese as [[Weste]]rse musiek op die viool speel. Hier volg 'n lys van bekende Indiese violiste. == Lys == [[Lêer:T. N. Krishnan FTII Pune 2010.jpg|duimnael|100px|[[T. N. Krishnan]]]] [[Lêer:Ganesh and Kumaresh.jpeg|duimnael|100px|[[Ganesh en Kumaresh]]]] [[Lêer:Carnatic violinist.jpg|duimnael|100px|[[G. J. R. Krishnan]]]] [[Lêer:Hkvenkat.jpeg|duimnael|100px|[[H. K. Venkatram]]]] [[Lêer:VittalRamamurthy.JPG|duimnael|75px|[[Vittal Ramamurthy]]]] [[Lêer:B.Sasikumar- concert.jpg|duimnael|100px|[[B. Sasikumar]]]] {| class="wikitable sortable" |- ! Violis ! Gebore ! Oorlede ! Styl ! Tans aktief ! class="unsortable"|{{Tooltip|Verw.|Verwysing}} |- | [[Abhijith P. S. Nair]] | 1991 | | Karnaties en jazzfusie | {{Yes}} | <ref>{{Cite web |author=Jose Joy |title=Abhijith P. S. Nair talks about Musical innovations |url=http://www.indulgexpress.com/culture/music/2017/dec/08/violinist-abhijith-p-s-nair-talks-about-his-musical-innovations-5176--1.html |work=The New Indian Express Indulge |access-date=16 Maart 2018 |language=en}}</ref> |- | [[Akkarai Subhalakshmi]] | 1983 | | Karnaties | | |- | [[Ambi Subramaniam]] | 1991 | | Karnaties en Westers | {{Yes}} | <ref>{{Cite web |title=The Subramaniams shine again |url=http://www.indianexpress.com/news/The-Subramaniams-shine-again/763353/ |work=The Indian Express |location=Mumbai |date=17 Maart 2011 |access-date=18 Desember 2014 |language=en}}</ref> |- | [[Arrol Corelli]] | 1985 | | Karnaties en Westers | {{Yes}} | |- | [[B. Sasikumar]] | 1949 | | Karnaties | {{Yes}} | |- | [[Balabhaskar]] | 1978 | 2018 | Karnatiese en Westerse fusie | {{Nee}} | |- | [[Charumathi Raghuraman]] | | | Karnaties | {{Yes}} | <ref>{{Cite web |title=Generation Next |url=http://srutimag.blogspot.com/2012/09/generation-next_10.html |publisher=Sruti |date=10 September 2012 |language=en}}</ref> |- | [[Delhi P. Sunder Rajan]] | 1969 | | Karnaties | {{Yes}} | <ref>{{Cite book |last=Arnold |first=Alison |title=South Asia: the Indian subcontinent |url=https://books.google.com/books?id=ZOlNv8MAXIEC&pg=PA1023 |year=2000 |publisher=Taylor & Francis |isbn=978-0-8240-4946-1 |page=1023 |access-date=17 Desember 2014 |language=en}}</ref> |- | [[Dwaram Bhavanarayana Rao]] | 1924 | 2000 | Karnaties | {{Nee}} | <ref>{{Cite web |title=The Hindu: Dwaram Bhavanarayana Rao dead |url=http://www.hinduonnet.com/2000/07/25/stories/0225000t.htm |url-status=usurped |language=en}}</ref> |- | [[Dwaram Venkataswamy Naidu]] | 1893 | 1964 | Karnaties | {{Nee}} | <ref>{{Cite web |title=The Dwaram Legend |url=http://www.thehansindia.com/posts/index/2015-11-04/The-Dwaram-Legend--184380 |work=The Hans India |date=4 November 2015 |language=en}}</ref> |- | [[Embar Kannan]] | 1975 | | Karnaties | {{Yes}} | |- | [[Fayiz Muhammed]] | 1997 | | Karnaties en Westers | {{Yes}} | <ref>{{Cite news |title=Music sans boundaries |url=https://www.deccanchronicle.com/lifestyle/viral-and-trending/280619/music-sans-boundaries.html |work=Deccan Chronicle |language=en}}</ref> |- | [[Gagan Chandra Chatterjee]] | 1890 | 1949 | Hindoestans | {{Nee}} | <ref>{{Cite news |last=Kapil |first=Hemant |title=Nature in melody – Gagan Chatterjee |url=https://www.tribuneindia.com/2011/20110730/saturday/main4.htm |work=The Tribune |access-date=19 Desember 2014 |language=en}}</ref> |- | [[Ganesh en Kumaresh]] | 1964 | | Karnaties | {{Yes}} | <ref>{{Cite web |title=Ganesh Kumaresh, Violinists, Karnataka, India – Sabhash! |url=http://www.sabhash.com/artist/13/ganesh-kumaresh.htm |language=en}}</ref> |- | [[Gingger Shankar]] | | | Westers | {{Yes}} | <ref>{{Cite web |title=L. Shankar: Short Biography |url=http://www.worldmusiccentral.org/artists/artist_page.php?id=513 |work=World Music Central |access-date=17 Julie 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070520150600/http://www.worldmusiccentral.org/artists/artist_page.php?id=513 |archive-date=20 Mei 2007 |url-status=dead |language=en}}</ref> |- | [[H. K. Narasimha Murthy]] | | | Karnaties | {{Yes}} | <ref>{{Cite news |last=Govind |first=Ranjani |title=The big bow – H.K. Narasimha Murthy |url=http://www.thehindu.com/features/friday-review/music/the-big-bow/article2973906.ece |newspaper=The Hindu |access-date=19 Desember 2014 |language=en}}</ref> |- | [[H. K. Venkatram]] | 1965 | | Karnaties | {{Yes}} | <ref>{{Cite web |title=Innovational Talks – Inspirational Talks & Videos – Motivational Speakers – The INK Conference |url=http://www.inktalks.com/people/hkvenkatram |language=en}}</ref> |- | [[Joi Srivastava]] | 1930 | 2003 | Hindoestans | {{Nee}} | <ref>{{Cite book |title=The Oxford Encyclopedia of the Music of India |url=http://oxfordindex.oup.com/view/10.1093/oi/authority.20110803095840253?rskey=mH20Zr&result=0&q=gagan |year=2011 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-565098-3 |language=en}}</ref> |- | [[Jyotsna Srikanth]] | | | Karnaties en Westers | {{Yes}} | <ref>{{Cite web |title=Europe's Leading Violinist With Vibrant Persona: Mrs. Jyotsna Srikanth |url=http://www.knowyourstar.com/jyotsna-srikanth-interview/ |work=KnowYourStar.com |date=18 Oktober 2013 |language=en}}</ref> |- | [[Kala Ramnath]] | 1967 | | Hindoestans | {{Yes}} | <ref>{{Cite web |author=Rajiv Kumar |title=Kala Ramnath Bio |url=http://www.amykumar.com/kalaramnath_bio.html |language=en}}</ref> |- | [[Kunnakudi Vaidyanathan]] | 1935 | 2008 | Karnaties | {{Nee}} | <ref>{{Cite web |title=Kunnakudi Vaidyanathan dead |url=http://www.hindu.com/2008/09/09/stories/2008090960931300.htm |work=The Hindu |date=9 September 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080911060759/http://www.hindu.com/2008/09/09/stories/2008090960931300.htm |archive-date=11 September 2008 |url-status=dead |language=en}}</ref> |- | [[L. Athira Krishna]] | | | Karnaties en Westers | {{Yes}} | <ref>{{Cite web |title=The Other Festival – Dec 1, 2005 L. Athira Krishna – child prodigy and India's young violin virtuoso presents Musical Compositions of Mohan Narayanan |url=http://www.theotherfestival.com/2005/athira.html |language=en}}</ref> |- | [[L. Shankar]] | 1950 | | Karnaties en Hindoestans | {{Yes}} | <ref>{{Cite web |title=Shankar Biography |url={{AllMusic|class=artist|id=p41500|pure_url=yes}} |work=AllMusic |access-date=19 Desember 2014 |language=en}}</ref> |- | [[L. Subramaniam]] | 1947 | | Karnaties en Westers | {{Yes}} | <ref>{{Cite web |title=Artist: L. Subramaniam |url=http://www.concordmusicgroup.com/artists/L.-Subramaniam/ |work=Concord Music Group |access-date=17 Desember 2014 |language=en}}</ref> |- | [[L. Vaidyanathan]] | 1942 | 2007 | Karnaties | {{Nee}} | <ref>{{Cite news |title=We need sweet memories… |url=http://www.hindu.com/fr/2007/05/25/stories/2007052551910100.htm |work=The Hindu |date=25 Mei 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070923095615/http://www.hindu.com/fr/2007/05/25/stories/2007052551910100.htm |archive-date=23 September 2007 |url-status=dead |access-date=17 Desember 2014 |language=en}}</ref> |- | [[Lalgudi Jayaraman]] | 1930 | 2013 | Karnaties | {{Nee}} | <ref>{{Cite web |title=Profile – Sri Lalgudi Jayaraman |url=http://archives.chennaionline.com/musicseason99/profile/lalgudijayaraman.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303192654/http://archives.chennaionline.com/musicseason99/profile/lalgudijayaraman.html |archive-date=3 Maart 2016 |url-status=dead |language=en}}</ref> |- | [[Lalgudi Vijayalakshmi]] | 1963 | | Karnaties | {{Yes}} | |- | [[M. Chandrasekaran]] | 1938 | | Karnaties | {{Yes}} | <ref>{{Cite news |title=Violinist with versatile skills – M. Chandrasekaran |url=http://www.hindu.com/ms/2005/12/01/stories/2005120100120200.htm |work=The Hindu |date=1 Desember 2005 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060213214133/http://www.hindu.com/ms/2005/12/01/stories/2005120100120200.htm |archive-date=13 Februarie 2006 |url-status=dead |access-date=19 Desember 2014 |language=en}}</ref> |- | [[M. Narmadha]] | | | Karnaties en Hindoestans | {{Yes}} | <ref>{{Cite news |title=Inheriting a legacy |url=http://www.thehindu.com/opinion/columns/m_v_ramakrishnan/article73530.ece |work=The Hindu |date=1 Januarie 2010 |language=en}}</ref> |- | [[M. S. Gopalakrishnan]] | 1931 | 2013 | Karnaties | {{Nee}} | <ref>{{Cite news |title=MS Gopalakrishnan: Revered Southern Indian violinist |url=https://www.independent.co.uk/news/obituaries/ms-gopalakrishnan-revered-southern-indian-violinist-8501679.html |work=The Independent |access-date=17 Desember 2014 |language=en}}</ref> |- | [[Manoj George]] | 1971 | | Indies, Westers, wêreldfusie | {{Yes}} | |- | [[Mayavaram V. R. Govindaraja Pillai]] | 1912 | 1979 | Karnaties | {{Nee}} | <ref>{{Cite web |title=Felicity with the fiddle |url=http://www.hindu.com/fr/2008/02/15/stories/2008021551280600.htm |work=The Hindu |date=15 Februarie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080220123059/http://www.hindu.com/fr/2008/02/15/stories/2008021551280600.htm |archive-date=20 Februarie 2008 |url-status=dead |language=en}}</ref> |- | [[Mysore-broers]] – Mysore Nagaraj en Mysore Manjunath | | | Karnaties | {{Yes}} | <ref>{{Cite news |title=Honour for Mysore's violin maestros |url=http://www.thehindu.com/news/cities/bangalore/honour-for-mysores-violin-maestros/article5665242.ece |work=The Hindu |access-date=17 Desember 2014 |language=en}}</ref> |- | [[Mysore Tirumakoodalu Chowdiah]] | 1895 | 1967 | Karnaties | {{Nee}} | <ref>{{Cite web |title=T. Chowdiah |url=http://www.karnataka.com/personalities/t-chowdiah-violinist/ |publisher=Karnataka.com |date=24 Oktober 2011 |access-date=17 Desember 2014 |language=en}}</ref> |- | [[N. Rajam]] | 1938 | | Hindoestans | {{Yes}} | <ref>{{Cite web |author=Ken Hunt |title=Dr. N. Rajam |url=http://www.allmusic.com/artist/dr-n-rajam-mn0000370332 |work=AllMusic |language=en}}</ref> |- | [[Nandini Muthuswamy]] | | | Karnaties en Westers | {{Yes}} | <ref>{{Cite news |title=Impressive display of prowess |url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-fridayreview/article660529.ece |work=The Hindu |date=6 November 2009 |language=en}}</ref> |- | [[Nandini Shankar]] | 1993 | | Hindoestans | {{Yes}} | |- | [[Nedumangad Sivanandan]] | 1935 | | Karnaties | {{Yes}} | |- | [[R. K. Shriramkumar]] | 1966 | | Karnaties | {{Yes}} | <ref>{{Cite news |title=On a spiritual trip |url=http://www.thehindu.com/arts/music/article2109687.ece |work=The Hindu |date=16 Junie 2011 |language=en}}</ref> |- | [[R. R. Keshavamurthy]] | 1913 | 2006 | Karnaties | {{Nee}} | <ref>{{Cite news |title=R.R. Keshava Murthy |url=http://www.hindu.com/2006/10/25/stories/2006102502970400.htm |newspaper=The Hindu |date=25 Oktober 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061124090440/http://www.hindu.com/2006/10/25/stories/2006102502970400.htm |archive-date=24 November 2006 |url-status=dead |access-date=4 Desember 2010 |language=en}}</ref> |- | [[Ragini Shankar]] | | | Hindoestans | {{Yes}} | |- | [[Roopa Revathi]] | 1984 | | Karnaties en Westers | {{Yes}} | |- | [[Sabareesh Prabhaker]] | 1989 | | Westers | {{Yes}} | <ref>{{Cite web |author=Priyadershini S. |title=RAGA and riff |url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/raga-and-riff/article8005884.ece |work=The Hindu |date=19 Desember 2015 |access-date=7 Augustus 2016 |language=en}}</ref> |- | [[Sangeeta Shankar]] | 1965 | | Hindoestans | {{Yes}} | |- | [[Sharat Chandra Srivastava]] | 1971 | | Hindoestans | {{Yes}} | |- | [[Sikkil R. Bhaskaran]] | 1936 | | Karnaties | {{Yes}} | |- | [[Sunita Bhuyan]] | 1970 | | Indies, wêreldvolksmusiek, fusie | {{Yes}} | <ref>{{Cite news |title=The melody of empathy |url=https://www.thehindu.com/features/metroplus/The-melody-of-empathy/article14620168.ece |work=The Hindu |language=en}}</ref> |- | [[T. N. Krishnan]] | 1928 | 2020 | Karnaties | {{Nee}} | <ref>{{Cite web |title=Violin Maestro T. N. Krishnan |url=http://www.indiavideo.org/personality/tn-krishnan-violinist-2548.php |work=IndiaVideo |language=en}}</ref> |- | [[Tirukkodikaval Krishna Iyer]] | 1857 | 1913 | Karnaties | {{Nee}} | <ref>{{Cite web |title=The Great Violin Maestros of the Past |url=http://www.carnaticcorner.com/articles/violinists.html |language=en}}</ref> |- | [[V. Lakshminarayana]] | 1911 | 1990 | Karnaties | {{Nee}} | <ref>{{Cite book |last1=Lalitha |first1=Muthuswamy |last2=Nandini |first2=M. |title=Violin Maestro V. Lakshminarayana Iyer |url=https://books.google.com/books?id=coM6NAAACAAJ&q=V+Lakshminarayana |year=2008 |isbn=978-81-7574-184-3 |language=en}}</ref> |- | [[V. G. Jog]] | 1922 | 2004 | Hindoestans | {{Nee}} | <ref>{{Cite book |last=Bhushan |first=Ravi |title=Reference India: biographical notes on men & women of achievement of today |url=https://books.google.com/books?id=yLgZAAAAYAAJ&q=%22Jog,+Vishnu+Govind%22 |year=1995 |access-date=19 Desember 2014 |language=en}}</ref> |- | [[V. V. Ravi]] | | | Karnaties | {{Yes}} | <ref>{{Cite web |title=V V Ravi |url=http://carnatica.net/links/vvravi-career.htm |language=en}}</ref> |- | [[Vittal Ramamurthy]] | | | Karnaties | {{Yes}} | |} == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == * [http://www.fiddlingaround.co.uk/india/ Indian violin] * [http://kalaramnath.com/a-brief-history-of-the-violin/ History of Violin in India] * [http://www.carnatica.net/sangeet/narmadaviolin.htm Role of Violin in Carnatic Music] * [http://www.exoticindiaart.com/book/details/origin-and-evolution-of-violin-as-musical-instrument-and-its-contribution-to-progressive-flow-of-indian-classical-music-NAC426/ The Origin and Evolution of Violin – As a Musical Instrument: And Its Contribution to the Progressive Flow of Indian Classical Music] {{Normdata}} [[Kategorie:Violiste|Indiese violiste]] [[Kategorie:Indiese musici|Violiste]] [[Kategorie:Lyste|Indiese violiste]] 6ju2doi62l0i570yd6aq6zy55cy4r0a 6 469087 2967145 2026-09-13T20:07:59Z JMK 649 {{Beeldinligting |beskrywing= {{af|1=KI-konsep van 'n illustrasie van die [[:af:Galjoen|Galjoen]] (''Dichistius capensis'') uit ''Histoire naturelle des poissons'' deur Werner en de Langlois}} {{fr|1=DIPTÉRON du cap., ''Dichistius capensis'', Werner del., Impr.^e de Langlois, Dequevauviller sculp., ''Histoire naturelle des poissons''}} |bron= [https://www.biodiversitylibrary.org/page/7220857 biodiversitylibrary.org], met ChatGPT-aanhef vir realistiese herskepping van hierdie [https:... 2967145 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing= {{af|1=KI-konsep van 'n illustrasie van die [[:af:Galjoen|Galjoen]] (''Dichistius capensis'') uit ''Histoire naturelle des poissons'' deur Werner en de Langlois}} {{fr|1=DIPTÉRON du cap., ''Dichistius capensis'', Werner del., Impr.^e de Langlois, Dequevauviller sculp., ''Histoire naturelle des poissons''}} |bron= [https://www.biodiversitylibrary.org/page/7220857 biodiversitylibrary.org], met ChatGPT-aanhef vir realistiese herskepping van hierdie [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Dichistius_capensis_Histoire_naturelle_des_poissons_(10438601306).jpg foto] as bron |datum=1828 |daarsteller= A.C. Tatarinov, [[Gebruiker:JMK|JMK]] met ChatGPT |outeur=[https://www.inaturalist.org/people/pbsouthwood Peter Southwood] |ander_weergawes= [[Lêer:Dichistius capensis Histoire naturelle des poissons (10438601306).jpg|85px|oorspronklike]] }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> [[Kategorie:KI-gegenereerde beelde]] [[Kategorie:Beenvisse]] [[Kategorie:Nasionale simbole van Suid-Afrika]] == Lisensiëring == {{PD-SA}} exlw7diedhzrbgvq8tceqb84r6wc49l 0 469088 2967151 2026-09-13T20:44:33Z Pynappel 70858 Nuwe bladsy geskep met '[[Lêer:Jean-Luc Ponty.jpg|duimnael|Die Franse violis [[Jean-Luc Ponty]] is 'n uitvoerder van jazzrock-fusie]] Hierdie is 'n '''lys van noemenswaardige jazz-violiste'''. Jazz-viool is die gebruik van die [[viool]] of die elektriese viool om sololyne te improviseer. Die vroegste verwysings na jazz-uitvoerings waarin die viool as solo-instrument gebruik is, dateer uit die eerste dekades van die 20ste eeu. Vroeë jazz-violiste sluit in [[Eddie South]], wat viool gespe...' 2967151 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Jean-Luc Ponty.jpg|duimnael|Die Franse violis [[Jean-Luc Ponty]] is 'n uitvoerder van jazzrock-fusie]] Hierdie is 'n '''lys van noemenswaardige jazz-violiste'''. Jazz-viool is die gebruik van die [[viool]] of die elektriese viool om sololyne te improviseer. Die vroegste verwysings na jazz-uitvoerings waarin die viool as solo-instrument gebruik is, dateer uit die eerste dekades van die 20ste eeu. Vroeë jazz-violiste sluit in [[Eddie South]], wat viool gespeel het by [[Jimmy Wade]] se Dixielanders in [[Chicago]]; [[Stuff Smith]]; en [[Claude Williams|Claude "Fiddler" Williams]], wat saam met [[Andy Kirk]] en sy Twelve Clouds of Joy gespeel het. [[Joe Venuti]] was veral bekend vir sy werk saam met die kitaarspeler [[Eddie Lang]] gedurende die 1920's. [[Georgie Stoll]] was 'n jazz-violis wat 'n orkesleier en musiekdirekteur vir rolprente geword het. Sedertdien was daar talle improviserende violiste, onder wie [[Noel Pointer]], [[Stéphane Grappelli]] en Jean-Luc Ponty. Hoewel hulle nie in die eerste plek jazz-violiste is nie, het [[Darol Anger]], [[Adam Taubitz]] en [[Mark O'Connor]] beduidende dele van hul loopbane aan jazz gewy, terwyl die opkomende kunstenaars [[Scott Tixier]] en [[Jeremy Kittel]] hulle byna uitsluitlik op jazz toespits, sowel modern as tradisioneel. Viole kom ook voor in strykensembles of bigbands wat orkestrale agtergronde vir baie jazz-opnames verskaf.<ref>{{Cite web |author=Benning Violins |title=A History of Violins in the World of Jazz |url=https://benningviolins.com/a-history-of-violins-in-the-world-of-jazz.html |website=Benning Violins |access-date=14 Maart 2022 |language=en}}</ref> == Alfabeties volgens van == {{Kompakte inhoudsopgawe|refs=yes}} === A === * [[Jason Anick]] (gebore 1985) * [[Svend Asmussen]] (1916-2017) === B === * [[Elek Bacsik]] (1926-1993) * [[Adam Bałdych]] (gebore 1986) * [[Billy Bang]] (1947-2011) * [[John Blake Jr.]] (1947-2014) * [[Polly Bradfield]] (gebore 1970) * [[Zach Brock]] (gebore 1974) * [[Benedikt Brydern]] (gebore 1966) * [[Charles Burnham]] (gebore 1950) === C === * [[Yilian Cañizares]] * [[Regina Carter]] (gebore 1966) * [[Sara Caswell]] (gebore 1978) * [[Graham Clark]] (gebore 1959) * [[Vassar Clements]] (1928-2005) * [[Blanche Coleman]] (1910-2008) * [[Ornette Coleman]] (1930-2015) * [[Billy Contreras]] (gebore 1984) * [[Ian Cooper]] (gebore 1970) * [[David Cross (musikant)|David Cross]] (gebore 1949) === D === * [[Jerald Daemyon]] * [[Diane Delin]] * [[Eddie Drennon]] (gebore 1940) === E === * [[Babe Egan]] (1897-1966) === F === * [[David Favis-Mortlock]] (gebore 1953) * [[Mark Feldman]] (gebore 1955) * [[Johnny Frigo]] (1916-2007) === G === * [[Daniel Garlitsky]] (gebore 1982) * [[Jerry Goodman]] (gebore 1949) * [[Stéphane Grappelli]] (1908-1997) * [[Valentin Gregor]] (gebore 1963) * [[Henry Grimes]] (1935-2020) === H === * [[Tuva Halse]] (gebore 1999) * [[Edward W. Hardy]] (gebore 1992) * [[Alex Hargreaves]] (gebore 1992) * [[Don "Sugarcane" Harris]] (1938-1999) * [[Christian Howes]] (gebore 1972) * [[Jason Kao Hwang]] (gebore 1957) === J === * [[Leroy Jenkins]] (1932-2007) === K === * [[Carla Kihlstedt]] (gebore 1971) * [[Tim Kliphuis]] (gebore 1974) * [[Ola Kvernberg]] (gebore 1981) === L === * [[Didier Lockwood]] (1956-2018) === M === * [[Mat Maneri]] (gebore 1969) * [[Manoj George]] (gebore 1971) * [[Yehudi Menuhin]] (1916-1999) === N === * [[Stephen Nachmanovitch]] (gebore 1950) * [[Sana Nagano]] * [[Reiko Nakano]] (gebore 1983) * [[Ray Nance]] (1913-1976) * [[Florin Niculescu]] (gebore 1967) === O === * {{Ill|Mic Oechsner|de}} (gebore 1956) === P === * [[Jimmy Palao]] (1879-1925) * [[Dominique Pifarély]] (gebore 1957) * [[Noel Pointer]] (1954-1994) * [[Jean-Luc Ponty]] (gebore 1942) * [[Ari Poutiainen]] (gebore 1972) * [[Tobias Preisig]] (gebore 1981) * [[Omar Puente]] (gebore 1961) === R === * [[David Ragsdale]] (gebore 1958) * [[Sonya Robinson]] (gebore 1959) === S === * [[Randy Sabien]] (gebore 1956) * [[Jenny Scheinman]] (gebore 1973) * [[Zbigniew Seifert]] (1946-1979) * [[Stuff Smith]] (1909-1967) * [[Ginger Smock]] (1920-1995) * [[Dave Soldier]] (gebore 1956) * [[Eddie South]] (1904-1962) === T === * [[Adam Taubitz]] (gebore 1967) * [[Scott Tixier]] (gebore 1986) * [[Mads Tolling]] (gebore 1980) === U === * [[Michał Urbaniak]] (gebore 1943) === V === * [[Joe Venuti]] (1903-1978) === W === * [[Michel Warlop]] (1911-1947) * [[Noel Webb]] (gebore 1958) * [[Michael White]] (1930-2016) * [[Claude Williams]] (1908-2004) * [[Samuel "Savoirfaire" Williams]] (van Chicago)<ref>{{Cite web |last=Goddu |first=Jenn |title=Music People: Savoir Faire is everywhere! |url=https://www.chicagoreader.com/chicago/music-people-savoir-faire-is-everywhere/Content?oid=908016 |website=Chicago Reader |date=14 Maart 2002 |access-date=10 Februarie 2019 |language=en}}</ref> * [[Bob Wills]] (1905-1975) === Z === * [[Helmut Zacharias]] (1920-2002) == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Violiste|Jazz-violiste]] [[Kategorie:Jazz|Violiste]] [[Kategorie:Lyste|Jazz-violiste]] 23w0lq81jolsjdxbty5gkxys3x5nqaq 0 469089 2967173 2026-09-14T07:54:44Z Gaius le Roux 203341 'n Nuwe artikel is geskep. Foto's moet nog bygevoeg word. 2967173 wikitext text/x-wiki '''Die Sentrale Vliegskool''' (SVS) van die Suid-Afrikaanse Lugmag (SALM) is ’n sentrale eenheid waar vlieëniers (insluitende instrukteurs) opgelei word en het oor die jare verskillende tuistes gehad en word tans by Lugmagbasis Langebaanweg gehuisves. Die SVS het ook die naam 62 Lugskool gehad. Nog ’n naam vir die skool was “Sentrale Vlieërskool”. Daar word byvoorbeeld op bladsy 58 van die ''SA Flyer'' van Februarie 2003 ’n wapen uitgebeeld wat vanaf die begin van die 1950’s in gebruik geneem is en op die groepfoto van SVS-instrukteurskursus 3/1941 na die “Sentrale Vlieërskool” verwys<ref>{{Cite journal |date=February 2003 |title=Central Flying School |journal=SA Flyer |pages=58}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Embleton |first=Andrew |title=Facta Nostra Vivent Memories from the South African Air Force Central Flying School 1922 – 1995 |date=2014 |publisher=Reach Publishers |isbn=947478 47 7 |edition=1st |location=Wandsbeck, South Africa |pages=45 |language=en}}</ref>. Die skool het op verskillende tye ook verskillende vertoonspanne gehad. Die skool het vir ’n groot gedeelte van sy bestaan Harvards bedryf en gebruik tans die Pilatus PC-7. bayc391o14bnsf3fj2w9uiv8dfbeena 2967174 2967173 2026-09-14T08:08:48Z Gaius le Roux 203341 Teks is bygevoeg. 2967174 wikitext text/x-wiki {{Nog besig}} '''Die Sentrale Vliegskool''' (SVS) van die Suid-Afrikaanse Lugmag (SALM) is ’n sentrale eenheid waar vlieëniers (insluitende instrukteurs) opgelei word en het oor die jare verskillende tuistes gehad en word tans by Lugmagbasis Langebaanweg gehuisves. Die SVS het ook die naam 62 Lugskool gehad. Nog ’n naam vir die skool was “Sentrale Vlieërskool”. Daar word byvoorbeeld op bladsy 58 van die ''SA Flyer'' van Februarie 2003 ’n wapen uitgebeeld wat vanaf die begin van die 1950’s in gebruik geneem is en op die groepfoto van SVS-instrukteurskursus 3/1941 na die “Sentrale Vlieërskool” verwys<ref name=":1">{{Cite journal |date=February 2003 |title=Central Flying School |journal=SA Flyer |pages=58}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Embleton |first=Andrew |title=Facta Nostra Vivent Memories from the South African Air Force Central Flying School 1922 – 1995 |date=2014 |publisher=Reach Publishers |isbn=947478 47 7 |edition=1st |location=Wandsbeck, South Africa |pages=45 |language=en}}</ref>. Die skool het op verskillende tye ook verskillende vertoonspanne gehad. Die skool het vir ’n groot gedeelte van sy bestaan Harvards bedryf en gebruik tans die Pilatus PC-7. == Wapens van die Sentrale Vliegskool == == Geskiedenis == Die Sentrale Vliegskool (SVS) is in 1936 gevorm deur die Vliegopleidingskool by Zwartkop te hernommer. Die SVS is vanaf 13 November 1939 net vir die opleiding van vlieginstrukteurs gebruik. Die SVS is op 11 Desember 1939 na Kimberley verskuif en daarna (op 27 Mei 1940) na Bloemfonteim (Tempe-vliegveld). Op 11 November 1940 is die SVS ingevolge die Gesamentlike Lugopleidingskema-numeringstelsel as 62 Lugskool herbenoem, maar daar is gedurende die oorlogsjare na die skool as die Sentrale Vliegskool verwys. Opleiding by 62 Lugskool is in Januarie 1945 gestaak en die skool is in die tydperk 19 tot 24 Februarie 1945 gesluit. Die SVS is weer in Julie 1946 by Lugmagstasie Nigel heropen en is in 1949 as Dunnottar herdoop. Harvards, Tiger Moths, Dakotas, Venturas en ’n paar Auster Mk 5’s is bedryf. Die hoofrol van die skool was nou ''ab initio''-opleiding. Die eerste Harvard- kunsvliegspan is rondom hierdie tyd gevorm en die span het baie lugvertonings gelewer. Die Tiger Moths is gedurende die vroeë 1950’s uitgefaseer. Die naam van die eenheid is op 1 Februarie 1968 na Vliegopleidingskool Dunnottar verander, maar die naam Sentrale Vliegskool is weer vanaf 1 Januarie 1977 gebruik, met Harvards synde steeds op die inventaris van die eenheid. Daar is met ’n nuwe Harvard-kunsvliegspan begin.<ref name=":1" /> === Laaste vleuelsparade by Dunnottar op 10 Desember 1992 === Die laaste vleuelsparade van die Sentrale Vliegskool (SVS) by Dunnottar het op 10 Desember 1992 plaasgevind, en die SVS het daarna na Langebaanweg verskuif.<ref>{{Cite book |title=Vleuelparade |date=10 Desember 1992 |publisher=South African Air Force |pages=Unnumbered |language=af |trans-title=Wings Parade}}</ref> ('''Wings Parade 10 December 1992 souvenier brochure''') ('''Squadrons bladsy 392''') == Verwysings == o4ggc7zr495z33wnl6or9d6mkt92q4i 2967176 2967174 2026-09-14T08:15:41Z Aliwal2012 39067 hulp aan Gaius 2967176 wikitext text/x-wiki {{Nog besig}} '''Die Sentrale Vliegskool''' (SVS) van die [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] (SALM) is ’n sentrale eenheid waar vlieëniers (insluitende instrukteurs) opgelei word en het oor die jare verskillende tuistes gehad en word tans by [[Lugmagbasis Langebaanweg]] gehuisves. Die SVS het ook die naam 62 Lugskool gehad. Nog ’n naam vir die skool was “Sentrale Vlieërskool”. Daar word byvoorbeeld op bladsy 58 van die ''SA Flyer'' van Februarie 2003 ’n wapen uitgebeeld wat vanaf die begin van die 1950’s in gebruik geneem is en op die groepfoto van SVS-instrukteurskursus 3/1941 na die “Sentrale Vlieërskool” verwys.<ref name=":1">{{Cite journal |date=February 2003 |title=Central Flying School |journal=SA Flyer |pages=58}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Embleton |first=Andrew |title=Facta Nostra Vivent Memories from the South African Air Force Central Flying School 1922 – 1995 |date=2014 |publisher=Reach Publishers |isbn=947478 47 7 |edition=1st |location=Wandsbeck, South Africa |pages=45 |language=en}}</ref> Die skool het op verskillende tye ook verskillende vertoonspanne gehad. Die skool het vir ’n groot gedeelte van sy bestaan Harvards bedryf en gebruik tans die [[Pilatus PC-7]]. == Wapens van die Sentrale Vliegskool == == Geskiedenis == Die Sentrale Vliegskool (SVS) is in 1936 gevorm deur die Vliegopleidingskool by Zwartkop te hernommer. Die SVS is vanaf 13 November 1939 net vir die opleiding van vlieginstrukteurs gebruik. Die SVS is op 11 Desember 1939 na Kimberley verskuif en daarna (op 27 Mei 1940) na Bloemfonteim (Tempe-vliegveld). Op 11 November 1940 is die SVS ingevolge die Gesamentlike Lugopleidingskema-numeringstelsel as 62 Lugskool hernoem, maar daar is gedurende die oorlogsjare na die skool as die Sentrale Vliegskool verwys. Opleiding by 62 Lugskool is in Januarie 1945 gestaak en die skool is in die tydperk 19 tot 24 Februarie 1945 gesluit. Die SVS is weer in Julie 1946 by Lugmagstasie Nigel heropen en is in 1949 as Dunnottar herdoop. Harvards, Tiger Moths, Dakotas, Venturas en ’n paar Auster Mk 5’s is bedryf. Die hoofrol van die skool was nou ''ab initio''-opleiding. Die eerste Harvard- kunsvliegspan is rondom hierdie tyd gevorm en die span het baie lugvertonings gelewer. Die Tiger Moths is gedurende die vroeë 1950’s uitgefaseer. Die naam van die eenheid is op 1 Februarie 1968 na Vliegopleidingskool Dunnottar verander, maar die naam Sentrale Vliegskool is weer vanaf 1 Januarie 1977 gebruik, met Harvards synde steeds op die inventaris van die eenheid. Daar is met ’n nuwe Harvard-kunsvliegspan begin.<ref name=":1" /> === Laaste vleuelsparade by Dunnottar op 10 Desember 1992 === Die laaste vleuelsparade van die Sentrale Vliegskool (SVS) by Dunnottar het op 10 Desember 1992 plaasgevind, en die SVS het daarna na Langebaanweg verskuif.<ref>{{Cite book |title=Vleuelparade |date=10 Desember 1992 |publisher=South African Air Force |pages=Unnumbered |language=af |trans-title=Wings Parade}}</ref> ('''Wings Parade 10 December 1992 souvenier brochure''') ('''Squadrons bladsy 392''') == Verwysings == {{Verwysings}} kfqehvoxrh1rilu3tz4q1c3kvb1cjz3 2967185 2967176 2026-09-14T08:55:48Z Gaius le Roux 203341 Teks is bygevoeg. 2967185 wikitext text/x-wiki {{Nog besig}} '''Die Sentrale Vliegskool''' (SVS) van die [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] (SALM) is ’n sentrale eenheid waar vlieëniers (insluitende instrukteurs) opgelei word en het oor die jare verskillende tuistes gehad en word tans by [[Lugmagbasis Langebaanweg]] gehuisves. Die SVS het ook die naam 62 Lugskool gehad. Nog ’n naam vir die skool was “Sentrale Vlieërskool”. Daar word byvoorbeeld op bladsy 58 van die ''SA Flyer'' van Februarie 2003 ’n wapen uitgebeeld wat vanaf die begin van die 1950’s in gebruik geneem is en op die groepfoto van SVS-instrukteurskursus 3/1941 na die “Sentrale Vlieërskool” verwys.<ref name=":1">{{Cite journal |date=February 2003 |title=Central Flying School |journal=SA Flyer |pages=58}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Embleton |first=Andrew |title=Facta Nostra Vivent Memories from the South African Air Force Central Flying School 1922 – 1995 |date=2014 |publisher=Reach Publishers |isbn=947478 47 7 |edition=1st |location=Wandsbeck, South Africa |pages=45 |language=en}}</ref> Die skool het op verskillende tye ook verskillende vertoonspanne gehad. Die skool het vir ’n groot gedeelte van sy bestaan Harvards bedryf en gebruik tans die [[Pilatus PC-7]]. == Wapens van die Sentrale Vliegskool == == Geskiedenis == Die Sentrale Vliegskool (SVS) is in 1936 gevorm deur die Vliegopleidingskool by Zwartkop te hernommer. Die SVS is vanaf 13 November 1939 net vir die opleiding van vlieginstrukteurs gebruik. Die SVS is op 11 Desember 1939 na Kimberley verskuif en daarna (op 27 Mei 1940) na Bloemfonteim (Tempe-vliegveld). Op 11 November 1940 is die SVS ingevolge die Gesamentlike Lugopleidingskema-numeringstelsel as 62 Lugskool hernoem, maar daar is gedurende die oorlogsjare na die skool as die Sentrale Vliegskool verwys. Opleiding by 62 Lugskool is in Januarie 1945 gestaak en die skool is in die tydperk 19 tot 24 Februarie 1945 gesluit. Die SVS is weer in Julie 1946 by Lugmagstasie Nigel heropen en is in 1949 as Dunnottar herdoop. Harvards, Tiger Moths, Dakotas, Venturas en ’n paar Auster Mk 5’s is bedryf. Die hoofrol van die skool was nou ''ab initio''-opleiding. Die eerste Harvard- kunsvliegspan is rondom hierdie tyd gevorm en die span het baie lugvertonings gelewer. Die Tiger Moths is gedurende die vroeë 1950’s uitgefaseer. Die naam van die eenheid is op 1 Februarie 1968 na Vliegopleidingskool Dunnottar verander, maar die naam Sentrale Vliegskool is weer vanaf 1 Januarie 1977 gebruik, met Harvards synde steeds op die inventaris van die eenheid. Daar is met ’n nuwe Harvard-kunsvliegspan begin.<ref name=":1" /> === Laaste vleuelsparade by Dunnottar op 10 Desember 1992 === Die laaste vleuelsparade van die Sentrale Vliegskool (SVS) by Dunnottar het op 10 Desember 1992 plaasgevind, en die SVS het daarna na Langebaanweg verskuif.<ref>{{Cite book |title=Vleuelparade |date=10 Desember 1992 |publisher=South African Air Force |pages=Unnumbered |language=af |trans-title=Wings Parade}}</ref> <ref>{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=392 |language=en}}</ref> ==== Foto’s van die programbrosjure ==== ==== Foto’s van die verrigtinge ==== === Verhuising van die Sentrale Vliegskool === Nadat die laaste vleuelsparade van die Sentrale Vliegskool by Dunnottar op 10 Desember 1992 plaasgevind het, het die SVS na Langebaanweg verskuif, en die eerste kursusse is op 1 Februarie 1993 by Langebaanweg aangebied.<ref name=":1" /> === Harvards van die Sentrale Vliegskool === ==== 1970’s ==== ==== 1992 ==== ==== 17 November 1995, Sentrale Vliegskool te Langebaanweg ==== ===== Harvard 7002 ===== Hierdie vliegtuig het voorheen ’n ander reeksnommer in die SALM gehad, naamlik 7529, wat ’n Harvard III was en op 15 April 1970 as deel van Operasie Klawer na die Gaboenese Presidentswag gegaan het. Die masjien is een van twee vliegtuie wat herbou is nadat hulle van Gaboen teruggekeer het. Sy konstruksienommer is 88-15328, sy VSA-reeksnommer was 41-34011 en sy reeksnommer in die Britse Koninklike Lugmag was EZ138. Die vliegmasjien is uit die romp van ex-SALM 7529/ex-Gaboenese “B” herbou. ===== Harvard 7073 ===== Harvard 7073 is die IIA-variant van die North American Harvard, het die konstruksienommer 88-9844 en was voorheen 41-33254 in die VSA en EX331 in die Koninklike Britse Lugmag. ===== Harvard 7654 ===== Harvard 7654 is ’n AT-6A met die konstruksienommer 78-6587. ===== Harvard 7678 ===== Hierdie vliegtuig is ’n SNJ-4 wat oorspronklik tussen Julie 1952 en September 1953 as deel van ’n groep van 65 vernieude AT-6’e/SNJ’s uit die VSA afgelewer is. Sy konstruksienommer is 88-9156 en hy het die VSA-reeksnommer 05-649 gehad. Die inligting rakende die verskillende Harvards in hierdie gedeelte is in die volgende bron verkry:<ref>{{Cite book |last=Becker and Brent |first=Dave and Winston |title=AT-6 Harvard in South African Service A pictorial history |date=1995 |publisher=Freeworld Publications CC |isbn=0-9583880-2-4 |location=Nelspruit, South Africa |pages=94, 95 and 105 |language=en}}</ref> === Die Harvard-vertoonspan === Die Harvard-vertoonspan het by verskillende geleenthede opgetree. ==== 1980’s ==== ===== Twee vliegtuie met eenheidwapens op 22 Julie 1989 by Lugmagbasis Bloemspruit ===== Twee vliegtuie van die Harvard-kunsvliegspan is op 22 Julie 1989 by Lugmagbasis Bloemspruit gesien. Hulle het die reeksnommers 7515 en 7024 gehad. Sien die foto’s laer af vir die eenheidwapens op die vliegtuie. ==== 1990’s ==== ==== November 1995 ==== == Verwysings == {{Verwysings}} 30ah3r4us1wyui2nd09zs3d1rdodqcj 2967193 2967185 2026-09-14T09:23:40Z Gaius le Roux 203341 Teks is bygevoeg. 2967193 wikitext text/x-wiki {{Nog besig}} '''Die Sentrale Vliegskool''' (SVS) van die [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] (SALM) is ’n sentrale eenheid waar vlieëniers (insluitende instrukteurs) opgelei word en het oor die jare verskillende tuistes gehad en word tans by [[Lugmagbasis Langebaanweg]] gehuisves. Die SVS het ook die naam 62 Lugskool gehad. Nog ’n naam vir die skool was “Sentrale Vlieërskool”. Daar word byvoorbeeld op bladsy 58 van die ''SA Flyer'' van Februarie 2003 ’n wapen uitgebeeld wat vanaf die begin van die 1950’s in gebruik geneem is en op die groepfoto van SVS-instrukteurskursus 3/1941 na die “Sentrale Vlieërskool” verwys.<ref name=":1">{{Cite journal |date=February 2003 |title=Central Flying School |journal=SA Flyer |pages=58}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Embleton |first=Andrew |title=Facta Nostra Vivent Memories from the South African Air Force Central Flying School 1922 – 1995 |date=2014 |publisher=Reach Publishers |isbn=947478 47 7 |edition=1st |location=Wandsbeck, South Africa |pages=45 |language=en}}</ref> Die skool het op verskillende tye ook verskillende vertoonspanne gehad. Die skool het vir ’n groot gedeelte van sy bestaan Harvards bedryf en gebruik tans die [[Pilatus PC-7]]. == Wapens van die Sentrale Vliegskool == == Geskiedenis == Die Sentrale Vliegskool (SVS) is in 1936 gevorm deur die Vliegopleidingskool by Zwartkop te hernommer. Die SVS is vanaf 13 November 1939 net vir die opleiding van vlieginstrukteurs gebruik. Die SVS is op 11 Desember 1939 na Kimberley verskuif en daarna (op 27 Mei 1940) na Bloemfonteim (Tempe-vliegveld). Op 11 November 1940 is die SVS ingevolge die Gesamentlike Lugopleidingskema-numeringstelsel as 62 Lugskool hernoem, maar daar is gedurende die oorlogsjare na die skool as die Sentrale Vliegskool verwys. Opleiding by 62 Lugskool is in Januarie 1945 gestaak en die skool is in die tydperk 19 tot 24 Februarie 1945 gesluit. Die SVS is weer in Julie 1946 by Lugmagstasie Nigel heropen en is in 1949 as Dunnottar herdoop. Harvards, Tiger Moths, Dakotas, Venturas en ’n paar Auster Mk 5’s is bedryf. Die hoofrol van die skool was nou ''ab initio''-opleiding. Die eerste Harvard- kunsvliegspan is rondom hierdie tyd gevorm en die span het baie lugvertonings gelewer. Die Tiger Moths is gedurende die vroeë 1950’s uitgefaseer. Die naam van die eenheid is op 1 Februarie 1968 na Vliegopleidingskool Dunnottar verander, maar die naam Sentrale Vliegskool is weer vanaf 1 Januarie 1977 gebruik, met Harvards synde steeds op die inventaris van die eenheid. Daar is met ’n nuwe Harvard-kunsvliegspan begin.<ref name=":1" /> === Laaste vleuelsparade by Dunnottar op 10 Desember 1992 === Die laaste vleuelsparade van die Sentrale Vliegskool (SVS) by Dunnottar het op 10 Desember 1992 plaasgevind, en die SVS het daarna na Langebaanweg verskuif.<ref>{{Cite book |title=Vleuelparade |date=10 Desember 1992 |publisher=South African Air Force |pages=Unnumbered |language=af |trans-title=Wings Parade}}</ref> <ref>{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=392 |language=en}}</ref> ==== Foto’s van die programbrosjure ==== ==== Foto’s van die verrigtinge ==== === Verhuising van die Sentrale Vliegskool === Nadat die laaste vleuelsparade van die Sentrale Vliegskool by Dunnottar op 10 Desember 1992 plaasgevind het, het die SVS na Langebaanweg verskuif, en die eerste kursusse is op 1 Februarie 1993 by Langebaanweg aangebied.<ref name=":1" /> === Harvards van die Sentrale Vliegskool === ==== 1970’s ==== ==== 1992 ==== ==== 17 November 1995, Sentrale Vliegskool te Langebaanweg ==== ===== Harvard 7002 ===== Hierdie vliegtuig het voorheen ’n ander reeksnommer in die SALM gehad, naamlik 7529, wat ’n Harvard III was en op 15 April 1970 as deel van Operasie Klawer na die Gaboenese Presidentswag gegaan het. Die masjien is een van twee vliegtuie wat herbou is nadat hulle van Gaboen teruggekeer het. Sy konstruksienommer is 88-15328, sy VSA-reeksnommer was 41-34011 en sy reeksnommer in die Britse Koninklike Lugmag was EZ138. Die vliegmasjien is uit die romp van ex-SALM 7529/ex-Gaboenese “B” herbou. ===== Harvard 7073 ===== Harvard 7073 is die IIA-variant van die North American Harvard, het die konstruksienommer 88-9844 en was voorheen 41-33254 in die VSA en EX331 in die Koninklike Britse Lugmag. ===== Harvard 7654 ===== Harvard 7654 is ’n AT-6A met die konstruksienommer 78-6587. ===== Harvard 7678 ===== Hierdie vliegtuig is ’n SNJ-4 wat oorspronklik tussen Julie 1952 en September 1953 as deel van ’n groep van 65 vernieude AT-6’e/SNJ’s uit die VSA afgelewer is. Sy konstruksienommer is 88-9156 en hy het die VSA-reeksnommer 05-649 gehad. Die inligting rakende die verskillende Harvards in hierdie gedeelte is in die volgende bron verkry:<ref>{{Cite book |last=Becker and Brent |first=Dave and Winston |title=AT-6 Harvard in South African Service A pictorial history |date=1995 |publisher=Freeworld Publications CC |isbn=0-9583880-2-4 |location=Nelspruit, South Africa |pages=94, 95 and 105 |language=en}}</ref> === Die Harvard-vertoonspan === Die Harvard-vertoonspan het by verskillende geleenthede opgetree. ==== 1980’s ==== ===== Twee vliegtuie met eenheidwapens op 22 Julie 1989 by Lugmagbasis Bloemspruit ===== Twee vliegtuie van die Harvard-kunsvliegspan is op 22 Julie 1989 by Lugmagbasis Bloemspruit gesien. Hulle het die reeksnommers 7515 en 7024 gehad. Sien die foto’s laer af vir die eenheidwapens op die vliegtuie. ==== 1990’s ==== ==== November 1995 ==== === 1995-vieringe === ==== SALM 75-formasie ==== Harvards het gedurende die vieringe van die SALM se 75ste bestaansjaar in 1995 formasieverbyvlugte in die vorm van die syfer 75 gelewer. ==== Afskeid van die Harvard in November 1995 ==== Die Suid-Afrikaanse Lugmag het in die tydperk 16 tot 18 November 1995 by Langebaanweg van die Harvard afskeid geneem. Gaste het op die 16de aangekom en op die 18de vertrek, en die hoofverrigtinge het op die 17de plaasgevind. Op daardie datum was daar die SALM 75-formasieverbyvlug deur Harvards, ’n massaverbyvlug deur 55 Harvards, ’n formasieverbyvlug deur 16 Harvards en formasielugtoertjies deur die Harvard-vertoonspan. Ná die 55-skip-formasieverbyvlug was daar ’n massa-afskakeling van Harvard-enjins. Daar was ook individuele vertonings deur die SALM-museum se Albatross en Shackleton en vertonings deur die Suid-Afrikaanse Lugdiens se Historiese Vlug en die Harvard-klub.<ref>{{Cite book |title=The Last of the Radials, CFS Langebaanweg |date=16 to 18 November 1995 |publisher=South African Air Force |pages=Unnumbered |language=en}}</ref> == Die Pilatus PC-7 in SALM diens == Die Suid-Afrikaans Lugmag het drie Pilatus PC-7’s van die Bophuthatswana-lugmag geërf en 60 PC-7’s van sy eie bedryf. Die SALM se weergawes van die PC-7 was aanvanklik as die Pilatus PC-7 Merk II Astra bekend. Volgens ''75 Years on Wings of Eagles'' is die Pilatus PC-7’s van die ex-Bophuthatswana-lugmag vir oorbruggingsopleiding van die voormalige TBVC- en Nie-statutêre Mag-lede gebruik. Die voormalige Bophuthatswna-vliegtuie het hulle Bop-reeksnommers (T400, T410 en T420) en Leopard-plakkers behou. Die ex-Bop-vliegmasjiene is later op ’n Pilatus PC-12 ingeruil.<ref>{{Cite book |last=Becker |first=Dave |title=75 Years on Wings of Eagles South African Military Aviation History |date=1995 |publisher=Colorgraphic |isbn=0 947478 47 7 |edition=2de |location=Durban, South Africa |pages=170, 171 |language=en}}</ref> Die eerste Pilatus PC-7 Mk II Astra, nommer 2001, is op 17 Oktober 1994 aan die SVS afgelewer.<ref name=":1" /> === Pilatus PC-7’s by Langebaanweg op 3 Maart 1995 === === Atlas Astras van die Sentrale Vliegskool naby Langebaanweg op 3 Maart 1995 === === Pilatus PC-7’s in 2004 === ==== Mbeki se inhuldiging in April 2004 ==== Thabo Mbeki is op 27 April 2004 as Suid-Afrika se President ingehuldig, en die SALM het formasieverbyvlugte oor Pretoria uitgevoer. Dit het formasievlugte deur Astras van die Sentrale Vliegskool by Langebaanweg ingesluit. Die meegaande drie foto’s illustreer hierdie formasieverbyvlugte. ==== Waterkloof 21 September 2004 ==== Astras van die Sentrale Vliegskool by Langebaanweg is op 21 September 2004 by Waterkloof gesien. Hulle het aan die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling deelgeneem. === Skynnaderings by Springbok-vliegveld in die Noord-Kaap === In 2007 het Pilatus PC-7 Astra-opleidingsvliegtuie van die Suid-Afrikaanse Lugmag se Sentrale Vliegskool by Langebaanweg gereeld na Springbok-vliegveld in die Noord-Kaap-provinsie van Suid-Afrika gevlieg. Astra reeksnommer 2050 het op 24 Oktober 2007 skynnaderings by Springbok gedoen en word in die meegaande foto’s uitgebeeld. === Die Silwer Valke-vertoonspan === Die oorsprong van die Silwer Valke kan na die ''Bumbling Bees''-vertoonspan teruggevoer word, wat oorspronklik in 1953 gevorm is en in 1966 met die Impala Mk I begin vlieg het. Die span is op 22 November 1967 die Silwer Valke herdoop. ’n Pilatus PC-7 Mk II Astra-vertoonspan het op 13 Mei 1999 begin oefen. Daar is besluit om die Silwer Valke by die Sentrale Vliegskool by Langebaanweg met Astras te hervorm, en die Astra-vertoonspan is amptelik op 30 Oktober 1999 die Silwer Valke herdoop.<ref>{{Cite journal |last=Becker |first=Dave |date=October 2005 |title=History of the Silver Falcons |journal=SA Flyer |issue=120 |pages=29, 30, 33}}</ref> ==== Springbok-vliegveld 20 Oktober 2007 ==== ==== Nuwe kleure en merke vir die Silwer Valke ==== Nadat die vliegtuie van die Silwer Valke jare lank in die standaard opleidingskleurskema bedryf is, is hulle in die kleure van die 1994- nasionale vlag oorgeverf en het nuwe merke ontvang. ===== 29 September 2013 by die Randse Lughawe en 7 Mei 2016 by Swartkop ===== == Verwysings == {{Verwysings}} f9q4urxh8sho08vxp3btrnkwha3xpaw 2967194 2967193 2026-09-14T09:24:55Z Gaius le Roux 203341 'n Opskrif is reggemaak. 2967194 wikitext text/x-wiki {{Nog besig}} '''Die Sentrale Vliegskool''' (SVS) van die [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] (SALM) is ’n sentrale eenheid waar vlieëniers (insluitende instrukteurs) opgelei word en het oor die jare verskillende tuistes gehad en word tans by [[Lugmagbasis Langebaanweg]] gehuisves. Die SVS het ook die naam 62 Lugskool gehad. Nog ’n naam vir die skool was “Sentrale Vlieërskool”. Daar word byvoorbeeld op bladsy 58 van die ''SA Flyer'' van Februarie 2003 ’n wapen uitgebeeld wat vanaf die begin van die 1950’s in gebruik geneem is en op die groepfoto van SVS-instrukteurskursus 3/1941 na die “Sentrale Vlieërskool” verwys.<ref name=":1">{{Cite journal |date=February 2003 |title=Central Flying School |journal=SA Flyer |pages=58}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Embleton |first=Andrew |title=Facta Nostra Vivent Memories from the South African Air Force Central Flying School 1922 – 1995 |date=2014 |publisher=Reach Publishers |isbn=947478 47 7 |edition=1st |location=Wandsbeck, South Africa |pages=45 |language=en}}</ref> Die skool het op verskillende tye ook verskillende vertoonspanne gehad. Die skool het vir ’n groot gedeelte van sy bestaan Harvards bedryf en gebruik tans die [[Pilatus PC-7]]. == Wapens van die Sentrale Vliegskool == == Geskiedenis == Die Sentrale Vliegskool (SVS) is in 1936 gevorm deur die Vliegopleidingskool by Zwartkop te hernommer. Die SVS is vanaf 13 November 1939 net vir die opleiding van vlieginstrukteurs gebruik. Die SVS is op 11 Desember 1939 na Kimberley verskuif en daarna (op 27 Mei 1940) na Bloemfonteim (Tempe-vliegveld). Op 11 November 1940 is die SVS ingevolge die Gesamentlike Lugopleidingskema-numeringstelsel as 62 Lugskool hernoem, maar daar is gedurende die oorlogsjare na die skool as die Sentrale Vliegskool verwys. Opleiding by 62 Lugskool is in Januarie 1945 gestaak en die skool is in die tydperk 19 tot 24 Februarie 1945 gesluit. Die SVS is weer in Julie 1946 by Lugmagstasie Nigel heropen en is in 1949 as Dunnottar herdoop. Harvards, Tiger Moths, Dakotas, Venturas en ’n paar Auster Mk 5’s is bedryf. Die hoofrol van die skool was nou ''ab initio''-opleiding. Die eerste Harvard- kunsvliegspan is rondom hierdie tyd gevorm en die span het baie lugvertonings gelewer. Die Tiger Moths is gedurende die vroeë 1950’s uitgefaseer. Die naam van die eenheid is op 1 Februarie 1968 na Vliegopleidingskool Dunnottar verander, maar die naam Sentrale Vliegskool is weer vanaf 1 Januarie 1977 gebruik, met Harvards synde steeds op die inventaris van die eenheid. Daar is met ’n nuwe Harvard-kunsvliegspan begin.<ref name=":1" /> === Laaste vleuelsparade by Dunnottar op 10 Desember 1992 === Die laaste vleuelsparade van die Sentrale Vliegskool (SVS) by Dunnottar het op 10 Desember 1992 plaasgevind, en die SVS het daarna na Langebaanweg verskuif.<ref>{{Cite book |title=Vleuelparade |date=10 Desember 1992 |publisher=South African Air Force |pages=Unnumbered |language=af |trans-title=Wings Parade}}</ref> <ref>{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=392 |language=en}}</ref> ==== Foto’s van die programbrosjure ==== ==== Foto’s van die verrigtinge ==== === Verhuising van die Sentrale Vliegskool === Nadat die laaste vleuelsparade van die Sentrale Vliegskool by Dunnottar op 10 Desember 1992 plaasgevind het, het die SVS na Langebaanweg verskuif, en die eerste kursusse is op 1 Februarie 1993 by Langebaanweg aangebied.<ref name=":1" /> === Harvards van die Sentrale Vliegskool === ==== 1970’s ==== ==== 1992 ==== ==== 17 November 1995, Sentrale Vliegskool te Langebaanweg ==== ===== Harvard 7002 ===== Hierdie vliegtuig het voorheen ’n ander reeksnommer in die SALM gehad, naamlik 7529, wat ’n Harvard III was en op 15 April 1970 as deel van Operasie Klawer na die Gaboenese Presidentswag gegaan het. Die masjien is een van twee vliegtuie wat herbou is nadat hulle van Gaboen teruggekeer het. Sy konstruksienommer is 88-15328, sy VSA-reeksnommer was 41-34011 en sy reeksnommer in die Britse Koninklike Lugmag was EZ138. Die vliegmasjien is uit die romp van ex-SALM 7529/ex-Gaboenese “B” herbou. ===== Harvard 7073 ===== Harvard 7073 is die IIA-variant van die North American Harvard, het die konstruksienommer 88-9844 en was voorheen 41-33254 in die VSA en EX331 in die Koninklike Britse Lugmag. ===== Harvard 7654 ===== Harvard 7654 is ’n AT-6A met die konstruksienommer 78-6587. ===== Harvard 7678 ===== Hierdie vliegtuig is ’n SNJ-4 wat oorspronklik tussen Julie 1952 en September 1953 as deel van ’n groep van 65 vernieude AT-6’e/SNJ’s uit die VSA afgelewer is. Sy konstruksienommer is 88-9156 en hy het die VSA-reeksnommer 05-649 gehad. Die inligting rakende die verskillende Harvards in hierdie gedeelte is in die volgende bron verkry:<ref>{{Cite book |last=Becker and Brent |first=Dave and Winston |title=AT-6 Harvard in South African Service A pictorial history |date=1995 |publisher=Freeworld Publications CC |isbn=0-9583880-2-4 |location=Nelspruit, South Africa |pages=94, 95 and 105 |language=en}}</ref> === Die Harvard-vertoonspan === Die Harvard-vertoonspan het by verskillende geleenthede opgetree. ==== 1980’s ==== ===== Twee vliegtuie met eenheidwapens op 22 Julie 1989 by Lugmagbasis Bloemspruit ===== Twee vliegtuie van die Harvard-kunsvliegspan is op 22 Julie 1989 by Lugmagbasis Bloemspruit gesien. Hulle het die reeksnommers 7515 en 7024 gehad. Sien die foto’s laer af vir die eenheidwapens op die vliegtuie. ==== 1990’s ==== ==== November 1995 ==== === 1995-vieringe === ==== SALM 75-formasie ==== Harvards het gedurende die vieringe van die SALM se 75ste bestaansjaar in 1995 formasieverbyvlugte in die vorm van die syfer 75 gelewer. ==== Afskeid van die Harvard in November 1995 ==== Die Suid-Afrikaanse Lugmag het in die tydperk 16 tot 18 November 1995 by Langebaanweg van die Harvard afskeid geneem. Gaste het op die 16de aangekom en op die 18de vertrek, en die hoofverrigtinge het op die 17de plaasgevind. Op daardie datum was daar die SALM 75-formasieverbyvlug deur Harvards, ’n massaverbyvlug deur 55 Harvards, ’n formasieverbyvlug deur 16 Harvards en formasielugtoertjies deur die Harvard-vertoonspan. Ná die 55-skip-formasieverbyvlug was daar ’n massa-afskakeling van Harvard-enjins. Daar was ook individuele vertonings deur die SALM-museum se Albatross en Shackleton en vertonings deur die Suid-Afrikaanse Lugdiens se Historiese Vlug en die Harvard-klub.<ref>{{Cite book |title=The Last of the Radials, CFS Langebaanweg |date=16 to 18 November 1995 |publisher=South African Air Force |pages=Unnumbered |language=en}}</ref> == Die Pilatus PC-7 in SALM diens == Die Suid-Afrikaans Lugmag het drie Pilatus PC-7’s van die Bophuthatswana-lugmag geërf en 60 PC-7’s van sy eie bedryf. Die SALM se weergawes van die PC-7 was aanvanklik as die Pilatus PC-7 Merk II Astra bekend. Volgens ''75 Years on Wings of Eagles'' is die Pilatus PC-7’s van die ex-Bophuthatswana-lugmag vir oorbruggingsopleiding van die voormalige TBVC- en Nie-statutêre Mag-lede gebruik. Die voormalige Bophuthatswna-vliegtuie het hulle Bop-reeksnommers (T400, T410 en T420) en Leopard-plakkers behou. Die ex-Bop-vliegmasjiene is later op ’n Pilatus PC-12 ingeruil.<ref>{{Cite book |last=Becker |first=Dave |title=75 Years on Wings of Eagles South African Military Aviation History |date=1995 |publisher=Colorgraphic |isbn=0 947478 47 7 |edition=2de |location=Durban, South Africa |pages=170, 171 |language=en}}</ref> Die eerste Pilatus PC-7 Mk II Astra, nommer 2001, is op 17 Oktober 1994 aan die SVS afgelewer.<ref name=":1" /> === Pilatus PC-7’s by Langebaanweg op 3 Maart 1995 === === Atlas Astras van die Sentrale Vliegskool naby Langebaanweg op 3 Maart 1995 === === Pilatus PC-7’s in 2004 === ==== Mbeki se inhuldiging in April 2004 ==== Thabo Mbeki is op 27 April 2004 as Suid-Afrika se President ingehuldig, en die SALM het formasieverbyvlugte oor Pretoria uitgevoer. Dit het formasievlugte deur Astras van die Sentrale Vliegskool by Langebaanweg ingesluit. Die meegaande drie foto’s illustreer hierdie formasieverbyvlugte. ==== Waterkloof 21 September 2004 ==== Astras van die Sentrale Vliegskool by Langebaanweg is op 21 September 2004 by Waterkloof gesien. Hulle het aan die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling deelgeneem. === Skynnaderings by Springbok-vliegveld in die Noord-Kaap === In 2007 het Pilatus PC-7 Astra-opleidingsvliegtuie van die Suid-Afrikaanse Lugmag se Sentrale Vliegskool by Langebaanweg gereeld na Springbok-vliegveld in die Noord-Kaap-provinsie van Suid-Afrika gevlieg. Astra reeksnommer 2050 het op 24 Oktober 2007 skynnaderings by Springbok gedoen en word in die meegaande foto’s uitgebeeld. === Die Silwer Valke-vertoonspan === Die oorsprong van die Silwer Valke kan na die ''Bumbling Bees''-vertoonspan teruggevoer word, wat oorspronklik in 1953 gevorm is en in 1966 met die Impala Mk I begin vlieg het. Die span is op 22 November 1967 die Silwer Valke herdoop. ’n Pilatus PC-7 Mk II Astra-vertoonspan het op 13 Mei 1999 begin oefen. Daar is besluit om die Silwer Valke by die Sentrale Vliegskool by Langebaanweg met Astras te hervorm, en die Astra-vertoonspan is amptelik op 30 Oktober 1999 die Silwer Valke herdoop.<ref>{{Cite journal |last=Becker |first=Dave |date=October 2005 |title=History of the Silver Falcons |journal=SA Flyer |issue=120 |pages=29, 30, 33}}</ref> ==== Springbok-vliegveld 20 Oktober 2007 ==== ==== Nuwe kleure en merke vir die Silwer Valke ==== Nadat die vliegtuie van die Silwer Valke jare lank in die standaard opleidingskleurskema bedryf is, is hulle in die kleure van die 1994- nasionale vlag oorgeverf en het nuwe merke ontvang. ===== 29 September 2013 te Randse Lughawe en 7 Mei 2016 te Swartkop ===== == Verwysings == {{Verwysings}} quem7vttib1zqzwr3jip74uqcfwrqda 2967200 2967194 2026-09-14T09:54:02Z Gaius le Roux 203341 'n Paragraaf met 'n opskrif is bygevoeg. 2967200 wikitext text/x-wiki {{Nog besig}} '''Die Sentrale Vliegskool''' (SVS) van die [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] (SALM) is ’n sentrale eenheid waar vlieëniers (insluitende instrukteurs) opgelei word en het oor die jare verskillende tuistes gehad en word tans by [[Lugmagbasis Langebaanweg]] gehuisves. Die SVS het ook die naam 62 Lugskool gehad. Nog ’n naam vir die skool was “Sentrale Vlieërskool”. Daar word byvoorbeeld op bladsy 58 van die ''SA Flyer'' van Februarie 2003 ’n wapen uitgebeeld wat vanaf die begin van die 1950’s in gebruik geneem is en op die groepfoto van SVS-instrukteurskursus 3/1941 na die “Sentrale Vlieërskool” verwys.<ref name=":1">{{Cite journal |date=February 2003 |title=Central Flying School |journal=SA Flyer |pages=58}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Embleton |first=Andrew |title=Facta Nostra Vivent Memories from the South African Air Force Central Flying School 1922 – 1995 |date=2014 |publisher=Reach Publishers |isbn=947478 47 7 |edition=1st |location=Wandsbeck, South Africa |pages=45 |language=en}}</ref> Die skool het op verskillende tye ook verskillende vertoonspanne gehad. Die skool het vir ’n groot gedeelte van sy bestaan Harvards bedryf en gebruik tans die [[Pilatus PC-7]]. == Leuses van die Sentrale Vliegskool == Terwyl die SVS by Dunnottar gebaseer was, was die leuse “Ons dade leef”. Hierdie leuse word egter nie by Langebaanweg gebruik nie. Dáár word die leuse van die basis gebruik, naamlik ''Tenax Propisiti Vinco'' – "Deur volharding kom sukses" (sien die artikel oor Lugmagbasis Langebaanweg). == Wapens van die Sentrale Vliegskool == == Geskiedenis == Die Sentrale Vliegskool (SVS) is in 1936 gevorm deur die Vliegopleidingskool by Zwartkop te hernommer. Die SVS is vanaf 13 November 1939 net vir die opleiding van vlieginstrukteurs gebruik. Die SVS is op 11 Desember 1939 na Kimberley verskuif en daarna (op 27 Mei 1940) na Bloemfonteim (Tempe-vliegveld). Op 11 November 1940 is die SVS ingevolge die Gesamentlike Lugopleidingskema-numeringstelsel as 62 Lugskool hernoem, maar daar is gedurende die oorlogsjare na die skool as die Sentrale Vliegskool verwys. Opleiding by 62 Lugskool is in Januarie 1945 gestaak en die skool is in die tydperk 19 tot 24 Februarie 1945 gesluit. Die SVS is weer in Julie 1946 by Lugmagstasie Nigel heropen en is in 1949 as Dunnottar herdoop. Harvards, Tiger Moths, Dakotas, Venturas en ’n paar Auster Mk 5’s is bedryf. Die hoofrol van die skool was nou ''ab initio''-opleiding. Die eerste Harvard- kunsvliegspan is rondom hierdie tyd gevorm en die span het baie lugvertonings gelewer. Die Tiger Moths is gedurende die vroeë 1950’s uitgefaseer. Die naam van die eenheid is op 1 Februarie 1968 na Vliegopleidingskool Dunnottar verander, maar die naam Sentrale Vliegskool is weer vanaf 1 Januarie 1977 gebruik, met Harvards synde steeds op die inventaris van die eenheid. Daar is met ’n nuwe Harvard-kunsvliegspan begin.<ref name=":1" /> === Laaste vleuelsparade by Dunnottar op 10 Desember 1992 === Die laaste vleuelsparade van die Sentrale Vliegskool (SVS) by Dunnottar het op 10 Desember 1992 plaasgevind, en die SVS het daarna na Langebaanweg verskuif.<ref>{{Cite book |title=Vleuelparade |date=10 Desember 1992 |publisher=South African Air Force |pages=Unnumbered |language=af |trans-title=Wings Parade}}</ref> <ref>{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=392 |language=en}}</ref> ==== Foto’s van die programbrosjure ==== ==== Foto’s van die verrigtinge ==== === Verhuising van die Sentrale Vliegskool === Nadat die laaste vleuelsparade van die Sentrale Vliegskool by Dunnottar op 10 Desember 1992 plaasgevind het, het die SVS na Langebaanweg verskuif, en die eerste kursusse is op 1 Februarie 1993 by Langebaanweg aangebied.<ref name=":1" /> === Harvards van die Sentrale Vliegskool === ==== 1970’s ==== ==== 1992 ==== ==== 17 November 1995, Sentrale Vliegskool te Langebaanweg ==== ===== Harvard 7002 ===== Hierdie vliegtuig het voorheen ’n ander reeksnommer in die SALM gehad, naamlik 7529, wat ’n Harvard III was en op 15 April 1970 as deel van Operasie Klawer na die Gaboenese Presidentswag gegaan het. Die masjien is een van twee vliegtuie wat herbou is nadat hulle van Gaboen teruggekeer het. Sy konstruksienommer is 88-15328, sy VSA-reeksnommer was 41-34011 en sy reeksnommer in die Britse Koninklike Lugmag was EZ138. Die vliegmasjien is uit die romp van ex-SALM 7529/ex-Gaboenese “B” herbou. ===== Harvard 7073 ===== Harvard 7073 is die IIA-variant van die North American Harvard, het die konstruksienommer 88-9844 en was voorheen 41-33254 in die VSA en EX331 in die Koninklike Britse Lugmag. ===== Harvard 7654 ===== Harvard 7654 is ’n AT-6A met die konstruksienommer 78-6587. ===== Harvard 7678 ===== Hierdie vliegtuig is ’n SNJ-4 wat oorspronklik tussen Julie 1952 en September 1953 as deel van ’n groep van 65 vernieude AT-6’e/SNJ’s uit die VSA afgelewer is. Sy konstruksienommer is 88-9156 en hy het die VSA-reeksnommer 05-649 gehad. Die inligting rakende die verskillende Harvards in hierdie gedeelte is in die volgende bron verkry:<ref>{{Cite book |last=Becker and Brent |first=Dave and Winston |title=AT-6 Harvard in South African Service A pictorial history |date=1995 |publisher=Freeworld Publications CC |isbn=0-9583880-2-4 |location=Nelspruit, South Africa |pages=94, 95 and 105 |language=en}}</ref> === Die Harvard-vertoonspan === Die Harvard-vertoonspan het by verskillende geleenthede opgetree. ==== 1980’s ==== ===== Twee vliegtuie met eenheidwapens op 22 Julie 1989 by Lugmagbasis Bloemspruit ===== Twee vliegtuie van die Harvard-kunsvliegspan is op 22 Julie 1989 by Lugmagbasis Bloemspruit gesien. Hulle het die reeksnommers 7515 en 7024 gehad. Sien die foto’s laer af vir die eenheidwapens op die vliegtuie. ==== 1990’s ==== ==== November 1995 ==== === 1995-vieringe === ==== SALM 75-formasie ==== Harvards het gedurende die vieringe van die SALM se 75ste bestaansjaar in 1995 formasieverbyvlugte in die vorm van die syfer 75 gelewer. ==== Afskeid van die Harvard in November 1995 ==== Die Suid-Afrikaanse Lugmag het in die tydperk 16 tot 18 November 1995 by Langebaanweg van die Harvard afskeid geneem. Gaste het op die 16de aangekom en op die 18de vertrek, en die hoofverrigtinge het op die 17de plaasgevind. Op daardie datum was daar die SALM 75-formasieverbyvlug deur Harvards, ’n massaverbyvlug deur 55 Harvards, ’n formasieverbyvlug deur 16 Harvards en formasielugtoertjies deur die Harvard-vertoonspan. Ná die 55-skip-formasieverbyvlug was daar ’n massa-afskakeling van Harvard-enjins. Daar was ook individuele vertonings deur die SALM-museum se Albatross en Shackleton en vertonings deur die Suid-Afrikaanse Lugdiens se Historiese Vlug en die Harvard-klub.<ref>{{Cite book |title=The Last of the Radials, CFS Langebaanweg |date=16 to 18 November 1995 |publisher=South African Air Force |pages=Unnumbered |language=en}}</ref> == Die Pilatus PC-7 in SALM diens == Die Suid-Afrikaans Lugmag het drie Pilatus PC-7’s van die Bophuthatswana-lugmag geërf en 60 PC-7’s van sy eie bedryf. Die SALM se weergawes van die PC-7 was aanvanklik as die Pilatus PC-7 Merk II Astra bekend. Volgens ''75 Years on Wings of Eagles'' is die Pilatus PC-7’s van die ex-Bophuthatswana-lugmag vir oorbruggingsopleiding van die voormalige TBVC- en Nie-statutêre Mag-lede gebruik. Die voormalige Bophuthatswna-vliegtuie het hulle Bop-reeksnommers (T400, T410 en T420) en Leopard-plakkers behou. Die ex-Bop-vliegmasjiene is later op ’n Pilatus PC-12 ingeruil.<ref>{{Cite book |last=Becker |first=Dave |title=75 Years on Wings of Eagles South African Military Aviation History |date=1995 |publisher=Colorgraphic |isbn=0 947478 47 7 |edition=2de |location=Durban, South Africa |pages=170, 171 |language=en}}</ref> Die eerste Pilatus PC-7 Mk II Astra, nommer 2001, is op 17 Oktober 1994 aan die SVS afgelewer.<ref name=":1" /> === Pilatus PC-7’s by Langebaanweg op 3 Maart 1995 === === Atlas Astras van die Sentrale Vliegskool naby Langebaanweg op 3 Maart 1995 === === Pilatus PC-7’s in 2004 === ==== Mbeki se inhuldiging in April 2004 ==== Thabo Mbeki is op 27 April 2004 as Suid-Afrika se President ingehuldig, en die SALM het formasieverbyvlugte oor Pretoria uitgevoer. Dit het formasievlugte deur Astras van die Sentrale Vliegskool by Langebaanweg ingesluit. Die meegaande drie foto’s illustreer hierdie formasieverbyvlugte. ==== Waterkloof 21 September 2004 ==== Astras van die Sentrale Vliegskool by Langebaanweg is op 21 September 2004 by Waterkloof gesien. Hulle het aan die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling deelgeneem. === Skynnaderings by Springbok-vliegveld in die Noord-Kaap === In 2007 het Pilatus PC-7 Astra-opleidingsvliegtuie van die Suid-Afrikaanse Lugmag se Sentrale Vliegskool by Langebaanweg gereeld na Springbok-vliegveld in die Noord-Kaap-provinsie van Suid-Afrika gevlieg. Astra reeksnommer 2050 het op 24 Oktober 2007 skynnaderings by Springbok gedoen en word in die meegaande foto’s uitgebeeld. === Die Silwer Valke-vertoonspan === Die oorsprong van die Silwer Valke kan na die ''Bumbling Bees''-vertoonspan teruggevoer word, wat oorspronklik in 1953 gevorm is en in 1966 met die Impala Mk I begin vlieg het. Die span is op 22 November 1967 die Silwer Valke herdoop. ’n Pilatus PC-7 Mk II Astra-vertoonspan het op 13 Mei 1999 begin oefen. Daar is besluit om die Silwer Valke by die Sentrale Vliegskool by Langebaanweg met Astras te hervorm, en die Astra-vertoonspan is amptelik op 30 Oktober 1999 die Silwer Valke herdoop.<ref>{{Cite journal |last=Becker |first=Dave |date=October 2005 |title=History of the Silver Falcons |journal=SA Flyer |issue=120 |pages=29, 30, 33}}</ref> ==== Springbok-vliegveld 20 Oktober 2007 ==== ==== Nuwe kleure en merke vir die Silwer Valke ==== Nadat die vliegtuie van die Silwer Valke jare lank in die standaard opleidingskleurskema bedryf is, is hulle in die kleure van die 1994- nasionale vlag oorgeverf en het nuwe merke ontvang. ===== 29 September 2013 te Randse Lughawe en 7 Mei 2016 te Swartkop ===== == Verwysings == {{Verwysings}} elb93bkshcpc79go4of4kyonowteb5d 0 469090 2967179 2026-09-14T08:35:36Z Balenda 83524 AZE geskep 2967179 wikitext text/x-wiki {{Sporttoekoms}} {| class="infobox" align="right" cellpadding="2" style="float:right; width: 24em; " |+ style="font-size:85%;" | |- !colspan="3" bgcolor="#efefef" style="text-align:center;"| {{vlagikoon|AZE}} Qatar Airways<br>Azerbeidjanse Grand Prix 2026 |- |colspan="3" style="text-align:center;" | |- |colspan="3" style="text-align:center;" | [[Lêer:Baku-F1-Street-Circuit-rev1.png|280px]] |- | style="width: 20%;" | '''<small>Datum</small>''' | <small>26 September 2026</small> |- | '''<small>Plek</small>''' |colspan=2| <small>[[Bakoe-straatrenbaan]]</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Voorste wegspringplek</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small></small> | <small></small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small></small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Vinnigste rondte</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small></small> | <small></small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small></small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Podium</small> |-<!-- | '''<small>1</small>''' || <small>{{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]</small>|| <small>[[Red Bull Racing|Red Bull]]</small> |- | '''<small>2</small>''' || <small></small>|| <small>[[Red Bull Racing|Red Bull]]</small> |- | '''<small>3</small>''' || <small></small> --> |} Die '''[[2026 Formule Een-seisoen|2026 Formule Een]] [[Azerbeidjanse Grand Prix]]''' sal op 26 September 2026 op die [[Bakoe-straatrenbaan]] in [[Bakoe]], die hoofstad van [[Azerbeidjan]], gehou word. Dit sal die vyftiende wedren van die kampioenskapseisoen wees. Op versoek van die organiseerders is die Grand Prix met een dag vervroeg weens die land se Herdenkingsdag op 27 September, en die wedren sal dus op Saterdag in plaas van Sondag plaasvind.<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://racingnews365.nl/f1-past-kalender-2026-aan |titel=F1 past kalender 2026 aan |website=RacingNews365.nl |datum=30 Junie 2026}}</ref> == Bande == [[Pirelli]] sal die volgende bande aan alle spanne verskaf: {| class="wikitable gauche" style="text-align:gauche;" |+ Bande vir gebruik te Bakoe |- !colspan=3 scope="col"| Bande vir 'n droë baan !colspan=2 scope="col"| Reënbande |- | align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_White.svg|55px]]<br>Hard C4 | align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Yellow.svg|55px]]<br>Medium C5 | align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Red.svg|55px]]<br>Sag C6 | align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Green.svg|55px]]<br>Tussen-in | align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Blue.svg|55px]]<br>Reën |} {{clr}} == Vrye oefening == === Uitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" !rowspan="6"|Vrye oefening 1 !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Tyd |- !1 | align=center| | | | |- !2 | align=center| | | | |- !3 | align=center| | | | |- !4 | align=center| | | | |- !5 | align=center| | | | |-style="border-top:2px solid #808080" !rowspan="6"|Vrye oefening 2 !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Tyd |- !1 | align=center| | | | |- !2 | align=center| | | | |- !3 | align=center| | | | |- !4 | align=center| | | | |- !5 | align=center| | | | |-style="border-top:2px solid #808080" !rowspan="6"|Vrye oefening 3 !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Tyd |- !1 | align=center| | | | |- !2 | align=center| | | | |- !3 | align=center| | | | |- !4 | align=center| | | | |- !5 | align=center| | | | |} == Kwalifisering == {| class="wikitable" style="font-size:95%" {| class="wikitable sortable" !rowspan=2|Plek !rowspan=2|Nr. !rowspan=2|Renjaer !rowspan=2|Vervaardiger !colspan=3|Kwalifiseertyd !rowspan=2|Rooster |- !K1 !K2 !K3 |- |- !1 | align=center| | | | | | | align=center| 1 |- !2 | align=center| | | | | | | align=center| 2 |- !3 | align=center| | | | | | | align=center| 3 |- !4 | align=center| | | | | | | align=center| 4 |- !5 | align=center| | | | | | | align=center| 5 |- !6 | align=center| | | | | | | align=center| 6 |- !7 | align=center| | | | | | | align=center| 7 |- !8 | align=center| | | | | | | align=center| 8 |- !9 | align=center| | | | | | | align=center| 9 |- !10 | align=center| | | | | | | align=center| 10 |- !11 | align=center| | | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=11| | align=center| 11 |- !12 | align=center| | | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=12| | align=center| 12 |- !13 | align=center| | | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=13| | align=center| 13 |- !14 | align=center| | | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=14| | align=center| 14 |- !15 | align=center| | | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=15| | align=center| 15 |- !16 | align=center| | | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=16| | align=center| 16 |- !17 | align=center| | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| | align=center| 17 |- !18 | align=center| | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| | align=center| 18 |- !19 | align=center| | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| | align=center| 19 |- !20 | align=center| | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| | align=center| 20 |- !21 | align=center| | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | align=center| 21 |- !22 | align=center| | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | align=center| 22 |- !colspan="8"| K1 107% tyd: |} == Wedren == === Renuitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Rondes !Tyd/Oorsaak uitval !Rooster !Punte |- !1 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''25''' |- !2 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''18''' |- !3 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''15''' |- !4 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''12''' |- !5 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''10''' |- !6 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''8''' |- !7 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''6''' |- !8 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''4''' |- !9 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''2''' |- !10 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''1''' |- !11 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !12 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !13 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !14 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !15 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !16 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !17 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !18 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !19 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !20 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !21 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !22 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |} == Puntestand vóór die Grand Prix == {{BeginKolomme}} === Renjaers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Nr. !Renjaer !Span !Punte |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|292 |- !2 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|211 |- !3 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|191 |- !4 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|186 |- !5 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|167 |- !6 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|145 |- !7 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|120 |- !8 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|71 |- !9 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|59 |- !10 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|41 |- !11 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|31 |- !12 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|27 |- !13 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|18 |- !14 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|10 |- !15 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|7 |- !16 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|6 |- !17 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|5 |- !18 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|3 |- !19 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|3 |- !20 | align=center|22 | {{JP-VLAG}} [[Yuki Tsunoda]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|1 |- !21 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|0 |- !22 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !23 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- |} {{NuweKolom}} === Vervaardigers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Span !Punte |- !1 | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|503 |- !2 | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|358 |- !3 | {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|306 |- !4 | {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|230 |- !5 | {{IT-VLAG}} [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|77 |- !6 | {{FR-VLAG}} [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|68 |- !7 | {{US-VLAG}} [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|21 |- !8 | {{DE-VLAG}} [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|17 |- !9 | {{GB-VLAG}} [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|11 |- !10 | {{GB-VLAG}} [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|3 |- !11 | {{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |} {{EindeKolomme}} == Sien ook == * [[2026 Formule Een-seisoen]] * [[Lys van Formule Een Grands Prix]] {{F1GP 2020–2029}} [[Kategorie:Azerbeidjanse Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 2026|Azerbeidjan]] [[Kategorie:Sport in Europa]] 6ntdnws2e8k8h6edz5rfztcgzfb13e8 2967182 2967179 2026-09-14T08:48:29Z Aliwal2012 39067 2967182 wikitext text/x-wiki {{Sporttoekoms}} {| class="infobox" align="right" cellpadding="2" style="float:right; width: 24em; " |+ style="font-size:85%;" | |- !colspan="3" bgcolor="#efefef" style="text-align:center;"| {{vlagikoon|AZE}} 2026 Qatar Airways<br/>Azerbeidjanse Grand Prix |- |colspan="3" style="text-align:center;" | |- |colspan="3" style="text-align:center;" | [[Lêer:Baku-F1-Street-Circuit-rev1.png|280px]] |- | style="width: 20%;" | '''<small>Datum</small>''' | <small>26 September 2026</small> |- | '''<small>Plek</small>''' |colspan=2| <small>[[Bakoe-straatrenbaan]]</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Voorste wegspringplek</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small></small> | <small></small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small></small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Vinnigste rondte</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small></small> | <small></small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small></small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Podium</small> |-<!-- | '''<small>1</small>''' || <small>{{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]</small>|| <small>[[Red Bull Racing|Red Bull]]</small> |- | '''<small>2</small>''' || <small></small>|| <small>[[Red Bull Racing|Red Bull]]</small> |- | '''<small>3</small>''' || <small></small> --> |} Die '''[[2026 Formule Een-seisoen|2026 Formule Een]] [[Azerbeidjanse Grand Prix]]''' sal op 26 September 2026 op die [[Bakoe-straatrenbaan]] in [[Bakoe]], die hoofstad van [[Azerbeidjan]], gehou word. Dit sal die vyftiende wedren van die kampioenskapseisoen wees. Op versoek van die organiseerders is die Grand Prix met een dag vervroeg weens die land se Herdenkingsdag op 27 September, en die wedren sal dus op Saterdag in plaas van Sondag plaasvind.<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://racingnews365.nl/f1-past-kalender-2026-aan |titel=F1 past kalender 2026 aan |website=RacingNews365.nl |datum=30 Junie 2026}}</ref> == Bande == [[Pirelli]] sal die volgende bande aan alle spanne verskaf: {| class="wikitable gauche" style="text-align:gauche;" |+ Bande vir gebruik te Bakoe |- !colspan=3 scope="col"| Bande vir 'n droë baan !colspan=2 scope="col"| Reënbande |- | align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_White.svg|55px]]<br>Hard C4 | align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Yellow.svg|55px]]<br>Medium C5 | align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Red.svg|55px]]<br>Sag C6 | align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Green.svg|55px]]<br>Tussen-in | align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Blue.svg|55px]]<br>Reën |} {{clr}} == Vrye oefening == === Uitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" !rowspan="6"|Vrye oefening 1 !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Tyd |- !1 | align=center| | | | |- !2 | align=center| | | | |- !3 | align=center| | | | |- !4 | align=center| | | | |- !5 | align=center| | | | |-style="border-top:2px solid #808080" !rowspan="6"|Vrye oefening 2 !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Tyd |- !1 | align=center| | | | |- !2 | align=center| | | | |- !3 | align=center| | | | |- !4 | align=center| | | | |- !5 | align=center| | | | |-style="border-top:2px solid #808080" !rowspan="6"|Vrye oefening 3 !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Tyd |- !1 | align=center| | | | |- !2 | align=center| | | | |- !3 | align=center| | | | |- !4 | align=center| | | | |- !5 | align=center| | | | |} == Kwalifisering == {| class="wikitable" style="font-size:95%" {| class="wikitable sortable" !rowspan=2|Plek !rowspan=2|Nr. !rowspan=2|Renjaer !rowspan=2|Vervaardiger !colspan=3|Kwalifiseertyd !rowspan=2|Rooster |- !K1 !K2 !K3 |- |- !1 | align=center| | | | | | | align=center| 1 |- !2 | align=center| | | | | | | align=center| 2 |- !3 | align=center| | | | | | | align=center| 3 |- !4 | align=center| | | | | | | align=center| 4 |- !5 | align=center| | | | | | | align=center| 5 |- !6 | align=center| | | | | | | align=center| 6 |- !7 | align=center| | | | | | | align=center| 7 |- !8 | align=center| | | | | | | align=center| 8 |- !9 | align=center| | | | | | | align=center| 9 |- !10 | align=center| | | | | | | align=center| 10 |- !11 | align=center| | | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=11| | align=center| 11 |- !12 | align=center| | | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=12| | align=center| 12 |- !13 | align=center| | | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=13| | align=center| 13 |- !14 | align=center| | | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=14| | align=center| 14 |- !15 | align=center| | | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=15| | align=center| 15 |- !16 | align=center| | | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=16| | align=center| 16 |- !17 | align=center| | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| | align=center| 17 |- !18 | align=center| | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| | align=center| 18 |- !19 | align=center| | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| | align=center| 19 |- !20 | align=center| | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| | align=center| 20 |- !21 | align=center| | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | align=center| 21 |- !22 | align=center| | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | align=center| 22 |- !colspan="8"| K1 107% tyd: |} == Wedren == === Renuitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Rondes !Tyd/Oorsaak uitval !Rooster !Punte |- !1 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''25''' |- !2 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''18''' |- !3 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''15''' |- !4 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''12''' |- !5 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''10''' |- !6 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''8''' |- !7 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''6''' |- !8 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''4''' |- !9 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''2''' |- !10 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''1''' |- !11 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !12 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !13 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !14 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !15 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !16 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !17 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !18 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !19 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !20 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !21 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !22 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |} == Puntestand vóór die Grand Prix == {{BeginKolomme}} === Renjaers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Nr. !Renjaer !Span !Punte |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|292 |- !2 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|211 |- !3 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|191 |- !4 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|186 |- !5 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|167 |- !6 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|145 |- !7 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|120 |- !8 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|71 |- !9 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|59 |- !10 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|41 |- !11 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|31 |- !12 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|27 |- !13 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|18 |- !14 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|10 |- !15 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|7 |- !16 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|6 |- !17 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|5 |- !18 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|3 |- !19 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|3 |- !20 | align=center|22 | {{JP-VLAG}} [[Yuki Tsunoda]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|1 |- !21 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|0 |- !22 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !23 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- |} {{NuweKolom}} === Vervaardigers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Span !Punte |- !1 | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|503 |- !2 | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|358 |- !3 | {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|306 |- !4 | {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|230 |- !5 | {{IT-VLAG}} [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|77 |- !6 | {{FR-VLAG}} [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|68 |- !7 | {{US-VLAG}} [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|21 |- !8 | {{DE-VLAG}} [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|17 |- !9 | {{GB-VLAG}} [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|11 |- !10 | {{GB-VLAG}} [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|3 |- !11 | {{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |} {{EindeKolomme}} == Sien ook == * [[2026 Formule Een-seisoen]] * [[Lys van Formule Een Grands Prix]] == Verwysings == {{Verwysings}} {{F1GP 2020–2029}} [[Kategorie:Azerbeidjanse Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 2026|Azerbeidjan]] [[Kategorie:Sport in Europa]] 5nxbrcbnynh4pacckjrpr9u4ot8eawq 2967190 2967182 2026-09-14T09:16:40Z Balenda 83524 Logo 2967190 wikitext text/x-wiki {{Sporttoekoms}} [[Lêer:Formula One logo.svg|thumb|260px|Formule 1 logo]] {| class="infobox" align="right" cellpadding="2" style="float:right; width: 24em; " |+ style="font-size:85%;" | |- !colspan="3" bgcolor="#efefef" style="text-align:center;"| {{vlagikoon|AZE}} 2026 Qatar Airways<br/>Azerbeidjanse Grand Prix |- |colspan="3" style="text-align:center;" | |- |colspan="3" style="text-align:center;" | [[Lêer:Baku-F1-Street-Circuit-rev1.png|280px]] |- | style="width: 20%;" | '''<small>Datum</small>''' | <small>26 September 2026</small> |- | '''<small>Plek</small>''' |colspan=2| <small>[[Bakoe-straatrenbaan]]</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Voorste wegspringplek</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small></small> | <small></small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small></small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Vinnigste rondte</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small></small> | <small></small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small></small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Podium</small> |-<!-- | '''<small>1</small>''' || <small>{{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]</small>|| <small>[[Red Bull Racing|Red Bull]]</small> |- | '''<small>2</small>''' || <small></small>|| <small>[[Red Bull Racing|Red Bull]]</small> |- | '''<small>3</small>''' || <small></small> --> |} Die '''[[2026 Formule Een-seisoen|2026 Formule Een]] [[Azerbeidjanse Grand Prix]]''' sal op 26 September 2026 op die [[Bakoe-straatrenbaan]] in [[Bakoe]], die hoofstad van [[Azerbeidjan]], gehou word. Dit sal die vyftiende wedren van die kampioenskapseisoen wees. Op versoek van die organiseerders is die Grand Prix met een dag vervroeg weens die land se Herdenkingsdag op 27 September, en die wedren sal dus op Saterdag in plaas van Sondag plaasvind.<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://racingnews365.nl/f1-past-kalender-2026-aan |titel=F1 past kalender 2026 aan |website=RacingNews365.nl |datum=30 Junie 2026}}</ref> == Bande == [[Pirelli]] sal die volgende bande aan alle spanne verskaf: {| class="wikitable gauche" style="text-align:gauche;" |+ Bande vir gebruik te Bakoe |- !colspan=3 scope="col"| Bande vir 'n droë baan !colspan=2 scope="col"| Reënbande |- | align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_White.svg|55px]]<br>Hard C4 | align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Yellow.svg|55px]]<br>Medium C5 | align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Red.svg|55px]]<br>Sag C6 | align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Green.svg|55px]]<br>Tussen-in | align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Blue.svg|55px]]<br>Reën |} {{clr}} == Vrye oefening == === Uitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" !rowspan="6"|Vrye oefening 1 !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Tyd |- !1 | align=center| | | | |- !2 | align=center| | | | |- !3 | align=center| | | | |- !4 | align=center| | | | |- !5 | align=center| | | | |-style="border-top:2px solid #808080" !rowspan="6"|Vrye oefening 2 !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Tyd |- !1 | align=center| | | | |- !2 | align=center| | | | |- !3 | align=center| | | | |- !4 | align=center| | | | |- !5 | align=center| | | | |-style="border-top:2px solid #808080" !rowspan="6"|Vrye oefening 3 !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Tyd |- !1 | align=center| | | | |- !2 | align=center| | | | |- !3 | align=center| | | | |- !4 | align=center| | | | |- !5 | align=center| | | | |} == Kwalifisering == {| class="wikitable" style="font-size:95%" {| class="wikitable sortable" !rowspan=2|Plek !rowspan=2|Nr. !rowspan=2|Renjaer !rowspan=2|Vervaardiger !colspan=3|Kwalifiseertyd !rowspan=2|Rooster |- !K1 !K2 !K3 |- |- !1 | align=center| | | | | | | align=center| 1 |- !2 | align=center| | | | | | | align=center| 2 |- !3 | align=center| | | | | | | align=center| 3 |- !4 | align=center| | | | | | | align=center| 4 |- !5 | align=center| | | | | | | align=center| 5 |- !6 | align=center| | | | | | | align=center| 6 |- !7 | align=center| | | | | | | align=center| 7 |- !8 | align=center| | | | | | | align=center| 8 |- !9 | align=center| | | | | | | align=center| 9 |- !10 | align=center| | | | | | | align=center| 10 |- !11 | align=center| | | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=11| | align=center| 11 |- !12 | align=center| | | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=12| | align=center| 12 |- !13 | align=center| | | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=13| | align=center| 13 |- !14 | align=center| | | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=14| | align=center| 14 |- !15 | align=center| | | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=15| | align=center| 15 |- !16 | align=center| | | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=16| | align=center| 16 |- !17 | align=center| | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| | align=center| 17 |- !18 | align=center| | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| | align=center| 18 |- !19 | align=center| | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| | align=center| 19 |- !20 | align=center| | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| | align=center| 20 |- !21 | align=center| | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | align=center| 21 |- !22 | align=center| | | | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | align=center| 22 |- !colspan="8"| K1 107% tyd: |} == Wedren == === Renuitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Rondes !Tyd/Oorsaak uitval !Rooster !Punte |- !1 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''25''' |- !2 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''18''' |- !3 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''15''' |- !4 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''12''' |- !5 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''10''' |- !6 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''8''' |- !7 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''6''' |- !8 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''4''' |- !9 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''2''' |- !10 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center| '''1''' |- !11 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !12 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !13 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !14 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !15 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !16 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !17 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !18 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !19 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !20 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !21 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- !22 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |} == Puntestand vóór die Grand Prix == {{BeginKolomme}} === Renjaers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Nr. !Renjaer !Span !Punte |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|292 |- !2 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|211 |- !3 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|191 |- !4 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|186 |- !5 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|167 |- !6 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|145 |- !7 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|120 |- !8 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|71 |- !9 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|59 |- !10 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|41 |- !11 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|31 |- !12 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|27 |- !13 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|18 |- !14 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|10 |- !15 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|7 |- !16 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|6 |- !17 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|5 |- !18 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|3 |- !19 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|3 |- !20 | align=center|22 | {{JP-VLAG}} [[Yuki Tsunoda]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|1 |- !21 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|0 |- !22 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !23 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- |} {{NuweKolom}} === Vervaardigers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Span !Punte |- !1 | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|503 |- !2 | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|358 |- !3 | {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|306 |- !4 | {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|230 |- !5 | {{IT-VLAG}} [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|77 |- !6 | {{FR-VLAG}} [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|68 |- !7 | {{US-VLAG}} [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|21 |- !8 | {{DE-VLAG}} [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|17 |- !9 | {{GB-VLAG}} [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|11 |- !10 | {{GB-VLAG}} [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|3 |- !11 | {{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |} {{EindeKolomme}} == Sien ook == * [[2026 Formule Een-seisoen]] * [[Lys van Formule Een Grands Prix]] == Verwysings == {{Verwysings}} {{F1GP 2020–2029}} [[Kategorie:Azerbeidjanse Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 2026|Azerbeidjan]] [[Kategorie:Sport in Europa]] gtnnx54a3z4mwblxr9als5suyup96fk 1 469091 2967183 2026-09-14T08:49:35Z Aliwal2012 39067 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2967183 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 469092 2967184 2026-09-14T08:50:34Z Aliwal2012 39067 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2967184 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 2 469093 2967192 2026-09-14T09:18:04Z Ditiro Hanyane 203614 Ontwerp van 'n artikel 2967192 wikitext text/x-wiki == Nike Dunks == Die Nike Dunk is 'n reeks atletiese skoene wat deur Nike, Inc. vervaardig word. Die skoen is in 1985 bekendgestel as 'n basketbalskoen en het later met skateboarding, mode en sneaker-kultuur geassosieer. Die Dunk is vrygestel in lae-top, middel-top en hoë-top weergawes en is vervaardig in talle kleure en samewerkende uitgawes.<ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.nike.com/a/dunk-history|title=The History of the Nike Dunk|website=Nike.com|language=en-US|access-date=2026-09-14}}</ref> === Geskiedenis === Die Nike Dunk is tydens die 1985/86 kollege basketbal seisoen bekendgestel as deel van Nike se pogings om skoene en klere te vervaardig in kleure wat verband hou met prominente universiteitsbasketbalprogramme. Die inisiatief het bekend geword as die Kollege Kleure Program en is bevorder met behulp van die slagspreuk "Wees getrou aan jou skool." <ref name=":1" /> Volgens Nike het die ontwerp van die Dunk elemente van verskeie van die maatskappy se bestaande basketbalskoene ingesluit, insluitend die Nike Legend, Nike Terminator en Air Jordan 1. Die skoen is ontwikkel en binne 'n betreklik kort tydperk van ongeveer ses weke op die mark gebring.<ref name=":2">{{Cite web|url=https://urbansyndicate.co.uk/the-nike-dunk-a-legacy-of-style-culture-and-athleticism/|title=The Nike Dunk: A Legacy of Style, Culture, and Athleticism – Urban Syndicate|language=en|access-date=2026-09-14}}</ref> Die College Colors-veldtog het skoene in kleurskemas aangebied wat geïnspireer is deur groot Amerikaanse universiteitsbasketbalspanne. Nike het later die program beskryf as 'n belangrike deel van sy uitbreiding binne kollege basketbal en sy pogings om skoene met universiteit identiteit en fan kultuur te verbind.<ref name=":3">{{Cite web|url=https://hypebeast.com/2021/6/nike-sb-dunk-history-sneakers-skateboarding-basketball|title=The History of the Nike Dunk and the Nike SB Dunk|date=2021-06-11|website=Hypebeast|language=en|access-date=2026-09-14}}</ref> == Aanneming deur skaatsplankryers == Gedurende die 1990's het die Nike Dunk gewild geword onder skaatsers. Die skoen is teen afslagpryse beskikbaar gestel nadat sy aanvanklike teenwoordigheid op die basketbalmark afgeneem het, wat dit 'n toeganklike opsie vir skaatsers gemaak het. Die konstruksie en voorkoms het dit ook geskik gemaak vir skaatsplankry en truuks.<ref name=":3" /> In die laat 1990's en vroeë 2000's het Nike sy betrokkenheid by die skaatsbordmark verhoog. Die maatskappy het daarna die Dunk aangepas vir skaatsplankry en die Dunk Low Pro SB bekendgestel deur sy Nike SB-afdeling. Die skaatsbordweergawe het aanpassings ingesluit, insluitend bykomende vulling, veral rondom die tong.<ref name=":3" /> Nike SB het ook saam met professionele skaatsers gewerk aan variasies van die Dunk, wat bygedra het tot die skoen se toenemende belangrikheid binne die skaats- en sneaker-kultuur.<ref name=":1" /> == Ontwerp == Die Nike Dunk het tradisioneel 'n leer boonste, 'n geperforeerde toe boks, 'n rubber sole en Nike se handtekening Swoosh logo. Die silhoeët is oorspronklik ontwerp vir basketbal en is hoofsaaklik as 'n hoë-top skoen vervaardig voordat dit uitgebrei het na lae-top en middel-top variasies. <ref name=":4">{{Cite web|url=https://decentfoot.com/what-type-of-shoes-are-nike-dunks/|title=Nike Dunks: What Type Of Shoes Are They? Explore Styles, Variations, And More [Updated:September 2026]|date=2025-03-01|language=en-US|access-date=2026-09-14}}</ref> Die ontwerp van die Dunk is beïnvloed deur verskeie Nike basketbalskoene van die middel 1980's. Nike het die Legend, Terminator en Air Jordan 1 geïdentifiseer as belangrike invloede op die skoen se ontwikkeling.<ref name=":1" /> Die skoen se relatief eenvoudige paneelontwerp het Nike in staat gestel om dit in 'n wye verskeidenheid kleurkombinasies en materiale te vervaardig<ref name=":4" /> == Nike SB Dunk == Die Nike SB Dunk is 'n skaats-georiënteerde weergawe van die Nike Dunk wat onder Nike se Nike SB-handelsmerk vervaardig word. Die SB-weergawes van die skoen is ontwikkel nadat die oorspronklike Dunk in die 1990's gewild geword het onder skaatsplankryers.<ref name=":2" /> Nike het die skoen vir skateboarding aangepas deur die pols en vulling in sekere gebiede, insluitend die tong, te verhoog. Nike SB het ook saamgewerk met professionele skaatsers en kleinhandelaars op beperkte uitgawes van die Dunk, wat gehelp het om die skoen as 'n beduidende produk in beide skaats- en sneaker-versamelingsgemeenskappe te vestig.<ref>{{Cite web|url=https://www.sneakerfreaker.com/search?query=Lewis-Marnell--what-The-Dunk|website=www.sneakerfreaker.com|access-date=2026-09-14}}</ref> == Kulturele impak == Alhoewel dit oorspronklik as 'n basketbalskoen ontwikkel is, is die Nike Dunk deur verskeie kulturele gemeenskappe aangeneem, insluitend skateboarders, sneakerversamelaars en modeverbruikers. Nike het die Dunk beskryf as 'n uitbreiding buite basketbal in kuns, mode, musiek en breër populêre kultuur.<ref name=":5">{{Cite web|url=https://medium.com/@nbpl/why-did-nike-dunks-become-a-cultural-phenomenon-969d5cc7582a|title=Why Did Nike Dunks Become a Cultural Phenomenon?|last=Nbplpro|date=2024-05-16|website=Medium|language=en|access-date=2026-09-14}}</ref> Die skoen se verbintenis met universiteitskleure, skaatsplankry en samewerkings het bygedra tot die volgehoue gewildheid daarvan. Die Dunk is in talle kleurvariante vrygestel, insluitend weergawes geïnspireer deur sportspanne, kunstenaars, kleinhandelaars en ander kulturele verwysings.<ref name=":5" /> == Variante == Die Nike Dunk is in verskeie primêre vorme vervaardig: * Dunk High: 'n Hoë-top weergawe gebaseer op die oorspronklike basketbal-georiënteerde ontwerp. * Dunk Low: 'n Laag top weergawe wat wyd gebruik word as 'n lewenstyl en gemaklike skoen. * Dunk Mid: 'n Mid-top variasie geplaas tussen die hoë en lae top modelle. * Dunk SB: Skateboard-georiënteerde weergawes wat onder Nike SB vervaardig is, met ontwerpveranderings wat bedoel is vir skateboarding. <ref name=":5" /> == Verwysings == {{Reflist}} * [https://www.nike.com/a/dunk-history The History of the Nike Dunk. Nike.com] * https://www.nicekicks.com/nike-sb-dunk-history * [https://medium.com/@nbpl/why-did-nike-dunks-become-a-cultural-phenomenon-969d5cc7582a Why Did Nike Dunks Become a Cultural Phenomenon? | by Nbplpro | Medium] * https://www.sneakerfreaker.com/search?query=Lewis-Marnell--what-The-Dunk * [https://www.sneakerfreaker.com/search?query=Lewis-Marnell--what-The-Dunk sneakerfreaker.com/search?query=Lewis-Marnell--what-The-Dunk] * .[https://decentfoot.com/what-type-of-shoes-are-nike-dunks/ <nowiki>"Nike Dunks: What Type Of Shoes Are They? Explore Styles, Variations, And More [Updated:September 2026]"</nowiki>] c2qddro7oq3dj0zhhfe2cw5ta5kqrai 6 469094 2967201 2026-09-14T10:05:32Z Gaius le Roux 203341 {{Beeldinligting |beskrywing=Harvard reeksnommer 7569 is in ’n verteenwoordigende Gesamentlike Lugopleidingskema-kleurskema van die Tweede Wêreldoorlog geverf. Hierdie skema bestaan uit ’n algehele skema van silwer met geel op die boonste en onderste oppervlakke van die vlerk asook ’n donker kleur op die skitterweerpaneel voor die stuurkajuit. Die merke bestaan uit tipe B- nasionale kentekens bo-op die vlerk, tipe A- nasionale kentekens onder die vlerk en tipe A1- nasionale kentekens op die r... 2967201 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Harvard reeksnommer 7569 is in ’n verteenwoordigende Gesamentlike Lugopleidingskema-kleurskema van die Tweede Wêreldoorlog geverf. Hierdie skema bestaan uit ’n algehele skema van silwer met geel op die boonste en onderste oppervlakke van die vlerk asook ’n donker kleur op die skitterweerpaneel voor die stuurkajuit. Die merke bestaan uit tipe B- nasionale kentekens bo-op die vlerk, tipe A- nasionale kentekens onder die vlerk en tipe A1- nasionale kentekens op die romp. Daarbenewens is daar die volle reeksnommer in ’n groot lettertipe op die romp en ’n klein reeksnommer op die agterste deel van die romp en ’n oranje-wit-en-blou vlag op die stertvin. |bron=Gabriel le Roux-versameling |datum=Onbekend |daarsteller=Gaius le Roux |outeur=Andy Heape |ander_weergawes= }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{cc-by-sa-4.0}} i7feunzfyue26l8j557rbpgv9dfotka 6 469095 2967204 2026-09-14T10:15:18Z Gaius le Roux 203341 {{Beeldinligting |beskrywing=Die laaste vleuelsparade van die Sentrale Vliegskool (SVS) by Dunnottar het op 10 Desember 1992 plaasgevind. |bron=Gabriel le Roux-versameling |datum=10 Desember 1992 |daarsteller=Gaius le Roux |outeur=Suid-Afrikaanse Lugmag |ander_weergawes= }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> 2967204 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Die laaste vleuelsparade van die Sentrale Vliegskool (SVS) by Dunnottar het op 10 Desember 1992 plaasgevind. |bron=Gabriel le Roux-versameling |datum=10 Desember 1992 |daarsteller=Gaius le Roux |outeur=Suid-Afrikaanse Lugmag |ander_weergawes= }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{cc-by-sa-4.0}} 7e5iflux3t3bmwqdloyfrqrayk3bv7c 6 469096 2967205 2026-09-14T10:19:55Z Gaius le Roux 203341 {{Beeldinligting |beskrywing=Die laaste vleuelsparade van die Sentrale Vliegskool (SVS) by Dunnottar het op 10 Desember 1992 plaasgevind. |bron=Gabriel le Roux-versameling |datum=10 Desember 1992 |daarsteller=Gaius le Roux |outeur=Suid-Afrikaanse Lugmag |ander_weergawes= }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> 2967205 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Die laaste vleuelsparade van die Sentrale Vliegskool (SVS) by Dunnottar het op 10 Desember 1992 plaasgevind. |bron=Gabriel le Roux-versameling |datum=10 Desember 1992 |daarsteller=Gaius le Roux |outeur=Suid-Afrikaanse Lugmag |ander_weergawes= }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{cc-by-sa-4.0}} 7e5iflux3t3bmwqdloyfrqrayk3bv7c 6 469097 2967207 2026-09-14T10:23:36Z Gaius le Roux 203341 {{Beeldinligting |beskrywing=Die laaste vleuelsparade van die Sentrale Vliegskool (SVS) by Dunnottar het op 10 Desember 1992 plaasgevind. |bron=Gabriel le Roux-versameling |datum=10 Desember 1992 |daarsteller=Gaius le Roux |outeur=Suid-Afrikaanse Lugmag |ander_weergawes= }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> 2967207 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Die laaste vleuelsparade van die Sentrale Vliegskool (SVS) by Dunnottar het op 10 Desember 1992 plaasgevind. |bron=Gabriel le Roux-versameling |datum=10 Desember 1992 |daarsteller=Gaius le Roux |outeur=Suid-Afrikaanse Lugmag |ander_weergawes= }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{cc-by-sa-4.0}} 7e5iflux3t3bmwqdloyfrqrayk3bv7c 6 469098 2967208 2026-09-14T10:47:56Z Gaius le Roux 203341 {{Beeldinligting |beskrywing=Twee Harvards (7676 en 7688) van die SALM se Harvard-kunsvliegspan het op 3 Augustus 1985 tydens die Nelspruitlugskou in formasie saam met vliegtuie van die Winfield/Magnum-kunsvliegspan gevlieg. Die vliegtuie van die Winfield-span was Pitts Specials ZS-LRU, ZS-LRV en ZS-LRW. |bron=Gabriel le Roux-versameling |datum=3 Augustus 1985 |daarsteller=Gaius le Roux |outeur=Andy Heape |ander_weergawes= }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN... 2967208 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Twee Harvards (7676 en 7688) van die SALM se Harvard-kunsvliegspan het op 3 Augustus 1985 tydens die Nelspruitlugskou in formasie saam met vliegtuie van die Winfield/Magnum-kunsvliegspan gevlieg. Die vliegtuie van die Winfield-span was Pitts Specials ZS-LRU, ZS-LRV en ZS-LRW. |bron=Gabriel le Roux-versameling |datum=3 Augustus 1985 |daarsteller=Gaius le Roux |outeur=Andy Heape |ander_weergawes= }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{cc-by-sa-4.0}} 0j9cq65ruiri0w0sbfcjgxpfsg9kmps 0 469099 2967213 2026-09-14T11:14:58Z Sobaka 328 Begin 'n nuwe artikel, nog besigǃ 2967213 wikitext text/x-wiki '''Axel Christer Helfrid Uggla''' (gebore op [[12 September]] [[1865]] in [[Göteborg]]; oorlede op [[4 Oktober]] [[1945]] in [[Stockholm]]) was 'n Sweedse ingenieur. Christer Uggla was die seun van die groothandelaar Thure Conrad Harald Uggla en Ida Wilhelmina Pihl. Hy het sy ingenieursgraad in 1885 aan die Chalmers-instituut vir Tegnologie en in 1889 aan die Politegnikum in Zürich verwerf. Na kort tydperke van diens in sy tuisland, het hy van 1890 tot 1900 as Meganiese Direkteur vir die Nederlands-Suid-Afrikaanse Spoorwegmaatskappy in Transvaal gedien. Hy het onder meer toesig gehou oor die bou van die sentrale spoorwegwerkswinkels in Pretoria. Met die uitbreek van die Boereoorlog in 1899 het hy 'n Skandinawiese eenheid – bestaande uit 'n vrywillige strydkorps (die [[Skandinawiese Korps]]) en 'n ambulanseenheid – georganiseer om die Boere by te staan. Hy het aan die Slag van Magersfontein in Desember 1899 – 'n oorwinning vir die Boere – deelgeneem en later bygedra tot die herdenkingspublikasie *Hjältarne vid Magerfontein* (1925). Na die finale Britse oorwinning het Uggla [[Suid-Afrika]] verlaat; hy het daarna gedien as adjunkdirekteur by Machinefabriek Breda in Breda (1901–1909), direkteur by Vagnfabriks-Aktiebolaget in Södertälje (1909–1911) en verteenwoordiger vir die Sweedse Vereniging vir Spoorwegwa-werkswinkels in Stockholm (1911–1926). Daarbenewens het hy van 1911 tot 1928 sy eie besigheid in Stockholm bedryf, 'n ingenieursagentskap bekend as "Ingenjör Christer Uggla teknisk agenturbyrå." Hy het 'n patent vir 'n hittebesparende waterverwarmer verkry. Uggla het in 1912 die Nederlandse visekonsul in Stockholm geword en in 1920 konsul, en het van 1931 tot 1941 as die Nederlandse konsul-generaal vir Swede gedien. Hy was aktief in organisasies soos die Sweeds-Nederlandse Vereniging en die Sweedse Adelvereniging. ===Bronne== * Uggla, Christer in ''Svenska män och kvinnor'' (1955) {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Uggla, Christer}} [[Kategorie:Mense in die Tweede Vryheidsoorlog]] [[Kategorie:Geboortes in 1865]] [[Kategorie:Sterftes in 1945]] m29yqkcfbej1v0flsdxca96cn2j0436 2967214 2967213 2026-09-14T11:15:57Z Sobaka 328 /* =Bronne */ 2967214 wikitext text/x-wiki '''Axel Christer Helfrid Uggla''' (gebore op [[12 September]] [[1865]] in [[Göteborg]]; oorlede op [[4 Oktober]] [[1945]] in [[Stockholm]]) was 'n Sweedse ingenieur. Christer Uggla was die seun van die groothandelaar Thure Conrad Harald Uggla en Ida Wilhelmina Pihl. Hy het sy ingenieursgraad in 1885 aan die Chalmers-instituut vir Tegnologie en in 1889 aan die Politegnikum in Zürich verwerf. Na kort tydperke van diens in sy tuisland, het hy van 1890 tot 1900 as Meganiese Direkteur vir die Nederlands-Suid-Afrikaanse Spoorwegmaatskappy in Transvaal gedien. Hy het onder meer toesig gehou oor die bou van die sentrale spoorwegwerkswinkels in Pretoria. Met die uitbreek van die Boereoorlog in 1899 het hy 'n Skandinawiese eenheid – bestaande uit 'n vrywillige strydkorps (die [[Skandinawiese Korps]]) en 'n ambulanseenheid – georganiseer om die Boere by te staan. Hy het aan die Slag van Magersfontein in Desember 1899 – 'n oorwinning vir die Boere – deelgeneem en later bygedra tot die herdenkingspublikasie *Hjältarne vid Magerfontein* (1925). Na die finale Britse oorwinning het Uggla [[Suid-Afrika]] verlaat; hy het daarna gedien as adjunkdirekteur by Machinefabriek Breda in Breda (1901–1909), direkteur by Vagnfabriks-Aktiebolaget in Södertälje (1909–1911) en verteenwoordiger vir die Sweedse Vereniging vir Spoorwegwa-werkswinkels in Stockholm (1911–1926). Daarbenewens het hy van 1911 tot 1928 sy eie besigheid in Stockholm bedryf, 'n ingenieursagentskap bekend as "Ingenjör Christer Uggla teknisk agenturbyrå." Hy het 'n patent vir 'n hittebesparende waterverwarmer verkry. Uggla het in 1912 die Nederlandse visekonsul in Stockholm geword en in 1920 konsul, en het van 1931 tot 1941 as die Nederlandse konsul-generaal vir Swede gedien. Hy was aktief in organisasies soos die Sweeds-Nederlandse Vereniging en die Sweedse Adelvereniging. ==Bron== * Uggla, Christer in ''Svenska män och kvinnor'' (1955) {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Uggla, Christer}} [[Kategorie:Mense in die Tweede Vryheidsoorlog]] [[Kategorie:Geboortes in 1865]] [[Kategorie:Sterftes in 1945]] 71i4p410ps5vudo7e4ppvs0zq5n2jbp 2967215 2967214 2026-09-14T11:18:25Z Sobaka 328 vertaal nota 2967215 wikitext text/x-wiki '''Axel Christer Helfrid Uggla''' (gebore op [[12 September]] [[1865]] in [[Göteborg]]; oorlede op [[4 Oktober]] [[1945]] in [[Stockholm]]) was 'n Sweedse ingenieur. Christer Uggla was die seun van die groothandelaar Thure Conrad Harald Uggla en Ida Wilhelmina Pihl. Hy het sy ingenieursgraad in 1885 aan die Chalmers-instituut vir Tegnologie en in 1889 aan die Politegnikum in Zürich verwerf. Na kort tydperke van diens in sy tuisland, het hy van 1890 tot 1900 as Meganiese Direkteur vir die Nederlands-Suid-Afrikaanse Spoorwegmaatskappy in Transvaal gedien. Hy het onder meer toesig gehou oor die bou van die sentrale spoorwegwerkswinkels in Pretoria. Met die uitbreek van die Boereoorlog in 1899 het hy 'n Skandinawiese eenheid – bestaande uit 'n vrywillige strydkorps (die [[Skandinawiese Korps]]) en 'n ambulanseenheid – georganiseer om die Boere by te staan. Hy het aan die Slag van Magersfontein in Desember 1899 – 'n oorwinning vir die Boere – deelgeneem en later bygedra tot die herdenkingspublikasie *Hjältarne vid Magerfontein* (1925). Na die finale Britse oorwinning het Uggla [[Suid-Afrika]] verlaat; hy het daarna gedien as adjunkdirekteur by Machinefabriek Breda in Breda (1901–1909), direkteur by Vagnfabriks-Aktiebolaget in Södertälje (1909–1911) en verteenwoordiger vir die Sweedse Vereniging vir Spoorwegwa-werkswinkels in Stockholm (1911–1926). Daarbenewens het hy van 1911 tot 1928 sy eie besigheid in Stockholm bedryf, 'n ingenieursagentskap bekend as "Ingenjör Christer Uggla teknisk agenturbyrå." Hy het 'n patent vir 'n hittebesparende waterverwarmer verkry. Uggla het in 1912 die Nederlandse visekonsul in Stockholm geword en in 1920 konsul, en het van 1931 tot 1941 as die Nederlandse konsul-generaal vir Swede gedien. Hy was aktief in organisasies soos die Sweeds-Nederlandse Vereniging en die Sweedse Adelvereniging. ==Bron== * Uggla, Christer in ''Svenska män och kvinnor'' (1955) {{sv-vertaal|Christer Uggla}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Uggla, Christer}} [[Kategorie:Mense in die Tweede Vryheidsoorlog]] [[Kategorie:Geboortes in 1865]] [[Kategorie:Sterftes in 1945]] 89au62h0yo0wnko5k391ktgfgsfhbrp 2967217 2967215 2026-09-14T11:23:13Z Sobaka 328 opruim 2967217 wikitext text/x-wiki '''Axel Christer Helfrid Uggla''' (gebore op [[12 September]] [[1865]] in [[Göteborg]]; oorlede op [[4 Oktober]] [[1945]] in [[Stockholm]]) was 'n Sweedse ingenieur. Christer Uggla was die seun van die groothandelaar Thure Conrad Harald Uggla en Ida Wilhelmina Pihl. Hy het sy ingenieursgraad in 1885 aan die Chalmers-instituut vir Tegnologie en in 1889 aan die Politegnikum in [[Zürich]] verwerf. Na kort tydperke van diens in sy tuisland, het hy van 1890 tot 1900 as Meganiese Direkteur vir die Nederlands-Suid-Afrikaanse Spoorwegmaatskappy in [[Transvaal]] gedien. Hy het onder meer toesig gehou oor die bou van die sentrale spoorwegwerkswinkels in [[Pretoria]]. Met die uitbreek van die [[Tweede Vryheidsoorlog| Boereoorlog]] in 1899 het hy 'n Skandinawiese eenheid – bestaande uit 'n vrywillige strydkorps (die [[Skandinawiese Korps]]) en 'n ambulanseenheid – georganiseer om die Boere by te staan. Hy het aan die [[Slag van Magersfontein]] in Desember 1899 – 'n oorwinning vir die Boere – deelgeneem en later bygedra tot die herdenkingspublikasie ''Hjältarne vid Magerfontein'' (1925). Na die finale Britse oorwinning het Uggla [[Suid-Afrika]] verlaat; hy het daarna gedien as adjunkdirekteur by Machinefabriek Breda in [[Breda]] (1901–1909), direkteur by Vagnfabriks-Aktiebolaget in Södertälje (1909–1911) en verteenwoordiger vir die Sweedse Vereniging vir Spoorwegwa-werkswinkels in [[Stockholm]] (1911–1926). Daarbenewens het hy van 1911 tot 1928 sy eie besigheid in Stockholm bedryf, 'n ingenieursagentskap bekend as "Ingenjör Christer Uggla teknisk agenturbyrå." Hy het 'n patent vir 'n hittebesparende waterverwarmer verkry. Uggla het in 1912 die Nederlandse visekonsul in Stockholm geword en in 1920 konsul, en het van 1931 tot 1941 as die Nederlandse konsul-generaal vir Swede gedien. Hy was aktief in organisasies soos die Sweeds-Nederlandse Vereniging en die Sweedse Adelvereniging. ==Bron== * Uggla, Christer in ''Svenska män och kvinnor'' (1955) {{sv-vertaal|Christer Uggla}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Uggla, Christer}} [[Kategorie:Mense in die Tweede Vryheidsoorlog]] [[Kategorie:Geboortes in 1865]] [[Kategorie:Sterftes in 1945]] 56izyqi55tqxemwalcx9bm4felq2soq 2967220 2967217 2026-09-14T11:37:50Z Sobaka 328 Inligtingskas 2967220 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas militêre persoon |naam = Christer Uggla |gebore = [[12 September]] [[1865]] |oorlede = [[4 Oktober]] [[1945]] (80 oud met sterwe) |beeld = |byskrif = |geboorteplek = [[Göteborg]]; [[Swede]]] |sterfteplek = [[Stockholm]]], Swede |lojaliteit = {{vlagland|ZAR}}{{vlagland|Swede}} |tak = [[Skandinawiese Korps]] |diensjare = 1899-1902 |rang = |eenheid = |poste = |oorloë = [[Tweede Vryheidsoorlog]] |toekennings = |familie = |anderwerk = Ingenieur <br /> Nederlandse konsul-generaal vir Swede }} '''Axel Christer Helfrid Uggla''' (gebore op [[12 September]] [[1865]] in [[Göteborg]]; oorlede op [[4 Oktober]] [[1945]] in [[Stockholm]]) was 'n Sweedse ingenieur. Christer Uggla was die seun van die groothandelaar Thure Conrad Harald Uggla en Ida Wilhelmina Pihl. Hy het sy ingenieursgraad in 1885 aan die Chalmers-instituut vir Tegnologie en in 1889 aan die Politegnikum in [[Zürich]] verwerf. Na kort tydperke van diens in sy tuisland, het hy van 1890 tot 1900 as Meganiese Direkteur vir die Nederlands-Suid-Afrikaanse Spoorwegmaatskappy in [[Transvaal]] gedien. Hy het onder meer toesig gehou oor die bou van die sentrale spoorwegwerkswinkels in [[Pretoria]]. Met die uitbreek van die [[Tweede Vryheidsoorlog| Boereoorlog]] in 1899 het hy 'n Skandinawiese eenheid – bestaande uit 'n vrywillige strydkorps (die [[Skandinawiese Korps]]) en 'n ambulanseenheid – georganiseer om die Boere by te staan. Hy het aan die [[Slag van Magersfontein]] in Desember 1899 – 'n oorwinning vir die Boere – deelgeneem en later bygedra tot die herdenkingspublikasie ''Hjältarne vid Magerfontein'' (1925). Na die finale Britse oorwinning het Uggla [[Suid-Afrika]] verlaat; hy het daarna gedien as adjunkdirekteur by Machinefabriek Breda in [[Breda]] (1901–1909), direkteur by Vagnfabriks-Aktiebolaget in Södertälje (1909–1911) en verteenwoordiger vir die Sweedse Vereniging vir Spoorwegwa-werkswinkels in [[Stockholm]] (1911–1926). Daarbenewens het hy van 1911 tot 1928 sy eie besigheid in Stockholm bedryf, 'n ingenieursagentskap bekend as "Ingenjör Christer Uggla teknisk agenturbyrå." Hy het 'n patent vir 'n hittebesparende waterverwarmer verkry. Uggla het in 1912 die Nederlandse visekonsul in Stockholm geword en in 1920 konsul, en het van 1931 tot 1941 as die Nederlandse konsul-generaal vir Swede gedien. Hy was aktief in organisasies soos die Sweeds-Nederlandse Vereniging en die Sweedse Adelvereniging. ==Bron== * Uggla, Christer in ''Svenska män och kvinnor'' (1955) {{sv-vertaal|Christer Uggla}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Uggla, Christer}} [[Kategorie:Mense in die Tweede Vryheidsoorlog]] [[Kategorie:Geboortes in 1865]] [[Kategorie:Sterftes in 1945]] qso31en4v45bsremccpklcjy3q43sxt 2967221 2967220 2026-09-14T11:38:57Z Sobaka 328 opruim 2967221 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas militêre persoon |naam = Christer Uggla |gebore = [[12 September]] [[1865]] |oorlede = [[4 Oktober]] [[1945]] (80 oud met sterwe) |beeld = |byskrif = |geboorteplek = [[Göteborg]]; [[Swede]] |sterfteplek = [[Stockholm]]], Swede |lojaliteit = {{vlagland|ZAR}}{{vlagland|Swede}} |tak = [[Skandinawiese Korps]] |diensjare = 1899-1902 |rang = |eenheid = |poste = |oorloë = [[Tweede Vryheidsoorlog]] - [[Slag van Magersfontein]] |toekennings = |familie = |anderwerk = Ingenieur <br /> Nederlandse konsul-generaal vir Swede }} '''Axel Christer Helfrid Uggla''' (gebore op [[12 September]] [[1865]] in [[Göteborg]]; oorlede op [[4 Oktober]] [[1945]] in [[Stockholm]]) was 'n Sweedse ingenieur. Christer Uggla was die seun van die groothandelaar Thure Conrad Harald Uggla en Ida Wilhelmina Pihl. Hy het sy ingenieursgraad in 1885 aan die Chalmers-instituut vir Tegnologie en in 1889 aan die Politegnikum in [[Zürich]] verwerf. Na kort tydperke van diens in sy tuisland, het hy van 1890 tot 1900 as Meganiese Direkteur vir die Nederlands-Suid-Afrikaanse Spoorwegmaatskappy in [[Transvaal]] gedien. Hy het onder meer toesig gehou oor die bou van die sentrale spoorwegwerkswinkels in [[Pretoria]]. Met die uitbreek van die [[Tweede Vryheidsoorlog| Boereoorlog]] in 1899 het hy 'n Skandinawiese eenheid – bestaande uit 'n vrywillige strydkorps (die [[Skandinawiese Korps]]) en 'n ambulanseenheid – georganiseer om die Boere by te staan. Hy het aan die [[Slag van Magersfontein]] in Desember 1899 – 'n oorwinning vir die Boere – deelgeneem en later bygedra tot die herdenkingspublikasie ''Hjältarne vid Magerfontein'' (1925). Na die finale Britse oorwinning het Uggla [[Suid-Afrika]] verlaat; hy het daarna gedien as adjunkdirekteur by Machinefabriek Breda in [[Breda]] (1901–1909), direkteur by Vagnfabriks-Aktiebolaget in Södertälje (1909–1911) en verteenwoordiger vir die Sweedse Vereniging vir Spoorwegwa-werkswinkels in [[Stockholm]] (1911–1926). Daarbenewens het hy van 1911 tot 1928 sy eie besigheid in Stockholm bedryf, 'n ingenieursagentskap bekend as "Ingenjör Christer Uggla teknisk agenturbyrå." Hy het 'n patent vir 'n hittebesparende waterverwarmer verkry. Uggla het in 1912 die Nederlandse visekonsul in Stockholm geword en in 1920 konsul, en het van 1931 tot 1941 as die Nederlandse konsul-generaal vir Swede gedien. Hy was aktief in organisasies soos die Sweeds-Nederlandse Vereniging en die Sweedse Adelvereniging. ==Bron== * Uggla, Christer in ''Svenska män och kvinnor'' (1955) {{sv-vertaal|Christer Uggla}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Uggla, Christer}} [[Kategorie:Mense in die Tweede Vryheidsoorlog]] [[Kategorie:Geboortes in 1865]] [[Kategorie:Sterftes in 1945]] tk3egaina6r2pjq93kjntt93lqccsl3 1 469100 2967216 2026-09-14T11:19:32Z Sobaka 328 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2967216 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv