Wikipedia afwiki https://af.wikipedia.org/wiki/Tuisblad MediaWiki 1.47.0-wmf.20 first-letter Media Spesiaal Bespreking Gebruiker Gebruikerbespreking Wikipedia Wikipediabespreking Lêer Lêerbespreking MediaWiki MediaWikibespreking Sjabloon Sjabloonbespreking Hulp Hulpbespreking Kategorie Kategoriebespreking Portaal Portaalbespreking Konsep Konsepbespreking TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 413 2967899 2919990 2026-09-17T06:34:17Z Aliwal2012 39067 /* Geboortes */ Rachel Weisz 2967899 wikitext text/x-wiki {{jare|beeld=Charles de Gaulle-1963.jpg|teks=Charles de Gaulle}} Die '''jaar 1970''' was 'n [[gewone jaar]] wat volgens die [[Gregoriaanse kalender]] op 'n [[Donderdag]] begin het. Dit was die 70ste jaar van die [[20ste eeu]] n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae gehad. == Gebeure == * [[3 Januarie]] - Die Beatles voltooi vir die laaste keer 'n opname van 'n lied, "I Me Mine". * [[5 Januarie]] – ''All My Children'' word vir die eerste keer op die ABC televisienetwerk uitgesaai, en vier in [[2005]] sy 35ste draaijaar in die [[Verenigde State]]. * [[15 Januarie]] - Die Nigieriëse Burgeroorlog eindig. * [[22 Januarie]] - Die eerste geskeduleerde vlug van die Boeing 747, Pan American Vlug 001, vertrek uit New York na Londen. * [[28 Januarie]] – Die [[Henley on Klip]] busramp vind plaas. * [[31 Januarie]] - Die 1969-70 Springbok rugbytoer na Ierland en Brittanje eindig in Cardiff, Wallis. * [[1 Maart]] – [[Ysland]] sluit aan by die [[Europese Vryhandelsvereniging]]. * [[31 Maart]] – [[Explorer 1]] val terug na die [[aarde]]. * [[11 April]] – Die ruimtetuig [[Apollo 13]] word gelanseer. * [[17 April]] – Die [[Apollo 13]]-ruimtetuig keer veilig terug aarde toe, na 'n suurstoflekkasie aanboord. * [[22 April]] – Die eerste [[Aardedag]] word gevier. * [[24 April]] – [[Gambië]] word ’n republiek. * [[4 Mei]] – Die [[Kent State-skietvoorval]] vind plaas in [[Ohio]]. * [[31 Mei]]-[[21 Junie]] – Die negende [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1970|FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi]] word in [[Meksiko]] gespeel, wat deur [[Brasilië]] gewen word. * [[4 Junie]] – [[Tonga]] word onafhanklik binne die [[Britse Statebond]]. * [[1 Julie]] - Die Portugese Weermag begin Operasie Gordiese Knoop (Operação Nó Górdio) in Mosambiek. * [[25 Julie]] - Die Springbokke verslaan die All Blacks in Pretoria met 'n eindtelling van 17-6. * [[6 September]] – Vier passasierstralers word tegelykertyd gekaap deur lede van die [[Populêre Front vir die Bevryding van Palestina]] (PFBP) waaronder [[Leila Khaled]]. * [[3 Oktober]] – Die ''[[National Oceanic and Atmospheric Administration]]'' word in Amerika gestig. * [[10 Oktober]] – [[Fidji]] word onafhanklik van die Verenigde Koninkryk. * [[4 November]] – Die [[Concorde]] bereik die eerste keer 'n [[snelheid]] van Mach 2 en vlieg 53 minute lank teen hierdie spoed. * [[18 Desember]] – Egskeidingswetgewing kom tot stand ten spyte van teenkanting deur die [[Rooms-Katolieke Kerk]]. * [[Benoit Mandelbrot]] speel ’n sleutelrol in die ontwikkeling van chaosteorie deur die konsep van [[fraktaalmeetkunde]] bekend te stel. == Geboortes == * [[2 Januarie]] – [[Fanie Viljoen]], [[Afrikaanse skrywer]] en kunstenaar. * [[3 Januarie]] – [[Rocco de Villiers]], Suid-Afrikaanse pianis. * [[4 Januarie]] – [[Marc Batchelor]], Suid-Afrikaanse nasionale sokkerspeler († [[2019]]). * [[27 Januarie]] – [[Martin Watt]], Suid-Afrikaanse komponis († [[2025]]). * [[2 Februarie]] – [[Busisiwe Mkhwebane]], voormalige [[Openbare Beskermer]] van Suid-Afrika. * [[19 Februarie]] – [[Kurt Darren]], Afrikaanse sanger en liedjieskrywer. * [[7 Maart]] – [[Rachel Weisz]], Engels-Amerikaanse aktrise en vervaardiger. * [[16 Maart]] – [[Joakim Berg]], Sweedse musikant. * [[18 Maart]] – [[Suzan Anbeh]], Duitse aktrise. * [[21 Maart]] – [[Cenk Uygur]], Turksgebore Amerikaanse media-persoonlikheid en politikus. * [[24 Maart]] – [[Lara Flynn Boyle]], Amerikaanse toneelspeelster. * [[28 Maart]] – [[Vince Vaughn]], Amerikaanse akteur. * [[30 Maart]] – [[Leleti Khumalo]], Suid-Afrikaanse aktrise. * [[4 April]] – [[Barry Pepper]], Kanadese akteur. * [[6 April]] – [[Irina Bilyk]], Russiese sangeres en musikant. * [[19 April]] – [[Andre Agassi]], Amerikaanse tennisster. * [[21 April]] – [[Waldemar Schultz]], Suid-Afrikaanse akteur, regisseur en stemkunstenaar. * [[26 April]] – [[Melania Trump]], Amerikaanse [[Eerste Dame]]. * [[29 April]] – [[Andre Agassi]], Amerikaanse tennisster. * 29 April – [[Uma Thurman]], Amerikaanse aktrise. * [[10 Mei]] – [[Kang Hee-chan]], [[Suid-Korea]]anse [[tafeltennis]]speler. * [[18 Mei]] – [[Tina Fey]], skrywer, komediant, aktrise. * [[25 Mei]] – [[Kim Taek-soo]], Suid-Koreaanse tafeltennisspeler en -afrigter. * [[4 Junie]] – [[Ekrem İmamoğlu]], Turkse politikus, sakeman en eiendomsontwikkelaar. * [[6 Junie]] – [[Randy Becker]], Amerikaanse akteur. * [[16 Junie]] – [[Phil Mickelson]], Amerikaanse beroepsgholfspeler. * [[3 Julie]] – [[Arlene Foster]], Noord-Ierse politikus. * [[14 Julie]] – [[Missy Gold]], Amerikaanse sielkundige en voormalige kinderaktrise. * [[19 Julie]] – [[Nicola Sturgeon]], Skotse politikus. * [[2 Augustus]] – [[Yu Sun-bok]], Noord-Koreaanse vrouetafeltennisspeler wat aan die Olimpiese Spele van 1992 deelgeneem het. * [[8 Augustus]] – [[Chester Williams]], [[Springbokrugbyspeler]] († [[2019]]). * [[25 Augustus]] – [[Claudia Schiffer]], Duitse model, aktrise en mode-ontwerper. * [[31 Augustus]] – [[Debbie Gibson]], Amerikaanse sangeres en aktrise. * [[3 September]] – [[Einat Kalisch-Rotem]], Israelse argitek en [[burgemeester]]. * [[8 Oktober]] – [[Sadiq Khan]], Britse politikus. * 8 Oktober – [[Matt Damon]], Amerikaanse akteur. * [[9 Oktober]] – [[Savannah (aktrise)|Shannon Wilsey (Savannah)]], Amerikaanse [[aktrise]] en [[pornoster]] († [[1994]]). * [[22 Oktober]] – [[Javier Milei]], Argentynse ekonoom, skrywer en politikus en verkose president van Argentinië. * [[23 Oktober]] – [[Grant Imahara]], Amerikaanse elektroniese ingenieur en televisie-aanbieder († [[2020]]). * [[31 Oktober]] – [[Otilia Bădescu]], [[Roemenië|Roemeense]] vrouetafeltennisspeler wat verskeie medaljes by die [[Wêreld Tafeltenniskampioenskap]] gewen het. * [[22 Desember]] – [[Ted Cruz]], Amerikaanse Republikeinse senator van [[Texas]]. == Sterftes == * ''Datum onbekend'' – [[Matthys van Rensburg]], Suid-Afrikaanse [[politikus]] (* [[1919]]). * [[28 Januarie]] – [[Johan le Roux]], seunsheld gedurende die Henley on Klip-busramp. * [[2 Februarie]] – [[Bertrand Russell]], Britse [[filosoof]] (* [[1872]]). * [[19 Februarie]] – Dr. [[Hendrik Johannes van Eck]], Suid-Afrikaanse [[ingenieur]] en nyweraar (* [[1902]]). * [[25 Februarie]] – [[Mark Rothko]], Amerikaanse skilder (* [[1903]]). * [[1 Maart]] – [[Ed. Hoornik]], [[Nederland]]se [[digter]], skrywer, [[dramaturg]] (* [[1910]]). * [[5 April]] – [[Louisa Bolus]], Suid-Afrikaanse [[plantkundige]] en herbariumhouer (* [[1877]]). * [[5 April]] – [[Richard Bergmann]], Oostenrykse en Britse tafeltennisspeler (* [[1919]]). * [[16 April]] – [[Richard Neutra]], Oostenryks-Amerikaanse modernistiese argitek (* [[1892]]). * [[26 April]] – [[Gypsy Rose Lee]], Amerikaanse aktrise (* [[1911]]). * [[30 April]] – [[Inger Stevens]], Amerikaanse aktrise (* [[1934]]). * [[7 Junie]] – [[E.M. Forster]], Engelse novelis, kortverhaalskrywer en essayis (* [[1879]]) * [[13 Julie]] – [[Leslie Groves]], lt-generaal in die [[Amerikaanse Leër]] en projekbestuurder van die [[Manhattan-projek]] (* [[1896]]) * [[18 Junie]] – [[NP van Wyk Louw]], Suid-Afrikaanse digter, akademikus en dramaturg (* [[1906]]). * [[21 Junie]] – [[Sukarno]], president van [[Indonesië]] (* [[1901]]) * [[29 Julie]] – [[John Barbirolli]], Britse [[dirigent]] en [[tjello|tjellis]] (* [[1899]]). * [[30 Julie]] – [[George Szell]], Hongaarsgebore Amerikaanse dirigent en komponis (* [[1897]]). * [[5 Augustus]] – [[Wollie Bronkhorst]], argitek van kerkgeboue, sendinghospitale, weeshuise en ouetehuise. (* [[1901]]). * [[1 September]] – [[François Mauriac]], Franse skrywer (* [[1885]]). * [[8 September]] – [[Percy Spencer]], Amerikaanse ingenieur en uitvinder van die [[mikrogolfoond]] (* [[1894]]). * [[14 September]] – [[Rudolf Carnap]], Duitse filosoof (* [[1891]]). * [[18 September]] – [[Jimi Hendrix]], popster (* [[1942]]) * [[28 September]] – [[Gamal Abdel Nasser]], [[Egipte]] se tweede president (* [[1918]]). * [[31 Oktober]] – Dr. [[P.C. Schoonees]], Afrikaanse [[leksikograaf]] (* [[1891]]). * [[8 November]] – [[Napoleon Hill]], Amerikaanse skrywer (* 1883). * [[9 November]] – [[Charles de Gaulle]], Franse militêre generaal en staatshoof (* [[1890]]). * [[16 November]] – [[James Norval]], Suid-Afrikaanse teater- en filmakteur (* [[1908]]). * [[25 November]] – [[Yukio Mishima]], [[Japan]]nese skrywer, digter, akteur en stigter van die Tate no kai (* [[1925]]). * [[14 Desember]] – [[Cecilia Wessels]], Suid-Afrikaanse [[opera]]sangeres (* [[1895]]). [[Kategorie:1970| ]] [[Kategorie:20ste eeu]] 3zw2uheeiy57a100pd86u95j9cwhzt4 0 427 2967892 2910925 2026-09-17T06:08:22Z Aliwal2012 39067 /* Geboortes */ Anthony Albanese 2967892 wikitext text/x-wiki {{jare|beeld=John F. Kennedy, White House color photo portrait.jpg|teks=Sluipmoord op J.F. Kennedy}} Die '''jaar 1963''' was 'n [[gewone jaar]] wat volgens die [[Gregoriaanse kalender]] op 'n [[Dinsdag]] begin het. Dit was die 63ste jaar van die [[20ste eeu]] n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae gehad. == Gebeure == * [[6 Januarie]] – [[Windhoek]] se middestad word oorstroom na 'n wolkbreuk; ten minste 6 mense verdrink. * [[8 Januarie]] – Ten minste drie mense verdrink nadat 200&nbsp;mm reën in [[Standerton]] val. * [[4 Februarie]] – Die [[Pan Africanist Congress of Azania]] (PAC) se militere vleuel, Poqo, vermoor vyf blanke burgerlikes naby die [[M'basherivier]]-brug in die [[Transkei]]. * [[11 Februarie]] – Die [[The Beatles|Beatles]] begin hulle eerste album, Please Please Me opneem. * [[10 April]] – Die [[duikboot]] [[USS Thresher (SSN-593)|USS ''Thresher'']] is verlore ter see (129 offisiere, bemanning en siviele tegnici). * [[15 Mei]] – [[Mercury-program]]: [[NASA]] lanseer die laaste sending van die program, [[Mercury-Atlas 9]]. * [[14 Junie]] – [[Wostok-ruimteprogram|Wostok 5]] gelanseer. * [[19 Junie]] – [[Walentina Teresjkowa]], die eerste vrou in die ruimte, keer terug na die aarde in die [[ruimtetuig]] Wostok 6. * [[21 Junie]] – [[Pous Paulus VI]] volg [[Pous Johannes XXIII]] op. * [[24 Junie]] – [[Zanzibar]] ontvang interne selfregering van die [[Verenigde Koninkryk]]. * [[26 Junie]] – Die [[Israel]]se [[Eshkol-kabinet]] onder leiding van eerste minister [[Levi Eshkol]] word geïnstalleer. * [[1 Julie]] – Die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] begin poskodes gebruik; die sogenaamde 'ZIP'-kodes. * [[8 Augustus]] – Die Groot Treinroof vind plaas in [[Engeland]]; ₤2.5 miljoen verdwyn. * 8 Augustus – 'n [[Avro Shackleton]] van die [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] vlieg in die [[Stettynsberge]] vas. * [[21 Augustus]] – [[Afrika]] se noordelike lugruim word weens [[Apartheid|politieke redes]] vir die [[Suid-Afrikaanse Lugdiens]] se vliegtuie gesluit wat na en van die [[Verenigde Koninkryk]] en [[Europa]] vlieg. Alternatiewe reëlings word getref sodat om die boog van [[Wes-Afrika]] gevlieg kon word. * [[28 Augustus]] – [[Martin Luther King Jr.]] lewer sy "I have a dream"-toespraak in [[Washington, D.C.]], [[Verenigde State]]. * [[13 September]] – [[Golden Gate-Hoogland- Nasionale Park]] word geproklameer. * [[16 September]] – [[Maleisië]] word gevorm van Maleia, [[Singapoer]], Britse Noord-Borneo en [[Sarawak]]. * [[10 Desember]] – [[Zanzibar]] word van die [[Verenigde Koninkryk]] onafhanklik. * [[12 Desember]] – [[Kenia]] word van die [[Verenigde Koninkryk]] onafhanklik. * E. Lorenz publiseer die eerste waarneming van [[Chaosteorie|wanordelike gedrag in stelsels]]. == Geboortes == * [[7 Januarie]] – [[Rand Paul]], Amerikaanse Republikeinse junior senator vir [[Kentucky]]. * [[11 Januarie]] – [[Arne Dahl]], [[Swede|Sweedse]] skrywer. * [[20 Januarie]] – [[Kris van Steenberge]], [[Vlaminge|Vlaamse]] [[skrywer]]. * 20 Januarie – [[David Baszucki]], Amerikaanse entrepreneur, ingenieur en uitvinder. * [[13 Januarie]] – [[Andrew Roberts]], Britse geskiedkundige en joernalis. * [[26 Januarie]] – [[José Mourinho]], Portugese sokkerafrigter. * [[29 Januarie]] – [[Ismail Haniyeh]], Palestynse politikus en politieke leier van [[Hamas]] († [[2024]]). * [[1 Februarie]] – [[Wayne Thring]], politikus van die [[Afrika Christen Demokratiese Party]]. * [[13 Februarie]] – [[Barry Tubb]], [[Amerikaanse]] [[akteur]], regisseur en skrywer. * [[21 Februarie]] – [[William Baldwin]], [[Verenigde State|Amerikaanse]] akteur en vervaardiger. * [[2 Maart]] – [[Anthony Albanese]], Australiese politikus, sedert 2022 die eerste minister van [[Australië]]. * [[19 Maart]] – [[Jake White]], [[Springbokafrigter]]. * [[20 Maart]] – [[Kathy Ireland]], Amerikaanse aktrise. * [[22 Maart]] – [[Francesco Quinn]], Italiaans-Amerikaanse akteur († [[2011]]). * [[27 Maart]] – [[Quentin Tarantino]], Amerikaanse akteur en rolprentvervaardiger. * [[8 April]] – [[Dean Norris]], Amerikaanse akteur en rolprentvervaardiger. * [[13 April]] – [[Garri Kasparof]], Russiese [[skaak]]meester. * [[15 April]] – [[Beata Szydło]], [[Pole|Poolse]] politikus en eerste minister van die Republiek van Pole. * [[18 April]] – [[Conan O'Brien]], Amerikaanse komediant. * [[26 April]] – [[Jet Li]], Chinese akteur. * [[22 Mei]] – [[Jolande Sap]], Nederlandse politikus. * [[1 Junie]] – [[Helgard Müller]], oud-[[Springbokke|Springbok]]senter. * [[9 Junie]] – [[Johnny Depp]], Amerikaanse [[akteur]], [[rolprent]]vervaardiger en musikant. * [[10 Junie]] – [[Jeanne Tripplehorn]], Amerikaanse aktrise. * [[12 Junie]] – [[T.B. Joshua]], Nigeriese Christelike TV-evangelis († [[2021]]). * [[13 Junie]] – [[Félix Tshisekedi]], Kongolese politikus, president van die [[Demokratiese Republiek die Kongo]]. * [[23 Junie]] – [[Liu Cixin]], Chinese [[wetenskapfiksie]]skrywer. * [[25 Junie]] – [[George Michael]], Britse popster († [[2016]]). * [[25 Junie]] – [[Yann Martel]], Spaans-Kanadese skrywer. * [[29 Junie]] – [[Anne-Sophie Mutter]], [[Duitsers|Duitse]] violiste. * [[14 Julie]] – [[Wouter Bos]], Nederlandse politikus, voorheen leier van [[Party van die Arbeid]]. * [[15 Julie]] – [[Terblanche Jordaan]], Afrikaanse predikant, skrywer en dramaturg. * [[21 Julie]] – [[Noxolo Kiviet]], Suid-Afrikaanse ANC-politikus. * [[8 Augustus]] – [[Johann Botha (aanbieder)|Johann Botha]], Suid-Afrikaanse dokumentêrvervaardiger († [[2017]]). * [[9 Augustus]] – [[Whitney Houston]], Amerikaanse sangeres († [[2012]]). * [[13 Augustus]] – [[Sridevi]], Indiese aktrise († [[2018]]). * [[15 Augustus]] – [[Jeremy Mansfield]], Suid-Afrikaanse radio-omroeper en televisiepersoonlikheid († [[2022]]). * [[20 Augustus]] – [[Rudolf Straeuli]], [[Springbokke|Springbokrugbyspeler]] en -afrigter. * [[24 Augustus]] – [[Yrsa Sigurðardóttir]], [[Ysland]]se skryfster. * [[3 September]] – [[Malcolm Gladwell]], Britsgebore [[Kanada|Kanadese]] joernalis, skrywer en pop-sosioloog. * [[5 September]] – [[Jonny Phillips]], Engelse akteur, regisseur, en skrywer. * [[7 September]] – [[Carel van der Merwe]], Suid-Afrikaanse skrywer, historikus en sakeman. * [[6 Oktober]] – [[Elisabeth Shue]], Amerikaanse aktrise. * [[16 Oktober]] – [[Pamela Bach]], 'n Amerikaanse aktrise en vervaardiger († [[2025]]). * [[19 Oktober]] – [[Mark Behr]], Suid-Afrikaanse skrywer († [[2015]]). * [[5 November]] – [[Yair Lapid]], Israelse politikus, joernalis, akteur, televisie-aanbieder en skrywer. * [[5 November]] – [[Tatum O'Neal]], Amerikaanse aktrise en skryfster. * [[12 November]] – [[Damon Galgut]], Suid-Afrikaanse skrywer en [[Booker-prys]]-wenner. * [[21 November]] – [[Nicollette Sheridan]], Engelse aktrise, rolprentvervaardiger en skrywer. * [[23 November]] – [[Portchie]], Suid-Afrikaanse skilder en entrepreneur († [[2026]]). * [[27 November]] – [[Gilbert Gibson]], internis en Afrikaanse digter. * [[1 Desember]] – [[Jiao Zhimin]], voormalige Chinese vroue[[tafeltennis]]speler. * [[16 Desember]] – [[Tina Joemat-Pettersson]], Suid-Afrikaanse ANC-politikus en kabinetsminister († [[2023]]). * [[30 Desember]] – [[Mike Pompeo]], 70ste Minister van Buitelandse Sake van die Verenigde State. * Onbekend – [[Worsie Visser]], Afrikaanse sanger († [[1998]]). * Onbekend – [[Noloyiso Sandile]], die Regent van die koningshuis van die [[amaRharhabe]] († [[2020]]). == Sterftes == * [[23 Januarie]] – [[Józef Gosławski]], [[Pole|Poolse]] beeldhouer en medaljeur (* [[1908]]) * [[29 Januarie]] – [[Robert Frost]], Amerikaanse digter (* [[1874]]). * [[9 Februarie]] – [[Abdul Karim Kassem]], [[Irak]]se leier (* [[1914]]). * [[11 Februarie]] – [[Sylvia Plath]], [[Verenigde State van Amerika|Amerikaanse]] digter, romanskrywer, en [[kortverhaal]]skrywer (* [[1932]]). * [[20 Februarie]] – [[Ferenc Fricsay]], [[Hongarye|Hongaarse]] [[dirigent]] (* [[1914]]). * [[24 April]] – [[Rino Corso Fougier]], Italiaanse lugmaggeneraal tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] (* [[1894]]). * [[19 Mei]] – [[Lotus Thompson]], [[Australië|Australiese]] [[aktrise]] (* [[1906]]). * [[3 Junie]] – [[Pous Johannes XXIII]], gebore as ''Angelo Giuseppe Roncalli'', die 261ste [[pous]] van die [[Rooms-Katolieke Kerk]] (* [[1881]]). * [[4 September]] – [[Robert Schuman]], Franse staatsman (* [[1886]]). * [[5 September]] – [[Gerhard Morkel]], [[Springbok]]rubyspeler (* [[1888]]). * [[17 September]] – [[Sailor Malan]], [[Suid-Afrika]]anse vegvlieënier (* [[1910]]). * [[10 Oktober]] – [[Maude George]], Amerikaanse aktrise en skryfster (* [[1888]]). * 10 Oktober – [[Édith Piaf]], Franse sangeres (* [[1915]]). * [[11 Oktober]] – [[Jean Cocteau]], [[Franse]] kunstenaar (* [[1889]]) * [[23 Oktober]] – [[Ave Duthie]], Suid-Afrikaanse plantkundige (* [[1881]]). * [[22 November]] – [[John F. Kennedy]], 35ste [[President van die Verenigde State van Amerika]] (* [[1917]]). * 22 November – [[Aldous Huxley]], Engels-Amerikaanse skrywer en digter (* 1917). * [[28 November]] – [[Karyn Kupcinet]], Amerikaanse aktrise (* [[1941]]). * [[6 Desember]] – [[Henry Fagan]], Suid-Afrikaanse skrywer, politikus, regter en joernalis (* [[1889]]). * Onbekend – [[F.W. Boonzaier]], Afrikaanse [[dramaturg]] (* [[1901]]). [[Kategorie:1963| ]] [[Kategorie:20ste eeu]] nn5xr9e3hgsaqpqm6hh1eq3jykdfudc 0 462 2967756 2925724 2026-09-16T18:16:22Z Sobaka 328 /* Geboortes */ byvoeg 2967756 wikitext text/x-wiki {{jare|beeld=Berlin_1989,_Fall_der_Mauer,_Chute_du_mur_01.jpg|teks=Die val van die Berlynse Muur}} Die '''jaar 1989''' was 'n [[gewone jaar]] wat volgens die [[Gregoriaanse kalender]] op 'n [[Sondag]] begin het. Dit was die 89ste jaar van die [[20ste eeu]] n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae gehad. == Gebeure == * [[1 Januarie]] – Prof. CJ (Karools) Reinecke volg Prof. [[Tjaart van der Walt (akademikus)|Tjaart van der Walt]] op as rektor van die [[PU vir CHO]]. * [[17 Februarie]] – [[Algerië]], [[Libië]], [[Marokko]], [[Mauritanië]] en [[Tunisië]] stig die [[Unie van die Arabiese Maghreb]]. * [[24 Maart]] – Die tenkskip ''[[Exxon Valdez]]'' stort meer as 11 miljoen gelling [[olie]] in die Prince Williamsont, [[Alaska]], wat 'n groot [[omgewingsramp]] tot gevolg het. * [[7 April]] — Die [[Sowjetunie|Sowjetse]] [[duikboot]] Komsomolets sink in die [[Barentssee]]. * [[18 April]] — Die Tiananmenplein-proteste van 1989 begin. * [[10 Mei]] — Die [[België|Belgiese]] aktivis Hélène Passtoors, wat in [[1986]] weens hoogverraad tien jaar tronkstraf opgelê is, word deur die Suid-Afrikaanse regering vrygelaat en na [[België]] gedeporteer. * [[30 Mei]] – [[Tiananmen-plein]]-protes van 1989: Die 33-voet hoë standbeeld vir die "Godin van Demokrasie" deur studentebetogers onthul op Tiananmen-plein. * [[5 Julie]] – Die Suid-Afrikaanse staatspresident [[P. W. Botha]] en [[Nelson Mandela]] ontmoet by Tuynhuys in [[Kaapstad]]. * [[6 September]] – Laaste algemene verkiesing in die ou Suid-Afrika. Die [[Nasionale Party]] wen 89 setels, die [[Konserwatiewe Party]] 39 en die [[Demokratiese Party]] 33. * [[14 September]] – [[Frederik Willem de Klerk]] (gebore 18 Maart 1936) word Staatspresident van Suid-Afrika. * [[9 Oktober]] – Die eerste groot proteste (Montagsdemo) in [[Leipzig]] wat tot die val van die [[DDR]] gelei het. * [[9 November]] – Die val van die [[Berlynse Muur]]. * [[2 Desember]] – Die [[Malta-spitsberaad]] begin. == Geboortes == * [[23 Januarie]] – [[Johann Sadie]], Suid-Afrikaanse rugbyspeler. * [[16 Februarie]] – [[Elizabeth Olsen]], Amerikaanse aktrise en vervaardiger. * [[4 Mei]] – [[Trevor Nyakane]], Suid-Afrikaanse [[rugby]]speler. * [[10 Mei]] – [[Armin Ronacher]], Oostenrykse rekenaarprogrammeerder. * [[11 Mei]] – [[Ashleigh Simon]], Suid-Afrikaanse beroeps[[gholf]]speler. * [[13 Mei]] – [[Melinda Bam]], Suid-Afrikaanse internasionale model, [[Mej. Suid-Afrika]] 2011. * [[16 Mei]] – [[Behati Prinsloo]], [[Namibië|Namibiese]] internasionale model. * [[3 Junie]] – [[Imogen Poots]], Engelse aktrise. * [[13 Junie]] – [[Mignon du Preez]], Suid-Afrikaanse internasionale krieketspeler * [[1 Julie]] – [[Daniel Ricciardo]], [[Australiese]] [[Formule Een]]-beroepsrenjaer. * [[6 Julie]] – [[Demetri Catrakilis]], [[Superrugby]][[rugbyspeler|speler]]. * [[14 Julie]] – [[Siviwe Gwarube]], Suid-Afrikaanse DA-politikus, [[Departement van Basiese Onderwys|Minister van Basiese Onderwys]]. * [[21 Julie]] – [[Jamie Waylett]], Engelse akteur. * [[22 Julie]] – [[Israel Adesanya]], professionele gemengde gevegskunstenaar. * [[2 Augustus]] – [[Vanes-Mari du Toit]], Suid-Afrikaanse professionele netbalspeler. * [[3 Augustus]] – [[Jules Bianchi]], [[Frankryk|Franse]] Formule Eenrenjaer. († [[2015]]). * [[14 Augustus]] – [[Reeza Hendricks]], Suid-Afrikaanse krieketspeler. * [[18 Augustus]] – [[Willie le Roux]], [[Springbokrugbyspeler]]. * [[21 Augustus]] – [[Rob Knox]], Britse akteur († [[2008]]). * [[21 Augustus]] – [[Hayden Panettiere]], Amerikaanse aktrise en sangeres († [[2026]]). * [[28 Augustus]] – [[Valtteri Bottas]], [[Finland|Finse]] Formule Eenrenjaer. * [[9 September]] – [[Isaac Seitlholo]], Suid-Afrikaanse politikus, Nasionale Vergadering-lid (LP) vir die DA. * [[24 Oktober]] – [[Felix Arvid Ulf Kjellberg]], Sweedse [[YouTube]]r bekend vir sy komiese video's. * [[13 Desember]] – [[Taylor Swift]], Amerikaanse aktrise/sangeres. * [[18 Desember]] – [[Hlanganani Gumbi]], Suid-Afrikaanse politikus, Nasionale Vergadering-lid vir die DA. == Sterftes == * [[1 Januarie]] – [[Stompie Moeketsi]], ANC-aktivis word op 14-jarige ouderdom vermoor (* [[1974]]). * [[7 Januarie]] – [[Hirohito]], [[Japannese keiser]] (* [[1901]]). * [[18 Januarie]] – [[Bruce Chatwin]], Engelse reis- en romanskrywer (* [[1940]]). * [[23 Januarie]] – [[Salvador Dalí]], Spaanse surrealistiese skilder: ''[[The Persistence of Memory]]'' (* [[1904]]). * [[23 Februarie]] – [[Hans Hellmut Kirst]], Duitse skrywer (* [[1914]]). * [[26 Februarie]] – [[Roy Eldridge]], Amerikaanse jazzmusikant en -trompetspeler. (* [[1911]]). * [[2 April]] – [[Inez Clare Verdoorn]], Suid-Afrikaanse [[plantkundige]] (* [[1896]]). * [[19 April]] – [[Daphne du Maurier]], Britse skryfster (* [[1907]]) * [[26 April]] – [[Lucille Ball]], Amerikaanse aktrise (* [[1911]]). * [[27 Junie]] – [[Alfred Jules Ayer]], Britse [[filosoof]] (* [[1910]]). * [[3 Junie]] – [[Ruhollah Khomeini]], [[Iran]]nese godsdienstige leier en politikus, eerste Opperleier van die Islamitiese Republiek van Iran (1979-1989, * [[1902]]). * [[28 Junie]] – [[Joris Ivens]], Nederlandse regisseur, skrywer en rolprentvervaardiger (* [[1898]]). * [[11 Julie]] – Heer [[Laurence Olivier]], Britse akteur, regisseur (* [[1907]]) * [[16 Julie]] – [[Herbert von Karajan]], [[Oostenryk]]se dirigent (* [[1908]]) * [[21 Julie]] – Ds. [[Pieter du Toit]], predikant van die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk]], waarvan die laaste 22 jaar tot en met sy dood in [[NG gemeente Drieankerbaai]] (* [[1921]]). * [[26 Augustus]] – [[Irving Stone]], [[Amerikaanse]] romanskrywer (* [[1903]]). * [[14 September]] – [[Wynnie Schumann]], Suid-Afrikaanse opvoedkundige (* [[1903]]). * [[22 September]] – [[Irving Berlin]], Amerikaanse komponis (* [[1888]]). * [[25 September]] – [[Gladys Steyn]], Suid-Afrika se eerste vroulike [[advokaat]] (* [[1890]]). * [[26 September]] – [[Győrgy Lehel]], [[Hongarye|Hongaarse]] [[dirigent]] (* [[1926]]). * [[28 September]] – [[Ferdinand Marcos]], [[Filippyne|Filippynse]] politikus en president (* [[1917]]). * [[6 Oktober]] – [[Bette Davis]], Amerikaanse aktrise (* [[1908]]). * [[25 Oktober]] – [[Gerard Walschap]], Vlaamse skrywer.(* [[1898]]). * [[5 November]] – [[Vladimir Horowitz]], [[Amerikaanse|Amerikaans]]-Russiese klassieke pianis en komponis (* [[1903]]). * [[18 November]] – [[Johnny Haymer]], Amerikaanse akteur (* [[1920]]). * 18 November – [[Hendrik de Vries]], Nederlandse digter en skilder (* [[1896]]). * [[20 November]] – [[Jacobus Bernardus de Vaal]], onderwyser en historikus (* [[1914]]). * [[22 November]] – [[Nicolaas Nieuwoudt|Nicolaas Johan Nieuwoudt]], geneesheer-generaal en bevelvoerder van die [[Suid-Afrikaanse Geneeskundige Diens]] van 1977–1988 (* [[1929]]). * [[14 Desember]] – [[Andrei Sakharov]], Russiese kernfisikus, dissident, [[Nobelprys vir Vrede|Nobelpryswenner]] en aktivis (* [[1921]]). * [[17 Desember]] – [[C.F. Beyers-Boshoff]], [[Afrikaanse skrywer]] (* [[1926]]). * [[18 Desember]] – [[Will Hickey]], Suid-Afrikaanse skrywer (* [[1909]]). * [[22 Desember]] – [[Samuel Beckett]], Ierse skrywer (* [[1906]]). * [[30 Desember]] – [[Etienne Leroux]], Afrikaanse skrywer (* [[1922]]). [[Kategorie:1989| ]] [[Kategorie:20ste eeu]] ml9pjqmxs3xdah83w7fsd492k20q3mx 0 2098 2967893 2799991 2026-09-17T06:11:20Z Aliwal2012 39067 /* Geboortes */ [[Anthony Albanese]], Australiese politikus 2967893 wikitext text/x-wiki {{MaartKalender}} '''2 Maart''' is die 61ste dag van die jaar in die [[Gregoriaanse kalender]] (62ste in [[skrikkeljaar|skrikkeljare]]). Daar volg nog 304 dae in die res van die jaar. == Gebeure == * [[1476]] – Veldslag van Grandson. 18000 Soldate van die Switserse Bondgenootskap wat die verdedigers van Grandson te hulp gesnel het, vernietig die Boergondiese lëer en buit 400 kanonne, 10000 perde en juwele van etlike miljoen Frank se waarde. * [[1539]] − [[Pous Paulus III]] stel [[Ugo Boncompagni]] (later [[Pous Gregorius XIII]]) aan as ''solleciatore'' van pouslike briewe. * [[1654]] − [[Pous Innocentius X]] stel nog sewe kardinale aan, waaronder Giambattista Spada, titulêr patriarg van [[Konstantinopel]]. * [[1679]] − [[Pous Innocentius XI]] publiseer die bul ''Sanctissimus Dominus'' waarin kasuïsme veroordeel word. * [[1733]] − [[Pous Clemens XII]] stel Domenico Riviera, apostoliese protonotarius aan as kardinaal. * [[1798]] – Die Franse generaals Schauenburg en Brune beset die Switserse stede Solothurn en Freiburg. * [[1836]] − [[Texaanse Onafhanklikheidsoorlog]]: Die [[Republiek van Texas]] verklaar onafhanklikheid van [[Meksiko]]. * [[1845]] − Ds. [[P.K. Albertyn]] word leraar van die NG gemeente [[Prins Albert]]. * [[1939]] − [[Pous Pius XII]] volg [[Pous Pius XI]] op as [[pous]] van die [[Rooms-Katolieke Kerk]]. * [[1940]] − Die hoeksteen van die [[NG gemeente Fordsburg]] in die voorstad Mayfair gelê. * [[1940]] − Die kerkraad van die [[NG gemeente Gobabis]] beroep sy eerste predikant, prop. F.J. Hay. Hy neem die beroep aan. * [[1943]] − [[Tweede Wêreldoorlog]]: [[Koninklike Australiese Lugmag|Australiese]] en [[Amerikaanse Lugmag]]te val 'n groot konvooi van die [[Japannese Keiserlike Vloot]] onderweg na [[Nieu-Guinee]] in die [[Slag van die Bismarcksee]] aan. * [[1956]] – Die [[Frankryk|Franse]] deel van [[Marokko]] word onafhanklik. * [[1998]] − [[Water]] word ontdek op [[Europa (maan)|Europa]], 'n maan van die [[planeet]] [[Jupiter (planeet)|Jupiter]]. * [[2025]] − Firefly Aerospace land hul eerste [[Blue Ghost-maanlander]] suksesvol op die [[Maan]]. == Geboortes == * [[1459]] − [[Adriaan Florenszoon Boeyens]] (later [[Pous Adrianus VI]]), die 218de pous van die Rooms-Katolieke Kerk († [[1523]]). * [[1760]] – [[Camille Desmoulins]], Franse advokaat en rewolusionêr († [[1794]]). * [[1810]] − [[Gioacchino Pecci]] (later [[Pous Leo XIII]]), die 256ste pous van die Rooms-Katolieke Kerk († [[1903]]). * [[1876]] − [[Eugenio Pacelli]] (later [[Pous Pius XII]]) († [[1958]]). * [[1931]] – [[Michail Gorbatsjof]], Russiese politikus en invloedryke Sowjetleier († [[2022]]). * [[1940]] − [[Frederik van Zyl Slabbert]], Suid-Afrikaanse politikus, akademikus en besigheidsman († [[2010]]). * [[1942]] − [[Lou Reed]], Amerikaanse musikant en fotograaf († [[2013]]). * 1942 − [[Mir-Hossein Mousavi]], [[Iran]]se politikus. * 1942 − [[Ernst van der Walt]], Suid-Afrikaanse predikant. * [[1962]] – [[Jon Bon Jovi]], Amerikaanse sanger/liedjieskrywer en akteur. * [[1963]] – [[Anthony Albanese]], Australiese politikus, sedert 2022 die eerste minister van [[Australië]]. * [[1968]] – [[Daniel Craig]], Britse akteur, huidige ''[[James Bond]]''. * [[1980]] – [[Ingrid Bolsø Berdal]], [[Noorweë|Noorse]] [[aktrise]] en vervaardiger. * [[1984]] – [[Ian Sinclair (stemakteur)|Ian Sinclair]], Amerikaanse akteur. * [[2004]] – [[Pieter Kriel]], Suid-Afrikaanse politieke aktivis en sosiale mediakommentator. == Sterftes == * [[274]] – [[Mani]], van [[Irannese volke|Irannese]] herkoms en was die [[Profesie|profeet]] en stigter van [[Manigeïsme]] (* [[216]]). * [[1797]] – [[Horace Walpole]], Engelse kunshistorikus, skrywer, intellektueel, antikwaar en politikus (* [[1717]]). * [[1835]] – [[Frans II|Franz Joseph Karl]], as Frans II laaste keiser van die [[Heilige Romeinse Ryk]] en as Frans I eerste [[Keiserryk Oostenryk|keiser van Oostenryk]] (* [[1768]]). * [[1840]] – [[Heinrich Wilhelm Olbers]], 'n [[Duitsland|Duitse]] [[sterrekundige]], [[geneesheer]] en [[fisikus]] (* [[1758]]). * [[1855]] – [[Nikolaas I van Rusland]], [[tsaar]] van [[Rusland]] (* [[1796]]). * [[1930]] – [[D.H. Lawrence]], Engelse digter, [[roman]]skrywer en vertaler (* [[1885]]). * [[1939]] – [[Howard Carter]], Britse argeoloog en egiptoloog (* [[1874]]). * [[1982]] – [[Philip K. Dick]], Amerikaanse skrywer (* [[1928]]). * [[1984]] – [[Breytie Breytenbach]], eerste hoofdirekteur van [[Truk]] (* [[1904]]). * [[1991]] – [[Serge Gainsbourg]], Franse digter, sanger, komponis, akteur, regisseur en skilder (* [[1928]]). * [[2009]] – [[João Bernardo Vieira]], president van [[Guinee-Bissau]] (* [[1939]]). * [[2020]] – [[Lance James]], Suid-Afrikaanse country-sanger en radio-omroeper (* [[1938]]). * [[2021]] – [[Kiepie Jaftha]], Suid-Afrikaanse predikant, onderwysman en ’n gemeenskapsleier (* [[1949]]). == Vakansies, vierings, en waarnemingsdae == * [[Onafhanklikheidsdag]] in [[Marokko]] ([[1956]]). {{commonskat|2 March}} [[Kategorie:Maart]] dddw6jza2fw0vorldkf4tc527v4jhtl 0 2103 2967900 2841533 2026-09-17T06:35:46Z Aliwal2012 39067 /* Geboortes */ [[Rachel Weisz]], Engels-Amerikaanse aktrise 2967900 wikitext text/x-wiki {{MaartKalender}} '''7 Maart''' is die 66ste dag van die jaar in die [[Gregoriaanse kalender]] (67ste in [[skrikkeljaar|skrikkeljare]]). Daar volg nog 299 dae in die res van die jaar. == Gebeure == [[Lêer:NATO2024.jpg|duimnael|400px|2024 – Swede sluit by NAVO aan]] * [[161]] – [[Marcus Aurelius]] en [[Lucius Verus]] volg [[Antoninus Pius]] op om medekeisers van die [[Romeinse Ryk]] te word. * [[1667]] – [[Pous Alexander VII]] stel vier nuwe kardinale aan, waaronder Louis de Vendôme. * [[1859]] – Die dorp [[Jacobsdal]] word in die [[Vrystaat]] gestig. * [[1876]] – [[Alexander Graham Bell]] word 'n [[patent]] toegeken vir 'n [[uitvinding]] wat hy die "[[telefoon]]" noem. * [[1900]] – [[Tweede Vryheidsoorlog]]: Die [[Slag van Poplar Grove]] vind langs die [[Modderrivier]] plaas. * [[1902]] – [[Tweede Vryheidsoorlog]]: [[Boere]] onder leiding van [[Koos de la Rey]] veroorsaak die grootste nederlaag op die [[Britse Ryk]] sedert die begin van die oorlog, by die [[Slag van Tweebosch]]. * [[1926]] – Die eerste suksesvolle trans-Atlantiese radio-telefoongesprek vind plaas tussen [[New York]] en [[Londen]]. * [[1936]] – [[Duitsland]] herbeset die gedemilitariseerde Rynland en verbreek daarmee die [[Verdrag van Versailles]] en die Locarno-verdrae wat na die [[Eerste Wêreldoorlog]] onderteken is. * [[1945]] – [[Tweede Wêreldoorlog]]: Die [[Amerikaanse Leër]] steek die [[Ryn]]rivier oor by [[Remagen]]. * [[1950]] – Die [[Sowjetunie]] reik ’n verklaring uit wat ontken dat die [[Duitsland|Duitse]] kernfisikus [[Klaus Fuchs]] as ’n Sowjetse [[spioenasie|spioen]] gedien het. * [[1965]] – Amerikaanse Burgerregtebeweging: [[Burgerregte]]betogers wat van [[Selma, Alabama|Selma]] na [[Montgomery, Alabama|Montgomery]], [[Alabama]], marsjeer word brutaal deur die [[polisie]] aangeval op Bloedige Sondag. * [[2004]] – Die Zimbabwiese polisie arresteer Simon Mann, 'n voormalige [[Special Air Service]] (SAS) -offisier en 64 voormalige [[32-Bataljon]]-soldate, gewerf in [[Suid-Afrika]] by Harare-lughawe. Hulle het beplan om 'n [[2004-Ekwatoriaal-Guinese staatsgreepspoging|staatgreep]] in [[Ekwatoriaal-Guinee]] uit te voer. * [[2009]] – Die negende [[Vrouekrieketwêreldbeker 2009|Vrouekrieketwêreldbeker]] begin in [[Australië]]. * [[2016]] – Die motorvervaardiger [[BMW]] vier sy honderdste verjaarsdag. * [[2024]] – In reaksie op die [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022]] sluit [[Swede]] as 32ste lidland by die [[NAVO|Noord-Atlantiese Verdragsorganisasie]] aan. == Geboortes == * [[1693]] – [[Carlo Rezzonico]] (later [[Pous Clemens XIII]]), 248ste [[pous]] van die [[Rooms-Katolieke Kerk]] († [[1769]]). * [[1785]] – [[Alessandro Manzoni]], Italiaanse romansier en digter († [[1873]]). * [[1792]] – [[John Herschel]], Britse wiskundige, sterrekundige, apteker en eksperimentele fotograaf/uitvinder († [[1871]]). * [[1872]] – [[Piet Mondriaan]], Nederlandse skilder († [[1944]]). * [[1875]] – [[Maurice Ravel]], Franse komponis († [[1937]]). * [[1917]] – [[W.A. de Klerk]], Suid-Afrikaanse skrywer en dramaturg († [[1996]]). * [[1926]] – [[Johan Degenaar]], Suid-Afrikaanse filosoof en teoloog († [[2015]]). * [[1927]] – [[James Broderick]], Amerikaanse akteur († [[1982]]). * [[1939]] – [[Paul Winfield]], Amerikaanse akteur († [[2004]]). * [[1928]] – [[Kay de Villiers]], Suid-Afrikaanse neurochirurg († [[2018]]). * [[1942]] – [[Tammy Faye Messner]], Amerikaanse aktrise († [[2007]]). * [[1947]] – [[Walter Röhrl]], Duitse [[tydren]]- en motorrenkampioen. * [[1950]] – [[Jackie Selebi]], Suid-Afrikaanse nasionale polisiekommissaris († [[2015]]). * [[1956]] – [[Bryan Cranston]], Amerikaanse akteur. * [[1959]] – [[Donna Murphy]], Amerikaanse aktrise. * [[1961]] – [[Sanae Takaichi]], Japannese politikus. * [[1963]] – [[Wynnie Schumann]], Suid-Afrikaanse opvoedkundige († [[1989]]). * [[1964]] – [[Bret Easton Ellis]], Amerikaanse outeur en skrywer. * [[1970]] – [[Rachel Weisz]], Engels-Amerikaanse aktrise en vervaardiger. * [[1971]] – [[Peter Sarsgaard]], Amerikaanse akteur. * [[1974]] – [[Jenna Fischer]], Amerikaanse aktrise. * [[1980]] – [[Laura Prepon]], Amerikaanse aktrise. == Sterftes == * [[161]] – Keiser [[Antoninus Pius]] (* [[86]]). * [[1724]] – [[Pous Innocentius XIII]], die 244ste pous van die Rooms-Katolieke Kerk (* [[1655]]). * [[1786]] – [[Franz Benda]], violis en komponis van [[Boheme]] (* [[1709]]). * [[1878]] – [[Alfred Donné]], Franse bakterioloog, dokter en bekend vir die ontdekking van ''trichomonas vaginalis'' en [[leukemie]]; ook die uitvinder van die fotoëlektriese [[mikroskoop]] (* [[1801]]). * [[1973]] – [[Pieter Kuyper Albertyn|PK Albertyn]], [[Suid-Afrika]] se vyftiende [[Springbokkaptein]] (* [[1897]]). * [[1981]] – [[Kiril Kondrašin]], Sowjet- en Russiese [[dirigent]] (* [[1914]]). * [[1983]] – [[Igor Markewitsj]], Sowjetse dirigent en komponis (* [[1912]]). * [[1990]] – [[Koos Strauss]], Suid-Afrikaanse politikus (* [[1900]]). * [[1999]] – [[Stanley Kubrick]], Amerikaanse rolprentregisseur, vervaardiger, draaiboekskrywer en kinematograaf (* [[1928]]). * [[2013]] – [[Dirk Coetzee]], medestigter en bevelvoerder van die polisieteeninsurgensie-eenheid te Vlakplaas (* [[1945]]). * 2013 – [[Freda Linde]], Suid-Afrikaanse skrywer en vertaler van kinderboeke (* [[1915]]). * [[2023]] – [[Lisa Janti]], Amerikaanse aktrise (* [[1933]]). == Vakansie-, vierings- en waarnemingsdae == * Onderwysersdag in [[Albanië]] == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|7 March|7 Maart}} {{Normdata}} [[Kategorie:Maart]] 0s0f5fkpyw7wcb54rk2uivff6llmudb 2967901 2967900 2026-09-17T06:39:35Z Oesjaar 7467 /* Geboortes */ Fout 2967901 wikitext text/x-wiki {{MaartKalender}} '''7 Maart''' is die 66ste dag van die jaar in die [[Gregoriaanse kalender]] (67ste in [[skrikkeljaar|skrikkeljare]]). Daar volg nog 299 dae in die res van die jaar. == Gebeure == [[Lêer:NATO2024.jpg|duimnael|400px|2024 – Swede sluit by NAVO aan]] * [[161]] – [[Marcus Aurelius]] en [[Lucius Verus]] volg [[Antoninus Pius]] op om medekeisers van die [[Romeinse Ryk]] te word. * [[1667]] – [[Pous Alexander VII]] stel vier nuwe kardinale aan, waaronder Louis de Vendôme. * [[1859]] – Die dorp [[Jacobsdal]] word in die [[Vrystaat]] gestig. * [[1876]] – [[Alexander Graham Bell]] word 'n [[patent]] toegeken vir 'n [[uitvinding]] wat hy die "[[telefoon]]" noem. * [[1900]] – [[Tweede Vryheidsoorlog]]: Die [[Slag van Poplar Grove]] vind langs die [[Modderrivier]] plaas. * [[1902]] – [[Tweede Vryheidsoorlog]]: [[Boere]] onder leiding van [[Koos de la Rey]] veroorsaak die grootste nederlaag op die [[Britse Ryk]] sedert die begin van die oorlog, by die [[Slag van Tweebosch]]. * [[1926]] – Die eerste suksesvolle trans-Atlantiese radio-telefoongesprek vind plaas tussen [[New York]] en [[Londen]]. * [[1936]] – [[Duitsland]] herbeset die gedemilitariseerde Rynland en verbreek daarmee die [[Verdrag van Versailles]] en die Locarno-verdrae wat na die [[Eerste Wêreldoorlog]] onderteken is. * [[1945]] – [[Tweede Wêreldoorlog]]: Die [[Amerikaanse Leër]] steek die [[Ryn]]rivier oor by [[Remagen]]. * [[1950]] – Die [[Sowjetunie]] reik ’n verklaring uit wat ontken dat die [[Duitsland|Duitse]] kernfisikus [[Klaus Fuchs]] as ’n Sowjetse [[spioenasie|spioen]] gedien het. * [[1965]] – Amerikaanse Burgerregtebeweging: [[Burgerregte]]betogers wat van [[Selma, Alabama|Selma]] na [[Montgomery, Alabama|Montgomery]], [[Alabama]], marsjeer word brutaal deur die [[polisie]] aangeval op Bloedige Sondag. * [[2004]] – Die Zimbabwiese polisie arresteer Simon Mann, 'n voormalige [[Special Air Service]] (SAS) -offisier en 64 voormalige [[32-Bataljon]]-soldate, gewerf in [[Suid-Afrika]] by Harare-lughawe. Hulle het beplan om 'n [[2004-Ekwatoriaal-Guinese staatsgreepspoging|staatgreep]] in [[Ekwatoriaal-Guinee]] uit te voer. * [[2009]] – Die negende [[Vrouekrieketwêreldbeker 2009|Vrouekrieketwêreldbeker]] begin in [[Australië]]. * [[2016]] – Die motorvervaardiger [[BMW]] vier sy honderdste verjaarsdag. * [[2024]] – In reaksie op die [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022]] sluit [[Swede]] as 32ste lidland by die [[NAVO|Noord-Atlantiese Verdragsorganisasie]] aan. == Geboortes == * [[1693]] – [[Carlo Rezzonico]] (later [[Pous Clemens XIII]]), 248ste [[pous]] van die [[Rooms-Katolieke Kerk]] († [[1769]]). * [[1785]] – [[Alessandro Manzoni]], Italiaanse romansier en digter († [[1873]]). * [[1792]] – [[John Herschel]], Britse wiskundige, sterrekundige, apteker en eksperimentele fotograaf/uitvinder († [[1871]]). * [[1872]] – [[Piet Mondriaan]], Nederlandse skilder († [[1944]]). * [[1875]] – [[Maurice Ravel]], Franse komponis († [[1937]]). * [[1917]] – [[W.A. de Klerk]], Suid-Afrikaanse skrywer en dramaturg († [[1996]]). * [[1926]] – [[Johan Degenaar]], Suid-Afrikaanse filosoof en teoloog († [[2015]]). * [[1927]] – [[James Broderick]], Amerikaanse akteur († [[1982]]). * [[1939]] – [[Paul Winfield]], Amerikaanse akteur († [[2004]]). * [[1928]] – [[Kay de Villiers]], Suid-Afrikaanse neurochirurg († [[2018]]). * [[1942]] – [[Tammy Faye Messner]], Amerikaanse aktrise († [[2007]]). * [[1947]] – [[Walter Röhrl]], Duitse [[tydren]]- en motorrenkampioen. * [[1950]] – [[Jackie Selebi]], Suid-Afrikaanse nasionale polisiekommissaris († [[2015]]). * [[1956]] – [[Bryan Cranston]], Amerikaanse akteur. * [[1959]] – [[Donna Murphy]], Amerikaanse aktrise. * [[1961]] – [[Sanae Takaichi]], Japannese politikus. * [[1964]] – [[Bret Easton Ellis]], Amerikaanse outeur en skrywer. * [[1970]] – [[Rachel Weisz]], Engels-Amerikaanse aktrise en vervaardiger. * [[1971]] – [[Peter Sarsgaard]], Amerikaanse akteur. * [[1974]] – [[Jenna Fischer]], Amerikaanse aktrise. * [[1980]] – [[Laura Prepon]], Amerikaanse aktrise. == Sterftes == * [[161]] – Keiser [[Antoninus Pius]] (* [[86]]). * [[1724]] – [[Pous Innocentius XIII]], die 244ste pous van die Rooms-Katolieke Kerk (* [[1655]]). * [[1786]] – [[Franz Benda]], violis en komponis van [[Boheme]] (* [[1709]]). * [[1878]] – [[Alfred Donné]], Franse bakterioloog, dokter en bekend vir die ontdekking van ''trichomonas vaginalis'' en [[leukemie]]; ook die uitvinder van die fotoëlektriese [[mikroskoop]] (* [[1801]]). * [[1973]] – [[Pieter Kuyper Albertyn|PK Albertyn]], [[Suid-Afrika]] se vyftiende [[Springbokkaptein]] (* [[1897]]). * [[1981]] – [[Kiril Kondrašin]], Sowjet- en Russiese [[dirigent]] (* [[1914]]). * [[1983]] – [[Igor Markewitsj]], Sowjetse dirigent en komponis (* [[1912]]). * [[1990]] – [[Koos Strauss]], Suid-Afrikaanse politikus (* [[1900]]). * [[1999]] – [[Stanley Kubrick]], Amerikaanse rolprentregisseur, vervaardiger, draaiboekskrywer en kinematograaf (* [[1928]]). * [[2013]] – [[Dirk Coetzee]], medestigter en bevelvoerder van die polisieteeninsurgensie-eenheid te Vlakplaas (* [[1945]]). * 2013 – [[Freda Linde]], Suid-Afrikaanse skrywer en vertaler van kinderboeke (* [[1915]]). * [[2023]] – [[Lisa Janti]], Amerikaanse aktrise (* [[1933]]). == Vakansie-, vierings- en waarnemingsdae == * Onderwysersdag in [[Albanië]] == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|7 March|7 Maart}} {{Normdata}} [[Kategorie:Maart]] og660atvbv5bpsqvo16cvuwu7xq5n1w 2967902 2967901 2026-09-17T06:40:03Z Oesjaar 7467 Rol weergawe [[Special:Diff/2967901|2967901]] deur [[Special:Contributions/Oesjaar|Oesjaar]] ([[User talk:Oesjaar|bespreek]]) terug. 2967902 wikitext text/x-wiki {{MaartKalender}} '''7 Maart''' is die 66ste dag van die jaar in die [[Gregoriaanse kalender]] (67ste in [[skrikkeljaar|skrikkeljare]]). Daar volg nog 299 dae in die res van die jaar. == Gebeure == [[Lêer:NATO2024.jpg|duimnael|400px|2024 – Swede sluit by NAVO aan]] * [[161]] – [[Marcus Aurelius]] en [[Lucius Verus]] volg [[Antoninus Pius]] op om medekeisers van die [[Romeinse Ryk]] te word. * [[1667]] – [[Pous Alexander VII]] stel vier nuwe kardinale aan, waaronder Louis de Vendôme. * [[1859]] – Die dorp [[Jacobsdal]] word in die [[Vrystaat]] gestig. * [[1876]] – [[Alexander Graham Bell]] word 'n [[patent]] toegeken vir 'n [[uitvinding]] wat hy die "[[telefoon]]" noem. * [[1900]] – [[Tweede Vryheidsoorlog]]: Die [[Slag van Poplar Grove]] vind langs die [[Modderrivier]] plaas. * [[1902]] – [[Tweede Vryheidsoorlog]]: [[Boere]] onder leiding van [[Koos de la Rey]] veroorsaak die grootste nederlaag op die [[Britse Ryk]] sedert die begin van die oorlog, by die [[Slag van Tweebosch]]. * [[1926]] – Die eerste suksesvolle trans-Atlantiese radio-telefoongesprek vind plaas tussen [[New York]] en [[Londen]]. * [[1936]] – [[Duitsland]] herbeset die gedemilitariseerde Rynland en verbreek daarmee die [[Verdrag van Versailles]] en die Locarno-verdrae wat na die [[Eerste Wêreldoorlog]] onderteken is. * [[1945]] – [[Tweede Wêreldoorlog]]: Die [[Amerikaanse Leër]] steek die [[Ryn]]rivier oor by [[Remagen]]. * [[1950]] – Die [[Sowjetunie]] reik ’n verklaring uit wat ontken dat die [[Duitsland|Duitse]] kernfisikus [[Klaus Fuchs]] as ’n Sowjetse [[spioenasie|spioen]] gedien het. * [[1965]] – Amerikaanse Burgerregtebeweging: [[Burgerregte]]betogers wat van [[Selma, Alabama|Selma]] na [[Montgomery, Alabama|Montgomery]], [[Alabama]], marsjeer word brutaal deur die [[polisie]] aangeval op Bloedige Sondag. * [[2004]] – Die Zimbabwiese polisie arresteer Simon Mann, 'n voormalige [[Special Air Service]] (SAS) -offisier en 64 voormalige [[32-Bataljon]]-soldate, gewerf in [[Suid-Afrika]] by Harare-lughawe. Hulle het beplan om 'n [[2004-Ekwatoriaal-Guinese staatsgreepspoging|staatgreep]] in [[Ekwatoriaal-Guinee]] uit te voer. * [[2009]] – Die negende [[Vrouekrieketwêreldbeker 2009|Vrouekrieketwêreldbeker]] begin in [[Australië]]. * [[2016]] – Die motorvervaardiger [[BMW]] vier sy honderdste verjaarsdag. * [[2024]] – In reaksie op die [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022]] sluit [[Swede]] as 32ste lidland by die [[NAVO|Noord-Atlantiese Verdragsorganisasie]] aan. == Geboortes == * [[1693]] – [[Carlo Rezzonico]] (later [[Pous Clemens XIII]]), 248ste [[pous]] van die [[Rooms-Katolieke Kerk]] († [[1769]]). * [[1785]] – [[Alessandro Manzoni]], Italiaanse romansier en digter († [[1873]]). * [[1792]] – [[John Herschel]], Britse wiskundige, sterrekundige, apteker en eksperimentele fotograaf/uitvinder († [[1871]]). * [[1872]] – [[Piet Mondriaan]], Nederlandse skilder († [[1944]]). * [[1875]] – [[Maurice Ravel]], Franse komponis († [[1937]]). * [[1917]] – [[W.A. de Klerk]], Suid-Afrikaanse skrywer en dramaturg († [[1996]]). * [[1926]] – [[Johan Degenaar]], Suid-Afrikaanse filosoof en teoloog († [[2015]]). * [[1927]] – [[James Broderick]], Amerikaanse akteur († [[1982]]). * [[1939]] – [[Paul Winfield]], Amerikaanse akteur († [[2004]]). * [[1928]] – [[Kay de Villiers]], Suid-Afrikaanse neurochirurg († [[2018]]). * [[1942]] – [[Tammy Faye Messner]], Amerikaanse aktrise († [[2007]]). * [[1947]] – [[Walter Röhrl]], Duitse [[tydren]]- en motorrenkampioen. * [[1950]] – [[Jackie Selebi]], Suid-Afrikaanse nasionale polisiekommissaris († [[2015]]). * [[1956]] – [[Bryan Cranston]], Amerikaanse akteur. * [[1959]] – [[Donna Murphy]], Amerikaanse aktrise. * [[1961]] – [[Sanae Takaichi]], Japannese politikus. * [[1963]] – [[Wynnie Schumann]], Suid-Afrikaanse opvoedkundige († [[1989]]). * [[1964]] – [[Bret Easton Ellis]], Amerikaanse outeur en skrywer. * [[1970]] – [[Rachel Weisz]], Engels-Amerikaanse aktrise en vervaardiger. * [[1971]] – [[Peter Sarsgaard]], Amerikaanse akteur. * [[1974]] – [[Jenna Fischer]], Amerikaanse aktrise. * [[1980]] – [[Laura Prepon]], Amerikaanse aktrise. == Sterftes == * [[161]] – Keiser [[Antoninus Pius]] (* [[86]]). * [[1724]] – [[Pous Innocentius XIII]], die 244ste pous van die Rooms-Katolieke Kerk (* [[1655]]). * [[1786]] – [[Franz Benda]], violis en komponis van [[Boheme]] (* [[1709]]). * [[1878]] – [[Alfred Donné]], Franse bakterioloog, dokter en bekend vir die ontdekking van ''trichomonas vaginalis'' en [[leukemie]]; ook die uitvinder van die fotoëlektriese [[mikroskoop]] (* [[1801]]). * [[1973]] – [[Pieter Kuyper Albertyn|PK Albertyn]], [[Suid-Afrika]] se vyftiende [[Springbokkaptein]] (* [[1897]]). * [[1981]] – [[Kiril Kondrašin]], Sowjet- en Russiese [[dirigent]] (* [[1914]]). * [[1983]] – [[Igor Markewitsj]], Sowjetse dirigent en komponis (* [[1912]]). * [[1990]] – [[Koos Strauss]], Suid-Afrikaanse politikus (* [[1900]]). * [[1999]] – [[Stanley Kubrick]], Amerikaanse rolprentregisseur, vervaardiger, draaiboekskrywer en kinematograaf (* [[1928]]). * [[2013]] – [[Dirk Coetzee]], medestigter en bevelvoerder van die polisieteeninsurgensie-eenheid te Vlakplaas (* [[1945]]). * 2013 – [[Freda Linde]], Suid-Afrikaanse skrywer en vertaler van kinderboeke (* [[1915]]). * [[2023]] – [[Lisa Janti]], Amerikaanse aktrise (* [[1933]]). == Vakansie-, vierings- en waarnemingsdae == * Onderwysersdag in [[Albanië]] == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|7 March|7 Maart}} {{Normdata}} [[Kategorie:Maart]] 0s0f5fkpyw7wcb54rk2uivff6llmudb 2967904 2967902 2026-09-17T06:40:39Z Oesjaar 7467 /* Geboortes */ Verbeter 2967904 wikitext text/x-wiki {{MaartKalender}} '''7 Maart''' is die 66ste dag van die jaar in die [[Gregoriaanse kalender]] (67ste in [[skrikkeljaar|skrikkeljare]]). Daar volg nog 299 dae in die res van die jaar. == Gebeure == [[Lêer:NATO2024.jpg|duimnael|400px|2024 – Swede sluit by NAVO aan]] * [[161]] – [[Marcus Aurelius]] en [[Lucius Verus]] volg [[Antoninus Pius]] op om medekeisers van die [[Romeinse Ryk]] te word. * [[1667]] – [[Pous Alexander VII]] stel vier nuwe kardinale aan, waaronder Louis de Vendôme. * [[1859]] – Die dorp [[Jacobsdal]] word in die [[Vrystaat]] gestig. * [[1876]] – [[Alexander Graham Bell]] word 'n [[patent]] toegeken vir 'n [[uitvinding]] wat hy die "[[telefoon]]" noem. * [[1900]] – [[Tweede Vryheidsoorlog]]: Die [[Slag van Poplar Grove]] vind langs die [[Modderrivier]] plaas. * [[1902]] – [[Tweede Vryheidsoorlog]]: [[Boere]] onder leiding van [[Koos de la Rey]] veroorsaak die grootste nederlaag op die [[Britse Ryk]] sedert die begin van die oorlog, by die [[Slag van Tweebosch]]. * [[1926]] – Die eerste suksesvolle trans-Atlantiese radio-telefoongesprek vind plaas tussen [[New York]] en [[Londen]]. * [[1936]] – [[Duitsland]] herbeset die gedemilitariseerde Rynland en verbreek daarmee die [[Verdrag van Versailles]] en die Locarno-verdrae wat na die [[Eerste Wêreldoorlog]] onderteken is. * [[1945]] – [[Tweede Wêreldoorlog]]: Die [[Amerikaanse Leër]] steek die [[Ryn]]rivier oor by [[Remagen]]. * [[1950]] – Die [[Sowjetunie]] reik ’n verklaring uit wat ontken dat die [[Duitsland|Duitse]] kernfisikus [[Klaus Fuchs]] as ’n Sowjetse [[spioenasie|spioen]] gedien het. * [[1965]] – Amerikaanse Burgerregtebeweging: [[Burgerregte]]betogers wat van [[Selma, Alabama|Selma]] na [[Montgomery, Alabama|Montgomery]], [[Alabama]], marsjeer word brutaal deur die [[polisie]] aangeval op Bloedige Sondag. * [[2004]] – Die Zimbabwiese polisie arresteer Simon Mann, 'n voormalige [[Special Air Service]] (SAS) -offisier en 64 voormalige [[32-Bataljon]]-soldate, gewerf in [[Suid-Afrika]] by Harare-lughawe. Hulle het beplan om 'n [[2004-Ekwatoriaal-Guinese staatsgreepspoging|staatgreep]] in [[Ekwatoriaal-Guinee]] uit te voer. * [[2009]] – Die negende [[Vrouekrieketwêreldbeker 2009|Vrouekrieketwêreldbeker]] begin in [[Australië]]. * [[2016]] – Die motorvervaardiger [[BMW]] vier sy honderdste verjaarsdag. * [[2024]] – In reaksie op die [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022]] sluit [[Swede]] as 32ste lidland by die [[NAVO|Noord-Atlantiese Verdragsorganisasie]] aan. == Geboortes == * [[1693]] – [[Carlo Rezzonico]] (later [[Pous Clemens XIII]]), 248ste [[pous]] van die [[Rooms-Katolieke Kerk]] († [[1769]]). * [[1785]] – [[Alessandro Manzoni]], Italiaanse romansier en digter († [[1873]]). * [[1792]] – [[John Herschel]], Britse wiskundige, sterrekundige, apteker en eksperimentele fotograaf/uitvinder († [[1871]]). * [[1872]] – [[Piet Mondriaan]], Nederlandse skilder († [[1944]]). * [[1875]] – [[Maurice Ravel]], Franse komponis († [[1937]]). * [[1903]] – [[Wynnie Schumann]], Suid-Afrikaanse opvoedkundige († [[1989]]). * [[1917]] – [[W.A. de Klerk]], Suid-Afrikaanse skrywer en dramaturg († [[1996]]). * [[1926]] – [[Johan Degenaar]], Suid-Afrikaanse filosoof en teoloog († [[2015]]). * [[1927]] – [[James Broderick]], Amerikaanse akteur († [[1982]]). * [[1939]] – [[Paul Winfield]], Amerikaanse akteur († [[2004]]). * [[1928]] – [[Kay de Villiers]], Suid-Afrikaanse neurochirurg († [[2018]]). * [[1942]] – [[Tammy Faye Messner]], Amerikaanse aktrise († [[2007]]). * [[1947]] – [[Walter Röhrl]], Duitse [[tydren]]- en motorrenkampioen. * [[1950]] – [[Jackie Selebi]], Suid-Afrikaanse nasionale polisiekommissaris († [[2015]]). * [[1956]] – [[Bryan Cranston]], Amerikaanse akteur. * [[1959]] – [[Donna Murphy]], Amerikaanse aktrise. * [[1961]] – [[Sanae Takaichi]], Japannese politikus. * [[1964]] – [[Bret Easton Ellis]], Amerikaanse outeur en skrywer. * [[1970]] – [[Rachel Weisz]], Engels-Amerikaanse aktrise en vervaardiger. * [[1971]] – [[Peter Sarsgaard]], Amerikaanse akteur. * [[1974]] – [[Jenna Fischer]], Amerikaanse aktrise. * [[1980]] – [[Laura Prepon]], Amerikaanse aktrise. == Sterftes == * [[161]] – Keiser [[Antoninus Pius]] (* [[86]]). * [[1724]] – [[Pous Innocentius XIII]], die 244ste pous van die Rooms-Katolieke Kerk (* [[1655]]). * [[1786]] – [[Franz Benda]], violis en komponis van [[Boheme]] (* [[1709]]). * [[1878]] – [[Alfred Donné]], Franse bakterioloog, dokter en bekend vir die ontdekking van ''trichomonas vaginalis'' en [[leukemie]]; ook die uitvinder van die fotoëlektriese [[mikroskoop]] (* [[1801]]). * [[1973]] – [[Pieter Kuyper Albertyn|PK Albertyn]], [[Suid-Afrika]] se vyftiende [[Springbokkaptein]] (* [[1897]]). * [[1981]] – [[Kiril Kondrašin]], Sowjet- en Russiese [[dirigent]] (* [[1914]]). * [[1983]] – [[Igor Markewitsj]], Sowjetse dirigent en komponis (* [[1912]]). * [[1990]] – [[Koos Strauss]], Suid-Afrikaanse politikus (* [[1900]]). * [[1999]] – [[Stanley Kubrick]], Amerikaanse rolprentregisseur, vervaardiger, draaiboekskrywer en kinematograaf (* [[1928]]). * [[2013]] – [[Dirk Coetzee]], medestigter en bevelvoerder van die polisieteeninsurgensie-eenheid te Vlakplaas (* [[1945]]). * 2013 – [[Freda Linde]], Suid-Afrikaanse skrywer en vertaler van kinderboeke (* [[1915]]). * [[2023]] – [[Lisa Janti]], Amerikaanse aktrise (* [[1933]]). == Vakansie-, vierings- en waarnemingsdae == * Onderwysersdag in [[Albanië]] == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|7 March|7 Maart}} {{Normdata}} [[Kategorie:Maart]] 7trf6lfbkmg6xpmxemh6qk5l8bebple 0 2669 2967753 2919613 2026-09-16T18:15:23Z Sobaka 328 /* Geboortes */ bywerk 2967753 wikitext text/x-wiki {{OktoberKalender}} '''24 Oktober''' is die 297ste dag van die jaar in die [[Gregoriaanse kalender]] (298ste in [[skrikkeljaar|skrikkeljare]]). Daar volg nog 68 dae in die res van die jaar. == Gebeure == * [[1273]] – Rudolf van Habsburg word in [[Aken]] tot [[keiser]] gekroon. * [[1360]] – Die Verdrag van Brétigny word by [[Calais]] bekragtig, wat die eerste fase van die [[Honderdjarige Oorlog]] ten einde bring. * [[1449]] – [[Pous Nicolaas V]] stel [[Enea Silvio Piccolomini]] (later [[Pous Pius II]]) aan as biskop van [[Sienna]]. * [[1648]] – Die Vrede van Wesfale word onderteken, wat ’n einde bring aan die [[Dertigjarige oorlog|Dertigjarige Oorlog]]. * [[1851]] – [[William Lassell]] ontdek [[Ariel (maan)|Ariel]] en [[Umbriel (maan)|Umbriel]], twee [[Natuurlike satelliet|mane]] van die [[planeet]] [[Uranus (planeet)|Uranus]]. * [[1929]] – Die [[Groot Depressie]]: Die New Yorkse Effektebeurs stort in duie op Swart Donderdag, wat lei tot ’n reeks bankrotskappe. Dit ontketen ’n wêreldwye [[Groot Depressie|ekonomiese depressie]]. * [[1930]] – 'n Bloedlose [[staatsgreep]] in [[Brasilië]] ontsetel [[President]] Washington Luís Pereira de Sousa en die verkose President Júlio Prestes. [[Lêer:Flag of the United Nations.svg|duimnael|regs|125px|VN vlag]] * [[1945]] – Die [[Verenigde Nasies|Verenigde Nasies-]]verdrag, die grondwet van die [[Verenigde Nasies]], tree in werking. * [[1955]] – [[Suid-Afrika]] loop uit die debat by die [[Verenigde Nasies|VN]] se algemene vergadering oor "die rassekonflik in Suid-Afrika weens die [[apartheid]]sbeleid". * [[1964]] – Die [[verenigde Koninkryk|Britse]] protektoraat [[Noord-Rhodesië]] word onafhanklik en staan bekend as [[Zambië]]. * [[2001]] – 'n Ongeluk in die [[Gotthard-padtonnel]] het elf sterf gevalle tot gevolg. == Geboortes == * [[1632]] – [[Antonie van Leeuwenhoek]], vader van [[mikrobiologie]] († [[1723]]). * [[1877]] – [[Alex Frew]], [[Suid-Afrika]] se sesde [[Springbokkaptein]] († [[1947]]). * [[1880]] – [[Tom Santschi]], Amerikaanse [[akteur]] en regisseur († [[1931]]). * [[1894]] – [[Aletta Coetzee]], eggenote van prof. [[J. Chris Coetzee]] († [[1978]]). * [[1909]] – [[Hendrik de Wit]], [[Nederland]]se sistematiese [[plantkundige]] († [[1999]]). * [[1921]] – [[Tilana Hanekom]], Suid-Afrikaanse aktrise († [[2002]]). * [[1925]] – [[Jacques Loots]], Suid-Afrikaanse akteur († [[1991]]). * [[1926]] – [[Désirée Talbot]], Suid-Afrikaanse sopraan († [[2020]]). * [[1940]] – [[Schalkie van Wyk]], Suid-Afrikaanse skrywer († [[2025]]). * [[1948]] – [[Phil Bennett]], [[Wallis|Walliese]] internasionale [[rugbyspeler]] († [[2022]]). * [[1954]] – [[Malcolm Turnbull]], Eerste Minister van [[Australië]]. * [[1959]] – [[Brad Johnson (akteur, gebore 1959)|Brad Johnson]], Amerikaanse akteur († [[2022]]). * [[1981]] – [[Grant Riddles]], Suid-Afrikaanse politikus en tans burgemeester van die [[Hessequa Plaaslike Munisipaliteit]]. * [[1983]] – [[Bibi Slippers]], Suid-Afrikaanse [[skrywer|skryfster]], inhoudregisseuse en redaktrise. * [[1989]] – [[Felix Arvid Ulf Kjellberg]], Sweedse [[YouTube]]r bekend vir sy komiese video's. * [[1990]] – [[Marcel van der Merwe]], [[Springbokrugbyspeler]]. == Sterftes == * [[1537]] – [[Jane Seymour]], derde vrou van [[Hendrik VIII van Engeland]] (* ±[[1508]]). * [[1601]] – [[Tycho Brahe]], Deense sterrekundige (* [[1564]]). * [[1799]] – [[Carl Ditters von Dittersdorf]], Oostenrykse komponis (* [[1739]]). * [[1969]] – [[Thomas Bowler]], [[Engelse]] [[skilder]] wat aan die [[Kaap]] gewerk het (* [[1812]]). * [[1922]] – [[George Cadbury]], 'n Kwaker wat die Cadbury's kakao- en sjokolademaatskappy in Brittanje gestig het (* [[1839]]). * [[1958]] – [[George Edward Moore]], [[Britse]] [[filosoof]] (* [[1873]]). * [[2005]] – [[Rosa Parks]], Amerikaanse burgerregte aktivis (* [[1913]]). * [[2014]] – [[Mbulaeni Mulaudzi]], voormalige 800 m-wêreldkampioen en Olimpiese silwermedaljewenner (* [[1980]]). * [[2017]] – [[Robert Guillaume]], Amerikaanse akteur en rolprentvervaardiger (* [[1927]]). == Vakansies, vierings en waarnemingsdae == * [[Verenigde Nasies]]dag. * [[Onafhanklikheidsdag]] in [[Zambië]] ([[1964]]). * Arbeidsdag in [[Nieu-Seeland]] ([[2005]]). {{commonskat|24 October}} [[Kategorie:Oktober]] 23kri1u0urdr03bbfnot1frky7h432w 4 5209 2967747 2967627 2026-09-16T18:07:10Z BurgertB 2401 /* Jou wiki sal op 23 Sep oorskakel na die lees-alleenmodus */ 2967747 wikitext text/x-wiki __NEWSECTIONLINK__ __NOINDEX__ {{spring ondertoe}} [[Lêer:Rooibokram KNP suide.JPG|duimnael|220px|links|Aliwal2012 sê: "Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Rooibokram in 2011 in die suide.]]<!-- [[Lêer:Vandalenjaeger 01.jpg|duimnael|260px|links|'n Versoek aan al die admins: help ons asseblief om vandalisme uit te roei!]] [[Lêer:Perde by Glen Reenenkamp, Golden Gate NP (1).jpg|duimnael|links|320px|Dis naweek! Kom ry die mak perde by die asemrowende [[Golden Gate-Hoogland- Nasionale Park]]!]] [[Lêer:Ceratotherium simum Kruger Park 02.JPG|duimnael|260px|links|'n Witrenoster in 2003.]] [[Lêer:Jessica isn't getting involved in this discussion.jpg|duimnael|links|230px|Kom praat met ons op die Geselshoekie, ons kuier lekker saam!]] --> <div style="background:#f9f9f9; border:1px solid #aaaaaa; clear:right; float:right; font-size:90%; margin:1em 0 1em 1em; padding:1em; width:20em;"> <big>'''Sien ook:'''</big> * [[Wikipedia:Welkom nuwelinge]] wat veral op nuwelinge gemik is. * [[Wikipedia:Gebruikersportaal]] vir nuttige skakels vir alle gebruikers. * [[Wikipediabespreking:Geselshoekie]] vir bespreking oor die toekoms van hierdie bladsy. * [[/Taalforum/]] vir besprekings oor taalprobleme. Die juiste terme, spellings ensomeer. <center>'''Verdere hulp:'''<br /></center> Vir volledige hulp, riglyne en beleid (algemeen en spesifiek), raadpleeg gerus die * [[:en:Wikipedia:Community Portal|Engelse ''Community Portal'']], * [[:nl:Wikipedia:Gebruikersportaal|Nederlandse Gebruikersportaal]] en * [[:m:|Meta Wikipedia]]. </div> {{Argiefboks|14 | argief1 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2006|2004+05+06]] | argief2 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2007|2007+08+09]] | argief3 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2010+2011|2010+11]] | argief4 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2012|2012]] | argief5 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2013|2013+14+15]] | argief6 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2016|2016]] | argief7 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2017|2017]] | argief8 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2018|2018]] | argief9 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2019|2019]] | argief10 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2020|2020]] | argief11 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2021+2022+2023|2021+22+23]] | argief12 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2024|2024]] | argief13 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2025|2025]] | argief14 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2026|2026]] }} '''Welkom''' by die Afrikaanse Wikipedia se algemene geselshoekie. Enigiemand is welkom om deel te neem aan die besprekings hier: '''onderteken asseblief u besprekings''' deur <nowiki>~~~~</nowiki> te tik, of die "Handtekening met datum"-ikoon ([[Lêer:button sig.png|Handtekening met datum|link=]]) te kies op die redigeringskieslys. Ou besprekings word na die '''argief''' geskuif (sien die navigasiekas regs). As u 'n gesprek wil voortsit wat reeds in die argief is, word aanbeveel dat u die betrokke dele uitknip en hier plak. Hierdie blad is vir algemene besprekings, besprekings omtrent 'n spesifieke artikel kan op daardie artikel se besprekingsblad begin word; sodoende kan dit ook deur toekomstige bydraers en redigeerders gelees word. Vir die jongste nuus van WikimediaZA, besoek gerus ons [https://www.facebook.com/groups/231160206984566 Facebook bladsy], word lid van die [http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikipedia-af Afrikaanse poslys] of besoek ons [http://wikimedia.org.za/wiki/Tuisblad_in_Afrikaans Tuisblad in Afrikaans] <div class="plainlinks"><center>'''>>> [//af.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Geselshoekie&action=edit&section=new Voeg 'n nuwe onderwerp by] <<<'''</center></div> == Jy het jou huiswerk gedoen... == ...as die Engelse Wikipedia sê dat van hulle artikels met 'n Afrikaanse (of Duitse artikel) uitgebrei kan word. Ek het onlangs twee voorbeelde rakende my sportartikels gesien: * [[:en:South Korea national rugby union team]] wat met hulp van beide die [[:af:Koreaanse nasionale rugbyspan|Afrikaanse voorbladartikel]] en die [[:de:Südkoreanische Rugby-Union-Nationalmannschaft|Duitse lesenswaardige artikel]] verbeter kan word. * [[:en:Tanzania national cricket team]] wat met hulp van die [[:de:Tansanische Cricket-Nationalmannschaft|nuwe Duitse lesenswaardige artikel]] (laas maand aangewys) verbeter kan word. Myns insiens is dit baie interessant dat die Afrikaanse en Duitse Wikipedia in beide krieket en rugby (hoegenaamd dié Engelse sportsoorte) deels beter artikels het as die Engelse Wikipedia. My doel was nog altyd om met artikels oor nasionale spanne en wêreldbekertoernooie die Engelse artikel te klop, nou word in die een of ander amptelik daarna verwys dat dit wel die geval is. Volgens my beskeie mening is dit die geval by die meeste artikels oor nasionale spanne, en hulle het in Afrikaans en Duits altyd dieselfde inhoud. Terloops, die Swahili-Wikipedia (Swahili is 'n ampstaal in Kenia, Rwanda, Tanzanië en Uganda) het nie een artikel oor nasionale krieket- of rugbyspanne nie. Tydens laasjaar se Wikimania in Nairobi wou ek 'n projek van stapel stuur om hulle ook te betrek, maar my versoek het nie geslaag nie (ek was nie daar nie). Hulle het wel artikels soos [[:sw:Steve Tikolo]] waar ek met 'n inligtingskas kon help, maar hulle het nie iets soos [[:sw:Timu ya kriketi ya Kenya]] ([[Keniaanse nasionale krieketspan]]) nie. Gemeenskap, dit is wat van my sportartikels vir die Afrikaanse Wikipedia (en Duitse ook) kan bied en myns insiens is dit een van baie moontlikhede om Afrikaans volstoom te ondersteun: '''met kwaliteit bo kwantiteit'''. Daarmee kan ons veral lesers lok, dink ek. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:45, 13 Julie 2026 (UTC) :In die kol. Weens die druk op Afrikaanse onderwys-instellings moet daar aanlyn-aktiwiteit oor 'n alternatiewe en breë front wees. Die wiki-artikels oor gewilde onderwerpe plaas terminologie in die volksmond, en is beleggings in die taaltoekoms. 'n Leserspubliek wat meer lees, meer krities lees en meer in feite belangstel sal wel ook help. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 21:09, 18 Julie 2026 (UTC) == Maria == Kan iemand asb. vir my die artikel "Maria Boleyn" skep sodat ek kan sien of ek dit op hierdie gemors van 'n app kan doen - die app waarop ek glo geblokkeer is? Hoe is dit moontlik? - Burgert [[Spesiaal:Bydraes/&#126;2026-40485-20|&#126;2026-40485-20]] ([[Gebruikerbespreking:&#126;2026-40485-20|talk]]) 04:46, 20 Julie 2026 (UTC) ::{{ping|Rooiratel}}, enige raad hier? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:07, 20 Julie 2026 (UTC) :::Bedoel jy die Selfoon app? Dit werk net so 'n klein bietjie vir my, soms... maar ek vermy dit soos die pes vir bydraes. [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 08:38, 20 Julie 2026 (UTC) ::::Ek het nog nie die app gebruik nie. As mens jou gewone gebruikersnaam en wagwoord gebruik on aan te meld, dan sien ek nie hoekom jy op die app geblokkeer sal wees, maar nie op die webwerf nie. As die app 'n probleem is, gebruik net die webwerf. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 14:48, 1 Augustus 2026 (UTC) == [[Wikipedia:Bladsyverwydering]] == Admins, daar is 'n bietjie werk. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:55, 21 Julie 2026 (UTC) [[Lêer:Radio Overberg Advertensie 29 Julie 2026.jpg|duimnael|met Jimmy Wales]] == Wikimania 2026 == As ‘n ontvanger van ‘n beurs van [[Wikimedia ZA]], is ek in Parys om [[Wikimania]] 2026 in [[Parys]] by te woon. My eerste Wikimania. Vandag was die voorkonferensie vir gebruikers met spesiale regte wat inderdaad weereens die omvang van aktiwiteite binne Wikimedia onder aandag bring. Mens kan uiteraard ook aanlyn verskeie van die sessies van more bywoon deur te registreer op die Wikimania 2026 blad. Die weeklikse radio inset by [[Overvaal Stereo]] is ook vandag van die byeenkoms gedoen. ‘n Volledige verslag van Wikimedia 2026 sal na afloop van die konferensie gedoen word. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 19:48, 21 Julie 2026 (UTC) : Ek is ook hier. Uiteindelik [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ontmoet. [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 15:26, 22 Julie 2026 (UTC) ::Lekker julle manne, geniet dit terdeë! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:02, 22 Julie 2026 (UTC) ::: Ja, dis goed om Dumbassman uiteindelik te ontmoet. Ek het ook twee Duitse gebruikers raakgeloop wat al artikels op die Afrikaanse Wikipedia geskep het. Die een wat oorspronklik van Suid-Afrika kom, het aangedui hy mag weer betrokke word. Ek het hom sterk aangemoedig. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:34, 22 Julie 2026 (UTC) {{uitkeep}} Oesjaar, is jy nie weg Frankryk toe vir Wikimania 2026 nie? [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:50, 21 Julie 2026 (UTC) : Nee ongelukkig nie. As pensioenaris met inkomste van R0.00 per maand kon ek nie die Schengen Visa bekostig nie, my bakkie het dringend instandhouding vereis. So werk dit maar. Groete. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:58, 21 Julie 2026 (UTC) ::Jammer om te hoor, miskien kan jy nog virtueel aanbied? Sopas self ook R11750 vir my Mercedes se diens moes uithaal! Groete tuis, [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:54, 21 Julie 2026 (UTC) ::: [[Gebruiker:Discott]] bied namens my aan. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:02, 21 Julie 2026 (UTC) :::: "Gebruiker Discott het 'n uitstekende 5 minute aanbieding "''Rooting for Knowledge: Why we need a Wiki-Botanist Action Group Today'' aangebied oor die werk wat op die Afrikaanse Wikipedia gedoen word deur gebruiker Oesjaar en Prof van Wyk. Lyk of die vraag beantwoord gaan word, aangesien dit aanleiding gegee het tot die begin van werk om 'n Wiki Biodiversiteit ontmoeting voor die opkomende [[Internasionale Botaniese Kongres]] in 2029 in [[Kaapstad]] aan te bied. Die Afrikaanse Wikipedia het 'n globale inpak. Puik werk Oesjaar en Prof van Wyk. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 21:00, 25 Julie 2026 (UTC) == RFC oor KI-gegenereerde inhoud in Commons (en ter plaatse) == Soos op 23 Junie hier genoem, is Commons nog besig om uit te werk wat hulle presies wil hê wat beelde betref wat deur KI geskep is. Hulle is veral versigtig vir beelde wat werklike mense uitbeeld, selfs as dié historiese figure is, waar etiese oorwegings (soos persoonsregte) effektief geen rol speel nie. Ook hou hulle nie daarvan in enige wetenskaplike aanwending nie. Sulke beelde noem hulle spekulatief, ensomeer, en wil nie valse inligting die wêreld instuur nie. Ook beskou sommige persone daar KI-beelde as opvoedkundig waardeloos, en byna enige menslike poging as baie beter. Ons het natuurlik talle artikels aangaande historiese figure waar die uitbeelding volkome spekulatief is, soos [[Plautus]] en baie ander, alhoewel dan nie KI nie. By die Commons-bespreking word gemeld: :"Groot getalle beelde wat nie die werklikheid weerspieël nie, word [op commons] opgelaai. Wanneer 'n minderwaardige KI-beeld in 'n artikel ingevoeg word, ontmoedig dit werklike fotograwe en grafiese kunstenaars om beelde te skep, omdat hulle meer geneig is om 'n beeld te skep vir 'n artikel wat geen illustrasie het nie. Hierdie opdatering vereis dat sommige KI-inhoud as sodanig in-beeld gemerk word. Hierdie opdatering redaksioneer andersins nié projekte buite Commons nie. Commons het geen voorneme om ander projekte te redaksioneer nie, ons wil net verseker dat óns nie bydra tot die waninligting van die publiek nie." Die kwessie dus: af.wiki moet nog besluit wat ons plaaslike beleid is, want wikimedia gaan nie aan ons voorskryf nie.<br> :a) Word <u>oplaai</u> van KI-beelde hier op af.wiki toegelaat, benewens waar dit KI-konsepte self illustreer?<br> :b) Word dit toegelaat waar dit werklike mense illustreer? Hier dink mens bv. aan gevalle waar ons 'n vae foto of illustrasie het, wat deur KI in 'n meer realistiese of gekleurde portret (maar met onafwendbare spekulatiewe elemente) omskep kan word.<br> :c) Word KI-beelde enigsins in artikels toegelaat?<br> Op en.wiki word dit oorwegend nie toegelaat nie. Ons moet ook in ag neem, dat selfs indien dit nie in ons artikels toegelaat word nie, dit steeds vir die publiek en private webwerwe nuttig mag wees. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 10:31, 22 Julie 2026 (UTC) ::Ek verstaan... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:35, 22 Julie 2026 (UTC) :::Vandag ‘n Wikimania 2026 paneelbespreking oor [[Kunsmatige intelligensie|KI]] binne die Wiki-omgewing bygewoon. Beide die potensiële bedreigings en moontlike voordele daarvan, is deur die paneellede geopper. Selfs oor die idee van ‘n aanvanklike sentrale beleid daaroor of gedesentraliseerde benadering, was daar nie eenstemmigheid nie. Aangesien daar konsensus was dat dit ‘n realiteit is wat hanteer sal moet word, gaan gesprekvoering voort en hopelik gaan meer duidelike riglyne in dié verband ontwikkel word. :::Ek gaan poog om ‘n oog op die verwikkelinge te hou en wat ons in die interim selfs in die Afrikaanse Wikipedia kan begin bespreek. Meer as een paneellid het daarop gewys dat selfs in van die groot Wikipedia’s daar nog nie voldoende kennis is oor wat werklik die implikasies van KI is nie. [[Jimmy Wales]] het ook indirek daarna verwys in sy openingstoespraak. Wikipedia se rol in die era van [[groot taalmodel]]le kan self nog belangriker word, in sy toespraak ‘n optimistiese toon oor die toekoms van Wikipedia en sê dat die dood van Wikipedia al van die begin af voorspel is, dit nog steeds van krag tot krag sal gaan. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:21, 22 Julie 2026 (UTC) == Gebruiker:Elmarie Waltman == Gemeenskap, dit is vir my 'n plesier om julle voor te stel aan [[Gebruiker:Elmarie Waltman|Elmarie]]. Sy het ingestem om ons te help met Admin werk, meer hieroor later. Sy gaan ook deel van die Radiospan wees. Welkom hier by ons Elmarie. Onthou, hierdie klomp ou toppies hier betrokke se blaf is erger as hulle byt! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:46, 24 Julie 2026 (UTC) :Hoe lekker lag ek nou! Dankie Deon, hoop om die Wikipedia naam op al die platforms hoog te hou. [[Gebruiker:Elmarie Waltman|Elmarie Waltman]] ([[Gebruikerbespreking:Elmarie Waltman|kontak]]) 09:02, 24 Julie 2026 (UTC) ::Baie welkom Elmarie, ons hoop jy geniet jou tyd hier terdeë! Sien uit na jou bydrae. Groete, [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 09:48, 24 Julie 2026 (UTC) ::: Welkom Elmarie, geniet dit! [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 10:36, 25 Julie 2026 (UTC) ::::Baie welkom hier @[[Gebruiker:Elmarie Waltman|Elmarie Waltman]] - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 16:38, 1 Augustus 2026 (UTC) == Versoek om kommentaar oor die toekoms van Abstrakte Wikipedia == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Julle word uitgenooi om jul mening te lug in 'n [[:m:Requests for comment/The future of Abstract Wikipedia|versoek om kommentaar oor die toekoms van Abstrakte Wikipedia]]. {{Int:Feedback-thanks-title}} [[:m:User:Kowal2701|Kowal2701]] ([[:m:User talk:Kowal2701|talk]]) 12:24, 24 Julie 2026 (UTC) </bdi> <!-- Message sent by User:DreamRimmer@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> : Kan iemand vir my sê wat Abstrakte Wikipedia is? Of word ek nou te oud? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:34, 24 Julie 2026 (UTC) ::Weet ook nie, maar volgens google: Abstrakte Wikipedia is 'n Wikimedia-projek wat Wikifunksies en Wikidata gebruik om 'n taalonafhanklike weergawe van Wikipedia te skep. Dit het ten doel om inhoud in enige natuurlike taal te genereer om artikels oor kleiner taaluitgawes uit te brei. ::'''Die kernkomponente is''' ::* Wikidata wat die gestruktureerde kerndata- en kennisbasis verskaf en ::* Wikifunksies wat kode en funksies verskaf om abstrakte data in mensleesbare sinne te omskep. ::Die taalonafhanklikheid laat gebruikers toe om artikellogika te skep en te onderhou sonder om dit aan 'n enkele gesproke taal te koppel. ::'''Die projekdoelwitte is''' ::* taalgelykheid, aangesien kleiner taalwiki's bygestaan word om hul artikeltellings vinnig te laat groei, en ::* globale reikwydte aangesien mense bemagtig word om kennis in hul moedertaal te lees en mee te deel. ::[[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 14:00, 24 Julie 2026 (UTC) == Inligtingskas Vliegtuigenjins == Gemeenskap, kan enige van die slimmer jongmanne asb. vir ons ''Infobox aero engine'' vertaal? Ook, het ons die ekwivalent van ''Infobox sportsperson''? Ek word graag bederf... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:36, 28 Julie 2026 (UTC) : {{ping|Pynappel}}, met al jou nuwe energie, kan jy dalk hier help asb? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:53, 23 Augustus 2026 (UTC) ::@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ek het beide nou geskep. Dit is gewoonlik baie maklik om 'n sjabloon van die Engelse Wikipedia oor te dra: ::1. Kopieer die bronteks en stoor dit ::2. Gebruik die "Wys voorskou"-funksie om al die ontbrekende sjablone en modules te identifiseer en bring hulle ook oor. ::3. Herhaal stap 2 totdat al die skakels blou is ::4. Vertaal teks wat sigbaar aan gebruikers is na Afrikaans, bv. die etikette in 'n inligtingskas, kategoriename, ens. ::Die belangrikste ding om in gedagte te hou is watter bestaande sjablone en modules ekwivalent is met die Engelse Wikipedia s'n. Die Engelse [[:en:Template:Infobox]] is vir historiese redes nie ekwivalent met ons {{ss|Infobox}} nie. Jy sal dus gewoonlik oral waar {{ss|Infobox}} in 'n nuwe sjabloon geroep word, moet verander na {{ss|Inligtingskas4}}, wat op sigself die module [[Module:Infobox]] roep, wat dit moontlik maak om maklik nuwe inligtingskaste op die Afrikaanse Wikipedia te skep deur sjablone vanaf die Engelse Wikipedia te kopieer. Ons kan later daarna kyk om die teenstrydigheid tussen {{ss|Infobox}} en {{ss|Inligtingskas4}} op te klaar, maar ek vermoed dit gaan 'n groter taak wees. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 20:09, 23 Augustus 2026 (UTC) ::@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] as jy vashaak kan jy maar vir my of @[[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ping. Ek is nou hier, maar gaan weens ander verpligtinge weer van môre af skaars wees. Ek sal so nou-en-dan inloer om te kyk of ek ge-ping is. As ek iets gebreek het, gebruik maar daai rol-terug-knoppie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 20:10, 23 Augustus 2026 (UTC) ::: Dankie. Hierdie ou oom gaan sy bes probeer! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:11, 23 Augustus 2026 (UTC) == Help met kassie, asb. == Kan iemand my asb. help om {{sj|Inligtingskas Planeet}} reg te maak? Ek het net "symbol" ondertoe geskuif, en nou gee hy snaakse goed by elke planeetkassie. Dankie! [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 23:32, 30 Julie 2026 (UTC) :Sien die tweede reël in [[Makemake]]. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 23:35, 30 Julie 2026 (UTC) ::Dankie vir niks. Ek het sommer net "symbol" uitgehaal, en nou is die sjabloon reg. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 12:55, 31 Julie 2026 (UTC) == Taaldinge op RSG: 2 Aug. 2026 == Gemeenskap, neem kennis dat ek nou Sondag om 10:00 weer op Taaldinge met Ina Strydom gesels. Ek gaan verwys na twee dinge wat redelik onbekend is: die Digitalisering van Vakkundige Woordeboeke, prof. [[Gerhard van Huyssteen]] en prof. Martin Puttkammer van NWU help ons daarmee. Ek sal dit eers werklik bemark as die eerste produk gelewer word; ons gaan dit definitief ook op Wikiwoordeboek laai. Tweedens verwys ek na Projek VOS (Vingers op sleutelbord). Die gedagte is dat daar op een dag volgende jaar bv. 'n Saterdag 'n klomp mense in verskeie lokale in stede en dorpe bymekaar kom en ons via TV/dataskakels hulle lei en aan die gang kry. Waar ons kan moet ons van ons gebruikers in persoon daar hê wat as fasiliteerders sal optree. Ja, dit gaan geld kos, ek het juis met van die Afrikaanse organisasies agter die skerms begin gesels... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:42, 31 Julie 2026 (UTC) :Klink goed! [[Spesiaal:Bydraes/&#126;2026-42919-45|&#126;2026-42919-45]] 14:49, 2 Augustus 2026 (Wie is hierdie skim?) ::Ook ingeskakel op RSG, dankie Oesjaar! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 05:46, 3 Augustus 2026 (UTC) ::: Volgens my rekords was dit die 100ste uitsending in ons klankargief. Baie Geluk! Dit beteken daar was seker al baie meer as 200 uitsendings aangesien ons nie klankgrepe van al die uitsendings kry nie. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:05, 5 Augustus 2026 (UTC) == Besoeke vir Julie == Gemeenskap, die besoeke vir Julie is 3,2 miljoen! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:56, 1 Augustus 2026 (UTC) == Die kontakbladsy == Hallo almal. Daar was besprekings 'n tyd gelede oor ons kontakbladsy. Die een hier: [[Wikipedia:Kontak]] En spesifiek oor die e-posadresse op daardie bladsy. Wie beheer dit? Lees enigiemand die e-pos ens.? Ek het 'n bietjie ondersoek ingestel en die meeste van die antwoorde wat ons nodig gehad het gekry. In opsomming word daai e-posadresse beheer deur spesiale sagteware wat Wikimedia gebruik. En Wikipedia gebruikers moet aansoek doen om lede te word van 'n spesiale span wat toegang kry tot die sagteware. Ek gaan aansoek doen (in 'n dag of twee) vir myself, @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] en @[[Gebruiker:Elmarie Waltman|Elmarie Waltman]] om deel te wees van die span. Ek gaan net tydelik deel wees om uit te werk hoe alles werk, en dit te dokumenteer. As julle meer wil weet, of self by die span wil aansluit, lees dan die bladsye wat ek onlangs geskep/vertaal het: [[Hulp:Kontakbladsy]] en [[Wikipedia:Vrywillige Reaksiespan]]. Die bladsye is nie volledig nie, en hulp word waardeer. Ek verbeter dit soos ek meer leer/tyd kry. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 16:48, 1 Augustus 2026 (UTC) :Dankie Rooiratel, ek sien nou die nuutste boodskappe is heel onder aan die bladsy. Sal dit beslis nou meer gereeld lees en opvolg. [[Spesiaal:Bydraes/&#126;2026-42919-45|&#126;2026-42919-45]] ([[Gebruikerbespreking:&#126;2026-42919-45|talk]]) 14:47, 2 Augustus 2026 (UTC) ::@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ek het nou aansoek gedoen. Sien hier : https://meta.wikimedia.org/wiki/Volunteer_Response_Team/Volunteering#Rooiratel_&_Oesjaar_&_Elmarie_Waltman - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 20:49, 30 Augustus 2026 (UTC) == 130 000 artikel mylpaal! == Gemeenskap: daar is ons verby die 130 000 artikel mylpaal! Dankie aan almal wat bydraes gemaak het die afgelope tyd! 'n Ware spanpoging! Nou het ons iets om te bemark! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:57, 1 Augustus 2026 (UTC) :Fantasties! [[Gebruiker:Elmarie Waltman|Elmarie Waltman]] ([[Gebruikerbespreking:Elmarie Waltman|kontak]]) 14:11, 5 Augustus 2026 (UTC) == Kopiereg op foto's == Ek wil net seker maak dat ek die SA-kopiereg op foto's verstaan, want ons benodig by etlike persone foto's wat algemeen op die internet beskikbaar is. Google stel dit so: :In Suid-Afrika verval kopiereg op foto's 50 jaar vanaf die jaareinde waarin die foto aan die publiek beskikbaar gestel is, vir die eerste keer gepubliseer is, of geskep is indien dit ongepubliseer is. :Volgens die SA Regering se Kopieregwet hang die presiese vervaltyd af van spesifieke vrystellingsmylpale: *Gepubliseer of Openbaargemaak: "vyftig jaar na die jaareinde van die jaar waarin die werk wettiglik aan die publiek beskikbaar gestel of vir die eerste keer gepubliseer word, watter termyn ook al die langer is", soos deur Lexology opgemerk. *Ongepubliseer: Indien die foto nie binne 50 jaar na die skepping daarvan gepubliseer of aan die publiek vertoon word nie, verval kopiereg "vyftig jaar na die jaareinde van die jaar waarin die werk gemaak is", volgens Lexology. Ander webblaaie soos [https://www.svw.co.za/copyright-photographs/] blyk dit te bevestig. Mag ons dus Suid-Afrikaanse promosiefoto's van pre-31 Desember 1975 hier oplaai en gebruik? [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 10:56, 3 Augustus 2026 (UTC) :{{ping|JMK}}, ek het gekyk wie van my vriende daar buite kan help... Nie hierdie keer nie. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:27, 3 Augustus 2026 (UTC) ::@[[Gebruiker:JMK|JMK]] vir moderne fotos is dit is beter en makliker om die kopiereghouer van 'n foto (die een wat die foto geneem het) te vra om dit onder 'n gebruikbare lisensie (vir wiki Commons) vry te stel (soos CC-BY-SA, of CC0) as om vir 50 jaar te wag. ::Vir ouer fotos, moet ons maar wag as ons nie die fotograaf kan kontak en vra om dit met 'n vrye lisensie vrystel nie. So ja, enige foto meer as 50 jaar na die publikasiedatum kan ons hier gebruik. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:36, 4 Augustus 2026 (UTC) == Sintaksfoute soos op 1 Augustus == Gemeenskap: [https://checkwiki.toolforge.org/cgi-bin/checkwiki.cgi?project=afwiki&view=project Sintaksfoute] Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:55, 4 Augustus 2026 (UTC) == Ons Bakkiesblad... == Gemeenskap, sien die positiewe terugvoer hier... [https://www.facebook.com/groups/231160206984566 Bakkiesblad] Lekker [[Gebruiker:Sobaka]]! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:06, 6 Augustus 2026 (UTC) == [[Baccalaureus Artium]] == Gemeenskap, moet die woord "artium" nie met 'n hoofletter geskryf word nie soos bv. [[Baccalaureus Pharmaciae]]? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:59, 11 Augustus 2026 (UTC) :Volgens die WAT wel. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:11, 11 Augustus 2026 (UTC) ::{{ping|Pynappel}}, dan neem ek aan ''Magister artium'' moet ook verander word? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:29, 11 Augustus 2026 (UTC) :::Ja, ook volgens die WAT. Het nie nou tyd om dit self te doen nie - sal waardeer indien iemand anders kan. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:32, 11 Augustus 2026 (UTC) ::::Wat is die konteks van die bespreking? My BSc-sertifikaat van die Universiteit van Natal in 1969 was alles in Latyn en verklaar dat die "Gradum Scientiae Baccalaurei" aan my toegeken is. Watter tale is vir die Baccalaureus Pharamaciae sertifikaat gebruik? Latyn? Afrikaans? Engels? Engels en Afrikaans? Kan 'n mens net sommer "BA graad" of "BSc graad" of "MA graad" skryf? [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 14:59, 13 Augustus 2026 (UTC) :::::Volgens die WAT is MA (sonder punte) die afkorting vir mega-[[ampère]] en BA die landkode vir [[Birma]] of die motorkenteken vir [[Maseru]], [[Basoetoland]]. B.A. is die afkorting vir [[Baccalaureus Artium]] en al die voorbeeldsinne gebruik die afkorting (met punte). So-ook is M.A. (met punte) die afkorting vir [[Magister Artium]] en al die voorbeeldsinne gebruik M.A. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 09:05, 14 Augustus 2026 (UTC) ::::::Dit moet dalk ook genoem word dat die hoofinskrywings in die WAT onder B.A. en M.A. is. Daar is geen inskrywings vir Baccalaureus Artium en Magister Artium nie. Laat ek 'n bietjie later in ander woordeboeke kyk. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 09:09, 14 Augustus 2026 (UTC) :::::::Die WAT, AWS 9 en AWS 11 gee almal Baccalaureus Artium en Magister Artium slegs met aanvangshoofletters. Die WAT en AWS 9 gee die afkortings B.A. en M.A. met punte en AWS 9 en AWS 11 gee die afkortings BA en MA sonder punte. Let op dat AWS 11 nie die afkortings met punte gee nie. Interessant genoeg gee die WAT slegs Baccalaureus met 'n aanvangshoofletter, maar baccalaureaat met 'n aanvangskleinletter. AWS 9 en 11 gee beide slegs baccalaureus met 'n aanvangskleinletter. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 19:00, 15 Augustus 2026 (UTC) :{{ping|Pynappel}}, ek het alle plekke waar BA en MA voorkom na die punt weergawes verander. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:21, 18 Augustus 2026 (UTC) ::Baie dankie vir jou moeite, @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]]. Volgens [[Wikipedia:Titelriglyne]] geniet die AWS egter voorkeur. ::{{cquote|Hou by Afrikaanse spelling soos voorgeskryf in die Afrikaanse woordelys en spelreëls. HAT, WAT en Pharos se Afrikaans-English/Engels-Afrikaanse woordeboeke word ook as gesaghebbend beskou. Waar die bronne verskil word voorkeur gegee in die volgorde wat die bronne hier gelys is.}} ::Moet ek 'n robot gebruik om die punte by al die afkortings van grade te verwyder? – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 21:54, 18 Augustus 2026 (UTC) :::[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] , ja asb! Ten minste is almal nou dieselfde. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:26, 19 Augustus 2026 (UTC) == LitNet oor Wikipedia en terugvoer van Wikimania 2026 == "Van mens tot masjien: Wikipedia en die voortbestaan van betroubare kennis", meningsartikel gebaseer op my Wikimania 2026 ervaring. https://www.litnet.co.za/van-mens-tot-masjien-wikipedia-en-die-voortbestaan-van-betroubare-kennis/ [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 06:51, 13 Augustus 2026 (UTC) Terugvoer oor Wikimania 2026 is beskikbaar by die projekblad: [[Wikipedia:Afrikaanse Wikipedia by Wikimania 2026]] [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 08:32, 15 Augustus 2026 (UTC) == Geregistreerde gebruikers == Gemeenskap, ek sien ons Geregistreerde gebruikers is nou meer as 210,000! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:10, 13 Augustus 2026 (UTC) :Dit is tans 210 455 volgens die [[Afrikaanse Wikipedia]]-artikel. [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 10:38, 18 Augustus 2026 (UTC) == Inhoudsopgawe == Ons prente het skielik 'n inhoudsopgawe bo die prent. Enige rede daarvoor? Dis onnodig en neem ruimte op. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 09:31, 14 Augustus 2026 (UTC) :Iemand het bg. na 'n meer sinvolle posisie geskuif. Nou baie beter. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 22:04, 20 Augustus 2026 (UTC) == [[Wikipedia:Titelriglyne (geografiese name)]] == Ek het 'n nuwe beleidsbladsy vir titelriglyne vir geografiese name m.b.v. Claude geskep. Dit is gebaseer op die Engelse weergawe [[:en:Wikipedia:Naming conventions (geographic names)]], maar aangepas vir die Afrikaanse Wikipedia. Dit lyk vir my sover soos 'n heel redelike vertrekpunt, maar gaan kyk gerus daarna en laat weet indien daar enige groot probleme is. Vir klein goed of voorgestelde veranderings, wysig die bladsy sommer direk. Indien daar 'n meningsverskil oor enigiets ontstaan, kan ons dit op die besprekingsbladsy daar bespreek. Nadat daar 'n konsensus ontstaan het, kan ons {{ss|beleid}} bo-aan voeg. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:32, 18 Augustus 2026 (UTC) : Die "prompt" (por?) wat ek gebruik het, is: ''Vertaal hierdie Wikipedia-konvensie na Afrikaans en pas dit aan vir die Afrikaanse Wikipedia:''. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:33, 18 Augustus 2026 (UTC) == Kunsmatige intelligensie en Wikipedia == Ek deel hiermee ‘n e-pos van Gebruiker Eugene Egbe (Franse Wikipedia) wat op die Wikimedia netwerke versend is vir diegene wat geïnteresseer is in [[kunsmatige intelligensie]] en die impak daarvan. “Geagte Gemeenskapsleiers/lede, Tydens Wikimania in Parys het ek die kans gehad om met 'n paar gemeenskapslede te gesels wat hul kommer uitgespreek het en die behoefte aan 'n bespreking oor die gebruik van KI-platforms in ons gemeenskap en daaglikse werk. Hierdie besprekings vind al in ander gemeenskappe plaas, daarom dink ons dit sal goed wees om 'n oorsig van ons gemeenskap en die impak wat KI veroorsaak, te hê. Vir hierdie doel doen ons 'n kort opname om te verstaan hoe gemeenskappe soos joune dink oor en KI gebruik, en ons sal graag jou hulp wil hê om dit voor jou lede te kry tydens byeenkomste of *'n Paar dinge wat ons hoop jy kan doen:* 1. Deel die opname met jou gemeenskapslede — dit neem ongeveer 5 minute om te voltooi. Hier is die skakel: *Opnameskakel*<https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeBkEfLmmmpCyKjWv-zMrFEfa55w1x0vWvi7JTP-2LGNhF5EQ/viewform?usp=header> 2. Sluit aan by 'n kort oproep (of stuur 'n verteenwoordiger) om jou gemeenskap se perspektief op KI direk te deel. Ons beoog om dit tot [30–45] minute te hou en beplan dit vir iewers in *middel-September*. As 'n oproep vir jou werk, antwoord net met 'n paar tye wat jou pas (of wys ons na wie ook al in jou span die regte persoon sou wees), en ons sal iets op die kalender kry. Baie dankie dat jy dit oorweeg het. Jou persoonlike en gemeenskap se insette sal werklik vorm wat ons in hierdie studie leer.” Deel gerus enige voorlopige opmerkings of belangstelling oor bogenoemde hier. Die vraelys bo is baie generies en nie spesifiek op Wikipedia gerig nie maar gee ‘n opsie om jou e-pos adres te deel om in verdere gesprekke deel te neem. Dit is seker een van vele inisiatiewe wat oor hierdie onderwerp sal volg. Groete [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 15:28, 20 Augustus 2026 (UTC) :Ek het 'n probleem raakgeloop. Vir een opsie wat ek nee geantwoord het, wil hy nie aanvaar nie. Jammer. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:19, 20 Augustus 2026 (UTC) As ons nou hier oor die gebruik van KI op Wikipedia gesels: Ek sien nou 'n klomp artikels wat met KI uit Engels vertaal word. Een van die Wikipedia-beleid is dat mense artikels volgens bronne self skryf. Jy lees die bron en brei daarvolgens die artikel uit. Wikipedia is 'n ensiklopedie en dit noem ons ensiklopediese werk. As 'n KI 'n artikel vertaal, is dit hoogs onwaarskynlik dat die bronne volgens ensiklopediese waardes geraadpleeg is. Ook op die Engelse Wikipedia kan daar foute in enige artikel wees wat jy self moet uitsorteer volgens die bronne wat gelys is. Byvoorbeeld is die gebruik van KI vir artikelwerk op die [[:de:Wikipedia:Künstliche Intelligenz|Duitse Wikipedia]] ontoelaatbaar. Sodra jy een artikel met hulp van KI uitbrei, was dit jou laaste aksie daar. Die [[:nl:Wikipedia:AI en Wikipedia|Nederlandse Wikipedia]] wil dit ook nie hê nie, dieselfde op die [[:en:Wikipedia:Editing policy#Artificial_intelligence_additions|Engelse Wikipedia]]. Ander neem weke om een artikel tot op meer as 30&nbsp;000 of 40&nbsp;000 uit te brei omdat die bronne geraadpleeg word, maar nou sien ek 'n klomp uitgebreide artikels binne een dag, ook sensitiewe onderwerpe soos [[Mekka]], [[Jerusalem]], ens. Gemeenskap, wat is julle mening daaroor? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:47, 23 Augustus 2026 (UTC) :Die onbesonne gebruik van KI is 'n ernstige probleem. My antwoord op die vraag wat my meeste bekommer was: ::''> Bad results; inaccurate information; perpetuation/reflection of popular human bias, AI fabrication/ hallucination; AI agents wilfully steering people towards a synthesised opinion. People losing independent abilities and the ability to think logically. '' :Masjiengeskrewe teks het nie lekker idiomatiese taalgebruik nie, maar as mens dit met versigtigheid benader, is dit 'n handige hulpmiddel. Ek het al 'n dosyn artikels met die hulp van masjienvertaling opgestel en niemand het nog werklik gekla oor my taal nie. Ons moet oppas om die baba met die badwater uit te gooi. :Mense kan snert skryf sonder KI, hoewel KI dit moontlik maak om groot volumes snert te skryf wat baie moeilik raak om te identifiseer en taalkundig reg te trek na die tyd. :Wie van ons kyk nog na die lyste [https://af.wikipedia.org/wiki/Kategorie:Artikels_wat_geproeflees_moet_word Artikels wat geproeflees moet word] en [https://af.wikipedia.org/wiki/Kategorie:Kategorie:Gaan_taal_na Gaan taal na]? :[[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 11:44, 24 Augustus 2026 (UTC) ::@[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] dit is 'n gebruik van die begin van hierdie taalweergawe van Wikipedia om artikels uit ander taalweergawes te vertaal. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:51, 24 Augustus 2026 (UTC) :::Die grootste gevaar met die gebruik van KI op Wikipedia lê waarskynlik nie in die tegnologie self nie, maar in onbeheerde en ongekontroleerde gebruik daarvan. KI kan feite verkeerd weergee, bestaande foute uit ander taalweergawes versterk en, besonder ernstig vir ’n ensiklopedie, bronne hallusineer of selfs geloofwaardige maar geheel en al fiktiewe verwysings skep. Dit sou egter na my mening uiters kortsigtig wees om KI daarom volledig op die Afrikaanse Wikipedia te verbied. Ons werk met ’n betreklik klein aktiewe gebruikersbasis en ’n enorme hoeveelheid kennis wat nog in Afrikaans ontsluit moet word; verantwoordelike KI-gebruik kan vertaling, taalversorging, opsomming en die aanvanklike verwerking van bronne aansienlik vergemaklik. Die kernbeginsel behoort eerder te wees dat die '''menslike redigeerder verantwoordelik bly vir die finale inhoud''': feite en verwysings moet teen die oorspronklike bronne nagegaan word, KI-gegenereerde bronne mag nooit sonder verifikasie aanvaar word nie, en sensitiewe of omstrede onderwerpe behoort aan strenger kontrole onderwerp te word. Wat ons dus nodig het, is nie ’n algehele verbod nie, maar ’n stel duidelike "beginsels vir die verantwoordelike gebruik van KI" wat Wikipedia se bestaande vereistes van verifieerbaarheid, neutraliteit en betroubare brongebruik versterk. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 14:51, 24 Augustus 2026 (UTC) : Ons slim manne {{Ping|SpesBona|Rooiratel|Pynappel|Sobaka|BurgertB|Naudefj}}, kom ons probeer die volgende: Pynappel sê hy gebruik tans Claude Code as vertaler. Neem die inhoud van [[kapasitor]] wat hy vertaal het en vertaal dit weer met Claude Code. Vergelyk met sy weergawe. Vertaal dit dan met sê drie ander taalmodelle, ek wil bitter graag sien wat dit ons gaan vertel. As kontrolemaatreël kan ons die eksperiment herhaal met 'n ander artikel wat Pynappel gedoen het. Julle het my nuuskierig gemaak... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:14, 24 Augustus 2026 (UTC) ::Goeie idee @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]]! Ek stem saam dat ons KI kan gebruik om vir foute te kontroleer. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 16:17, 24 Augustus 2026 (UTC) :::Ek het die bywerking aan die artikel [[Nasionalisme]] deurgegaan, aangesien dit ’n onderwerp is waarmee ek vertroud is. Die vertaling was oor die algemeen akkuraat; die enigste werklike fout wat ek kon opspoor en regstel, was ’n verkeerde skakel na ’n persoon met dieselfde naam. :::Wat belangrik is, is dat Gebruiker:Pynappel ook sy [[porboodskap]] uiteengesit het by [[Gebruiker:Pynappel/monster]]. Dit toon duidelik hoe [[Claude (groot taalmodel)|Claude]] die vertaling moet benader. Dit is belangrik vir deursigtigheid, omdat ander gebruikers kan sien watter instruksies aan die taalmodel gegee is en die vertaalstrategie daarvolgens kan beoordeel. :::Ek het nie die hele nuwe vertaling deur [[ChatGPT]] laat vergelyk nie. Daar sal uiteraard stilistiese verskille tussen taalmodelle wees — en selfs binne dieselfde taalmodel kan uitsette met verloop van tyd verskil — en ’n volledige vergelyking sou ’n omvangryke taak wees. Ek het daarom ’n ietwat obskure paragraaf oor nasionaal-anargisme gekies om die vertalings van Claude en ChatGPT met mekaar te vergelyk. :::Die opdrag aan ChatGPT was: “Vergelyk hierdie twee vertalings. Is daar enige fundamentele verskille of probleme? Uiteraard hoef die vertalings nie identies te wees nie, maar sou daar enige probleme wees met die laaste vertaling, dus dié van Claude?” :::ChatGPT se antwoord was onder meer: “Daar is geen fundamentele inhoudelike probleem met die laaste vertaling wat jy aanhaal nie. Dit dra die kern van die Engelse teks redelik akkuraat oor en is selfs meer kompak en geskik vir ’n Wikipedia-artikel. Daar is egter ’n paar plekke waar ek dit sou aanpas, hoofsaaklik om betekenisnuanses, terminologie en neutraliteit te verbeter.” :::Ek het na die voorstelle gekyk. Sommige daarvan het beslis meriete gehad, maar die meeste was eerder stilistiese verfynings as noodsaaklike regstellings. ChatGPT het afgesluit met: “Kortom: die vertaling is bruikbaar en bevat geen ernstige verdraaiing van die oorspronklike nie. Die twee terme wat ek beslis sou regstel, is ‘gemeenskaplike’ → ‘kommunitaristiese’ en ‘versoen’ → ‘kombineer’. Die res is hoofsaaklik stilistiese verfyning en die vraag hoeveel van die oorspronklike detail jy wil behou.” :::Ek het dié twee veranderinge aangebring. Hulle was waarskynlik nie krities nie, maar ek stem saam dat die aangepaste terme in die betrokke konteks meer akkuraat is. :::Op grond van hierdie beperkte evaluasie kan ek nie fout vind met Pynappel se benadering nie. Dit bly uiteraard wenslik dat gebruikers nuwe teks self deurgaan en nie bloot die uitset van ’n taalmodel ongekontroleerd aanvaar nie. Veral skakels, eiename, vakterminologie, betekenisnuanses en die verband tussen stellings en aangehaalde bronne behoort nagegaan te word. :::Die risiko van hallusinasies is in hierdie soort taak waarskynlik laer as wanneer ’n taalmodel gevra word om nuwe inhoud uit eie kennis te skep, omdat dit hoofsaaklik ’n bestaande teks vertaal. Die risiko is egter nie nul nie. ’n Taalmodel kan steeds ’n naam verkeerd interpreteer, ’n skakel met die verkeerde persoon verbind, ’n betekenisnuanse verander, ’n term te vry vertaal, of selfs ’n stellingsverband subtiel verskuif. Die belangrike beginsel behoort dus nie te wees dat KI-vertalings sonder meer aanvaar of verwerp word nie, maar dat die uitset verifieerbaar moet wees en deur ’n gebruiker nagegaan word voordat dit as betroubare ensiklopediese teks beskou word. :::Vir my is die nuttigste aspek van Pynappel se benadering juis die deursigtigheid daarvan: die bronmateriaal is bekend, die porboodskap is beskikbaar en die vertaalproses kan deur ander gebruikers nagegaan en herhaal word. Dit maak gemeenskapskontrole moontlik en bied ’n veel beter vertrekpunt vir verantwoordelike gebruik van KI as ’n proses waarvan die instruksies en werkswyse onbekend is. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:39, 24 Augustus 2026 (UTC) :::Die outeur wat inligting op Wikipedia plaas, is verplig om dit volgens die bronne wat verskaf is, te verifieer. '''Altyd.''' Dit is nie onderhandelbaar nie. Sien [[Wikipedia:Verifieerbaarheid]] en [[Wikipedia:Haal bronne aan]]. Dit is onmoontlik dat al hierdie artikels binne een dag self gelees en die inhoud volgens die bronne geverifieer is. Om somer so reuse Wikipediaartikels met KI te vertaal maak Wikipedia fakties die bron, en Wikipedia is nie 'n bron vir Wikipedia nie. Hoekom sit ander dan vir dae of self weke aan een artikel en vertaal dit stiptelik volgens die bronne wat aangegee is? Probeer maar een KI-artikel op die Duitse, Engelse of Nederlandse Wikipedia te plaas. Ek haal my bogenoemde aan, dit word op ander taalweergawes nie toegelaat nie. Wikipedia is 'n betroubare ensiklopedie en dit is ensiklopediese werk om die bronne te lees en daarvolgens die artikel te skryf. Artikels word slegs deur mense geskryf wat die bronne lees. Dit geld ook vir vertaalde artikels. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:41, 24 Augustus 2026 (UTC) ::::@[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] is jy seker dit geld ook vir vertaalde artikels? As 'n mens die inhoud van 'n ander taalweergawe vertaal en die aangehaalde bronne saam oorbring, dan aanvaar 'n mens dat die oorspronklike outeur die bronne nagegaan het. Ander Wikipedias het immers ook die vereistes van verifieerbaarheid en om betroubare bronne aan te haal. As daar van vertalers verwag word om elke bron na te gaan, dan sal ons wiki bitter stadig groei, en ons sal duisende artikels wat reeds geskep is en waarvan die bronne wat oorgebring is, nie weer nagegaan is nie, moet skrap. Indien dit ons beleid is, moet ons dit dalk hersien, want vertalers hier werk al jare so. Myns insiens is daar geen rede om so 'n beleid te hê nie. Ek stem saam met @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] dat artikels nie geskep moet word met die afvoer van 'n KI wat gepor is om uit eie kennis of navorsing nuwe inhoud te skep nie. Ek kan nie sien hoe dit sin maak om die blote vertaling van teks wat reeds nagegaan is en met bronne gestaaf is, te verbied nie. Dalk moet ons dringend 'n beleid hier opstel sodat almal op dieselfde bladsy in verband met hierdie kwessie is. Terloops, Google Translate gebruik ook KI, en ek dink nie enigiemand gaan voorstel dat dit verbied moet word nie. Maar ek kan sien dat jy bekommerd is dat die nuwe volume van inhoud moeilik is om na te gaan. My voorstel daar sou wees om soos verder bo genoem en soos Sobaka reeds gedoen het, ook 'n KI te gebruik vir hierdie kontrole. Ek wil die 1&nbsp;000 artikels in [[:meta:List_of_articles_every_Wikipedia_should_have]], waarvan baie op afwiki na 20 jaar van afwiki se bestaan steeds saadjies is of verouderd is of foute bevat of selfs masjienvertalings is, met behulp van KI verbeter en uitbrei. Maar ek sal dit vir eers stadig vat, aangesien daar nou 'n gesprek hieroor plaasvind en ek in elk geval ander dinge het om te doen. Intussen nooi ek jou uit om na die ca. 50 artikels op [[Gebruiker:Pynappel/monster]] wat reeds met behulp van KI uitgebrei is, te gaan kyk, en oorweeg of die nuwe weergawes na uitbreiding met KI beter is as die vorige weergawes, ten spyte van enige foute wat van die Engelse weergawe oorgedra is of self deur die KI begaan is. Intussen gaan ek voort met saadjies oor poskodes in Lesotho. Ek gebruik Pywikibot hiervoor, nie 'n KI nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 21:10, 24 Augustus 2026 (UTC) :::::{{Ping|Pynappel}} myns insiens geld dit veral vir vertaalde artikels, omrede Wikipedia nie 'n bron vir Wikipedia is nie. Die outeurs aan die ander kant is mos ook mense en mense maak foute. Ek sien gereeld foute op die Engelse Wikipedia of inhoud wat nie deur die genoemde bron gestaaf word nie. Ek het egter nie die tyd om hulle foute te verbeter nie, ek is reeds besig met my eie foute. ;) Kyk nou wat ek sedert dae doen, ek verskaf nog bronne vir my ou voorbladartikels en al die bronne het ek geraadpleeg. As ek vashaak met Afrikaans gebruik ek ook Google Translate, maar oorwegend skryf ek die sin dan self omdat ek nie tevrede is met die vertaling nie. Myns insiens het dit in die afgelope jare verswak. Ek vermy rekenaarvertaalde inhoud soos die pes. Ek wil Afrikaanssprekendes nie kwaad maak met onverstaanbare artikels nie. Myns insiens is dit 'n klap in die gesig vir 'n moedertaalspreker as jy sy taal nie respekteer nie en swak inhoud lewer (hier verwys ek na al die "gaantaalna"-artikels). :::::Ek raak net bekommerd oor die grote en hoeveelheid van al die KI-artikels. Ander mense neem baie tyd vir die uitbreiding van een artikel. Sien my werk vandag, drie artikels waaraan ek my vrye tyd spandeer het, al die bygevoegde bronne het ek geraadpleeg. Ek kon staat maak op die Engelse Wikipedia, maar ek doen nie, ek lees die bron. As die bron nie hulle inhoud staaf nie, dra ek dit nie oor nie. Bv. bevolkingsgetalle. Ek wil hulle in 'n amptelike bron self sien, nie op die Engelse Wikipedia nie. Ek beskou dit as "blind" om volledig op die Engelse Wikipedia te vertrou en hulle goed oor te dra sonder om die bronne te raadpleeg. Wat my betref is dit nie ensiklopediese werk nie. Lees maar net die eerste sin op [[:de:Wikipedia:Künstliche Intelligenz]]: ''Die Wikipedia ist ein Projekt mit '''von Menschen für Menschen''' recherchierten und geschriebenen Inhalten.'' :::::Google Translate: "Wikipedia is 'n projek met inhoud wat deur mense, vir mense, nagevors en geskryf is." :::::My vertaling: "Wikipedia is 'n projek met inhoud nagevors en geskryf deur mense vir mense." Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:31, 24 Augustus 2026 (UTC) ::::::Dit lyk my waar ons verskil is oor die vertalingsproses, en hoe daardie proses moet lyk en watter hulpbronne gebruik mag word en of bronne wat oorgebring word, nagegaan moet word. In my opinie word by vertaling Wikipedia nie as 'n bron gebruik nie, want die bronteks is op sigself op bronne gebaseer, en is deur 'n mens nagevors en geskryf. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 21:44, 24 Augustus 2026 (UTC) :::::::{{Ping|Pynappel}} lyk my die Duitse Wikipedia is streng wat vertalings betref: [[:de:Wikipedia:Übersetzungen#Wikipedia ist keine Quelle]]: ''Anderssprachige Artikel können daher zwar als Vorlage für das Erstellen eines deutschsprachigen Artikels dienen, jedoch sollte der Übersetzer selbst sicherstellen, dass sein Text durch reputable externe Quellen gedeckt ist. Das bedeutet, dass der Übersetzer alle übernommenen Inhalte auf Korrektheit prüfen sollte und auch die dafür verwendeten Quellen prüft, bevor er sie als Beleg (zum Beispiel als Einzelnachweise) angibt.'' :::::::"Anderstalige artikels mag as 'n sjabloon vir die skepping van 'n nuwe Duitse artikel dien, maar die Vertaler moet self seker maak, dat sy teks deur betroubare eksterne bronne gestaaf word. Dit beteken, dat die vertaler al die oorgeplaaste inhoud vir korrektheid moet nagaan en ook die daarvoor geraadpleegde bronne nagaan, voordat hy hulle (bv. as 'n verwysing) aanhaal." :::::::Sien, met ander woorde is die vertaler verplig om te sorg dat die teks wat hy plaas akkuraat is. Niemand anders is daarvoor verantwoordelik nie, al het 100 skrywers die oorspronklike artikel saamgestel. Jy plaas die teks, jy is verantwoordelik daarvoor. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:56, 24 Augustus 2026 (UTC) ::::::::Dit is inderdaad strenger as die ''de facto'' situasie tans hier en is iets waaroor ons dan nou voor die naderende KI-storm uitsluitsel sal moet kry. Soos reeds gesê, sal ek vir eers terwyl ons hierdie onderwerp bespreek nie nuwe artikels in my monster met KI uitbrei nie. Intussen gaan ek voort met my saadjies oor poskodes in Lesotho, waarvoor ons al 20 jaar wag en ek seker is almal baie opgewonde oor is. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:00, 24 Augustus 2026 (UTC) Ek stem saam met SpesBona dat die volume van die onlangse plasings ’n geldige bekommernis is. My grootste voorbehoud geld egter oor meer tegniese artikels soos [[kapasitor]] en [[waarskynlikheidsleer]], waar gespesialiseerde vakterminologie voorkom en ’n KI-vertaling maklik ’n Afrikaanse term kan kies wat taalkundig aanvaarbaar lyk, maar vakinhoudelik verkeerd of ongebruiklik is. Ongeag watter hulpmiddel vir vertaling gebruik word, behoort die hoeveelheid nuwe inhoud dus binne perke te bly wat realistiese menslike nasiening moontlik maak. Ek dink Pynappel het terselfdertyd ’n belangrike punt beet dat ons moet onderskei tussen KI wat nuwe inhoud uit eie “kennis” genereer en KI wat gebruik word as hulpmiddel om bestaande, reeds verwysde Wikipedia-inhoud te vertaal of te verbeter. Die vraag oor hoe deeglik elke oorgebringde bron weer nagegaan moet word, is waarskynlik iets waaroor ons as gemeenskap uitdruklik uitsluitsel moet kry. Dit is duidelik dat daar tans verskillende praktyke en verwagtings bestaan. Die menslike aard van die Wikimedia-projekte moet uiteraard beskerm word. Op langer termyn wil ons juis ’n moontlike [[Dooie-internetteorie|dooie-internet]] help voorkom – ’n internet waarin KI-gegenereerde inhoud oorheers, masjiene toenemend ander masjiene as bronne gebruik en oorspronklike, naspeurbare menslike kennis geleidelik onder ’n vloed sintetiese inhoud verdwyn. Wikipedia se besondere waarde lê juis daarin dat mense verantwoordelikheid aanvaar vir wat hulle skryf, vertaal, verifieer en verbeter. Dit beteken egter nie dat ons die moontlikhede wat KI bied, moet verwerp nie. Veral op ’n kleiner Wikipedia kan dit, indien dit verantwoordelik gebruik word, help om bestaande inhoud te verbeter, agterstande aan te spreek en ons kennisbasis uit te bou. Pynappel se inisiatief het in dié opsig ’n nuttige gesprek ontketen en die Afrikaanse Wikipedia nogal wakker geskud oor ’n vraag waarmee ons in elk geval toenemend gekonfronteer gaan word. Ek is daarom besig om ’n konsep, “'''Beginsels vir die verantwoordelike gebruik van KI op die Afrikaanse Wikipedia'''”, op te stel. Ek sal dit binnekort plaas, nie as ’n finale beleid nie, maar as vertrekpunt vir gemeenskapsbespreking oor onder meer menslike verantwoordelikheid, bronverifiëring, vertaling, vakterminologie, deursigtigheid en die tempo waarteen KI-ondersteunde inhoud geplaas behoort te word. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 08:53, 25 Augustus 2026 (UTC) :Sien die verwante gesprek by [[Bespreking:Zimbabwiese nasionale rugbyspan]]. Ek stem wel saam dat, sou ons KI-ondersteunde bydraes vir 'n aantal spesifieke gebruike toelaat, die volume van bydraes te veel kan wees vir menslike bydraers om na te gaan. Daardie probleem kan dalk opgelos word deur 'n plafon op die aantal KI-ondersteunde wysigings per tipe bydrae (bv. skep van nuwe artikels of uitbreiding van bestaande artikels deur middel van vertaling) en gebruiker, asook 'n plafon op die totale aantal KI-ondersteunde bydraes vir die hele projek per maand of ander tydperk, saam met 'n kontrolelys van hierdie bydraes en of dit deur 'n mens nagegaan is. Hierdie kontrolelys kan bv. 'n kategorie wees wat deur 'n sjabloon op die bladsy gevoeg word. Die sjabloon kan ook lesers waarsku dat die artikel deur KI bygewerk is. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 14:37, 26 Augustus 2026 (UTC) ::{{Ping|Pynappel}} die voordele van KI: wat die een binne sekondes kry, beteken vyf uur se werk vir die ander. Ek was vyf uur met dié goed besig en van die punte is as verkeerd bewys. KI ontneem jy nie daarvan om self die bronne te lees nie. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:06, 26 Augustus 2026 (UTC) :::@[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] dankie, ek dink die artikel is nou beter, en wanneer die volgende model op die artikel opgelei word, sal sy afvoere ook meer akkuraat wees. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 19:23, 26 Augustus 2026 (UTC) ::::{{Ping|Pynappel}} dit raak die punt oor vertalings direk, aangesien die Duitse en Afrikaanse artikels identies is. Die meeste bronne is aan my bekend en ek kan die artikel daarvolgens aanpas. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:32, 26 Augustus 2026 (UTC) :::::Ek het nou uiteindelik opgevang met al die gesprekke op geselshoekie. Daar is nou baie woorde, en baie emosies oor die onderwerp. Soos ek dit sien is die hoof-kwessies: :::::# Gebruik KI vir nuwe inhoud of nie. (Lyk my meeste mense stem saam NEE). :::::# Gebruik KI vir vertalings of nie. (Die vraag lei na kwessie #3) :::::# Inhoud op afwiki wat vertaal is van 'n ander wiki vereis dat die vertaler elke bron verifieer. :::::# As ons KI gebruik om groot volume artikels/inhoud te skep, hoe gaan ons tred hou? :::::<br /> :::::Kwessie 1 dink ek nie ons hoef dit verder te bespreek nie. Maak kom ons maak dit 'n amptelike beleid. :::::Kwessie 2 hang af aan kwessie 3. :::::Kwessie 3 dink ek vereis 'n stem van al die lede van afwiki. Ek dink nie @[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] se standpunt hieroor is die norm nie. :::::Kwessie 4 moet nog verder bespreek word. :::::<br /> :::::Het ek enige iets gemis? - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:47, 27 Augustus 2026 (UTC) ::::::Gister se eksperiment by [[Bespreking:Zimbabwiese nasionale rugbyspan]] het juis bewys dat jy die bronne moet raadpleeg as jy 'n artikel wil vertaal. KI het probeer om foute in my vertaling te vind en misluk. Die artikel was net hier en daar verouderd; slegs een, twee klein foutjies: 'n verkeerde datum en 'n verkeerde plek. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:19, 27 Augustus 2026 (UTC) :::::::Nee, dit het die teendeel bewys: dat mense en KI foute maak. Foute word nie uitgeskakel deur 'n verbod op KI nie. Die KI gaan aanhou beter raak en gaan binnekort minder foute as mense maak. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:28, 27 Augustus 2026 (UTC) ::::::::Dan is mense binnekort onnodig hier. 'n Bot skryf artikels, 'n KI brei dit uit en 'n bot hou dit op datum. Dan kan ek maar iets anders doen in my vrye tyd. Soos om mense te ontmoet. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:39, 27 Augustus 2026 (UTC) :::::::::"Dan is mense binnekort onnodig hier." Verduidelik asb. vir ons hoe jy tot hierdie gevolgtrekking kom sodat ons ook jou argument kan volg. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:47, 27 Augustus 2026 (UTC) :::::::::My gevolgtrekking uit "Die KI gaan aanhou beter raak en gaan binnekort minder foute as mense maak." Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:56, 27 Augustus 2026 (UTC) : Ek begin al hoe meer en meer ontuis hier voel... [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:30, 27 Augustus 2026 (UTC) ::Dis eintlik net SpesBona sover wat kla. Kom ons hoor wat sê die ander. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:37, 27 Augustus 2026 (UTC) ::Dieselfde gevoel hier. Al die jare vir kwaliteit in Afrikaans geoffer. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:39, 27 Augustus 2026 (UTC) ::: Al julle antwoorde is spekulatief van aard bv. KI gaan verbeter. Jammer, ek is realis, antwoorde moet presies wees. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:54, 27 Augustus 2026 (UTC) ::::Ek gebruik lankal ChatGPT vir die vertaling van dele van fliekartikels en het nog nie foute teengekom nie. Ek skryf wel groot stukke oor, want die taal is nie te waffers nie en hy vertaal baie goed direk uit Engels. Ek werk nog daaraan dat hy beter taal gebruik. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 17:45, 4 September 2026 (UTC) == Officer's mess == Hulle sê: "An officer's mess is more than just a dining room; it is a complete building or dedicated facility where commissioned military officers eat, relax, and socialize." Wat sou dit op Afrikaans wees? Duits gebruik "Messe", maar ek twyfel of dit goed oordra na Afrikaans. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 12:53, 25 Augustus 2026 (UTC) :Sou offisiersklub kon werk? [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 13:07, 25 Augustus 2026 (UTC) ::Dit is 'n Menasie of offisiersmenasie. [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 13:39, 25 Augustus 2026 (UTC) :::Dankie vir albei voorstelle. Ek vermoed "menasie" is die woord wat my ontgaan het. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 14:04, 25 Augustus 2026 (UTC) == Werkswinkels wat deur Wikimedia ZA gefasiliteer sal word in September 2026 == Gebruikers neem kennis van die werkswinkels gedurende September 2026. Boodskap van Wikimedia ZA: “Hierdie werkswinkels sal studente, dosente en bibliotekarisse by hoër onderwysinstellings betrek en hulle bekendstel aan die basiese beginsels van die redigering van Wikipedia in alle Suid-Afrikaanse tale. Sommige deelnemers mag Afrikaans as eerstetaalsprekers wees, en die opleiding sal die volgende dek: Wat Wikipedia is Die Vyf Pilare van Wikipedia Die vertaling van bestaande artikels met behulp van die Vertaalinstrument Die skep van nuwe artikels Die byvoeg van verwysings en beelde Ons wil graag die Afrikaanse Wikipedia-gemeenskap vooraf oor hierdie werkswinkels inlig. Aangesien hierdie sessies 'n toestroming van nuwe bydraes van eerstekeerredakteurs tot gevolg kan hê, sal ons die gemeenskap se bewustheid en ondersteuning waardeer om hierdie nuwelinge gepaste leiding, geduld en goeie trou te gee soos hulle begin bydra. Komende Werkswinkels SWiP Fase 2 Jaar 2 – Universiteit Stellenbosch '''7–8 September 2026''' SWiP Fase 2 Jaar 2 – Durban Universiteit van Tegnologie '''10–11 September 2026''' SWiP Fase 2 Jaar 2 – Universiteit van KwaZulu-Natal, Pinetown-kampus '''17–18 September 2026''' Dankie dat u ons help om te verseker dat die betrokke gemeenskap bewus is van hierdie aktiwiteite en die nuwe bydraers kan ondersteun.” [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 13:12, 25 Augustus 2026 (UTC) == Erfenismaand: Inheemse Taalvertaal-uitdaging == Inisiatief vir Erfenismaand vir enige belangstellendes: “Beste Wikimediane, Sluit by ons aan vir die Erfenismaand se 30-dae Inheemse Taalvertaal-uitdaging hierdie September! Help om Suid-Afrikaanse erfenis te vier deur artikels oor die teiken inheemse taal Wikipedias uit te brei en te verbeter. ;Belangrike Besonderhede Datums: 1–30 September 2026 - Teikentale: isiZulu, isiXhosa, Sesotho, Setswana, Sepedi, Xitsonga, isiSwati, Tshivenḓa, isiNdebele, en Afrikaans - Daaglikse Doelwit: Vertaal 1 artikel per dag oor Suid-Afrikaanse kookkuns, gebruike, klere, kuns, geskiedenis of letterkunde. Hoe om Deel te Neem 1. Voeg jou gebruikersnaam by die projekbladsy en sluit aan by die Geleentheidsdashboard <https://meta.wikimedia.org/wiki/WMZA_Heritage_Month_30-Day_Translation_Campaign> (Wagwoord: Heritage). 2. Kies 'n Suid-Afrikaanse erfenisartikel op Engelse Wikipedia. 3. Vertaal dit in jou teikentaal (met behulp van die Inhoudvertalingsinstrument of handmatig) en publiseer. Opleidingswerkswinkel Leer hoe om die Inhoudvertalingsinstrument en dashboard te gebruik: Datum en tyd: Saterdag, 29 Augustus 2026 | 10:00 vm. – 12:00 nm. SAST - Skakel: Sluit aan by Google Meet <https://meet.google.com/xuv-gwfo-ztq?authuser=1&hs=122> Pryse (geskenkbewyse) Top bydraers gekies op grond van vertalingskwaliteit, volledigheid en formatering: - 1ste Plek: R5,000 - 2de Plek: R3,000 - 3de Plek: R2,000 Kontak info@wikimedia.org.za Vriendelike groete WikimediaZA Nomfundo Zungu: Kommunikasie-intern” [Hier geplaas deur [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 08:15, 26 Augustus 2026 (UTC)] :@[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] mag ons vir hierdie spesifieke gebeurtenis KI gebruik om die vertaling te behartig, mits ons die [[porboodskap]] wat ons gebruik het, publiseer, en met die veronderstelling dat bronne wat saam met stellings oorgebring word, reeds in die oorspronklike weergawe nagegaan is en dus nie weer individueel nagegaan hoef te word by die eerste weergawe van die vertaling nie? Gebruikers kan natuurlik enige stelling later bevraagteken en bronne nagaan en stellings wat nie geverifieer kan word nie, verwyder. Ek vra hierdie net vir praktiese redes om in staat te wees om die eerste weergawe van die vertaling te kan plaas. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:13, 26 Augustus 2026 (UTC) ::My opinie is: ja, ons mag, want Wikipedia word nie as 'n bron gebruik nie, die bronne word saam oorgebring, en ander Wikipedia's vereis ook verifieerbaarheid en die aanhaal van bronne, en die KI-model word gevra om 'n nugtere vertaling te doen, nie om eie kennis te gebruik of eie navorsing te doen nie, dus is die risiko van hallusinasies laag. Natuurlik kan die oorspronklike weergawe foute bevat, en die foute word dan met die vertaling oorgebring, maar dit is 'n risiko by enige vertaling en foute kan selfs in betroubare bronne bestaan, dus is dit nie 'n risiko uniek aan KI nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:32, 26 Augustus 2026 (UTC) :::{{Ping|Sobaka|Pynappel}} Myns insiens is dit nie die doelwit van dié kompetisie om met KI-geskepte artikels mee te ding nie. Die een skryf met die hand en die ander met KI? Ek dink nie dit is billik in 'n kompetisie nie. Ek sou dit as 'n soort ''doping'' beskou. Met die hoeveelheid KI-inhoud kan mens ook nie van ander verwag om die inhoud na te gaan nie. My mening. Jou laaste aanmerking oor foute in die oorspronklike artikel is juis die rede waarom die Duitse Wikipedia van die vertaler verwag om die inhoud stiptelik na te gaan. Andersins loop jy gevaar om verkeerde inhoud te versprei. Ek beskou die vertaler steeds as verantwoordelik vir die teks wat hy plaas. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 11:55, 26 Augustus 2026 (UTC) ::::@[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]], ek dink ons moet hier twee sake onderskei. Eerstens is dit ’n kompetisie wat deur WikimediaZA gereël word, en ek kan dus nie namens hulle bepaal of KI-ondersteunde vertaling vir die doeleindes van die kompetisie toegelaat word of presies watter voorwaardes daarvoor geld nie. Dit sal jy verkieslik met die organiseerders moet uitgeklaar. ::::Tweedens is ons op die Afrikaanse Wikipedia nog besig om gemeenskapsbeginsels vir die verantwoordelike gebruik van KI te ontwikkel, en ek wil nie daardie gesprek vooruitloop nie. Persoonlik sien ek wel ’n belangrike onderskeid tussen die gebruik van KI as ’n vertalingshulpmiddel en die gebruik daarvan om self nuwe ensiklopediese inhoud en bronne te genereer. KI-ondersteunde vertaling behoort dus nie noodwendig uitgesluit te word nie, mits die gebruiker die finale teks self deeglik nagaan en verantwoordelikheid daarvoor aanvaar. ::::Ek sou egter versigtig wees met die aanname dat bronne bloot omdat hulle uit die oorspronklike artikel oorgedra word, glad nie nagegaan hoef te word nie. Niemand verwag noodwendig dat elke bron volledig van nuuts af ondersoek moet word voordat ’n vertaling gepubliseer word nie, maar die vertaler behoort minstens seker te maak dat die vertaalde teks die oorspronklike artikel getrou weergee, dat die verwysings korrek oorgedra is en dat daar nie deur die vertaalproses nuwe stellings, betekenisverskuiwings of foutiewe terminologie ontstaan het nie. ::::Wat die publisering van die porboodskap betref, dink ek dit is ’n nuttige vorm van deursigtigheid, maar dit is iets waaroor die gemeenskap nog ’n beginsel moet vasstel. Vir hierdie spesifieke kompetisie sou ek dus voorstel dat WikimediaZA eers bevestig wat hulle reëls oor KI-gebruik is; daarna geld uiteraard steeds die Afrikaanse Wikipedia se gewone vereistes ten opsigte van kwaliteit, verifieerbaarheid en die verantwoordelikheid van die redigeerder. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 12:04, 26 Augustus 2026 (UTC) == Nuwe botartikels == Gemeenskap, ek mis die gemeenskapsbesluit om met nuwe botartikels te groei. Ons het byna 400 nuwe botartikels met 'n klein inligtingskassie en een sin. (As jy die res soek, moet jy die Engels lees.) Myns insiens voeg dit min waarde by, wat dink julle? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 11:50, 27 Augustus 2026 (UTC) :Ek dink dit voeg waarde by. Ek sien nie hoe die aantal van 400 relevant is nie. Daar is poskodes in Lesotho en Sentraal-Afrikaanse Republiek waaroor 'n Afrikaanse leser mag leer, en waaroor daar regtig min bekend is, soos slegs die ligging en koördinate. Sien geen rede hoekom hierdie onderwerpe van die ensiklopedie uitgesluit moet word nie; ander weergawes sluit hierdie onderwerpe in, maar ek hoor graag ander se menings. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:14, 27 Augustus 2026 (UTC) ::Gee ons asb 'n voorbeeld of 2 vd poskodes in Lesotho wat jy gedoen het. Ek kan nie veel van Kabouterbot onthou nie...ouderdom! ::PS Kabouterbot het vannag 'n fokop gemaak by [[Nana-Bakassa]] ("Koördinate: Missing latitude") ::[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 12:37, 27 Augustus 2026 (UTC) :::@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] [[Hleoheng]] [[Fenyane]]. Ek moet nog die kategorieë byvoeg. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:40, 27 Augustus 2026 (UTC) :::@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] reggemaak, dankie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:15, 27 Augustus 2026 (UTC) :Ek dink dit voeg net so veel waarde as al die saadjies oor plantspesies. Maak nie saak of dit nou deur 'n bot geskep is of nie. @[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] jou vraag is eintlik oor die nuttingheid van saadjies, en ek dink ons het daardie bespreking al baie keer gehad. :Party mense vind die artikels interessant, al is daar min inligting. Dit kan altyd verder uitgebrei word. Dit is ook goed vir ander artikels wat plekname benoem (soos 'n artikel oor 'n ramp of iets), minder rooi skakels ens. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:40, 27 Augustus 2026 (UTC) :@[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] [[Tim Curry]] is onlangs oorlede. Die artikel is ook deur 'n robot begin. Kyk hoe lyk dit vandag. Die feit dat dit deur 'n robot begin is, doen geen afbreek aan ander artikels nie, en skep 'n raamwerk vir ander gebruikers om maklik by te dra. Ek kan onthou jy het destyds ook vreeslik gekla oor die artikels oor akteurs wat deur 'n robot geskep is. Dit staan jou vry om enige artikel wat jy dink te kort is, uit te brei. En as die onderwerp jou nie interesseer nie, hoef jy nie die artikel te lees nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:41, 27 Augustus 2026 (UTC) :Intussen meer as 410. Die aantal is belangrik, aangesien kwantiteit die kwaliteit van die Afrikaanse Wikipedia raak. Daar is ook botartikels oor Russiese rajons, Australiese plaaslikeowerheidsgebied en Haïtiaanse departements. Terloops, ek het ander projekte as om 410 botartikels uit te brei. Myns insiens raak dit dieselfde tema: Ons skryf artikels '''deur mense vir mense'''. Tel asb. al die [[:Kategorie:Saadjies]] vir my. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 12:45, 27 Augustus 2026 (UTC) ::Wat is die verskil tussen 410 en 410&nbsp;000? Hoe raak dit die kwaliteit van ander artikels? – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:48, 27 Augustus 2026 (UTC) :::Inderdaad. Niemand kla oor enwiki se kwaliteit nie, en hulle het meer as 2 miljoen saadjies. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:54, 27 Augustus 2026 (UTC) ::::Hoe meer botartikels ons het, hoe meer lesers kom daarop af en sien een-sin-saadjies. Dit raak die reputasie van die hele projek. Daar is mense wat ure, maande, jare vir kwaliteit offer. Hoe aktief is die Cebuano- en Waray-Waray-Wikipedias? [[:en:Cebuano Wikipedia]], [[:de:Cebuanosprachige Wikipedia]], [[:en:Waray Wikipedia]] en [[:de:Waray-Waray-Wikipedia]] vertel baie vir my. Die botartikels het niks gehelp nie. Op die [[:en:Swedish Wikipedia#Massive deletions in robot-made articles]] het hulle intussen baie botartikels geskrap. Die Engelse Wikipedia het sewe miljoen artikels en die nodige mannekrag met dié wêreldtaal! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:00, 27 Augustus 2026 (UTC) :::::@[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] moet ons [[Tim Curry]] skrap? – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:03, 27 Augustus 2026 (UTC) ::::::{{Ping|Pynappel}} Ons kan wel artikels oor mense deur mense laat skryf. Soos [[Dolly Parton]], [[Bonnie Tyler]] en [[Gunther von Hagens]]. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:10, 27 Augustus 2026 (UTC) :::::::Kom ons hoor wat sê die res van die gemeenskap. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:15, 27 Augustus 2026 (UTC) : Honderde saadjies beteken nie veel nie. Dit groei nie. Kyk na die sponsies. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:51, 27 Augustus 2026 (UTC) ::Hallo @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]], ek stem saam dat dit dalk nie veel beteken nie, maar dit het nie noodwendig 'n negatiewe impak nie. Trouens, my punt is juis dat dit 'n goeie impak het omdat dit 'n bestaande artikel verskaf waartoe gebruikers kan bydra. Ek wonder hoeveel gebruikers wysig bestaande artikels eerder as om nuwe artikels te skep. Dit sal interessant wees om hierdie statistiek van 'n groot Wikipedia soos Engels of Duits te kry. Intussen deel ek 'n lys van artikels wat deur kabouter geskep is en wat sedertdien gegroei het. Dit is almal akteurs, vermoedelik omdat dit 'n onderwerp is waarin meer mense geïnteresseerd is, terwyl die sponse 'n baie kleiner gehoor het, maar daardie gehoor verdien steeds om artikels op Wikipedia in Afrikaans te kan raadpleeg en wysigings daarby aan te bring en ja, as hulle die vermoë het, self artikels te begin. ::* [[Shailene Woodley]] ::* [[Jenna Ortega]] ::* [[Anna Held]] ::* [[Elton John]] ::* [[IJustine]] ::* [[Sydney Sweeney]] ::* [[Beatrice Straight]] ::* [[Alec Baldwin]] ::* [[Raquel Welch]] ::* [[Timothée Chalamet]] ::* [[Rami Malek]] ::* [[George Carlin]] ::– 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 23:20, 27 Augustus 2026 (UTC) == Voorstel: 'n Konsep-naamruimte (ns 118) == Hallo almal Ek wil graag voorstel dat ons vir die Afrikaanse Wikipedia 'n aparte '''Konsep'''-naamruimte aanvra. Dit is die ekwivalent van die Engelse ''Draft:'' (naamruimte 118). Tans het 'n onvoltooide artikel net twee tuistes: die hoofnaamruimte, waar lesers en soekenjins dit sien, of 'n gebruikersubblad of [[Wikipedia:Sandput]]. 'n Konsep-naamruimte gee 'n derde plek: * Konsepte tel nie as artikels nie en beïnvloed nie ons artikeltelling nie. * Konsepte word outomaties nie deur soekenjins geïndekseer nie, dus skaad 'n onvoltooide bladsy nie die projek se aansien nie. * Nuwelinge kan aan 'n artikel werk sonder dat dit binne minute vir verwydering genomineer word. * Wanneer die artikel gereed is, word dit eenvoudig na die hoofnaamruimte geskuif en die volledige geskiedenis bly behoue. Meer as 25 Wikipedias het reeds so 'n naamruimte. === Wat presies aangevra sal word === * Naamruimte 118 = Konsep, naamruimte 119 = Konsepbespreking * 'n Alias sodat ''Draft:'' ook na dieselfde naamruimte wys * Subbladsye aangeskakel * ''noindex'' sodat konsepte nie deur soekenjins geïndekseer word nie * Konsepte tel nie as inhoudsbladsye nie (dus nie in die artikeltelling nie) * VisualEditor beskikbaar in die nuwe naamruimte === Punte waaroor ons moet besluit === # '''Die naam.''' "Konsep" / "Konsepbespreking", of eerder "Klad" / "Kladbespreking"? Ander voorstelle is welkom. # '''Wie mag 'n konsep na die hoofnaamruimte skuif?''' Enigeen, of net gebruikers wat outomaties bevestig is (''autoconfirmed'')? # '''Verlate konsepte.''' Op die Engelse Wikipedia kan 'n konsep wat ses maande lank onaangeraak bly, verwyder word, met 'n kennisgewing aan die skepper. Wil ons iets soortgelyks, en met watter tydperk? # '''Soekresultate.''' Moet konsepte by verstek in ons interne soektog verskyn, of net wanneer 'n mens dit uitdruklik kies? === Hoe dit tegnies werk === Ons kan dit nie self aanskakel nie. Dit is 'n konfigurasieverandering aan Wikimedia se bedieners. Die pad is: # Konsensus hier op die Geselshoekie, met die besonderhede hierbo beslis. # 'n Versoek op Phabricator onder ''Wikimedia-Site-requests'', met 'n permanente skakel na hierdie bespreking (sien [[m:Requesting wiki configuration changes]]). # 'n Ontwikkelaar dien die wysiging in Gerrit in en dit word ontplooi. Dit neem gewoonlik 'n paar weke. Vir 'n kleiner wiki is 'n handjievol steunstemme genoeg: die Birmaanse Wikipedia se versoek ([[phab:T352424]]) is met twee steunstemme goedgekeur. === Alternatief === As die gemeenskap voel 'n eie naamruimte is oorbodig, kan ons byna dieselfde werkvloei kry sonder enige tegniese versoek, deur subbladsye soos ''Wikipedia:Konsepte/Artikelnaam'' te gebruik. Die verskil is dat ''noindex'' dan nie outomaties geld nie, dat konsepte nie 'n eie filter in onlangse wysigings en die soekfunksie kry nie, en dat die naam vir nuwelinge minder duidelik is. === Steun, teen, kommentaar === Ek stel voor ons hou die bespreking ten minste twee weke oop sodat almal kans kry om te reageer. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:51, 27 Augustus 2026 (UTC) : Ek ondersteun die voorstel in beginsel. Hou vir twee weke. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:43, 28 Augustus 2026 (UTC) ::{{Ondersteun}} idee ::#Konsepartikel ::#Gebruikers wat bevestig is ::#Ses maande klink redelik ::#Net by keuse, maar as iemand nou dieselfde artikel wil skep, moet dit duidelik wees dat daar reeds ‘n konsepartikel is. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:16, 28 Augustus 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} Een van die grootste voordele sal wees as daar kompetisies of werkwinkels is, sodat ander gebruikers weet om die gebruiker spasie te gee. Dit kan dalk ook help dat nuwelinge meer vrymoedigheid het...(dalk?) :Net 'n vraag: as die blad geskuif word sonder 'n aanstuur, wat oorbodig sal wees, tel dit as 'n bladsyverwydering? [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 14:19, 1 September 2026 (UTC) ::@[[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] soos sake tans staan, ja, maar slegs administrateurs kan skuif sonder 'n aanstuur. As ander gebruikers bladsye skuif, dan word 'n aanstuur outomaties agtergelaat. Op die Engelse Wikipedia het hulle 'n spesifieke gebruikersgroep, nl. ''page movers'', wat bladsye sonder 'n aanstuur kan skuif. Ons kan oorweeg om ook so 'n groep op die Afrikaanse Wikipedia te hê. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 15:12, 1 September 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} al vier punte hier bo. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 20:41, 4 September 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 16:08, 5 September 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} – Briljante idee. Laat dit goed gaan, [[Gebruiker:Lefcentreright|Lefcentreright]] ([[Gebruikerbespreking:Lefcentreright|kontak]]) 17:34, 5 September 2026 (UTC) :<s>{{Neutraal}}</s> – Ek is tans bietjie uitgebrand! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:30, 5 September 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} – Laat dit goed gaan! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:37, 16 September 2026 (UTC) ::Ek het die nuwe naamruimtes aangevra: https://phabricator.wikimedia.org/T437576 – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:24, 10 September 2026 (UTC) :::Ons het vandag die nuwe Konsep- en Konsepbesprekingnaamruimtes ontvang. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 16:18, 14 September 2026 (UTC) ::::Baie dankie Pynappel --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:46, 16 September 2026 (UTC) == Malfunction... == Die taalkundiges: beste vertaling - faal of wanfunksioneer? Of hang dit af van die gebruik van die woord? Ek verkies eersgenoemde! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:34, 28 Augustus 2026 (UTC) :Ja, wanfunksioneer as werkwoord. Ook dalk :* nie behoorlik funksioneer nie :* foutief funksioneer :* gebrekkig funksioneer Informeel: Die masjien het begin probleme gee. :As selfstandige naamwoord: Fout :* The system experienced a hardware malfunction that caused unexpected server reboots. :: Die stelsel het 'n hardewarefout ondervind wat onverwagte herlaaie van die bediener veroorsaak het. :* Engineers traced the vehicle's sudden loss of power to an electronic control unit malfunction. :: Ingenieurs het die voertuig se skielike verlies aan krag nagespoor na 'n fout in die elektroniese beheereenheid. :[[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 11:59, 28 Augustus 2026 (UTC) ::Volgens [https://translate.google.co.uk/ Google Translate], lui die Afrikaans vertaaling: ::*Die stelsel het 'n hardeware-wanfunksie ondervind wat onverwagte bedienerherlaai veroorsaak het. ::*Ingenieurs het die voertuig se skielike kragverlies na 'n wanfunksionering in die elektroniese beheereenheid teruggevoer. ::[[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 14:55, 28 Augustus 2026 (UTC) :::Ai tog, Martin..! [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 11:46, 31 Augustus 2026 (UTC) ::::Nee Martin, gaan kyk terug in jou skoolboeke. Google Translate gee maar swak vertalings! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:59, 31 Augustus 2026 (UTC) == [[Ratko Mladic]] == Goeiedag, ek wil graag hoor of ek hierdie konsep na die hoofnaamruimte mag skuif. Dit is 'n KI-vertaling van die Engelse weergawe. Ek het nie al die bronne noukeurig deurgegaan nie, maar die resultaat lyk ooglopend korrek. Is daar enige groot probleme met die artikel wat verhoed dat dit gepubliseer kan word? Dit kan natuurlik in sy konsepvorm en na publikasie steeds gewysig word om enige foute te korrigeer of nuwe inligting by te werk. Ek hoor graag van u. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:49, 28 Augustus 2026 (UTC) :Hallo Pynappel, ja dis skaflik, haal net asb al die rooi skakels in die inleiding uit. :Iets soos--- ''Sien ook: [[Kroasiese Onafhanklikheidsoorlog]] en [[Bosniese Oorlog]]'' --- het geen nut nie. :Dankie! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 12:11, 28 Augustus 2026 (UTC) ::{{uitgevoer}} – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:05, 28 Augustus 2026 (UTC) == FAK-voorsitters == Het die voorsitterlys van die [[Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge|FAK]] probeer opdateer, maar daar is nog datum-gapings, wat ook bevestig kan word. Daar mag ook 'n Prof. Jan de Koning tussen Cillié en Heyns wees, maar ek vind baie min inligting oor hom. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 11:21, 1 September 2026 (UTC) == Twintigjaargemeenskap. == Gemeenskap, kan al die bestaande lede van die 15 jaar gemeenskap net laat weet of hulle dalk al deel van die twintigjaargemeenskap moes gewees het? Ek het [[Gebruiker:Sobaka]] opdateer. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:02, 6 September 2026 (UTC) : Ook dankie en geluk aan [[Gebruiker:JMK]] met sy 20 jaar deelname hier by ons. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:56, 6 September 2026 (UTC) ::Eers in Jan. 2028! [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 19:02, 6 September 2026 (UTC) == Jou wiki sal op 23 Sep oorskakel na die lees-alleenmodus == <section begin="server-switch"/><div class="plainlinks"> Die [[Wikimedia-stigting]] sal die verkeer tussen sy datasentrums ruil. Dit sal verseker dat Wikipedia en die ander Wikimedia wiki's aanlyn kan bly, selfs ná 'n ramp. Hulle sal alle verkeer na die sekondêre datasentrum op '''{{#time:j xg|2026-09-23|af}}''' oorskakel. Die toets begin om '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2026-09-23T14:00|en}} {{#time:H:i e|2026-09-23T14:00}}]''' Ongelukkig, as gevolg van 'n paar beperkings in [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki? | MediaWiki]], moet alle redigering stop terwyl ons oorskakel. Ons vra om verskoning vir hierdie ontwrigting en werk daarna om dit in die toekoms tot die minimum te beperk. 'n Banier sal 30 minute voor die aanvang op alle wiki's vertoon word. '''Vir 'n kort tydjie sal u alle wiki's slegs kan lees, maar nie kan redigeer nie.''' * Op Woensdag 23 September 2026 sal u vir tot 'n uur lank nie kan wysig nie. * As u gedurende hierdie tyd probeer redigeer of stoor, sal u 'n foutboodskap sien. Ons hoop dat geen wysigings verlore sal gaan gedurende hierdie minute nie, maar ons kan dit nie waarborg nie. As u die foutboodskap sien, wag dan totdat alles weer normaal is. U behoort dan u redigering te kan stoor. Maar ons beveel aan dat u eers 'n afskrif van u wysigings maak, net ingeval. ''Ander gevolge'': * Agtergrondwerk sal stadiger wees en sommige sal moontlik nie voltooi word nie. Rooi skakels word moontlik nie so vinnig soos gewoonlik opgedateer nie. As u 'n artikel skep wat reeds elders gekoppel is, sal die skakel langer as gewoonlik rooi bly. Sommige toepassings-skrifte met 'n lang looptyd sal gestop moet word. * Ons verwag dat die uitrol van nuwe kode soos enige ander week sal plaasvind. Alhoewel, sommige gevalle van kodevries kan egter stiptelik plaasvind as die operasie dit daarna vereis. * [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] sal vir ongeveer 90 minute onbeskikbaar wees. Deel asseblief hierdie inligting met u gemeenskap.</div><section end="server-switch"/> [[m:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] 12:58, 15 September 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=30513874 --> b31slosysv8ectbkb27p5mrkzplx1eu 2967861 2967747 2026-09-16T21:35:52Z SpesBona 2720 /* Kunsmatige intelligensie en Wikipedia */ aw 2967861 wikitext text/x-wiki __NEWSECTIONLINK__ __NOINDEX__ {{spring ondertoe}} [[Lêer:Rooibokram KNP suide.JPG|duimnael|220px|links|Aliwal2012 sê: "Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Rooibokram in 2011 in die suide.]]<!-- [[Lêer:Vandalenjaeger 01.jpg|duimnael|260px|links|'n Versoek aan al die admins: help ons asseblief om vandalisme uit te roei!]] [[Lêer:Perde by Glen Reenenkamp, Golden Gate NP (1).jpg|duimnael|links|320px|Dis naweek! Kom ry die mak perde by die asemrowende [[Golden Gate-Hoogland- Nasionale Park]]!]] [[Lêer:Ceratotherium simum Kruger Park 02.JPG|duimnael|260px|links|'n Witrenoster in 2003.]] [[Lêer:Jessica isn't getting involved in this discussion.jpg|duimnael|links|230px|Kom praat met ons op die Geselshoekie, ons kuier lekker saam!]] --> <div style="background:#f9f9f9; border:1px solid #aaaaaa; clear:right; float:right; font-size:90%; margin:1em 0 1em 1em; padding:1em; width:20em;"> <big>'''Sien ook:'''</big> * [[Wikipedia:Welkom nuwelinge]] wat veral op nuwelinge gemik is. * [[Wikipedia:Gebruikersportaal]] vir nuttige skakels vir alle gebruikers. * [[Wikipediabespreking:Geselshoekie]] vir bespreking oor die toekoms van hierdie bladsy. * [[/Taalforum/]] vir besprekings oor taalprobleme. Die juiste terme, spellings ensomeer. <center>'''Verdere hulp:'''<br /></center> Vir volledige hulp, riglyne en beleid (algemeen en spesifiek), raadpleeg gerus die * [[:en:Wikipedia:Community Portal|Engelse ''Community Portal'']], * [[:nl:Wikipedia:Gebruikersportaal|Nederlandse Gebruikersportaal]] en * [[:m:|Meta Wikipedia]]. </div> {{Argiefboks|14 | argief1 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2006|2004+05+06]] | argief2 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2007|2007+08+09]] | argief3 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2010+2011|2010+11]] | argief4 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2012|2012]] | argief5 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2013|2013+14+15]] | argief6 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2016|2016]] | argief7 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2017|2017]] | argief8 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2018|2018]] | argief9 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2019|2019]] | argief10 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2020|2020]] | argief11 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2021+2022+2023|2021+22+23]] | argief12 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2024|2024]] | argief13 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2025|2025]] | argief14 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2026|2026]] }} '''Welkom''' by die Afrikaanse Wikipedia se algemene geselshoekie. Enigiemand is welkom om deel te neem aan die besprekings hier: '''onderteken asseblief u besprekings''' deur <nowiki>~~~~</nowiki> te tik, of die "Handtekening met datum"-ikoon ([[Lêer:button sig.png|Handtekening met datum|link=]]) te kies op die redigeringskieslys. Ou besprekings word na die '''argief''' geskuif (sien die navigasiekas regs). As u 'n gesprek wil voortsit wat reeds in die argief is, word aanbeveel dat u die betrokke dele uitknip en hier plak. Hierdie blad is vir algemene besprekings, besprekings omtrent 'n spesifieke artikel kan op daardie artikel se besprekingsblad begin word; sodoende kan dit ook deur toekomstige bydraers en redigeerders gelees word. Vir die jongste nuus van WikimediaZA, besoek gerus ons [https://www.facebook.com/groups/231160206984566 Facebook bladsy], word lid van die [http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikipedia-af Afrikaanse poslys] of besoek ons [http://wikimedia.org.za/wiki/Tuisblad_in_Afrikaans Tuisblad in Afrikaans] <div class="plainlinks"><center>'''>>> [//af.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Geselshoekie&action=edit&section=new Voeg 'n nuwe onderwerp by] <<<'''</center></div> == Jy het jou huiswerk gedoen... == ...as die Engelse Wikipedia sê dat van hulle artikels met 'n Afrikaanse (of Duitse artikel) uitgebrei kan word. Ek het onlangs twee voorbeelde rakende my sportartikels gesien: * [[:en:South Korea national rugby union team]] wat met hulp van beide die [[:af:Koreaanse nasionale rugbyspan|Afrikaanse voorbladartikel]] en die [[:de:Südkoreanische Rugby-Union-Nationalmannschaft|Duitse lesenswaardige artikel]] verbeter kan word. * [[:en:Tanzania national cricket team]] wat met hulp van die [[:de:Tansanische Cricket-Nationalmannschaft|nuwe Duitse lesenswaardige artikel]] (laas maand aangewys) verbeter kan word. Myns insiens is dit baie interessant dat die Afrikaanse en Duitse Wikipedia in beide krieket en rugby (hoegenaamd dié Engelse sportsoorte) deels beter artikels het as die Engelse Wikipedia. My doel was nog altyd om met artikels oor nasionale spanne en wêreldbekertoernooie die Engelse artikel te klop, nou word in die een of ander amptelik daarna verwys dat dit wel die geval is. Volgens my beskeie mening is dit die geval by die meeste artikels oor nasionale spanne, en hulle het in Afrikaans en Duits altyd dieselfde inhoud. Terloops, die Swahili-Wikipedia (Swahili is 'n ampstaal in Kenia, Rwanda, Tanzanië en Uganda) het nie een artikel oor nasionale krieket- of rugbyspanne nie. Tydens laasjaar se Wikimania in Nairobi wou ek 'n projek van stapel stuur om hulle ook te betrek, maar my versoek het nie geslaag nie (ek was nie daar nie). Hulle het wel artikels soos [[:sw:Steve Tikolo]] waar ek met 'n inligtingskas kon help, maar hulle het nie iets soos [[:sw:Timu ya kriketi ya Kenya]] ([[Keniaanse nasionale krieketspan]]) nie. Gemeenskap, dit is wat van my sportartikels vir die Afrikaanse Wikipedia (en Duitse ook) kan bied en myns insiens is dit een van baie moontlikhede om Afrikaans volstoom te ondersteun: '''met kwaliteit bo kwantiteit'''. Daarmee kan ons veral lesers lok, dink ek. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:45, 13 Julie 2026 (UTC) :In die kol. Weens die druk op Afrikaanse onderwys-instellings moet daar aanlyn-aktiwiteit oor 'n alternatiewe en breë front wees. Die wiki-artikels oor gewilde onderwerpe plaas terminologie in die volksmond, en is beleggings in die taaltoekoms. 'n Leserspubliek wat meer lees, meer krities lees en meer in feite belangstel sal wel ook help. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 21:09, 18 Julie 2026 (UTC) == Maria == Kan iemand asb. vir my die artikel "Maria Boleyn" skep sodat ek kan sien of ek dit op hierdie gemors van 'n app kan doen - die app waarop ek glo geblokkeer is? Hoe is dit moontlik? - Burgert [[Spesiaal:Bydraes/&#126;2026-40485-20|&#126;2026-40485-20]] ([[Gebruikerbespreking:&#126;2026-40485-20|talk]]) 04:46, 20 Julie 2026 (UTC) ::{{ping|Rooiratel}}, enige raad hier? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:07, 20 Julie 2026 (UTC) :::Bedoel jy die Selfoon app? Dit werk net so 'n klein bietjie vir my, soms... maar ek vermy dit soos die pes vir bydraes. [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 08:38, 20 Julie 2026 (UTC) ::::Ek het nog nie die app gebruik nie. As mens jou gewone gebruikersnaam en wagwoord gebruik on aan te meld, dan sien ek nie hoekom jy op die app geblokkeer sal wees, maar nie op die webwerf nie. As die app 'n probleem is, gebruik net die webwerf. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 14:48, 1 Augustus 2026 (UTC) == [[Wikipedia:Bladsyverwydering]] == Admins, daar is 'n bietjie werk. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:55, 21 Julie 2026 (UTC) [[Lêer:Radio Overberg Advertensie 29 Julie 2026.jpg|duimnael|met Jimmy Wales]] == Wikimania 2026 == As ‘n ontvanger van ‘n beurs van [[Wikimedia ZA]], is ek in Parys om [[Wikimania]] 2026 in [[Parys]] by te woon. My eerste Wikimania. Vandag was die voorkonferensie vir gebruikers met spesiale regte wat inderdaad weereens die omvang van aktiwiteite binne Wikimedia onder aandag bring. Mens kan uiteraard ook aanlyn verskeie van die sessies van more bywoon deur te registreer op die Wikimania 2026 blad. Die weeklikse radio inset by [[Overvaal Stereo]] is ook vandag van die byeenkoms gedoen. ‘n Volledige verslag van Wikimedia 2026 sal na afloop van die konferensie gedoen word. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 19:48, 21 Julie 2026 (UTC) : Ek is ook hier. Uiteindelik [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ontmoet. [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 15:26, 22 Julie 2026 (UTC) ::Lekker julle manne, geniet dit terdeë! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:02, 22 Julie 2026 (UTC) ::: Ja, dis goed om Dumbassman uiteindelik te ontmoet. Ek het ook twee Duitse gebruikers raakgeloop wat al artikels op die Afrikaanse Wikipedia geskep het. Die een wat oorspronklik van Suid-Afrika kom, het aangedui hy mag weer betrokke word. Ek het hom sterk aangemoedig. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:34, 22 Julie 2026 (UTC) {{uitkeep}} Oesjaar, is jy nie weg Frankryk toe vir Wikimania 2026 nie? [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:50, 21 Julie 2026 (UTC) : Nee ongelukkig nie. As pensioenaris met inkomste van R0.00 per maand kon ek nie die Schengen Visa bekostig nie, my bakkie het dringend instandhouding vereis. So werk dit maar. Groete. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:58, 21 Julie 2026 (UTC) ::Jammer om te hoor, miskien kan jy nog virtueel aanbied? Sopas self ook R11750 vir my Mercedes se diens moes uithaal! Groete tuis, [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:54, 21 Julie 2026 (UTC) ::: [[Gebruiker:Discott]] bied namens my aan. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:02, 21 Julie 2026 (UTC) :::: "Gebruiker Discott het 'n uitstekende 5 minute aanbieding "''Rooting for Knowledge: Why we need a Wiki-Botanist Action Group Today'' aangebied oor die werk wat op die Afrikaanse Wikipedia gedoen word deur gebruiker Oesjaar en Prof van Wyk. Lyk of die vraag beantwoord gaan word, aangesien dit aanleiding gegee het tot die begin van werk om 'n Wiki Biodiversiteit ontmoeting voor die opkomende [[Internasionale Botaniese Kongres]] in 2029 in [[Kaapstad]] aan te bied. Die Afrikaanse Wikipedia het 'n globale inpak. Puik werk Oesjaar en Prof van Wyk. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 21:00, 25 Julie 2026 (UTC) == RFC oor KI-gegenereerde inhoud in Commons (en ter plaatse) == Soos op 23 Junie hier genoem, is Commons nog besig om uit te werk wat hulle presies wil hê wat beelde betref wat deur KI geskep is. Hulle is veral versigtig vir beelde wat werklike mense uitbeeld, selfs as dié historiese figure is, waar etiese oorwegings (soos persoonsregte) effektief geen rol speel nie. Ook hou hulle nie daarvan in enige wetenskaplike aanwending nie. Sulke beelde noem hulle spekulatief, ensomeer, en wil nie valse inligting die wêreld instuur nie. Ook beskou sommige persone daar KI-beelde as opvoedkundig waardeloos, en byna enige menslike poging as baie beter. Ons het natuurlik talle artikels aangaande historiese figure waar die uitbeelding volkome spekulatief is, soos [[Plautus]] en baie ander, alhoewel dan nie KI nie. By die Commons-bespreking word gemeld: :"Groot getalle beelde wat nie die werklikheid weerspieël nie, word [op commons] opgelaai. Wanneer 'n minderwaardige KI-beeld in 'n artikel ingevoeg word, ontmoedig dit werklike fotograwe en grafiese kunstenaars om beelde te skep, omdat hulle meer geneig is om 'n beeld te skep vir 'n artikel wat geen illustrasie het nie. Hierdie opdatering vereis dat sommige KI-inhoud as sodanig in-beeld gemerk word. Hierdie opdatering redaksioneer andersins nié projekte buite Commons nie. Commons het geen voorneme om ander projekte te redaksioneer nie, ons wil net verseker dat óns nie bydra tot die waninligting van die publiek nie." Die kwessie dus: af.wiki moet nog besluit wat ons plaaslike beleid is, want wikimedia gaan nie aan ons voorskryf nie.<br> :a) Word <u>oplaai</u> van KI-beelde hier op af.wiki toegelaat, benewens waar dit KI-konsepte self illustreer?<br> :b) Word dit toegelaat waar dit werklike mense illustreer? Hier dink mens bv. aan gevalle waar ons 'n vae foto of illustrasie het, wat deur KI in 'n meer realistiese of gekleurde portret (maar met onafwendbare spekulatiewe elemente) omskep kan word.<br> :c) Word KI-beelde enigsins in artikels toegelaat?<br> Op en.wiki word dit oorwegend nie toegelaat nie. Ons moet ook in ag neem, dat selfs indien dit nie in ons artikels toegelaat word nie, dit steeds vir die publiek en private webwerwe nuttig mag wees. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 10:31, 22 Julie 2026 (UTC) ::Ek verstaan... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:35, 22 Julie 2026 (UTC) :::Vandag ‘n Wikimania 2026 paneelbespreking oor [[Kunsmatige intelligensie|KI]] binne die Wiki-omgewing bygewoon. Beide die potensiële bedreigings en moontlike voordele daarvan, is deur die paneellede geopper. Selfs oor die idee van ‘n aanvanklike sentrale beleid daaroor of gedesentraliseerde benadering, was daar nie eenstemmigheid nie. Aangesien daar konsensus was dat dit ‘n realiteit is wat hanteer sal moet word, gaan gesprekvoering voort en hopelik gaan meer duidelike riglyne in dié verband ontwikkel word. :::Ek gaan poog om ‘n oog op die verwikkelinge te hou en wat ons in die interim selfs in die Afrikaanse Wikipedia kan begin bespreek. Meer as een paneellid het daarop gewys dat selfs in van die groot Wikipedia’s daar nog nie voldoende kennis is oor wat werklik die implikasies van KI is nie. [[Jimmy Wales]] het ook indirek daarna verwys in sy openingstoespraak. Wikipedia se rol in die era van [[groot taalmodel]]le kan self nog belangriker word, in sy toespraak ‘n optimistiese toon oor die toekoms van Wikipedia en sê dat die dood van Wikipedia al van die begin af voorspel is, dit nog steeds van krag tot krag sal gaan. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:21, 22 Julie 2026 (UTC) == Gebruiker:Elmarie Waltman == Gemeenskap, dit is vir my 'n plesier om julle voor te stel aan [[Gebruiker:Elmarie Waltman|Elmarie]]. Sy het ingestem om ons te help met Admin werk, meer hieroor later. Sy gaan ook deel van die Radiospan wees. Welkom hier by ons Elmarie. Onthou, hierdie klomp ou toppies hier betrokke se blaf is erger as hulle byt! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:46, 24 Julie 2026 (UTC) :Hoe lekker lag ek nou! Dankie Deon, hoop om die Wikipedia naam op al die platforms hoog te hou. [[Gebruiker:Elmarie Waltman|Elmarie Waltman]] ([[Gebruikerbespreking:Elmarie Waltman|kontak]]) 09:02, 24 Julie 2026 (UTC) ::Baie welkom Elmarie, ons hoop jy geniet jou tyd hier terdeë! Sien uit na jou bydrae. Groete, [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 09:48, 24 Julie 2026 (UTC) ::: Welkom Elmarie, geniet dit! [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 10:36, 25 Julie 2026 (UTC) ::::Baie welkom hier @[[Gebruiker:Elmarie Waltman|Elmarie Waltman]] - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 16:38, 1 Augustus 2026 (UTC) == Versoek om kommentaar oor die toekoms van Abstrakte Wikipedia == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Julle word uitgenooi om jul mening te lug in 'n [[:m:Requests for comment/The future of Abstract Wikipedia|versoek om kommentaar oor die toekoms van Abstrakte Wikipedia]]. {{Int:Feedback-thanks-title}} [[:m:User:Kowal2701|Kowal2701]] ([[:m:User talk:Kowal2701|talk]]) 12:24, 24 Julie 2026 (UTC) </bdi> <!-- Message sent by User:DreamRimmer@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> : Kan iemand vir my sê wat Abstrakte Wikipedia is? Of word ek nou te oud? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:34, 24 Julie 2026 (UTC) ::Weet ook nie, maar volgens google: Abstrakte Wikipedia is 'n Wikimedia-projek wat Wikifunksies en Wikidata gebruik om 'n taalonafhanklike weergawe van Wikipedia te skep. Dit het ten doel om inhoud in enige natuurlike taal te genereer om artikels oor kleiner taaluitgawes uit te brei. ::'''Die kernkomponente is''' ::* Wikidata wat die gestruktureerde kerndata- en kennisbasis verskaf en ::* Wikifunksies wat kode en funksies verskaf om abstrakte data in mensleesbare sinne te omskep. ::Die taalonafhanklikheid laat gebruikers toe om artikellogika te skep en te onderhou sonder om dit aan 'n enkele gesproke taal te koppel. ::'''Die projekdoelwitte is''' ::* taalgelykheid, aangesien kleiner taalwiki's bygestaan word om hul artikeltellings vinnig te laat groei, en ::* globale reikwydte aangesien mense bemagtig word om kennis in hul moedertaal te lees en mee te deel. ::[[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 14:00, 24 Julie 2026 (UTC) == Inligtingskas Vliegtuigenjins == Gemeenskap, kan enige van die slimmer jongmanne asb. vir ons ''Infobox aero engine'' vertaal? Ook, het ons die ekwivalent van ''Infobox sportsperson''? Ek word graag bederf... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:36, 28 Julie 2026 (UTC) : {{ping|Pynappel}}, met al jou nuwe energie, kan jy dalk hier help asb? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:53, 23 Augustus 2026 (UTC) ::@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ek het beide nou geskep. Dit is gewoonlik baie maklik om 'n sjabloon van die Engelse Wikipedia oor te dra: ::1. Kopieer die bronteks en stoor dit ::2. Gebruik die "Wys voorskou"-funksie om al die ontbrekende sjablone en modules te identifiseer en bring hulle ook oor. ::3. Herhaal stap 2 totdat al die skakels blou is ::4. Vertaal teks wat sigbaar aan gebruikers is na Afrikaans, bv. die etikette in 'n inligtingskas, kategoriename, ens. ::Die belangrikste ding om in gedagte te hou is watter bestaande sjablone en modules ekwivalent is met die Engelse Wikipedia s'n. Die Engelse [[:en:Template:Infobox]] is vir historiese redes nie ekwivalent met ons {{ss|Infobox}} nie. Jy sal dus gewoonlik oral waar {{ss|Infobox}} in 'n nuwe sjabloon geroep word, moet verander na {{ss|Inligtingskas4}}, wat op sigself die module [[Module:Infobox]] roep, wat dit moontlik maak om maklik nuwe inligtingskaste op die Afrikaanse Wikipedia te skep deur sjablone vanaf die Engelse Wikipedia te kopieer. Ons kan later daarna kyk om die teenstrydigheid tussen {{ss|Infobox}} en {{ss|Inligtingskas4}} op te klaar, maar ek vermoed dit gaan 'n groter taak wees. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 20:09, 23 Augustus 2026 (UTC) ::@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] as jy vashaak kan jy maar vir my of @[[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ping. Ek is nou hier, maar gaan weens ander verpligtinge weer van môre af skaars wees. Ek sal so nou-en-dan inloer om te kyk of ek ge-ping is. As ek iets gebreek het, gebruik maar daai rol-terug-knoppie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 20:10, 23 Augustus 2026 (UTC) ::: Dankie. Hierdie ou oom gaan sy bes probeer! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:11, 23 Augustus 2026 (UTC) == Help met kassie, asb. == Kan iemand my asb. help om {{sj|Inligtingskas Planeet}} reg te maak? Ek het net "symbol" ondertoe geskuif, en nou gee hy snaakse goed by elke planeetkassie. Dankie! [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 23:32, 30 Julie 2026 (UTC) :Sien die tweede reël in [[Makemake]]. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 23:35, 30 Julie 2026 (UTC) ::Dankie vir niks. Ek het sommer net "symbol" uitgehaal, en nou is die sjabloon reg. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 12:55, 31 Julie 2026 (UTC) == Taaldinge op RSG: 2 Aug. 2026 == Gemeenskap, neem kennis dat ek nou Sondag om 10:00 weer op Taaldinge met Ina Strydom gesels. Ek gaan verwys na twee dinge wat redelik onbekend is: die Digitalisering van Vakkundige Woordeboeke, prof. [[Gerhard van Huyssteen]] en prof. Martin Puttkammer van NWU help ons daarmee. Ek sal dit eers werklik bemark as die eerste produk gelewer word; ons gaan dit definitief ook op Wikiwoordeboek laai. Tweedens verwys ek na Projek VOS (Vingers op sleutelbord). Die gedagte is dat daar op een dag volgende jaar bv. 'n Saterdag 'n klomp mense in verskeie lokale in stede en dorpe bymekaar kom en ons via TV/dataskakels hulle lei en aan die gang kry. Waar ons kan moet ons van ons gebruikers in persoon daar hê wat as fasiliteerders sal optree. Ja, dit gaan geld kos, ek het juis met van die Afrikaanse organisasies agter die skerms begin gesels... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:42, 31 Julie 2026 (UTC) :Klink goed! [[Spesiaal:Bydraes/&#126;2026-42919-45|&#126;2026-42919-45]] 14:49, 2 Augustus 2026 (Wie is hierdie skim?) ::Ook ingeskakel op RSG, dankie Oesjaar! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 05:46, 3 Augustus 2026 (UTC) ::: Volgens my rekords was dit die 100ste uitsending in ons klankargief. Baie Geluk! Dit beteken daar was seker al baie meer as 200 uitsendings aangesien ons nie klankgrepe van al die uitsendings kry nie. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:05, 5 Augustus 2026 (UTC) == Besoeke vir Julie == Gemeenskap, die besoeke vir Julie is 3,2 miljoen! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:56, 1 Augustus 2026 (UTC) == Die kontakbladsy == Hallo almal. Daar was besprekings 'n tyd gelede oor ons kontakbladsy. Die een hier: [[Wikipedia:Kontak]] En spesifiek oor die e-posadresse op daardie bladsy. Wie beheer dit? Lees enigiemand die e-pos ens.? Ek het 'n bietjie ondersoek ingestel en die meeste van die antwoorde wat ons nodig gehad het gekry. In opsomming word daai e-posadresse beheer deur spesiale sagteware wat Wikimedia gebruik. En Wikipedia gebruikers moet aansoek doen om lede te word van 'n spesiale span wat toegang kry tot die sagteware. Ek gaan aansoek doen (in 'n dag of twee) vir myself, @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] en @[[Gebruiker:Elmarie Waltman|Elmarie Waltman]] om deel te wees van die span. Ek gaan net tydelik deel wees om uit te werk hoe alles werk, en dit te dokumenteer. As julle meer wil weet, of self by die span wil aansluit, lees dan die bladsye wat ek onlangs geskep/vertaal het: [[Hulp:Kontakbladsy]] en [[Wikipedia:Vrywillige Reaksiespan]]. Die bladsye is nie volledig nie, en hulp word waardeer. Ek verbeter dit soos ek meer leer/tyd kry. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 16:48, 1 Augustus 2026 (UTC) :Dankie Rooiratel, ek sien nou die nuutste boodskappe is heel onder aan die bladsy. Sal dit beslis nou meer gereeld lees en opvolg. [[Spesiaal:Bydraes/&#126;2026-42919-45|&#126;2026-42919-45]] ([[Gebruikerbespreking:&#126;2026-42919-45|talk]]) 14:47, 2 Augustus 2026 (UTC) ::@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ek het nou aansoek gedoen. Sien hier : https://meta.wikimedia.org/wiki/Volunteer_Response_Team/Volunteering#Rooiratel_&_Oesjaar_&_Elmarie_Waltman - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 20:49, 30 Augustus 2026 (UTC) == 130 000 artikel mylpaal! == Gemeenskap: daar is ons verby die 130 000 artikel mylpaal! Dankie aan almal wat bydraes gemaak het die afgelope tyd! 'n Ware spanpoging! Nou het ons iets om te bemark! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:57, 1 Augustus 2026 (UTC) :Fantasties! [[Gebruiker:Elmarie Waltman|Elmarie Waltman]] ([[Gebruikerbespreking:Elmarie Waltman|kontak]]) 14:11, 5 Augustus 2026 (UTC) == Kopiereg op foto's == Ek wil net seker maak dat ek die SA-kopiereg op foto's verstaan, want ons benodig by etlike persone foto's wat algemeen op die internet beskikbaar is. Google stel dit so: :In Suid-Afrika verval kopiereg op foto's 50 jaar vanaf die jaareinde waarin die foto aan die publiek beskikbaar gestel is, vir die eerste keer gepubliseer is, of geskep is indien dit ongepubliseer is. :Volgens die SA Regering se Kopieregwet hang die presiese vervaltyd af van spesifieke vrystellingsmylpale: *Gepubliseer of Openbaargemaak: "vyftig jaar na die jaareinde van die jaar waarin die werk wettiglik aan die publiek beskikbaar gestel of vir die eerste keer gepubliseer word, watter termyn ook al die langer is", soos deur Lexology opgemerk. *Ongepubliseer: Indien die foto nie binne 50 jaar na die skepping daarvan gepubliseer of aan die publiek vertoon word nie, verval kopiereg "vyftig jaar na die jaareinde van die jaar waarin die werk gemaak is", volgens Lexology. Ander webblaaie soos [https://www.svw.co.za/copyright-photographs/] blyk dit te bevestig. Mag ons dus Suid-Afrikaanse promosiefoto's van pre-31 Desember 1975 hier oplaai en gebruik? [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 10:56, 3 Augustus 2026 (UTC) :{{ping|JMK}}, ek het gekyk wie van my vriende daar buite kan help... Nie hierdie keer nie. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:27, 3 Augustus 2026 (UTC) ::@[[Gebruiker:JMK|JMK]] vir moderne fotos is dit is beter en makliker om die kopiereghouer van 'n foto (die een wat die foto geneem het) te vra om dit onder 'n gebruikbare lisensie (vir wiki Commons) vry te stel (soos CC-BY-SA, of CC0) as om vir 50 jaar te wag. ::Vir ouer fotos, moet ons maar wag as ons nie die fotograaf kan kontak en vra om dit met 'n vrye lisensie vrystel nie. So ja, enige foto meer as 50 jaar na die publikasiedatum kan ons hier gebruik. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:36, 4 Augustus 2026 (UTC) == Sintaksfoute soos op 1 Augustus == Gemeenskap: [https://checkwiki.toolforge.org/cgi-bin/checkwiki.cgi?project=afwiki&view=project Sintaksfoute] Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:55, 4 Augustus 2026 (UTC) == Ons Bakkiesblad... == Gemeenskap, sien die positiewe terugvoer hier... [https://www.facebook.com/groups/231160206984566 Bakkiesblad] Lekker [[Gebruiker:Sobaka]]! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:06, 6 Augustus 2026 (UTC) == [[Baccalaureus Artium]] == Gemeenskap, moet die woord "artium" nie met 'n hoofletter geskryf word nie soos bv. [[Baccalaureus Pharmaciae]]? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:59, 11 Augustus 2026 (UTC) :Volgens die WAT wel. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:11, 11 Augustus 2026 (UTC) ::{{ping|Pynappel}}, dan neem ek aan ''Magister artium'' moet ook verander word? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:29, 11 Augustus 2026 (UTC) :::Ja, ook volgens die WAT. Het nie nou tyd om dit self te doen nie - sal waardeer indien iemand anders kan. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:32, 11 Augustus 2026 (UTC) ::::Wat is die konteks van die bespreking? My BSc-sertifikaat van die Universiteit van Natal in 1969 was alles in Latyn en verklaar dat die "Gradum Scientiae Baccalaurei" aan my toegeken is. Watter tale is vir die Baccalaureus Pharamaciae sertifikaat gebruik? Latyn? Afrikaans? Engels? Engels en Afrikaans? Kan 'n mens net sommer "BA graad" of "BSc graad" of "MA graad" skryf? [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 14:59, 13 Augustus 2026 (UTC) :::::Volgens die WAT is MA (sonder punte) die afkorting vir mega-[[ampère]] en BA die landkode vir [[Birma]] of die motorkenteken vir [[Maseru]], [[Basoetoland]]. B.A. is die afkorting vir [[Baccalaureus Artium]] en al die voorbeeldsinne gebruik die afkorting (met punte). So-ook is M.A. (met punte) die afkorting vir [[Magister Artium]] en al die voorbeeldsinne gebruik M.A. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 09:05, 14 Augustus 2026 (UTC) ::::::Dit moet dalk ook genoem word dat die hoofinskrywings in die WAT onder B.A. en M.A. is. Daar is geen inskrywings vir Baccalaureus Artium en Magister Artium nie. Laat ek 'n bietjie later in ander woordeboeke kyk. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 09:09, 14 Augustus 2026 (UTC) :::::::Die WAT, AWS 9 en AWS 11 gee almal Baccalaureus Artium en Magister Artium slegs met aanvangshoofletters. Die WAT en AWS 9 gee die afkortings B.A. en M.A. met punte en AWS 9 en AWS 11 gee die afkortings BA en MA sonder punte. Let op dat AWS 11 nie die afkortings met punte gee nie. Interessant genoeg gee die WAT slegs Baccalaureus met 'n aanvangshoofletter, maar baccalaureaat met 'n aanvangskleinletter. AWS 9 en 11 gee beide slegs baccalaureus met 'n aanvangskleinletter. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 19:00, 15 Augustus 2026 (UTC) :{{ping|Pynappel}}, ek het alle plekke waar BA en MA voorkom na die punt weergawes verander. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:21, 18 Augustus 2026 (UTC) ::Baie dankie vir jou moeite, @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]]. Volgens [[Wikipedia:Titelriglyne]] geniet die AWS egter voorkeur. ::{{cquote|Hou by Afrikaanse spelling soos voorgeskryf in die Afrikaanse woordelys en spelreëls. HAT, WAT en Pharos se Afrikaans-English/Engels-Afrikaanse woordeboeke word ook as gesaghebbend beskou. Waar die bronne verskil word voorkeur gegee in die volgorde wat die bronne hier gelys is.}} ::Moet ek 'n robot gebruik om die punte by al die afkortings van grade te verwyder? – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 21:54, 18 Augustus 2026 (UTC) :::[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] , ja asb! Ten minste is almal nou dieselfde. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:26, 19 Augustus 2026 (UTC) == LitNet oor Wikipedia en terugvoer van Wikimania 2026 == "Van mens tot masjien: Wikipedia en die voortbestaan van betroubare kennis", meningsartikel gebaseer op my Wikimania 2026 ervaring. https://www.litnet.co.za/van-mens-tot-masjien-wikipedia-en-die-voortbestaan-van-betroubare-kennis/ [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 06:51, 13 Augustus 2026 (UTC) Terugvoer oor Wikimania 2026 is beskikbaar by die projekblad: [[Wikipedia:Afrikaanse Wikipedia by Wikimania 2026]] [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 08:32, 15 Augustus 2026 (UTC) == Geregistreerde gebruikers == Gemeenskap, ek sien ons Geregistreerde gebruikers is nou meer as 210,000! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:10, 13 Augustus 2026 (UTC) :Dit is tans 210 455 volgens die [[Afrikaanse Wikipedia]]-artikel. [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 10:38, 18 Augustus 2026 (UTC) == Inhoudsopgawe == Ons prente het skielik 'n inhoudsopgawe bo die prent. Enige rede daarvoor? Dis onnodig en neem ruimte op. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 09:31, 14 Augustus 2026 (UTC) :Iemand het bg. na 'n meer sinvolle posisie geskuif. Nou baie beter. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 22:04, 20 Augustus 2026 (UTC) == [[Wikipedia:Titelriglyne (geografiese name)]] == Ek het 'n nuwe beleidsbladsy vir titelriglyne vir geografiese name m.b.v. Claude geskep. Dit is gebaseer op die Engelse weergawe [[:en:Wikipedia:Naming conventions (geographic names)]], maar aangepas vir die Afrikaanse Wikipedia. Dit lyk vir my sover soos 'n heel redelike vertrekpunt, maar gaan kyk gerus daarna en laat weet indien daar enige groot probleme is. Vir klein goed of voorgestelde veranderings, wysig die bladsy sommer direk. Indien daar 'n meningsverskil oor enigiets ontstaan, kan ons dit op die besprekingsbladsy daar bespreek. Nadat daar 'n konsensus ontstaan het, kan ons {{ss|beleid}} bo-aan voeg. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:32, 18 Augustus 2026 (UTC) : Die "prompt" (por?) wat ek gebruik het, is: ''Vertaal hierdie Wikipedia-konvensie na Afrikaans en pas dit aan vir die Afrikaanse Wikipedia:''. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:33, 18 Augustus 2026 (UTC) == Kunsmatige intelligensie en Wikipedia == Ek deel hiermee ‘n e-pos van Gebruiker Eugene Egbe (Franse Wikipedia) wat op die Wikimedia netwerke versend is vir diegene wat geïnteresseer is in [[kunsmatige intelligensie]] en die impak daarvan. “Geagte Gemeenskapsleiers/lede, Tydens Wikimania in Parys het ek die kans gehad om met 'n paar gemeenskapslede te gesels wat hul kommer uitgespreek het en die behoefte aan 'n bespreking oor die gebruik van KI-platforms in ons gemeenskap en daaglikse werk. Hierdie besprekings vind al in ander gemeenskappe plaas, daarom dink ons dit sal goed wees om 'n oorsig van ons gemeenskap en die impak wat KI veroorsaak, te hê. Vir hierdie doel doen ons 'n kort opname om te verstaan hoe gemeenskappe soos joune dink oor en KI gebruik, en ons sal graag jou hulp wil hê om dit voor jou lede te kry tydens byeenkomste of *'n Paar dinge wat ons hoop jy kan doen:* 1. Deel die opname met jou gemeenskapslede — dit neem ongeveer 5 minute om te voltooi. Hier is die skakel: *Opnameskakel*<https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeBkEfLmmmpCyKjWv-zMrFEfa55w1x0vWvi7JTP-2LGNhF5EQ/viewform?usp=header> 2. Sluit aan by 'n kort oproep (of stuur 'n verteenwoordiger) om jou gemeenskap se perspektief op KI direk te deel. Ons beoog om dit tot [30–45] minute te hou en beplan dit vir iewers in *middel-September*. As 'n oproep vir jou werk, antwoord net met 'n paar tye wat jou pas (of wys ons na wie ook al in jou span die regte persoon sou wees), en ons sal iets op die kalender kry. Baie dankie dat jy dit oorweeg het. Jou persoonlike en gemeenskap se insette sal werklik vorm wat ons in hierdie studie leer.” Deel gerus enige voorlopige opmerkings of belangstelling oor bogenoemde hier. Die vraelys bo is baie generies en nie spesifiek op Wikipedia gerig nie maar gee ‘n opsie om jou e-pos adres te deel om in verdere gesprekke deel te neem. Dit is seker een van vele inisiatiewe wat oor hierdie onderwerp sal volg. Groete [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 15:28, 20 Augustus 2026 (UTC) :Ek het 'n probleem raakgeloop. Vir een opsie wat ek nee geantwoord het, wil hy nie aanvaar nie. Jammer. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:19, 20 Augustus 2026 (UTC) As ons nou hier oor die gebruik van KI op Wikipedia gesels: Ek sien nou 'n klomp artikels wat met KI uit Engels vertaal word. Een van die Wikipedia-beleid is dat mense artikels volgens bronne self skryf. Jy lees die bron en brei daarvolgens die artikel uit. Wikipedia is 'n ensiklopedie en dit noem ons ensiklopediese werk. As 'n KI 'n artikel vertaal, is dit hoogs onwaarskynlik dat die bronne volgens ensiklopediese waardes geraadpleeg is. Ook op die Engelse Wikipedia kan daar foute in enige artikel wees wat jy self moet uitsorteer volgens die bronne wat gelys is. Byvoorbeeld is die gebruik van KI vir artikelwerk op die [[:de:Wikipedia:Künstliche Intelligenz|Duitse Wikipedia]] ontoelaatbaar. Sodra jy een artikel met hulp van KI uitbrei, was dit jou laaste aksie daar. Die [[:nl:Wikipedia:AI en Wikipedia|Nederlandse Wikipedia]] wil dit ook nie hê nie, dieselfde op die [[:en:Wikipedia:Editing policy#Artificial_intelligence_additions|Engelse Wikipedia]]. Ander neem weke om een artikel tot op meer as 30&nbsp;000 of 40&nbsp;000 uit te brei omdat die bronne geraadpleeg word, maar nou sien ek 'n klomp uitgebreide artikels binne een dag, ook sensitiewe onderwerpe soos [[Mekka]], [[Jerusalem]], ens. Gemeenskap, wat is julle mening daaroor? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:47, 23 Augustus 2026 (UTC) :Die onbesonne gebruik van KI is 'n ernstige probleem. My antwoord op die vraag wat my meeste bekommer was: ::''> Bad results; inaccurate information; perpetuation/reflection of popular human bias, AI fabrication/ hallucination; AI agents wilfully steering people towards a synthesised opinion. People losing independent abilities and the ability to think logically. '' :Masjiengeskrewe teks het nie lekker idiomatiese taalgebruik nie, maar as mens dit met versigtigheid benader, is dit 'n handige hulpmiddel. Ek het al 'n dosyn artikels met die hulp van masjienvertaling opgestel en niemand het nog werklik gekla oor my taal nie. Ons moet oppas om die baba met die badwater uit te gooi. :Mense kan snert skryf sonder KI, hoewel KI dit moontlik maak om groot volumes snert te skryf wat baie moeilik raak om te identifiseer en taalkundig reg te trek na die tyd. :Wie van ons kyk nog na die lyste [https://af.wikipedia.org/wiki/Kategorie:Artikels_wat_geproeflees_moet_word Artikels wat geproeflees moet word] en [https://af.wikipedia.org/wiki/Kategorie:Kategorie:Gaan_taal_na Gaan taal na]? :[[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 11:44, 24 Augustus 2026 (UTC) ::@[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] dit is 'n gebruik van die begin van hierdie taalweergawe van Wikipedia om artikels uit ander taalweergawes te vertaal. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:51, 24 Augustus 2026 (UTC) :::Die grootste gevaar met die gebruik van KI op Wikipedia lê waarskynlik nie in die tegnologie self nie, maar in onbeheerde en ongekontroleerde gebruik daarvan. KI kan feite verkeerd weergee, bestaande foute uit ander taalweergawes versterk en, besonder ernstig vir ’n ensiklopedie, bronne hallusineer of selfs geloofwaardige maar geheel en al fiktiewe verwysings skep. Dit sou egter na my mening uiters kortsigtig wees om KI daarom volledig op die Afrikaanse Wikipedia te verbied. Ons werk met ’n betreklik klein aktiewe gebruikersbasis en ’n enorme hoeveelheid kennis wat nog in Afrikaans ontsluit moet word; verantwoordelike KI-gebruik kan vertaling, taalversorging, opsomming en die aanvanklike verwerking van bronne aansienlik vergemaklik. Die kernbeginsel behoort eerder te wees dat die '''menslike redigeerder verantwoordelik bly vir die finale inhoud''': feite en verwysings moet teen die oorspronklike bronne nagegaan word, KI-gegenereerde bronne mag nooit sonder verifikasie aanvaar word nie, en sensitiewe of omstrede onderwerpe behoort aan strenger kontrole onderwerp te word. Wat ons dus nodig het, is nie ’n algehele verbod nie, maar ’n stel duidelike "beginsels vir die verantwoordelike gebruik van KI" wat Wikipedia se bestaande vereistes van verifieerbaarheid, neutraliteit en betroubare brongebruik versterk. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 14:51, 24 Augustus 2026 (UTC) : Ons slim manne {{Ping|SpesBona|Rooiratel|Pynappel|Sobaka|BurgertB|Naudefj}}, kom ons probeer die volgende: Pynappel sê hy gebruik tans Claude Code as vertaler. Neem die inhoud van [[kapasitor]] wat hy vertaal het en vertaal dit weer met Claude Code. Vergelyk met sy weergawe. Vertaal dit dan met sê drie ander taalmodelle, ek wil bitter graag sien wat dit ons gaan vertel. As kontrolemaatreël kan ons die eksperiment herhaal met 'n ander artikel wat Pynappel gedoen het. Julle het my nuuskierig gemaak... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:14, 24 Augustus 2026 (UTC) ::Goeie idee @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]]! Ek stem saam dat ons KI kan gebruik om vir foute te kontroleer. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 16:17, 24 Augustus 2026 (UTC) :::Ek het die bywerking aan die artikel [[Nasionalisme]] deurgegaan, aangesien dit ’n onderwerp is waarmee ek vertroud is. Die vertaling was oor die algemeen akkuraat; die enigste werklike fout wat ek kon opspoor en regstel, was ’n verkeerde skakel na ’n persoon met dieselfde naam. :::Wat belangrik is, is dat Gebruiker:Pynappel ook sy [[porboodskap]] uiteengesit het by [[Gebruiker:Pynappel/monster]]. Dit toon duidelik hoe [[Claude (groot taalmodel)|Claude]] die vertaling moet benader. Dit is belangrik vir deursigtigheid, omdat ander gebruikers kan sien watter instruksies aan die taalmodel gegee is en die vertaalstrategie daarvolgens kan beoordeel. :::Ek het nie die hele nuwe vertaling deur [[ChatGPT]] laat vergelyk nie. Daar sal uiteraard stilistiese verskille tussen taalmodelle wees — en selfs binne dieselfde taalmodel kan uitsette met verloop van tyd verskil — en ’n volledige vergelyking sou ’n omvangryke taak wees. Ek het daarom ’n ietwat obskure paragraaf oor nasionaal-anargisme gekies om die vertalings van Claude en ChatGPT met mekaar te vergelyk. :::Die opdrag aan ChatGPT was: “Vergelyk hierdie twee vertalings. Is daar enige fundamentele verskille of probleme? Uiteraard hoef die vertalings nie identies te wees nie, maar sou daar enige probleme wees met die laaste vertaling, dus dié van Claude?” :::ChatGPT se antwoord was onder meer: “Daar is geen fundamentele inhoudelike probleem met die laaste vertaling wat jy aanhaal nie. Dit dra die kern van die Engelse teks redelik akkuraat oor en is selfs meer kompak en geskik vir ’n Wikipedia-artikel. Daar is egter ’n paar plekke waar ek dit sou aanpas, hoofsaaklik om betekenisnuanses, terminologie en neutraliteit te verbeter.” :::Ek het na die voorstelle gekyk. Sommige daarvan het beslis meriete gehad, maar die meeste was eerder stilistiese verfynings as noodsaaklike regstellings. ChatGPT het afgesluit met: “Kortom: die vertaling is bruikbaar en bevat geen ernstige verdraaiing van die oorspronklike nie. Die twee terme wat ek beslis sou regstel, is ‘gemeenskaplike’ → ‘kommunitaristiese’ en ‘versoen’ → ‘kombineer’. Die res is hoofsaaklik stilistiese verfyning en die vraag hoeveel van die oorspronklike detail jy wil behou.” :::Ek het dié twee veranderinge aangebring. Hulle was waarskynlik nie krities nie, maar ek stem saam dat die aangepaste terme in die betrokke konteks meer akkuraat is. :::Op grond van hierdie beperkte evaluasie kan ek nie fout vind met Pynappel se benadering nie. Dit bly uiteraard wenslik dat gebruikers nuwe teks self deurgaan en nie bloot die uitset van ’n taalmodel ongekontroleerd aanvaar nie. Veral skakels, eiename, vakterminologie, betekenisnuanses en die verband tussen stellings en aangehaalde bronne behoort nagegaan te word. :::Die risiko van hallusinasies is in hierdie soort taak waarskynlik laer as wanneer ’n taalmodel gevra word om nuwe inhoud uit eie kennis te skep, omdat dit hoofsaaklik ’n bestaande teks vertaal. Die risiko is egter nie nul nie. ’n Taalmodel kan steeds ’n naam verkeerd interpreteer, ’n skakel met die verkeerde persoon verbind, ’n betekenisnuanse verander, ’n term te vry vertaal, of selfs ’n stellingsverband subtiel verskuif. Die belangrike beginsel behoort dus nie te wees dat KI-vertalings sonder meer aanvaar of verwerp word nie, maar dat die uitset verifieerbaar moet wees en deur ’n gebruiker nagegaan word voordat dit as betroubare ensiklopediese teks beskou word. :::Vir my is die nuttigste aspek van Pynappel se benadering juis die deursigtigheid daarvan: die bronmateriaal is bekend, die porboodskap is beskikbaar en die vertaalproses kan deur ander gebruikers nagegaan en herhaal word. Dit maak gemeenskapskontrole moontlik en bied ’n veel beter vertrekpunt vir verantwoordelike gebruik van KI as ’n proses waarvan die instruksies en werkswyse onbekend is. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:39, 24 Augustus 2026 (UTC) :::Die outeur wat inligting op Wikipedia plaas, is verplig om dit volgens die bronne wat verskaf is, te verifieer. '''Altyd.''' Dit is nie onderhandelbaar nie. Sien [[Wikipedia:Verifieerbaarheid]] en [[Wikipedia:Haal bronne aan]]. Dit is onmoontlik dat al hierdie artikels binne een dag self gelees en die inhoud volgens die bronne geverifieer is. Om somer so reuse Wikipediaartikels met KI te vertaal maak Wikipedia fakties die bron, en Wikipedia is nie 'n bron vir Wikipedia nie. Hoekom sit ander dan vir dae of self weke aan een artikel en vertaal dit stiptelik volgens die bronne wat aangegee is? Probeer maar een KI-artikel op die Duitse, Engelse of Nederlandse Wikipedia te plaas. Ek haal my bogenoemde aan, dit word op ander taalweergawes nie toegelaat nie. Wikipedia is 'n betroubare ensiklopedie en dit is ensiklopediese werk om die bronne te lees en daarvolgens die artikel te skryf. Artikels word slegs deur mense geskryf wat die bronne lees. Dit geld ook vir vertaalde artikels. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:41, 24 Augustus 2026 (UTC) ::::@[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] is jy seker dit geld ook vir vertaalde artikels? As 'n mens die inhoud van 'n ander taalweergawe vertaal en die aangehaalde bronne saam oorbring, dan aanvaar 'n mens dat die oorspronklike outeur die bronne nagegaan het. Ander Wikipedias het immers ook die vereistes van verifieerbaarheid en om betroubare bronne aan te haal. As daar van vertalers verwag word om elke bron na te gaan, dan sal ons wiki bitter stadig groei, en ons sal duisende artikels wat reeds geskep is en waarvan die bronne wat oorgebring is, nie weer nagegaan is nie, moet skrap. Indien dit ons beleid is, moet ons dit dalk hersien, want vertalers hier werk al jare so. Myns insiens is daar geen rede om so 'n beleid te hê nie. Ek stem saam met @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] dat artikels nie geskep moet word met die afvoer van 'n KI wat gepor is om uit eie kennis of navorsing nuwe inhoud te skep nie. Ek kan nie sien hoe dit sin maak om die blote vertaling van teks wat reeds nagegaan is en met bronne gestaaf is, te verbied nie. Dalk moet ons dringend 'n beleid hier opstel sodat almal op dieselfde bladsy in verband met hierdie kwessie is. Terloops, Google Translate gebruik ook KI, en ek dink nie enigiemand gaan voorstel dat dit verbied moet word nie. Maar ek kan sien dat jy bekommerd is dat die nuwe volume van inhoud moeilik is om na te gaan. My voorstel daar sou wees om soos verder bo genoem en soos Sobaka reeds gedoen het, ook 'n KI te gebruik vir hierdie kontrole. Ek wil die 1&nbsp;000 artikels in [[:meta:List_of_articles_every_Wikipedia_should_have]], waarvan baie op afwiki na 20 jaar van afwiki se bestaan steeds saadjies is of verouderd is of foute bevat of selfs masjienvertalings is, met behulp van KI verbeter en uitbrei. Maar ek sal dit vir eers stadig vat, aangesien daar nou 'n gesprek hieroor plaasvind en ek in elk geval ander dinge het om te doen. Intussen nooi ek jou uit om na die ca. 50 artikels op [[Gebruiker:Pynappel/monster]] wat reeds met behulp van KI uitgebrei is, te gaan kyk, en oorweeg of die nuwe weergawes na uitbreiding met KI beter is as die vorige weergawes, ten spyte van enige foute wat van die Engelse weergawe oorgedra is of self deur die KI begaan is. Intussen gaan ek voort met saadjies oor poskodes in Lesotho. Ek gebruik Pywikibot hiervoor, nie 'n KI nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 21:10, 24 Augustus 2026 (UTC) :::::{{Ping|Pynappel}} myns insiens geld dit veral vir vertaalde artikels, omrede Wikipedia nie 'n bron vir Wikipedia is nie. Die outeurs aan die ander kant is mos ook mense en mense maak foute. Ek sien gereeld foute op die Engelse Wikipedia of inhoud wat nie deur die genoemde bron gestaaf word nie. Ek het egter nie die tyd om hulle foute te verbeter nie, ek is reeds besig met my eie foute. ;) Kyk nou wat ek sedert dae doen, ek verskaf nog bronne vir my ou voorbladartikels en al die bronne het ek geraadpleeg. As ek vashaak met Afrikaans gebruik ek ook Google Translate, maar oorwegend skryf ek die sin dan self omdat ek nie tevrede is met die vertaling nie. Myns insiens het dit in die afgelope jare verswak. Ek vermy rekenaarvertaalde inhoud soos die pes. Ek wil Afrikaanssprekendes nie kwaad maak met onverstaanbare artikels nie. Myns insiens is dit 'n klap in die gesig vir 'n moedertaalspreker as jy sy taal nie respekteer nie en swak inhoud lewer (hier verwys ek na al die "gaantaalna"-artikels). :::::Ek raak net bekommerd oor die grote en hoeveelheid van al die KI-artikels. Ander mense neem baie tyd vir die uitbreiding van een artikel. Sien my werk vandag, drie artikels waaraan ek my vrye tyd spandeer het, al die bygevoegde bronne het ek geraadpleeg. Ek kon staat maak op die Engelse Wikipedia, maar ek doen nie, ek lees die bron. As die bron nie hulle inhoud staaf nie, dra ek dit nie oor nie. Bv. bevolkingsgetalle. Ek wil hulle in 'n amptelike bron self sien, nie op die Engelse Wikipedia nie. Ek beskou dit as "blind" om volledig op die Engelse Wikipedia te vertrou en hulle goed oor te dra sonder om die bronne te raadpleeg. Wat my betref is dit nie ensiklopediese werk nie. Lees maar net die eerste sin op [[:de:Wikipedia:Künstliche Intelligenz]]: ''Die Wikipedia ist ein Projekt mit '''von Menschen für Menschen''' recherchierten und geschriebenen Inhalten.'' :::::Google Translate: "Wikipedia is 'n projek met inhoud wat deur mense, vir mense, nagevors en geskryf is." :::::My vertaling: "Wikipedia is 'n projek met inhoud nagevors en geskryf deur mense vir mense." Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:31, 24 Augustus 2026 (UTC) ::::::Dit lyk my waar ons verskil is oor die vertalingsproses, en hoe daardie proses moet lyk en watter hulpbronne gebruik mag word en of bronne wat oorgebring word, nagegaan moet word. In my opinie word by vertaling Wikipedia nie as 'n bron gebruik nie, want die bronteks is op sigself op bronne gebaseer, en is deur 'n mens nagevors en geskryf. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 21:44, 24 Augustus 2026 (UTC) :::::::{{Ping|Pynappel}} lyk my die Duitse Wikipedia is streng wat vertalings betref: [[:de:Wikipedia:Übersetzungen#Wikipedia ist keine Quelle]]: ''Anderssprachige Artikel können daher zwar als Vorlage für das Erstellen eines deutschsprachigen Artikels dienen, jedoch sollte der Übersetzer selbst sicherstellen, dass sein Text durch reputable externe Quellen gedeckt ist. Das bedeutet, dass der Übersetzer alle übernommenen Inhalte auf Korrektheit prüfen sollte und auch die dafür verwendeten Quellen prüft, bevor er sie als Beleg (zum Beispiel als Einzelnachweise) angibt.'' :::::::"Anderstalige artikels mag as 'n sjabloon vir die skepping van 'n nuwe Duitse artikel dien, maar die Vertaler moet self seker maak, dat sy teks deur betroubare eksterne bronne gestaaf word. Dit beteken, dat die vertaler al die oorgeplaaste inhoud vir korrektheid moet nagaan en ook die daarvoor geraadpleegde bronne nagaan, voordat hy hulle (bv. as 'n verwysing) aanhaal." :::::::Sien, met ander woorde is die vertaler verplig om te sorg dat die teks wat hy plaas akkuraat is. Niemand anders is daarvoor verantwoordelik nie, al het 100 skrywers die oorspronklike artikel saamgestel. Jy plaas die teks, jy is verantwoordelik daarvoor. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:56, 24 Augustus 2026 (UTC) ::::::::Dit is inderdaad strenger as die ''de facto'' situasie tans hier en is iets waaroor ons dan nou voor die naderende KI-storm uitsluitsel sal moet kry. Soos reeds gesê, sal ek vir eers terwyl ons hierdie onderwerp bespreek nie nuwe artikels in my monster met KI uitbrei nie. Intussen gaan ek voort met my saadjies oor poskodes in Lesotho, waarvoor ons al 20 jaar wag en ek seker is almal baie opgewonde oor is. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:00, 24 Augustus 2026 (UTC) Ek stem saam met SpesBona dat die volume van die onlangse plasings ’n geldige bekommernis is. My grootste voorbehoud geld egter oor meer tegniese artikels soos [[kapasitor]] en [[waarskynlikheidsleer]], waar gespesialiseerde vakterminologie voorkom en ’n KI-vertaling maklik ’n Afrikaanse term kan kies wat taalkundig aanvaarbaar lyk, maar vakinhoudelik verkeerd of ongebruiklik is. Ongeag watter hulpmiddel vir vertaling gebruik word, behoort die hoeveelheid nuwe inhoud dus binne perke te bly wat realistiese menslike nasiening moontlik maak. Ek dink Pynappel het terselfdertyd ’n belangrike punt beet dat ons moet onderskei tussen KI wat nuwe inhoud uit eie “kennis” genereer en KI wat gebruik word as hulpmiddel om bestaande, reeds verwysde Wikipedia-inhoud te vertaal of te verbeter. Die vraag oor hoe deeglik elke oorgebringde bron weer nagegaan moet word, is waarskynlik iets waaroor ons as gemeenskap uitdruklik uitsluitsel moet kry. Dit is duidelik dat daar tans verskillende praktyke en verwagtings bestaan. Die menslike aard van die Wikimedia-projekte moet uiteraard beskerm word. Op langer termyn wil ons juis ’n moontlike [[Dooie-internetteorie|dooie-internet]] help voorkom – ’n internet waarin KI-gegenereerde inhoud oorheers, masjiene toenemend ander masjiene as bronne gebruik en oorspronklike, naspeurbare menslike kennis geleidelik onder ’n vloed sintetiese inhoud verdwyn. Wikipedia se besondere waarde lê juis daarin dat mense verantwoordelikheid aanvaar vir wat hulle skryf, vertaal, verifieer en verbeter. Dit beteken egter nie dat ons die moontlikhede wat KI bied, moet verwerp nie. Veral op ’n kleiner Wikipedia kan dit, indien dit verantwoordelik gebruik word, help om bestaande inhoud te verbeter, agterstande aan te spreek en ons kennisbasis uit te bou. Pynappel se inisiatief het in dié opsig ’n nuttige gesprek ontketen en die Afrikaanse Wikipedia nogal wakker geskud oor ’n vraag waarmee ons in elk geval toenemend gekonfronteer gaan word. Ek is daarom besig om ’n konsep, “'''Beginsels vir die verantwoordelike gebruik van KI op die Afrikaanse Wikipedia'''”, op te stel. Ek sal dit binnekort plaas, nie as ’n finale beleid nie, maar as vertrekpunt vir gemeenskapsbespreking oor onder meer menslike verantwoordelikheid, bronverifiëring, vertaling, vakterminologie, deursigtigheid en die tempo waarteen KI-ondersteunde inhoud geplaas behoort te word. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 08:53, 25 Augustus 2026 (UTC) :Sien die verwante gesprek by [[Bespreking:Zimbabwiese nasionale rugbyspan]]. Ek stem wel saam dat, sou ons KI-ondersteunde bydraes vir 'n aantal spesifieke gebruike toelaat, die volume van bydraes te veel kan wees vir menslike bydraers om na te gaan. Daardie probleem kan dalk opgelos word deur 'n plafon op die aantal KI-ondersteunde wysigings per tipe bydrae (bv. skep van nuwe artikels of uitbreiding van bestaande artikels deur middel van vertaling) en gebruiker, asook 'n plafon op die totale aantal KI-ondersteunde bydraes vir die hele projek per maand of ander tydperk, saam met 'n kontrolelys van hierdie bydraes en of dit deur 'n mens nagegaan is. Hierdie kontrolelys kan bv. 'n kategorie wees wat deur 'n sjabloon op die bladsy gevoeg word. Die sjabloon kan ook lesers waarsku dat die artikel deur KI bygewerk is. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 14:37, 26 Augustus 2026 (UTC) ::{{Ping|Pynappel}} die voordele van KI: wat die een binne sekondes kry, beteken vyf uur se werk vir die ander. Ek was vyf uur met dié goed besig en van die punte is as verkeerd bewys. KI ontneem jy nie daarvan om self die bronne te lees nie. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:06, 26 Augustus 2026 (UTC) :::@[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] dankie, ek dink die artikel is nou beter, en wanneer die volgende model op die artikel opgelei word, sal sy afvoere ook meer akkuraat wees. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 19:23, 26 Augustus 2026 (UTC) ::::{{Ping|Pynappel}} dit raak die punt oor vertalings direk, aangesien die Duitse en Afrikaanse artikels identies is. Die meeste bronne is aan my bekend en ek kan die artikel daarvolgens aanpas. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:32, 26 Augustus 2026 (UTC) :::::Ek het nou uiteindelik opgevang met al die gesprekke op geselshoekie. Daar is nou baie woorde, en baie emosies oor die onderwerp. Soos ek dit sien is die hoof-kwessies: :::::# Gebruik KI vir nuwe inhoud of nie. (Lyk my meeste mense stem saam NEE). :::::# Gebruik KI vir vertalings of nie. (Die vraag lei na kwessie #3) :::::# Inhoud op afwiki wat vertaal is van 'n ander wiki vereis dat die vertaler elke bron verifieer. :::::# As ons KI gebruik om groot volume artikels/inhoud te skep, hoe gaan ons tred hou? :::::<br /> :::::Kwessie 1 dink ek nie ons hoef dit verder te bespreek nie. Maak kom ons maak dit 'n amptelike beleid. :::::Kwessie 2 hang af aan kwessie 3. :::::Kwessie 3 dink ek vereis 'n stem van al die lede van afwiki. Ek dink nie @[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] se standpunt hieroor is die norm nie. :::::Kwessie 4 moet nog verder bespreek word. :::::<br /> :::::Het ek enige iets gemis? - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:47, 27 Augustus 2026 (UTC) ::::::Gister se eksperiment by [[Bespreking:Zimbabwiese nasionale rugbyspan]] het juis bewys dat jy die bronne moet raadpleeg as jy 'n artikel wil vertaal. KI het probeer om foute in my vertaling te vind en misluk. Die artikel was net hier en daar verouderd; slegs een, twee klein foutjies: 'n verkeerde datum en 'n verkeerde plek. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:19, 27 Augustus 2026 (UTC) :::::::Nee, dit het die teendeel bewys: dat mense en KI foute maak. Foute word nie uitgeskakel deur 'n verbod op KI nie. Die KI gaan aanhou beter raak en gaan binnekort minder foute as mense maak. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:28, 27 Augustus 2026 (UTC) ::::::::Dan is mense binnekort onnodig hier. 'n Bot skryf artikels, 'n KI brei dit uit en 'n bot hou dit op datum. Dan kan ek maar iets anders doen in my vrye tyd. Soos om mense te ontmoet. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:39, 27 Augustus 2026 (UTC) :::::::::"Dan is mense binnekort onnodig hier." Verduidelik asb. vir ons hoe jy tot hierdie gevolgtrekking kom sodat ons ook jou argument kan volg. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:47, 27 Augustus 2026 (UTC) :::::::::My gevolgtrekking uit "Die KI gaan aanhou beter raak en gaan binnekort minder foute as mense maak." Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:56, 27 Augustus 2026 (UTC) : Ek begin al hoe meer en meer ontuis hier voel... [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:30, 27 Augustus 2026 (UTC) ::Dis eintlik net SpesBona sover wat kla. Kom ons hoor wat sê die ander. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:37, 27 Augustus 2026 (UTC) ::Dieselfde gevoel hier. Al die jare vir kwaliteit in Afrikaans geoffer. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:39, 27 Augustus 2026 (UTC) ::: Al julle antwoorde is spekulatief van aard bv. KI gaan verbeter. Jammer, ek is realis, antwoorde moet presies wees. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:54, 27 Augustus 2026 (UTC) ::::Ek gebruik lankal ChatGPT vir die vertaling van dele van fliekartikels en het nog nie foute teengekom nie. Ek skryf wel groot stukke oor, want die taal is nie te waffers nie en hy vertaal baie goed direk uit Engels. Ek werk nog daaraan dat hy beter taal gebruik. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 17:45, 4 September 2026 (UTC) :::::Lyk my ons kry weer 'n klomp KI-artikels ondanks hierdie teenkanting. Intussen het die Franse Wikipedia ook die [[:fr:Wikipédia:Intelligence artificielle générative|gebruik van KI verbied]]! Die [[:de:Wikipedia:Meinungsbilder/KI-Verbot|Duitse Wikipedia]] reeds in Februarie 2026. Sodra jy daar op groot skaal KI vir artikels gebruik, word jy versper en verplig om jou eie goed op te ruim, wat uit die artikelnaamruimte verwyder word, sien [[:de:Wikipedia:WikiProjekt KI/Cleanup]]. As jy niks doen, word dit verwyder. Op die Engelse Wikipedia is dit ook verbied, sien bo! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:35, 16 September 2026 (UTC) == Officer's mess == Hulle sê: "An officer's mess is more than just a dining room; it is a complete building or dedicated facility where commissioned military officers eat, relax, and socialize." Wat sou dit op Afrikaans wees? Duits gebruik "Messe", maar ek twyfel of dit goed oordra na Afrikaans. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 12:53, 25 Augustus 2026 (UTC) :Sou offisiersklub kon werk? [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 13:07, 25 Augustus 2026 (UTC) ::Dit is 'n Menasie of offisiersmenasie. [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 13:39, 25 Augustus 2026 (UTC) :::Dankie vir albei voorstelle. Ek vermoed "menasie" is die woord wat my ontgaan het. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 14:04, 25 Augustus 2026 (UTC) == Werkswinkels wat deur Wikimedia ZA gefasiliteer sal word in September 2026 == Gebruikers neem kennis van die werkswinkels gedurende September 2026. Boodskap van Wikimedia ZA: “Hierdie werkswinkels sal studente, dosente en bibliotekarisse by hoër onderwysinstellings betrek en hulle bekendstel aan die basiese beginsels van die redigering van Wikipedia in alle Suid-Afrikaanse tale. Sommige deelnemers mag Afrikaans as eerstetaalsprekers wees, en die opleiding sal die volgende dek: Wat Wikipedia is Die Vyf Pilare van Wikipedia Die vertaling van bestaande artikels met behulp van die Vertaalinstrument Die skep van nuwe artikels Die byvoeg van verwysings en beelde Ons wil graag die Afrikaanse Wikipedia-gemeenskap vooraf oor hierdie werkswinkels inlig. Aangesien hierdie sessies 'n toestroming van nuwe bydraes van eerstekeerredakteurs tot gevolg kan hê, sal ons die gemeenskap se bewustheid en ondersteuning waardeer om hierdie nuwelinge gepaste leiding, geduld en goeie trou te gee soos hulle begin bydra. Komende Werkswinkels SWiP Fase 2 Jaar 2 – Universiteit Stellenbosch '''7–8 September 2026''' SWiP Fase 2 Jaar 2 – Durban Universiteit van Tegnologie '''10–11 September 2026''' SWiP Fase 2 Jaar 2 – Universiteit van KwaZulu-Natal, Pinetown-kampus '''17–18 September 2026''' Dankie dat u ons help om te verseker dat die betrokke gemeenskap bewus is van hierdie aktiwiteite en die nuwe bydraers kan ondersteun.” [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 13:12, 25 Augustus 2026 (UTC) == Erfenismaand: Inheemse Taalvertaal-uitdaging == Inisiatief vir Erfenismaand vir enige belangstellendes: “Beste Wikimediane, Sluit by ons aan vir die Erfenismaand se 30-dae Inheemse Taalvertaal-uitdaging hierdie September! Help om Suid-Afrikaanse erfenis te vier deur artikels oor die teiken inheemse taal Wikipedias uit te brei en te verbeter. ;Belangrike Besonderhede Datums: 1–30 September 2026 - Teikentale: isiZulu, isiXhosa, Sesotho, Setswana, Sepedi, Xitsonga, isiSwati, Tshivenḓa, isiNdebele, en Afrikaans - Daaglikse Doelwit: Vertaal 1 artikel per dag oor Suid-Afrikaanse kookkuns, gebruike, klere, kuns, geskiedenis of letterkunde. Hoe om Deel te Neem 1. Voeg jou gebruikersnaam by die projekbladsy en sluit aan by die Geleentheidsdashboard <https://meta.wikimedia.org/wiki/WMZA_Heritage_Month_30-Day_Translation_Campaign> (Wagwoord: Heritage). 2. Kies 'n Suid-Afrikaanse erfenisartikel op Engelse Wikipedia. 3. Vertaal dit in jou teikentaal (met behulp van die Inhoudvertalingsinstrument of handmatig) en publiseer. Opleidingswerkswinkel Leer hoe om die Inhoudvertalingsinstrument en dashboard te gebruik: Datum en tyd: Saterdag, 29 Augustus 2026 | 10:00 vm. – 12:00 nm. SAST - Skakel: Sluit aan by Google Meet <https://meet.google.com/xuv-gwfo-ztq?authuser=1&hs=122> Pryse (geskenkbewyse) Top bydraers gekies op grond van vertalingskwaliteit, volledigheid en formatering: - 1ste Plek: R5,000 - 2de Plek: R3,000 - 3de Plek: R2,000 Kontak info@wikimedia.org.za Vriendelike groete WikimediaZA Nomfundo Zungu: Kommunikasie-intern” [Hier geplaas deur [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 08:15, 26 Augustus 2026 (UTC)] :@[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] mag ons vir hierdie spesifieke gebeurtenis KI gebruik om die vertaling te behartig, mits ons die [[porboodskap]] wat ons gebruik het, publiseer, en met die veronderstelling dat bronne wat saam met stellings oorgebring word, reeds in die oorspronklike weergawe nagegaan is en dus nie weer individueel nagegaan hoef te word by die eerste weergawe van die vertaling nie? Gebruikers kan natuurlik enige stelling later bevraagteken en bronne nagaan en stellings wat nie geverifieer kan word nie, verwyder. Ek vra hierdie net vir praktiese redes om in staat te wees om die eerste weergawe van die vertaling te kan plaas. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:13, 26 Augustus 2026 (UTC) ::My opinie is: ja, ons mag, want Wikipedia word nie as 'n bron gebruik nie, die bronne word saam oorgebring, en ander Wikipedia's vereis ook verifieerbaarheid en die aanhaal van bronne, en die KI-model word gevra om 'n nugtere vertaling te doen, nie om eie kennis te gebruik of eie navorsing te doen nie, dus is die risiko van hallusinasies laag. Natuurlik kan die oorspronklike weergawe foute bevat, en die foute word dan met die vertaling oorgebring, maar dit is 'n risiko by enige vertaling en foute kan selfs in betroubare bronne bestaan, dus is dit nie 'n risiko uniek aan KI nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:32, 26 Augustus 2026 (UTC) :::{{Ping|Sobaka|Pynappel}} Myns insiens is dit nie die doelwit van dié kompetisie om met KI-geskepte artikels mee te ding nie. Die een skryf met die hand en die ander met KI? Ek dink nie dit is billik in 'n kompetisie nie. Ek sou dit as 'n soort ''doping'' beskou. Met die hoeveelheid KI-inhoud kan mens ook nie van ander verwag om die inhoud na te gaan nie. My mening. Jou laaste aanmerking oor foute in die oorspronklike artikel is juis die rede waarom die Duitse Wikipedia van die vertaler verwag om die inhoud stiptelik na te gaan. Andersins loop jy gevaar om verkeerde inhoud te versprei. Ek beskou die vertaler steeds as verantwoordelik vir die teks wat hy plaas. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 11:55, 26 Augustus 2026 (UTC) ::::@[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]], ek dink ons moet hier twee sake onderskei. Eerstens is dit ’n kompetisie wat deur WikimediaZA gereël word, en ek kan dus nie namens hulle bepaal of KI-ondersteunde vertaling vir die doeleindes van die kompetisie toegelaat word of presies watter voorwaardes daarvoor geld nie. Dit sal jy verkieslik met die organiseerders moet uitgeklaar. ::::Tweedens is ons op die Afrikaanse Wikipedia nog besig om gemeenskapsbeginsels vir die verantwoordelike gebruik van KI te ontwikkel, en ek wil nie daardie gesprek vooruitloop nie. Persoonlik sien ek wel ’n belangrike onderskeid tussen die gebruik van KI as ’n vertalingshulpmiddel en die gebruik daarvan om self nuwe ensiklopediese inhoud en bronne te genereer. KI-ondersteunde vertaling behoort dus nie noodwendig uitgesluit te word nie, mits die gebruiker die finale teks self deeglik nagaan en verantwoordelikheid daarvoor aanvaar. ::::Ek sou egter versigtig wees met die aanname dat bronne bloot omdat hulle uit die oorspronklike artikel oorgedra word, glad nie nagegaan hoef te word nie. Niemand verwag noodwendig dat elke bron volledig van nuuts af ondersoek moet word voordat ’n vertaling gepubliseer word nie, maar die vertaler behoort minstens seker te maak dat die vertaalde teks die oorspronklike artikel getrou weergee, dat die verwysings korrek oorgedra is en dat daar nie deur die vertaalproses nuwe stellings, betekenisverskuiwings of foutiewe terminologie ontstaan het nie. ::::Wat die publisering van die porboodskap betref, dink ek dit is ’n nuttige vorm van deursigtigheid, maar dit is iets waaroor die gemeenskap nog ’n beginsel moet vasstel. Vir hierdie spesifieke kompetisie sou ek dus voorstel dat WikimediaZA eers bevestig wat hulle reëls oor KI-gebruik is; daarna geld uiteraard steeds die Afrikaanse Wikipedia se gewone vereistes ten opsigte van kwaliteit, verifieerbaarheid en die verantwoordelikheid van die redigeerder. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 12:04, 26 Augustus 2026 (UTC) == Nuwe botartikels == Gemeenskap, ek mis die gemeenskapsbesluit om met nuwe botartikels te groei. Ons het byna 400 nuwe botartikels met 'n klein inligtingskassie en een sin. (As jy die res soek, moet jy die Engels lees.) Myns insiens voeg dit min waarde by, wat dink julle? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 11:50, 27 Augustus 2026 (UTC) :Ek dink dit voeg waarde by. Ek sien nie hoe die aantal van 400 relevant is nie. Daar is poskodes in Lesotho en Sentraal-Afrikaanse Republiek waaroor 'n Afrikaanse leser mag leer, en waaroor daar regtig min bekend is, soos slegs die ligging en koördinate. Sien geen rede hoekom hierdie onderwerpe van die ensiklopedie uitgesluit moet word nie; ander weergawes sluit hierdie onderwerpe in, maar ek hoor graag ander se menings. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:14, 27 Augustus 2026 (UTC) ::Gee ons asb 'n voorbeeld of 2 vd poskodes in Lesotho wat jy gedoen het. Ek kan nie veel van Kabouterbot onthou nie...ouderdom! ::PS Kabouterbot het vannag 'n fokop gemaak by [[Nana-Bakassa]] ("Koördinate: Missing latitude") ::[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 12:37, 27 Augustus 2026 (UTC) :::@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] [[Hleoheng]] [[Fenyane]]. Ek moet nog die kategorieë byvoeg. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:40, 27 Augustus 2026 (UTC) :::@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] reggemaak, dankie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:15, 27 Augustus 2026 (UTC) :Ek dink dit voeg net so veel waarde as al die saadjies oor plantspesies. Maak nie saak of dit nou deur 'n bot geskep is of nie. @[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] jou vraag is eintlik oor die nuttingheid van saadjies, en ek dink ons het daardie bespreking al baie keer gehad. :Party mense vind die artikels interessant, al is daar min inligting. Dit kan altyd verder uitgebrei word. Dit is ook goed vir ander artikels wat plekname benoem (soos 'n artikel oor 'n ramp of iets), minder rooi skakels ens. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:40, 27 Augustus 2026 (UTC) :@[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] [[Tim Curry]] is onlangs oorlede. Die artikel is ook deur 'n robot begin. Kyk hoe lyk dit vandag. Die feit dat dit deur 'n robot begin is, doen geen afbreek aan ander artikels nie, en skep 'n raamwerk vir ander gebruikers om maklik by te dra. Ek kan onthou jy het destyds ook vreeslik gekla oor die artikels oor akteurs wat deur 'n robot geskep is. Dit staan jou vry om enige artikel wat jy dink te kort is, uit te brei. En as die onderwerp jou nie interesseer nie, hoef jy nie die artikel te lees nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:41, 27 Augustus 2026 (UTC) :Intussen meer as 410. Die aantal is belangrik, aangesien kwantiteit die kwaliteit van die Afrikaanse Wikipedia raak. Daar is ook botartikels oor Russiese rajons, Australiese plaaslikeowerheidsgebied en Haïtiaanse departements. Terloops, ek het ander projekte as om 410 botartikels uit te brei. Myns insiens raak dit dieselfde tema: Ons skryf artikels '''deur mense vir mense'''. Tel asb. al die [[:Kategorie:Saadjies]] vir my. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 12:45, 27 Augustus 2026 (UTC) ::Wat is die verskil tussen 410 en 410&nbsp;000? Hoe raak dit die kwaliteit van ander artikels? – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:48, 27 Augustus 2026 (UTC) :::Inderdaad. Niemand kla oor enwiki se kwaliteit nie, en hulle het meer as 2 miljoen saadjies. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:54, 27 Augustus 2026 (UTC) ::::Hoe meer botartikels ons het, hoe meer lesers kom daarop af en sien een-sin-saadjies. Dit raak die reputasie van die hele projek. Daar is mense wat ure, maande, jare vir kwaliteit offer. Hoe aktief is die Cebuano- en Waray-Waray-Wikipedias? [[:en:Cebuano Wikipedia]], [[:de:Cebuanosprachige Wikipedia]], [[:en:Waray Wikipedia]] en [[:de:Waray-Waray-Wikipedia]] vertel baie vir my. Die botartikels het niks gehelp nie. Op die [[:en:Swedish Wikipedia#Massive deletions in robot-made articles]] het hulle intussen baie botartikels geskrap. Die Engelse Wikipedia het sewe miljoen artikels en die nodige mannekrag met dié wêreldtaal! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:00, 27 Augustus 2026 (UTC) :::::@[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] moet ons [[Tim Curry]] skrap? – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:03, 27 Augustus 2026 (UTC) ::::::{{Ping|Pynappel}} Ons kan wel artikels oor mense deur mense laat skryf. Soos [[Dolly Parton]], [[Bonnie Tyler]] en [[Gunther von Hagens]]. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:10, 27 Augustus 2026 (UTC) :::::::Kom ons hoor wat sê die res van die gemeenskap. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:15, 27 Augustus 2026 (UTC) : Honderde saadjies beteken nie veel nie. Dit groei nie. Kyk na die sponsies. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:51, 27 Augustus 2026 (UTC) ::Hallo @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]], ek stem saam dat dit dalk nie veel beteken nie, maar dit het nie noodwendig 'n negatiewe impak nie. Trouens, my punt is juis dat dit 'n goeie impak het omdat dit 'n bestaande artikel verskaf waartoe gebruikers kan bydra. Ek wonder hoeveel gebruikers wysig bestaande artikels eerder as om nuwe artikels te skep. Dit sal interessant wees om hierdie statistiek van 'n groot Wikipedia soos Engels of Duits te kry. Intussen deel ek 'n lys van artikels wat deur kabouter geskep is en wat sedertdien gegroei het. Dit is almal akteurs, vermoedelik omdat dit 'n onderwerp is waarin meer mense geïnteresseerd is, terwyl die sponse 'n baie kleiner gehoor het, maar daardie gehoor verdien steeds om artikels op Wikipedia in Afrikaans te kan raadpleeg en wysigings daarby aan te bring en ja, as hulle die vermoë het, self artikels te begin. ::* [[Shailene Woodley]] ::* [[Jenna Ortega]] ::* [[Anna Held]] ::* [[Elton John]] ::* [[IJustine]] ::* [[Sydney Sweeney]] ::* [[Beatrice Straight]] ::* [[Alec Baldwin]] ::* [[Raquel Welch]] ::* [[Timothée Chalamet]] ::* [[Rami Malek]] ::* [[George Carlin]] ::– 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 23:20, 27 Augustus 2026 (UTC) == Voorstel: 'n Konsep-naamruimte (ns 118) == Hallo almal Ek wil graag voorstel dat ons vir die Afrikaanse Wikipedia 'n aparte '''Konsep'''-naamruimte aanvra. Dit is die ekwivalent van die Engelse ''Draft:'' (naamruimte 118). Tans het 'n onvoltooide artikel net twee tuistes: die hoofnaamruimte, waar lesers en soekenjins dit sien, of 'n gebruikersubblad of [[Wikipedia:Sandput]]. 'n Konsep-naamruimte gee 'n derde plek: * Konsepte tel nie as artikels nie en beïnvloed nie ons artikeltelling nie. * Konsepte word outomaties nie deur soekenjins geïndekseer nie, dus skaad 'n onvoltooide bladsy nie die projek se aansien nie. * Nuwelinge kan aan 'n artikel werk sonder dat dit binne minute vir verwydering genomineer word. * Wanneer die artikel gereed is, word dit eenvoudig na die hoofnaamruimte geskuif en die volledige geskiedenis bly behoue. Meer as 25 Wikipedias het reeds so 'n naamruimte. === Wat presies aangevra sal word === * Naamruimte 118 = Konsep, naamruimte 119 = Konsepbespreking * 'n Alias sodat ''Draft:'' ook na dieselfde naamruimte wys * Subbladsye aangeskakel * ''noindex'' sodat konsepte nie deur soekenjins geïndekseer word nie * Konsepte tel nie as inhoudsbladsye nie (dus nie in die artikeltelling nie) * VisualEditor beskikbaar in die nuwe naamruimte === Punte waaroor ons moet besluit === # '''Die naam.''' "Konsep" / "Konsepbespreking", of eerder "Klad" / "Kladbespreking"? Ander voorstelle is welkom. # '''Wie mag 'n konsep na die hoofnaamruimte skuif?''' Enigeen, of net gebruikers wat outomaties bevestig is (''autoconfirmed'')? # '''Verlate konsepte.''' Op die Engelse Wikipedia kan 'n konsep wat ses maande lank onaangeraak bly, verwyder word, met 'n kennisgewing aan die skepper. Wil ons iets soortgelyks, en met watter tydperk? # '''Soekresultate.''' Moet konsepte by verstek in ons interne soektog verskyn, of net wanneer 'n mens dit uitdruklik kies? === Hoe dit tegnies werk === Ons kan dit nie self aanskakel nie. Dit is 'n konfigurasieverandering aan Wikimedia se bedieners. Die pad is: # Konsensus hier op die Geselshoekie, met die besonderhede hierbo beslis. # 'n Versoek op Phabricator onder ''Wikimedia-Site-requests'', met 'n permanente skakel na hierdie bespreking (sien [[m:Requesting wiki configuration changes]]). # 'n Ontwikkelaar dien die wysiging in Gerrit in en dit word ontplooi. Dit neem gewoonlik 'n paar weke. Vir 'n kleiner wiki is 'n handjievol steunstemme genoeg: die Birmaanse Wikipedia se versoek ([[phab:T352424]]) is met twee steunstemme goedgekeur. === Alternatief === As die gemeenskap voel 'n eie naamruimte is oorbodig, kan ons byna dieselfde werkvloei kry sonder enige tegniese versoek, deur subbladsye soos ''Wikipedia:Konsepte/Artikelnaam'' te gebruik. Die verskil is dat ''noindex'' dan nie outomaties geld nie, dat konsepte nie 'n eie filter in onlangse wysigings en die soekfunksie kry nie, en dat die naam vir nuwelinge minder duidelik is. === Steun, teen, kommentaar === Ek stel voor ons hou die bespreking ten minste twee weke oop sodat almal kans kry om te reageer. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:51, 27 Augustus 2026 (UTC) : Ek ondersteun die voorstel in beginsel. Hou vir twee weke. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:43, 28 Augustus 2026 (UTC) ::{{Ondersteun}} idee ::#Konsepartikel ::#Gebruikers wat bevestig is ::#Ses maande klink redelik ::#Net by keuse, maar as iemand nou dieselfde artikel wil skep, moet dit duidelik wees dat daar reeds ‘n konsepartikel is. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:16, 28 Augustus 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} Een van die grootste voordele sal wees as daar kompetisies of werkwinkels is, sodat ander gebruikers weet om die gebruiker spasie te gee. Dit kan dalk ook help dat nuwelinge meer vrymoedigheid het...(dalk?) :Net 'n vraag: as die blad geskuif word sonder 'n aanstuur, wat oorbodig sal wees, tel dit as 'n bladsyverwydering? [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 14:19, 1 September 2026 (UTC) ::@[[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] soos sake tans staan, ja, maar slegs administrateurs kan skuif sonder 'n aanstuur. As ander gebruikers bladsye skuif, dan word 'n aanstuur outomaties agtergelaat. Op die Engelse Wikipedia het hulle 'n spesifieke gebruikersgroep, nl. ''page movers'', wat bladsye sonder 'n aanstuur kan skuif. Ons kan oorweeg om ook so 'n groep op die Afrikaanse Wikipedia te hê. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 15:12, 1 September 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} al vier punte hier bo. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 20:41, 4 September 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 16:08, 5 September 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} – Briljante idee. Laat dit goed gaan, [[Gebruiker:Lefcentreright|Lefcentreright]] ([[Gebruikerbespreking:Lefcentreright|kontak]]) 17:34, 5 September 2026 (UTC) :<s>{{Neutraal}}</s> – Ek is tans bietjie uitgebrand! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:30, 5 September 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} – Laat dit goed gaan! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:37, 16 September 2026 (UTC) ::Ek het die nuwe naamruimtes aangevra: https://phabricator.wikimedia.org/T437576 – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:24, 10 September 2026 (UTC) :::Ons het vandag die nuwe Konsep- en Konsepbesprekingnaamruimtes ontvang. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 16:18, 14 September 2026 (UTC) ::::Baie dankie Pynappel --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:46, 16 September 2026 (UTC) == Malfunction... == Die taalkundiges: beste vertaling - faal of wanfunksioneer? Of hang dit af van die gebruik van die woord? Ek verkies eersgenoemde! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:34, 28 Augustus 2026 (UTC) :Ja, wanfunksioneer as werkwoord. Ook dalk :* nie behoorlik funksioneer nie :* foutief funksioneer :* gebrekkig funksioneer Informeel: Die masjien het begin probleme gee. :As selfstandige naamwoord: Fout :* The system experienced a hardware malfunction that caused unexpected server reboots. :: Die stelsel het 'n hardewarefout ondervind wat onverwagte herlaaie van die bediener veroorsaak het. :* Engineers traced the vehicle's sudden loss of power to an electronic control unit malfunction. :: Ingenieurs het die voertuig se skielike verlies aan krag nagespoor na 'n fout in die elektroniese beheereenheid. :[[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 11:59, 28 Augustus 2026 (UTC) ::Volgens [https://translate.google.co.uk/ Google Translate], lui die Afrikaans vertaaling: ::*Die stelsel het 'n hardeware-wanfunksie ondervind wat onverwagte bedienerherlaai veroorsaak het. ::*Ingenieurs het die voertuig se skielike kragverlies na 'n wanfunksionering in die elektroniese beheereenheid teruggevoer. ::[[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 14:55, 28 Augustus 2026 (UTC) :::Ai tog, Martin..! [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 11:46, 31 Augustus 2026 (UTC) ::::Nee Martin, gaan kyk terug in jou skoolboeke. Google Translate gee maar swak vertalings! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:59, 31 Augustus 2026 (UTC) == [[Ratko Mladic]] == Goeiedag, ek wil graag hoor of ek hierdie konsep na die hoofnaamruimte mag skuif. Dit is 'n KI-vertaling van die Engelse weergawe. Ek het nie al die bronne noukeurig deurgegaan nie, maar die resultaat lyk ooglopend korrek. Is daar enige groot probleme met die artikel wat verhoed dat dit gepubliseer kan word? Dit kan natuurlik in sy konsepvorm en na publikasie steeds gewysig word om enige foute te korrigeer of nuwe inligting by te werk. Ek hoor graag van u. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:49, 28 Augustus 2026 (UTC) :Hallo Pynappel, ja dis skaflik, haal net asb al die rooi skakels in die inleiding uit. :Iets soos--- ''Sien ook: [[Kroasiese Onafhanklikheidsoorlog]] en [[Bosniese Oorlog]]'' --- het geen nut nie. :Dankie! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 12:11, 28 Augustus 2026 (UTC) ::{{uitgevoer}} – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:05, 28 Augustus 2026 (UTC) == FAK-voorsitters == Het die voorsitterlys van die [[Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge|FAK]] probeer opdateer, maar daar is nog datum-gapings, wat ook bevestig kan word. Daar mag ook 'n Prof. Jan de Koning tussen Cillié en Heyns wees, maar ek vind baie min inligting oor hom. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 11:21, 1 September 2026 (UTC) == Twintigjaargemeenskap. == Gemeenskap, kan al die bestaande lede van die 15 jaar gemeenskap net laat weet of hulle dalk al deel van die twintigjaargemeenskap moes gewees het? Ek het [[Gebruiker:Sobaka]] opdateer. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:02, 6 September 2026 (UTC) : Ook dankie en geluk aan [[Gebruiker:JMK]] met sy 20 jaar deelname hier by ons. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:56, 6 September 2026 (UTC) ::Eers in Jan. 2028! [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 19:02, 6 September 2026 (UTC) == Jou wiki sal op 23 Sep oorskakel na die lees-alleenmodus == <section begin="server-switch"/><div class="plainlinks"> Die [[Wikimedia-stigting]] sal die verkeer tussen sy datasentrums ruil. Dit sal verseker dat Wikipedia en die ander Wikimedia wiki's aanlyn kan bly, selfs ná 'n ramp. Hulle sal alle verkeer na die sekondêre datasentrum op '''{{#time:j xg|2026-09-23|af}}''' oorskakel. Die toets begin om '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2026-09-23T14:00|en}} {{#time:H:i e|2026-09-23T14:00}}]''' Ongelukkig, as gevolg van 'n paar beperkings in [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki? | MediaWiki]], moet alle redigering stop terwyl ons oorskakel. Ons vra om verskoning vir hierdie ontwrigting en werk daarna om dit in die toekoms tot die minimum te beperk. 'n Banier sal 30 minute voor die aanvang op alle wiki's vertoon word. '''Vir 'n kort tydjie sal u alle wiki's slegs kan lees, maar nie kan redigeer nie.''' * Op Woensdag 23 September 2026 sal u vir tot 'n uur lank nie kan wysig nie. * As u gedurende hierdie tyd probeer redigeer of stoor, sal u 'n foutboodskap sien. Ons hoop dat geen wysigings verlore sal gaan gedurende hierdie minute nie, maar ons kan dit nie waarborg nie. As u die foutboodskap sien, wag dan totdat alles weer normaal is. U behoort dan u redigering te kan stoor. Maar ons beveel aan dat u eers 'n afskrif van u wysigings maak, net ingeval. ''Ander gevolge'': * Agtergrondwerk sal stadiger wees en sommige sal moontlik nie voltooi word nie. Rooi skakels word moontlik nie so vinnig soos gewoonlik opgedateer nie. As u 'n artikel skep wat reeds elders gekoppel is, sal die skakel langer as gewoonlik rooi bly. Sommige toepassings-skrifte met 'n lang looptyd sal gestop moet word. * Ons verwag dat die uitrol van nuwe kode soos enige ander week sal plaasvind. Alhoewel, sommige gevalle van kodevries kan egter stiptelik plaasvind as die operasie dit daarna vereis. * [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] sal vir ongeveer 90 minute onbeskikbaar wees. Deel asseblief hierdie inligting met u gemeenskap.</div><section end="server-switch"/> [[m:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] 12:58, 15 September 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=30513874 --> 1inr2eu8qz74fane7kbs204xde1bx6p 2967862 2967861 2026-09-16T21:45:48Z Pynappel 70858 /* Kunsmatige intelligensie en Wikipedia */ Antwoord 2967862 wikitext text/x-wiki __NEWSECTIONLINK__ __NOINDEX__ {{spring ondertoe}} [[Lêer:Rooibokram KNP suide.JPG|duimnael|220px|links|Aliwal2012 sê: "Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Rooibokram in 2011 in die suide.]]<!-- [[Lêer:Vandalenjaeger 01.jpg|duimnael|260px|links|'n Versoek aan al die admins: help ons asseblief om vandalisme uit te roei!]] [[Lêer:Perde by Glen Reenenkamp, Golden Gate NP (1).jpg|duimnael|links|320px|Dis naweek! Kom ry die mak perde by die asemrowende [[Golden Gate-Hoogland- Nasionale Park]]!]] [[Lêer:Ceratotherium simum Kruger Park 02.JPG|duimnael|260px|links|'n Witrenoster in 2003.]] [[Lêer:Jessica isn't getting involved in this discussion.jpg|duimnael|links|230px|Kom praat met ons op die Geselshoekie, ons kuier lekker saam!]] --> <div style="background:#f9f9f9; border:1px solid #aaaaaa; clear:right; float:right; font-size:90%; margin:1em 0 1em 1em; padding:1em; width:20em;"> <big>'''Sien ook:'''</big> * [[Wikipedia:Welkom nuwelinge]] wat veral op nuwelinge gemik is. * [[Wikipedia:Gebruikersportaal]] vir nuttige skakels vir alle gebruikers. * [[Wikipediabespreking:Geselshoekie]] vir bespreking oor die toekoms van hierdie bladsy. * [[/Taalforum/]] vir besprekings oor taalprobleme. Die juiste terme, spellings ensomeer. <center>'''Verdere hulp:'''<br /></center> Vir volledige hulp, riglyne en beleid (algemeen en spesifiek), raadpleeg gerus die * [[:en:Wikipedia:Community Portal|Engelse ''Community Portal'']], * [[:nl:Wikipedia:Gebruikersportaal|Nederlandse Gebruikersportaal]] en * [[:m:|Meta Wikipedia]]. </div> {{Argiefboks|14 | argief1 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2006|2004+05+06]] | argief2 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2007|2007+08+09]] | argief3 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2010+2011|2010+11]] | argief4 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2012|2012]] | argief5 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2013|2013+14+15]] | argief6 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2016|2016]] | argief7 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2017|2017]] | argief8 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2018|2018]] | argief9 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2019|2019]] | argief10 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2020|2020]] | argief11 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2021+2022+2023|2021+22+23]] | argief12 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2024|2024]] | argief13 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2025|2025]] | argief14 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2026|2026]] }} '''Welkom''' by die Afrikaanse Wikipedia se algemene geselshoekie. Enigiemand is welkom om deel te neem aan die besprekings hier: '''onderteken asseblief u besprekings''' deur <nowiki>~~~~</nowiki> te tik, of die "Handtekening met datum"-ikoon ([[Lêer:button sig.png|Handtekening met datum|link=]]) te kies op die redigeringskieslys. Ou besprekings word na die '''argief''' geskuif (sien die navigasiekas regs). As u 'n gesprek wil voortsit wat reeds in die argief is, word aanbeveel dat u die betrokke dele uitknip en hier plak. Hierdie blad is vir algemene besprekings, besprekings omtrent 'n spesifieke artikel kan op daardie artikel se besprekingsblad begin word; sodoende kan dit ook deur toekomstige bydraers en redigeerders gelees word. Vir die jongste nuus van WikimediaZA, besoek gerus ons [https://www.facebook.com/groups/231160206984566 Facebook bladsy], word lid van die [http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikipedia-af Afrikaanse poslys] of besoek ons [http://wikimedia.org.za/wiki/Tuisblad_in_Afrikaans Tuisblad in Afrikaans] <div class="plainlinks"><center>'''>>> [//af.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Geselshoekie&action=edit&section=new Voeg 'n nuwe onderwerp by] <<<'''</center></div> == Jy het jou huiswerk gedoen... == ...as die Engelse Wikipedia sê dat van hulle artikels met 'n Afrikaanse (of Duitse artikel) uitgebrei kan word. Ek het onlangs twee voorbeelde rakende my sportartikels gesien: * [[:en:South Korea national rugby union team]] wat met hulp van beide die [[:af:Koreaanse nasionale rugbyspan|Afrikaanse voorbladartikel]] en die [[:de:Südkoreanische Rugby-Union-Nationalmannschaft|Duitse lesenswaardige artikel]] verbeter kan word. * [[:en:Tanzania national cricket team]] wat met hulp van die [[:de:Tansanische Cricket-Nationalmannschaft|nuwe Duitse lesenswaardige artikel]] (laas maand aangewys) verbeter kan word. Myns insiens is dit baie interessant dat die Afrikaanse en Duitse Wikipedia in beide krieket en rugby (hoegenaamd dié Engelse sportsoorte) deels beter artikels het as die Engelse Wikipedia. My doel was nog altyd om met artikels oor nasionale spanne en wêreldbekertoernooie die Engelse artikel te klop, nou word in die een of ander amptelik daarna verwys dat dit wel die geval is. Volgens my beskeie mening is dit die geval by die meeste artikels oor nasionale spanne, en hulle het in Afrikaans en Duits altyd dieselfde inhoud. Terloops, die Swahili-Wikipedia (Swahili is 'n ampstaal in Kenia, Rwanda, Tanzanië en Uganda) het nie een artikel oor nasionale krieket- of rugbyspanne nie. Tydens laasjaar se Wikimania in Nairobi wou ek 'n projek van stapel stuur om hulle ook te betrek, maar my versoek het nie geslaag nie (ek was nie daar nie). Hulle het wel artikels soos [[:sw:Steve Tikolo]] waar ek met 'n inligtingskas kon help, maar hulle het nie iets soos [[:sw:Timu ya kriketi ya Kenya]] ([[Keniaanse nasionale krieketspan]]) nie. Gemeenskap, dit is wat van my sportartikels vir die Afrikaanse Wikipedia (en Duitse ook) kan bied en myns insiens is dit een van baie moontlikhede om Afrikaans volstoom te ondersteun: '''met kwaliteit bo kwantiteit'''. Daarmee kan ons veral lesers lok, dink ek. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:45, 13 Julie 2026 (UTC) :In die kol. Weens die druk op Afrikaanse onderwys-instellings moet daar aanlyn-aktiwiteit oor 'n alternatiewe en breë front wees. Die wiki-artikels oor gewilde onderwerpe plaas terminologie in die volksmond, en is beleggings in die taaltoekoms. 'n Leserspubliek wat meer lees, meer krities lees en meer in feite belangstel sal wel ook help. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 21:09, 18 Julie 2026 (UTC) == Maria == Kan iemand asb. vir my die artikel "Maria Boleyn" skep sodat ek kan sien of ek dit op hierdie gemors van 'n app kan doen - die app waarop ek glo geblokkeer is? Hoe is dit moontlik? - Burgert [[Spesiaal:Bydraes/&#126;2026-40485-20|&#126;2026-40485-20]] ([[Gebruikerbespreking:&#126;2026-40485-20|talk]]) 04:46, 20 Julie 2026 (UTC) ::{{ping|Rooiratel}}, enige raad hier? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:07, 20 Julie 2026 (UTC) :::Bedoel jy die Selfoon app? Dit werk net so 'n klein bietjie vir my, soms... maar ek vermy dit soos die pes vir bydraes. [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 08:38, 20 Julie 2026 (UTC) ::::Ek het nog nie die app gebruik nie. As mens jou gewone gebruikersnaam en wagwoord gebruik on aan te meld, dan sien ek nie hoekom jy op die app geblokkeer sal wees, maar nie op die webwerf nie. As die app 'n probleem is, gebruik net die webwerf. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 14:48, 1 Augustus 2026 (UTC) == [[Wikipedia:Bladsyverwydering]] == Admins, daar is 'n bietjie werk. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:55, 21 Julie 2026 (UTC) [[Lêer:Radio Overberg Advertensie 29 Julie 2026.jpg|duimnael|met Jimmy Wales]] == Wikimania 2026 == As ‘n ontvanger van ‘n beurs van [[Wikimedia ZA]], is ek in Parys om [[Wikimania]] 2026 in [[Parys]] by te woon. My eerste Wikimania. Vandag was die voorkonferensie vir gebruikers met spesiale regte wat inderdaad weereens die omvang van aktiwiteite binne Wikimedia onder aandag bring. Mens kan uiteraard ook aanlyn verskeie van die sessies van more bywoon deur te registreer op die Wikimania 2026 blad. Die weeklikse radio inset by [[Overvaal Stereo]] is ook vandag van die byeenkoms gedoen. ‘n Volledige verslag van Wikimedia 2026 sal na afloop van die konferensie gedoen word. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 19:48, 21 Julie 2026 (UTC) : Ek is ook hier. Uiteindelik [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ontmoet. [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 15:26, 22 Julie 2026 (UTC) ::Lekker julle manne, geniet dit terdeë! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:02, 22 Julie 2026 (UTC) ::: Ja, dis goed om Dumbassman uiteindelik te ontmoet. Ek het ook twee Duitse gebruikers raakgeloop wat al artikels op die Afrikaanse Wikipedia geskep het. Die een wat oorspronklik van Suid-Afrika kom, het aangedui hy mag weer betrokke word. Ek het hom sterk aangemoedig. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:34, 22 Julie 2026 (UTC) {{uitkeep}} Oesjaar, is jy nie weg Frankryk toe vir Wikimania 2026 nie? [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:50, 21 Julie 2026 (UTC) : Nee ongelukkig nie. As pensioenaris met inkomste van R0.00 per maand kon ek nie die Schengen Visa bekostig nie, my bakkie het dringend instandhouding vereis. So werk dit maar. Groete. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:58, 21 Julie 2026 (UTC) ::Jammer om te hoor, miskien kan jy nog virtueel aanbied? Sopas self ook R11750 vir my Mercedes se diens moes uithaal! Groete tuis, [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:54, 21 Julie 2026 (UTC) ::: [[Gebruiker:Discott]] bied namens my aan. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:02, 21 Julie 2026 (UTC) :::: "Gebruiker Discott het 'n uitstekende 5 minute aanbieding "''Rooting for Knowledge: Why we need a Wiki-Botanist Action Group Today'' aangebied oor die werk wat op die Afrikaanse Wikipedia gedoen word deur gebruiker Oesjaar en Prof van Wyk. Lyk of die vraag beantwoord gaan word, aangesien dit aanleiding gegee het tot die begin van werk om 'n Wiki Biodiversiteit ontmoeting voor die opkomende [[Internasionale Botaniese Kongres]] in 2029 in [[Kaapstad]] aan te bied. Die Afrikaanse Wikipedia het 'n globale inpak. Puik werk Oesjaar en Prof van Wyk. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 21:00, 25 Julie 2026 (UTC) == RFC oor KI-gegenereerde inhoud in Commons (en ter plaatse) == Soos op 23 Junie hier genoem, is Commons nog besig om uit te werk wat hulle presies wil hê wat beelde betref wat deur KI geskep is. Hulle is veral versigtig vir beelde wat werklike mense uitbeeld, selfs as dié historiese figure is, waar etiese oorwegings (soos persoonsregte) effektief geen rol speel nie. Ook hou hulle nie daarvan in enige wetenskaplike aanwending nie. Sulke beelde noem hulle spekulatief, ensomeer, en wil nie valse inligting die wêreld instuur nie. Ook beskou sommige persone daar KI-beelde as opvoedkundig waardeloos, en byna enige menslike poging as baie beter. Ons het natuurlik talle artikels aangaande historiese figure waar die uitbeelding volkome spekulatief is, soos [[Plautus]] en baie ander, alhoewel dan nie KI nie. By die Commons-bespreking word gemeld: :"Groot getalle beelde wat nie die werklikheid weerspieël nie, word [op commons] opgelaai. Wanneer 'n minderwaardige KI-beeld in 'n artikel ingevoeg word, ontmoedig dit werklike fotograwe en grafiese kunstenaars om beelde te skep, omdat hulle meer geneig is om 'n beeld te skep vir 'n artikel wat geen illustrasie het nie. Hierdie opdatering vereis dat sommige KI-inhoud as sodanig in-beeld gemerk word. Hierdie opdatering redaksioneer andersins nié projekte buite Commons nie. Commons het geen voorneme om ander projekte te redaksioneer nie, ons wil net verseker dat óns nie bydra tot die waninligting van die publiek nie." Die kwessie dus: af.wiki moet nog besluit wat ons plaaslike beleid is, want wikimedia gaan nie aan ons voorskryf nie.<br> :a) Word <u>oplaai</u> van KI-beelde hier op af.wiki toegelaat, benewens waar dit KI-konsepte self illustreer?<br> :b) Word dit toegelaat waar dit werklike mense illustreer? Hier dink mens bv. aan gevalle waar ons 'n vae foto of illustrasie het, wat deur KI in 'n meer realistiese of gekleurde portret (maar met onafwendbare spekulatiewe elemente) omskep kan word.<br> :c) Word KI-beelde enigsins in artikels toegelaat?<br> Op en.wiki word dit oorwegend nie toegelaat nie. Ons moet ook in ag neem, dat selfs indien dit nie in ons artikels toegelaat word nie, dit steeds vir die publiek en private webwerwe nuttig mag wees. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 10:31, 22 Julie 2026 (UTC) ::Ek verstaan... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:35, 22 Julie 2026 (UTC) :::Vandag ‘n Wikimania 2026 paneelbespreking oor [[Kunsmatige intelligensie|KI]] binne die Wiki-omgewing bygewoon. Beide die potensiële bedreigings en moontlike voordele daarvan, is deur die paneellede geopper. Selfs oor die idee van ‘n aanvanklike sentrale beleid daaroor of gedesentraliseerde benadering, was daar nie eenstemmigheid nie. Aangesien daar konsensus was dat dit ‘n realiteit is wat hanteer sal moet word, gaan gesprekvoering voort en hopelik gaan meer duidelike riglyne in dié verband ontwikkel word. :::Ek gaan poog om ‘n oog op die verwikkelinge te hou en wat ons in die interim selfs in die Afrikaanse Wikipedia kan begin bespreek. Meer as een paneellid het daarop gewys dat selfs in van die groot Wikipedia’s daar nog nie voldoende kennis is oor wat werklik die implikasies van KI is nie. [[Jimmy Wales]] het ook indirek daarna verwys in sy openingstoespraak. Wikipedia se rol in die era van [[groot taalmodel]]le kan self nog belangriker word, in sy toespraak ‘n optimistiese toon oor die toekoms van Wikipedia en sê dat die dood van Wikipedia al van die begin af voorspel is, dit nog steeds van krag tot krag sal gaan. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:21, 22 Julie 2026 (UTC) == Gebruiker:Elmarie Waltman == Gemeenskap, dit is vir my 'n plesier om julle voor te stel aan [[Gebruiker:Elmarie Waltman|Elmarie]]. Sy het ingestem om ons te help met Admin werk, meer hieroor later. Sy gaan ook deel van die Radiospan wees. Welkom hier by ons Elmarie. Onthou, hierdie klomp ou toppies hier betrokke se blaf is erger as hulle byt! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:46, 24 Julie 2026 (UTC) :Hoe lekker lag ek nou! Dankie Deon, hoop om die Wikipedia naam op al die platforms hoog te hou. [[Gebruiker:Elmarie Waltman|Elmarie Waltman]] ([[Gebruikerbespreking:Elmarie Waltman|kontak]]) 09:02, 24 Julie 2026 (UTC) ::Baie welkom Elmarie, ons hoop jy geniet jou tyd hier terdeë! Sien uit na jou bydrae. Groete, [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 09:48, 24 Julie 2026 (UTC) ::: Welkom Elmarie, geniet dit! [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 10:36, 25 Julie 2026 (UTC) ::::Baie welkom hier @[[Gebruiker:Elmarie Waltman|Elmarie Waltman]] - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 16:38, 1 Augustus 2026 (UTC) == Versoek om kommentaar oor die toekoms van Abstrakte Wikipedia == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Julle word uitgenooi om jul mening te lug in 'n [[:m:Requests for comment/The future of Abstract Wikipedia|versoek om kommentaar oor die toekoms van Abstrakte Wikipedia]]. {{Int:Feedback-thanks-title}} [[:m:User:Kowal2701|Kowal2701]] ([[:m:User talk:Kowal2701|talk]]) 12:24, 24 Julie 2026 (UTC) </bdi> <!-- Message sent by User:DreamRimmer@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> : Kan iemand vir my sê wat Abstrakte Wikipedia is? Of word ek nou te oud? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:34, 24 Julie 2026 (UTC) ::Weet ook nie, maar volgens google: Abstrakte Wikipedia is 'n Wikimedia-projek wat Wikifunksies en Wikidata gebruik om 'n taalonafhanklike weergawe van Wikipedia te skep. Dit het ten doel om inhoud in enige natuurlike taal te genereer om artikels oor kleiner taaluitgawes uit te brei. ::'''Die kernkomponente is''' ::* Wikidata wat die gestruktureerde kerndata- en kennisbasis verskaf en ::* Wikifunksies wat kode en funksies verskaf om abstrakte data in mensleesbare sinne te omskep. ::Die taalonafhanklikheid laat gebruikers toe om artikellogika te skep en te onderhou sonder om dit aan 'n enkele gesproke taal te koppel. ::'''Die projekdoelwitte is''' ::* taalgelykheid, aangesien kleiner taalwiki's bygestaan word om hul artikeltellings vinnig te laat groei, en ::* globale reikwydte aangesien mense bemagtig word om kennis in hul moedertaal te lees en mee te deel. ::[[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 14:00, 24 Julie 2026 (UTC) == Inligtingskas Vliegtuigenjins == Gemeenskap, kan enige van die slimmer jongmanne asb. vir ons ''Infobox aero engine'' vertaal? Ook, het ons die ekwivalent van ''Infobox sportsperson''? Ek word graag bederf... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:36, 28 Julie 2026 (UTC) : {{ping|Pynappel}}, met al jou nuwe energie, kan jy dalk hier help asb? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:53, 23 Augustus 2026 (UTC) ::@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ek het beide nou geskep. Dit is gewoonlik baie maklik om 'n sjabloon van die Engelse Wikipedia oor te dra: ::1. Kopieer die bronteks en stoor dit ::2. Gebruik die "Wys voorskou"-funksie om al die ontbrekende sjablone en modules te identifiseer en bring hulle ook oor. ::3. Herhaal stap 2 totdat al die skakels blou is ::4. Vertaal teks wat sigbaar aan gebruikers is na Afrikaans, bv. die etikette in 'n inligtingskas, kategoriename, ens. ::Die belangrikste ding om in gedagte te hou is watter bestaande sjablone en modules ekwivalent is met die Engelse Wikipedia s'n. Die Engelse [[:en:Template:Infobox]] is vir historiese redes nie ekwivalent met ons {{ss|Infobox}} nie. Jy sal dus gewoonlik oral waar {{ss|Infobox}} in 'n nuwe sjabloon geroep word, moet verander na {{ss|Inligtingskas4}}, wat op sigself die module [[Module:Infobox]] roep, wat dit moontlik maak om maklik nuwe inligtingskaste op die Afrikaanse Wikipedia te skep deur sjablone vanaf die Engelse Wikipedia te kopieer. Ons kan later daarna kyk om die teenstrydigheid tussen {{ss|Infobox}} en {{ss|Inligtingskas4}} op te klaar, maar ek vermoed dit gaan 'n groter taak wees. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 20:09, 23 Augustus 2026 (UTC) ::@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] as jy vashaak kan jy maar vir my of @[[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ping. Ek is nou hier, maar gaan weens ander verpligtinge weer van môre af skaars wees. Ek sal so nou-en-dan inloer om te kyk of ek ge-ping is. As ek iets gebreek het, gebruik maar daai rol-terug-knoppie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 20:10, 23 Augustus 2026 (UTC) ::: Dankie. Hierdie ou oom gaan sy bes probeer! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:11, 23 Augustus 2026 (UTC) == Help met kassie, asb. == Kan iemand my asb. help om {{sj|Inligtingskas Planeet}} reg te maak? Ek het net "symbol" ondertoe geskuif, en nou gee hy snaakse goed by elke planeetkassie. Dankie! [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 23:32, 30 Julie 2026 (UTC) :Sien die tweede reël in [[Makemake]]. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 23:35, 30 Julie 2026 (UTC) ::Dankie vir niks. Ek het sommer net "symbol" uitgehaal, en nou is die sjabloon reg. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 12:55, 31 Julie 2026 (UTC) == Taaldinge op RSG: 2 Aug. 2026 == Gemeenskap, neem kennis dat ek nou Sondag om 10:00 weer op Taaldinge met Ina Strydom gesels. Ek gaan verwys na twee dinge wat redelik onbekend is: die Digitalisering van Vakkundige Woordeboeke, prof. [[Gerhard van Huyssteen]] en prof. Martin Puttkammer van NWU help ons daarmee. Ek sal dit eers werklik bemark as die eerste produk gelewer word; ons gaan dit definitief ook op Wikiwoordeboek laai. Tweedens verwys ek na Projek VOS (Vingers op sleutelbord). Die gedagte is dat daar op een dag volgende jaar bv. 'n Saterdag 'n klomp mense in verskeie lokale in stede en dorpe bymekaar kom en ons via TV/dataskakels hulle lei en aan die gang kry. Waar ons kan moet ons van ons gebruikers in persoon daar hê wat as fasiliteerders sal optree. Ja, dit gaan geld kos, ek het juis met van die Afrikaanse organisasies agter die skerms begin gesels... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:42, 31 Julie 2026 (UTC) :Klink goed! [[Spesiaal:Bydraes/&#126;2026-42919-45|&#126;2026-42919-45]] 14:49, 2 Augustus 2026 (Wie is hierdie skim?) ::Ook ingeskakel op RSG, dankie Oesjaar! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 05:46, 3 Augustus 2026 (UTC) ::: Volgens my rekords was dit die 100ste uitsending in ons klankargief. Baie Geluk! Dit beteken daar was seker al baie meer as 200 uitsendings aangesien ons nie klankgrepe van al die uitsendings kry nie. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:05, 5 Augustus 2026 (UTC) == Besoeke vir Julie == Gemeenskap, die besoeke vir Julie is 3,2 miljoen! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:56, 1 Augustus 2026 (UTC) == Die kontakbladsy == Hallo almal. Daar was besprekings 'n tyd gelede oor ons kontakbladsy. Die een hier: [[Wikipedia:Kontak]] En spesifiek oor die e-posadresse op daardie bladsy. Wie beheer dit? Lees enigiemand die e-pos ens.? Ek het 'n bietjie ondersoek ingestel en die meeste van die antwoorde wat ons nodig gehad het gekry. In opsomming word daai e-posadresse beheer deur spesiale sagteware wat Wikimedia gebruik. En Wikipedia gebruikers moet aansoek doen om lede te word van 'n spesiale span wat toegang kry tot die sagteware. Ek gaan aansoek doen (in 'n dag of twee) vir myself, @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] en @[[Gebruiker:Elmarie Waltman|Elmarie Waltman]] om deel te wees van die span. Ek gaan net tydelik deel wees om uit te werk hoe alles werk, en dit te dokumenteer. As julle meer wil weet, of self by die span wil aansluit, lees dan die bladsye wat ek onlangs geskep/vertaal het: [[Hulp:Kontakbladsy]] en [[Wikipedia:Vrywillige Reaksiespan]]. Die bladsye is nie volledig nie, en hulp word waardeer. Ek verbeter dit soos ek meer leer/tyd kry. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 16:48, 1 Augustus 2026 (UTC) :Dankie Rooiratel, ek sien nou die nuutste boodskappe is heel onder aan die bladsy. Sal dit beslis nou meer gereeld lees en opvolg. [[Spesiaal:Bydraes/&#126;2026-42919-45|&#126;2026-42919-45]] ([[Gebruikerbespreking:&#126;2026-42919-45|talk]]) 14:47, 2 Augustus 2026 (UTC) ::@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ek het nou aansoek gedoen. Sien hier : https://meta.wikimedia.org/wiki/Volunteer_Response_Team/Volunteering#Rooiratel_&_Oesjaar_&_Elmarie_Waltman - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 20:49, 30 Augustus 2026 (UTC) == 130 000 artikel mylpaal! == Gemeenskap: daar is ons verby die 130 000 artikel mylpaal! Dankie aan almal wat bydraes gemaak het die afgelope tyd! 'n Ware spanpoging! Nou het ons iets om te bemark! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:57, 1 Augustus 2026 (UTC) :Fantasties! [[Gebruiker:Elmarie Waltman|Elmarie Waltman]] ([[Gebruikerbespreking:Elmarie Waltman|kontak]]) 14:11, 5 Augustus 2026 (UTC) == Kopiereg op foto's == Ek wil net seker maak dat ek die SA-kopiereg op foto's verstaan, want ons benodig by etlike persone foto's wat algemeen op die internet beskikbaar is. Google stel dit so: :In Suid-Afrika verval kopiereg op foto's 50 jaar vanaf die jaareinde waarin die foto aan die publiek beskikbaar gestel is, vir die eerste keer gepubliseer is, of geskep is indien dit ongepubliseer is. :Volgens die SA Regering se Kopieregwet hang die presiese vervaltyd af van spesifieke vrystellingsmylpale: *Gepubliseer of Openbaargemaak: "vyftig jaar na die jaareinde van die jaar waarin die werk wettiglik aan die publiek beskikbaar gestel of vir die eerste keer gepubliseer word, watter termyn ook al die langer is", soos deur Lexology opgemerk. *Ongepubliseer: Indien die foto nie binne 50 jaar na die skepping daarvan gepubliseer of aan die publiek vertoon word nie, verval kopiereg "vyftig jaar na die jaareinde van die jaar waarin die werk gemaak is", volgens Lexology. Ander webblaaie soos [https://www.svw.co.za/copyright-photographs/] blyk dit te bevestig. Mag ons dus Suid-Afrikaanse promosiefoto's van pre-31 Desember 1975 hier oplaai en gebruik? [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 10:56, 3 Augustus 2026 (UTC) :{{ping|JMK}}, ek het gekyk wie van my vriende daar buite kan help... Nie hierdie keer nie. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:27, 3 Augustus 2026 (UTC) ::@[[Gebruiker:JMK|JMK]] vir moderne fotos is dit is beter en makliker om die kopiereghouer van 'n foto (die een wat die foto geneem het) te vra om dit onder 'n gebruikbare lisensie (vir wiki Commons) vry te stel (soos CC-BY-SA, of CC0) as om vir 50 jaar te wag. ::Vir ouer fotos, moet ons maar wag as ons nie die fotograaf kan kontak en vra om dit met 'n vrye lisensie vrystel nie. So ja, enige foto meer as 50 jaar na die publikasiedatum kan ons hier gebruik. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:36, 4 Augustus 2026 (UTC) == Sintaksfoute soos op 1 Augustus == Gemeenskap: [https://checkwiki.toolforge.org/cgi-bin/checkwiki.cgi?project=afwiki&view=project Sintaksfoute] Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:55, 4 Augustus 2026 (UTC) == Ons Bakkiesblad... == Gemeenskap, sien die positiewe terugvoer hier... [https://www.facebook.com/groups/231160206984566 Bakkiesblad] Lekker [[Gebruiker:Sobaka]]! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:06, 6 Augustus 2026 (UTC) == [[Baccalaureus Artium]] == Gemeenskap, moet die woord "artium" nie met 'n hoofletter geskryf word nie soos bv. [[Baccalaureus Pharmaciae]]? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:59, 11 Augustus 2026 (UTC) :Volgens die WAT wel. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:11, 11 Augustus 2026 (UTC) ::{{ping|Pynappel}}, dan neem ek aan ''Magister artium'' moet ook verander word? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:29, 11 Augustus 2026 (UTC) :::Ja, ook volgens die WAT. Het nie nou tyd om dit self te doen nie - sal waardeer indien iemand anders kan. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:32, 11 Augustus 2026 (UTC) ::::Wat is die konteks van die bespreking? My BSc-sertifikaat van die Universiteit van Natal in 1969 was alles in Latyn en verklaar dat die "Gradum Scientiae Baccalaurei" aan my toegeken is. Watter tale is vir die Baccalaureus Pharamaciae sertifikaat gebruik? Latyn? Afrikaans? Engels? Engels en Afrikaans? Kan 'n mens net sommer "BA graad" of "BSc graad" of "MA graad" skryf? [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 14:59, 13 Augustus 2026 (UTC) :::::Volgens die WAT is MA (sonder punte) die afkorting vir mega-[[ampère]] en BA die landkode vir [[Birma]] of die motorkenteken vir [[Maseru]], [[Basoetoland]]. B.A. is die afkorting vir [[Baccalaureus Artium]] en al die voorbeeldsinne gebruik die afkorting (met punte). So-ook is M.A. (met punte) die afkorting vir [[Magister Artium]] en al die voorbeeldsinne gebruik M.A. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 09:05, 14 Augustus 2026 (UTC) ::::::Dit moet dalk ook genoem word dat die hoofinskrywings in die WAT onder B.A. en M.A. is. Daar is geen inskrywings vir Baccalaureus Artium en Magister Artium nie. Laat ek 'n bietjie later in ander woordeboeke kyk. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 09:09, 14 Augustus 2026 (UTC) :::::::Die WAT, AWS 9 en AWS 11 gee almal Baccalaureus Artium en Magister Artium slegs met aanvangshoofletters. Die WAT en AWS 9 gee die afkortings B.A. en M.A. met punte en AWS 9 en AWS 11 gee die afkortings BA en MA sonder punte. Let op dat AWS 11 nie die afkortings met punte gee nie. Interessant genoeg gee die WAT slegs Baccalaureus met 'n aanvangshoofletter, maar baccalaureaat met 'n aanvangskleinletter. AWS 9 en 11 gee beide slegs baccalaureus met 'n aanvangskleinletter. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 19:00, 15 Augustus 2026 (UTC) :{{ping|Pynappel}}, ek het alle plekke waar BA en MA voorkom na die punt weergawes verander. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:21, 18 Augustus 2026 (UTC) ::Baie dankie vir jou moeite, @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]]. Volgens [[Wikipedia:Titelriglyne]] geniet die AWS egter voorkeur. ::{{cquote|Hou by Afrikaanse spelling soos voorgeskryf in die Afrikaanse woordelys en spelreëls. HAT, WAT en Pharos se Afrikaans-English/Engels-Afrikaanse woordeboeke word ook as gesaghebbend beskou. Waar die bronne verskil word voorkeur gegee in die volgorde wat die bronne hier gelys is.}} ::Moet ek 'n robot gebruik om die punte by al die afkortings van grade te verwyder? – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 21:54, 18 Augustus 2026 (UTC) :::[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] , ja asb! Ten minste is almal nou dieselfde. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:26, 19 Augustus 2026 (UTC) == LitNet oor Wikipedia en terugvoer van Wikimania 2026 == "Van mens tot masjien: Wikipedia en die voortbestaan van betroubare kennis", meningsartikel gebaseer op my Wikimania 2026 ervaring. https://www.litnet.co.za/van-mens-tot-masjien-wikipedia-en-die-voortbestaan-van-betroubare-kennis/ [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 06:51, 13 Augustus 2026 (UTC) Terugvoer oor Wikimania 2026 is beskikbaar by die projekblad: [[Wikipedia:Afrikaanse Wikipedia by Wikimania 2026]] [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 08:32, 15 Augustus 2026 (UTC) == Geregistreerde gebruikers == Gemeenskap, ek sien ons Geregistreerde gebruikers is nou meer as 210,000! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:10, 13 Augustus 2026 (UTC) :Dit is tans 210 455 volgens die [[Afrikaanse Wikipedia]]-artikel. [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 10:38, 18 Augustus 2026 (UTC) == Inhoudsopgawe == Ons prente het skielik 'n inhoudsopgawe bo die prent. Enige rede daarvoor? Dis onnodig en neem ruimte op. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 09:31, 14 Augustus 2026 (UTC) :Iemand het bg. na 'n meer sinvolle posisie geskuif. Nou baie beter. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 22:04, 20 Augustus 2026 (UTC) == [[Wikipedia:Titelriglyne (geografiese name)]] == Ek het 'n nuwe beleidsbladsy vir titelriglyne vir geografiese name m.b.v. Claude geskep. Dit is gebaseer op die Engelse weergawe [[:en:Wikipedia:Naming conventions (geographic names)]], maar aangepas vir die Afrikaanse Wikipedia. Dit lyk vir my sover soos 'n heel redelike vertrekpunt, maar gaan kyk gerus daarna en laat weet indien daar enige groot probleme is. Vir klein goed of voorgestelde veranderings, wysig die bladsy sommer direk. Indien daar 'n meningsverskil oor enigiets ontstaan, kan ons dit op die besprekingsbladsy daar bespreek. Nadat daar 'n konsensus ontstaan het, kan ons {{ss|beleid}} bo-aan voeg. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:32, 18 Augustus 2026 (UTC) : Die "prompt" (por?) wat ek gebruik het, is: ''Vertaal hierdie Wikipedia-konvensie na Afrikaans en pas dit aan vir die Afrikaanse Wikipedia:''. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:33, 18 Augustus 2026 (UTC) == Kunsmatige intelligensie en Wikipedia == Ek deel hiermee ‘n e-pos van Gebruiker Eugene Egbe (Franse Wikipedia) wat op die Wikimedia netwerke versend is vir diegene wat geïnteresseer is in [[kunsmatige intelligensie]] en die impak daarvan. “Geagte Gemeenskapsleiers/lede, Tydens Wikimania in Parys het ek die kans gehad om met 'n paar gemeenskapslede te gesels wat hul kommer uitgespreek het en die behoefte aan 'n bespreking oor die gebruik van KI-platforms in ons gemeenskap en daaglikse werk. Hierdie besprekings vind al in ander gemeenskappe plaas, daarom dink ons dit sal goed wees om 'n oorsig van ons gemeenskap en die impak wat KI veroorsaak, te hê. Vir hierdie doel doen ons 'n kort opname om te verstaan hoe gemeenskappe soos joune dink oor en KI gebruik, en ons sal graag jou hulp wil hê om dit voor jou lede te kry tydens byeenkomste of *'n Paar dinge wat ons hoop jy kan doen:* 1. Deel die opname met jou gemeenskapslede — dit neem ongeveer 5 minute om te voltooi. Hier is die skakel: *Opnameskakel*<https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeBkEfLmmmpCyKjWv-zMrFEfa55w1x0vWvi7JTP-2LGNhF5EQ/viewform?usp=header> 2. Sluit aan by 'n kort oproep (of stuur 'n verteenwoordiger) om jou gemeenskap se perspektief op KI direk te deel. Ons beoog om dit tot [30–45] minute te hou en beplan dit vir iewers in *middel-September*. As 'n oproep vir jou werk, antwoord net met 'n paar tye wat jou pas (of wys ons na wie ook al in jou span die regte persoon sou wees), en ons sal iets op die kalender kry. Baie dankie dat jy dit oorweeg het. Jou persoonlike en gemeenskap se insette sal werklik vorm wat ons in hierdie studie leer.” Deel gerus enige voorlopige opmerkings of belangstelling oor bogenoemde hier. Die vraelys bo is baie generies en nie spesifiek op Wikipedia gerig nie maar gee ‘n opsie om jou e-pos adres te deel om in verdere gesprekke deel te neem. Dit is seker een van vele inisiatiewe wat oor hierdie onderwerp sal volg. Groete [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 15:28, 20 Augustus 2026 (UTC) :Ek het 'n probleem raakgeloop. Vir een opsie wat ek nee geantwoord het, wil hy nie aanvaar nie. Jammer. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:19, 20 Augustus 2026 (UTC) As ons nou hier oor die gebruik van KI op Wikipedia gesels: Ek sien nou 'n klomp artikels wat met KI uit Engels vertaal word. Een van die Wikipedia-beleid is dat mense artikels volgens bronne self skryf. Jy lees die bron en brei daarvolgens die artikel uit. Wikipedia is 'n ensiklopedie en dit noem ons ensiklopediese werk. As 'n KI 'n artikel vertaal, is dit hoogs onwaarskynlik dat die bronne volgens ensiklopediese waardes geraadpleeg is. Ook op die Engelse Wikipedia kan daar foute in enige artikel wees wat jy self moet uitsorteer volgens die bronne wat gelys is. Byvoorbeeld is die gebruik van KI vir artikelwerk op die [[:de:Wikipedia:Künstliche Intelligenz|Duitse Wikipedia]] ontoelaatbaar. Sodra jy een artikel met hulp van KI uitbrei, was dit jou laaste aksie daar. Die [[:nl:Wikipedia:AI en Wikipedia|Nederlandse Wikipedia]] wil dit ook nie hê nie, dieselfde op die [[:en:Wikipedia:Editing policy#Artificial_intelligence_additions|Engelse Wikipedia]]. Ander neem weke om een artikel tot op meer as 30&nbsp;000 of 40&nbsp;000 uit te brei omdat die bronne geraadpleeg word, maar nou sien ek 'n klomp uitgebreide artikels binne een dag, ook sensitiewe onderwerpe soos [[Mekka]], [[Jerusalem]], ens. Gemeenskap, wat is julle mening daaroor? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:47, 23 Augustus 2026 (UTC) :Die onbesonne gebruik van KI is 'n ernstige probleem. My antwoord op die vraag wat my meeste bekommer was: ::''> Bad results; inaccurate information; perpetuation/reflection of popular human bias, AI fabrication/ hallucination; AI agents wilfully steering people towards a synthesised opinion. People losing independent abilities and the ability to think logically. '' :Masjiengeskrewe teks het nie lekker idiomatiese taalgebruik nie, maar as mens dit met versigtigheid benader, is dit 'n handige hulpmiddel. Ek het al 'n dosyn artikels met die hulp van masjienvertaling opgestel en niemand het nog werklik gekla oor my taal nie. Ons moet oppas om die baba met die badwater uit te gooi. :Mense kan snert skryf sonder KI, hoewel KI dit moontlik maak om groot volumes snert te skryf wat baie moeilik raak om te identifiseer en taalkundig reg te trek na die tyd. :Wie van ons kyk nog na die lyste [https://af.wikipedia.org/wiki/Kategorie:Artikels_wat_geproeflees_moet_word Artikels wat geproeflees moet word] en [https://af.wikipedia.org/wiki/Kategorie:Kategorie:Gaan_taal_na Gaan taal na]? :[[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 11:44, 24 Augustus 2026 (UTC) ::@[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] dit is 'n gebruik van die begin van hierdie taalweergawe van Wikipedia om artikels uit ander taalweergawes te vertaal. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:51, 24 Augustus 2026 (UTC) :::Die grootste gevaar met die gebruik van KI op Wikipedia lê waarskynlik nie in die tegnologie self nie, maar in onbeheerde en ongekontroleerde gebruik daarvan. KI kan feite verkeerd weergee, bestaande foute uit ander taalweergawes versterk en, besonder ernstig vir ’n ensiklopedie, bronne hallusineer of selfs geloofwaardige maar geheel en al fiktiewe verwysings skep. Dit sou egter na my mening uiters kortsigtig wees om KI daarom volledig op die Afrikaanse Wikipedia te verbied. Ons werk met ’n betreklik klein aktiewe gebruikersbasis en ’n enorme hoeveelheid kennis wat nog in Afrikaans ontsluit moet word; verantwoordelike KI-gebruik kan vertaling, taalversorging, opsomming en die aanvanklike verwerking van bronne aansienlik vergemaklik. Die kernbeginsel behoort eerder te wees dat die '''menslike redigeerder verantwoordelik bly vir die finale inhoud''': feite en verwysings moet teen die oorspronklike bronne nagegaan word, KI-gegenereerde bronne mag nooit sonder verifikasie aanvaar word nie, en sensitiewe of omstrede onderwerpe behoort aan strenger kontrole onderwerp te word. Wat ons dus nodig het, is nie ’n algehele verbod nie, maar ’n stel duidelike "beginsels vir die verantwoordelike gebruik van KI" wat Wikipedia se bestaande vereistes van verifieerbaarheid, neutraliteit en betroubare brongebruik versterk. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 14:51, 24 Augustus 2026 (UTC) : Ons slim manne {{Ping|SpesBona|Rooiratel|Pynappel|Sobaka|BurgertB|Naudefj}}, kom ons probeer die volgende: Pynappel sê hy gebruik tans Claude Code as vertaler. Neem die inhoud van [[kapasitor]] wat hy vertaal het en vertaal dit weer met Claude Code. Vergelyk met sy weergawe. Vertaal dit dan met sê drie ander taalmodelle, ek wil bitter graag sien wat dit ons gaan vertel. As kontrolemaatreël kan ons die eksperiment herhaal met 'n ander artikel wat Pynappel gedoen het. Julle het my nuuskierig gemaak... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:14, 24 Augustus 2026 (UTC) ::Goeie idee @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]]! Ek stem saam dat ons KI kan gebruik om vir foute te kontroleer. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 16:17, 24 Augustus 2026 (UTC) :::Ek het die bywerking aan die artikel [[Nasionalisme]] deurgegaan, aangesien dit ’n onderwerp is waarmee ek vertroud is. Die vertaling was oor die algemeen akkuraat; die enigste werklike fout wat ek kon opspoor en regstel, was ’n verkeerde skakel na ’n persoon met dieselfde naam. :::Wat belangrik is, is dat Gebruiker:Pynappel ook sy [[porboodskap]] uiteengesit het by [[Gebruiker:Pynappel/monster]]. Dit toon duidelik hoe [[Claude (groot taalmodel)|Claude]] die vertaling moet benader. Dit is belangrik vir deursigtigheid, omdat ander gebruikers kan sien watter instruksies aan die taalmodel gegee is en die vertaalstrategie daarvolgens kan beoordeel. :::Ek het nie die hele nuwe vertaling deur [[ChatGPT]] laat vergelyk nie. Daar sal uiteraard stilistiese verskille tussen taalmodelle wees — en selfs binne dieselfde taalmodel kan uitsette met verloop van tyd verskil — en ’n volledige vergelyking sou ’n omvangryke taak wees. Ek het daarom ’n ietwat obskure paragraaf oor nasionaal-anargisme gekies om die vertalings van Claude en ChatGPT met mekaar te vergelyk. :::Die opdrag aan ChatGPT was: “Vergelyk hierdie twee vertalings. Is daar enige fundamentele verskille of probleme? Uiteraard hoef die vertalings nie identies te wees nie, maar sou daar enige probleme wees met die laaste vertaling, dus dié van Claude?” :::ChatGPT se antwoord was onder meer: “Daar is geen fundamentele inhoudelike probleem met die laaste vertaling wat jy aanhaal nie. Dit dra die kern van die Engelse teks redelik akkuraat oor en is selfs meer kompak en geskik vir ’n Wikipedia-artikel. Daar is egter ’n paar plekke waar ek dit sou aanpas, hoofsaaklik om betekenisnuanses, terminologie en neutraliteit te verbeter.” :::Ek het na die voorstelle gekyk. Sommige daarvan het beslis meriete gehad, maar die meeste was eerder stilistiese verfynings as noodsaaklike regstellings. ChatGPT het afgesluit met: “Kortom: die vertaling is bruikbaar en bevat geen ernstige verdraaiing van die oorspronklike nie. Die twee terme wat ek beslis sou regstel, is ‘gemeenskaplike’ → ‘kommunitaristiese’ en ‘versoen’ → ‘kombineer’. Die res is hoofsaaklik stilistiese verfyning en die vraag hoeveel van die oorspronklike detail jy wil behou.” :::Ek het dié twee veranderinge aangebring. Hulle was waarskynlik nie krities nie, maar ek stem saam dat die aangepaste terme in die betrokke konteks meer akkuraat is. :::Op grond van hierdie beperkte evaluasie kan ek nie fout vind met Pynappel se benadering nie. Dit bly uiteraard wenslik dat gebruikers nuwe teks self deurgaan en nie bloot die uitset van ’n taalmodel ongekontroleerd aanvaar nie. Veral skakels, eiename, vakterminologie, betekenisnuanses en die verband tussen stellings en aangehaalde bronne behoort nagegaan te word. :::Die risiko van hallusinasies is in hierdie soort taak waarskynlik laer as wanneer ’n taalmodel gevra word om nuwe inhoud uit eie kennis te skep, omdat dit hoofsaaklik ’n bestaande teks vertaal. Die risiko is egter nie nul nie. ’n Taalmodel kan steeds ’n naam verkeerd interpreteer, ’n skakel met die verkeerde persoon verbind, ’n betekenisnuanse verander, ’n term te vry vertaal, of selfs ’n stellingsverband subtiel verskuif. Die belangrike beginsel behoort dus nie te wees dat KI-vertalings sonder meer aanvaar of verwerp word nie, maar dat die uitset verifieerbaar moet wees en deur ’n gebruiker nagegaan word voordat dit as betroubare ensiklopediese teks beskou word. :::Vir my is die nuttigste aspek van Pynappel se benadering juis die deursigtigheid daarvan: die bronmateriaal is bekend, die porboodskap is beskikbaar en die vertaalproses kan deur ander gebruikers nagegaan en herhaal word. Dit maak gemeenskapskontrole moontlik en bied ’n veel beter vertrekpunt vir verantwoordelike gebruik van KI as ’n proses waarvan die instruksies en werkswyse onbekend is. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:39, 24 Augustus 2026 (UTC) :::Die outeur wat inligting op Wikipedia plaas, is verplig om dit volgens die bronne wat verskaf is, te verifieer. '''Altyd.''' Dit is nie onderhandelbaar nie. Sien [[Wikipedia:Verifieerbaarheid]] en [[Wikipedia:Haal bronne aan]]. Dit is onmoontlik dat al hierdie artikels binne een dag self gelees en die inhoud volgens die bronne geverifieer is. Om somer so reuse Wikipediaartikels met KI te vertaal maak Wikipedia fakties die bron, en Wikipedia is nie 'n bron vir Wikipedia nie. Hoekom sit ander dan vir dae of self weke aan een artikel en vertaal dit stiptelik volgens die bronne wat aangegee is? Probeer maar een KI-artikel op die Duitse, Engelse of Nederlandse Wikipedia te plaas. Ek haal my bogenoemde aan, dit word op ander taalweergawes nie toegelaat nie. Wikipedia is 'n betroubare ensiklopedie en dit is ensiklopediese werk om die bronne te lees en daarvolgens die artikel te skryf. Artikels word slegs deur mense geskryf wat die bronne lees. Dit geld ook vir vertaalde artikels. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:41, 24 Augustus 2026 (UTC) ::::@[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] is jy seker dit geld ook vir vertaalde artikels? As 'n mens die inhoud van 'n ander taalweergawe vertaal en die aangehaalde bronne saam oorbring, dan aanvaar 'n mens dat die oorspronklike outeur die bronne nagegaan het. Ander Wikipedias het immers ook die vereistes van verifieerbaarheid en om betroubare bronne aan te haal. As daar van vertalers verwag word om elke bron na te gaan, dan sal ons wiki bitter stadig groei, en ons sal duisende artikels wat reeds geskep is en waarvan die bronne wat oorgebring is, nie weer nagegaan is nie, moet skrap. Indien dit ons beleid is, moet ons dit dalk hersien, want vertalers hier werk al jare so. Myns insiens is daar geen rede om so 'n beleid te hê nie. Ek stem saam met @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] dat artikels nie geskep moet word met die afvoer van 'n KI wat gepor is om uit eie kennis of navorsing nuwe inhoud te skep nie. Ek kan nie sien hoe dit sin maak om die blote vertaling van teks wat reeds nagegaan is en met bronne gestaaf is, te verbied nie. Dalk moet ons dringend 'n beleid hier opstel sodat almal op dieselfde bladsy in verband met hierdie kwessie is. Terloops, Google Translate gebruik ook KI, en ek dink nie enigiemand gaan voorstel dat dit verbied moet word nie. Maar ek kan sien dat jy bekommerd is dat die nuwe volume van inhoud moeilik is om na te gaan. My voorstel daar sou wees om soos verder bo genoem en soos Sobaka reeds gedoen het, ook 'n KI te gebruik vir hierdie kontrole. Ek wil die 1&nbsp;000 artikels in [[:meta:List_of_articles_every_Wikipedia_should_have]], waarvan baie op afwiki na 20 jaar van afwiki se bestaan steeds saadjies is of verouderd is of foute bevat of selfs masjienvertalings is, met behulp van KI verbeter en uitbrei. Maar ek sal dit vir eers stadig vat, aangesien daar nou 'n gesprek hieroor plaasvind en ek in elk geval ander dinge het om te doen. Intussen nooi ek jou uit om na die ca. 50 artikels op [[Gebruiker:Pynappel/monster]] wat reeds met behulp van KI uitgebrei is, te gaan kyk, en oorweeg of die nuwe weergawes na uitbreiding met KI beter is as die vorige weergawes, ten spyte van enige foute wat van die Engelse weergawe oorgedra is of self deur die KI begaan is. Intussen gaan ek voort met saadjies oor poskodes in Lesotho. Ek gebruik Pywikibot hiervoor, nie 'n KI nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 21:10, 24 Augustus 2026 (UTC) :::::{{Ping|Pynappel}} myns insiens geld dit veral vir vertaalde artikels, omrede Wikipedia nie 'n bron vir Wikipedia is nie. Die outeurs aan die ander kant is mos ook mense en mense maak foute. Ek sien gereeld foute op die Engelse Wikipedia of inhoud wat nie deur die genoemde bron gestaaf word nie. Ek het egter nie die tyd om hulle foute te verbeter nie, ek is reeds besig met my eie foute. ;) Kyk nou wat ek sedert dae doen, ek verskaf nog bronne vir my ou voorbladartikels en al die bronne het ek geraadpleeg. As ek vashaak met Afrikaans gebruik ek ook Google Translate, maar oorwegend skryf ek die sin dan self omdat ek nie tevrede is met die vertaling nie. Myns insiens het dit in die afgelope jare verswak. Ek vermy rekenaarvertaalde inhoud soos die pes. Ek wil Afrikaanssprekendes nie kwaad maak met onverstaanbare artikels nie. Myns insiens is dit 'n klap in die gesig vir 'n moedertaalspreker as jy sy taal nie respekteer nie en swak inhoud lewer (hier verwys ek na al die "gaantaalna"-artikels). :::::Ek raak net bekommerd oor die grote en hoeveelheid van al die KI-artikels. Ander mense neem baie tyd vir die uitbreiding van een artikel. Sien my werk vandag, drie artikels waaraan ek my vrye tyd spandeer het, al die bygevoegde bronne het ek geraadpleeg. Ek kon staat maak op die Engelse Wikipedia, maar ek doen nie, ek lees die bron. As die bron nie hulle inhoud staaf nie, dra ek dit nie oor nie. Bv. bevolkingsgetalle. Ek wil hulle in 'n amptelike bron self sien, nie op die Engelse Wikipedia nie. Ek beskou dit as "blind" om volledig op die Engelse Wikipedia te vertrou en hulle goed oor te dra sonder om die bronne te raadpleeg. Wat my betref is dit nie ensiklopediese werk nie. Lees maar net die eerste sin op [[:de:Wikipedia:Künstliche Intelligenz]]: ''Die Wikipedia ist ein Projekt mit '''von Menschen für Menschen''' recherchierten und geschriebenen Inhalten.'' :::::Google Translate: "Wikipedia is 'n projek met inhoud wat deur mense, vir mense, nagevors en geskryf is." :::::My vertaling: "Wikipedia is 'n projek met inhoud nagevors en geskryf deur mense vir mense." Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:31, 24 Augustus 2026 (UTC) ::::::Dit lyk my waar ons verskil is oor die vertalingsproses, en hoe daardie proses moet lyk en watter hulpbronne gebruik mag word en of bronne wat oorgebring word, nagegaan moet word. In my opinie word by vertaling Wikipedia nie as 'n bron gebruik nie, want die bronteks is op sigself op bronne gebaseer, en is deur 'n mens nagevors en geskryf. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 21:44, 24 Augustus 2026 (UTC) :::::::{{Ping|Pynappel}} lyk my die Duitse Wikipedia is streng wat vertalings betref: [[:de:Wikipedia:Übersetzungen#Wikipedia ist keine Quelle]]: ''Anderssprachige Artikel können daher zwar als Vorlage für das Erstellen eines deutschsprachigen Artikels dienen, jedoch sollte der Übersetzer selbst sicherstellen, dass sein Text durch reputable externe Quellen gedeckt ist. Das bedeutet, dass der Übersetzer alle übernommenen Inhalte auf Korrektheit prüfen sollte und auch die dafür verwendeten Quellen prüft, bevor er sie als Beleg (zum Beispiel als Einzelnachweise) angibt.'' :::::::"Anderstalige artikels mag as 'n sjabloon vir die skepping van 'n nuwe Duitse artikel dien, maar die Vertaler moet self seker maak, dat sy teks deur betroubare eksterne bronne gestaaf word. Dit beteken, dat die vertaler al die oorgeplaaste inhoud vir korrektheid moet nagaan en ook die daarvoor geraadpleegde bronne nagaan, voordat hy hulle (bv. as 'n verwysing) aanhaal." :::::::Sien, met ander woorde is die vertaler verplig om te sorg dat die teks wat hy plaas akkuraat is. Niemand anders is daarvoor verantwoordelik nie, al het 100 skrywers die oorspronklike artikel saamgestel. Jy plaas die teks, jy is verantwoordelik daarvoor. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:56, 24 Augustus 2026 (UTC) ::::::::Dit is inderdaad strenger as die ''de facto'' situasie tans hier en is iets waaroor ons dan nou voor die naderende KI-storm uitsluitsel sal moet kry. Soos reeds gesê, sal ek vir eers terwyl ons hierdie onderwerp bespreek nie nuwe artikels in my monster met KI uitbrei nie. Intussen gaan ek voort met my saadjies oor poskodes in Lesotho, waarvoor ons al 20 jaar wag en ek seker is almal baie opgewonde oor is. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:00, 24 Augustus 2026 (UTC) Ek stem saam met SpesBona dat die volume van die onlangse plasings ’n geldige bekommernis is. My grootste voorbehoud geld egter oor meer tegniese artikels soos [[kapasitor]] en [[waarskynlikheidsleer]], waar gespesialiseerde vakterminologie voorkom en ’n KI-vertaling maklik ’n Afrikaanse term kan kies wat taalkundig aanvaarbaar lyk, maar vakinhoudelik verkeerd of ongebruiklik is. Ongeag watter hulpmiddel vir vertaling gebruik word, behoort die hoeveelheid nuwe inhoud dus binne perke te bly wat realistiese menslike nasiening moontlik maak. Ek dink Pynappel het terselfdertyd ’n belangrike punt beet dat ons moet onderskei tussen KI wat nuwe inhoud uit eie “kennis” genereer en KI wat gebruik word as hulpmiddel om bestaande, reeds verwysde Wikipedia-inhoud te vertaal of te verbeter. Die vraag oor hoe deeglik elke oorgebringde bron weer nagegaan moet word, is waarskynlik iets waaroor ons as gemeenskap uitdruklik uitsluitsel moet kry. Dit is duidelik dat daar tans verskillende praktyke en verwagtings bestaan. Die menslike aard van die Wikimedia-projekte moet uiteraard beskerm word. Op langer termyn wil ons juis ’n moontlike [[Dooie-internetteorie|dooie-internet]] help voorkom – ’n internet waarin KI-gegenereerde inhoud oorheers, masjiene toenemend ander masjiene as bronne gebruik en oorspronklike, naspeurbare menslike kennis geleidelik onder ’n vloed sintetiese inhoud verdwyn. Wikipedia se besondere waarde lê juis daarin dat mense verantwoordelikheid aanvaar vir wat hulle skryf, vertaal, verifieer en verbeter. Dit beteken egter nie dat ons die moontlikhede wat KI bied, moet verwerp nie. Veral op ’n kleiner Wikipedia kan dit, indien dit verantwoordelik gebruik word, help om bestaande inhoud te verbeter, agterstande aan te spreek en ons kennisbasis uit te bou. Pynappel se inisiatief het in dié opsig ’n nuttige gesprek ontketen en die Afrikaanse Wikipedia nogal wakker geskud oor ’n vraag waarmee ons in elk geval toenemend gekonfronteer gaan word. Ek is daarom besig om ’n konsep, “'''Beginsels vir die verantwoordelike gebruik van KI op die Afrikaanse Wikipedia'''”, op te stel. Ek sal dit binnekort plaas, nie as ’n finale beleid nie, maar as vertrekpunt vir gemeenskapsbespreking oor onder meer menslike verantwoordelikheid, bronverifiëring, vertaling, vakterminologie, deursigtigheid en die tempo waarteen KI-ondersteunde inhoud geplaas behoort te word. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 08:53, 25 Augustus 2026 (UTC) :Sien die verwante gesprek by [[Bespreking:Zimbabwiese nasionale rugbyspan]]. Ek stem wel saam dat, sou ons KI-ondersteunde bydraes vir 'n aantal spesifieke gebruike toelaat, die volume van bydraes te veel kan wees vir menslike bydraers om na te gaan. Daardie probleem kan dalk opgelos word deur 'n plafon op die aantal KI-ondersteunde wysigings per tipe bydrae (bv. skep van nuwe artikels of uitbreiding van bestaande artikels deur middel van vertaling) en gebruiker, asook 'n plafon op die totale aantal KI-ondersteunde bydraes vir die hele projek per maand of ander tydperk, saam met 'n kontrolelys van hierdie bydraes en of dit deur 'n mens nagegaan is. Hierdie kontrolelys kan bv. 'n kategorie wees wat deur 'n sjabloon op die bladsy gevoeg word. Die sjabloon kan ook lesers waarsku dat die artikel deur KI bygewerk is. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 14:37, 26 Augustus 2026 (UTC) ::{{Ping|Pynappel}} die voordele van KI: wat die een binne sekondes kry, beteken vyf uur se werk vir die ander. Ek was vyf uur met dié goed besig en van die punte is as verkeerd bewys. KI ontneem jy nie daarvan om self die bronne te lees nie. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:06, 26 Augustus 2026 (UTC) :::@[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] dankie, ek dink die artikel is nou beter, en wanneer die volgende model op die artikel opgelei word, sal sy afvoere ook meer akkuraat wees. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 19:23, 26 Augustus 2026 (UTC) ::::{{Ping|Pynappel}} dit raak die punt oor vertalings direk, aangesien die Duitse en Afrikaanse artikels identies is. Die meeste bronne is aan my bekend en ek kan die artikel daarvolgens aanpas. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:32, 26 Augustus 2026 (UTC) :::::Ek het nou uiteindelik opgevang met al die gesprekke op geselshoekie. Daar is nou baie woorde, en baie emosies oor die onderwerp. Soos ek dit sien is die hoof-kwessies: :::::# Gebruik KI vir nuwe inhoud of nie. (Lyk my meeste mense stem saam NEE). :::::# Gebruik KI vir vertalings of nie. (Die vraag lei na kwessie #3) :::::# Inhoud op afwiki wat vertaal is van 'n ander wiki vereis dat die vertaler elke bron verifieer. :::::# As ons KI gebruik om groot volume artikels/inhoud te skep, hoe gaan ons tred hou? :::::<br /> :::::Kwessie 1 dink ek nie ons hoef dit verder te bespreek nie. Maak kom ons maak dit 'n amptelike beleid. :::::Kwessie 2 hang af aan kwessie 3. :::::Kwessie 3 dink ek vereis 'n stem van al die lede van afwiki. Ek dink nie @[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] se standpunt hieroor is die norm nie. :::::Kwessie 4 moet nog verder bespreek word. :::::<br /> :::::Het ek enige iets gemis? - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:47, 27 Augustus 2026 (UTC) ::::::Gister se eksperiment by [[Bespreking:Zimbabwiese nasionale rugbyspan]] het juis bewys dat jy die bronne moet raadpleeg as jy 'n artikel wil vertaal. KI het probeer om foute in my vertaling te vind en misluk. Die artikel was net hier en daar verouderd; slegs een, twee klein foutjies: 'n verkeerde datum en 'n verkeerde plek. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:19, 27 Augustus 2026 (UTC) :::::::Nee, dit het die teendeel bewys: dat mense en KI foute maak. Foute word nie uitgeskakel deur 'n verbod op KI nie. Die KI gaan aanhou beter raak en gaan binnekort minder foute as mense maak. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:28, 27 Augustus 2026 (UTC) ::::::::Dan is mense binnekort onnodig hier. 'n Bot skryf artikels, 'n KI brei dit uit en 'n bot hou dit op datum. Dan kan ek maar iets anders doen in my vrye tyd. Soos om mense te ontmoet. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:39, 27 Augustus 2026 (UTC) :::::::::"Dan is mense binnekort onnodig hier." Verduidelik asb. vir ons hoe jy tot hierdie gevolgtrekking kom sodat ons ook jou argument kan volg. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:47, 27 Augustus 2026 (UTC) :::::::::My gevolgtrekking uit "Die KI gaan aanhou beter raak en gaan binnekort minder foute as mense maak." Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:56, 27 Augustus 2026 (UTC) : Ek begin al hoe meer en meer ontuis hier voel... [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:30, 27 Augustus 2026 (UTC) ::Dis eintlik net SpesBona sover wat kla. Kom ons hoor wat sê die ander. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:37, 27 Augustus 2026 (UTC) ::Dieselfde gevoel hier. Al die jare vir kwaliteit in Afrikaans geoffer. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:39, 27 Augustus 2026 (UTC) ::: Al julle antwoorde is spekulatief van aard bv. KI gaan verbeter. Jammer, ek is realis, antwoorde moet presies wees. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:54, 27 Augustus 2026 (UTC) ::::Ek gebruik lankal ChatGPT vir die vertaling van dele van fliekartikels en het nog nie foute teengekom nie. Ek skryf wel groot stukke oor, want die taal is nie te waffers nie en hy vertaal baie goed direk uit Engels. Ek werk nog daaraan dat hy beter taal gebruik. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 17:45, 4 September 2026 (UTC) :::::Lyk my ons kry weer 'n klomp KI-artikels ondanks hierdie teenkanting. Intussen het die Franse Wikipedia ook die [[:fr:Wikipédia:Intelligence artificielle générative|gebruik van KI verbied]]! Die [[:de:Wikipedia:Meinungsbilder/KI-Verbot|Duitse Wikipedia]] reeds in Februarie 2026. Sodra jy daar op groot skaal KI vir artikels gebruik, word jy versper en verplig om jou eie goed op te ruim, wat uit die artikelnaamruimte verwyder word, sien [[:de:Wikipedia:WikiProjekt KI/Cleanup]]. As jy niks doen, word dit verwyder. Op die Engelse Wikipedia is dit ook verbied, sien bo! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:35, 16 September 2026 (UTC) ::::::Jy is besig om irriterend te word. Ek het al honderd maal aan jou verduidelik dit is vertalings, maar ek dink jy besef dit en jy wil net nie hê dat 'n Afrikaanssprekende leser toegang moet hê dit interessante onderwerpe soos [[geslag]] nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 21:45, 16 September 2026 (UTC) == Officer's mess == Hulle sê: "An officer's mess is more than just a dining room; it is a complete building or dedicated facility where commissioned military officers eat, relax, and socialize." Wat sou dit op Afrikaans wees? Duits gebruik "Messe", maar ek twyfel of dit goed oordra na Afrikaans. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 12:53, 25 Augustus 2026 (UTC) :Sou offisiersklub kon werk? [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 13:07, 25 Augustus 2026 (UTC) ::Dit is 'n Menasie of offisiersmenasie. [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 13:39, 25 Augustus 2026 (UTC) :::Dankie vir albei voorstelle. Ek vermoed "menasie" is die woord wat my ontgaan het. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 14:04, 25 Augustus 2026 (UTC) == Werkswinkels wat deur Wikimedia ZA gefasiliteer sal word in September 2026 == Gebruikers neem kennis van die werkswinkels gedurende September 2026. Boodskap van Wikimedia ZA: “Hierdie werkswinkels sal studente, dosente en bibliotekarisse by hoër onderwysinstellings betrek en hulle bekendstel aan die basiese beginsels van die redigering van Wikipedia in alle Suid-Afrikaanse tale. Sommige deelnemers mag Afrikaans as eerstetaalsprekers wees, en die opleiding sal die volgende dek: Wat Wikipedia is Die Vyf Pilare van Wikipedia Die vertaling van bestaande artikels met behulp van die Vertaalinstrument Die skep van nuwe artikels Die byvoeg van verwysings en beelde Ons wil graag die Afrikaanse Wikipedia-gemeenskap vooraf oor hierdie werkswinkels inlig. Aangesien hierdie sessies 'n toestroming van nuwe bydraes van eerstekeerredakteurs tot gevolg kan hê, sal ons die gemeenskap se bewustheid en ondersteuning waardeer om hierdie nuwelinge gepaste leiding, geduld en goeie trou te gee soos hulle begin bydra. Komende Werkswinkels SWiP Fase 2 Jaar 2 – Universiteit Stellenbosch '''7–8 September 2026''' SWiP Fase 2 Jaar 2 – Durban Universiteit van Tegnologie '''10–11 September 2026''' SWiP Fase 2 Jaar 2 – Universiteit van KwaZulu-Natal, Pinetown-kampus '''17–18 September 2026''' Dankie dat u ons help om te verseker dat die betrokke gemeenskap bewus is van hierdie aktiwiteite en die nuwe bydraers kan ondersteun.” [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 13:12, 25 Augustus 2026 (UTC) == Erfenismaand: Inheemse Taalvertaal-uitdaging == Inisiatief vir Erfenismaand vir enige belangstellendes: “Beste Wikimediane, Sluit by ons aan vir die Erfenismaand se 30-dae Inheemse Taalvertaal-uitdaging hierdie September! Help om Suid-Afrikaanse erfenis te vier deur artikels oor die teiken inheemse taal Wikipedias uit te brei en te verbeter. ;Belangrike Besonderhede Datums: 1–30 September 2026 - Teikentale: isiZulu, isiXhosa, Sesotho, Setswana, Sepedi, Xitsonga, isiSwati, Tshivenḓa, isiNdebele, en Afrikaans - Daaglikse Doelwit: Vertaal 1 artikel per dag oor Suid-Afrikaanse kookkuns, gebruike, klere, kuns, geskiedenis of letterkunde. Hoe om Deel te Neem 1. Voeg jou gebruikersnaam by die projekbladsy en sluit aan by die Geleentheidsdashboard <https://meta.wikimedia.org/wiki/WMZA_Heritage_Month_30-Day_Translation_Campaign> (Wagwoord: Heritage). 2. Kies 'n Suid-Afrikaanse erfenisartikel op Engelse Wikipedia. 3. Vertaal dit in jou teikentaal (met behulp van die Inhoudvertalingsinstrument of handmatig) en publiseer. Opleidingswerkswinkel Leer hoe om die Inhoudvertalingsinstrument en dashboard te gebruik: Datum en tyd: Saterdag, 29 Augustus 2026 | 10:00 vm. – 12:00 nm. SAST - Skakel: Sluit aan by Google Meet <https://meet.google.com/xuv-gwfo-ztq?authuser=1&hs=122> Pryse (geskenkbewyse) Top bydraers gekies op grond van vertalingskwaliteit, volledigheid en formatering: - 1ste Plek: R5,000 - 2de Plek: R3,000 - 3de Plek: R2,000 Kontak info@wikimedia.org.za Vriendelike groete WikimediaZA Nomfundo Zungu: Kommunikasie-intern” [Hier geplaas deur [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 08:15, 26 Augustus 2026 (UTC)] :@[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] mag ons vir hierdie spesifieke gebeurtenis KI gebruik om die vertaling te behartig, mits ons die [[porboodskap]] wat ons gebruik het, publiseer, en met die veronderstelling dat bronne wat saam met stellings oorgebring word, reeds in die oorspronklike weergawe nagegaan is en dus nie weer individueel nagegaan hoef te word by die eerste weergawe van die vertaling nie? Gebruikers kan natuurlik enige stelling later bevraagteken en bronne nagaan en stellings wat nie geverifieer kan word nie, verwyder. Ek vra hierdie net vir praktiese redes om in staat te wees om die eerste weergawe van die vertaling te kan plaas. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:13, 26 Augustus 2026 (UTC) ::My opinie is: ja, ons mag, want Wikipedia word nie as 'n bron gebruik nie, die bronne word saam oorgebring, en ander Wikipedia's vereis ook verifieerbaarheid en die aanhaal van bronne, en die KI-model word gevra om 'n nugtere vertaling te doen, nie om eie kennis te gebruik of eie navorsing te doen nie, dus is die risiko van hallusinasies laag. Natuurlik kan die oorspronklike weergawe foute bevat, en die foute word dan met die vertaling oorgebring, maar dit is 'n risiko by enige vertaling en foute kan selfs in betroubare bronne bestaan, dus is dit nie 'n risiko uniek aan KI nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:32, 26 Augustus 2026 (UTC) :::{{Ping|Sobaka|Pynappel}} Myns insiens is dit nie die doelwit van dié kompetisie om met KI-geskepte artikels mee te ding nie. Die een skryf met die hand en die ander met KI? Ek dink nie dit is billik in 'n kompetisie nie. Ek sou dit as 'n soort ''doping'' beskou. Met die hoeveelheid KI-inhoud kan mens ook nie van ander verwag om die inhoud na te gaan nie. My mening. Jou laaste aanmerking oor foute in die oorspronklike artikel is juis die rede waarom die Duitse Wikipedia van die vertaler verwag om die inhoud stiptelik na te gaan. Andersins loop jy gevaar om verkeerde inhoud te versprei. Ek beskou die vertaler steeds as verantwoordelik vir die teks wat hy plaas. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 11:55, 26 Augustus 2026 (UTC) ::::@[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]], ek dink ons moet hier twee sake onderskei. Eerstens is dit ’n kompetisie wat deur WikimediaZA gereël word, en ek kan dus nie namens hulle bepaal of KI-ondersteunde vertaling vir die doeleindes van die kompetisie toegelaat word of presies watter voorwaardes daarvoor geld nie. Dit sal jy verkieslik met die organiseerders moet uitgeklaar. ::::Tweedens is ons op die Afrikaanse Wikipedia nog besig om gemeenskapsbeginsels vir die verantwoordelike gebruik van KI te ontwikkel, en ek wil nie daardie gesprek vooruitloop nie. Persoonlik sien ek wel ’n belangrike onderskeid tussen die gebruik van KI as ’n vertalingshulpmiddel en die gebruik daarvan om self nuwe ensiklopediese inhoud en bronne te genereer. KI-ondersteunde vertaling behoort dus nie noodwendig uitgesluit te word nie, mits die gebruiker die finale teks self deeglik nagaan en verantwoordelikheid daarvoor aanvaar. ::::Ek sou egter versigtig wees met die aanname dat bronne bloot omdat hulle uit die oorspronklike artikel oorgedra word, glad nie nagegaan hoef te word nie. Niemand verwag noodwendig dat elke bron volledig van nuuts af ondersoek moet word voordat ’n vertaling gepubliseer word nie, maar die vertaler behoort minstens seker te maak dat die vertaalde teks die oorspronklike artikel getrou weergee, dat die verwysings korrek oorgedra is en dat daar nie deur die vertaalproses nuwe stellings, betekenisverskuiwings of foutiewe terminologie ontstaan het nie. ::::Wat die publisering van die porboodskap betref, dink ek dit is ’n nuttige vorm van deursigtigheid, maar dit is iets waaroor die gemeenskap nog ’n beginsel moet vasstel. Vir hierdie spesifieke kompetisie sou ek dus voorstel dat WikimediaZA eers bevestig wat hulle reëls oor KI-gebruik is; daarna geld uiteraard steeds die Afrikaanse Wikipedia se gewone vereistes ten opsigte van kwaliteit, verifieerbaarheid en die verantwoordelikheid van die redigeerder. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 12:04, 26 Augustus 2026 (UTC) == Nuwe botartikels == Gemeenskap, ek mis die gemeenskapsbesluit om met nuwe botartikels te groei. Ons het byna 400 nuwe botartikels met 'n klein inligtingskassie en een sin. (As jy die res soek, moet jy die Engels lees.) Myns insiens voeg dit min waarde by, wat dink julle? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 11:50, 27 Augustus 2026 (UTC) :Ek dink dit voeg waarde by. Ek sien nie hoe die aantal van 400 relevant is nie. Daar is poskodes in Lesotho en Sentraal-Afrikaanse Republiek waaroor 'n Afrikaanse leser mag leer, en waaroor daar regtig min bekend is, soos slegs die ligging en koördinate. Sien geen rede hoekom hierdie onderwerpe van die ensiklopedie uitgesluit moet word nie; ander weergawes sluit hierdie onderwerpe in, maar ek hoor graag ander se menings. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:14, 27 Augustus 2026 (UTC) ::Gee ons asb 'n voorbeeld of 2 vd poskodes in Lesotho wat jy gedoen het. Ek kan nie veel van Kabouterbot onthou nie...ouderdom! ::PS Kabouterbot het vannag 'n fokop gemaak by [[Nana-Bakassa]] ("Koördinate: Missing latitude") ::[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 12:37, 27 Augustus 2026 (UTC) :::@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] [[Hleoheng]] [[Fenyane]]. Ek moet nog die kategorieë byvoeg. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:40, 27 Augustus 2026 (UTC) :::@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] reggemaak, dankie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:15, 27 Augustus 2026 (UTC) :Ek dink dit voeg net so veel waarde as al die saadjies oor plantspesies. Maak nie saak of dit nou deur 'n bot geskep is of nie. @[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] jou vraag is eintlik oor die nuttingheid van saadjies, en ek dink ons het daardie bespreking al baie keer gehad. :Party mense vind die artikels interessant, al is daar min inligting. Dit kan altyd verder uitgebrei word. Dit is ook goed vir ander artikels wat plekname benoem (soos 'n artikel oor 'n ramp of iets), minder rooi skakels ens. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:40, 27 Augustus 2026 (UTC) :@[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] [[Tim Curry]] is onlangs oorlede. Die artikel is ook deur 'n robot begin. Kyk hoe lyk dit vandag. Die feit dat dit deur 'n robot begin is, doen geen afbreek aan ander artikels nie, en skep 'n raamwerk vir ander gebruikers om maklik by te dra. Ek kan onthou jy het destyds ook vreeslik gekla oor die artikels oor akteurs wat deur 'n robot geskep is. Dit staan jou vry om enige artikel wat jy dink te kort is, uit te brei. En as die onderwerp jou nie interesseer nie, hoef jy nie die artikel te lees nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:41, 27 Augustus 2026 (UTC) :Intussen meer as 410. Die aantal is belangrik, aangesien kwantiteit die kwaliteit van die Afrikaanse Wikipedia raak. Daar is ook botartikels oor Russiese rajons, Australiese plaaslikeowerheidsgebied en Haïtiaanse departements. Terloops, ek het ander projekte as om 410 botartikels uit te brei. Myns insiens raak dit dieselfde tema: Ons skryf artikels '''deur mense vir mense'''. Tel asb. al die [[:Kategorie:Saadjies]] vir my. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 12:45, 27 Augustus 2026 (UTC) ::Wat is die verskil tussen 410 en 410&nbsp;000? Hoe raak dit die kwaliteit van ander artikels? – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:48, 27 Augustus 2026 (UTC) :::Inderdaad. Niemand kla oor enwiki se kwaliteit nie, en hulle het meer as 2 miljoen saadjies. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:54, 27 Augustus 2026 (UTC) ::::Hoe meer botartikels ons het, hoe meer lesers kom daarop af en sien een-sin-saadjies. Dit raak die reputasie van die hele projek. Daar is mense wat ure, maande, jare vir kwaliteit offer. Hoe aktief is die Cebuano- en Waray-Waray-Wikipedias? [[:en:Cebuano Wikipedia]], [[:de:Cebuanosprachige Wikipedia]], [[:en:Waray Wikipedia]] en [[:de:Waray-Waray-Wikipedia]] vertel baie vir my. Die botartikels het niks gehelp nie. Op die [[:en:Swedish Wikipedia#Massive deletions in robot-made articles]] het hulle intussen baie botartikels geskrap. Die Engelse Wikipedia het sewe miljoen artikels en die nodige mannekrag met dié wêreldtaal! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:00, 27 Augustus 2026 (UTC) :::::@[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] moet ons [[Tim Curry]] skrap? – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:03, 27 Augustus 2026 (UTC) ::::::{{Ping|Pynappel}} Ons kan wel artikels oor mense deur mense laat skryf. Soos [[Dolly Parton]], [[Bonnie Tyler]] en [[Gunther von Hagens]]. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:10, 27 Augustus 2026 (UTC) :::::::Kom ons hoor wat sê die res van die gemeenskap. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:15, 27 Augustus 2026 (UTC) : Honderde saadjies beteken nie veel nie. Dit groei nie. Kyk na die sponsies. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:51, 27 Augustus 2026 (UTC) ::Hallo @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]], ek stem saam dat dit dalk nie veel beteken nie, maar dit het nie noodwendig 'n negatiewe impak nie. Trouens, my punt is juis dat dit 'n goeie impak het omdat dit 'n bestaande artikel verskaf waartoe gebruikers kan bydra. Ek wonder hoeveel gebruikers wysig bestaande artikels eerder as om nuwe artikels te skep. Dit sal interessant wees om hierdie statistiek van 'n groot Wikipedia soos Engels of Duits te kry. Intussen deel ek 'n lys van artikels wat deur kabouter geskep is en wat sedertdien gegroei het. Dit is almal akteurs, vermoedelik omdat dit 'n onderwerp is waarin meer mense geïnteresseerd is, terwyl die sponse 'n baie kleiner gehoor het, maar daardie gehoor verdien steeds om artikels op Wikipedia in Afrikaans te kan raadpleeg en wysigings daarby aan te bring en ja, as hulle die vermoë het, self artikels te begin. ::* [[Shailene Woodley]] ::* [[Jenna Ortega]] ::* [[Anna Held]] ::* [[Elton John]] ::* [[IJustine]] ::* [[Sydney Sweeney]] ::* [[Beatrice Straight]] ::* [[Alec Baldwin]] ::* [[Raquel Welch]] ::* [[Timothée Chalamet]] ::* [[Rami Malek]] ::* [[George Carlin]] ::– 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 23:20, 27 Augustus 2026 (UTC) == Voorstel: 'n Konsep-naamruimte (ns 118) == Hallo almal Ek wil graag voorstel dat ons vir die Afrikaanse Wikipedia 'n aparte '''Konsep'''-naamruimte aanvra. Dit is die ekwivalent van die Engelse ''Draft:'' (naamruimte 118). Tans het 'n onvoltooide artikel net twee tuistes: die hoofnaamruimte, waar lesers en soekenjins dit sien, of 'n gebruikersubblad of [[Wikipedia:Sandput]]. 'n Konsep-naamruimte gee 'n derde plek: * Konsepte tel nie as artikels nie en beïnvloed nie ons artikeltelling nie. * Konsepte word outomaties nie deur soekenjins geïndekseer nie, dus skaad 'n onvoltooide bladsy nie die projek se aansien nie. * Nuwelinge kan aan 'n artikel werk sonder dat dit binne minute vir verwydering genomineer word. * Wanneer die artikel gereed is, word dit eenvoudig na die hoofnaamruimte geskuif en die volledige geskiedenis bly behoue. Meer as 25 Wikipedias het reeds so 'n naamruimte. === Wat presies aangevra sal word === * Naamruimte 118 = Konsep, naamruimte 119 = Konsepbespreking * 'n Alias sodat ''Draft:'' ook na dieselfde naamruimte wys * Subbladsye aangeskakel * ''noindex'' sodat konsepte nie deur soekenjins geïndekseer word nie * Konsepte tel nie as inhoudsbladsye nie (dus nie in die artikeltelling nie) * VisualEditor beskikbaar in die nuwe naamruimte === Punte waaroor ons moet besluit === # '''Die naam.''' "Konsep" / "Konsepbespreking", of eerder "Klad" / "Kladbespreking"? Ander voorstelle is welkom. # '''Wie mag 'n konsep na die hoofnaamruimte skuif?''' Enigeen, of net gebruikers wat outomaties bevestig is (''autoconfirmed'')? # '''Verlate konsepte.''' Op die Engelse Wikipedia kan 'n konsep wat ses maande lank onaangeraak bly, verwyder word, met 'n kennisgewing aan die skepper. Wil ons iets soortgelyks, en met watter tydperk? # '''Soekresultate.''' Moet konsepte by verstek in ons interne soektog verskyn, of net wanneer 'n mens dit uitdruklik kies? === Hoe dit tegnies werk === Ons kan dit nie self aanskakel nie. Dit is 'n konfigurasieverandering aan Wikimedia se bedieners. Die pad is: # Konsensus hier op die Geselshoekie, met die besonderhede hierbo beslis. # 'n Versoek op Phabricator onder ''Wikimedia-Site-requests'', met 'n permanente skakel na hierdie bespreking (sien [[m:Requesting wiki configuration changes]]). # 'n Ontwikkelaar dien die wysiging in Gerrit in en dit word ontplooi. Dit neem gewoonlik 'n paar weke. Vir 'n kleiner wiki is 'n handjievol steunstemme genoeg: die Birmaanse Wikipedia se versoek ([[phab:T352424]]) is met twee steunstemme goedgekeur. === Alternatief === As die gemeenskap voel 'n eie naamruimte is oorbodig, kan ons byna dieselfde werkvloei kry sonder enige tegniese versoek, deur subbladsye soos ''Wikipedia:Konsepte/Artikelnaam'' te gebruik. Die verskil is dat ''noindex'' dan nie outomaties geld nie, dat konsepte nie 'n eie filter in onlangse wysigings en die soekfunksie kry nie, en dat die naam vir nuwelinge minder duidelik is. === Steun, teen, kommentaar === Ek stel voor ons hou die bespreking ten minste twee weke oop sodat almal kans kry om te reageer. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:51, 27 Augustus 2026 (UTC) : Ek ondersteun die voorstel in beginsel. Hou vir twee weke. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:43, 28 Augustus 2026 (UTC) ::{{Ondersteun}} idee ::#Konsepartikel ::#Gebruikers wat bevestig is ::#Ses maande klink redelik ::#Net by keuse, maar as iemand nou dieselfde artikel wil skep, moet dit duidelik wees dat daar reeds ‘n konsepartikel is. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:16, 28 Augustus 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} Een van die grootste voordele sal wees as daar kompetisies of werkwinkels is, sodat ander gebruikers weet om die gebruiker spasie te gee. Dit kan dalk ook help dat nuwelinge meer vrymoedigheid het...(dalk?) :Net 'n vraag: as die blad geskuif word sonder 'n aanstuur, wat oorbodig sal wees, tel dit as 'n bladsyverwydering? [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 14:19, 1 September 2026 (UTC) ::@[[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] soos sake tans staan, ja, maar slegs administrateurs kan skuif sonder 'n aanstuur. As ander gebruikers bladsye skuif, dan word 'n aanstuur outomaties agtergelaat. Op die Engelse Wikipedia het hulle 'n spesifieke gebruikersgroep, nl. ''page movers'', wat bladsye sonder 'n aanstuur kan skuif. Ons kan oorweeg om ook so 'n groep op die Afrikaanse Wikipedia te hê. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 15:12, 1 September 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} al vier punte hier bo. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 20:41, 4 September 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 16:08, 5 September 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} – Briljante idee. Laat dit goed gaan, [[Gebruiker:Lefcentreright|Lefcentreright]] ([[Gebruikerbespreking:Lefcentreright|kontak]]) 17:34, 5 September 2026 (UTC) :<s>{{Neutraal}}</s> – Ek is tans bietjie uitgebrand! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:30, 5 September 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} – Laat dit goed gaan! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:37, 16 September 2026 (UTC) ::Ek het die nuwe naamruimtes aangevra: https://phabricator.wikimedia.org/T437576 – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:24, 10 September 2026 (UTC) :::Ons het vandag die nuwe Konsep- en Konsepbesprekingnaamruimtes ontvang. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 16:18, 14 September 2026 (UTC) ::::Baie dankie Pynappel --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:46, 16 September 2026 (UTC) == Malfunction... == Die taalkundiges: beste vertaling - faal of wanfunksioneer? Of hang dit af van die gebruik van die woord? Ek verkies eersgenoemde! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:34, 28 Augustus 2026 (UTC) :Ja, wanfunksioneer as werkwoord. Ook dalk :* nie behoorlik funksioneer nie :* foutief funksioneer :* gebrekkig funksioneer Informeel: Die masjien het begin probleme gee. :As selfstandige naamwoord: Fout :* The system experienced a hardware malfunction that caused unexpected server reboots. :: Die stelsel het 'n hardewarefout ondervind wat onverwagte herlaaie van die bediener veroorsaak het. :* Engineers traced the vehicle's sudden loss of power to an electronic control unit malfunction. :: Ingenieurs het die voertuig se skielike verlies aan krag nagespoor na 'n fout in die elektroniese beheereenheid. :[[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 11:59, 28 Augustus 2026 (UTC) ::Volgens [https://translate.google.co.uk/ Google Translate], lui die Afrikaans vertaaling: ::*Die stelsel het 'n hardeware-wanfunksie ondervind wat onverwagte bedienerherlaai veroorsaak het. ::*Ingenieurs het die voertuig se skielike kragverlies na 'n wanfunksionering in die elektroniese beheereenheid teruggevoer. ::[[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 14:55, 28 Augustus 2026 (UTC) :::Ai tog, Martin..! [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 11:46, 31 Augustus 2026 (UTC) ::::Nee Martin, gaan kyk terug in jou skoolboeke. Google Translate gee maar swak vertalings! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:59, 31 Augustus 2026 (UTC) == [[Ratko Mladic]] == Goeiedag, ek wil graag hoor of ek hierdie konsep na die hoofnaamruimte mag skuif. Dit is 'n KI-vertaling van die Engelse weergawe. Ek het nie al die bronne noukeurig deurgegaan nie, maar die resultaat lyk ooglopend korrek. Is daar enige groot probleme met die artikel wat verhoed dat dit gepubliseer kan word? Dit kan natuurlik in sy konsepvorm en na publikasie steeds gewysig word om enige foute te korrigeer of nuwe inligting by te werk. Ek hoor graag van u. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:49, 28 Augustus 2026 (UTC) :Hallo Pynappel, ja dis skaflik, haal net asb al die rooi skakels in die inleiding uit. :Iets soos--- ''Sien ook: [[Kroasiese Onafhanklikheidsoorlog]] en [[Bosniese Oorlog]]'' --- het geen nut nie. :Dankie! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 12:11, 28 Augustus 2026 (UTC) ::{{uitgevoer}} – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:05, 28 Augustus 2026 (UTC) == FAK-voorsitters == Het die voorsitterlys van die [[Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge|FAK]] probeer opdateer, maar daar is nog datum-gapings, wat ook bevestig kan word. Daar mag ook 'n Prof. Jan de Koning tussen Cillié en Heyns wees, maar ek vind baie min inligting oor hom. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 11:21, 1 September 2026 (UTC) == Twintigjaargemeenskap. == Gemeenskap, kan al die bestaande lede van die 15 jaar gemeenskap net laat weet of hulle dalk al deel van die twintigjaargemeenskap moes gewees het? Ek het [[Gebruiker:Sobaka]] opdateer. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:02, 6 September 2026 (UTC) : Ook dankie en geluk aan [[Gebruiker:JMK]] met sy 20 jaar deelname hier by ons. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:56, 6 September 2026 (UTC) ::Eers in Jan. 2028! [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 19:02, 6 September 2026 (UTC) == Jou wiki sal op 23 Sep oorskakel na die lees-alleenmodus == <section begin="server-switch"/><div class="plainlinks"> Die [[Wikimedia-stigting]] sal die verkeer tussen sy datasentrums ruil. Dit sal verseker dat Wikipedia en die ander Wikimedia wiki's aanlyn kan bly, selfs ná 'n ramp. Hulle sal alle verkeer na die sekondêre datasentrum op '''{{#time:j xg|2026-09-23|af}}''' oorskakel. Die toets begin om '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2026-09-23T14:00|en}} {{#time:H:i e|2026-09-23T14:00}}]''' Ongelukkig, as gevolg van 'n paar beperkings in [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki? | MediaWiki]], moet alle redigering stop terwyl ons oorskakel. Ons vra om verskoning vir hierdie ontwrigting en werk daarna om dit in die toekoms tot die minimum te beperk. 'n Banier sal 30 minute voor die aanvang op alle wiki's vertoon word. '''Vir 'n kort tydjie sal u alle wiki's slegs kan lees, maar nie kan redigeer nie.''' * Op Woensdag 23 September 2026 sal u vir tot 'n uur lank nie kan wysig nie. * As u gedurende hierdie tyd probeer redigeer of stoor, sal u 'n foutboodskap sien. Ons hoop dat geen wysigings verlore sal gaan gedurende hierdie minute nie, maar ons kan dit nie waarborg nie. As u die foutboodskap sien, wag dan totdat alles weer normaal is. U behoort dan u redigering te kan stoor. Maar ons beveel aan dat u eers 'n afskrif van u wysigings maak, net ingeval. ''Ander gevolge'': * Agtergrondwerk sal stadiger wees en sommige sal moontlik nie voltooi word nie. Rooi skakels word moontlik nie so vinnig soos gewoonlik opgedateer nie. As u 'n artikel skep wat reeds elders gekoppel is, sal die skakel langer as gewoonlik rooi bly. Sommige toepassings-skrifte met 'n lang looptyd sal gestop moet word. * Ons verwag dat die uitrol van nuwe kode soos enige ander week sal plaasvind. Alhoewel, sommige gevalle van kodevries kan egter stiptelik plaasvind as die operasie dit daarna vereis. * [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] sal vir ongeveer 90 minute onbeskikbaar wees. Deel asseblief hierdie inligting met u gemeenskap.</div><section end="server-switch"/> [[m:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] 12:58, 15 September 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=30513874 --> kqm2wmam1mljj54qlf0vuu3y11yf814 2967863 2967862 2026-09-16T21:46:34Z Pynappel 70858 /* Kunsmatige intelligensie en Wikipedia */ 2967863 wikitext text/x-wiki __NEWSECTIONLINK__ __NOINDEX__ {{spring ondertoe}} [[Lêer:Rooibokram KNP suide.JPG|duimnael|220px|links|Aliwal2012 sê: "Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Rooibokram in 2011 in die suide.]]<!-- [[Lêer:Vandalenjaeger 01.jpg|duimnael|260px|links|'n Versoek aan al die admins: help ons asseblief om vandalisme uit te roei!]] [[Lêer:Perde by Glen Reenenkamp, Golden Gate NP (1).jpg|duimnael|links|320px|Dis naweek! Kom ry die mak perde by die asemrowende [[Golden Gate-Hoogland- Nasionale Park]]!]] [[Lêer:Ceratotherium simum Kruger Park 02.JPG|duimnael|260px|links|'n Witrenoster in 2003.]] [[Lêer:Jessica isn't getting involved in this discussion.jpg|duimnael|links|230px|Kom praat met ons op die Geselshoekie, ons kuier lekker saam!]] --> <div style="background:#f9f9f9; border:1px solid #aaaaaa; clear:right; float:right; font-size:90%; margin:1em 0 1em 1em; padding:1em; width:20em;"> <big>'''Sien ook:'''</big> * [[Wikipedia:Welkom nuwelinge]] wat veral op nuwelinge gemik is. * [[Wikipedia:Gebruikersportaal]] vir nuttige skakels vir alle gebruikers. * [[Wikipediabespreking:Geselshoekie]] vir bespreking oor die toekoms van hierdie bladsy. * [[/Taalforum/]] vir besprekings oor taalprobleme. Die juiste terme, spellings ensomeer. <center>'''Verdere hulp:'''<br /></center> Vir volledige hulp, riglyne en beleid (algemeen en spesifiek), raadpleeg gerus die * [[:en:Wikipedia:Community Portal|Engelse ''Community Portal'']], * [[:nl:Wikipedia:Gebruikersportaal|Nederlandse Gebruikersportaal]] en * [[:m:|Meta Wikipedia]]. </div> {{Argiefboks|14 | argief1 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2006|2004+05+06]] | argief2 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2007|2007+08+09]] | argief3 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2010+2011|2010+11]] | argief4 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2012|2012]] | argief5 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2013|2013+14+15]] | argief6 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2016|2016]] | argief7 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2017|2017]] | argief8 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2018|2018]] | argief9 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2019|2019]] | argief10 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2020|2020]] | argief11 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2021+2022+2023|2021+22+23]] | argief12 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2024|2024]] | argief13 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2025|2025]] | argief14 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2026|2026]] }} '''Welkom''' by die Afrikaanse Wikipedia se algemene geselshoekie. Enigiemand is welkom om deel te neem aan die besprekings hier: '''onderteken asseblief u besprekings''' deur <nowiki>~~~~</nowiki> te tik, of die "Handtekening met datum"-ikoon ([[Lêer:button sig.png|Handtekening met datum|link=]]) te kies op die redigeringskieslys. Ou besprekings word na die '''argief''' geskuif (sien die navigasiekas regs). As u 'n gesprek wil voortsit wat reeds in die argief is, word aanbeveel dat u die betrokke dele uitknip en hier plak. Hierdie blad is vir algemene besprekings, besprekings omtrent 'n spesifieke artikel kan op daardie artikel se besprekingsblad begin word; sodoende kan dit ook deur toekomstige bydraers en redigeerders gelees word. Vir die jongste nuus van WikimediaZA, besoek gerus ons [https://www.facebook.com/groups/231160206984566 Facebook bladsy], word lid van die [http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikipedia-af Afrikaanse poslys] of besoek ons [http://wikimedia.org.za/wiki/Tuisblad_in_Afrikaans Tuisblad in Afrikaans] <div class="plainlinks"><center>'''>>> [//af.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Geselshoekie&action=edit&section=new Voeg 'n nuwe onderwerp by] <<<'''</center></div> == Jy het jou huiswerk gedoen... == ...as die Engelse Wikipedia sê dat van hulle artikels met 'n Afrikaanse (of Duitse artikel) uitgebrei kan word. Ek het onlangs twee voorbeelde rakende my sportartikels gesien: * [[:en:South Korea national rugby union team]] wat met hulp van beide die [[:af:Koreaanse nasionale rugbyspan|Afrikaanse voorbladartikel]] en die [[:de:Südkoreanische Rugby-Union-Nationalmannschaft|Duitse lesenswaardige artikel]] verbeter kan word. * [[:en:Tanzania national cricket team]] wat met hulp van die [[:de:Tansanische Cricket-Nationalmannschaft|nuwe Duitse lesenswaardige artikel]] (laas maand aangewys) verbeter kan word. Myns insiens is dit baie interessant dat die Afrikaanse en Duitse Wikipedia in beide krieket en rugby (hoegenaamd dié Engelse sportsoorte) deels beter artikels het as die Engelse Wikipedia. My doel was nog altyd om met artikels oor nasionale spanne en wêreldbekertoernooie die Engelse artikel te klop, nou word in die een of ander amptelik daarna verwys dat dit wel die geval is. Volgens my beskeie mening is dit die geval by die meeste artikels oor nasionale spanne, en hulle het in Afrikaans en Duits altyd dieselfde inhoud. Terloops, die Swahili-Wikipedia (Swahili is 'n ampstaal in Kenia, Rwanda, Tanzanië en Uganda) het nie een artikel oor nasionale krieket- of rugbyspanne nie. Tydens laasjaar se Wikimania in Nairobi wou ek 'n projek van stapel stuur om hulle ook te betrek, maar my versoek het nie geslaag nie (ek was nie daar nie). Hulle het wel artikels soos [[:sw:Steve Tikolo]] waar ek met 'n inligtingskas kon help, maar hulle het nie iets soos [[:sw:Timu ya kriketi ya Kenya]] ([[Keniaanse nasionale krieketspan]]) nie. Gemeenskap, dit is wat van my sportartikels vir die Afrikaanse Wikipedia (en Duitse ook) kan bied en myns insiens is dit een van baie moontlikhede om Afrikaans volstoom te ondersteun: '''met kwaliteit bo kwantiteit'''. Daarmee kan ons veral lesers lok, dink ek. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:45, 13 Julie 2026 (UTC) :In die kol. Weens die druk op Afrikaanse onderwys-instellings moet daar aanlyn-aktiwiteit oor 'n alternatiewe en breë front wees. Die wiki-artikels oor gewilde onderwerpe plaas terminologie in die volksmond, en is beleggings in die taaltoekoms. 'n Leserspubliek wat meer lees, meer krities lees en meer in feite belangstel sal wel ook help. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 21:09, 18 Julie 2026 (UTC) == Maria == Kan iemand asb. vir my die artikel "Maria Boleyn" skep sodat ek kan sien of ek dit op hierdie gemors van 'n app kan doen - die app waarop ek glo geblokkeer is? Hoe is dit moontlik? - Burgert [[Spesiaal:Bydraes/&#126;2026-40485-20|&#126;2026-40485-20]] ([[Gebruikerbespreking:&#126;2026-40485-20|talk]]) 04:46, 20 Julie 2026 (UTC) ::{{ping|Rooiratel}}, enige raad hier? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:07, 20 Julie 2026 (UTC) :::Bedoel jy die Selfoon app? Dit werk net so 'n klein bietjie vir my, soms... maar ek vermy dit soos die pes vir bydraes. [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 08:38, 20 Julie 2026 (UTC) ::::Ek het nog nie die app gebruik nie. As mens jou gewone gebruikersnaam en wagwoord gebruik on aan te meld, dan sien ek nie hoekom jy op die app geblokkeer sal wees, maar nie op die webwerf nie. As die app 'n probleem is, gebruik net die webwerf. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 14:48, 1 Augustus 2026 (UTC) == [[Wikipedia:Bladsyverwydering]] == Admins, daar is 'n bietjie werk. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:55, 21 Julie 2026 (UTC) [[Lêer:Radio Overberg Advertensie 29 Julie 2026.jpg|duimnael|met Jimmy Wales]] == Wikimania 2026 == As ‘n ontvanger van ‘n beurs van [[Wikimedia ZA]], is ek in Parys om [[Wikimania]] 2026 in [[Parys]] by te woon. My eerste Wikimania. Vandag was die voorkonferensie vir gebruikers met spesiale regte wat inderdaad weereens die omvang van aktiwiteite binne Wikimedia onder aandag bring. Mens kan uiteraard ook aanlyn verskeie van die sessies van more bywoon deur te registreer op die Wikimania 2026 blad. Die weeklikse radio inset by [[Overvaal Stereo]] is ook vandag van die byeenkoms gedoen. ‘n Volledige verslag van Wikimedia 2026 sal na afloop van die konferensie gedoen word. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 19:48, 21 Julie 2026 (UTC) : Ek is ook hier. Uiteindelik [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ontmoet. [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 15:26, 22 Julie 2026 (UTC) ::Lekker julle manne, geniet dit terdeë! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:02, 22 Julie 2026 (UTC) ::: Ja, dis goed om Dumbassman uiteindelik te ontmoet. Ek het ook twee Duitse gebruikers raakgeloop wat al artikels op die Afrikaanse Wikipedia geskep het. Die een wat oorspronklik van Suid-Afrika kom, het aangedui hy mag weer betrokke word. Ek het hom sterk aangemoedig. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:34, 22 Julie 2026 (UTC) {{uitkeep}} Oesjaar, is jy nie weg Frankryk toe vir Wikimania 2026 nie? [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:50, 21 Julie 2026 (UTC) : Nee ongelukkig nie. As pensioenaris met inkomste van R0.00 per maand kon ek nie die Schengen Visa bekostig nie, my bakkie het dringend instandhouding vereis. So werk dit maar. Groete. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:58, 21 Julie 2026 (UTC) ::Jammer om te hoor, miskien kan jy nog virtueel aanbied? Sopas self ook R11750 vir my Mercedes se diens moes uithaal! Groete tuis, [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:54, 21 Julie 2026 (UTC) ::: [[Gebruiker:Discott]] bied namens my aan. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:02, 21 Julie 2026 (UTC) :::: "Gebruiker Discott het 'n uitstekende 5 minute aanbieding "''Rooting for Knowledge: Why we need a Wiki-Botanist Action Group Today'' aangebied oor die werk wat op die Afrikaanse Wikipedia gedoen word deur gebruiker Oesjaar en Prof van Wyk. Lyk of die vraag beantwoord gaan word, aangesien dit aanleiding gegee het tot die begin van werk om 'n Wiki Biodiversiteit ontmoeting voor die opkomende [[Internasionale Botaniese Kongres]] in 2029 in [[Kaapstad]] aan te bied. Die Afrikaanse Wikipedia het 'n globale inpak. Puik werk Oesjaar en Prof van Wyk. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 21:00, 25 Julie 2026 (UTC) == RFC oor KI-gegenereerde inhoud in Commons (en ter plaatse) == Soos op 23 Junie hier genoem, is Commons nog besig om uit te werk wat hulle presies wil hê wat beelde betref wat deur KI geskep is. Hulle is veral versigtig vir beelde wat werklike mense uitbeeld, selfs as dié historiese figure is, waar etiese oorwegings (soos persoonsregte) effektief geen rol speel nie. Ook hou hulle nie daarvan in enige wetenskaplike aanwending nie. Sulke beelde noem hulle spekulatief, ensomeer, en wil nie valse inligting die wêreld instuur nie. Ook beskou sommige persone daar KI-beelde as opvoedkundig waardeloos, en byna enige menslike poging as baie beter. Ons het natuurlik talle artikels aangaande historiese figure waar die uitbeelding volkome spekulatief is, soos [[Plautus]] en baie ander, alhoewel dan nie KI nie. By die Commons-bespreking word gemeld: :"Groot getalle beelde wat nie die werklikheid weerspieël nie, word [op commons] opgelaai. Wanneer 'n minderwaardige KI-beeld in 'n artikel ingevoeg word, ontmoedig dit werklike fotograwe en grafiese kunstenaars om beelde te skep, omdat hulle meer geneig is om 'n beeld te skep vir 'n artikel wat geen illustrasie het nie. Hierdie opdatering vereis dat sommige KI-inhoud as sodanig in-beeld gemerk word. Hierdie opdatering redaksioneer andersins nié projekte buite Commons nie. Commons het geen voorneme om ander projekte te redaksioneer nie, ons wil net verseker dat óns nie bydra tot die waninligting van die publiek nie." Die kwessie dus: af.wiki moet nog besluit wat ons plaaslike beleid is, want wikimedia gaan nie aan ons voorskryf nie.<br> :a) Word <u>oplaai</u> van KI-beelde hier op af.wiki toegelaat, benewens waar dit KI-konsepte self illustreer?<br> :b) Word dit toegelaat waar dit werklike mense illustreer? Hier dink mens bv. aan gevalle waar ons 'n vae foto of illustrasie het, wat deur KI in 'n meer realistiese of gekleurde portret (maar met onafwendbare spekulatiewe elemente) omskep kan word.<br> :c) Word KI-beelde enigsins in artikels toegelaat?<br> Op en.wiki word dit oorwegend nie toegelaat nie. Ons moet ook in ag neem, dat selfs indien dit nie in ons artikels toegelaat word nie, dit steeds vir die publiek en private webwerwe nuttig mag wees. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 10:31, 22 Julie 2026 (UTC) ::Ek verstaan... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:35, 22 Julie 2026 (UTC) :::Vandag ‘n Wikimania 2026 paneelbespreking oor [[Kunsmatige intelligensie|KI]] binne die Wiki-omgewing bygewoon. Beide die potensiële bedreigings en moontlike voordele daarvan, is deur die paneellede geopper. Selfs oor die idee van ‘n aanvanklike sentrale beleid daaroor of gedesentraliseerde benadering, was daar nie eenstemmigheid nie. Aangesien daar konsensus was dat dit ‘n realiteit is wat hanteer sal moet word, gaan gesprekvoering voort en hopelik gaan meer duidelike riglyne in dié verband ontwikkel word. :::Ek gaan poog om ‘n oog op die verwikkelinge te hou en wat ons in die interim selfs in die Afrikaanse Wikipedia kan begin bespreek. Meer as een paneellid het daarop gewys dat selfs in van die groot Wikipedia’s daar nog nie voldoende kennis is oor wat werklik die implikasies van KI is nie. [[Jimmy Wales]] het ook indirek daarna verwys in sy openingstoespraak. Wikipedia se rol in die era van [[groot taalmodel]]le kan self nog belangriker word, in sy toespraak ‘n optimistiese toon oor die toekoms van Wikipedia en sê dat die dood van Wikipedia al van die begin af voorspel is, dit nog steeds van krag tot krag sal gaan. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:21, 22 Julie 2026 (UTC) == Gebruiker:Elmarie Waltman == Gemeenskap, dit is vir my 'n plesier om julle voor te stel aan [[Gebruiker:Elmarie Waltman|Elmarie]]. Sy het ingestem om ons te help met Admin werk, meer hieroor later. Sy gaan ook deel van die Radiospan wees. Welkom hier by ons Elmarie. Onthou, hierdie klomp ou toppies hier betrokke se blaf is erger as hulle byt! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:46, 24 Julie 2026 (UTC) :Hoe lekker lag ek nou! Dankie Deon, hoop om die Wikipedia naam op al die platforms hoog te hou. [[Gebruiker:Elmarie Waltman|Elmarie Waltman]] ([[Gebruikerbespreking:Elmarie Waltman|kontak]]) 09:02, 24 Julie 2026 (UTC) ::Baie welkom Elmarie, ons hoop jy geniet jou tyd hier terdeë! Sien uit na jou bydrae. Groete, [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 09:48, 24 Julie 2026 (UTC) ::: Welkom Elmarie, geniet dit! [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 10:36, 25 Julie 2026 (UTC) ::::Baie welkom hier @[[Gebruiker:Elmarie Waltman|Elmarie Waltman]] - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 16:38, 1 Augustus 2026 (UTC) == Versoek om kommentaar oor die toekoms van Abstrakte Wikipedia == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Julle word uitgenooi om jul mening te lug in 'n [[:m:Requests for comment/The future of Abstract Wikipedia|versoek om kommentaar oor die toekoms van Abstrakte Wikipedia]]. {{Int:Feedback-thanks-title}} [[:m:User:Kowal2701|Kowal2701]] ([[:m:User talk:Kowal2701|talk]]) 12:24, 24 Julie 2026 (UTC) </bdi> <!-- Message sent by User:DreamRimmer@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> : Kan iemand vir my sê wat Abstrakte Wikipedia is? Of word ek nou te oud? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:34, 24 Julie 2026 (UTC) ::Weet ook nie, maar volgens google: Abstrakte Wikipedia is 'n Wikimedia-projek wat Wikifunksies en Wikidata gebruik om 'n taalonafhanklike weergawe van Wikipedia te skep. Dit het ten doel om inhoud in enige natuurlike taal te genereer om artikels oor kleiner taaluitgawes uit te brei. ::'''Die kernkomponente is''' ::* Wikidata wat die gestruktureerde kerndata- en kennisbasis verskaf en ::* Wikifunksies wat kode en funksies verskaf om abstrakte data in mensleesbare sinne te omskep. ::Die taalonafhanklikheid laat gebruikers toe om artikellogika te skep en te onderhou sonder om dit aan 'n enkele gesproke taal te koppel. ::'''Die projekdoelwitte is''' ::* taalgelykheid, aangesien kleiner taalwiki's bygestaan word om hul artikeltellings vinnig te laat groei, en ::* globale reikwydte aangesien mense bemagtig word om kennis in hul moedertaal te lees en mee te deel. ::[[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 14:00, 24 Julie 2026 (UTC) == Inligtingskas Vliegtuigenjins == Gemeenskap, kan enige van die slimmer jongmanne asb. vir ons ''Infobox aero engine'' vertaal? Ook, het ons die ekwivalent van ''Infobox sportsperson''? Ek word graag bederf... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:36, 28 Julie 2026 (UTC) : {{ping|Pynappel}}, met al jou nuwe energie, kan jy dalk hier help asb? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:53, 23 Augustus 2026 (UTC) ::@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ek het beide nou geskep. Dit is gewoonlik baie maklik om 'n sjabloon van die Engelse Wikipedia oor te dra: ::1. Kopieer die bronteks en stoor dit ::2. Gebruik die "Wys voorskou"-funksie om al die ontbrekende sjablone en modules te identifiseer en bring hulle ook oor. ::3. Herhaal stap 2 totdat al die skakels blou is ::4. Vertaal teks wat sigbaar aan gebruikers is na Afrikaans, bv. die etikette in 'n inligtingskas, kategoriename, ens. ::Die belangrikste ding om in gedagte te hou is watter bestaande sjablone en modules ekwivalent is met die Engelse Wikipedia s'n. Die Engelse [[:en:Template:Infobox]] is vir historiese redes nie ekwivalent met ons {{ss|Infobox}} nie. Jy sal dus gewoonlik oral waar {{ss|Infobox}} in 'n nuwe sjabloon geroep word, moet verander na {{ss|Inligtingskas4}}, wat op sigself die module [[Module:Infobox]] roep, wat dit moontlik maak om maklik nuwe inligtingskaste op die Afrikaanse Wikipedia te skep deur sjablone vanaf die Engelse Wikipedia te kopieer. Ons kan later daarna kyk om die teenstrydigheid tussen {{ss|Infobox}} en {{ss|Inligtingskas4}} op te klaar, maar ek vermoed dit gaan 'n groter taak wees. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 20:09, 23 Augustus 2026 (UTC) ::@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] as jy vashaak kan jy maar vir my of @[[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ping. Ek is nou hier, maar gaan weens ander verpligtinge weer van môre af skaars wees. Ek sal so nou-en-dan inloer om te kyk of ek ge-ping is. As ek iets gebreek het, gebruik maar daai rol-terug-knoppie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 20:10, 23 Augustus 2026 (UTC) ::: Dankie. Hierdie ou oom gaan sy bes probeer! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:11, 23 Augustus 2026 (UTC) == Help met kassie, asb. == Kan iemand my asb. help om {{sj|Inligtingskas Planeet}} reg te maak? Ek het net "symbol" ondertoe geskuif, en nou gee hy snaakse goed by elke planeetkassie. Dankie! [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 23:32, 30 Julie 2026 (UTC) :Sien die tweede reël in [[Makemake]]. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 23:35, 30 Julie 2026 (UTC) ::Dankie vir niks. Ek het sommer net "symbol" uitgehaal, en nou is die sjabloon reg. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 12:55, 31 Julie 2026 (UTC) == Taaldinge op RSG: 2 Aug. 2026 == Gemeenskap, neem kennis dat ek nou Sondag om 10:00 weer op Taaldinge met Ina Strydom gesels. Ek gaan verwys na twee dinge wat redelik onbekend is: die Digitalisering van Vakkundige Woordeboeke, prof. [[Gerhard van Huyssteen]] en prof. Martin Puttkammer van NWU help ons daarmee. Ek sal dit eers werklik bemark as die eerste produk gelewer word; ons gaan dit definitief ook op Wikiwoordeboek laai. Tweedens verwys ek na Projek VOS (Vingers op sleutelbord). Die gedagte is dat daar op een dag volgende jaar bv. 'n Saterdag 'n klomp mense in verskeie lokale in stede en dorpe bymekaar kom en ons via TV/dataskakels hulle lei en aan die gang kry. Waar ons kan moet ons van ons gebruikers in persoon daar hê wat as fasiliteerders sal optree. Ja, dit gaan geld kos, ek het juis met van die Afrikaanse organisasies agter die skerms begin gesels... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:42, 31 Julie 2026 (UTC) :Klink goed! [[Spesiaal:Bydraes/&#126;2026-42919-45|&#126;2026-42919-45]] 14:49, 2 Augustus 2026 (Wie is hierdie skim?) ::Ook ingeskakel op RSG, dankie Oesjaar! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 05:46, 3 Augustus 2026 (UTC) ::: Volgens my rekords was dit die 100ste uitsending in ons klankargief. Baie Geluk! Dit beteken daar was seker al baie meer as 200 uitsendings aangesien ons nie klankgrepe van al die uitsendings kry nie. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:05, 5 Augustus 2026 (UTC) == Besoeke vir Julie == Gemeenskap, die besoeke vir Julie is 3,2 miljoen! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:56, 1 Augustus 2026 (UTC) == Die kontakbladsy == Hallo almal. Daar was besprekings 'n tyd gelede oor ons kontakbladsy. Die een hier: [[Wikipedia:Kontak]] En spesifiek oor die e-posadresse op daardie bladsy. Wie beheer dit? Lees enigiemand die e-pos ens.? Ek het 'n bietjie ondersoek ingestel en die meeste van die antwoorde wat ons nodig gehad het gekry. In opsomming word daai e-posadresse beheer deur spesiale sagteware wat Wikimedia gebruik. En Wikipedia gebruikers moet aansoek doen om lede te word van 'n spesiale span wat toegang kry tot die sagteware. Ek gaan aansoek doen (in 'n dag of twee) vir myself, @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] en @[[Gebruiker:Elmarie Waltman|Elmarie Waltman]] om deel te wees van die span. Ek gaan net tydelik deel wees om uit te werk hoe alles werk, en dit te dokumenteer. As julle meer wil weet, of self by die span wil aansluit, lees dan die bladsye wat ek onlangs geskep/vertaal het: [[Hulp:Kontakbladsy]] en [[Wikipedia:Vrywillige Reaksiespan]]. Die bladsye is nie volledig nie, en hulp word waardeer. Ek verbeter dit soos ek meer leer/tyd kry. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 16:48, 1 Augustus 2026 (UTC) :Dankie Rooiratel, ek sien nou die nuutste boodskappe is heel onder aan die bladsy. Sal dit beslis nou meer gereeld lees en opvolg. [[Spesiaal:Bydraes/&#126;2026-42919-45|&#126;2026-42919-45]] ([[Gebruikerbespreking:&#126;2026-42919-45|talk]]) 14:47, 2 Augustus 2026 (UTC) ::@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ek het nou aansoek gedoen. Sien hier : https://meta.wikimedia.org/wiki/Volunteer_Response_Team/Volunteering#Rooiratel_&_Oesjaar_&_Elmarie_Waltman - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 20:49, 30 Augustus 2026 (UTC) == 130 000 artikel mylpaal! == Gemeenskap: daar is ons verby die 130 000 artikel mylpaal! Dankie aan almal wat bydraes gemaak het die afgelope tyd! 'n Ware spanpoging! Nou het ons iets om te bemark! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:57, 1 Augustus 2026 (UTC) :Fantasties! [[Gebruiker:Elmarie Waltman|Elmarie Waltman]] ([[Gebruikerbespreking:Elmarie Waltman|kontak]]) 14:11, 5 Augustus 2026 (UTC) == Kopiereg op foto's == Ek wil net seker maak dat ek die SA-kopiereg op foto's verstaan, want ons benodig by etlike persone foto's wat algemeen op die internet beskikbaar is. Google stel dit so: :In Suid-Afrika verval kopiereg op foto's 50 jaar vanaf die jaareinde waarin die foto aan die publiek beskikbaar gestel is, vir die eerste keer gepubliseer is, of geskep is indien dit ongepubliseer is. :Volgens die SA Regering se Kopieregwet hang die presiese vervaltyd af van spesifieke vrystellingsmylpale: *Gepubliseer of Openbaargemaak: "vyftig jaar na die jaareinde van die jaar waarin die werk wettiglik aan die publiek beskikbaar gestel of vir die eerste keer gepubliseer word, watter termyn ook al die langer is", soos deur Lexology opgemerk. *Ongepubliseer: Indien die foto nie binne 50 jaar na die skepping daarvan gepubliseer of aan die publiek vertoon word nie, verval kopiereg "vyftig jaar na die jaareinde van die jaar waarin die werk gemaak is", volgens Lexology. Ander webblaaie soos [https://www.svw.co.za/copyright-photographs/] blyk dit te bevestig. Mag ons dus Suid-Afrikaanse promosiefoto's van pre-31 Desember 1975 hier oplaai en gebruik? [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 10:56, 3 Augustus 2026 (UTC) :{{ping|JMK}}, ek het gekyk wie van my vriende daar buite kan help... Nie hierdie keer nie. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:27, 3 Augustus 2026 (UTC) ::@[[Gebruiker:JMK|JMK]] vir moderne fotos is dit is beter en makliker om die kopiereghouer van 'n foto (die een wat die foto geneem het) te vra om dit onder 'n gebruikbare lisensie (vir wiki Commons) vry te stel (soos CC-BY-SA, of CC0) as om vir 50 jaar te wag. ::Vir ouer fotos, moet ons maar wag as ons nie die fotograaf kan kontak en vra om dit met 'n vrye lisensie vrystel nie. So ja, enige foto meer as 50 jaar na die publikasiedatum kan ons hier gebruik. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:36, 4 Augustus 2026 (UTC) == Sintaksfoute soos op 1 Augustus == Gemeenskap: [https://checkwiki.toolforge.org/cgi-bin/checkwiki.cgi?project=afwiki&view=project Sintaksfoute] Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:55, 4 Augustus 2026 (UTC) == Ons Bakkiesblad... == Gemeenskap, sien die positiewe terugvoer hier... [https://www.facebook.com/groups/231160206984566 Bakkiesblad] Lekker [[Gebruiker:Sobaka]]! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:06, 6 Augustus 2026 (UTC) == [[Baccalaureus Artium]] == Gemeenskap, moet die woord "artium" nie met 'n hoofletter geskryf word nie soos bv. [[Baccalaureus Pharmaciae]]? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:59, 11 Augustus 2026 (UTC) :Volgens die WAT wel. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:11, 11 Augustus 2026 (UTC) ::{{ping|Pynappel}}, dan neem ek aan ''Magister artium'' moet ook verander word? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:29, 11 Augustus 2026 (UTC) :::Ja, ook volgens die WAT. Het nie nou tyd om dit self te doen nie - sal waardeer indien iemand anders kan. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:32, 11 Augustus 2026 (UTC) ::::Wat is die konteks van die bespreking? My BSc-sertifikaat van die Universiteit van Natal in 1969 was alles in Latyn en verklaar dat die "Gradum Scientiae Baccalaurei" aan my toegeken is. Watter tale is vir die Baccalaureus Pharamaciae sertifikaat gebruik? Latyn? Afrikaans? Engels? Engels en Afrikaans? Kan 'n mens net sommer "BA graad" of "BSc graad" of "MA graad" skryf? [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 14:59, 13 Augustus 2026 (UTC) :::::Volgens die WAT is MA (sonder punte) die afkorting vir mega-[[ampère]] en BA die landkode vir [[Birma]] of die motorkenteken vir [[Maseru]], [[Basoetoland]]. B.A. is die afkorting vir [[Baccalaureus Artium]] en al die voorbeeldsinne gebruik die afkorting (met punte). So-ook is M.A. (met punte) die afkorting vir [[Magister Artium]] en al die voorbeeldsinne gebruik M.A. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 09:05, 14 Augustus 2026 (UTC) ::::::Dit moet dalk ook genoem word dat die hoofinskrywings in die WAT onder B.A. en M.A. is. Daar is geen inskrywings vir Baccalaureus Artium en Magister Artium nie. Laat ek 'n bietjie later in ander woordeboeke kyk. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 09:09, 14 Augustus 2026 (UTC) :::::::Die WAT, AWS 9 en AWS 11 gee almal Baccalaureus Artium en Magister Artium slegs met aanvangshoofletters. Die WAT en AWS 9 gee die afkortings B.A. en M.A. met punte en AWS 9 en AWS 11 gee die afkortings BA en MA sonder punte. Let op dat AWS 11 nie die afkortings met punte gee nie. Interessant genoeg gee die WAT slegs Baccalaureus met 'n aanvangshoofletter, maar baccalaureaat met 'n aanvangskleinletter. AWS 9 en 11 gee beide slegs baccalaureus met 'n aanvangskleinletter. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 19:00, 15 Augustus 2026 (UTC) :{{ping|Pynappel}}, ek het alle plekke waar BA en MA voorkom na die punt weergawes verander. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:21, 18 Augustus 2026 (UTC) ::Baie dankie vir jou moeite, @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]]. Volgens [[Wikipedia:Titelriglyne]] geniet die AWS egter voorkeur. ::{{cquote|Hou by Afrikaanse spelling soos voorgeskryf in die Afrikaanse woordelys en spelreëls. HAT, WAT en Pharos se Afrikaans-English/Engels-Afrikaanse woordeboeke word ook as gesaghebbend beskou. Waar die bronne verskil word voorkeur gegee in die volgorde wat die bronne hier gelys is.}} ::Moet ek 'n robot gebruik om die punte by al die afkortings van grade te verwyder? – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 21:54, 18 Augustus 2026 (UTC) :::[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] , ja asb! Ten minste is almal nou dieselfde. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:26, 19 Augustus 2026 (UTC) == LitNet oor Wikipedia en terugvoer van Wikimania 2026 == "Van mens tot masjien: Wikipedia en die voortbestaan van betroubare kennis", meningsartikel gebaseer op my Wikimania 2026 ervaring. https://www.litnet.co.za/van-mens-tot-masjien-wikipedia-en-die-voortbestaan-van-betroubare-kennis/ [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 06:51, 13 Augustus 2026 (UTC) Terugvoer oor Wikimania 2026 is beskikbaar by die projekblad: [[Wikipedia:Afrikaanse Wikipedia by Wikimania 2026]] [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 08:32, 15 Augustus 2026 (UTC) == Geregistreerde gebruikers == Gemeenskap, ek sien ons Geregistreerde gebruikers is nou meer as 210,000! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:10, 13 Augustus 2026 (UTC) :Dit is tans 210 455 volgens die [[Afrikaanse Wikipedia]]-artikel. [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 10:38, 18 Augustus 2026 (UTC) == Inhoudsopgawe == Ons prente het skielik 'n inhoudsopgawe bo die prent. Enige rede daarvoor? Dis onnodig en neem ruimte op. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 09:31, 14 Augustus 2026 (UTC) :Iemand het bg. na 'n meer sinvolle posisie geskuif. Nou baie beter. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 22:04, 20 Augustus 2026 (UTC) == [[Wikipedia:Titelriglyne (geografiese name)]] == Ek het 'n nuwe beleidsbladsy vir titelriglyne vir geografiese name m.b.v. Claude geskep. Dit is gebaseer op die Engelse weergawe [[:en:Wikipedia:Naming conventions (geographic names)]], maar aangepas vir die Afrikaanse Wikipedia. Dit lyk vir my sover soos 'n heel redelike vertrekpunt, maar gaan kyk gerus daarna en laat weet indien daar enige groot probleme is. Vir klein goed of voorgestelde veranderings, wysig die bladsy sommer direk. Indien daar 'n meningsverskil oor enigiets ontstaan, kan ons dit op die besprekingsbladsy daar bespreek. Nadat daar 'n konsensus ontstaan het, kan ons {{ss|beleid}} bo-aan voeg. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:32, 18 Augustus 2026 (UTC) : Die "prompt" (por?) wat ek gebruik het, is: ''Vertaal hierdie Wikipedia-konvensie na Afrikaans en pas dit aan vir die Afrikaanse Wikipedia:''. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:33, 18 Augustus 2026 (UTC) == Kunsmatige intelligensie en Wikipedia == Ek deel hiermee ‘n e-pos van Gebruiker Eugene Egbe (Franse Wikipedia) wat op die Wikimedia netwerke versend is vir diegene wat geïnteresseer is in [[kunsmatige intelligensie]] en die impak daarvan. “Geagte Gemeenskapsleiers/lede, Tydens Wikimania in Parys het ek die kans gehad om met 'n paar gemeenskapslede te gesels wat hul kommer uitgespreek het en die behoefte aan 'n bespreking oor die gebruik van KI-platforms in ons gemeenskap en daaglikse werk. Hierdie besprekings vind al in ander gemeenskappe plaas, daarom dink ons dit sal goed wees om 'n oorsig van ons gemeenskap en die impak wat KI veroorsaak, te hê. Vir hierdie doel doen ons 'n kort opname om te verstaan hoe gemeenskappe soos joune dink oor en KI gebruik, en ons sal graag jou hulp wil hê om dit voor jou lede te kry tydens byeenkomste of *'n Paar dinge wat ons hoop jy kan doen:* 1. Deel die opname met jou gemeenskapslede — dit neem ongeveer 5 minute om te voltooi. Hier is die skakel: *Opnameskakel*<https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeBkEfLmmmpCyKjWv-zMrFEfa55w1x0vWvi7JTP-2LGNhF5EQ/viewform?usp=header> 2. Sluit aan by 'n kort oproep (of stuur 'n verteenwoordiger) om jou gemeenskap se perspektief op KI direk te deel. Ons beoog om dit tot [30–45] minute te hou en beplan dit vir iewers in *middel-September*. As 'n oproep vir jou werk, antwoord net met 'n paar tye wat jou pas (of wys ons na wie ook al in jou span die regte persoon sou wees), en ons sal iets op die kalender kry. Baie dankie dat jy dit oorweeg het. Jou persoonlike en gemeenskap se insette sal werklik vorm wat ons in hierdie studie leer.” Deel gerus enige voorlopige opmerkings of belangstelling oor bogenoemde hier. Die vraelys bo is baie generies en nie spesifiek op Wikipedia gerig nie maar gee ‘n opsie om jou e-pos adres te deel om in verdere gesprekke deel te neem. Dit is seker een van vele inisiatiewe wat oor hierdie onderwerp sal volg. Groete [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 15:28, 20 Augustus 2026 (UTC) :Ek het 'n probleem raakgeloop. Vir een opsie wat ek nee geantwoord het, wil hy nie aanvaar nie. Jammer. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:19, 20 Augustus 2026 (UTC) As ons nou hier oor die gebruik van KI op Wikipedia gesels: Ek sien nou 'n klomp artikels wat met KI uit Engels vertaal word. Een van die Wikipedia-beleid is dat mense artikels volgens bronne self skryf. Jy lees die bron en brei daarvolgens die artikel uit. Wikipedia is 'n ensiklopedie en dit noem ons ensiklopediese werk. As 'n KI 'n artikel vertaal, is dit hoogs onwaarskynlik dat die bronne volgens ensiklopediese waardes geraadpleeg is. Ook op die Engelse Wikipedia kan daar foute in enige artikel wees wat jy self moet uitsorteer volgens die bronne wat gelys is. Byvoorbeeld is die gebruik van KI vir artikelwerk op die [[:de:Wikipedia:Künstliche Intelligenz|Duitse Wikipedia]] ontoelaatbaar. Sodra jy een artikel met hulp van KI uitbrei, was dit jou laaste aksie daar. Die [[:nl:Wikipedia:AI en Wikipedia|Nederlandse Wikipedia]] wil dit ook nie hê nie, dieselfde op die [[:en:Wikipedia:Editing policy#Artificial_intelligence_additions|Engelse Wikipedia]]. Ander neem weke om een artikel tot op meer as 30&nbsp;000 of 40&nbsp;000 uit te brei omdat die bronne geraadpleeg word, maar nou sien ek 'n klomp uitgebreide artikels binne een dag, ook sensitiewe onderwerpe soos [[Mekka]], [[Jerusalem]], ens. Gemeenskap, wat is julle mening daaroor? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:47, 23 Augustus 2026 (UTC) :Die onbesonne gebruik van KI is 'n ernstige probleem. My antwoord op die vraag wat my meeste bekommer was: ::''> Bad results; inaccurate information; perpetuation/reflection of popular human bias, AI fabrication/ hallucination; AI agents wilfully steering people towards a synthesised opinion. People losing independent abilities and the ability to think logically. '' :Masjiengeskrewe teks het nie lekker idiomatiese taalgebruik nie, maar as mens dit met versigtigheid benader, is dit 'n handige hulpmiddel. Ek het al 'n dosyn artikels met die hulp van masjienvertaling opgestel en niemand het nog werklik gekla oor my taal nie. Ons moet oppas om die baba met die badwater uit te gooi. :Mense kan snert skryf sonder KI, hoewel KI dit moontlik maak om groot volumes snert te skryf wat baie moeilik raak om te identifiseer en taalkundig reg te trek na die tyd. :Wie van ons kyk nog na die lyste [https://af.wikipedia.org/wiki/Kategorie:Artikels_wat_geproeflees_moet_word Artikels wat geproeflees moet word] en [https://af.wikipedia.org/wiki/Kategorie:Kategorie:Gaan_taal_na Gaan taal na]? :[[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 11:44, 24 Augustus 2026 (UTC) ::@[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] dit is 'n gebruik van die begin van hierdie taalweergawe van Wikipedia om artikels uit ander taalweergawes te vertaal. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:51, 24 Augustus 2026 (UTC) :::Die grootste gevaar met die gebruik van KI op Wikipedia lê waarskynlik nie in die tegnologie self nie, maar in onbeheerde en ongekontroleerde gebruik daarvan. KI kan feite verkeerd weergee, bestaande foute uit ander taalweergawes versterk en, besonder ernstig vir ’n ensiklopedie, bronne hallusineer of selfs geloofwaardige maar geheel en al fiktiewe verwysings skep. Dit sou egter na my mening uiters kortsigtig wees om KI daarom volledig op die Afrikaanse Wikipedia te verbied. Ons werk met ’n betreklik klein aktiewe gebruikersbasis en ’n enorme hoeveelheid kennis wat nog in Afrikaans ontsluit moet word; verantwoordelike KI-gebruik kan vertaling, taalversorging, opsomming en die aanvanklike verwerking van bronne aansienlik vergemaklik. Die kernbeginsel behoort eerder te wees dat die '''menslike redigeerder verantwoordelik bly vir die finale inhoud''': feite en verwysings moet teen die oorspronklike bronne nagegaan word, KI-gegenereerde bronne mag nooit sonder verifikasie aanvaar word nie, en sensitiewe of omstrede onderwerpe behoort aan strenger kontrole onderwerp te word. Wat ons dus nodig het, is nie ’n algehele verbod nie, maar ’n stel duidelike "beginsels vir die verantwoordelike gebruik van KI" wat Wikipedia se bestaande vereistes van verifieerbaarheid, neutraliteit en betroubare brongebruik versterk. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 14:51, 24 Augustus 2026 (UTC) : Ons slim manne {{Ping|SpesBona|Rooiratel|Pynappel|Sobaka|BurgertB|Naudefj}}, kom ons probeer die volgende: Pynappel sê hy gebruik tans Claude Code as vertaler. Neem die inhoud van [[kapasitor]] wat hy vertaal het en vertaal dit weer met Claude Code. Vergelyk met sy weergawe. Vertaal dit dan met sê drie ander taalmodelle, ek wil bitter graag sien wat dit ons gaan vertel. As kontrolemaatreël kan ons die eksperiment herhaal met 'n ander artikel wat Pynappel gedoen het. Julle het my nuuskierig gemaak... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:14, 24 Augustus 2026 (UTC) ::Goeie idee @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]]! Ek stem saam dat ons KI kan gebruik om vir foute te kontroleer. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 16:17, 24 Augustus 2026 (UTC) :::Ek het die bywerking aan die artikel [[Nasionalisme]] deurgegaan, aangesien dit ’n onderwerp is waarmee ek vertroud is. Die vertaling was oor die algemeen akkuraat; die enigste werklike fout wat ek kon opspoor en regstel, was ’n verkeerde skakel na ’n persoon met dieselfde naam. :::Wat belangrik is, is dat Gebruiker:Pynappel ook sy [[porboodskap]] uiteengesit het by [[Gebruiker:Pynappel/monster]]. Dit toon duidelik hoe [[Claude (groot taalmodel)|Claude]] die vertaling moet benader. Dit is belangrik vir deursigtigheid, omdat ander gebruikers kan sien watter instruksies aan die taalmodel gegee is en die vertaalstrategie daarvolgens kan beoordeel. :::Ek het nie die hele nuwe vertaling deur [[ChatGPT]] laat vergelyk nie. Daar sal uiteraard stilistiese verskille tussen taalmodelle wees — en selfs binne dieselfde taalmodel kan uitsette met verloop van tyd verskil — en ’n volledige vergelyking sou ’n omvangryke taak wees. Ek het daarom ’n ietwat obskure paragraaf oor nasionaal-anargisme gekies om die vertalings van Claude en ChatGPT met mekaar te vergelyk. :::Die opdrag aan ChatGPT was: “Vergelyk hierdie twee vertalings. Is daar enige fundamentele verskille of probleme? Uiteraard hoef die vertalings nie identies te wees nie, maar sou daar enige probleme wees met die laaste vertaling, dus dié van Claude?” :::ChatGPT se antwoord was onder meer: “Daar is geen fundamentele inhoudelike probleem met die laaste vertaling wat jy aanhaal nie. Dit dra die kern van die Engelse teks redelik akkuraat oor en is selfs meer kompak en geskik vir ’n Wikipedia-artikel. Daar is egter ’n paar plekke waar ek dit sou aanpas, hoofsaaklik om betekenisnuanses, terminologie en neutraliteit te verbeter.” :::Ek het na die voorstelle gekyk. Sommige daarvan het beslis meriete gehad, maar die meeste was eerder stilistiese verfynings as noodsaaklike regstellings. ChatGPT het afgesluit met: “Kortom: die vertaling is bruikbaar en bevat geen ernstige verdraaiing van die oorspronklike nie. Die twee terme wat ek beslis sou regstel, is ‘gemeenskaplike’ → ‘kommunitaristiese’ en ‘versoen’ → ‘kombineer’. Die res is hoofsaaklik stilistiese verfyning en die vraag hoeveel van die oorspronklike detail jy wil behou.” :::Ek het dié twee veranderinge aangebring. Hulle was waarskynlik nie krities nie, maar ek stem saam dat die aangepaste terme in die betrokke konteks meer akkuraat is. :::Op grond van hierdie beperkte evaluasie kan ek nie fout vind met Pynappel se benadering nie. Dit bly uiteraard wenslik dat gebruikers nuwe teks self deurgaan en nie bloot die uitset van ’n taalmodel ongekontroleerd aanvaar nie. Veral skakels, eiename, vakterminologie, betekenisnuanses en die verband tussen stellings en aangehaalde bronne behoort nagegaan te word. :::Die risiko van hallusinasies is in hierdie soort taak waarskynlik laer as wanneer ’n taalmodel gevra word om nuwe inhoud uit eie kennis te skep, omdat dit hoofsaaklik ’n bestaande teks vertaal. Die risiko is egter nie nul nie. ’n Taalmodel kan steeds ’n naam verkeerd interpreteer, ’n skakel met die verkeerde persoon verbind, ’n betekenisnuanse verander, ’n term te vry vertaal, of selfs ’n stellingsverband subtiel verskuif. Die belangrike beginsel behoort dus nie te wees dat KI-vertalings sonder meer aanvaar of verwerp word nie, maar dat die uitset verifieerbaar moet wees en deur ’n gebruiker nagegaan word voordat dit as betroubare ensiklopediese teks beskou word. :::Vir my is die nuttigste aspek van Pynappel se benadering juis die deursigtigheid daarvan: die bronmateriaal is bekend, die porboodskap is beskikbaar en die vertaalproses kan deur ander gebruikers nagegaan en herhaal word. Dit maak gemeenskapskontrole moontlik en bied ’n veel beter vertrekpunt vir verantwoordelike gebruik van KI as ’n proses waarvan die instruksies en werkswyse onbekend is. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:39, 24 Augustus 2026 (UTC) :::Die outeur wat inligting op Wikipedia plaas, is verplig om dit volgens die bronne wat verskaf is, te verifieer. '''Altyd.''' Dit is nie onderhandelbaar nie. Sien [[Wikipedia:Verifieerbaarheid]] en [[Wikipedia:Haal bronne aan]]. Dit is onmoontlik dat al hierdie artikels binne een dag self gelees en die inhoud volgens die bronne geverifieer is. Om somer so reuse Wikipediaartikels met KI te vertaal maak Wikipedia fakties die bron, en Wikipedia is nie 'n bron vir Wikipedia nie. Hoekom sit ander dan vir dae of self weke aan een artikel en vertaal dit stiptelik volgens die bronne wat aangegee is? Probeer maar een KI-artikel op die Duitse, Engelse of Nederlandse Wikipedia te plaas. Ek haal my bogenoemde aan, dit word op ander taalweergawes nie toegelaat nie. Wikipedia is 'n betroubare ensiklopedie en dit is ensiklopediese werk om die bronne te lees en daarvolgens die artikel te skryf. Artikels word slegs deur mense geskryf wat die bronne lees. Dit geld ook vir vertaalde artikels. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:41, 24 Augustus 2026 (UTC) ::::@[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] is jy seker dit geld ook vir vertaalde artikels? As 'n mens die inhoud van 'n ander taalweergawe vertaal en die aangehaalde bronne saam oorbring, dan aanvaar 'n mens dat die oorspronklike outeur die bronne nagegaan het. Ander Wikipedias het immers ook die vereistes van verifieerbaarheid en om betroubare bronne aan te haal. As daar van vertalers verwag word om elke bron na te gaan, dan sal ons wiki bitter stadig groei, en ons sal duisende artikels wat reeds geskep is en waarvan die bronne wat oorgebring is, nie weer nagegaan is nie, moet skrap. Indien dit ons beleid is, moet ons dit dalk hersien, want vertalers hier werk al jare so. Myns insiens is daar geen rede om so 'n beleid te hê nie. Ek stem saam met @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] dat artikels nie geskep moet word met die afvoer van 'n KI wat gepor is om uit eie kennis of navorsing nuwe inhoud te skep nie. Ek kan nie sien hoe dit sin maak om die blote vertaling van teks wat reeds nagegaan is en met bronne gestaaf is, te verbied nie. Dalk moet ons dringend 'n beleid hier opstel sodat almal op dieselfde bladsy in verband met hierdie kwessie is. Terloops, Google Translate gebruik ook KI, en ek dink nie enigiemand gaan voorstel dat dit verbied moet word nie. Maar ek kan sien dat jy bekommerd is dat die nuwe volume van inhoud moeilik is om na te gaan. My voorstel daar sou wees om soos verder bo genoem en soos Sobaka reeds gedoen het, ook 'n KI te gebruik vir hierdie kontrole. Ek wil die 1&nbsp;000 artikels in [[:meta:List_of_articles_every_Wikipedia_should_have]], waarvan baie op afwiki na 20 jaar van afwiki se bestaan steeds saadjies is of verouderd is of foute bevat of selfs masjienvertalings is, met behulp van KI verbeter en uitbrei. Maar ek sal dit vir eers stadig vat, aangesien daar nou 'n gesprek hieroor plaasvind en ek in elk geval ander dinge het om te doen. Intussen nooi ek jou uit om na die ca. 50 artikels op [[Gebruiker:Pynappel/monster]] wat reeds met behulp van KI uitgebrei is, te gaan kyk, en oorweeg of die nuwe weergawes na uitbreiding met KI beter is as die vorige weergawes, ten spyte van enige foute wat van die Engelse weergawe oorgedra is of self deur die KI begaan is. Intussen gaan ek voort met saadjies oor poskodes in Lesotho. Ek gebruik Pywikibot hiervoor, nie 'n KI nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 21:10, 24 Augustus 2026 (UTC) :::::{{Ping|Pynappel}} myns insiens geld dit veral vir vertaalde artikels, omrede Wikipedia nie 'n bron vir Wikipedia is nie. Die outeurs aan die ander kant is mos ook mense en mense maak foute. Ek sien gereeld foute op die Engelse Wikipedia of inhoud wat nie deur die genoemde bron gestaaf word nie. Ek het egter nie die tyd om hulle foute te verbeter nie, ek is reeds besig met my eie foute. ;) Kyk nou wat ek sedert dae doen, ek verskaf nog bronne vir my ou voorbladartikels en al die bronne het ek geraadpleeg. As ek vashaak met Afrikaans gebruik ek ook Google Translate, maar oorwegend skryf ek die sin dan self omdat ek nie tevrede is met die vertaling nie. Myns insiens het dit in die afgelope jare verswak. Ek vermy rekenaarvertaalde inhoud soos die pes. Ek wil Afrikaanssprekendes nie kwaad maak met onverstaanbare artikels nie. Myns insiens is dit 'n klap in die gesig vir 'n moedertaalspreker as jy sy taal nie respekteer nie en swak inhoud lewer (hier verwys ek na al die "gaantaalna"-artikels). :::::Ek raak net bekommerd oor die grote en hoeveelheid van al die KI-artikels. Ander mense neem baie tyd vir die uitbreiding van een artikel. Sien my werk vandag, drie artikels waaraan ek my vrye tyd spandeer het, al die bygevoegde bronne het ek geraadpleeg. Ek kon staat maak op die Engelse Wikipedia, maar ek doen nie, ek lees die bron. As die bron nie hulle inhoud staaf nie, dra ek dit nie oor nie. Bv. bevolkingsgetalle. Ek wil hulle in 'n amptelike bron self sien, nie op die Engelse Wikipedia nie. Ek beskou dit as "blind" om volledig op die Engelse Wikipedia te vertrou en hulle goed oor te dra sonder om die bronne te raadpleeg. Wat my betref is dit nie ensiklopediese werk nie. Lees maar net die eerste sin op [[:de:Wikipedia:Künstliche Intelligenz]]: ''Die Wikipedia ist ein Projekt mit '''von Menschen für Menschen''' recherchierten und geschriebenen Inhalten.'' :::::Google Translate: "Wikipedia is 'n projek met inhoud wat deur mense, vir mense, nagevors en geskryf is." :::::My vertaling: "Wikipedia is 'n projek met inhoud nagevors en geskryf deur mense vir mense." Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:31, 24 Augustus 2026 (UTC) ::::::Dit lyk my waar ons verskil is oor die vertalingsproses, en hoe daardie proses moet lyk en watter hulpbronne gebruik mag word en of bronne wat oorgebring word, nagegaan moet word. In my opinie word by vertaling Wikipedia nie as 'n bron gebruik nie, want die bronteks is op sigself op bronne gebaseer, en is deur 'n mens nagevors en geskryf. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 21:44, 24 Augustus 2026 (UTC) :::::::{{Ping|Pynappel}} lyk my die Duitse Wikipedia is streng wat vertalings betref: [[:de:Wikipedia:Übersetzungen#Wikipedia ist keine Quelle]]: ''Anderssprachige Artikel können daher zwar als Vorlage für das Erstellen eines deutschsprachigen Artikels dienen, jedoch sollte der Übersetzer selbst sicherstellen, dass sein Text durch reputable externe Quellen gedeckt ist. Das bedeutet, dass der Übersetzer alle übernommenen Inhalte auf Korrektheit prüfen sollte und auch die dafür verwendeten Quellen prüft, bevor er sie als Beleg (zum Beispiel als Einzelnachweise) angibt.'' :::::::"Anderstalige artikels mag as 'n sjabloon vir die skepping van 'n nuwe Duitse artikel dien, maar die Vertaler moet self seker maak, dat sy teks deur betroubare eksterne bronne gestaaf word. Dit beteken, dat die vertaler al die oorgeplaaste inhoud vir korrektheid moet nagaan en ook die daarvoor geraadpleegde bronne nagaan, voordat hy hulle (bv. as 'n verwysing) aanhaal." :::::::Sien, met ander woorde is die vertaler verplig om te sorg dat die teks wat hy plaas akkuraat is. Niemand anders is daarvoor verantwoordelik nie, al het 100 skrywers die oorspronklike artikel saamgestel. Jy plaas die teks, jy is verantwoordelik daarvoor. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:56, 24 Augustus 2026 (UTC) ::::::::Dit is inderdaad strenger as die ''de facto'' situasie tans hier en is iets waaroor ons dan nou voor die naderende KI-storm uitsluitsel sal moet kry. Soos reeds gesê, sal ek vir eers terwyl ons hierdie onderwerp bespreek nie nuwe artikels in my monster met KI uitbrei nie. Intussen gaan ek voort met my saadjies oor poskodes in Lesotho, waarvoor ons al 20 jaar wag en ek seker is almal baie opgewonde oor is. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:00, 24 Augustus 2026 (UTC) Ek stem saam met SpesBona dat die volume van die onlangse plasings ’n geldige bekommernis is. My grootste voorbehoud geld egter oor meer tegniese artikels soos [[kapasitor]] en [[waarskynlikheidsleer]], waar gespesialiseerde vakterminologie voorkom en ’n KI-vertaling maklik ’n Afrikaanse term kan kies wat taalkundig aanvaarbaar lyk, maar vakinhoudelik verkeerd of ongebruiklik is. Ongeag watter hulpmiddel vir vertaling gebruik word, behoort die hoeveelheid nuwe inhoud dus binne perke te bly wat realistiese menslike nasiening moontlik maak. Ek dink Pynappel het terselfdertyd ’n belangrike punt beet dat ons moet onderskei tussen KI wat nuwe inhoud uit eie “kennis” genereer en KI wat gebruik word as hulpmiddel om bestaande, reeds verwysde Wikipedia-inhoud te vertaal of te verbeter. Die vraag oor hoe deeglik elke oorgebringde bron weer nagegaan moet word, is waarskynlik iets waaroor ons as gemeenskap uitdruklik uitsluitsel moet kry. Dit is duidelik dat daar tans verskillende praktyke en verwagtings bestaan. Die menslike aard van die Wikimedia-projekte moet uiteraard beskerm word. Op langer termyn wil ons juis ’n moontlike [[Dooie-internetteorie|dooie-internet]] help voorkom – ’n internet waarin KI-gegenereerde inhoud oorheers, masjiene toenemend ander masjiene as bronne gebruik en oorspronklike, naspeurbare menslike kennis geleidelik onder ’n vloed sintetiese inhoud verdwyn. Wikipedia se besondere waarde lê juis daarin dat mense verantwoordelikheid aanvaar vir wat hulle skryf, vertaal, verifieer en verbeter. Dit beteken egter nie dat ons die moontlikhede wat KI bied, moet verwerp nie. Veral op ’n kleiner Wikipedia kan dit, indien dit verantwoordelik gebruik word, help om bestaande inhoud te verbeter, agterstande aan te spreek en ons kennisbasis uit te bou. Pynappel se inisiatief het in dié opsig ’n nuttige gesprek ontketen en die Afrikaanse Wikipedia nogal wakker geskud oor ’n vraag waarmee ons in elk geval toenemend gekonfronteer gaan word. Ek is daarom besig om ’n konsep, “'''Beginsels vir die verantwoordelike gebruik van KI op die Afrikaanse Wikipedia'''”, op te stel. Ek sal dit binnekort plaas, nie as ’n finale beleid nie, maar as vertrekpunt vir gemeenskapsbespreking oor onder meer menslike verantwoordelikheid, bronverifiëring, vertaling, vakterminologie, deursigtigheid en die tempo waarteen KI-ondersteunde inhoud geplaas behoort te word. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 08:53, 25 Augustus 2026 (UTC) :Sien die verwante gesprek by [[Bespreking:Zimbabwiese nasionale rugbyspan]]. Ek stem wel saam dat, sou ons KI-ondersteunde bydraes vir 'n aantal spesifieke gebruike toelaat, die volume van bydraes te veel kan wees vir menslike bydraers om na te gaan. Daardie probleem kan dalk opgelos word deur 'n plafon op die aantal KI-ondersteunde wysigings per tipe bydrae (bv. skep van nuwe artikels of uitbreiding van bestaande artikels deur middel van vertaling) en gebruiker, asook 'n plafon op die totale aantal KI-ondersteunde bydraes vir die hele projek per maand of ander tydperk, saam met 'n kontrolelys van hierdie bydraes en of dit deur 'n mens nagegaan is. Hierdie kontrolelys kan bv. 'n kategorie wees wat deur 'n sjabloon op die bladsy gevoeg word. Die sjabloon kan ook lesers waarsku dat die artikel deur KI bygewerk is. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 14:37, 26 Augustus 2026 (UTC) ::{{Ping|Pynappel}} die voordele van KI: wat die een binne sekondes kry, beteken vyf uur se werk vir die ander. Ek was vyf uur met dié goed besig en van die punte is as verkeerd bewys. KI ontneem jy nie daarvan om self die bronne te lees nie. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:06, 26 Augustus 2026 (UTC) :::@[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] dankie, ek dink die artikel is nou beter, en wanneer die volgende model op die artikel opgelei word, sal sy afvoere ook meer akkuraat wees. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 19:23, 26 Augustus 2026 (UTC) ::::{{Ping|Pynappel}} dit raak die punt oor vertalings direk, aangesien die Duitse en Afrikaanse artikels identies is. Die meeste bronne is aan my bekend en ek kan die artikel daarvolgens aanpas. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:32, 26 Augustus 2026 (UTC) :::::Ek het nou uiteindelik opgevang met al die gesprekke op geselshoekie. Daar is nou baie woorde, en baie emosies oor die onderwerp. Soos ek dit sien is die hoof-kwessies: :::::# Gebruik KI vir nuwe inhoud of nie. (Lyk my meeste mense stem saam NEE). :::::# Gebruik KI vir vertalings of nie. (Die vraag lei na kwessie #3) :::::# Inhoud op afwiki wat vertaal is van 'n ander wiki vereis dat die vertaler elke bron verifieer. :::::# As ons KI gebruik om groot volume artikels/inhoud te skep, hoe gaan ons tred hou? :::::<br /> :::::Kwessie 1 dink ek nie ons hoef dit verder te bespreek nie. Maak kom ons maak dit 'n amptelike beleid. :::::Kwessie 2 hang af aan kwessie 3. :::::Kwessie 3 dink ek vereis 'n stem van al die lede van afwiki. Ek dink nie @[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] se standpunt hieroor is die norm nie. :::::Kwessie 4 moet nog verder bespreek word. :::::<br /> :::::Het ek enige iets gemis? - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:47, 27 Augustus 2026 (UTC) ::::::Gister se eksperiment by [[Bespreking:Zimbabwiese nasionale rugbyspan]] het juis bewys dat jy die bronne moet raadpleeg as jy 'n artikel wil vertaal. KI het probeer om foute in my vertaling te vind en misluk. Die artikel was net hier en daar verouderd; slegs een, twee klein foutjies: 'n verkeerde datum en 'n verkeerde plek. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:19, 27 Augustus 2026 (UTC) :::::::Nee, dit het die teendeel bewys: dat mense en KI foute maak. Foute word nie uitgeskakel deur 'n verbod op KI nie. Die KI gaan aanhou beter raak en gaan binnekort minder foute as mense maak. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:28, 27 Augustus 2026 (UTC) ::::::::Dan is mense binnekort onnodig hier. 'n Bot skryf artikels, 'n KI brei dit uit en 'n bot hou dit op datum. Dan kan ek maar iets anders doen in my vrye tyd. Soos om mense te ontmoet. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:39, 27 Augustus 2026 (UTC) :::::::::"Dan is mense binnekort onnodig hier." Verduidelik asb. vir ons hoe jy tot hierdie gevolgtrekking kom sodat ons ook jou argument kan volg. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:47, 27 Augustus 2026 (UTC) :::::::::My gevolgtrekking uit "Die KI gaan aanhou beter raak en gaan binnekort minder foute as mense maak." Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:56, 27 Augustus 2026 (UTC) : Ek begin al hoe meer en meer ontuis hier voel... [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:30, 27 Augustus 2026 (UTC) ::Dis eintlik net SpesBona sover wat kla. Kom ons hoor wat sê die ander. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:37, 27 Augustus 2026 (UTC) ::Dieselfde gevoel hier. Al die jare vir kwaliteit in Afrikaans geoffer. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:39, 27 Augustus 2026 (UTC) ::: Al julle antwoorde is spekulatief van aard bv. KI gaan verbeter. Jammer, ek is realis, antwoorde moet presies wees. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:54, 27 Augustus 2026 (UTC) ::::Ek gebruik lankal ChatGPT vir die vertaling van dele van fliekartikels en het nog nie foute teengekom nie. Ek skryf wel groot stukke oor, want die taal is nie te waffers nie en hy vertaal baie goed direk uit Engels. Ek werk nog daaraan dat hy beter taal gebruik. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 17:45, 4 September 2026 (UTC) :::::Lyk my ons kry weer 'n klomp KI-artikels ondanks hierdie teenkanting. Intussen het die Franse Wikipedia ook die [[:fr:Wikipédia:Intelligence artificielle générative|gebruik van KI verbied]]! Die [[:de:Wikipedia:Meinungsbilder/KI-Verbot|Duitse Wikipedia]] reeds in Februarie 2026. Sodra jy daar op groot skaal KI vir artikels gebruik, word jy versper en verplig om jou eie goed op te ruim, wat uit die artikelnaamruimte verwyder word, sien [[:de:Wikipedia:WikiProjekt KI/Cleanup]]. As jy niks doen, word dit verwyder. Op die Engelse Wikipedia is dit ook verbied, sien bo! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:35, 16 September 2026 (UTC) ::::::Jy is besig om irriterend te word. Ek het al honderd maal aan jou verduidelik dit is vertalings, maar ek dink jy besef dit en jy wil net nie hê dat 'n Afrikaanssprekende leser toegang moet hê tot interessante onderwerpe soos [[geslag]] nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 21:45, 16 September 2026 (UTC) == Officer's mess == Hulle sê: "An officer's mess is more than just a dining room; it is a complete building or dedicated facility where commissioned military officers eat, relax, and socialize." Wat sou dit op Afrikaans wees? Duits gebruik "Messe", maar ek twyfel of dit goed oordra na Afrikaans. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 12:53, 25 Augustus 2026 (UTC) :Sou offisiersklub kon werk? [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 13:07, 25 Augustus 2026 (UTC) ::Dit is 'n Menasie of offisiersmenasie. [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 13:39, 25 Augustus 2026 (UTC) :::Dankie vir albei voorstelle. Ek vermoed "menasie" is die woord wat my ontgaan het. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 14:04, 25 Augustus 2026 (UTC) == Werkswinkels wat deur Wikimedia ZA gefasiliteer sal word in September 2026 == Gebruikers neem kennis van die werkswinkels gedurende September 2026. Boodskap van Wikimedia ZA: “Hierdie werkswinkels sal studente, dosente en bibliotekarisse by hoër onderwysinstellings betrek en hulle bekendstel aan die basiese beginsels van die redigering van Wikipedia in alle Suid-Afrikaanse tale. Sommige deelnemers mag Afrikaans as eerstetaalsprekers wees, en die opleiding sal die volgende dek: Wat Wikipedia is Die Vyf Pilare van Wikipedia Die vertaling van bestaande artikels met behulp van die Vertaalinstrument Die skep van nuwe artikels Die byvoeg van verwysings en beelde Ons wil graag die Afrikaanse Wikipedia-gemeenskap vooraf oor hierdie werkswinkels inlig. Aangesien hierdie sessies 'n toestroming van nuwe bydraes van eerstekeerredakteurs tot gevolg kan hê, sal ons die gemeenskap se bewustheid en ondersteuning waardeer om hierdie nuwelinge gepaste leiding, geduld en goeie trou te gee soos hulle begin bydra. Komende Werkswinkels SWiP Fase 2 Jaar 2 – Universiteit Stellenbosch '''7–8 September 2026''' SWiP Fase 2 Jaar 2 – Durban Universiteit van Tegnologie '''10–11 September 2026''' SWiP Fase 2 Jaar 2 – Universiteit van KwaZulu-Natal, Pinetown-kampus '''17–18 September 2026''' Dankie dat u ons help om te verseker dat die betrokke gemeenskap bewus is van hierdie aktiwiteite en die nuwe bydraers kan ondersteun.” [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 13:12, 25 Augustus 2026 (UTC) == Erfenismaand: Inheemse Taalvertaal-uitdaging == Inisiatief vir Erfenismaand vir enige belangstellendes: “Beste Wikimediane, Sluit by ons aan vir die Erfenismaand se 30-dae Inheemse Taalvertaal-uitdaging hierdie September! Help om Suid-Afrikaanse erfenis te vier deur artikels oor die teiken inheemse taal Wikipedias uit te brei en te verbeter. ;Belangrike Besonderhede Datums: 1–30 September 2026 - Teikentale: isiZulu, isiXhosa, Sesotho, Setswana, Sepedi, Xitsonga, isiSwati, Tshivenḓa, isiNdebele, en Afrikaans - Daaglikse Doelwit: Vertaal 1 artikel per dag oor Suid-Afrikaanse kookkuns, gebruike, klere, kuns, geskiedenis of letterkunde. Hoe om Deel te Neem 1. Voeg jou gebruikersnaam by die projekbladsy en sluit aan by die Geleentheidsdashboard <https://meta.wikimedia.org/wiki/WMZA_Heritage_Month_30-Day_Translation_Campaign> (Wagwoord: Heritage). 2. Kies 'n Suid-Afrikaanse erfenisartikel op Engelse Wikipedia. 3. Vertaal dit in jou teikentaal (met behulp van die Inhoudvertalingsinstrument of handmatig) en publiseer. Opleidingswerkswinkel Leer hoe om die Inhoudvertalingsinstrument en dashboard te gebruik: Datum en tyd: Saterdag, 29 Augustus 2026 | 10:00 vm. – 12:00 nm. SAST - Skakel: Sluit aan by Google Meet <https://meet.google.com/xuv-gwfo-ztq?authuser=1&hs=122> Pryse (geskenkbewyse) Top bydraers gekies op grond van vertalingskwaliteit, volledigheid en formatering: - 1ste Plek: R5,000 - 2de Plek: R3,000 - 3de Plek: R2,000 Kontak info@wikimedia.org.za Vriendelike groete WikimediaZA Nomfundo Zungu: Kommunikasie-intern” [Hier geplaas deur [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 08:15, 26 Augustus 2026 (UTC)] :@[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] mag ons vir hierdie spesifieke gebeurtenis KI gebruik om die vertaling te behartig, mits ons die [[porboodskap]] wat ons gebruik het, publiseer, en met die veronderstelling dat bronne wat saam met stellings oorgebring word, reeds in die oorspronklike weergawe nagegaan is en dus nie weer individueel nagegaan hoef te word by die eerste weergawe van die vertaling nie? Gebruikers kan natuurlik enige stelling later bevraagteken en bronne nagaan en stellings wat nie geverifieer kan word nie, verwyder. Ek vra hierdie net vir praktiese redes om in staat te wees om die eerste weergawe van die vertaling te kan plaas. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:13, 26 Augustus 2026 (UTC) ::My opinie is: ja, ons mag, want Wikipedia word nie as 'n bron gebruik nie, die bronne word saam oorgebring, en ander Wikipedia's vereis ook verifieerbaarheid en die aanhaal van bronne, en die KI-model word gevra om 'n nugtere vertaling te doen, nie om eie kennis te gebruik of eie navorsing te doen nie, dus is die risiko van hallusinasies laag. Natuurlik kan die oorspronklike weergawe foute bevat, en die foute word dan met die vertaling oorgebring, maar dit is 'n risiko by enige vertaling en foute kan selfs in betroubare bronne bestaan, dus is dit nie 'n risiko uniek aan KI nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:32, 26 Augustus 2026 (UTC) :::{{Ping|Sobaka|Pynappel}} Myns insiens is dit nie die doelwit van dié kompetisie om met KI-geskepte artikels mee te ding nie. Die een skryf met die hand en die ander met KI? Ek dink nie dit is billik in 'n kompetisie nie. Ek sou dit as 'n soort ''doping'' beskou. Met die hoeveelheid KI-inhoud kan mens ook nie van ander verwag om die inhoud na te gaan nie. My mening. Jou laaste aanmerking oor foute in die oorspronklike artikel is juis die rede waarom die Duitse Wikipedia van die vertaler verwag om die inhoud stiptelik na te gaan. Andersins loop jy gevaar om verkeerde inhoud te versprei. Ek beskou die vertaler steeds as verantwoordelik vir die teks wat hy plaas. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 11:55, 26 Augustus 2026 (UTC) ::::@[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]], ek dink ons moet hier twee sake onderskei. Eerstens is dit ’n kompetisie wat deur WikimediaZA gereël word, en ek kan dus nie namens hulle bepaal of KI-ondersteunde vertaling vir die doeleindes van die kompetisie toegelaat word of presies watter voorwaardes daarvoor geld nie. Dit sal jy verkieslik met die organiseerders moet uitgeklaar. ::::Tweedens is ons op die Afrikaanse Wikipedia nog besig om gemeenskapsbeginsels vir die verantwoordelike gebruik van KI te ontwikkel, en ek wil nie daardie gesprek vooruitloop nie. Persoonlik sien ek wel ’n belangrike onderskeid tussen die gebruik van KI as ’n vertalingshulpmiddel en die gebruik daarvan om self nuwe ensiklopediese inhoud en bronne te genereer. KI-ondersteunde vertaling behoort dus nie noodwendig uitgesluit te word nie, mits die gebruiker die finale teks self deeglik nagaan en verantwoordelikheid daarvoor aanvaar. ::::Ek sou egter versigtig wees met die aanname dat bronne bloot omdat hulle uit die oorspronklike artikel oorgedra word, glad nie nagegaan hoef te word nie. Niemand verwag noodwendig dat elke bron volledig van nuuts af ondersoek moet word voordat ’n vertaling gepubliseer word nie, maar die vertaler behoort minstens seker te maak dat die vertaalde teks die oorspronklike artikel getrou weergee, dat die verwysings korrek oorgedra is en dat daar nie deur die vertaalproses nuwe stellings, betekenisverskuiwings of foutiewe terminologie ontstaan het nie. ::::Wat die publisering van die porboodskap betref, dink ek dit is ’n nuttige vorm van deursigtigheid, maar dit is iets waaroor die gemeenskap nog ’n beginsel moet vasstel. Vir hierdie spesifieke kompetisie sou ek dus voorstel dat WikimediaZA eers bevestig wat hulle reëls oor KI-gebruik is; daarna geld uiteraard steeds die Afrikaanse Wikipedia se gewone vereistes ten opsigte van kwaliteit, verifieerbaarheid en die verantwoordelikheid van die redigeerder. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 12:04, 26 Augustus 2026 (UTC) == Nuwe botartikels == Gemeenskap, ek mis die gemeenskapsbesluit om met nuwe botartikels te groei. Ons het byna 400 nuwe botartikels met 'n klein inligtingskassie en een sin. (As jy die res soek, moet jy die Engels lees.) Myns insiens voeg dit min waarde by, wat dink julle? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 11:50, 27 Augustus 2026 (UTC) :Ek dink dit voeg waarde by. Ek sien nie hoe die aantal van 400 relevant is nie. Daar is poskodes in Lesotho en Sentraal-Afrikaanse Republiek waaroor 'n Afrikaanse leser mag leer, en waaroor daar regtig min bekend is, soos slegs die ligging en koördinate. Sien geen rede hoekom hierdie onderwerpe van die ensiklopedie uitgesluit moet word nie; ander weergawes sluit hierdie onderwerpe in, maar ek hoor graag ander se menings. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:14, 27 Augustus 2026 (UTC) ::Gee ons asb 'n voorbeeld of 2 vd poskodes in Lesotho wat jy gedoen het. Ek kan nie veel van Kabouterbot onthou nie...ouderdom! ::PS Kabouterbot het vannag 'n fokop gemaak by [[Nana-Bakassa]] ("Koördinate: Missing latitude") ::[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 12:37, 27 Augustus 2026 (UTC) :::@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] [[Hleoheng]] [[Fenyane]]. Ek moet nog die kategorieë byvoeg. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:40, 27 Augustus 2026 (UTC) :::@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] reggemaak, dankie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:15, 27 Augustus 2026 (UTC) :Ek dink dit voeg net so veel waarde as al die saadjies oor plantspesies. Maak nie saak of dit nou deur 'n bot geskep is of nie. @[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] jou vraag is eintlik oor die nuttingheid van saadjies, en ek dink ons het daardie bespreking al baie keer gehad. :Party mense vind die artikels interessant, al is daar min inligting. Dit kan altyd verder uitgebrei word. Dit is ook goed vir ander artikels wat plekname benoem (soos 'n artikel oor 'n ramp of iets), minder rooi skakels ens. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:40, 27 Augustus 2026 (UTC) :@[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] [[Tim Curry]] is onlangs oorlede. Die artikel is ook deur 'n robot begin. Kyk hoe lyk dit vandag. Die feit dat dit deur 'n robot begin is, doen geen afbreek aan ander artikels nie, en skep 'n raamwerk vir ander gebruikers om maklik by te dra. Ek kan onthou jy het destyds ook vreeslik gekla oor die artikels oor akteurs wat deur 'n robot geskep is. Dit staan jou vry om enige artikel wat jy dink te kort is, uit te brei. En as die onderwerp jou nie interesseer nie, hoef jy nie die artikel te lees nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:41, 27 Augustus 2026 (UTC) :Intussen meer as 410. Die aantal is belangrik, aangesien kwantiteit die kwaliteit van die Afrikaanse Wikipedia raak. Daar is ook botartikels oor Russiese rajons, Australiese plaaslikeowerheidsgebied en Haïtiaanse departements. Terloops, ek het ander projekte as om 410 botartikels uit te brei. Myns insiens raak dit dieselfde tema: Ons skryf artikels '''deur mense vir mense'''. Tel asb. al die [[:Kategorie:Saadjies]] vir my. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 12:45, 27 Augustus 2026 (UTC) ::Wat is die verskil tussen 410 en 410&nbsp;000? Hoe raak dit die kwaliteit van ander artikels? – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:48, 27 Augustus 2026 (UTC) :::Inderdaad. Niemand kla oor enwiki se kwaliteit nie, en hulle het meer as 2 miljoen saadjies. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:54, 27 Augustus 2026 (UTC) ::::Hoe meer botartikels ons het, hoe meer lesers kom daarop af en sien een-sin-saadjies. Dit raak die reputasie van die hele projek. Daar is mense wat ure, maande, jare vir kwaliteit offer. Hoe aktief is die Cebuano- en Waray-Waray-Wikipedias? [[:en:Cebuano Wikipedia]], [[:de:Cebuanosprachige Wikipedia]], [[:en:Waray Wikipedia]] en [[:de:Waray-Waray-Wikipedia]] vertel baie vir my. Die botartikels het niks gehelp nie. Op die [[:en:Swedish Wikipedia#Massive deletions in robot-made articles]] het hulle intussen baie botartikels geskrap. Die Engelse Wikipedia het sewe miljoen artikels en die nodige mannekrag met dié wêreldtaal! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:00, 27 Augustus 2026 (UTC) :::::@[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] moet ons [[Tim Curry]] skrap? – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:03, 27 Augustus 2026 (UTC) ::::::{{Ping|Pynappel}} Ons kan wel artikels oor mense deur mense laat skryf. Soos [[Dolly Parton]], [[Bonnie Tyler]] en [[Gunther von Hagens]]. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:10, 27 Augustus 2026 (UTC) :::::::Kom ons hoor wat sê die res van die gemeenskap. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:15, 27 Augustus 2026 (UTC) : Honderde saadjies beteken nie veel nie. Dit groei nie. Kyk na die sponsies. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:51, 27 Augustus 2026 (UTC) ::Hallo @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]], ek stem saam dat dit dalk nie veel beteken nie, maar dit het nie noodwendig 'n negatiewe impak nie. Trouens, my punt is juis dat dit 'n goeie impak het omdat dit 'n bestaande artikel verskaf waartoe gebruikers kan bydra. Ek wonder hoeveel gebruikers wysig bestaande artikels eerder as om nuwe artikels te skep. Dit sal interessant wees om hierdie statistiek van 'n groot Wikipedia soos Engels of Duits te kry. Intussen deel ek 'n lys van artikels wat deur kabouter geskep is en wat sedertdien gegroei het. Dit is almal akteurs, vermoedelik omdat dit 'n onderwerp is waarin meer mense geïnteresseerd is, terwyl die sponse 'n baie kleiner gehoor het, maar daardie gehoor verdien steeds om artikels op Wikipedia in Afrikaans te kan raadpleeg en wysigings daarby aan te bring en ja, as hulle die vermoë het, self artikels te begin. ::* [[Shailene Woodley]] ::* [[Jenna Ortega]] ::* [[Anna Held]] ::* [[Elton John]] ::* [[IJustine]] ::* [[Sydney Sweeney]] ::* [[Beatrice Straight]] ::* [[Alec Baldwin]] ::* [[Raquel Welch]] ::* [[Timothée Chalamet]] ::* [[Rami Malek]] ::* [[George Carlin]] ::– 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 23:20, 27 Augustus 2026 (UTC) == Voorstel: 'n Konsep-naamruimte (ns 118) == Hallo almal Ek wil graag voorstel dat ons vir die Afrikaanse Wikipedia 'n aparte '''Konsep'''-naamruimte aanvra. Dit is die ekwivalent van die Engelse ''Draft:'' (naamruimte 118). Tans het 'n onvoltooide artikel net twee tuistes: die hoofnaamruimte, waar lesers en soekenjins dit sien, of 'n gebruikersubblad of [[Wikipedia:Sandput]]. 'n Konsep-naamruimte gee 'n derde plek: * Konsepte tel nie as artikels nie en beïnvloed nie ons artikeltelling nie. * Konsepte word outomaties nie deur soekenjins geïndekseer nie, dus skaad 'n onvoltooide bladsy nie die projek se aansien nie. * Nuwelinge kan aan 'n artikel werk sonder dat dit binne minute vir verwydering genomineer word. * Wanneer die artikel gereed is, word dit eenvoudig na die hoofnaamruimte geskuif en die volledige geskiedenis bly behoue. Meer as 25 Wikipedias het reeds so 'n naamruimte. === Wat presies aangevra sal word === * Naamruimte 118 = Konsep, naamruimte 119 = Konsepbespreking * 'n Alias sodat ''Draft:'' ook na dieselfde naamruimte wys * Subbladsye aangeskakel * ''noindex'' sodat konsepte nie deur soekenjins geïndekseer word nie * Konsepte tel nie as inhoudsbladsye nie (dus nie in die artikeltelling nie) * VisualEditor beskikbaar in die nuwe naamruimte === Punte waaroor ons moet besluit === # '''Die naam.''' "Konsep" / "Konsepbespreking", of eerder "Klad" / "Kladbespreking"? Ander voorstelle is welkom. # '''Wie mag 'n konsep na die hoofnaamruimte skuif?''' Enigeen, of net gebruikers wat outomaties bevestig is (''autoconfirmed'')? # '''Verlate konsepte.''' Op die Engelse Wikipedia kan 'n konsep wat ses maande lank onaangeraak bly, verwyder word, met 'n kennisgewing aan die skepper. Wil ons iets soortgelyks, en met watter tydperk? # '''Soekresultate.''' Moet konsepte by verstek in ons interne soektog verskyn, of net wanneer 'n mens dit uitdruklik kies? === Hoe dit tegnies werk === Ons kan dit nie self aanskakel nie. Dit is 'n konfigurasieverandering aan Wikimedia se bedieners. Die pad is: # Konsensus hier op die Geselshoekie, met die besonderhede hierbo beslis. # 'n Versoek op Phabricator onder ''Wikimedia-Site-requests'', met 'n permanente skakel na hierdie bespreking (sien [[m:Requesting wiki configuration changes]]). # 'n Ontwikkelaar dien die wysiging in Gerrit in en dit word ontplooi. Dit neem gewoonlik 'n paar weke. Vir 'n kleiner wiki is 'n handjievol steunstemme genoeg: die Birmaanse Wikipedia se versoek ([[phab:T352424]]) is met twee steunstemme goedgekeur. === Alternatief === As die gemeenskap voel 'n eie naamruimte is oorbodig, kan ons byna dieselfde werkvloei kry sonder enige tegniese versoek, deur subbladsye soos ''Wikipedia:Konsepte/Artikelnaam'' te gebruik. Die verskil is dat ''noindex'' dan nie outomaties geld nie, dat konsepte nie 'n eie filter in onlangse wysigings en die soekfunksie kry nie, en dat die naam vir nuwelinge minder duidelik is. === Steun, teen, kommentaar === Ek stel voor ons hou die bespreking ten minste twee weke oop sodat almal kans kry om te reageer. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:51, 27 Augustus 2026 (UTC) : Ek ondersteun die voorstel in beginsel. Hou vir twee weke. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:43, 28 Augustus 2026 (UTC) ::{{Ondersteun}} idee ::#Konsepartikel ::#Gebruikers wat bevestig is ::#Ses maande klink redelik ::#Net by keuse, maar as iemand nou dieselfde artikel wil skep, moet dit duidelik wees dat daar reeds ‘n konsepartikel is. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:16, 28 Augustus 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} Een van die grootste voordele sal wees as daar kompetisies of werkwinkels is, sodat ander gebruikers weet om die gebruiker spasie te gee. Dit kan dalk ook help dat nuwelinge meer vrymoedigheid het...(dalk?) :Net 'n vraag: as die blad geskuif word sonder 'n aanstuur, wat oorbodig sal wees, tel dit as 'n bladsyverwydering? [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 14:19, 1 September 2026 (UTC) ::@[[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] soos sake tans staan, ja, maar slegs administrateurs kan skuif sonder 'n aanstuur. As ander gebruikers bladsye skuif, dan word 'n aanstuur outomaties agtergelaat. Op die Engelse Wikipedia het hulle 'n spesifieke gebruikersgroep, nl. ''page movers'', wat bladsye sonder 'n aanstuur kan skuif. Ons kan oorweeg om ook so 'n groep op die Afrikaanse Wikipedia te hê. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 15:12, 1 September 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} al vier punte hier bo. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 20:41, 4 September 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 16:08, 5 September 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} – Briljante idee. Laat dit goed gaan, [[Gebruiker:Lefcentreright|Lefcentreright]] ([[Gebruikerbespreking:Lefcentreright|kontak]]) 17:34, 5 September 2026 (UTC) :<s>{{Neutraal}}</s> – Ek is tans bietjie uitgebrand! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:30, 5 September 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} – Laat dit goed gaan! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:37, 16 September 2026 (UTC) ::Ek het die nuwe naamruimtes aangevra: https://phabricator.wikimedia.org/T437576 – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:24, 10 September 2026 (UTC) :::Ons het vandag die nuwe Konsep- en Konsepbesprekingnaamruimtes ontvang. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 16:18, 14 September 2026 (UTC) ::::Baie dankie Pynappel --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:46, 16 September 2026 (UTC) == Malfunction... == Die taalkundiges: beste vertaling - faal of wanfunksioneer? Of hang dit af van die gebruik van die woord? Ek verkies eersgenoemde! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:34, 28 Augustus 2026 (UTC) :Ja, wanfunksioneer as werkwoord. Ook dalk :* nie behoorlik funksioneer nie :* foutief funksioneer :* gebrekkig funksioneer Informeel: Die masjien het begin probleme gee. :As selfstandige naamwoord: Fout :* The system experienced a hardware malfunction that caused unexpected server reboots. :: Die stelsel het 'n hardewarefout ondervind wat onverwagte herlaaie van die bediener veroorsaak het. :* Engineers traced the vehicle's sudden loss of power to an electronic control unit malfunction. :: Ingenieurs het die voertuig se skielike verlies aan krag nagespoor na 'n fout in die elektroniese beheereenheid. :[[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 11:59, 28 Augustus 2026 (UTC) ::Volgens [https://translate.google.co.uk/ Google Translate], lui die Afrikaans vertaaling: ::*Die stelsel het 'n hardeware-wanfunksie ondervind wat onverwagte bedienerherlaai veroorsaak het. ::*Ingenieurs het die voertuig se skielike kragverlies na 'n wanfunksionering in die elektroniese beheereenheid teruggevoer. ::[[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 14:55, 28 Augustus 2026 (UTC) :::Ai tog, Martin..! [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 11:46, 31 Augustus 2026 (UTC) ::::Nee Martin, gaan kyk terug in jou skoolboeke. Google Translate gee maar swak vertalings! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:59, 31 Augustus 2026 (UTC) == [[Ratko Mladic]] == Goeiedag, ek wil graag hoor of ek hierdie konsep na die hoofnaamruimte mag skuif. Dit is 'n KI-vertaling van die Engelse weergawe. Ek het nie al die bronne noukeurig deurgegaan nie, maar die resultaat lyk ooglopend korrek. Is daar enige groot probleme met die artikel wat verhoed dat dit gepubliseer kan word? Dit kan natuurlik in sy konsepvorm en na publikasie steeds gewysig word om enige foute te korrigeer of nuwe inligting by te werk. Ek hoor graag van u. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:49, 28 Augustus 2026 (UTC) :Hallo Pynappel, ja dis skaflik, haal net asb al die rooi skakels in die inleiding uit. :Iets soos--- ''Sien ook: [[Kroasiese Onafhanklikheidsoorlog]] en [[Bosniese Oorlog]]'' --- het geen nut nie. :Dankie! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 12:11, 28 Augustus 2026 (UTC) ::{{uitgevoer}} – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:05, 28 Augustus 2026 (UTC) == FAK-voorsitters == Het die voorsitterlys van die [[Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge|FAK]] probeer opdateer, maar daar is nog datum-gapings, wat ook bevestig kan word. Daar mag ook 'n Prof. Jan de Koning tussen Cillié en Heyns wees, maar ek vind baie min inligting oor hom. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 11:21, 1 September 2026 (UTC) == Twintigjaargemeenskap. == Gemeenskap, kan al die bestaande lede van die 15 jaar gemeenskap net laat weet of hulle dalk al deel van die twintigjaargemeenskap moes gewees het? Ek het [[Gebruiker:Sobaka]] opdateer. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:02, 6 September 2026 (UTC) : Ook dankie en geluk aan [[Gebruiker:JMK]] met sy 20 jaar deelname hier by ons. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:56, 6 September 2026 (UTC) ::Eers in Jan. 2028! [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 19:02, 6 September 2026 (UTC) == Jou wiki sal op 23 Sep oorskakel na die lees-alleenmodus == <section begin="server-switch"/><div class="plainlinks"> Die [[Wikimedia-stigting]] sal die verkeer tussen sy datasentrums ruil. Dit sal verseker dat Wikipedia en die ander Wikimedia wiki's aanlyn kan bly, selfs ná 'n ramp. Hulle sal alle verkeer na die sekondêre datasentrum op '''{{#time:j xg|2026-09-23|af}}''' oorskakel. Die toets begin om '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2026-09-23T14:00|en}} {{#time:H:i e|2026-09-23T14:00}}]''' Ongelukkig, as gevolg van 'n paar beperkings in [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki? | MediaWiki]], moet alle redigering stop terwyl ons oorskakel. Ons vra om verskoning vir hierdie ontwrigting en werk daarna om dit in die toekoms tot die minimum te beperk. 'n Banier sal 30 minute voor die aanvang op alle wiki's vertoon word. '''Vir 'n kort tydjie sal u alle wiki's slegs kan lees, maar nie kan redigeer nie.''' * Op Woensdag 23 September 2026 sal u vir tot 'n uur lank nie kan wysig nie. * As u gedurende hierdie tyd probeer redigeer of stoor, sal u 'n foutboodskap sien. Ons hoop dat geen wysigings verlore sal gaan gedurende hierdie minute nie, maar ons kan dit nie waarborg nie. As u die foutboodskap sien, wag dan totdat alles weer normaal is. U behoort dan u redigering te kan stoor. Maar ons beveel aan dat u eers 'n afskrif van u wysigings maak, net ingeval. ''Ander gevolge'': * Agtergrondwerk sal stadiger wees en sommige sal moontlik nie voltooi word nie. Rooi skakels word moontlik nie so vinnig soos gewoonlik opgedateer nie. As u 'n artikel skep wat reeds elders gekoppel is, sal die skakel langer as gewoonlik rooi bly. Sommige toepassings-skrifte met 'n lang looptyd sal gestop moet word. * Ons verwag dat die uitrol van nuwe kode soos enige ander week sal plaasvind. Alhoewel, sommige gevalle van kodevries kan egter stiptelik plaasvind as die operasie dit daarna vereis. * [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] sal vir ongeveer 90 minute onbeskikbaar wees. Deel asseblief hierdie inligting met u gemeenskap.</div><section end="server-switch"/> [[m:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] 12:58, 15 September 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=30513874 --> mviop48yyjwtcjnxx4hsj3cdz9dnyr4 2967865 2967863 2026-09-16T21:58:49Z SpesBona 2720 /* Kunsmatige intelligensie en Wikipedia */ Ag, ek mors my tyd 2967865 wikitext text/x-wiki __NEWSECTIONLINK__ __NOINDEX__ {{spring ondertoe}} [[Lêer:Rooibokram KNP suide.JPG|duimnael|220px|links|Aliwal2012 sê: "Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Rooibokram in 2011 in die suide.]]<!-- [[Lêer:Vandalenjaeger 01.jpg|duimnael|260px|links|'n Versoek aan al die admins: help ons asseblief om vandalisme uit te roei!]] [[Lêer:Perde by Glen Reenenkamp, Golden Gate NP (1).jpg|duimnael|links|320px|Dis naweek! Kom ry die mak perde by die asemrowende [[Golden Gate-Hoogland- Nasionale Park]]!]] [[Lêer:Ceratotherium simum Kruger Park 02.JPG|duimnael|260px|links|'n Witrenoster in 2003.]] [[Lêer:Jessica isn't getting involved in this discussion.jpg|duimnael|links|230px|Kom praat met ons op die Geselshoekie, ons kuier lekker saam!]] --> <div style="background:#f9f9f9; border:1px solid #aaaaaa; clear:right; float:right; font-size:90%; margin:1em 0 1em 1em; padding:1em; width:20em;"> <big>'''Sien ook:'''</big> * [[Wikipedia:Welkom nuwelinge]] wat veral op nuwelinge gemik is. * [[Wikipedia:Gebruikersportaal]] vir nuttige skakels vir alle gebruikers. * [[Wikipediabespreking:Geselshoekie]] vir bespreking oor die toekoms van hierdie bladsy. * [[/Taalforum/]] vir besprekings oor taalprobleme. Die juiste terme, spellings ensomeer. <center>'''Verdere hulp:'''<br /></center> Vir volledige hulp, riglyne en beleid (algemeen en spesifiek), raadpleeg gerus die * [[:en:Wikipedia:Community Portal|Engelse ''Community Portal'']], * [[:nl:Wikipedia:Gebruikersportaal|Nederlandse Gebruikersportaal]] en * [[:m:|Meta Wikipedia]]. </div> {{Argiefboks|14 | argief1 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2006|2004+05+06]] | argief2 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2007|2007+08+09]] | argief3 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2010+2011|2010+11]] | argief4 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2012|2012]] | argief5 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2013|2013+14+15]] | argief6 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2016|2016]] | argief7 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2017|2017]] | argief8 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2018|2018]] | argief9 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2019|2019]] | argief10 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2020|2020]] | argief11 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2021+2022+2023|2021+22+23]] | argief12 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2024|2024]] | argief13 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2025|2025]] | argief14 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2026|2026]] }} '''Welkom''' by die Afrikaanse Wikipedia se algemene geselshoekie. Enigiemand is welkom om deel te neem aan die besprekings hier: '''onderteken asseblief u besprekings''' deur <nowiki>~~~~</nowiki> te tik, of die "Handtekening met datum"-ikoon ([[Lêer:button sig.png|Handtekening met datum|link=]]) te kies op die redigeringskieslys. Ou besprekings word na die '''argief''' geskuif (sien die navigasiekas regs). As u 'n gesprek wil voortsit wat reeds in die argief is, word aanbeveel dat u die betrokke dele uitknip en hier plak. Hierdie blad is vir algemene besprekings, besprekings omtrent 'n spesifieke artikel kan op daardie artikel se besprekingsblad begin word; sodoende kan dit ook deur toekomstige bydraers en redigeerders gelees word. Vir die jongste nuus van WikimediaZA, besoek gerus ons [https://www.facebook.com/groups/231160206984566 Facebook bladsy], word lid van die [http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikipedia-af Afrikaanse poslys] of besoek ons [http://wikimedia.org.za/wiki/Tuisblad_in_Afrikaans Tuisblad in Afrikaans] <div class="plainlinks"><center>'''>>> [//af.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Geselshoekie&action=edit&section=new Voeg 'n nuwe onderwerp by] <<<'''</center></div> == Jy het jou huiswerk gedoen... == ...as die Engelse Wikipedia sê dat van hulle artikels met 'n Afrikaanse (of Duitse artikel) uitgebrei kan word. Ek het onlangs twee voorbeelde rakende my sportartikels gesien: * [[:en:South Korea national rugby union team]] wat met hulp van beide die [[:af:Koreaanse nasionale rugbyspan|Afrikaanse voorbladartikel]] en die [[:de:Südkoreanische Rugby-Union-Nationalmannschaft|Duitse lesenswaardige artikel]] verbeter kan word. * [[:en:Tanzania national cricket team]] wat met hulp van die [[:de:Tansanische Cricket-Nationalmannschaft|nuwe Duitse lesenswaardige artikel]] (laas maand aangewys) verbeter kan word. Myns insiens is dit baie interessant dat die Afrikaanse en Duitse Wikipedia in beide krieket en rugby (hoegenaamd dié Engelse sportsoorte) deels beter artikels het as die Engelse Wikipedia. My doel was nog altyd om met artikels oor nasionale spanne en wêreldbekertoernooie die Engelse artikel te klop, nou word in die een of ander amptelik daarna verwys dat dit wel die geval is. Volgens my beskeie mening is dit die geval by die meeste artikels oor nasionale spanne, en hulle het in Afrikaans en Duits altyd dieselfde inhoud. Terloops, die Swahili-Wikipedia (Swahili is 'n ampstaal in Kenia, Rwanda, Tanzanië en Uganda) het nie een artikel oor nasionale krieket- of rugbyspanne nie. Tydens laasjaar se Wikimania in Nairobi wou ek 'n projek van stapel stuur om hulle ook te betrek, maar my versoek het nie geslaag nie (ek was nie daar nie). Hulle het wel artikels soos [[:sw:Steve Tikolo]] waar ek met 'n inligtingskas kon help, maar hulle het nie iets soos [[:sw:Timu ya kriketi ya Kenya]] ([[Keniaanse nasionale krieketspan]]) nie. Gemeenskap, dit is wat van my sportartikels vir die Afrikaanse Wikipedia (en Duitse ook) kan bied en myns insiens is dit een van baie moontlikhede om Afrikaans volstoom te ondersteun: '''met kwaliteit bo kwantiteit'''. Daarmee kan ons veral lesers lok, dink ek. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:45, 13 Julie 2026 (UTC) :In die kol. Weens die druk op Afrikaanse onderwys-instellings moet daar aanlyn-aktiwiteit oor 'n alternatiewe en breë front wees. Die wiki-artikels oor gewilde onderwerpe plaas terminologie in die volksmond, en is beleggings in die taaltoekoms. 'n Leserspubliek wat meer lees, meer krities lees en meer in feite belangstel sal wel ook help. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 21:09, 18 Julie 2026 (UTC) == Maria == Kan iemand asb. vir my die artikel "Maria Boleyn" skep sodat ek kan sien of ek dit op hierdie gemors van 'n app kan doen - die app waarop ek glo geblokkeer is? Hoe is dit moontlik? - Burgert [[Spesiaal:Bydraes/&#126;2026-40485-20|&#126;2026-40485-20]] ([[Gebruikerbespreking:&#126;2026-40485-20|talk]]) 04:46, 20 Julie 2026 (UTC) ::{{ping|Rooiratel}}, enige raad hier? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:07, 20 Julie 2026 (UTC) :::Bedoel jy die Selfoon app? Dit werk net so 'n klein bietjie vir my, soms... maar ek vermy dit soos die pes vir bydraes. [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 08:38, 20 Julie 2026 (UTC) ::::Ek het nog nie die app gebruik nie. As mens jou gewone gebruikersnaam en wagwoord gebruik on aan te meld, dan sien ek nie hoekom jy op die app geblokkeer sal wees, maar nie op die webwerf nie. As die app 'n probleem is, gebruik net die webwerf. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 14:48, 1 Augustus 2026 (UTC) == [[Wikipedia:Bladsyverwydering]] == Admins, daar is 'n bietjie werk. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:55, 21 Julie 2026 (UTC) [[Lêer:Radio Overberg Advertensie 29 Julie 2026.jpg|duimnael|met Jimmy Wales]] == Wikimania 2026 == As ‘n ontvanger van ‘n beurs van [[Wikimedia ZA]], is ek in Parys om [[Wikimania]] 2026 in [[Parys]] by te woon. My eerste Wikimania. Vandag was die voorkonferensie vir gebruikers met spesiale regte wat inderdaad weereens die omvang van aktiwiteite binne Wikimedia onder aandag bring. Mens kan uiteraard ook aanlyn verskeie van die sessies van more bywoon deur te registreer op die Wikimania 2026 blad. Die weeklikse radio inset by [[Overvaal Stereo]] is ook vandag van die byeenkoms gedoen. ‘n Volledige verslag van Wikimedia 2026 sal na afloop van die konferensie gedoen word. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 19:48, 21 Julie 2026 (UTC) : Ek is ook hier. Uiteindelik [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ontmoet. [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 15:26, 22 Julie 2026 (UTC) ::Lekker julle manne, geniet dit terdeë! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:02, 22 Julie 2026 (UTC) ::: Ja, dis goed om Dumbassman uiteindelik te ontmoet. Ek het ook twee Duitse gebruikers raakgeloop wat al artikels op die Afrikaanse Wikipedia geskep het. Die een wat oorspronklik van Suid-Afrika kom, het aangedui hy mag weer betrokke word. Ek het hom sterk aangemoedig. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:34, 22 Julie 2026 (UTC) {{uitkeep}} Oesjaar, is jy nie weg Frankryk toe vir Wikimania 2026 nie? [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:50, 21 Julie 2026 (UTC) : Nee ongelukkig nie. As pensioenaris met inkomste van R0.00 per maand kon ek nie die Schengen Visa bekostig nie, my bakkie het dringend instandhouding vereis. So werk dit maar. Groete. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:58, 21 Julie 2026 (UTC) ::Jammer om te hoor, miskien kan jy nog virtueel aanbied? Sopas self ook R11750 vir my Mercedes se diens moes uithaal! Groete tuis, [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:54, 21 Julie 2026 (UTC) ::: [[Gebruiker:Discott]] bied namens my aan. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:02, 21 Julie 2026 (UTC) :::: "Gebruiker Discott het 'n uitstekende 5 minute aanbieding "''Rooting for Knowledge: Why we need a Wiki-Botanist Action Group Today'' aangebied oor die werk wat op die Afrikaanse Wikipedia gedoen word deur gebruiker Oesjaar en Prof van Wyk. Lyk of die vraag beantwoord gaan word, aangesien dit aanleiding gegee het tot die begin van werk om 'n Wiki Biodiversiteit ontmoeting voor die opkomende [[Internasionale Botaniese Kongres]] in 2029 in [[Kaapstad]] aan te bied. Die Afrikaanse Wikipedia het 'n globale inpak. Puik werk Oesjaar en Prof van Wyk. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 21:00, 25 Julie 2026 (UTC) == RFC oor KI-gegenereerde inhoud in Commons (en ter plaatse) == Soos op 23 Junie hier genoem, is Commons nog besig om uit te werk wat hulle presies wil hê wat beelde betref wat deur KI geskep is. Hulle is veral versigtig vir beelde wat werklike mense uitbeeld, selfs as dié historiese figure is, waar etiese oorwegings (soos persoonsregte) effektief geen rol speel nie. Ook hou hulle nie daarvan in enige wetenskaplike aanwending nie. Sulke beelde noem hulle spekulatief, ensomeer, en wil nie valse inligting die wêreld instuur nie. Ook beskou sommige persone daar KI-beelde as opvoedkundig waardeloos, en byna enige menslike poging as baie beter. Ons het natuurlik talle artikels aangaande historiese figure waar die uitbeelding volkome spekulatief is, soos [[Plautus]] en baie ander, alhoewel dan nie KI nie. By die Commons-bespreking word gemeld: :"Groot getalle beelde wat nie die werklikheid weerspieël nie, word [op commons] opgelaai. Wanneer 'n minderwaardige KI-beeld in 'n artikel ingevoeg word, ontmoedig dit werklike fotograwe en grafiese kunstenaars om beelde te skep, omdat hulle meer geneig is om 'n beeld te skep vir 'n artikel wat geen illustrasie het nie. Hierdie opdatering vereis dat sommige KI-inhoud as sodanig in-beeld gemerk word. Hierdie opdatering redaksioneer andersins nié projekte buite Commons nie. Commons het geen voorneme om ander projekte te redaksioneer nie, ons wil net verseker dat óns nie bydra tot die waninligting van die publiek nie." Die kwessie dus: af.wiki moet nog besluit wat ons plaaslike beleid is, want wikimedia gaan nie aan ons voorskryf nie.<br> :a) Word <u>oplaai</u> van KI-beelde hier op af.wiki toegelaat, benewens waar dit KI-konsepte self illustreer?<br> :b) Word dit toegelaat waar dit werklike mense illustreer? Hier dink mens bv. aan gevalle waar ons 'n vae foto of illustrasie het, wat deur KI in 'n meer realistiese of gekleurde portret (maar met onafwendbare spekulatiewe elemente) omskep kan word.<br> :c) Word KI-beelde enigsins in artikels toegelaat?<br> Op en.wiki word dit oorwegend nie toegelaat nie. Ons moet ook in ag neem, dat selfs indien dit nie in ons artikels toegelaat word nie, dit steeds vir die publiek en private webwerwe nuttig mag wees. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 10:31, 22 Julie 2026 (UTC) ::Ek verstaan... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:35, 22 Julie 2026 (UTC) :::Vandag ‘n Wikimania 2026 paneelbespreking oor [[Kunsmatige intelligensie|KI]] binne die Wiki-omgewing bygewoon. Beide die potensiële bedreigings en moontlike voordele daarvan, is deur die paneellede geopper. Selfs oor die idee van ‘n aanvanklike sentrale beleid daaroor of gedesentraliseerde benadering, was daar nie eenstemmigheid nie. Aangesien daar konsensus was dat dit ‘n realiteit is wat hanteer sal moet word, gaan gesprekvoering voort en hopelik gaan meer duidelike riglyne in dié verband ontwikkel word. :::Ek gaan poog om ‘n oog op die verwikkelinge te hou en wat ons in die interim selfs in die Afrikaanse Wikipedia kan begin bespreek. Meer as een paneellid het daarop gewys dat selfs in van die groot Wikipedia’s daar nog nie voldoende kennis is oor wat werklik die implikasies van KI is nie. [[Jimmy Wales]] het ook indirek daarna verwys in sy openingstoespraak. Wikipedia se rol in die era van [[groot taalmodel]]le kan self nog belangriker word, in sy toespraak ‘n optimistiese toon oor die toekoms van Wikipedia en sê dat die dood van Wikipedia al van die begin af voorspel is, dit nog steeds van krag tot krag sal gaan. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:21, 22 Julie 2026 (UTC) == Gebruiker:Elmarie Waltman == Gemeenskap, dit is vir my 'n plesier om julle voor te stel aan [[Gebruiker:Elmarie Waltman|Elmarie]]. Sy het ingestem om ons te help met Admin werk, meer hieroor later. Sy gaan ook deel van die Radiospan wees. Welkom hier by ons Elmarie. Onthou, hierdie klomp ou toppies hier betrokke se blaf is erger as hulle byt! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:46, 24 Julie 2026 (UTC) :Hoe lekker lag ek nou! Dankie Deon, hoop om die Wikipedia naam op al die platforms hoog te hou. [[Gebruiker:Elmarie Waltman|Elmarie Waltman]] ([[Gebruikerbespreking:Elmarie Waltman|kontak]]) 09:02, 24 Julie 2026 (UTC) ::Baie welkom Elmarie, ons hoop jy geniet jou tyd hier terdeë! Sien uit na jou bydrae. Groete, [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 09:48, 24 Julie 2026 (UTC) ::: Welkom Elmarie, geniet dit! [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 10:36, 25 Julie 2026 (UTC) ::::Baie welkom hier @[[Gebruiker:Elmarie Waltman|Elmarie Waltman]] - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 16:38, 1 Augustus 2026 (UTC) == Versoek om kommentaar oor die toekoms van Abstrakte Wikipedia == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Julle word uitgenooi om jul mening te lug in 'n [[:m:Requests for comment/The future of Abstract Wikipedia|versoek om kommentaar oor die toekoms van Abstrakte Wikipedia]]. {{Int:Feedback-thanks-title}} [[:m:User:Kowal2701|Kowal2701]] ([[:m:User talk:Kowal2701|talk]]) 12:24, 24 Julie 2026 (UTC) </bdi> <!-- Message sent by User:DreamRimmer@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> : Kan iemand vir my sê wat Abstrakte Wikipedia is? Of word ek nou te oud? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:34, 24 Julie 2026 (UTC) ::Weet ook nie, maar volgens google: Abstrakte Wikipedia is 'n Wikimedia-projek wat Wikifunksies en Wikidata gebruik om 'n taalonafhanklike weergawe van Wikipedia te skep. Dit het ten doel om inhoud in enige natuurlike taal te genereer om artikels oor kleiner taaluitgawes uit te brei. ::'''Die kernkomponente is''' ::* Wikidata wat die gestruktureerde kerndata- en kennisbasis verskaf en ::* Wikifunksies wat kode en funksies verskaf om abstrakte data in mensleesbare sinne te omskep. ::Die taalonafhanklikheid laat gebruikers toe om artikellogika te skep en te onderhou sonder om dit aan 'n enkele gesproke taal te koppel. ::'''Die projekdoelwitte is''' ::* taalgelykheid, aangesien kleiner taalwiki's bygestaan word om hul artikeltellings vinnig te laat groei, en ::* globale reikwydte aangesien mense bemagtig word om kennis in hul moedertaal te lees en mee te deel. ::[[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 14:00, 24 Julie 2026 (UTC) == Inligtingskas Vliegtuigenjins == Gemeenskap, kan enige van die slimmer jongmanne asb. vir ons ''Infobox aero engine'' vertaal? Ook, het ons die ekwivalent van ''Infobox sportsperson''? Ek word graag bederf... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:36, 28 Julie 2026 (UTC) : {{ping|Pynappel}}, met al jou nuwe energie, kan jy dalk hier help asb? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:53, 23 Augustus 2026 (UTC) ::@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ek het beide nou geskep. Dit is gewoonlik baie maklik om 'n sjabloon van die Engelse Wikipedia oor te dra: ::1. Kopieer die bronteks en stoor dit ::2. Gebruik die "Wys voorskou"-funksie om al die ontbrekende sjablone en modules te identifiseer en bring hulle ook oor. ::3. Herhaal stap 2 totdat al die skakels blou is ::4. Vertaal teks wat sigbaar aan gebruikers is na Afrikaans, bv. die etikette in 'n inligtingskas, kategoriename, ens. ::Die belangrikste ding om in gedagte te hou is watter bestaande sjablone en modules ekwivalent is met die Engelse Wikipedia s'n. Die Engelse [[:en:Template:Infobox]] is vir historiese redes nie ekwivalent met ons {{ss|Infobox}} nie. Jy sal dus gewoonlik oral waar {{ss|Infobox}} in 'n nuwe sjabloon geroep word, moet verander na {{ss|Inligtingskas4}}, wat op sigself die module [[Module:Infobox]] roep, wat dit moontlik maak om maklik nuwe inligtingskaste op die Afrikaanse Wikipedia te skep deur sjablone vanaf die Engelse Wikipedia te kopieer. Ons kan later daarna kyk om die teenstrydigheid tussen {{ss|Infobox}} en {{ss|Inligtingskas4}} op te klaar, maar ek vermoed dit gaan 'n groter taak wees. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 20:09, 23 Augustus 2026 (UTC) ::@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] as jy vashaak kan jy maar vir my of @[[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ping. Ek is nou hier, maar gaan weens ander verpligtinge weer van môre af skaars wees. Ek sal so nou-en-dan inloer om te kyk of ek ge-ping is. As ek iets gebreek het, gebruik maar daai rol-terug-knoppie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 20:10, 23 Augustus 2026 (UTC) ::: Dankie. Hierdie ou oom gaan sy bes probeer! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:11, 23 Augustus 2026 (UTC) == Help met kassie, asb. == Kan iemand my asb. help om {{sj|Inligtingskas Planeet}} reg te maak? Ek het net "symbol" ondertoe geskuif, en nou gee hy snaakse goed by elke planeetkassie. Dankie! [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 23:32, 30 Julie 2026 (UTC) :Sien die tweede reël in [[Makemake]]. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 23:35, 30 Julie 2026 (UTC) ::Dankie vir niks. Ek het sommer net "symbol" uitgehaal, en nou is die sjabloon reg. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 12:55, 31 Julie 2026 (UTC) == Taaldinge op RSG: 2 Aug. 2026 == Gemeenskap, neem kennis dat ek nou Sondag om 10:00 weer op Taaldinge met Ina Strydom gesels. Ek gaan verwys na twee dinge wat redelik onbekend is: die Digitalisering van Vakkundige Woordeboeke, prof. [[Gerhard van Huyssteen]] en prof. Martin Puttkammer van NWU help ons daarmee. Ek sal dit eers werklik bemark as die eerste produk gelewer word; ons gaan dit definitief ook op Wikiwoordeboek laai. Tweedens verwys ek na Projek VOS (Vingers op sleutelbord). Die gedagte is dat daar op een dag volgende jaar bv. 'n Saterdag 'n klomp mense in verskeie lokale in stede en dorpe bymekaar kom en ons via TV/dataskakels hulle lei en aan die gang kry. Waar ons kan moet ons van ons gebruikers in persoon daar hê wat as fasiliteerders sal optree. Ja, dit gaan geld kos, ek het juis met van die Afrikaanse organisasies agter die skerms begin gesels... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:42, 31 Julie 2026 (UTC) :Klink goed! [[Spesiaal:Bydraes/&#126;2026-42919-45|&#126;2026-42919-45]] 14:49, 2 Augustus 2026 (Wie is hierdie skim?) ::Ook ingeskakel op RSG, dankie Oesjaar! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 05:46, 3 Augustus 2026 (UTC) ::: Volgens my rekords was dit die 100ste uitsending in ons klankargief. Baie Geluk! Dit beteken daar was seker al baie meer as 200 uitsendings aangesien ons nie klankgrepe van al die uitsendings kry nie. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:05, 5 Augustus 2026 (UTC) == Besoeke vir Julie == Gemeenskap, die besoeke vir Julie is 3,2 miljoen! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:56, 1 Augustus 2026 (UTC) == Die kontakbladsy == Hallo almal. Daar was besprekings 'n tyd gelede oor ons kontakbladsy. Die een hier: [[Wikipedia:Kontak]] En spesifiek oor die e-posadresse op daardie bladsy. Wie beheer dit? Lees enigiemand die e-pos ens.? Ek het 'n bietjie ondersoek ingestel en die meeste van die antwoorde wat ons nodig gehad het gekry. In opsomming word daai e-posadresse beheer deur spesiale sagteware wat Wikimedia gebruik. En Wikipedia gebruikers moet aansoek doen om lede te word van 'n spesiale span wat toegang kry tot die sagteware. Ek gaan aansoek doen (in 'n dag of twee) vir myself, @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] en @[[Gebruiker:Elmarie Waltman|Elmarie Waltman]] om deel te wees van die span. Ek gaan net tydelik deel wees om uit te werk hoe alles werk, en dit te dokumenteer. As julle meer wil weet, of self by die span wil aansluit, lees dan die bladsye wat ek onlangs geskep/vertaal het: [[Hulp:Kontakbladsy]] en [[Wikipedia:Vrywillige Reaksiespan]]. Die bladsye is nie volledig nie, en hulp word waardeer. Ek verbeter dit soos ek meer leer/tyd kry. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 16:48, 1 Augustus 2026 (UTC) :Dankie Rooiratel, ek sien nou die nuutste boodskappe is heel onder aan die bladsy. Sal dit beslis nou meer gereeld lees en opvolg. [[Spesiaal:Bydraes/&#126;2026-42919-45|&#126;2026-42919-45]] ([[Gebruikerbespreking:&#126;2026-42919-45|talk]]) 14:47, 2 Augustus 2026 (UTC) ::@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ek het nou aansoek gedoen. Sien hier : https://meta.wikimedia.org/wiki/Volunteer_Response_Team/Volunteering#Rooiratel_&_Oesjaar_&_Elmarie_Waltman - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 20:49, 30 Augustus 2026 (UTC) == 130 000 artikel mylpaal! == Gemeenskap: daar is ons verby die 130 000 artikel mylpaal! Dankie aan almal wat bydraes gemaak het die afgelope tyd! 'n Ware spanpoging! Nou het ons iets om te bemark! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:57, 1 Augustus 2026 (UTC) :Fantasties! [[Gebruiker:Elmarie Waltman|Elmarie Waltman]] ([[Gebruikerbespreking:Elmarie Waltman|kontak]]) 14:11, 5 Augustus 2026 (UTC) == Kopiereg op foto's == Ek wil net seker maak dat ek die SA-kopiereg op foto's verstaan, want ons benodig by etlike persone foto's wat algemeen op die internet beskikbaar is. Google stel dit so: :In Suid-Afrika verval kopiereg op foto's 50 jaar vanaf die jaareinde waarin die foto aan die publiek beskikbaar gestel is, vir die eerste keer gepubliseer is, of geskep is indien dit ongepubliseer is. :Volgens die SA Regering se Kopieregwet hang die presiese vervaltyd af van spesifieke vrystellingsmylpale: *Gepubliseer of Openbaargemaak: "vyftig jaar na die jaareinde van die jaar waarin die werk wettiglik aan die publiek beskikbaar gestel of vir die eerste keer gepubliseer word, watter termyn ook al die langer is", soos deur Lexology opgemerk. *Ongepubliseer: Indien die foto nie binne 50 jaar na die skepping daarvan gepubliseer of aan die publiek vertoon word nie, verval kopiereg "vyftig jaar na die jaareinde van die jaar waarin die werk gemaak is", volgens Lexology. Ander webblaaie soos [https://www.svw.co.za/copyright-photographs/] blyk dit te bevestig. Mag ons dus Suid-Afrikaanse promosiefoto's van pre-31 Desember 1975 hier oplaai en gebruik? [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 10:56, 3 Augustus 2026 (UTC) :{{ping|JMK}}, ek het gekyk wie van my vriende daar buite kan help... Nie hierdie keer nie. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:27, 3 Augustus 2026 (UTC) ::@[[Gebruiker:JMK|JMK]] vir moderne fotos is dit is beter en makliker om die kopiereghouer van 'n foto (die een wat die foto geneem het) te vra om dit onder 'n gebruikbare lisensie (vir wiki Commons) vry te stel (soos CC-BY-SA, of CC0) as om vir 50 jaar te wag. ::Vir ouer fotos, moet ons maar wag as ons nie die fotograaf kan kontak en vra om dit met 'n vrye lisensie vrystel nie. So ja, enige foto meer as 50 jaar na die publikasiedatum kan ons hier gebruik. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:36, 4 Augustus 2026 (UTC) == Sintaksfoute soos op 1 Augustus == Gemeenskap: [https://checkwiki.toolforge.org/cgi-bin/checkwiki.cgi?project=afwiki&view=project Sintaksfoute] Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:55, 4 Augustus 2026 (UTC) == Ons Bakkiesblad... == Gemeenskap, sien die positiewe terugvoer hier... [https://www.facebook.com/groups/231160206984566 Bakkiesblad] Lekker [[Gebruiker:Sobaka]]! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:06, 6 Augustus 2026 (UTC) == [[Baccalaureus Artium]] == Gemeenskap, moet die woord "artium" nie met 'n hoofletter geskryf word nie soos bv. [[Baccalaureus Pharmaciae]]? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:59, 11 Augustus 2026 (UTC) :Volgens die WAT wel. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:11, 11 Augustus 2026 (UTC) ::{{ping|Pynappel}}, dan neem ek aan ''Magister artium'' moet ook verander word? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:29, 11 Augustus 2026 (UTC) :::Ja, ook volgens die WAT. Het nie nou tyd om dit self te doen nie - sal waardeer indien iemand anders kan. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:32, 11 Augustus 2026 (UTC) ::::Wat is die konteks van die bespreking? My BSc-sertifikaat van die Universiteit van Natal in 1969 was alles in Latyn en verklaar dat die "Gradum Scientiae Baccalaurei" aan my toegeken is. Watter tale is vir die Baccalaureus Pharamaciae sertifikaat gebruik? Latyn? Afrikaans? Engels? Engels en Afrikaans? Kan 'n mens net sommer "BA graad" of "BSc graad" of "MA graad" skryf? [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 14:59, 13 Augustus 2026 (UTC) :::::Volgens die WAT is MA (sonder punte) die afkorting vir mega-[[ampère]] en BA die landkode vir [[Birma]] of die motorkenteken vir [[Maseru]], [[Basoetoland]]. B.A. is die afkorting vir [[Baccalaureus Artium]] en al die voorbeeldsinne gebruik die afkorting (met punte). So-ook is M.A. (met punte) die afkorting vir [[Magister Artium]] en al die voorbeeldsinne gebruik M.A. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 09:05, 14 Augustus 2026 (UTC) ::::::Dit moet dalk ook genoem word dat die hoofinskrywings in die WAT onder B.A. en M.A. is. Daar is geen inskrywings vir Baccalaureus Artium en Magister Artium nie. Laat ek 'n bietjie later in ander woordeboeke kyk. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 09:09, 14 Augustus 2026 (UTC) :::::::Die WAT, AWS 9 en AWS 11 gee almal Baccalaureus Artium en Magister Artium slegs met aanvangshoofletters. Die WAT en AWS 9 gee die afkortings B.A. en M.A. met punte en AWS 9 en AWS 11 gee die afkortings BA en MA sonder punte. Let op dat AWS 11 nie die afkortings met punte gee nie. Interessant genoeg gee die WAT slegs Baccalaureus met 'n aanvangshoofletter, maar baccalaureaat met 'n aanvangskleinletter. AWS 9 en 11 gee beide slegs baccalaureus met 'n aanvangskleinletter. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 19:00, 15 Augustus 2026 (UTC) :{{ping|Pynappel}}, ek het alle plekke waar BA en MA voorkom na die punt weergawes verander. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:21, 18 Augustus 2026 (UTC) ::Baie dankie vir jou moeite, @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]]. Volgens [[Wikipedia:Titelriglyne]] geniet die AWS egter voorkeur. ::{{cquote|Hou by Afrikaanse spelling soos voorgeskryf in die Afrikaanse woordelys en spelreëls. HAT, WAT en Pharos se Afrikaans-English/Engels-Afrikaanse woordeboeke word ook as gesaghebbend beskou. Waar die bronne verskil word voorkeur gegee in die volgorde wat die bronne hier gelys is.}} ::Moet ek 'n robot gebruik om die punte by al die afkortings van grade te verwyder? – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 21:54, 18 Augustus 2026 (UTC) :::[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] , ja asb! Ten minste is almal nou dieselfde. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:26, 19 Augustus 2026 (UTC) == LitNet oor Wikipedia en terugvoer van Wikimania 2026 == "Van mens tot masjien: Wikipedia en die voortbestaan van betroubare kennis", meningsartikel gebaseer op my Wikimania 2026 ervaring. https://www.litnet.co.za/van-mens-tot-masjien-wikipedia-en-die-voortbestaan-van-betroubare-kennis/ [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 06:51, 13 Augustus 2026 (UTC) Terugvoer oor Wikimania 2026 is beskikbaar by die projekblad: [[Wikipedia:Afrikaanse Wikipedia by Wikimania 2026]] [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 08:32, 15 Augustus 2026 (UTC) == Geregistreerde gebruikers == Gemeenskap, ek sien ons Geregistreerde gebruikers is nou meer as 210,000! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:10, 13 Augustus 2026 (UTC) :Dit is tans 210 455 volgens die [[Afrikaanse Wikipedia]]-artikel. [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 10:38, 18 Augustus 2026 (UTC) == Inhoudsopgawe == Ons prente het skielik 'n inhoudsopgawe bo die prent. Enige rede daarvoor? Dis onnodig en neem ruimte op. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 09:31, 14 Augustus 2026 (UTC) :Iemand het bg. na 'n meer sinvolle posisie geskuif. Nou baie beter. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 22:04, 20 Augustus 2026 (UTC) == [[Wikipedia:Titelriglyne (geografiese name)]] == Ek het 'n nuwe beleidsbladsy vir titelriglyne vir geografiese name m.b.v. Claude geskep. Dit is gebaseer op die Engelse weergawe [[:en:Wikipedia:Naming conventions (geographic names)]], maar aangepas vir die Afrikaanse Wikipedia. Dit lyk vir my sover soos 'n heel redelike vertrekpunt, maar gaan kyk gerus daarna en laat weet indien daar enige groot probleme is. Vir klein goed of voorgestelde veranderings, wysig die bladsy sommer direk. Indien daar 'n meningsverskil oor enigiets ontstaan, kan ons dit op die besprekingsbladsy daar bespreek. Nadat daar 'n konsensus ontstaan het, kan ons {{ss|beleid}} bo-aan voeg. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:32, 18 Augustus 2026 (UTC) : Die "prompt" (por?) wat ek gebruik het, is: ''Vertaal hierdie Wikipedia-konvensie na Afrikaans en pas dit aan vir die Afrikaanse Wikipedia:''. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:33, 18 Augustus 2026 (UTC) == Kunsmatige intelligensie en Wikipedia == Ek deel hiermee ‘n e-pos van Gebruiker Eugene Egbe (Franse Wikipedia) wat op die Wikimedia netwerke versend is vir diegene wat geïnteresseer is in [[kunsmatige intelligensie]] en die impak daarvan. “Geagte Gemeenskapsleiers/lede, Tydens Wikimania in Parys het ek die kans gehad om met 'n paar gemeenskapslede te gesels wat hul kommer uitgespreek het en die behoefte aan 'n bespreking oor die gebruik van KI-platforms in ons gemeenskap en daaglikse werk. Hierdie besprekings vind al in ander gemeenskappe plaas, daarom dink ons dit sal goed wees om 'n oorsig van ons gemeenskap en die impak wat KI veroorsaak, te hê. Vir hierdie doel doen ons 'n kort opname om te verstaan hoe gemeenskappe soos joune dink oor en KI gebruik, en ons sal graag jou hulp wil hê om dit voor jou lede te kry tydens byeenkomste of *'n Paar dinge wat ons hoop jy kan doen:* 1. Deel die opname met jou gemeenskapslede — dit neem ongeveer 5 minute om te voltooi. Hier is die skakel: *Opnameskakel*<https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeBkEfLmmmpCyKjWv-zMrFEfa55w1x0vWvi7JTP-2LGNhF5EQ/viewform?usp=header> 2. Sluit aan by 'n kort oproep (of stuur 'n verteenwoordiger) om jou gemeenskap se perspektief op KI direk te deel. Ons beoog om dit tot [30–45] minute te hou en beplan dit vir iewers in *middel-September*. As 'n oproep vir jou werk, antwoord net met 'n paar tye wat jou pas (of wys ons na wie ook al in jou span die regte persoon sou wees), en ons sal iets op die kalender kry. Baie dankie dat jy dit oorweeg het. Jou persoonlike en gemeenskap se insette sal werklik vorm wat ons in hierdie studie leer.” Deel gerus enige voorlopige opmerkings of belangstelling oor bogenoemde hier. Die vraelys bo is baie generies en nie spesifiek op Wikipedia gerig nie maar gee ‘n opsie om jou e-pos adres te deel om in verdere gesprekke deel te neem. Dit is seker een van vele inisiatiewe wat oor hierdie onderwerp sal volg. Groete [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 15:28, 20 Augustus 2026 (UTC) :Ek het 'n probleem raakgeloop. Vir een opsie wat ek nee geantwoord het, wil hy nie aanvaar nie. Jammer. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:19, 20 Augustus 2026 (UTC) As ons nou hier oor die gebruik van KI op Wikipedia gesels: Ek sien nou 'n klomp artikels wat met KI uit Engels vertaal word. Een van die Wikipedia-beleid is dat mense artikels volgens bronne self skryf. Jy lees die bron en brei daarvolgens die artikel uit. Wikipedia is 'n ensiklopedie en dit noem ons ensiklopediese werk. As 'n KI 'n artikel vertaal, is dit hoogs onwaarskynlik dat die bronne volgens ensiklopediese waardes geraadpleeg is. Ook op die Engelse Wikipedia kan daar foute in enige artikel wees wat jy self moet uitsorteer volgens die bronne wat gelys is. Byvoorbeeld is die gebruik van KI vir artikelwerk op die [[:de:Wikipedia:Künstliche Intelligenz|Duitse Wikipedia]] ontoelaatbaar. Sodra jy een artikel met hulp van KI uitbrei, was dit jou laaste aksie daar. Die [[:nl:Wikipedia:AI en Wikipedia|Nederlandse Wikipedia]] wil dit ook nie hê nie, dieselfde op die [[:en:Wikipedia:Editing policy#Artificial_intelligence_additions|Engelse Wikipedia]]. Ander neem weke om een artikel tot op meer as 30&nbsp;000 of 40&nbsp;000 uit te brei omdat die bronne geraadpleeg word, maar nou sien ek 'n klomp uitgebreide artikels binne een dag, ook sensitiewe onderwerpe soos [[Mekka]], [[Jerusalem]], ens. Gemeenskap, wat is julle mening daaroor? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:47, 23 Augustus 2026 (UTC) :Die onbesonne gebruik van KI is 'n ernstige probleem. My antwoord op die vraag wat my meeste bekommer was: ::''> Bad results; inaccurate information; perpetuation/reflection of popular human bias, AI fabrication/ hallucination; AI agents wilfully steering people towards a synthesised opinion. People losing independent abilities and the ability to think logically. '' :Masjiengeskrewe teks het nie lekker idiomatiese taalgebruik nie, maar as mens dit met versigtigheid benader, is dit 'n handige hulpmiddel. Ek het al 'n dosyn artikels met die hulp van masjienvertaling opgestel en niemand het nog werklik gekla oor my taal nie. Ons moet oppas om die baba met die badwater uit te gooi. :Mense kan snert skryf sonder KI, hoewel KI dit moontlik maak om groot volumes snert te skryf wat baie moeilik raak om te identifiseer en taalkundig reg te trek na die tyd. :Wie van ons kyk nog na die lyste [https://af.wikipedia.org/wiki/Kategorie:Artikels_wat_geproeflees_moet_word Artikels wat geproeflees moet word] en [https://af.wikipedia.org/wiki/Kategorie:Kategorie:Gaan_taal_na Gaan taal na]? :[[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 11:44, 24 Augustus 2026 (UTC) ::@[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] dit is 'n gebruik van die begin van hierdie taalweergawe van Wikipedia om artikels uit ander taalweergawes te vertaal. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:51, 24 Augustus 2026 (UTC) :::Die grootste gevaar met die gebruik van KI op Wikipedia lê waarskynlik nie in die tegnologie self nie, maar in onbeheerde en ongekontroleerde gebruik daarvan. KI kan feite verkeerd weergee, bestaande foute uit ander taalweergawes versterk en, besonder ernstig vir ’n ensiklopedie, bronne hallusineer of selfs geloofwaardige maar geheel en al fiktiewe verwysings skep. Dit sou egter na my mening uiters kortsigtig wees om KI daarom volledig op die Afrikaanse Wikipedia te verbied. Ons werk met ’n betreklik klein aktiewe gebruikersbasis en ’n enorme hoeveelheid kennis wat nog in Afrikaans ontsluit moet word; verantwoordelike KI-gebruik kan vertaling, taalversorging, opsomming en die aanvanklike verwerking van bronne aansienlik vergemaklik. Die kernbeginsel behoort eerder te wees dat die '''menslike redigeerder verantwoordelik bly vir die finale inhoud''': feite en verwysings moet teen die oorspronklike bronne nagegaan word, KI-gegenereerde bronne mag nooit sonder verifikasie aanvaar word nie, en sensitiewe of omstrede onderwerpe behoort aan strenger kontrole onderwerp te word. Wat ons dus nodig het, is nie ’n algehele verbod nie, maar ’n stel duidelike "beginsels vir die verantwoordelike gebruik van KI" wat Wikipedia se bestaande vereistes van verifieerbaarheid, neutraliteit en betroubare brongebruik versterk. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 14:51, 24 Augustus 2026 (UTC) : Ons slim manne {{Ping|SpesBona|Rooiratel|Pynappel|Sobaka|BurgertB|Naudefj}}, kom ons probeer die volgende: Pynappel sê hy gebruik tans Claude Code as vertaler. Neem die inhoud van [[kapasitor]] wat hy vertaal het en vertaal dit weer met Claude Code. Vergelyk met sy weergawe. Vertaal dit dan met sê drie ander taalmodelle, ek wil bitter graag sien wat dit ons gaan vertel. As kontrolemaatreël kan ons die eksperiment herhaal met 'n ander artikel wat Pynappel gedoen het. Julle het my nuuskierig gemaak... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:14, 24 Augustus 2026 (UTC) ::Goeie idee @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]]! Ek stem saam dat ons KI kan gebruik om vir foute te kontroleer. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 16:17, 24 Augustus 2026 (UTC) :::Ek het die bywerking aan die artikel [[Nasionalisme]] deurgegaan, aangesien dit ’n onderwerp is waarmee ek vertroud is. Die vertaling was oor die algemeen akkuraat; die enigste werklike fout wat ek kon opspoor en regstel, was ’n verkeerde skakel na ’n persoon met dieselfde naam. :::Wat belangrik is, is dat Gebruiker:Pynappel ook sy [[porboodskap]] uiteengesit het by [[Gebruiker:Pynappel/monster]]. Dit toon duidelik hoe [[Claude (groot taalmodel)|Claude]] die vertaling moet benader. Dit is belangrik vir deursigtigheid, omdat ander gebruikers kan sien watter instruksies aan die taalmodel gegee is en die vertaalstrategie daarvolgens kan beoordeel. :::Ek het nie die hele nuwe vertaling deur [[ChatGPT]] laat vergelyk nie. Daar sal uiteraard stilistiese verskille tussen taalmodelle wees — en selfs binne dieselfde taalmodel kan uitsette met verloop van tyd verskil — en ’n volledige vergelyking sou ’n omvangryke taak wees. Ek het daarom ’n ietwat obskure paragraaf oor nasionaal-anargisme gekies om die vertalings van Claude en ChatGPT met mekaar te vergelyk. :::Die opdrag aan ChatGPT was: “Vergelyk hierdie twee vertalings. Is daar enige fundamentele verskille of probleme? Uiteraard hoef die vertalings nie identies te wees nie, maar sou daar enige probleme wees met die laaste vertaling, dus dié van Claude?” :::ChatGPT se antwoord was onder meer: “Daar is geen fundamentele inhoudelike probleem met die laaste vertaling wat jy aanhaal nie. Dit dra die kern van die Engelse teks redelik akkuraat oor en is selfs meer kompak en geskik vir ’n Wikipedia-artikel. Daar is egter ’n paar plekke waar ek dit sou aanpas, hoofsaaklik om betekenisnuanses, terminologie en neutraliteit te verbeter.” :::Ek het na die voorstelle gekyk. Sommige daarvan het beslis meriete gehad, maar die meeste was eerder stilistiese verfynings as noodsaaklike regstellings. ChatGPT het afgesluit met: “Kortom: die vertaling is bruikbaar en bevat geen ernstige verdraaiing van die oorspronklike nie. Die twee terme wat ek beslis sou regstel, is ‘gemeenskaplike’ → ‘kommunitaristiese’ en ‘versoen’ → ‘kombineer’. Die res is hoofsaaklik stilistiese verfyning en die vraag hoeveel van die oorspronklike detail jy wil behou.” :::Ek het dié twee veranderinge aangebring. Hulle was waarskynlik nie krities nie, maar ek stem saam dat die aangepaste terme in die betrokke konteks meer akkuraat is. :::Op grond van hierdie beperkte evaluasie kan ek nie fout vind met Pynappel se benadering nie. Dit bly uiteraard wenslik dat gebruikers nuwe teks self deurgaan en nie bloot die uitset van ’n taalmodel ongekontroleerd aanvaar nie. Veral skakels, eiename, vakterminologie, betekenisnuanses en die verband tussen stellings en aangehaalde bronne behoort nagegaan te word. :::Die risiko van hallusinasies is in hierdie soort taak waarskynlik laer as wanneer ’n taalmodel gevra word om nuwe inhoud uit eie kennis te skep, omdat dit hoofsaaklik ’n bestaande teks vertaal. Die risiko is egter nie nul nie. ’n Taalmodel kan steeds ’n naam verkeerd interpreteer, ’n skakel met die verkeerde persoon verbind, ’n betekenisnuanse verander, ’n term te vry vertaal, of selfs ’n stellingsverband subtiel verskuif. Die belangrike beginsel behoort dus nie te wees dat KI-vertalings sonder meer aanvaar of verwerp word nie, maar dat die uitset verifieerbaar moet wees en deur ’n gebruiker nagegaan word voordat dit as betroubare ensiklopediese teks beskou word. :::Vir my is die nuttigste aspek van Pynappel se benadering juis die deursigtigheid daarvan: die bronmateriaal is bekend, die porboodskap is beskikbaar en die vertaalproses kan deur ander gebruikers nagegaan en herhaal word. Dit maak gemeenskapskontrole moontlik en bied ’n veel beter vertrekpunt vir verantwoordelike gebruik van KI as ’n proses waarvan die instruksies en werkswyse onbekend is. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:39, 24 Augustus 2026 (UTC) :::Die outeur wat inligting op Wikipedia plaas, is verplig om dit volgens die bronne wat verskaf is, te verifieer. '''Altyd.''' Dit is nie onderhandelbaar nie. Sien [[Wikipedia:Verifieerbaarheid]] en [[Wikipedia:Haal bronne aan]]. Dit is onmoontlik dat al hierdie artikels binne een dag self gelees en die inhoud volgens die bronne geverifieer is. Om somer so reuse Wikipediaartikels met KI te vertaal maak Wikipedia fakties die bron, en Wikipedia is nie 'n bron vir Wikipedia nie. Hoekom sit ander dan vir dae of self weke aan een artikel en vertaal dit stiptelik volgens die bronne wat aangegee is? Probeer maar een KI-artikel op die Duitse, Engelse of Nederlandse Wikipedia te plaas. Ek haal my bogenoemde aan, dit word op ander taalweergawes nie toegelaat nie. Wikipedia is 'n betroubare ensiklopedie en dit is ensiklopediese werk om die bronne te lees en daarvolgens die artikel te skryf. Artikels word slegs deur mense geskryf wat die bronne lees. Dit geld ook vir vertaalde artikels. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:41, 24 Augustus 2026 (UTC) ::::@[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] is jy seker dit geld ook vir vertaalde artikels? As 'n mens die inhoud van 'n ander taalweergawe vertaal en die aangehaalde bronne saam oorbring, dan aanvaar 'n mens dat die oorspronklike outeur die bronne nagegaan het. Ander Wikipedias het immers ook die vereistes van verifieerbaarheid en om betroubare bronne aan te haal. As daar van vertalers verwag word om elke bron na te gaan, dan sal ons wiki bitter stadig groei, en ons sal duisende artikels wat reeds geskep is en waarvan die bronne wat oorgebring is, nie weer nagegaan is nie, moet skrap. Indien dit ons beleid is, moet ons dit dalk hersien, want vertalers hier werk al jare so. Myns insiens is daar geen rede om so 'n beleid te hê nie. Ek stem saam met @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] dat artikels nie geskep moet word met die afvoer van 'n KI wat gepor is om uit eie kennis of navorsing nuwe inhoud te skep nie. Ek kan nie sien hoe dit sin maak om die blote vertaling van teks wat reeds nagegaan is en met bronne gestaaf is, te verbied nie. Dalk moet ons dringend 'n beleid hier opstel sodat almal op dieselfde bladsy in verband met hierdie kwessie is. Terloops, Google Translate gebruik ook KI, en ek dink nie enigiemand gaan voorstel dat dit verbied moet word nie. Maar ek kan sien dat jy bekommerd is dat die nuwe volume van inhoud moeilik is om na te gaan. My voorstel daar sou wees om soos verder bo genoem en soos Sobaka reeds gedoen het, ook 'n KI te gebruik vir hierdie kontrole. Ek wil die 1&nbsp;000 artikels in [[:meta:List_of_articles_every_Wikipedia_should_have]], waarvan baie op afwiki na 20 jaar van afwiki se bestaan steeds saadjies is of verouderd is of foute bevat of selfs masjienvertalings is, met behulp van KI verbeter en uitbrei. Maar ek sal dit vir eers stadig vat, aangesien daar nou 'n gesprek hieroor plaasvind en ek in elk geval ander dinge het om te doen. Intussen nooi ek jou uit om na die ca. 50 artikels op [[Gebruiker:Pynappel/monster]] wat reeds met behulp van KI uitgebrei is, te gaan kyk, en oorweeg of die nuwe weergawes na uitbreiding met KI beter is as die vorige weergawes, ten spyte van enige foute wat van die Engelse weergawe oorgedra is of self deur die KI begaan is. Intussen gaan ek voort met saadjies oor poskodes in Lesotho. Ek gebruik Pywikibot hiervoor, nie 'n KI nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 21:10, 24 Augustus 2026 (UTC) :::::{{Ping|Pynappel}} myns insiens geld dit veral vir vertaalde artikels, omrede Wikipedia nie 'n bron vir Wikipedia is nie. Die outeurs aan die ander kant is mos ook mense en mense maak foute. Ek sien gereeld foute op die Engelse Wikipedia of inhoud wat nie deur die genoemde bron gestaaf word nie. Ek het egter nie die tyd om hulle foute te verbeter nie, ek is reeds besig met my eie foute. ;) Kyk nou wat ek sedert dae doen, ek verskaf nog bronne vir my ou voorbladartikels en al die bronne het ek geraadpleeg. As ek vashaak met Afrikaans gebruik ek ook Google Translate, maar oorwegend skryf ek die sin dan self omdat ek nie tevrede is met die vertaling nie. Myns insiens het dit in die afgelope jare verswak. Ek vermy rekenaarvertaalde inhoud soos die pes. Ek wil Afrikaanssprekendes nie kwaad maak met onverstaanbare artikels nie. Myns insiens is dit 'n klap in die gesig vir 'n moedertaalspreker as jy sy taal nie respekteer nie en swak inhoud lewer (hier verwys ek na al die "gaantaalna"-artikels). :::::Ek raak net bekommerd oor die grote en hoeveelheid van al die KI-artikels. Ander mense neem baie tyd vir die uitbreiding van een artikel. Sien my werk vandag, drie artikels waaraan ek my vrye tyd spandeer het, al die bygevoegde bronne het ek geraadpleeg. Ek kon staat maak op die Engelse Wikipedia, maar ek doen nie, ek lees die bron. As die bron nie hulle inhoud staaf nie, dra ek dit nie oor nie. Bv. bevolkingsgetalle. Ek wil hulle in 'n amptelike bron self sien, nie op die Engelse Wikipedia nie. Ek beskou dit as "blind" om volledig op die Engelse Wikipedia te vertrou en hulle goed oor te dra sonder om die bronne te raadpleeg. Wat my betref is dit nie ensiklopediese werk nie. Lees maar net die eerste sin op [[:de:Wikipedia:Künstliche Intelligenz]]: ''Die Wikipedia ist ein Projekt mit '''von Menschen für Menschen''' recherchierten und geschriebenen Inhalten.'' :::::Google Translate: "Wikipedia is 'n projek met inhoud wat deur mense, vir mense, nagevors en geskryf is." :::::My vertaling: "Wikipedia is 'n projek met inhoud nagevors en geskryf deur mense vir mense." Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:31, 24 Augustus 2026 (UTC) ::::::Dit lyk my waar ons verskil is oor die vertalingsproses, en hoe daardie proses moet lyk en watter hulpbronne gebruik mag word en of bronne wat oorgebring word, nagegaan moet word. In my opinie word by vertaling Wikipedia nie as 'n bron gebruik nie, want die bronteks is op sigself op bronne gebaseer, en is deur 'n mens nagevors en geskryf. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 21:44, 24 Augustus 2026 (UTC) :::::::{{Ping|Pynappel}} lyk my die Duitse Wikipedia is streng wat vertalings betref: [[:de:Wikipedia:Übersetzungen#Wikipedia ist keine Quelle]]: ''Anderssprachige Artikel können daher zwar als Vorlage für das Erstellen eines deutschsprachigen Artikels dienen, jedoch sollte der Übersetzer selbst sicherstellen, dass sein Text durch reputable externe Quellen gedeckt ist. Das bedeutet, dass der Übersetzer alle übernommenen Inhalte auf Korrektheit prüfen sollte und auch die dafür verwendeten Quellen prüft, bevor er sie als Beleg (zum Beispiel als Einzelnachweise) angibt.'' :::::::"Anderstalige artikels mag as 'n sjabloon vir die skepping van 'n nuwe Duitse artikel dien, maar die Vertaler moet self seker maak, dat sy teks deur betroubare eksterne bronne gestaaf word. Dit beteken, dat die vertaler al die oorgeplaaste inhoud vir korrektheid moet nagaan en ook die daarvoor geraadpleegde bronne nagaan, voordat hy hulle (bv. as 'n verwysing) aanhaal." :::::::Sien, met ander woorde is die vertaler verplig om te sorg dat die teks wat hy plaas akkuraat is. Niemand anders is daarvoor verantwoordelik nie, al het 100 skrywers die oorspronklike artikel saamgestel. Jy plaas die teks, jy is verantwoordelik daarvoor. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:56, 24 Augustus 2026 (UTC) ::::::::Dit is inderdaad strenger as die ''de facto'' situasie tans hier en is iets waaroor ons dan nou voor die naderende KI-storm uitsluitsel sal moet kry. Soos reeds gesê, sal ek vir eers terwyl ons hierdie onderwerp bespreek nie nuwe artikels in my monster met KI uitbrei nie. Intussen gaan ek voort met my saadjies oor poskodes in Lesotho, waarvoor ons al 20 jaar wag en ek seker is almal baie opgewonde oor is. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:00, 24 Augustus 2026 (UTC) Ek stem saam met SpesBona dat die volume van die onlangse plasings ’n geldige bekommernis is. My grootste voorbehoud geld egter oor meer tegniese artikels soos [[kapasitor]] en [[waarskynlikheidsleer]], waar gespesialiseerde vakterminologie voorkom en ’n KI-vertaling maklik ’n Afrikaanse term kan kies wat taalkundig aanvaarbaar lyk, maar vakinhoudelik verkeerd of ongebruiklik is. Ongeag watter hulpmiddel vir vertaling gebruik word, behoort die hoeveelheid nuwe inhoud dus binne perke te bly wat realistiese menslike nasiening moontlik maak. Ek dink Pynappel het terselfdertyd ’n belangrike punt beet dat ons moet onderskei tussen KI wat nuwe inhoud uit eie “kennis” genereer en KI wat gebruik word as hulpmiddel om bestaande, reeds verwysde Wikipedia-inhoud te vertaal of te verbeter. Die vraag oor hoe deeglik elke oorgebringde bron weer nagegaan moet word, is waarskynlik iets waaroor ons as gemeenskap uitdruklik uitsluitsel moet kry. Dit is duidelik dat daar tans verskillende praktyke en verwagtings bestaan. Die menslike aard van die Wikimedia-projekte moet uiteraard beskerm word. Op langer termyn wil ons juis ’n moontlike [[Dooie-internetteorie|dooie-internet]] help voorkom – ’n internet waarin KI-gegenereerde inhoud oorheers, masjiene toenemend ander masjiene as bronne gebruik en oorspronklike, naspeurbare menslike kennis geleidelik onder ’n vloed sintetiese inhoud verdwyn. Wikipedia se besondere waarde lê juis daarin dat mense verantwoordelikheid aanvaar vir wat hulle skryf, vertaal, verifieer en verbeter. Dit beteken egter nie dat ons die moontlikhede wat KI bied, moet verwerp nie. Veral op ’n kleiner Wikipedia kan dit, indien dit verantwoordelik gebruik word, help om bestaande inhoud te verbeter, agterstande aan te spreek en ons kennisbasis uit te bou. Pynappel se inisiatief het in dié opsig ’n nuttige gesprek ontketen en die Afrikaanse Wikipedia nogal wakker geskud oor ’n vraag waarmee ons in elk geval toenemend gekonfronteer gaan word. Ek is daarom besig om ’n konsep, “'''Beginsels vir die verantwoordelike gebruik van KI op die Afrikaanse Wikipedia'''”, op te stel. Ek sal dit binnekort plaas, nie as ’n finale beleid nie, maar as vertrekpunt vir gemeenskapsbespreking oor onder meer menslike verantwoordelikheid, bronverifiëring, vertaling, vakterminologie, deursigtigheid en die tempo waarteen KI-ondersteunde inhoud geplaas behoort te word. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 08:53, 25 Augustus 2026 (UTC) :Sien die verwante gesprek by [[Bespreking:Zimbabwiese nasionale rugbyspan]]. Ek stem wel saam dat, sou ons KI-ondersteunde bydraes vir 'n aantal spesifieke gebruike toelaat, die volume van bydraes te veel kan wees vir menslike bydraers om na te gaan. Daardie probleem kan dalk opgelos word deur 'n plafon op die aantal KI-ondersteunde wysigings per tipe bydrae (bv. skep van nuwe artikels of uitbreiding van bestaande artikels deur middel van vertaling) en gebruiker, asook 'n plafon op die totale aantal KI-ondersteunde bydraes vir die hele projek per maand of ander tydperk, saam met 'n kontrolelys van hierdie bydraes en of dit deur 'n mens nagegaan is. Hierdie kontrolelys kan bv. 'n kategorie wees wat deur 'n sjabloon op die bladsy gevoeg word. Die sjabloon kan ook lesers waarsku dat die artikel deur KI bygewerk is. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 14:37, 26 Augustus 2026 (UTC) ::{{Ping|Pynappel}} die voordele van KI: wat die een binne sekondes kry, beteken vyf uur se werk vir die ander. Ek was vyf uur met dié goed besig en van die punte is as verkeerd bewys. KI ontneem jy nie daarvan om self die bronne te lees nie. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:06, 26 Augustus 2026 (UTC) :::@[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] dankie, ek dink die artikel is nou beter, en wanneer die volgende model op die artikel opgelei word, sal sy afvoere ook meer akkuraat wees. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 19:23, 26 Augustus 2026 (UTC) ::::{{Ping|Pynappel}} dit raak die punt oor vertalings direk, aangesien die Duitse en Afrikaanse artikels identies is. Die meeste bronne is aan my bekend en ek kan die artikel daarvolgens aanpas. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:32, 26 Augustus 2026 (UTC) :::::Ek het nou uiteindelik opgevang met al die gesprekke op geselshoekie. Daar is nou baie woorde, en baie emosies oor die onderwerp. Soos ek dit sien is die hoof-kwessies: :::::# Gebruik KI vir nuwe inhoud of nie. (Lyk my meeste mense stem saam NEE). :::::# Gebruik KI vir vertalings of nie. (Die vraag lei na kwessie #3) :::::# Inhoud op afwiki wat vertaal is van 'n ander wiki vereis dat die vertaler elke bron verifieer. :::::# As ons KI gebruik om groot volume artikels/inhoud te skep, hoe gaan ons tred hou? :::::<br /> :::::Kwessie 1 dink ek nie ons hoef dit verder te bespreek nie. Maak kom ons maak dit 'n amptelike beleid. :::::Kwessie 2 hang af aan kwessie 3. :::::Kwessie 3 dink ek vereis 'n stem van al die lede van afwiki. Ek dink nie @[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] se standpunt hieroor is die norm nie. :::::Kwessie 4 moet nog verder bespreek word. :::::<br /> :::::Het ek enige iets gemis? - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:47, 27 Augustus 2026 (UTC) ::::::Gister se eksperiment by [[Bespreking:Zimbabwiese nasionale rugbyspan]] het juis bewys dat jy die bronne moet raadpleeg as jy 'n artikel wil vertaal. KI het probeer om foute in my vertaling te vind en misluk. Die artikel was net hier en daar verouderd; slegs een, twee klein foutjies: 'n verkeerde datum en 'n verkeerde plek. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:19, 27 Augustus 2026 (UTC) :::::::Nee, dit het die teendeel bewys: dat mense en KI foute maak. Foute word nie uitgeskakel deur 'n verbod op KI nie. Die KI gaan aanhou beter raak en gaan binnekort minder foute as mense maak. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:28, 27 Augustus 2026 (UTC) ::::::::Dan is mense binnekort onnodig hier. 'n Bot skryf artikels, 'n KI brei dit uit en 'n bot hou dit op datum. Dan kan ek maar iets anders doen in my vrye tyd. Soos om mense te ontmoet. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:39, 27 Augustus 2026 (UTC) :::::::::"Dan is mense binnekort onnodig hier." Verduidelik asb. vir ons hoe jy tot hierdie gevolgtrekking kom sodat ons ook jou argument kan volg. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:47, 27 Augustus 2026 (UTC) :::::::::My gevolgtrekking uit "Die KI gaan aanhou beter raak en gaan binnekort minder foute as mense maak." Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:56, 27 Augustus 2026 (UTC) : Ek begin al hoe meer en meer ontuis hier voel... [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:30, 27 Augustus 2026 (UTC) ::Dis eintlik net SpesBona sover wat kla. Kom ons hoor wat sê die ander. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:37, 27 Augustus 2026 (UTC) ::Dieselfde gevoel hier. Al die jare vir kwaliteit in Afrikaans geoffer. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:39, 27 Augustus 2026 (UTC) ::: Al julle antwoorde is spekulatief van aard bv. KI gaan verbeter. Jammer, ek is realis, antwoorde moet presies wees. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:54, 27 Augustus 2026 (UTC) ::::Ek gebruik lankal ChatGPT vir die vertaling van dele van fliekartikels en het nog nie foute teengekom nie. Ek skryf wel groot stukke oor, want die taal is nie te waffers nie en hy vertaal baie goed direk uit Engels. Ek werk nog daaraan dat hy beter taal gebruik. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 17:45, 4 September 2026 (UTC) == Officer's mess == Hulle sê: "An officer's mess is more than just a dining room; it is a complete building or dedicated facility where commissioned military officers eat, relax, and socialize." Wat sou dit op Afrikaans wees? Duits gebruik "Messe", maar ek twyfel of dit goed oordra na Afrikaans. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 12:53, 25 Augustus 2026 (UTC) :Sou offisiersklub kon werk? [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 13:07, 25 Augustus 2026 (UTC) ::Dit is 'n Menasie of offisiersmenasie. [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 13:39, 25 Augustus 2026 (UTC) :::Dankie vir albei voorstelle. Ek vermoed "menasie" is die woord wat my ontgaan het. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 14:04, 25 Augustus 2026 (UTC) == Werkswinkels wat deur Wikimedia ZA gefasiliteer sal word in September 2026 == Gebruikers neem kennis van die werkswinkels gedurende September 2026. Boodskap van Wikimedia ZA: “Hierdie werkswinkels sal studente, dosente en bibliotekarisse by hoër onderwysinstellings betrek en hulle bekendstel aan die basiese beginsels van die redigering van Wikipedia in alle Suid-Afrikaanse tale. Sommige deelnemers mag Afrikaans as eerstetaalsprekers wees, en die opleiding sal die volgende dek: Wat Wikipedia is Die Vyf Pilare van Wikipedia Die vertaling van bestaande artikels met behulp van die Vertaalinstrument Die skep van nuwe artikels Die byvoeg van verwysings en beelde Ons wil graag die Afrikaanse Wikipedia-gemeenskap vooraf oor hierdie werkswinkels inlig. Aangesien hierdie sessies 'n toestroming van nuwe bydraes van eerstekeerredakteurs tot gevolg kan hê, sal ons die gemeenskap se bewustheid en ondersteuning waardeer om hierdie nuwelinge gepaste leiding, geduld en goeie trou te gee soos hulle begin bydra. Komende Werkswinkels SWiP Fase 2 Jaar 2 – Universiteit Stellenbosch '''7–8 September 2026''' SWiP Fase 2 Jaar 2 – Durban Universiteit van Tegnologie '''10–11 September 2026''' SWiP Fase 2 Jaar 2 – Universiteit van KwaZulu-Natal, Pinetown-kampus '''17–18 September 2026''' Dankie dat u ons help om te verseker dat die betrokke gemeenskap bewus is van hierdie aktiwiteite en die nuwe bydraers kan ondersteun.” [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 13:12, 25 Augustus 2026 (UTC) == Erfenismaand: Inheemse Taalvertaal-uitdaging == Inisiatief vir Erfenismaand vir enige belangstellendes: “Beste Wikimediane, Sluit by ons aan vir die Erfenismaand se 30-dae Inheemse Taalvertaal-uitdaging hierdie September! Help om Suid-Afrikaanse erfenis te vier deur artikels oor die teiken inheemse taal Wikipedias uit te brei en te verbeter. ;Belangrike Besonderhede Datums: 1–30 September 2026 - Teikentale: isiZulu, isiXhosa, Sesotho, Setswana, Sepedi, Xitsonga, isiSwati, Tshivenḓa, isiNdebele, en Afrikaans - Daaglikse Doelwit: Vertaal 1 artikel per dag oor Suid-Afrikaanse kookkuns, gebruike, klere, kuns, geskiedenis of letterkunde. Hoe om Deel te Neem 1. Voeg jou gebruikersnaam by die projekbladsy en sluit aan by die Geleentheidsdashboard <https://meta.wikimedia.org/wiki/WMZA_Heritage_Month_30-Day_Translation_Campaign> (Wagwoord: Heritage). 2. Kies 'n Suid-Afrikaanse erfenisartikel op Engelse Wikipedia. 3. Vertaal dit in jou teikentaal (met behulp van die Inhoudvertalingsinstrument of handmatig) en publiseer. Opleidingswerkswinkel Leer hoe om die Inhoudvertalingsinstrument en dashboard te gebruik: Datum en tyd: Saterdag, 29 Augustus 2026 | 10:00 vm. – 12:00 nm. SAST - Skakel: Sluit aan by Google Meet <https://meet.google.com/xuv-gwfo-ztq?authuser=1&hs=122> Pryse (geskenkbewyse) Top bydraers gekies op grond van vertalingskwaliteit, volledigheid en formatering: - 1ste Plek: R5,000 - 2de Plek: R3,000 - 3de Plek: R2,000 Kontak info@wikimedia.org.za Vriendelike groete WikimediaZA Nomfundo Zungu: Kommunikasie-intern” [Hier geplaas deur [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 08:15, 26 Augustus 2026 (UTC)] :@[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] mag ons vir hierdie spesifieke gebeurtenis KI gebruik om die vertaling te behartig, mits ons die [[porboodskap]] wat ons gebruik het, publiseer, en met die veronderstelling dat bronne wat saam met stellings oorgebring word, reeds in die oorspronklike weergawe nagegaan is en dus nie weer individueel nagegaan hoef te word by die eerste weergawe van die vertaling nie? Gebruikers kan natuurlik enige stelling later bevraagteken en bronne nagaan en stellings wat nie geverifieer kan word nie, verwyder. Ek vra hierdie net vir praktiese redes om in staat te wees om die eerste weergawe van die vertaling te kan plaas. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:13, 26 Augustus 2026 (UTC) ::My opinie is: ja, ons mag, want Wikipedia word nie as 'n bron gebruik nie, die bronne word saam oorgebring, en ander Wikipedia's vereis ook verifieerbaarheid en die aanhaal van bronne, en die KI-model word gevra om 'n nugtere vertaling te doen, nie om eie kennis te gebruik of eie navorsing te doen nie, dus is die risiko van hallusinasies laag. Natuurlik kan die oorspronklike weergawe foute bevat, en die foute word dan met die vertaling oorgebring, maar dit is 'n risiko by enige vertaling en foute kan selfs in betroubare bronne bestaan, dus is dit nie 'n risiko uniek aan KI nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:32, 26 Augustus 2026 (UTC) :::{{Ping|Sobaka|Pynappel}} Myns insiens is dit nie die doelwit van dié kompetisie om met KI-geskepte artikels mee te ding nie. Die een skryf met die hand en die ander met KI? Ek dink nie dit is billik in 'n kompetisie nie. Ek sou dit as 'n soort ''doping'' beskou. Met die hoeveelheid KI-inhoud kan mens ook nie van ander verwag om die inhoud na te gaan nie. My mening. Jou laaste aanmerking oor foute in die oorspronklike artikel is juis die rede waarom die Duitse Wikipedia van die vertaler verwag om die inhoud stiptelik na te gaan. Andersins loop jy gevaar om verkeerde inhoud te versprei. Ek beskou die vertaler steeds as verantwoordelik vir die teks wat hy plaas. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 11:55, 26 Augustus 2026 (UTC) ::::@[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]], ek dink ons moet hier twee sake onderskei. Eerstens is dit ’n kompetisie wat deur WikimediaZA gereël word, en ek kan dus nie namens hulle bepaal of KI-ondersteunde vertaling vir die doeleindes van die kompetisie toegelaat word of presies watter voorwaardes daarvoor geld nie. Dit sal jy verkieslik met die organiseerders moet uitgeklaar. ::::Tweedens is ons op die Afrikaanse Wikipedia nog besig om gemeenskapsbeginsels vir die verantwoordelike gebruik van KI te ontwikkel, en ek wil nie daardie gesprek vooruitloop nie. Persoonlik sien ek wel ’n belangrike onderskeid tussen die gebruik van KI as ’n vertalingshulpmiddel en die gebruik daarvan om self nuwe ensiklopediese inhoud en bronne te genereer. KI-ondersteunde vertaling behoort dus nie noodwendig uitgesluit te word nie, mits die gebruiker die finale teks self deeglik nagaan en verantwoordelikheid daarvoor aanvaar. ::::Ek sou egter versigtig wees met die aanname dat bronne bloot omdat hulle uit die oorspronklike artikel oorgedra word, glad nie nagegaan hoef te word nie. Niemand verwag noodwendig dat elke bron volledig van nuuts af ondersoek moet word voordat ’n vertaling gepubliseer word nie, maar die vertaler behoort minstens seker te maak dat die vertaalde teks die oorspronklike artikel getrou weergee, dat die verwysings korrek oorgedra is en dat daar nie deur die vertaalproses nuwe stellings, betekenisverskuiwings of foutiewe terminologie ontstaan het nie. ::::Wat die publisering van die porboodskap betref, dink ek dit is ’n nuttige vorm van deursigtigheid, maar dit is iets waaroor die gemeenskap nog ’n beginsel moet vasstel. Vir hierdie spesifieke kompetisie sou ek dus voorstel dat WikimediaZA eers bevestig wat hulle reëls oor KI-gebruik is; daarna geld uiteraard steeds die Afrikaanse Wikipedia se gewone vereistes ten opsigte van kwaliteit, verifieerbaarheid en die verantwoordelikheid van die redigeerder. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 12:04, 26 Augustus 2026 (UTC) == Nuwe botartikels == Gemeenskap, ek mis die gemeenskapsbesluit om met nuwe botartikels te groei. Ons het byna 400 nuwe botartikels met 'n klein inligtingskassie en een sin. (As jy die res soek, moet jy die Engels lees.) Myns insiens voeg dit min waarde by, wat dink julle? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 11:50, 27 Augustus 2026 (UTC) :Ek dink dit voeg waarde by. Ek sien nie hoe die aantal van 400 relevant is nie. Daar is poskodes in Lesotho en Sentraal-Afrikaanse Republiek waaroor 'n Afrikaanse leser mag leer, en waaroor daar regtig min bekend is, soos slegs die ligging en koördinate. Sien geen rede hoekom hierdie onderwerpe van die ensiklopedie uitgesluit moet word nie; ander weergawes sluit hierdie onderwerpe in, maar ek hoor graag ander se menings. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:14, 27 Augustus 2026 (UTC) ::Gee ons asb 'n voorbeeld of 2 vd poskodes in Lesotho wat jy gedoen het. Ek kan nie veel van Kabouterbot onthou nie...ouderdom! ::PS Kabouterbot het vannag 'n fokop gemaak by [[Nana-Bakassa]] ("Koördinate: Missing latitude") ::[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 12:37, 27 Augustus 2026 (UTC) :::@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] [[Hleoheng]] [[Fenyane]]. Ek moet nog die kategorieë byvoeg. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:40, 27 Augustus 2026 (UTC) :::@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] reggemaak, dankie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:15, 27 Augustus 2026 (UTC) :Ek dink dit voeg net so veel waarde as al die saadjies oor plantspesies. Maak nie saak of dit nou deur 'n bot geskep is of nie. @[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] jou vraag is eintlik oor die nuttingheid van saadjies, en ek dink ons het daardie bespreking al baie keer gehad. :Party mense vind die artikels interessant, al is daar min inligting. Dit kan altyd verder uitgebrei word. Dit is ook goed vir ander artikels wat plekname benoem (soos 'n artikel oor 'n ramp of iets), minder rooi skakels ens. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:40, 27 Augustus 2026 (UTC) :@[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] [[Tim Curry]] is onlangs oorlede. Die artikel is ook deur 'n robot begin. Kyk hoe lyk dit vandag. Die feit dat dit deur 'n robot begin is, doen geen afbreek aan ander artikels nie, en skep 'n raamwerk vir ander gebruikers om maklik by te dra. Ek kan onthou jy het destyds ook vreeslik gekla oor die artikels oor akteurs wat deur 'n robot geskep is. Dit staan jou vry om enige artikel wat jy dink te kort is, uit te brei. En as die onderwerp jou nie interesseer nie, hoef jy nie die artikel te lees nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:41, 27 Augustus 2026 (UTC) :Intussen meer as 410. Die aantal is belangrik, aangesien kwantiteit die kwaliteit van die Afrikaanse Wikipedia raak. Daar is ook botartikels oor Russiese rajons, Australiese plaaslikeowerheidsgebied en Haïtiaanse departements. Terloops, ek het ander projekte as om 410 botartikels uit te brei. Myns insiens raak dit dieselfde tema: Ons skryf artikels '''deur mense vir mense'''. Tel asb. al die [[:Kategorie:Saadjies]] vir my. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 12:45, 27 Augustus 2026 (UTC) ::Wat is die verskil tussen 410 en 410&nbsp;000? Hoe raak dit die kwaliteit van ander artikels? – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:48, 27 Augustus 2026 (UTC) :::Inderdaad. Niemand kla oor enwiki se kwaliteit nie, en hulle het meer as 2 miljoen saadjies. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:54, 27 Augustus 2026 (UTC) ::::Hoe meer botartikels ons het, hoe meer lesers kom daarop af en sien een-sin-saadjies. Dit raak die reputasie van die hele projek. Daar is mense wat ure, maande, jare vir kwaliteit offer. Hoe aktief is die Cebuano- en Waray-Waray-Wikipedias? [[:en:Cebuano Wikipedia]], [[:de:Cebuanosprachige Wikipedia]], [[:en:Waray Wikipedia]] en [[:de:Waray-Waray-Wikipedia]] vertel baie vir my. Die botartikels het niks gehelp nie. Op die [[:en:Swedish Wikipedia#Massive deletions in robot-made articles]] het hulle intussen baie botartikels geskrap. Die Engelse Wikipedia het sewe miljoen artikels en die nodige mannekrag met dié wêreldtaal! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:00, 27 Augustus 2026 (UTC) :::::@[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] moet ons [[Tim Curry]] skrap? – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:03, 27 Augustus 2026 (UTC) ::::::{{Ping|Pynappel}} Ons kan wel artikels oor mense deur mense laat skryf. Soos [[Dolly Parton]], [[Bonnie Tyler]] en [[Gunther von Hagens]]. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:10, 27 Augustus 2026 (UTC) :::::::Kom ons hoor wat sê die res van die gemeenskap. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:15, 27 Augustus 2026 (UTC) : Honderde saadjies beteken nie veel nie. Dit groei nie. Kyk na die sponsies. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:51, 27 Augustus 2026 (UTC) ::Hallo @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]], ek stem saam dat dit dalk nie veel beteken nie, maar dit het nie noodwendig 'n negatiewe impak nie. Trouens, my punt is juis dat dit 'n goeie impak het omdat dit 'n bestaande artikel verskaf waartoe gebruikers kan bydra. Ek wonder hoeveel gebruikers wysig bestaande artikels eerder as om nuwe artikels te skep. Dit sal interessant wees om hierdie statistiek van 'n groot Wikipedia soos Engels of Duits te kry. Intussen deel ek 'n lys van artikels wat deur kabouter geskep is en wat sedertdien gegroei het. Dit is almal akteurs, vermoedelik omdat dit 'n onderwerp is waarin meer mense geïnteresseerd is, terwyl die sponse 'n baie kleiner gehoor het, maar daardie gehoor verdien steeds om artikels op Wikipedia in Afrikaans te kan raadpleeg en wysigings daarby aan te bring en ja, as hulle die vermoë het, self artikels te begin. ::* [[Shailene Woodley]] ::* [[Jenna Ortega]] ::* [[Anna Held]] ::* [[Elton John]] ::* [[IJustine]] ::* [[Sydney Sweeney]] ::* [[Beatrice Straight]] ::* [[Alec Baldwin]] ::* [[Raquel Welch]] ::* [[Timothée Chalamet]] ::* [[Rami Malek]] ::* [[George Carlin]] ::– 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 23:20, 27 Augustus 2026 (UTC) == Voorstel: 'n Konsep-naamruimte (ns 118) == Hallo almal Ek wil graag voorstel dat ons vir die Afrikaanse Wikipedia 'n aparte '''Konsep'''-naamruimte aanvra. Dit is die ekwivalent van die Engelse ''Draft:'' (naamruimte 118). Tans het 'n onvoltooide artikel net twee tuistes: die hoofnaamruimte, waar lesers en soekenjins dit sien, of 'n gebruikersubblad of [[Wikipedia:Sandput]]. 'n Konsep-naamruimte gee 'n derde plek: * Konsepte tel nie as artikels nie en beïnvloed nie ons artikeltelling nie. * Konsepte word outomaties nie deur soekenjins geïndekseer nie, dus skaad 'n onvoltooide bladsy nie die projek se aansien nie. * Nuwelinge kan aan 'n artikel werk sonder dat dit binne minute vir verwydering genomineer word. * Wanneer die artikel gereed is, word dit eenvoudig na die hoofnaamruimte geskuif en die volledige geskiedenis bly behoue. Meer as 25 Wikipedias het reeds so 'n naamruimte. === Wat presies aangevra sal word === * Naamruimte 118 = Konsep, naamruimte 119 = Konsepbespreking * 'n Alias sodat ''Draft:'' ook na dieselfde naamruimte wys * Subbladsye aangeskakel * ''noindex'' sodat konsepte nie deur soekenjins geïndekseer word nie * Konsepte tel nie as inhoudsbladsye nie (dus nie in die artikeltelling nie) * VisualEditor beskikbaar in die nuwe naamruimte === Punte waaroor ons moet besluit === # '''Die naam.''' "Konsep" / "Konsepbespreking", of eerder "Klad" / "Kladbespreking"? Ander voorstelle is welkom. # '''Wie mag 'n konsep na die hoofnaamruimte skuif?''' Enigeen, of net gebruikers wat outomaties bevestig is (''autoconfirmed'')? # '''Verlate konsepte.''' Op die Engelse Wikipedia kan 'n konsep wat ses maande lank onaangeraak bly, verwyder word, met 'n kennisgewing aan die skepper. Wil ons iets soortgelyks, en met watter tydperk? # '''Soekresultate.''' Moet konsepte by verstek in ons interne soektog verskyn, of net wanneer 'n mens dit uitdruklik kies? === Hoe dit tegnies werk === Ons kan dit nie self aanskakel nie. Dit is 'n konfigurasieverandering aan Wikimedia se bedieners. Die pad is: # Konsensus hier op die Geselshoekie, met die besonderhede hierbo beslis. # 'n Versoek op Phabricator onder ''Wikimedia-Site-requests'', met 'n permanente skakel na hierdie bespreking (sien [[m:Requesting wiki configuration changes]]). # 'n Ontwikkelaar dien die wysiging in Gerrit in en dit word ontplooi. Dit neem gewoonlik 'n paar weke. Vir 'n kleiner wiki is 'n handjievol steunstemme genoeg: die Birmaanse Wikipedia se versoek ([[phab:T352424]]) is met twee steunstemme goedgekeur. === Alternatief === As die gemeenskap voel 'n eie naamruimte is oorbodig, kan ons byna dieselfde werkvloei kry sonder enige tegniese versoek, deur subbladsye soos ''Wikipedia:Konsepte/Artikelnaam'' te gebruik. Die verskil is dat ''noindex'' dan nie outomaties geld nie, dat konsepte nie 'n eie filter in onlangse wysigings en die soekfunksie kry nie, en dat die naam vir nuwelinge minder duidelik is. === Steun, teen, kommentaar === Ek stel voor ons hou die bespreking ten minste twee weke oop sodat almal kans kry om te reageer. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:51, 27 Augustus 2026 (UTC) : Ek ondersteun die voorstel in beginsel. Hou vir twee weke. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:43, 28 Augustus 2026 (UTC) ::{{Ondersteun}} idee ::#Konsepartikel ::#Gebruikers wat bevestig is ::#Ses maande klink redelik ::#Net by keuse, maar as iemand nou dieselfde artikel wil skep, moet dit duidelik wees dat daar reeds ‘n konsepartikel is. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:16, 28 Augustus 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} Een van die grootste voordele sal wees as daar kompetisies of werkwinkels is, sodat ander gebruikers weet om die gebruiker spasie te gee. Dit kan dalk ook help dat nuwelinge meer vrymoedigheid het...(dalk?) :Net 'n vraag: as die blad geskuif word sonder 'n aanstuur, wat oorbodig sal wees, tel dit as 'n bladsyverwydering? [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 14:19, 1 September 2026 (UTC) ::@[[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] soos sake tans staan, ja, maar slegs administrateurs kan skuif sonder 'n aanstuur. As ander gebruikers bladsye skuif, dan word 'n aanstuur outomaties agtergelaat. Op die Engelse Wikipedia het hulle 'n spesifieke gebruikersgroep, nl. ''page movers'', wat bladsye sonder 'n aanstuur kan skuif. Ons kan oorweeg om ook so 'n groep op die Afrikaanse Wikipedia te hê. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 15:12, 1 September 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} al vier punte hier bo. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 20:41, 4 September 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 16:08, 5 September 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} – Briljante idee. Laat dit goed gaan, [[Gebruiker:Lefcentreright|Lefcentreright]] ([[Gebruikerbespreking:Lefcentreright|kontak]]) 17:34, 5 September 2026 (UTC) :<s>{{Neutraal}}</s> – Ek is tans bietjie uitgebrand! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:30, 5 September 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} – Laat dit goed gaan! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:37, 16 September 2026 (UTC) ::Ek het die nuwe naamruimtes aangevra: https://phabricator.wikimedia.org/T437576 – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:24, 10 September 2026 (UTC) :::Ons het vandag die nuwe Konsep- en Konsepbesprekingnaamruimtes ontvang. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 16:18, 14 September 2026 (UTC) ::::Baie dankie Pynappel --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:46, 16 September 2026 (UTC) == Malfunction... == Die taalkundiges: beste vertaling - faal of wanfunksioneer? Of hang dit af van die gebruik van die woord? Ek verkies eersgenoemde! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:34, 28 Augustus 2026 (UTC) :Ja, wanfunksioneer as werkwoord. Ook dalk :* nie behoorlik funksioneer nie :* foutief funksioneer :* gebrekkig funksioneer Informeel: Die masjien het begin probleme gee. :As selfstandige naamwoord: Fout :* The system experienced a hardware malfunction that caused unexpected server reboots. :: Die stelsel het 'n hardewarefout ondervind wat onverwagte herlaaie van die bediener veroorsaak het. :* Engineers traced the vehicle's sudden loss of power to an electronic control unit malfunction. :: Ingenieurs het die voertuig se skielike verlies aan krag nagespoor na 'n fout in die elektroniese beheereenheid. :[[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 11:59, 28 Augustus 2026 (UTC) ::Volgens [https://translate.google.co.uk/ Google Translate], lui die Afrikaans vertaaling: ::*Die stelsel het 'n hardeware-wanfunksie ondervind wat onverwagte bedienerherlaai veroorsaak het. ::*Ingenieurs het die voertuig se skielike kragverlies na 'n wanfunksionering in die elektroniese beheereenheid teruggevoer. ::[[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 14:55, 28 Augustus 2026 (UTC) :::Ai tog, Martin..! [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 11:46, 31 Augustus 2026 (UTC) ::::Nee Martin, gaan kyk terug in jou skoolboeke. Google Translate gee maar swak vertalings! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:59, 31 Augustus 2026 (UTC) == [[Ratko Mladic]] == Goeiedag, ek wil graag hoor of ek hierdie konsep na die hoofnaamruimte mag skuif. Dit is 'n KI-vertaling van die Engelse weergawe. Ek het nie al die bronne noukeurig deurgegaan nie, maar die resultaat lyk ooglopend korrek. Is daar enige groot probleme met die artikel wat verhoed dat dit gepubliseer kan word? Dit kan natuurlik in sy konsepvorm en na publikasie steeds gewysig word om enige foute te korrigeer of nuwe inligting by te werk. Ek hoor graag van u. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:49, 28 Augustus 2026 (UTC) :Hallo Pynappel, ja dis skaflik, haal net asb al die rooi skakels in die inleiding uit. :Iets soos--- ''Sien ook: [[Kroasiese Onafhanklikheidsoorlog]] en [[Bosniese Oorlog]]'' --- het geen nut nie. :Dankie! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 12:11, 28 Augustus 2026 (UTC) ::{{uitgevoer}} – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:05, 28 Augustus 2026 (UTC) == FAK-voorsitters == Het die voorsitterlys van die [[Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge|FAK]] probeer opdateer, maar daar is nog datum-gapings, wat ook bevestig kan word. Daar mag ook 'n Prof. Jan de Koning tussen Cillié en Heyns wees, maar ek vind baie min inligting oor hom. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 11:21, 1 September 2026 (UTC) == Twintigjaargemeenskap. == Gemeenskap, kan al die bestaande lede van die 15 jaar gemeenskap net laat weet of hulle dalk al deel van die twintigjaargemeenskap moes gewees het? Ek het [[Gebruiker:Sobaka]] opdateer. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:02, 6 September 2026 (UTC) : Ook dankie en geluk aan [[Gebruiker:JMK]] met sy 20 jaar deelname hier by ons. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:56, 6 September 2026 (UTC) ::Eers in Jan. 2028! [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 19:02, 6 September 2026 (UTC) == Jou wiki sal op 23 Sep oorskakel na die lees-alleenmodus == <section begin="server-switch"/><div class="plainlinks"> Die [[Wikimedia-stigting]] sal die verkeer tussen sy datasentrums ruil. Dit sal verseker dat Wikipedia en die ander Wikimedia wiki's aanlyn kan bly, selfs ná 'n ramp. Hulle sal alle verkeer na die sekondêre datasentrum op '''{{#time:j xg|2026-09-23|af}}''' oorskakel. Die toets begin om '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2026-09-23T14:00|en}} {{#time:H:i e|2026-09-23T14:00}}]''' Ongelukkig, as gevolg van 'n paar beperkings in [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki? | MediaWiki]], moet alle redigering stop terwyl ons oorskakel. Ons vra om verskoning vir hierdie ontwrigting en werk daarna om dit in die toekoms tot die minimum te beperk. 'n Banier sal 30 minute voor die aanvang op alle wiki's vertoon word. '''Vir 'n kort tydjie sal u alle wiki's slegs kan lees, maar nie kan redigeer nie.''' * Op Woensdag 23 September 2026 sal u vir tot 'n uur lank nie kan wysig nie. * As u gedurende hierdie tyd probeer redigeer of stoor, sal u 'n foutboodskap sien. Ons hoop dat geen wysigings verlore sal gaan gedurende hierdie minute nie, maar ons kan dit nie waarborg nie. As u die foutboodskap sien, wag dan totdat alles weer normaal is. U behoort dan u redigering te kan stoor. Maar ons beveel aan dat u eers 'n afskrif van u wysigings maak, net ingeval. ''Ander gevolge'': * Agtergrondwerk sal stadiger wees en sommige sal moontlik nie voltooi word nie. Rooi skakels word moontlik nie so vinnig soos gewoonlik opgedateer nie. As u 'n artikel skep wat reeds elders gekoppel is, sal die skakel langer as gewoonlik rooi bly. Sommige toepassings-skrifte met 'n lang looptyd sal gestop moet word. * Ons verwag dat die uitrol van nuwe kode soos enige ander week sal plaasvind. Alhoewel, sommige gevalle van kodevries kan egter stiptelik plaasvind as die operasie dit daarna vereis. * [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] sal vir ongeveer 90 minute onbeskikbaar wees. Deel asseblief hierdie inligting met u gemeenskap.</div><section end="server-switch"/> [[m:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] 12:58, 15 September 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=30513874 --> b31slosysv8ectbkb27p5mrkzplx1eu 2967869 2967865 2026-09-16T22:43:46Z Pynappel 70858 /* Konsepbeleid oor kunsmatige intelligensie */ nuwe afdeling 2967869 wikitext text/x-wiki __NEWSECTIONLINK__ __NOINDEX__ {{spring ondertoe}} [[Lêer:Rooibokram KNP suide.JPG|duimnael|220px|links|Aliwal2012 sê: "Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Rooibokram in 2011 in die suide.]]<!-- [[Lêer:Vandalenjaeger 01.jpg|duimnael|260px|links|'n Versoek aan al die admins: help ons asseblief om vandalisme uit te roei!]] [[Lêer:Perde by Glen Reenenkamp, Golden Gate NP (1).jpg|duimnael|links|320px|Dis naweek! Kom ry die mak perde by die asemrowende [[Golden Gate-Hoogland- Nasionale Park]]!]] [[Lêer:Ceratotherium simum Kruger Park 02.JPG|duimnael|260px|links|'n Witrenoster in 2003.]] [[Lêer:Jessica isn't getting involved in this discussion.jpg|duimnael|links|230px|Kom praat met ons op die Geselshoekie, ons kuier lekker saam!]] --> <div style="background:#f9f9f9; border:1px solid #aaaaaa; clear:right; float:right; font-size:90%; margin:1em 0 1em 1em; padding:1em; width:20em;"> <big>'''Sien ook:'''</big> * [[Wikipedia:Welkom nuwelinge]] wat veral op nuwelinge gemik is. * [[Wikipedia:Gebruikersportaal]] vir nuttige skakels vir alle gebruikers. * [[Wikipediabespreking:Geselshoekie]] vir bespreking oor die toekoms van hierdie bladsy. * [[/Taalforum/]] vir besprekings oor taalprobleme. Die juiste terme, spellings ensomeer. <center>'''Verdere hulp:'''<br /></center> Vir volledige hulp, riglyne en beleid (algemeen en spesifiek), raadpleeg gerus die * [[:en:Wikipedia:Community Portal|Engelse ''Community Portal'']], * [[:nl:Wikipedia:Gebruikersportaal|Nederlandse Gebruikersportaal]] en * [[:m:|Meta Wikipedia]]. </div> {{Argiefboks|14 | argief1 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2006|2004+05+06]] | argief2 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2007|2007+08+09]] | argief3 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2010+2011|2010+11]] | argief4 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2012|2012]] | argief5 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2013|2013+14+15]] | argief6 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2016|2016]] | argief7 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2017|2017]] | argief8 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2018|2018]] | argief9 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2019|2019]] | argief10 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2020|2020]] | argief11 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2021+2022+2023|2021+22+23]] | argief12 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2024|2024]] | argief13 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2025|2025]] | argief14 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2026|2026]] }} '''Welkom''' by die Afrikaanse Wikipedia se algemene geselshoekie. Enigiemand is welkom om deel te neem aan die besprekings hier: '''onderteken asseblief u besprekings''' deur <nowiki>~~~~</nowiki> te tik, of die "Handtekening met datum"-ikoon ([[Lêer:button sig.png|Handtekening met datum|link=]]) te kies op die redigeringskieslys. Ou besprekings word na die '''argief''' geskuif (sien die navigasiekas regs). As u 'n gesprek wil voortsit wat reeds in die argief is, word aanbeveel dat u die betrokke dele uitknip en hier plak. Hierdie blad is vir algemene besprekings, besprekings omtrent 'n spesifieke artikel kan op daardie artikel se besprekingsblad begin word; sodoende kan dit ook deur toekomstige bydraers en redigeerders gelees word. Vir die jongste nuus van WikimediaZA, besoek gerus ons [https://www.facebook.com/groups/231160206984566 Facebook bladsy], word lid van die [http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikipedia-af Afrikaanse poslys] of besoek ons [http://wikimedia.org.za/wiki/Tuisblad_in_Afrikaans Tuisblad in Afrikaans] <div class="plainlinks"><center>'''>>> [//af.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Geselshoekie&action=edit&section=new Voeg 'n nuwe onderwerp by] <<<'''</center></div> == Jy het jou huiswerk gedoen... == ...as die Engelse Wikipedia sê dat van hulle artikels met 'n Afrikaanse (of Duitse artikel) uitgebrei kan word. Ek het onlangs twee voorbeelde rakende my sportartikels gesien: * [[:en:South Korea national rugby union team]] wat met hulp van beide die [[:af:Koreaanse nasionale rugbyspan|Afrikaanse voorbladartikel]] en die [[:de:Südkoreanische Rugby-Union-Nationalmannschaft|Duitse lesenswaardige artikel]] verbeter kan word. * [[:en:Tanzania national cricket team]] wat met hulp van die [[:de:Tansanische Cricket-Nationalmannschaft|nuwe Duitse lesenswaardige artikel]] (laas maand aangewys) verbeter kan word. Myns insiens is dit baie interessant dat die Afrikaanse en Duitse Wikipedia in beide krieket en rugby (hoegenaamd dié Engelse sportsoorte) deels beter artikels het as die Engelse Wikipedia. My doel was nog altyd om met artikels oor nasionale spanne en wêreldbekertoernooie die Engelse artikel te klop, nou word in die een of ander amptelik daarna verwys dat dit wel die geval is. Volgens my beskeie mening is dit die geval by die meeste artikels oor nasionale spanne, en hulle het in Afrikaans en Duits altyd dieselfde inhoud. Terloops, die Swahili-Wikipedia (Swahili is 'n ampstaal in Kenia, Rwanda, Tanzanië en Uganda) het nie een artikel oor nasionale krieket- of rugbyspanne nie. Tydens laasjaar se Wikimania in Nairobi wou ek 'n projek van stapel stuur om hulle ook te betrek, maar my versoek het nie geslaag nie (ek was nie daar nie). Hulle het wel artikels soos [[:sw:Steve Tikolo]] waar ek met 'n inligtingskas kon help, maar hulle het nie iets soos [[:sw:Timu ya kriketi ya Kenya]] ([[Keniaanse nasionale krieketspan]]) nie. Gemeenskap, dit is wat van my sportartikels vir die Afrikaanse Wikipedia (en Duitse ook) kan bied en myns insiens is dit een van baie moontlikhede om Afrikaans volstoom te ondersteun: '''met kwaliteit bo kwantiteit'''. Daarmee kan ons veral lesers lok, dink ek. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:45, 13 Julie 2026 (UTC) :In die kol. Weens die druk op Afrikaanse onderwys-instellings moet daar aanlyn-aktiwiteit oor 'n alternatiewe en breë front wees. Die wiki-artikels oor gewilde onderwerpe plaas terminologie in die volksmond, en is beleggings in die taaltoekoms. 'n Leserspubliek wat meer lees, meer krities lees en meer in feite belangstel sal wel ook help. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 21:09, 18 Julie 2026 (UTC) == Maria == Kan iemand asb. vir my die artikel "Maria Boleyn" skep sodat ek kan sien of ek dit op hierdie gemors van 'n app kan doen - die app waarop ek glo geblokkeer is? Hoe is dit moontlik? - Burgert [[Spesiaal:Bydraes/&#126;2026-40485-20|&#126;2026-40485-20]] ([[Gebruikerbespreking:&#126;2026-40485-20|talk]]) 04:46, 20 Julie 2026 (UTC) ::{{ping|Rooiratel}}, enige raad hier? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:07, 20 Julie 2026 (UTC) :::Bedoel jy die Selfoon app? Dit werk net so 'n klein bietjie vir my, soms... maar ek vermy dit soos die pes vir bydraes. [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 08:38, 20 Julie 2026 (UTC) ::::Ek het nog nie die app gebruik nie. As mens jou gewone gebruikersnaam en wagwoord gebruik on aan te meld, dan sien ek nie hoekom jy op die app geblokkeer sal wees, maar nie op die webwerf nie. As die app 'n probleem is, gebruik net die webwerf. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 14:48, 1 Augustus 2026 (UTC) == [[Wikipedia:Bladsyverwydering]] == Admins, daar is 'n bietjie werk. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:55, 21 Julie 2026 (UTC) [[Lêer:Radio Overberg Advertensie 29 Julie 2026.jpg|duimnael|met Jimmy Wales]] == Wikimania 2026 == As ‘n ontvanger van ‘n beurs van [[Wikimedia ZA]], is ek in Parys om [[Wikimania]] 2026 in [[Parys]] by te woon. My eerste Wikimania. Vandag was die voorkonferensie vir gebruikers met spesiale regte wat inderdaad weereens die omvang van aktiwiteite binne Wikimedia onder aandag bring. Mens kan uiteraard ook aanlyn verskeie van die sessies van more bywoon deur te registreer op die Wikimania 2026 blad. Die weeklikse radio inset by [[Overvaal Stereo]] is ook vandag van die byeenkoms gedoen. ‘n Volledige verslag van Wikimedia 2026 sal na afloop van die konferensie gedoen word. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 19:48, 21 Julie 2026 (UTC) : Ek is ook hier. Uiteindelik [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ontmoet. [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 15:26, 22 Julie 2026 (UTC) ::Lekker julle manne, geniet dit terdeë! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:02, 22 Julie 2026 (UTC) ::: Ja, dis goed om Dumbassman uiteindelik te ontmoet. Ek het ook twee Duitse gebruikers raakgeloop wat al artikels op die Afrikaanse Wikipedia geskep het. Die een wat oorspronklik van Suid-Afrika kom, het aangedui hy mag weer betrokke word. Ek het hom sterk aangemoedig. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:34, 22 Julie 2026 (UTC) {{uitkeep}} Oesjaar, is jy nie weg Frankryk toe vir Wikimania 2026 nie? [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:50, 21 Julie 2026 (UTC) : Nee ongelukkig nie. As pensioenaris met inkomste van R0.00 per maand kon ek nie die Schengen Visa bekostig nie, my bakkie het dringend instandhouding vereis. So werk dit maar. Groete. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:58, 21 Julie 2026 (UTC) ::Jammer om te hoor, miskien kan jy nog virtueel aanbied? Sopas self ook R11750 vir my Mercedes se diens moes uithaal! Groete tuis, [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:54, 21 Julie 2026 (UTC) ::: [[Gebruiker:Discott]] bied namens my aan. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:02, 21 Julie 2026 (UTC) :::: "Gebruiker Discott het 'n uitstekende 5 minute aanbieding "''Rooting for Knowledge: Why we need a Wiki-Botanist Action Group Today'' aangebied oor die werk wat op die Afrikaanse Wikipedia gedoen word deur gebruiker Oesjaar en Prof van Wyk. Lyk of die vraag beantwoord gaan word, aangesien dit aanleiding gegee het tot die begin van werk om 'n Wiki Biodiversiteit ontmoeting voor die opkomende [[Internasionale Botaniese Kongres]] in 2029 in [[Kaapstad]] aan te bied. Die Afrikaanse Wikipedia het 'n globale inpak. Puik werk Oesjaar en Prof van Wyk. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 21:00, 25 Julie 2026 (UTC) == RFC oor KI-gegenereerde inhoud in Commons (en ter plaatse) == Soos op 23 Junie hier genoem, is Commons nog besig om uit te werk wat hulle presies wil hê wat beelde betref wat deur KI geskep is. Hulle is veral versigtig vir beelde wat werklike mense uitbeeld, selfs as dié historiese figure is, waar etiese oorwegings (soos persoonsregte) effektief geen rol speel nie. Ook hou hulle nie daarvan in enige wetenskaplike aanwending nie. Sulke beelde noem hulle spekulatief, ensomeer, en wil nie valse inligting die wêreld instuur nie. Ook beskou sommige persone daar KI-beelde as opvoedkundig waardeloos, en byna enige menslike poging as baie beter. Ons het natuurlik talle artikels aangaande historiese figure waar die uitbeelding volkome spekulatief is, soos [[Plautus]] en baie ander, alhoewel dan nie KI nie. By die Commons-bespreking word gemeld: :"Groot getalle beelde wat nie die werklikheid weerspieël nie, word [op commons] opgelaai. Wanneer 'n minderwaardige KI-beeld in 'n artikel ingevoeg word, ontmoedig dit werklike fotograwe en grafiese kunstenaars om beelde te skep, omdat hulle meer geneig is om 'n beeld te skep vir 'n artikel wat geen illustrasie het nie. Hierdie opdatering vereis dat sommige KI-inhoud as sodanig in-beeld gemerk word. Hierdie opdatering redaksioneer andersins nié projekte buite Commons nie. Commons het geen voorneme om ander projekte te redaksioneer nie, ons wil net verseker dat óns nie bydra tot die waninligting van die publiek nie." Die kwessie dus: af.wiki moet nog besluit wat ons plaaslike beleid is, want wikimedia gaan nie aan ons voorskryf nie.<br> :a) Word <u>oplaai</u> van KI-beelde hier op af.wiki toegelaat, benewens waar dit KI-konsepte self illustreer?<br> :b) Word dit toegelaat waar dit werklike mense illustreer? Hier dink mens bv. aan gevalle waar ons 'n vae foto of illustrasie het, wat deur KI in 'n meer realistiese of gekleurde portret (maar met onafwendbare spekulatiewe elemente) omskep kan word.<br> :c) Word KI-beelde enigsins in artikels toegelaat?<br> Op en.wiki word dit oorwegend nie toegelaat nie. Ons moet ook in ag neem, dat selfs indien dit nie in ons artikels toegelaat word nie, dit steeds vir die publiek en private webwerwe nuttig mag wees. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 10:31, 22 Julie 2026 (UTC) ::Ek verstaan... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:35, 22 Julie 2026 (UTC) :::Vandag ‘n Wikimania 2026 paneelbespreking oor [[Kunsmatige intelligensie|KI]] binne die Wiki-omgewing bygewoon. Beide die potensiële bedreigings en moontlike voordele daarvan, is deur die paneellede geopper. Selfs oor die idee van ‘n aanvanklike sentrale beleid daaroor of gedesentraliseerde benadering, was daar nie eenstemmigheid nie. Aangesien daar konsensus was dat dit ‘n realiteit is wat hanteer sal moet word, gaan gesprekvoering voort en hopelik gaan meer duidelike riglyne in dié verband ontwikkel word. :::Ek gaan poog om ‘n oog op die verwikkelinge te hou en wat ons in die interim selfs in die Afrikaanse Wikipedia kan begin bespreek. Meer as een paneellid het daarop gewys dat selfs in van die groot Wikipedia’s daar nog nie voldoende kennis is oor wat werklik die implikasies van KI is nie. [[Jimmy Wales]] het ook indirek daarna verwys in sy openingstoespraak. Wikipedia se rol in die era van [[groot taalmodel]]le kan self nog belangriker word, in sy toespraak ‘n optimistiese toon oor die toekoms van Wikipedia en sê dat die dood van Wikipedia al van die begin af voorspel is, dit nog steeds van krag tot krag sal gaan. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:21, 22 Julie 2026 (UTC) == Gebruiker:Elmarie Waltman == Gemeenskap, dit is vir my 'n plesier om julle voor te stel aan [[Gebruiker:Elmarie Waltman|Elmarie]]. Sy het ingestem om ons te help met Admin werk, meer hieroor later. Sy gaan ook deel van die Radiospan wees. Welkom hier by ons Elmarie. Onthou, hierdie klomp ou toppies hier betrokke se blaf is erger as hulle byt! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:46, 24 Julie 2026 (UTC) :Hoe lekker lag ek nou! Dankie Deon, hoop om die Wikipedia naam op al die platforms hoog te hou. [[Gebruiker:Elmarie Waltman|Elmarie Waltman]] ([[Gebruikerbespreking:Elmarie Waltman|kontak]]) 09:02, 24 Julie 2026 (UTC) ::Baie welkom Elmarie, ons hoop jy geniet jou tyd hier terdeë! Sien uit na jou bydrae. Groete, [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 09:48, 24 Julie 2026 (UTC) ::: Welkom Elmarie, geniet dit! [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 10:36, 25 Julie 2026 (UTC) ::::Baie welkom hier @[[Gebruiker:Elmarie Waltman|Elmarie Waltman]] - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 16:38, 1 Augustus 2026 (UTC) == Versoek om kommentaar oor die toekoms van Abstrakte Wikipedia == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Julle word uitgenooi om jul mening te lug in 'n [[:m:Requests for comment/The future of Abstract Wikipedia|versoek om kommentaar oor die toekoms van Abstrakte Wikipedia]]. {{Int:Feedback-thanks-title}} [[:m:User:Kowal2701|Kowal2701]] ([[:m:User talk:Kowal2701|talk]]) 12:24, 24 Julie 2026 (UTC) </bdi> <!-- Message sent by User:DreamRimmer@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> : Kan iemand vir my sê wat Abstrakte Wikipedia is? Of word ek nou te oud? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:34, 24 Julie 2026 (UTC) ::Weet ook nie, maar volgens google: Abstrakte Wikipedia is 'n Wikimedia-projek wat Wikifunksies en Wikidata gebruik om 'n taalonafhanklike weergawe van Wikipedia te skep. Dit het ten doel om inhoud in enige natuurlike taal te genereer om artikels oor kleiner taaluitgawes uit te brei. ::'''Die kernkomponente is''' ::* Wikidata wat die gestruktureerde kerndata- en kennisbasis verskaf en ::* Wikifunksies wat kode en funksies verskaf om abstrakte data in mensleesbare sinne te omskep. ::Die taalonafhanklikheid laat gebruikers toe om artikellogika te skep en te onderhou sonder om dit aan 'n enkele gesproke taal te koppel. ::'''Die projekdoelwitte is''' ::* taalgelykheid, aangesien kleiner taalwiki's bygestaan word om hul artikeltellings vinnig te laat groei, en ::* globale reikwydte aangesien mense bemagtig word om kennis in hul moedertaal te lees en mee te deel. ::[[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 14:00, 24 Julie 2026 (UTC) == Inligtingskas Vliegtuigenjins == Gemeenskap, kan enige van die slimmer jongmanne asb. vir ons ''Infobox aero engine'' vertaal? Ook, het ons die ekwivalent van ''Infobox sportsperson''? Ek word graag bederf... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:36, 28 Julie 2026 (UTC) : {{ping|Pynappel}}, met al jou nuwe energie, kan jy dalk hier help asb? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:53, 23 Augustus 2026 (UTC) ::@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ek het beide nou geskep. Dit is gewoonlik baie maklik om 'n sjabloon van die Engelse Wikipedia oor te dra: ::1. Kopieer die bronteks en stoor dit ::2. Gebruik die "Wys voorskou"-funksie om al die ontbrekende sjablone en modules te identifiseer en bring hulle ook oor. ::3. Herhaal stap 2 totdat al die skakels blou is ::4. Vertaal teks wat sigbaar aan gebruikers is na Afrikaans, bv. die etikette in 'n inligtingskas, kategoriename, ens. ::Die belangrikste ding om in gedagte te hou is watter bestaande sjablone en modules ekwivalent is met die Engelse Wikipedia s'n. Die Engelse [[:en:Template:Infobox]] is vir historiese redes nie ekwivalent met ons {{ss|Infobox}} nie. Jy sal dus gewoonlik oral waar {{ss|Infobox}} in 'n nuwe sjabloon geroep word, moet verander na {{ss|Inligtingskas4}}, wat op sigself die module [[Module:Infobox]] roep, wat dit moontlik maak om maklik nuwe inligtingskaste op die Afrikaanse Wikipedia te skep deur sjablone vanaf die Engelse Wikipedia te kopieer. Ons kan later daarna kyk om die teenstrydigheid tussen {{ss|Infobox}} en {{ss|Inligtingskas4}} op te klaar, maar ek vermoed dit gaan 'n groter taak wees. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 20:09, 23 Augustus 2026 (UTC) ::@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] as jy vashaak kan jy maar vir my of @[[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ping. Ek is nou hier, maar gaan weens ander verpligtinge weer van môre af skaars wees. Ek sal so nou-en-dan inloer om te kyk of ek ge-ping is. As ek iets gebreek het, gebruik maar daai rol-terug-knoppie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 20:10, 23 Augustus 2026 (UTC) ::: Dankie. Hierdie ou oom gaan sy bes probeer! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:11, 23 Augustus 2026 (UTC) == Help met kassie, asb. == Kan iemand my asb. help om {{sj|Inligtingskas Planeet}} reg te maak? Ek het net "symbol" ondertoe geskuif, en nou gee hy snaakse goed by elke planeetkassie. Dankie! [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 23:32, 30 Julie 2026 (UTC) :Sien die tweede reël in [[Makemake]]. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 23:35, 30 Julie 2026 (UTC) ::Dankie vir niks. Ek het sommer net "symbol" uitgehaal, en nou is die sjabloon reg. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 12:55, 31 Julie 2026 (UTC) == Taaldinge op RSG: 2 Aug. 2026 == Gemeenskap, neem kennis dat ek nou Sondag om 10:00 weer op Taaldinge met Ina Strydom gesels. Ek gaan verwys na twee dinge wat redelik onbekend is: die Digitalisering van Vakkundige Woordeboeke, prof. [[Gerhard van Huyssteen]] en prof. Martin Puttkammer van NWU help ons daarmee. Ek sal dit eers werklik bemark as die eerste produk gelewer word; ons gaan dit definitief ook op Wikiwoordeboek laai. Tweedens verwys ek na Projek VOS (Vingers op sleutelbord). Die gedagte is dat daar op een dag volgende jaar bv. 'n Saterdag 'n klomp mense in verskeie lokale in stede en dorpe bymekaar kom en ons via TV/dataskakels hulle lei en aan die gang kry. Waar ons kan moet ons van ons gebruikers in persoon daar hê wat as fasiliteerders sal optree. Ja, dit gaan geld kos, ek het juis met van die Afrikaanse organisasies agter die skerms begin gesels... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:42, 31 Julie 2026 (UTC) :Klink goed! [[Spesiaal:Bydraes/&#126;2026-42919-45|&#126;2026-42919-45]] 14:49, 2 Augustus 2026 (Wie is hierdie skim?) ::Ook ingeskakel op RSG, dankie Oesjaar! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 05:46, 3 Augustus 2026 (UTC) ::: Volgens my rekords was dit die 100ste uitsending in ons klankargief. Baie Geluk! Dit beteken daar was seker al baie meer as 200 uitsendings aangesien ons nie klankgrepe van al die uitsendings kry nie. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:05, 5 Augustus 2026 (UTC) == Besoeke vir Julie == Gemeenskap, die besoeke vir Julie is 3,2 miljoen! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:56, 1 Augustus 2026 (UTC) == Die kontakbladsy == Hallo almal. Daar was besprekings 'n tyd gelede oor ons kontakbladsy. Die een hier: [[Wikipedia:Kontak]] En spesifiek oor die e-posadresse op daardie bladsy. Wie beheer dit? Lees enigiemand die e-pos ens.? Ek het 'n bietjie ondersoek ingestel en die meeste van die antwoorde wat ons nodig gehad het gekry. In opsomming word daai e-posadresse beheer deur spesiale sagteware wat Wikimedia gebruik. En Wikipedia gebruikers moet aansoek doen om lede te word van 'n spesiale span wat toegang kry tot die sagteware. Ek gaan aansoek doen (in 'n dag of twee) vir myself, @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] en @[[Gebruiker:Elmarie Waltman|Elmarie Waltman]] om deel te wees van die span. Ek gaan net tydelik deel wees om uit te werk hoe alles werk, en dit te dokumenteer. As julle meer wil weet, of self by die span wil aansluit, lees dan die bladsye wat ek onlangs geskep/vertaal het: [[Hulp:Kontakbladsy]] en [[Wikipedia:Vrywillige Reaksiespan]]. Die bladsye is nie volledig nie, en hulp word waardeer. Ek verbeter dit soos ek meer leer/tyd kry. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 16:48, 1 Augustus 2026 (UTC) :Dankie Rooiratel, ek sien nou die nuutste boodskappe is heel onder aan die bladsy. Sal dit beslis nou meer gereeld lees en opvolg. [[Spesiaal:Bydraes/&#126;2026-42919-45|&#126;2026-42919-45]] ([[Gebruikerbespreking:&#126;2026-42919-45|talk]]) 14:47, 2 Augustus 2026 (UTC) ::@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ek het nou aansoek gedoen. Sien hier : https://meta.wikimedia.org/wiki/Volunteer_Response_Team/Volunteering#Rooiratel_&_Oesjaar_&_Elmarie_Waltman - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 20:49, 30 Augustus 2026 (UTC) == 130 000 artikel mylpaal! == Gemeenskap: daar is ons verby die 130 000 artikel mylpaal! Dankie aan almal wat bydraes gemaak het die afgelope tyd! 'n Ware spanpoging! Nou het ons iets om te bemark! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:57, 1 Augustus 2026 (UTC) :Fantasties! [[Gebruiker:Elmarie Waltman|Elmarie Waltman]] ([[Gebruikerbespreking:Elmarie Waltman|kontak]]) 14:11, 5 Augustus 2026 (UTC) == Kopiereg op foto's == Ek wil net seker maak dat ek die SA-kopiereg op foto's verstaan, want ons benodig by etlike persone foto's wat algemeen op die internet beskikbaar is. Google stel dit so: :In Suid-Afrika verval kopiereg op foto's 50 jaar vanaf die jaareinde waarin die foto aan die publiek beskikbaar gestel is, vir die eerste keer gepubliseer is, of geskep is indien dit ongepubliseer is. :Volgens die SA Regering se Kopieregwet hang die presiese vervaltyd af van spesifieke vrystellingsmylpale: *Gepubliseer of Openbaargemaak: "vyftig jaar na die jaareinde van die jaar waarin die werk wettiglik aan die publiek beskikbaar gestel of vir die eerste keer gepubliseer word, watter termyn ook al die langer is", soos deur Lexology opgemerk. *Ongepubliseer: Indien die foto nie binne 50 jaar na die skepping daarvan gepubliseer of aan die publiek vertoon word nie, verval kopiereg "vyftig jaar na die jaareinde van die jaar waarin die werk gemaak is", volgens Lexology. Ander webblaaie soos [https://www.svw.co.za/copyright-photographs/] blyk dit te bevestig. Mag ons dus Suid-Afrikaanse promosiefoto's van pre-31 Desember 1975 hier oplaai en gebruik? [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 10:56, 3 Augustus 2026 (UTC) :{{ping|JMK}}, ek het gekyk wie van my vriende daar buite kan help... Nie hierdie keer nie. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:27, 3 Augustus 2026 (UTC) ::@[[Gebruiker:JMK|JMK]] vir moderne fotos is dit is beter en makliker om die kopiereghouer van 'n foto (die een wat die foto geneem het) te vra om dit onder 'n gebruikbare lisensie (vir wiki Commons) vry te stel (soos CC-BY-SA, of CC0) as om vir 50 jaar te wag. ::Vir ouer fotos, moet ons maar wag as ons nie die fotograaf kan kontak en vra om dit met 'n vrye lisensie vrystel nie. So ja, enige foto meer as 50 jaar na die publikasiedatum kan ons hier gebruik. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:36, 4 Augustus 2026 (UTC) == Sintaksfoute soos op 1 Augustus == Gemeenskap: [https://checkwiki.toolforge.org/cgi-bin/checkwiki.cgi?project=afwiki&view=project Sintaksfoute] Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:55, 4 Augustus 2026 (UTC) == Ons Bakkiesblad... == Gemeenskap, sien die positiewe terugvoer hier... [https://www.facebook.com/groups/231160206984566 Bakkiesblad] Lekker [[Gebruiker:Sobaka]]! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:06, 6 Augustus 2026 (UTC) == [[Baccalaureus Artium]] == Gemeenskap, moet die woord "artium" nie met 'n hoofletter geskryf word nie soos bv. [[Baccalaureus Pharmaciae]]? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:59, 11 Augustus 2026 (UTC) :Volgens die WAT wel. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:11, 11 Augustus 2026 (UTC) ::{{ping|Pynappel}}, dan neem ek aan ''Magister artium'' moet ook verander word? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:29, 11 Augustus 2026 (UTC) :::Ja, ook volgens die WAT. Het nie nou tyd om dit self te doen nie - sal waardeer indien iemand anders kan. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:32, 11 Augustus 2026 (UTC) ::::Wat is die konteks van die bespreking? My BSc-sertifikaat van die Universiteit van Natal in 1969 was alles in Latyn en verklaar dat die "Gradum Scientiae Baccalaurei" aan my toegeken is. Watter tale is vir die Baccalaureus Pharamaciae sertifikaat gebruik? Latyn? Afrikaans? Engels? Engels en Afrikaans? Kan 'n mens net sommer "BA graad" of "BSc graad" of "MA graad" skryf? [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 14:59, 13 Augustus 2026 (UTC) :::::Volgens die WAT is MA (sonder punte) die afkorting vir mega-[[ampère]] en BA die landkode vir [[Birma]] of die motorkenteken vir [[Maseru]], [[Basoetoland]]. B.A. is die afkorting vir [[Baccalaureus Artium]] en al die voorbeeldsinne gebruik die afkorting (met punte). So-ook is M.A. (met punte) die afkorting vir [[Magister Artium]] en al die voorbeeldsinne gebruik M.A. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 09:05, 14 Augustus 2026 (UTC) ::::::Dit moet dalk ook genoem word dat die hoofinskrywings in die WAT onder B.A. en M.A. is. Daar is geen inskrywings vir Baccalaureus Artium en Magister Artium nie. Laat ek 'n bietjie later in ander woordeboeke kyk. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 09:09, 14 Augustus 2026 (UTC) :::::::Die WAT, AWS 9 en AWS 11 gee almal Baccalaureus Artium en Magister Artium slegs met aanvangshoofletters. Die WAT en AWS 9 gee die afkortings B.A. en M.A. met punte en AWS 9 en AWS 11 gee die afkortings BA en MA sonder punte. Let op dat AWS 11 nie die afkortings met punte gee nie. Interessant genoeg gee die WAT slegs Baccalaureus met 'n aanvangshoofletter, maar baccalaureaat met 'n aanvangskleinletter. AWS 9 en 11 gee beide slegs baccalaureus met 'n aanvangskleinletter. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 19:00, 15 Augustus 2026 (UTC) :{{ping|Pynappel}}, ek het alle plekke waar BA en MA voorkom na die punt weergawes verander. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:21, 18 Augustus 2026 (UTC) ::Baie dankie vir jou moeite, @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]]. Volgens [[Wikipedia:Titelriglyne]] geniet die AWS egter voorkeur. ::{{cquote|Hou by Afrikaanse spelling soos voorgeskryf in die Afrikaanse woordelys en spelreëls. HAT, WAT en Pharos se Afrikaans-English/Engels-Afrikaanse woordeboeke word ook as gesaghebbend beskou. Waar die bronne verskil word voorkeur gegee in die volgorde wat die bronne hier gelys is.}} ::Moet ek 'n robot gebruik om die punte by al die afkortings van grade te verwyder? – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 21:54, 18 Augustus 2026 (UTC) :::[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] , ja asb! Ten minste is almal nou dieselfde. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:26, 19 Augustus 2026 (UTC) == LitNet oor Wikipedia en terugvoer van Wikimania 2026 == "Van mens tot masjien: Wikipedia en die voortbestaan van betroubare kennis", meningsartikel gebaseer op my Wikimania 2026 ervaring. https://www.litnet.co.za/van-mens-tot-masjien-wikipedia-en-die-voortbestaan-van-betroubare-kennis/ [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 06:51, 13 Augustus 2026 (UTC) Terugvoer oor Wikimania 2026 is beskikbaar by die projekblad: [[Wikipedia:Afrikaanse Wikipedia by Wikimania 2026]] [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 08:32, 15 Augustus 2026 (UTC) == Geregistreerde gebruikers == Gemeenskap, ek sien ons Geregistreerde gebruikers is nou meer as 210,000! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:10, 13 Augustus 2026 (UTC) :Dit is tans 210 455 volgens die [[Afrikaanse Wikipedia]]-artikel. [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 10:38, 18 Augustus 2026 (UTC) == Inhoudsopgawe == Ons prente het skielik 'n inhoudsopgawe bo die prent. Enige rede daarvoor? Dis onnodig en neem ruimte op. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 09:31, 14 Augustus 2026 (UTC) :Iemand het bg. na 'n meer sinvolle posisie geskuif. Nou baie beter. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 22:04, 20 Augustus 2026 (UTC) == [[Wikipedia:Titelriglyne (geografiese name)]] == Ek het 'n nuwe beleidsbladsy vir titelriglyne vir geografiese name m.b.v. Claude geskep. Dit is gebaseer op die Engelse weergawe [[:en:Wikipedia:Naming conventions (geographic names)]], maar aangepas vir die Afrikaanse Wikipedia. Dit lyk vir my sover soos 'n heel redelike vertrekpunt, maar gaan kyk gerus daarna en laat weet indien daar enige groot probleme is. Vir klein goed of voorgestelde veranderings, wysig die bladsy sommer direk. Indien daar 'n meningsverskil oor enigiets ontstaan, kan ons dit op die besprekingsbladsy daar bespreek. Nadat daar 'n konsensus ontstaan het, kan ons {{ss|beleid}} bo-aan voeg. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:32, 18 Augustus 2026 (UTC) : Die "prompt" (por?) wat ek gebruik het, is: ''Vertaal hierdie Wikipedia-konvensie na Afrikaans en pas dit aan vir die Afrikaanse Wikipedia:''. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:33, 18 Augustus 2026 (UTC) == Kunsmatige intelligensie en Wikipedia == Ek deel hiermee ‘n e-pos van Gebruiker Eugene Egbe (Franse Wikipedia) wat op die Wikimedia netwerke versend is vir diegene wat geïnteresseer is in [[kunsmatige intelligensie]] en die impak daarvan. “Geagte Gemeenskapsleiers/lede, Tydens Wikimania in Parys het ek die kans gehad om met 'n paar gemeenskapslede te gesels wat hul kommer uitgespreek het en die behoefte aan 'n bespreking oor die gebruik van KI-platforms in ons gemeenskap en daaglikse werk. Hierdie besprekings vind al in ander gemeenskappe plaas, daarom dink ons dit sal goed wees om 'n oorsig van ons gemeenskap en die impak wat KI veroorsaak, te hê. Vir hierdie doel doen ons 'n kort opname om te verstaan hoe gemeenskappe soos joune dink oor en KI gebruik, en ons sal graag jou hulp wil hê om dit voor jou lede te kry tydens byeenkomste of *'n Paar dinge wat ons hoop jy kan doen:* 1. Deel die opname met jou gemeenskapslede — dit neem ongeveer 5 minute om te voltooi. Hier is die skakel: *Opnameskakel*<https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeBkEfLmmmpCyKjWv-zMrFEfa55w1x0vWvi7JTP-2LGNhF5EQ/viewform?usp=header> 2. Sluit aan by 'n kort oproep (of stuur 'n verteenwoordiger) om jou gemeenskap se perspektief op KI direk te deel. Ons beoog om dit tot [30–45] minute te hou en beplan dit vir iewers in *middel-September*. As 'n oproep vir jou werk, antwoord net met 'n paar tye wat jou pas (of wys ons na wie ook al in jou span die regte persoon sou wees), en ons sal iets op die kalender kry. Baie dankie dat jy dit oorweeg het. Jou persoonlike en gemeenskap se insette sal werklik vorm wat ons in hierdie studie leer.” Deel gerus enige voorlopige opmerkings of belangstelling oor bogenoemde hier. Die vraelys bo is baie generies en nie spesifiek op Wikipedia gerig nie maar gee ‘n opsie om jou e-pos adres te deel om in verdere gesprekke deel te neem. Dit is seker een van vele inisiatiewe wat oor hierdie onderwerp sal volg. Groete [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 15:28, 20 Augustus 2026 (UTC) :Ek het 'n probleem raakgeloop. Vir een opsie wat ek nee geantwoord het, wil hy nie aanvaar nie. Jammer. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:19, 20 Augustus 2026 (UTC) As ons nou hier oor die gebruik van KI op Wikipedia gesels: Ek sien nou 'n klomp artikels wat met KI uit Engels vertaal word. Een van die Wikipedia-beleid is dat mense artikels volgens bronne self skryf. Jy lees die bron en brei daarvolgens die artikel uit. Wikipedia is 'n ensiklopedie en dit noem ons ensiklopediese werk. As 'n KI 'n artikel vertaal, is dit hoogs onwaarskynlik dat die bronne volgens ensiklopediese waardes geraadpleeg is. Ook op die Engelse Wikipedia kan daar foute in enige artikel wees wat jy self moet uitsorteer volgens die bronne wat gelys is. Byvoorbeeld is die gebruik van KI vir artikelwerk op die [[:de:Wikipedia:Künstliche Intelligenz|Duitse Wikipedia]] ontoelaatbaar. Sodra jy een artikel met hulp van KI uitbrei, was dit jou laaste aksie daar. Die [[:nl:Wikipedia:AI en Wikipedia|Nederlandse Wikipedia]] wil dit ook nie hê nie, dieselfde op die [[:en:Wikipedia:Editing policy#Artificial_intelligence_additions|Engelse Wikipedia]]. Ander neem weke om een artikel tot op meer as 30&nbsp;000 of 40&nbsp;000 uit te brei omdat die bronne geraadpleeg word, maar nou sien ek 'n klomp uitgebreide artikels binne een dag, ook sensitiewe onderwerpe soos [[Mekka]], [[Jerusalem]], ens. Gemeenskap, wat is julle mening daaroor? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:47, 23 Augustus 2026 (UTC) :Die onbesonne gebruik van KI is 'n ernstige probleem. My antwoord op die vraag wat my meeste bekommer was: ::''> Bad results; inaccurate information; perpetuation/reflection of popular human bias, AI fabrication/ hallucination; AI agents wilfully steering people towards a synthesised opinion. People losing independent abilities and the ability to think logically. '' :Masjiengeskrewe teks het nie lekker idiomatiese taalgebruik nie, maar as mens dit met versigtigheid benader, is dit 'n handige hulpmiddel. Ek het al 'n dosyn artikels met die hulp van masjienvertaling opgestel en niemand het nog werklik gekla oor my taal nie. Ons moet oppas om die baba met die badwater uit te gooi. :Mense kan snert skryf sonder KI, hoewel KI dit moontlik maak om groot volumes snert te skryf wat baie moeilik raak om te identifiseer en taalkundig reg te trek na die tyd. :Wie van ons kyk nog na die lyste [https://af.wikipedia.org/wiki/Kategorie:Artikels_wat_geproeflees_moet_word Artikels wat geproeflees moet word] en [https://af.wikipedia.org/wiki/Kategorie:Kategorie:Gaan_taal_na Gaan taal na]? :[[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 11:44, 24 Augustus 2026 (UTC) ::@[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] dit is 'n gebruik van die begin van hierdie taalweergawe van Wikipedia om artikels uit ander taalweergawes te vertaal. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:51, 24 Augustus 2026 (UTC) :::Die grootste gevaar met die gebruik van KI op Wikipedia lê waarskynlik nie in die tegnologie self nie, maar in onbeheerde en ongekontroleerde gebruik daarvan. KI kan feite verkeerd weergee, bestaande foute uit ander taalweergawes versterk en, besonder ernstig vir ’n ensiklopedie, bronne hallusineer of selfs geloofwaardige maar geheel en al fiktiewe verwysings skep. Dit sou egter na my mening uiters kortsigtig wees om KI daarom volledig op die Afrikaanse Wikipedia te verbied. Ons werk met ’n betreklik klein aktiewe gebruikersbasis en ’n enorme hoeveelheid kennis wat nog in Afrikaans ontsluit moet word; verantwoordelike KI-gebruik kan vertaling, taalversorging, opsomming en die aanvanklike verwerking van bronne aansienlik vergemaklik. Die kernbeginsel behoort eerder te wees dat die '''menslike redigeerder verantwoordelik bly vir die finale inhoud''': feite en verwysings moet teen die oorspronklike bronne nagegaan word, KI-gegenereerde bronne mag nooit sonder verifikasie aanvaar word nie, en sensitiewe of omstrede onderwerpe behoort aan strenger kontrole onderwerp te word. Wat ons dus nodig het, is nie ’n algehele verbod nie, maar ’n stel duidelike "beginsels vir die verantwoordelike gebruik van KI" wat Wikipedia se bestaande vereistes van verifieerbaarheid, neutraliteit en betroubare brongebruik versterk. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 14:51, 24 Augustus 2026 (UTC) : Ons slim manne {{Ping|SpesBona|Rooiratel|Pynappel|Sobaka|BurgertB|Naudefj}}, kom ons probeer die volgende: Pynappel sê hy gebruik tans Claude Code as vertaler. Neem die inhoud van [[kapasitor]] wat hy vertaal het en vertaal dit weer met Claude Code. Vergelyk met sy weergawe. Vertaal dit dan met sê drie ander taalmodelle, ek wil bitter graag sien wat dit ons gaan vertel. As kontrolemaatreël kan ons die eksperiment herhaal met 'n ander artikel wat Pynappel gedoen het. Julle het my nuuskierig gemaak... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:14, 24 Augustus 2026 (UTC) ::Goeie idee @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]]! Ek stem saam dat ons KI kan gebruik om vir foute te kontroleer. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 16:17, 24 Augustus 2026 (UTC) :::Ek het die bywerking aan die artikel [[Nasionalisme]] deurgegaan, aangesien dit ’n onderwerp is waarmee ek vertroud is. Die vertaling was oor die algemeen akkuraat; die enigste werklike fout wat ek kon opspoor en regstel, was ’n verkeerde skakel na ’n persoon met dieselfde naam. :::Wat belangrik is, is dat Gebruiker:Pynappel ook sy [[porboodskap]] uiteengesit het by [[Gebruiker:Pynappel/monster]]. Dit toon duidelik hoe [[Claude (groot taalmodel)|Claude]] die vertaling moet benader. Dit is belangrik vir deursigtigheid, omdat ander gebruikers kan sien watter instruksies aan die taalmodel gegee is en die vertaalstrategie daarvolgens kan beoordeel. :::Ek het nie die hele nuwe vertaling deur [[ChatGPT]] laat vergelyk nie. Daar sal uiteraard stilistiese verskille tussen taalmodelle wees — en selfs binne dieselfde taalmodel kan uitsette met verloop van tyd verskil — en ’n volledige vergelyking sou ’n omvangryke taak wees. Ek het daarom ’n ietwat obskure paragraaf oor nasionaal-anargisme gekies om die vertalings van Claude en ChatGPT met mekaar te vergelyk. :::Die opdrag aan ChatGPT was: “Vergelyk hierdie twee vertalings. Is daar enige fundamentele verskille of probleme? Uiteraard hoef die vertalings nie identies te wees nie, maar sou daar enige probleme wees met die laaste vertaling, dus dié van Claude?” :::ChatGPT se antwoord was onder meer: “Daar is geen fundamentele inhoudelike probleem met die laaste vertaling wat jy aanhaal nie. Dit dra die kern van die Engelse teks redelik akkuraat oor en is selfs meer kompak en geskik vir ’n Wikipedia-artikel. Daar is egter ’n paar plekke waar ek dit sou aanpas, hoofsaaklik om betekenisnuanses, terminologie en neutraliteit te verbeter.” :::Ek het na die voorstelle gekyk. Sommige daarvan het beslis meriete gehad, maar die meeste was eerder stilistiese verfynings as noodsaaklike regstellings. ChatGPT het afgesluit met: “Kortom: die vertaling is bruikbaar en bevat geen ernstige verdraaiing van die oorspronklike nie. Die twee terme wat ek beslis sou regstel, is ‘gemeenskaplike’ → ‘kommunitaristiese’ en ‘versoen’ → ‘kombineer’. Die res is hoofsaaklik stilistiese verfyning en die vraag hoeveel van die oorspronklike detail jy wil behou.” :::Ek het dié twee veranderinge aangebring. Hulle was waarskynlik nie krities nie, maar ek stem saam dat die aangepaste terme in die betrokke konteks meer akkuraat is. :::Op grond van hierdie beperkte evaluasie kan ek nie fout vind met Pynappel se benadering nie. Dit bly uiteraard wenslik dat gebruikers nuwe teks self deurgaan en nie bloot die uitset van ’n taalmodel ongekontroleerd aanvaar nie. Veral skakels, eiename, vakterminologie, betekenisnuanses en die verband tussen stellings en aangehaalde bronne behoort nagegaan te word. :::Die risiko van hallusinasies is in hierdie soort taak waarskynlik laer as wanneer ’n taalmodel gevra word om nuwe inhoud uit eie kennis te skep, omdat dit hoofsaaklik ’n bestaande teks vertaal. Die risiko is egter nie nul nie. ’n Taalmodel kan steeds ’n naam verkeerd interpreteer, ’n skakel met die verkeerde persoon verbind, ’n betekenisnuanse verander, ’n term te vry vertaal, of selfs ’n stellingsverband subtiel verskuif. Die belangrike beginsel behoort dus nie te wees dat KI-vertalings sonder meer aanvaar of verwerp word nie, maar dat die uitset verifieerbaar moet wees en deur ’n gebruiker nagegaan word voordat dit as betroubare ensiklopediese teks beskou word. :::Vir my is die nuttigste aspek van Pynappel se benadering juis die deursigtigheid daarvan: die bronmateriaal is bekend, die porboodskap is beskikbaar en die vertaalproses kan deur ander gebruikers nagegaan en herhaal word. Dit maak gemeenskapskontrole moontlik en bied ’n veel beter vertrekpunt vir verantwoordelike gebruik van KI as ’n proses waarvan die instruksies en werkswyse onbekend is. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:39, 24 Augustus 2026 (UTC) :::Die outeur wat inligting op Wikipedia plaas, is verplig om dit volgens die bronne wat verskaf is, te verifieer. '''Altyd.''' Dit is nie onderhandelbaar nie. Sien [[Wikipedia:Verifieerbaarheid]] en [[Wikipedia:Haal bronne aan]]. Dit is onmoontlik dat al hierdie artikels binne een dag self gelees en die inhoud volgens die bronne geverifieer is. Om somer so reuse Wikipediaartikels met KI te vertaal maak Wikipedia fakties die bron, en Wikipedia is nie 'n bron vir Wikipedia nie. Hoekom sit ander dan vir dae of self weke aan een artikel en vertaal dit stiptelik volgens die bronne wat aangegee is? Probeer maar een KI-artikel op die Duitse, Engelse of Nederlandse Wikipedia te plaas. Ek haal my bogenoemde aan, dit word op ander taalweergawes nie toegelaat nie. Wikipedia is 'n betroubare ensiklopedie en dit is ensiklopediese werk om die bronne te lees en daarvolgens die artikel te skryf. Artikels word slegs deur mense geskryf wat die bronne lees. Dit geld ook vir vertaalde artikels. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:41, 24 Augustus 2026 (UTC) ::::@[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] is jy seker dit geld ook vir vertaalde artikels? As 'n mens die inhoud van 'n ander taalweergawe vertaal en die aangehaalde bronne saam oorbring, dan aanvaar 'n mens dat die oorspronklike outeur die bronne nagegaan het. Ander Wikipedias het immers ook die vereistes van verifieerbaarheid en om betroubare bronne aan te haal. As daar van vertalers verwag word om elke bron na te gaan, dan sal ons wiki bitter stadig groei, en ons sal duisende artikels wat reeds geskep is en waarvan die bronne wat oorgebring is, nie weer nagegaan is nie, moet skrap. Indien dit ons beleid is, moet ons dit dalk hersien, want vertalers hier werk al jare so. Myns insiens is daar geen rede om so 'n beleid te hê nie. Ek stem saam met @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] dat artikels nie geskep moet word met die afvoer van 'n KI wat gepor is om uit eie kennis of navorsing nuwe inhoud te skep nie. Ek kan nie sien hoe dit sin maak om die blote vertaling van teks wat reeds nagegaan is en met bronne gestaaf is, te verbied nie. Dalk moet ons dringend 'n beleid hier opstel sodat almal op dieselfde bladsy in verband met hierdie kwessie is. Terloops, Google Translate gebruik ook KI, en ek dink nie enigiemand gaan voorstel dat dit verbied moet word nie. Maar ek kan sien dat jy bekommerd is dat die nuwe volume van inhoud moeilik is om na te gaan. My voorstel daar sou wees om soos verder bo genoem en soos Sobaka reeds gedoen het, ook 'n KI te gebruik vir hierdie kontrole. Ek wil die 1&nbsp;000 artikels in [[:meta:List_of_articles_every_Wikipedia_should_have]], waarvan baie op afwiki na 20 jaar van afwiki se bestaan steeds saadjies is of verouderd is of foute bevat of selfs masjienvertalings is, met behulp van KI verbeter en uitbrei. Maar ek sal dit vir eers stadig vat, aangesien daar nou 'n gesprek hieroor plaasvind en ek in elk geval ander dinge het om te doen. Intussen nooi ek jou uit om na die ca. 50 artikels op [[Gebruiker:Pynappel/monster]] wat reeds met behulp van KI uitgebrei is, te gaan kyk, en oorweeg of die nuwe weergawes na uitbreiding met KI beter is as die vorige weergawes, ten spyte van enige foute wat van die Engelse weergawe oorgedra is of self deur die KI begaan is. Intussen gaan ek voort met saadjies oor poskodes in Lesotho. Ek gebruik Pywikibot hiervoor, nie 'n KI nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 21:10, 24 Augustus 2026 (UTC) :::::{{Ping|Pynappel}} myns insiens geld dit veral vir vertaalde artikels, omrede Wikipedia nie 'n bron vir Wikipedia is nie. Die outeurs aan die ander kant is mos ook mense en mense maak foute. Ek sien gereeld foute op die Engelse Wikipedia of inhoud wat nie deur die genoemde bron gestaaf word nie. Ek het egter nie die tyd om hulle foute te verbeter nie, ek is reeds besig met my eie foute. ;) Kyk nou wat ek sedert dae doen, ek verskaf nog bronne vir my ou voorbladartikels en al die bronne het ek geraadpleeg. As ek vashaak met Afrikaans gebruik ek ook Google Translate, maar oorwegend skryf ek die sin dan self omdat ek nie tevrede is met die vertaling nie. Myns insiens het dit in die afgelope jare verswak. Ek vermy rekenaarvertaalde inhoud soos die pes. Ek wil Afrikaanssprekendes nie kwaad maak met onverstaanbare artikels nie. Myns insiens is dit 'n klap in die gesig vir 'n moedertaalspreker as jy sy taal nie respekteer nie en swak inhoud lewer (hier verwys ek na al die "gaantaalna"-artikels). :::::Ek raak net bekommerd oor die grote en hoeveelheid van al die KI-artikels. Ander mense neem baie tyd vir die uitbreiding van een artikel. Sien my werk vandag, drie artikels waaraan ek my vrye tyd spandeer het, al die bygevoegde bronne het ek geraadpleeg. Ek kon staat maak op die Engelse Wikipedia, maar ek doen nie, ek lees die bron. As die bron nie hulle inhoud staaf nie, dra ek dit nie oor nie. Bv. bevolkingsgetalle. Ek wil hulle in 'n amptelike bron self sien, nie op die Engelse Wikipedia nie. Ek beskou dit as "blind" om volledig op die Engelse Wikipedia te vertrou en hulle goed oor te dra sonder om die bronne te raadpleeg. Wat my betref is dit nie ensiklopediese werk nie. Lees maar net die eerste sin op [[:de:Wikipedia:Künstliche Intelligenz]]: ''Die Wikipedia ist ein Projekt mit '''von Menschen für Menschen''' recherchierten und geschriebenen Inhalten.'' :::::Google Translate: "Wikipedia is 'n projek met inhoud wat deur mense, vir mense, nagevors en geskryf is." :::::My vertaling: "Wikipedia is 'n projek met inhoud nagevors en geskryf deur mense vir mense." Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:31, 24 Augustus 2026 (UTC) ::::::Dit lyk my waar ons verskil is oor die vertalingsproses, en hoe daardie proses moet lyk en watter hulpbronne gebruik mag word en of bronne wat oorgebring word, nagegaan moet word. In my opinie word by vertaling Wikipedia nie as 'n bron gebruik nie, want die bronteks is op sigself op bronne gebaseer, en is deur 'n mens nagevors en geskryf. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 21:44, 24 Augustus 2026 (UTC) :::::::{{Ping|Pynappel}} lyk my die Duitse Wikipedia is streng wat vertalings betref: [[:de:Wikipedia:Übersetzungen#Wikipedia ist keine Quelle]]: ''Anderssprachige Artikel können daher zwar als Vorlage für das Erstellen eines deutschsprachigen Artikels dienen, jedoch sollte der Übersetzer selbst sicherstellen, dass sein Text durch reputable externe Quellen gedeckt ist. Das bedeutet, dass der Übersetzer alle übernommenen Inhalte auf Korrektheit prüfen sollte und auch die dafür verwendeten Quellen prüft, bevor er sie als Beleg (zum Beispiel als Einzelnachweise) angibt.'' :::::::"Anderstalige artikels mag as 'n sjabloon vir die skepping van 'n nuwe Duitse artikel dien, maar die Vertaler moet self seker maak, dat sy teks deur betroubare eksterne bronne gestaaf word. Dit beteken, dat die vertaler al die oorgeplaaste inhoud vir korrektheid moet nagaan en ook die daarvoor geraadpleegde bronne nagaan, voordat hy hulle (bv. as 'n verwysing) aanhaal." :::::::Sien, met ander woorde is die vertaler verplig om te sorg dat die teks wat hy plaas akkuraat is. Niemand anders is daarvoor verantwoordelik nie, al het 100 skrywers die oorspronklike artikel saamgestel. Jy plaas die teks, jy is verantwoordelik daarvoor. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:56, 24 Augustus 2026 (UTC) ::::::::Dit is inderdaad strenger as die ''de facto'' situasie tans hier en is iets waaroor ons dan nou voor die naderende KI-storm uitsluitsel sal moet kry. Soos reeds gesê, sal ek vir eers terwyl ons hierdie onderwerp bespreek nie nuwe artikels in my monster met KI uitbrei nie. Intussen gaan ek voort met my saadjies oor poskodes in Lesotho, waarvoor ons al 20 jaar wag en ek seker is almal baie opgewonde oor is. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:00, 24 Augustus 2026 (UTC) Ek stem saam met SpesBona dat die volume van die onlangse plasings ’n geldige bekommernis is. My grootste voorbehoud geld egter oor meer tegniese artikels soos [[kapasitor]] en [[waarskynlikheidsleer]], waar gespesialiseerde vakterminologie voorkom en ’n KI-vertaling maklik ’n Afrikaanse term kan kies wat taalkundig aanvaarbaar lyk, maar vakinhoudelik verkeerd of ongebruiklik is. Ongeag watter hulpmiddel vir vertaling gebruik word, behoort die hoeveelheid nuwe inhoud dus binne perke te bly wat realistiese menslike nasiening moontlik maak. Ek dink Pynappel het terselfdertyd ’n belangrike punt beet dat ons moet onderskei tussen KI wat nuwe inhoud uit eie “kennis” genereer en KI wat gebruik word as hulpmiddel om bestaande, reeds verwysde Wikipedia-inhoud te vertaal of te verbeter. Die vraag oor hoe deeglik elke oorgebringde bron weer nagegaan moet word, is waarskynlik iets waaroor ons as gemeenskap uitdruklik uitsluitsel moet kry. Dit is duidelik dat daar tans verskillende praktyke en verwagtings bestaan. Die menslike aard van die Wikimedia-projekte moet uiteraard beskerm word. Op langer termyn wil ons juis ’n moontlike [[Dooie-internetteorie|dooie-internet]] help voorkom – ’n internet waarin KI-gegenereerde inhoud oorheers, masjiene toenemend ander masjiene as bronne gebruik en oorspronklike, naspeurbare menslike kennis geleidelik onder ’n vloed sintetiese inhoud verdwyn. Wikipedia se besondere waarde lê juis daarin dat mense verantwoordelikheid aanvaar vir wat hulle skryf, vertaal, verifieer en verbeter. Dit beteken egter nie dat ons die moontlikhede wat KI bied, moet verwerp nie. Veral op ’n kleiner Wikipedia kan dit, indien dit verantwoordelik gebruik word, help om bestaande inhoud te verbeter, agterstande aan te spreek en ons kennisbasis uit te bou. Pynappel se inisiatief het in dié opsig ’n nuttige gesprek ontketen en die Afrikaanse Wikipedia nogal wakker geskud oor ’n vraag waarmee ons in elk geval toenemend gekonfronteer gaan word. Ek is daarom besig om ’n konsep, “'''Beginsels vir die verantwoordelike gebruik van KI op die Afrikaanse Wikipedia'''”, op te stel. Ek sal dit binnekort plaas, nie as ’n finale beleid nie, maar as vertrekpunt vir gemeenskapsbespreking oor onder meer menslike verantwoordelikheid, bronverifiëring, vertaling, vakterminologie, deursigtigheid en die tempo waarteen KI-ondersteunde inhoud geplaas behoort te word. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 08:53, 25 Augustus 2026 (UTC) :Sien die verwante gesprek by [[Bespreking:Zimbabwiese nasionale rugbyspan]]. Ek stem wel saam dat, sou ons KI-ondersteunde bydraes vir 'n aantal spesifieke gebruike toelaat, die volume van bydraes te veel kan wees vir menslike bydraers om na te gaan. Daardie probleem kan dalk opgelos word deur 'n plafon op die aantal KI-ondersteunde wysigings per tipe bydrae (bv. skep van nuwe artikels of uitbreiding van bestaande artikels deur middel van vertaling) en gebruiker, asook 'n plafon op die totale aantal KI-ondersteunde bydraes vir die hele projek per maand of ander tydperk, saam met 'n kontrolelys van hierdie bydraes en of dit deur 'n mens nagegaan is. Hierdie kontrolelys kan bv. 'n kategorie wees wat deur 'n sjabloon op die bladsy gevoeg word. Die sjabloon kan ook lesers waarsku dat die artikel deur KI bygewerk is. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 14:37, 26 Augustus 2026 (UTC) ::{{Ping|Pynappel}} die voordele van KI: wat die een binne sekondes kry, beteken vyf uur se werk vir die ander. Ek was vyf uur met dié goed besig en van die punte is as verkeerd bewys. KI ontneem jy nie daarvan om self die bronne te lees nie. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:06, 26 Augustus 2026 (UTC) :::@[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] dankie, ek dink die artikel is nou beter, en wanneer die volgende model op die artikel opgelei word, sal sy afvoere ook meer akkuraat wees. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 19:23, 26 Augustus 2026 (UTC) ::::{{Ping|Pynappel}} dit raak die punt oor vertalings direk, aangesien die Duitse en Afrikaanse artikels identies is. Die meeste bronne is aan my bekend en ek kan die artikel daarvolgens aanpas. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:32, 26 Augustus 2026 (UTC) :::::Ek het nou uiteindelik opgevang met al die gesprekke op geselshoekie. Daar is nou baie woorde, en baie emosies oor die onderwerp. Soos ek dit sien is die hoof-kwessies: :::::# Gebruik KI vir nuwe inhoud of nie. (Lyk my meeste mense stem saam NEE). :::::# Gebruik KI vir vertalings of nie. (Die vraag lei na kwessie #3) :::::# Inhoud op afwiki wat vertaal is van 'n ander wiki vereis dat die vertaler elke bron verifieer. :::::# As ons KI gebruik om groot volume artikels/inhoud te skep, hoe gaan ons tred hou? :::::<br /> :::::Kwessie 1 dink ek nie ons hoef dit verder te bespreek nie. Maak kom ons maak dit 'n amptelike beleid. :::::Kwessie 2 hang af aan kwessie 3. :::::Kwessie 3 dink ek vereis 'n stem van al die lede van afwiki. Ek dink nie @[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] se standpunt hieroor is die norm nie. :::::Kwessie 4 moet nog verder bespreek word. :::::<br /> :::::Het ek enige iets gemis? - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:47, 27 Augustus 2026 (UTC) ::::::Gister se eksperiment by [[Bespreking:Zimbabwiese nasionale rugbyspan]] het juis bewys dat jy die bronne moet raadpleeg as jy 'n artikel wil vertaal. KI het probeer om foute in my vertaling te vind en misluk. Die artikel was net hier en daar verouderd; slegs een, twee klein foutjies: 'n verkeerde datum en 'n verkeerde plek. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:19, 27 Augustus 2026 (UTC) :::::::Nee, dit het die teendeel bewys: dat mense en KI foute maak. Foute word nie uitgeskakel deur 'n verbod op KI nie. Die KI gaan aanhou beter raak en gaan binnekort minder foute as mense maak. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:28, 27 Augustus 2026 (UTC) ::::::::Dan is mense binnekort onnodig hier. 'n Bot skryf artikels, 'n KI brei dit uit en 'n bot hou dit op datum. Dan kan ek maar iets anders doen in my vrye tyd. Soos om mense te ontmoet. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:39, 27 Augustus 2026 (UTC) :::::::::"Dan is mense binnekort onnodig hier." Verduidelik asb. vir ons hoe jy tot hierdie gevolgtrekking kom sodat ons ook jou argument kan volg. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:47, 27 Augustus 2026 (UTC) :::::::::My gevolgtrekking uit "Die KI gaan aanhou beter raak en gaan binnekort minder foute as mense maak." Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:56, 27 Augustus 2026 (UTC) : Ek begin al hoe meer en meer ontuis hier voel... [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:30, 27 Augustus 2026 (UTC) ::Dis eintlik net SpesBona sover wat kla. Kom ons hoor wat sê die ander. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:37, 27 Augustus 2026 (UTC) ::Dieselfde gevoel hier. Al die jare vir kwaliteit in Afrikaans geoffer. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:39, 27 Augustus 2026 (UTC) ::: Al julle antwoorde is spekulatief van aard bv. KI gaan verbeter. Jammer, ek is realis, antwoorde moet presies wees. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:54, 27 Augustus 2026 (UTC) ::::Ek gebruik lankal ChatGPT vir die vertaling van dele van fliekartikels en het nog nie foute teengekom nie. Ek skryf wel groot stukke oor, want die taal is nie te waffers nie en hy vertaal baie goed direk uit Engels. Ek werk nog daaraan dat hy beter taal gebruik. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 17:45, 4 September 2026 (UTC) == Officer's mess == Hulle sê: "An officer's mess is more than just a dining room; it is a complete building or dedicated facility where commissioned military officers eat, relax, and socialize." Wat sou dit op Afrikaans wees? Duits gebruik "Messe", maar ek twyfel of dit goed oordra na Afrikaans. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 12:53, 25 Augustus 2026 (UTC) :Sou offisiersklub kon werk? [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 13:07, 25 Augustus 2026 (UTC) ::Dit is 'n Menasie of offisiersmenasie. [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 13:39, 25 Augustus 2026 (UTC) :::Dankie vir albei voorstelle. Ek vermoed "menasie" is die woord wat my ontgaan het. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 14:04, 25 Augustus 2026 (UTC) == Werkswinkels wat deur Wikimedia ZA gefasiliteer sal word in September 2026 == Gebruikers neem kennis van die werkswinkels gedurende September 2026. Boodskap van Wikimedia ZA: “Hierdie werkswinkels sal studente, dosente en bibliotekarisse by hoër onderwysinstellings betrek en hulle bekendstel aan die basiese beginsels van die redigering van Wikipedia in alle Suid-Afrikaanse tale. Sommige deelnemers mag Afrikaans as eerstetaalsprekers wees, en die opleiding sal die volgende dek: Wat Wikipedia is Die Vyf Pilare van Wikipedia Die vertaling van bestaande artikels met behulp van die Vertaalinstrument Die skep van nuwe artikels Die byvoeg van verwysings en beelde Ons wil graag die Afrikaanse Wikipedia-gemeenskap vooraf oor hierdie werkswinkels inlig. Aangesien hierdie sessies 'n toestroming van nuwe bydraes van eerstekeerredakteurs tot gevolg kan hê, sal ons die gemeenskap se bewustheid en ondersteuning waardeer om hierdie nuwelinge gepaste leiding, geduld en goeie trou te gee soos hulle begin bydra. Komende Werkswinkels SWiP Fase 2 Jaar 2 – Universiteit Stellenbosch '''7–8 September 2026''' SWiP Fase 2 Jaar 2 – Durban Universiteit van Tegnologie '''10–11 September 2026''' SWiP Fase 2 Jaar 2 – Universiteit van KwaZulu-Natal, Pinetown-kampus '''17–18 September 2026''' Dankie dat u ons help om te verseker dat die betrokke gemeenskap bewus is van hierdie aktiwiteite en die nuwe bydraers kan ondersteun.” [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 13:12, 25 Augustus 2026 (UTC) == Erfenismaand: Inheemse Taalvertaal-uitdaging == Inisiatief vir Erfenismaand vir enige belangstellendes: “Beste Wikimediane, Sluit by ons aan vir die Erfenismaand se 30-dae Inheemse Taalvertaal-uitdaging hierdie September! Help om Suid-Afrikaanse erfenis te vier deur artikels oor die teiken inheemse taal Wikipedias uit te brei en te verbeter. ;Belangrike Besonderhede Datums: 1–30 September 2026 - Teikentale: isiZulu, isiXhosa, Sesotho, Setswana, Sepedi, Xitsonga, isiSwati, Tshivenḓa, isiNdebele, en Afrikaans - Daaglikse Doelwit: Vertaal 1 artikel per dag oor Suid-Afrikaanse kookkuns, gebruike, klere, kuns, geskiedenis of letterkunde. Hoe om Deel te Neem 1. Voeg jou gebruikersnaam by die projekbladsy en sluit aan by die Geleentheidsdashboard <https://meta.wikimedia.org/wiki/WMZA_Heritage_Month_30-Day_Translation_Campaign> (Wagwoord: Heritage). 2. Kies 'n Suid-Afrikaanse erfenisartikel op Engelse Wikipedia. 3. Vertaal dit in jou teikentaal (met behulp van die Inhoudvertalingsinstrument of handmatig) en publiseer. Opleidingswerkswinkel Leer hoe om die Inhoudvertalingsinstrument en dashboard te gebruik: Datum en tyd: Saterdag, 29 Augustus 2026 | 10:00 vm. – 12:00 nm. SAST - Skakel: Sluit aan by Google Meet <https://meet.google.com/xuv-gwfo-ztq?authuser=1&hs=122> Pryse (geskenkbewyse) Top bydraers gekies op grond van vertalingskwaliteit, volledigheid en formatering: - 1ste Plek: R5,000 - 2de Plek: R3,000 - 3de Plek: R2,000 Kontak info@wikimedia.org.za Vriendelike groete WikimediaZA Nomfundo Zungu: Kommunikasie-intern” [Hier geplaas deur [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 08:15, 26 Augustus 2026 (UTC)] :@[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] mag ons vir hierdie spesifieke gebeurtenis KI gebruik om die vertaling te behartig, mits ons die [[porboodskap]] wat ons gebruik het, publiseer, en met die veronderstelling dat bronne wat saam met stellings oorgebring word, reeds in die oorspronklike weergawe nagegaan is en dus nie weer individueel nagegaan hoef te word by die eerste weergawe van die vertaling nie? Gebruikers kan natuurlik enige stelling later bevraagteken en bronne nagaan en stellings wat nie geverifieer kan word nie, verwyder. Ek vra hierdie net vir praktiese redes om in staat te wees om die eerste weergawe van die vertaling te kan plaas. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:13, 26 Augustus 2026 (UTC) ::My opinie is: ja, ons mag, want Wikipedia word nie as 'n bron gebruik nie, die bronne word saam oorgebring, en ander Wikipedia's vereis ook verifieerbaarheid en die aanhaal van bronne, en die KI-model word gevra om 'n nugtere vertaling te doen, nie om eie kennis te gebruik of eie navorsing te doen nie, dus is die risiko van hallusinasies laag. Natuurlik kan die oorspronklike weergawe foute bevat, en die foute word dan met die vertaling oorgebring, maar dit is 'n risiko by enige vertaling en foute kan selfs in betroubare bronne bestaan, dus is dit nie 'n risiko uniek aan KI nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:32, 26 Augustus 2026 (UTC) :::{{Ping|Sobaka|Pynappel}} Myns insiens is dit nie die doelwit van dié kompetisie om met KI-geskepte artikels mee te ding nie. Die een skryf met die hand en die ander met KI? Ek dink nie dit is billik in 'n kompetisie nie. Ek sou dit as 'n soort ''doping'' beskou. Met die hoeveelheid KI-inhoud kan mens ook nie van ander verwag om die inhoud na te gaan nie. My mening. Jou laaste aanmerking oor foute in die oorspronklike artikel is juis die rede waarom die Duitse Wikipedia van die vertaler verwag om die inhoud stiptelik na te gaan. Andersins loop jy gevaar om verkeerde inhoud te versprei. Ek beskou die vertaler steeds as verantwoordelik vir die teks wat hy plaas. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 11:55, 26 Augustus 2026 (UTC) ::::@[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]], ek dink ons moet hier twee sake onderskei. Eerstens is dit ’n kompetisie wat deur WikimediaZA gereël word, en ek kan dus nie namens hulle bepaal of KI-ondersteunde vertaling vir die doeleindes van die kompetisie toegelaat word of presies watter voorwaardes daarvoor geld nie. Dit sal jy verkieslik met die organiseerders moet uitgeklaar. ::::Tweedens is ons op die Afrikaanse Wikipedia nog besig om gemeenskapsbeginsels vir die verantwoordelike gebruik van KI te ontwikkel, en ek wil nie daardie gesprek vooruitloop nie. Persoonlik sien ek wel ’n belangrike onderskeid tussen die gebruik van KI as ’n vertalingshulpmiddel en die gebruik daarvan om self nuwe ensiklopediese inhoud en bronne te genereer. KI-ondersteunde vertaling behoort dus nie noodwendig uitgesluit te word nie, mits die gebruiker die finale teks self deeglik nagaan en verantwoordelikheid daarvoor aanvaar. ::::Ek sou egter versigtig wees met die aanname dat bronne bloot omdat hulle uit die oorspronklike artikel oorgedra word, glad nie nagegaan hoef te word nie. Niemand verwag noodwendig dat elke bron volledig van nuuts af ondersoek moet word voordat ’n vertaling gepubliseer word nie, maar die vertaler behoort minstens seker te maak dat die vertaalde teks die oorspronklike artikel getrou weergee, dat die verwysings korrek oorgedra is en dat daar nie deur die vertaalproses nuwe stellings, betekenisverskuiwings of foutiewe terminologie ontstaan het nie. ::::Wat die publisering van die porboodskap betref, dink ek dit is ’n nuttige vorm van deursigtigheid, maar dit is iets waaroor die gemeenskap nog ’n beginsel moet vasstel. Vir hierdie spesifieke kompetisie sou ek dus voorstel dat WikimediaZA eers bevestig wat hulle reëls oor KI-gebruik is; daarna geld uiteraard steeds die Afrikaanse Wikipedia se gewone vereistes ten opsigte van kwaliteit, verifieerbaarheid en die verantwoordelikheid van die redigeerder. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 12:04, 26 Augustus 2026 (UTC) == Nuwe botartikels == Gemeenskap, ek mis die gemeenskapsbesluit om met nuwe botartikels te groei. Ons het byna 400 nuwe botartikels met 'n klein inligtingskassie en een sin. (As jy die res soek, moet jy die Engels lees.) Myns insiens voeg dit min waarde by, wat dink julle? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 11:50, 27 Augustus 2026 (UTC) :Ek dink dit voeg waarde by. Ek sien nie hoe die aantal van 400 relevant is nie. Daar is poskodes in Lesotho en Sentraal-Afrikaanse Republiek waaroor 'n Afrikaanse leser mag leer, en waaroor daar regtig min bekend is, soos slegs die ligging en koördinate. Sien geen rede hoekom hierdie onderwerpe van die ensiklopedie uitgesluit moet word nie; ander weergawes sluit hierdie onderwerpe in, maar ek hoor graag ander se menings. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:14, 27 Augustus 2026 (UTC) ::Gee ons asb 'n voorbeeld of 2 vd poskodes in Lesotho wat jy gedoen het. Ek kan nie veel van Kabouterbot onthou nie...ouderdom! ::PS Kabouterbot het vannag 'n fokop gemaak by [[Nana-Bakassa]] ("Koördinate: Missing latitude") ::[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 12:37, 27 Augustus 2026 (UTC) :::@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] [[Hleoheng]] [[Fenyane]]. Ek moet nog die kategorieë byvoeg. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:40, 27 Augustus 2026 (UTC) :::@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] reggemaak, dankie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:15, 27 Augustus 2026 (UTC) :Ek dink dit voeg net so veel waarde as al die saadjies oor plantspesies. Maak nie saak of dit nou deur 'n bot geskep is of nie. @[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] jou vraag is eintlik oor die nuttingheid van saadjies, en ek dink ons het daardie bespreking al baie keer gehad. :Party mense vind die artikels interessant, al is daar min inligting. Dit kan altyd verder uitgebrei word. Dit is ook goed vir ander artikels wat plekname benoem (soos 'n artikel oor 'n ramp of iets), minder rooi skakels ens. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:40, 27 Augustus 2026 (UTC) :@[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] [[Tim Curry]] is onlangs oorlede. Die artikel is ook deur 'n robot begin. Kyk hoe lyk dit vandag. Die feit dat dit deur 'n robot begin is, doen geen afbreek aan ander artikels nie, en skep 'n raamwerk vir ander gebruikers om maklik by te dra. Ek kan onthou jy het destyds ook vreeslik gekla oor die artikels oor akteurs wat deur 'n robot geskep is. Dit staan jou vry om enige artikel wat jy dink te kort is, uit te brei. En as die onderwerp jou nie interesseer nie, hoef jy nie die artikel te lees nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:41, 27 Augustus 2026 (UTC) :Intussen meer as 410. Die aantal is belangrik, aangesien kwantiteit die kwaliteit van die Afrikaanse Wikipedia raak. Daar is ook botartikels oor Russiese rajons, Australiese plaaslikeowerheidsgebied en Haïtiaanse departements. Terloops, ek het ander projekte as om 410 botartikels uit te brei. Myns insiens raak dit dieselfde tema: Ons skryf artikels '''deur mense vir mense'''. Tel asb. al die [[:Kategorie:Saadjies]] vir my. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 12:45, 27 Augustus 2026 (UTC) ::Wat is die verskil tussen 410 en 410&nbsp;000? Hoe raak dit die kwaliteit van ander artikels? – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:48, 27 Augustus 2026 (UTC) :::Inderdaad. Niemand kla oor enwiki se kwaliteit nie, en hulle het meer as 2 miljoen saadjies. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:54, 27 Augustus 2026 (UTC) ::::Hoe meer botartikels ons het, hoe meer lesers kom daarop af en sien een-sin-saadjies. Dit raak die reputasie van die hele projek. Daar is mense wat ure, maande, jare vir kwaliteit offer. Hoe aktief is die Cebuano- en Waray-Waray-Wikipedias? [[:en:Cebuano Wikipedia]], [[:de:Cebuanosprachige Wikipedia]], [[:en:Waray Wikipedia]] en [[:de:Waray-Waray-Wikipedia]] vertel baie vir my. Die botartikels het niks gehelp nie. Op die [[:en:Swedish Wikipedia#Massive deletions in robot-made articles]] het hulle intussen baie botartikels geskrap. Die Engelse Wikipedia het sewe miljoen artikels en die nodige mannekrag met dié wêreldtaal! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:00, 27 Augustus 2026 (UTC) :::::@[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] moet ons [[Tim Curry]] skrap? – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:03, 27 Augustus 2026 (UTC) ::::::{{Ping|Pynappel}} Ons kan wel artikels oor mense deur mense laat skryf. Soos [[Dolly Parton]], [[Bonnie Tyler]] en [[Gunther von Hagens]]. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:10, 27 Augustus 2026 (UTC) :::::::Kom ons hoor wat sê die res van die gemeenskap. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:15, 27 Augustus 2026 (UTC) : Honderde saadjies beteken nie veel nie. Dit groei nie. Kyk na die sponsies. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:51, 27 Augustus 2026 (UTC) ::Hallo @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]], ek stem saam dat dit dalk nie veel beteken nie, maar dit het nie noodwendig 'n negatiewe impak nie. Trouens, my punt is juis dat dit 'n goeie impak het omdat dit 'n bestaande artikel verskaf waartoe gebruikers kan bydra. Ek wonder hoeveel gebruikers wysig bestaande artikels eerder as om nuwe artikels te skep. Dit sal interessant wees om hierdie statistiek van 'n groot Wikipedia soos Engels of Duits te kry. Intussen deel ek 'n lys van artikels wat deur kabouter geskep is en wat sedertdien gegroei het. Dit is almal akteurs, vermoedelik omdat dit 'n onderwerp is waarin meer mense geïnteresseerd is, terwyl die sponse 'n baie kleiner gehoor het, maar daardie gehoor verdien steeds om artikels op Wikipedia in Afrikaans te kan raadpleeg en wysigings daarby aan te bring en ja, as hulle die vermoë het, self artikels te begin. ::* [[Shailene Woodley]] ::* [[Jenna Ortega]] ::* [[Anna Held]] ::* [[Elton John]] ::* [[IJustine]] ::* [[Sydney Sweeney]] ::* [[Beatrice Straight]] ::* [[Alec Baldwin]] ::* [[Raquel Welch]] ::* [[Timothée Chalamet]] ::* [[Rami Malek]] ::* [[George Carlin]] ::– 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 23:20, 27 Augustus 2026 (UTC) == Voorstel: 'n Konsep-naamruimte (ns 118) == Hallo almal Ek wil graag voorstel dat ons vir die Afrikaanse Wikipedia 'n aparte '''Konsep'''-naamruimte aanvra. Dit is die ekwivalent van die Engelse ''Draft:'' (naamruimte 118). Tans het 'n onvoltooide artikel net twee tuistes: die hoofnaamruimte, waar lesers en soekenjins dit sien, of 'n gebruikersubblad of [[Wikipedia:Sandput]]. 'n Konsep-naamruimte gee 'n derde plek: * Konsepte tel nie as artikels nie en beïnvloed nie ons artikeltelling nie. * Konsepte word outomaties nie deur soekenjins geïndekseer nie, dus skaad 'n onvoltooide bladsy nie die projek se aansien nie. * Nuwelinge kan aan 'n artikel werk sonder dat dit binne minute vir verwydering genomineer word. * Wanneer die artikel gereed is, word dit eenvoudig na die hoofnaamruimte geskuif en die volledige geskiedenis bly behoue. Meer as 25 Wikipedias het reeds so 'n naamruimte. === Wat presies aangevra sal word === * Naamruimte 118 = Konsep, naamruimte 119 = Konsepbespreking * 'n Alias sodat ''Draft:'' ook na dieselfde naamruimte wys * Subbladsye aangeskakel * ''noindex'' sodat konsepte nie deur soekenjins geïndekseer word nie * Konsepte tel nie as inhoudsbladsye nie (dus nie in die artikeltelling nie) * VisualEditor beskikbaar in die nuwe naamruimte === Punte waaroor ons moet besluit === # '''Die naam.''' "Konsep" / "Konsepbespreking", of eerder "Klad" / "Kladbespreking"? Ander voorstelle is welkom. # '''Wie mag 'n konsep na die hoofnaamruimte skuif?''' Enigeen, of net gebruikers wat outomaties bevestig is (''autoconfirmed'')? # '''Verlate konsepte.''' Op die Engelse Wikipedia kan 'n konsep wat ses maande lank onaangeraak bly, verwyder word, met 'n kennisgewing aan die skepper. Wil ons iets soortgelyks, en met watter tydperk? # '''Soekresultate.''' Moet konsepte by verstek in ons interne soektog verskyn, of net wanneer 'n mens dit uitdruklik kies? === Hoe dit tegnies werk === Ons kan dit nie self aanskakel nie. Dit is 'n konfigurasieverandering aan Wikimedia se bedieners. Die pad is: # Konsensus hier op die Geselshoekie, met die besonderhede hierbo beslis. # 'n Versoek op Phabricator onder ''Wikimedia-Site-requests'', met 'n permanente skakel na hierdie bespreking (sien [[m:Requesting wiki configuration changes]]). # 'n Ontwikkelaar dien die wysiging in Gerrit in en dit word ontplooi. Dit neem gewoonlik 'n paar weke. Vir 'n kleiner wiki is 'n handjievol steunstemme genoeg: die Birmaanse Wikipedia se versoek ([[phab:T352424]]) is met twee steunstemme goedgekeur. === Alternatief === As die gemeenskap voel 'n eie naamruimte is oorbodig, kan ons byna dieselfde werkvloei kry sonder enige tegniese versoek, deur subbladsye soos ''Wikipedia:Konsepte/Artikelnaam'' te gebruik. Die verskil is dat ''noindex'' dan nie outomaties geld nie, dat konsepte nie 'n eie filter in onlangse wysigings en die soekfunksie kry nie, en dat die naam vir nuwelinge minder duidelik is. === Steun, teen, kommentaar === Ek stel voor ons hou die bespreking ten minste twee weke oop sodat almal kans kry om te reageer. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:51, 27 Augustus 2026 (UTC) : Ek ondersteun die voorstel in beginsel. Hou vir twee weke. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:43, 28 Augustus 2026 (UTC) ::{{Ondersteun}} idee ::#Konsepartikel ::#Gebruikers wat bevestig is ::#Ses maande klink redelik ::#Net by keuse, maar as iemand nou dieselfde artikel wil skep, moet dit duidelik wees dat daar reeds ‘n konsepartikel is. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:16, 28 Augustus 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} Een van die grootste voordele sal wees as daar kompetisies of werkwinkels is, sodat ander gebruikers weet om die gebruiker spasie te gee. Dit kan dalk ook help dat nuwelinge meer vrymoedigheid het...(dalk?) :Net 'n vraag: as die blad geskuif word sonder 'n aanstuur, wat oorbodig sal wees, tel dit as 'n bladsyverwydering? [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 14:19, 1 September 2026 (UTC) ::@[[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] soos sake tans staan, ja, maar slegs administrateurs kan skuif sonder 'n aanstuur. As ander gebruikers bladsye skuif, dan word 'n aanstuur outomaties agtergelaat. Op die Engelse Wikipedia het hulle 'n spesifieke gebruikersgroep, nl. ''page movers'', wat bladsye sonder 'n aanstuur kan skuif. Ons kan oorweeg om ook so 'n groep op die Afrikaanse Wikipedia te hê. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 15:12, 1 September 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} al vier punte hier bo. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 20:41, 4 September 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 16:08, 5 September 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} – Briljante idee. Laat dit goed gaan, [[Gebruiker:Lefcentreright|Lefcentreright]] ([[Gebruikerbespreking:Lefcentreright|kontak]]) 17:34, 5 September 2026 (UTC) :<s>{{Neutraal}}</s> – Ek is tans bietjie uitgebrand! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:30, 5 September 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} – Laat dit goed gaan! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:37, 16 September 2026 (UTC) ::Ek het die nuwe naamruimtes aangevra: https://phabricator.wikimedia.org/T437576 – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:24, 10 September 2026 (UTC) :::Ons het vandag die nuwe Konsep- en Konsepbesprekingnaamruimtes ontvang. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 16:18, 14 September 2026 (UTC) ::::Baie dankie Pynappel --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:46, 16 September 2026 (UTC) == Malfunction... == Die taalkundiges: beste vertaling - faal of wanfunksioneer? Of hang dit af van die gebruik van die woord? Ek verkies eersgenoemde! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:34, 28 Augustus 2026 (UTC) :Ja, wanfunksioneer as werkwoord. Ook dalk :* nie behoorlik funksioneer nie :* foutief funksioneer :* gebrekkig funksioneer Informeel: Die masjien het begin probleme gee. :As selfstandige naamwoord: Fout :* The system experienced a hardware malfunction that caused unexpected server reboots. :: Die stelsel het 'n hardewarefout ondervind wat onverwagte herlaaie van die bediener veroorsaak het. :* Engineers traced the vehicle's sudden loss of power to an electronic control unit malfunction. :: Ingenieurs het die voertuig se skielike verlies aan krag nagespoor na 'n fout in die elektroniese beheereenheid. :[[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 11:59, 28 Augustus 2026 (UTC) ::Volgens [https://translate.google.co.uk/ Google Translate], lui die Afrikaans vertaaling: ::*Die stelsel het 'n hardeware-wanfunksie ondervind wat onverwagte bedienerherlaai veroorsaak het. ::*Ingenieurs het die voertuig se skielike kragverlies na 'n wanfunksionering in die elektroniese beheereenheid teruggevoer. ::[[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 14:55, 28 Augustus 2026 (UTC) :::Ai tog, Martin..! [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 11:46, 31 Augustus 2026 (UTC) ::::Nee Martin, gaan kyk terug in jou skoolboeke. Google Translate gee maar swak vertalings! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:59, 31 Augustus 2026 (UTC) == [[Ratko Mladic]] == Goeiedag, ek wil graag hoor of ek hierdie konsep na die hoofnaamruimte mag skuif. Dit is 'n KI-vertaling van die Engelse weergawe. Ek het nie al die bronne noukeurig deurgegaan nie, maar die resultaat lyk ooglopend korrek. Is daar enige groot probleme met die artikel wat verhoed dat dit gepubliseer kan word? Dit kan natuurlik in sy konsepvorm en na publikasie steeds gewysig word om enige foute te korrigeer of nuwe inligting by te werk. Ek hoor graag van u. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:49, 28 Augustus 2026 (UTC) :Hallo Pynappel, ja dis skaflik, haal net asb al die rooi skakels in die inleiding uit. :Iets soos--- ''Sien ook: [[Kroasiese Onafhanklikheidsoorlog]] en [[Bosniese Oorlog]]'' --- het geen nut nie. :Dankie! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 12:11, 28 Augustus 2026 (UTC) ::{{uitgevoer}} – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:05, 28 Augustus 2026 (UTC) == FAK-voorsitters == Het die voorsitterlys van die [[Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge|FAK]] probeer opdateer, maar daar is nog datum-gapings, wat ook bevestig kan word. Daar mag ook 'n Prof. Jan de Koning tussen Cillié en Heyns wees, maar ek vind baie min inligting oor hom. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 11:21, 1 September 2026 (UTC) == Twintigjaargemeenskap. == Gemeenskap, kan al die bestaande lede van die 15 jaar gemeenskap net laat weet of hulle dalk al deel van die twintigjaargemeenskap moes gewees het? Ek het [[Gebruiker:Sobaka]] opdateer. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:02, 6 September 2026 (UTC) : Ook dankie en geluk aan [[Gebruiker:JMK]] met sy 20 jaar deelname hier by ons. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:56, 6 September 2026 (UTC) ::Eers in Jan. 2028! [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 19:02, 6 September 2026 (UTC) == Jou wiki sal op 23 Sep oorskakel na die lees-alleenmodus == <section begin="server-switch"/><div class="plainlinks"> Die [[Wikimedia-stigting]] sal die verkeer tussen sy datasentrums ruil. Dit sal verseker dat Wikipedia en die ander Wikimedia wiki's aanlyn kan bly, selfs ná 'n ramp. Hulle sal alle verkeer na die sekondêre datasentrum op '''{{#time:j xg|2026-09-23|af}}''' oorskakel. Die toets begin om '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2026-09-23T14:00|en}} {{#time:H:i e|2026-09-23T14:00}}]''' Ongelukkig, as gevolg van 'n paar beperkings in [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki? | MediaWiki]], moet alle redigering stop terwyl ons oorskakel. Ons vra om verskoning vir hierdie ontwrigting en werk daarna om dit in die toekoms tot die minimum te beperk. 'n Banier sal 30 minute voor die aanvang op alle wiki's vertoon word. '''Vir 'n kort tydjie sal u alle wiki's slegs kan lees, maar nie kan redigeer nie.''' * Op Woensdag 23 September 2026 sal u vir tot 'n uur lank nie kan wysig nie. * As u gedurende hierdie tyd probeer redigeer of stoor, sal u 'n foutboodskap sien. Ons hoop dat geen wysigings verlore sal gaan gedurende hierdie minute nie, maar ons kan dit nie waarborg nie. As u die foutboodskap sien, wag dan totdat alles weer normaal is. U behoort dan u redigering te kan stoor. Maar ons beveel aan dat u eers 'n afskrif van u wysigings maak, net ingeval. ''Ander gevolge'': * Agtergrondwerk sal stadiger wees en sommige sal moontlik nie voltooi word nie. Rooi skakels word moontlik nie so vinnig soos gewoonlik opgedateer nie. As u 'n artikel skep wat reeds elders gekoppel is, sal die skakel langer as gewoonlik rooi bly. Sommige toepassings-skrifte met 'n lang looptyd sal gestop moet word. * Ons verwag dat die uitrol van nuwe kode soos enige ander week sal plaasvind. Alhoewel, sommige gevalle van kodevries kan egter stiptelik plaasvind as die operasie dit daarna vereis. * [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] sal vir ongeveer 90 minute onbeskikbaar wees. Deel asseblief hierdie inligting met u gemeenskap.</div><section end="server-switch"/> [[m:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] 12:58, 15 September 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=30513874 --> == Konsepbeleid oor kunsmatige intelligensie == Die Afrikaanse Wikipedia het nog geen beleid oor die gebruik van kunsmatige intelligensie nie, terwyl die Engelse, Duitse, Franse en Nederlandse Wikipedias die afgelope twee jaar elkeen een aangeneem het. Ek het 'n konsep op grond van daardie vier bladsye met behulp van [[Claude]] Opus 5 geskryf en dit by [[Konsep:Wikipedia:Kunsmatige intelligensie]] geplaas. Dit verbied nes die ander taalweergawes van Wikipedia die generasie van nuwe inhoud met KI, maar laat uitdruklik vertalings toe, met sekere voorwaardes. Ek hoop om hiermee 'n riglyn te skep wat almal gelukkig maak en die Afrikaanse Wikipedia in staat stel om sy volgende fase van groei binne te gaan deur KI op 'n verantwoordelike en deursigtige manier toe te pas. Ek nooi graag die gemeenskap om kommentaar by [[Konsepbespreking:Wikipedia:Kunsmatige intelligensie]] te lewer. Kortliks wat die konsep sê: * Artikels word nie met generatiewe KI geskryf nie. Teks wat deur 'n taalmodel opgestel is, hoort nie in die artikelnaamruimte nie, en dieselfde geld vir gegenereerde verwysings en beelde. * '''Vertaling uit ander taalweergawes van Wikipedia is uitdruklik toegelaat''', ook met masjienvertaling en ook vir 'n volledige artikel. Die twee voorwaardes wat saak maak, is dat die bronartikel se verwysings saam oorgedra word en dat erkenning aan die oorspronklike artikel gegee word soos by [[Wikipedia:Haal bronne aan#Vertaling]] beskryf. Jy lees natuurlik self die Afrikaans na voordat jy dit stoor. * Anders as sommige ander taalweergawes vereis die konsep '''nie''' dat die vertaler elke oorgedraagde bron individueel nagaan nie. Vir 'n gemeenskap van ons grootte sou dit vertaling in die praktyk onmoontlik maak, en dit sou beteken dat ons die werk van 'n hele ander gemeenskap wantrou. Wat jou tydens die vertaling opval – 'n verwysing wat versin lyk, syfers wat mekaar weerspreek – laat jy uiteraard weg. * Spelkontrole, herformulering van jou eie teks, terminologiehulp, navorsingshulp en tegniese hulp met wikiteks bly toegelaat, mits jy in die wysigingsopsomming noem waarvoor jy wat gebruik het. * Op besprekingsblaaie skryf ons in ons eie woorde, maar iemand wat nie Afrikaans magtig is nie, mag 'n masjienvertaling gebruik en dit so aandui. * By 'n vermoede van KI-inhoud kyk ons na die bronne, nie na die skryfstyl nie: KI-verklikkers is onbetroubaar. Blokkering volg net waar die bewyse duidelik is. Die vertaalgedeelte is doelbewus toegeefliker as dié van die Duitse en Franse Wikipedias, omdat vertaling by ons een van die belangrikste maniere is waarop die projek groei. Ek dink dit is die regte keuse vir ons, maar dit is juis die punt waaroor ek graag ander menings wil hoor. Vrae waaroor kommentaar besonder nuttig sal wees: # Is die vertaalvoorwaardes werkbaar soos hulle daar staan, of is daar iets wat in die praktyk gaan skuur? # Is dit reg om die nagaan van elke oorgedraagde bron uit te laat? # Is die verbod op gegenereerde artikels duidelik genoeg afgebaken teenoor die toegelate gebruike? # Ontbreek daar iets wat by ons dikwels voorkom en wat die konsep nie dek nie? '''Plaas kommentaar oor die beleid self asseblief by [[Konsepbespreking:Wikipedia:Kunsmatige intelligensie]]''', sodat alles op een plek bymekaar bly. Ek los die bespreking 'n ruk oop en werk die konsep by soos die kommentaar inkom; as daar mettertyd konsensus is, kan dit na [[Wikipedia:Kunsmatige intelligensie]] geskuif en as beleid gemerk word. Groete. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:43, 16 September 2026 (UTC) bckh1yix9hrj53tmv6xpnsdy5prx9zr 2967871 2967869 2026-09-16T22:45:59Z Pynappel 70858 /* Konsepbeleid oor kunsmatige intelligensie */ 2967871 wikitext text/x-wiki __NEWSECTIONLINK__ __NOINDEX__ {{spring ondertoe}} [[Lêer:Rooibokram KNP suide.JPG|duimnael|220px|links|Aliwal2012 sê: "Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Rooibokram in 2011 in die suide.]]<!-- [[Lêer:Vandalenjaeger 01.jpg|duimnael|260px|links|'n Versoek aan al die admins: help ons asseblief om vandalisme uit te roei!]] [[Lêer:Perde by Glen Reenenkamp, Golden Gate NP (1).jpg|duimnael|links|320px|Dis naweek! Kom ry die mak perde by die asemrowende [[Golden Gate-Hoogland- Nasionale Park]]!]] [[Lêer:Ceratotherium simum Kruger Park 02.JPG|duimnael|260px|links|'n Witrenoster in 2003.]] [[Lêer:Jessica isn't getting involved in this discussion.jpg|duimnael|links|230px|Kom praat met ons op die Geselshoekie, ons kuier lekker saam!]] --> <div style="background:#f9f9f9; border:1px solid #aaaaaa; clear:right; float:right; font-size:90%; margin:1em 0 1em 1em; padding:1em; width:20em;"> <big>'''Sien ook:'''</big> * [[Wikipedia:Welkom nuwelinge]] wat veral op nuwelinge gemik is. * [[Wikipedia:Gebruikersportaal]] vir nuttige skakels vir alle gebruikers. * [[Wikipediabespreking:Geselshoekie]] vir bespreking oor die toekoms van hierdie bladsy. * [[/Taalforum/]] vir besprekings oor taalprobleme. Die juiste terme, spellings ensomeer. <center>'''Verdere hulp:'''<br /></center> Vir volledige hulp, riglyne en beleid (algemeen en spesifiek), raadpleeg gerus die * [[:en:Wikipedia:Community Portal|Engelse ''Community Portal'']], * [[:nl:Wikipedia:Gebruikersportaal|Nederlandse Gebruikersportaal]] en * [[:m:|Meta Wikipedia]]. </div> {{Argiefboks|14 | argief1 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2006|2004+05+06]] | argief2 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2007|2007+08+09]] | argief3 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2010+2011|2010+11]] | argief4 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2012|2012]] | argief5 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2013|2013+14+15]] | argief6 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2016|2016]] | argief7 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2017|2017]] | argief8 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2018|2018]] | argief9 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2019|2019]] | argief10 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2020|2020]] | argief11 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2021+2022+2023|2021+22+23]] | argief12 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2024|2024]] | argief13 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2025|2025]] | argief14 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2026|2026]] }} '''Welkom''' by die Afrikaanse Wikipedia se algemene geselshoekie. Enigiemand is welkom om deel te neem aan die besprekings hier: '''onderteken asseblief u besprekings''' deur <nowiki>~~~~</nowiki> te tik, of die "Handtekening met datum"-ikoon ([[Lêer:button sig.png|Handtekening met datum|link=]]) te kies op die redigeringskieslys. Ou besprekings word na die '''argief''' geskuif (sien die navigasiekas regs). As u 'n gesprek wil voortsit wat reeds in die argief is, word aanbeveel dat u die betrokke dele uitknip en hier plak. Hierdie blad is vir algemene besprekings, besprekings omtrent 'n spesifieke artikel kan op daardie artikel se besprekingsblad begin word; sodoende kan dit ook deur toekomstige bydraers en redigeerders gelees word. Vir die jongste nuus van WikimediaZA, besoek gerus ons [https://www.facebook.com/groups/231160206984566 Facebook bladsy], word lid van die [http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikipedia-af Afrikaanse poslys] of besoek ons [http://wikimedia.org.za/wiki/Tuisblad_in_Afrikaans Tuisblad in Afrikaans] <div class="plainlinks"><center>'''>>> [//af.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Geselshoekie&action=edit&section=new Voeg 'n nuwe onderwerp by] <<<'''</center></div> == Jy het jou huiswerk gedoen... == ...as die Engelse Wikipedia sê dat van hulle artikels met 'n Afrikaanse (of Duitse artikel) uitgebrei kan word. Ek het onlangs twee voorbeelde rakende my sportartikels gesien: * [[:en:South Korea national rugby union team]] wat met hulp van beide die [[:af:Koreaanse nasionale rugbyspan|Afrikaanse voorbladartikel]] en die [[:de:Südkoreanische Rugby-Union-Nationalmannschaft|Duitse lesenswaardige artikel]] verbeter kan word. * [[:en:Tanzania national cricket team]] wat met hulp van die [[:de:Tansanische Cricket-Nationalmannschaft|nuwe Duitse lesenswaardige artikel]] (laas maand aangewys) verbeter kan word. Myns insiens is dit baie interessant dat die Afrikaanse en Duitse Wikipedia in beide krieket en rugby (hoegenaamd dié Engelse sportsoorte) deels beter artikels het as die Engelse Wikipedia. My doel was nog altyd om met artikels oor nasionale spanne en wêreldbekertoernooie die Engelse artikel te klop, nou word in die een of ander amptelik daarna verwys dat dit wel die geval is. Volgens my beskeie mening is dit die geval by die meeste artikels oor nasionale spanne, en hulle het in Afrikaans en Duits altyd dieselfde inhoud. Terloops, die Swahili-Wikipedia (Swahili is 'n ampstaal in Kenia, Rwanda, Tanzanië en Uganda) het nie een artikel oor nasionale krieket- of rugbyspanne nie. Tydens laasjaar se Wikimania in Nairobi wou ek 'n projek van stapel stuur om hulle ook te betrek, maar my versoek het nie geslaag nie (ek was nie daar nie). Hulle het wel artikels soos [[:sw:Steve Tikolo]] waar ek met 'n inligtingskas kon help, maar hulle het nie iets soos [[:sw:Timu ya kriketi ya Kenya]] ([[Keniaanse nasionale krieketspan]]) nie. Gemeenskap, dit is wat van my sportartikels vir die Afrikaanse Wikipedia (en Duitse ook) kan bied en myns insiens is dit een van baie moontlikhede om Afrikaans volstoom te ondersteun: '''met kwaliteit bo kwantiteit'''. Daarmee kan ons veral lesers lok, dink ek. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:45, 13 Julie 2026 (UTC) :In die kol. Weens die druk op Afrikaanse onderwys-instellings moet daar aanlyn-aktiwiteit oor 'n alternatiewe en breë front wees. Die wiki-artikels oor gewilde onderwerpe plaas terminologie in die volksmond, en is beleggings in die taaltoekoms. 'n Leserspubliek wat meer lees, meer krities lees en meer in feite belangstel sal wel ook help. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 21:09, 18 Julie 2026 (UTC) == Maria == Kan iemand asb. vir my die artikel "Maria Boleyn" skep sodat ek kan sien of ek dit op hierdie gemors van 'n app kan doen - die app waarop ek glo geblokkeer is? Hoe is dit moontlik? - Burgert [[Spesiaal:Bydraes/&#126;2026-40485-20|&#126;2026-40485-20]] ([[Gebruikerbespreking:&#126;2026-40485-20|talk]]) 04:46, 20 Julie 2026 (UTC) ::{{ping|Rooiratel}}, enige raad hier? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:07, 20 Julie 2026 (UTC) :::Bedoel jy die Selfoon app? Dit werk net so 'n klein bietjie vir my, soms... maar ek vermy dit soos die pes vir bydraes. [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 08:38, 20 Julie 2026 (UTC) ::::Ek het nog nie die app gebruik nie. As mens jou gewone gebruikersnaam en wagwoord gebruik on aan te meld, dan sien ek nie hoekom jy op die app geblokkeer sal wees, maar nie op die webwerf nie. As die app 'n probleem is, gebruik net die webwerf. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 14:48, 1 Augustus 2026 (UTC) == [[Wikipedia:Bladsyverwydering]] == Admins, daar is 'n bietjie werk. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:55, 21 Julie 2026 (UTC) [[Lêer:Radio Overberg Advertensie 29 Julie 2026.jpg|duimnael|met Jimmy Wales]] == Wikimania 2026 == As ‘n ontvanger van ‘n beurs van [[Wikimedia ZA]], is ek in Parys om [[Wikimania]] 2026 in [[Parys]] by te woon. My eerste Wikimania. Vandag was die voorkonferensie vir gebruikers met spesiale regte wat inderdaad weereens die omvang van aktiwiteite binne Wikimedia onder aandag bring. Mens kan uiteraard ook aanlyn verskeie van die sessies van more bywoon deur te registreer op die Wikimania 2026 blad. Die weeklikse radio inset by [[Overvaal Stereo]] is ook vandag van die byeenkoms gedoen. ‘n Volledige verslag van Wikimedia 2026 sal na afloop van die konferensie gedoen word. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 19:48, 21 Julie 2026 (UTC) : Ek is ook hier. Uiteindelik [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ontmoet. [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 15:26, 22 Julie 2026 (UTC) ::Lekker julle manne, geniet dit terdeë! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:02, 22 Julie 2026 (UTC) ::: Ja, dis goed om Dumbassman uiteindelik te ontmoet. Ek het ook twee Duitse gebruikers raakgeloop wat al artikels op die Afrikaanse Wikipedia geskep het. Die een wat oorspronklik van Suid-Afrika kom, het aangedui hy mag weer betrokke word. Ek het hom sterk aangemoedig. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:34, 22 Julie 2026 (UTC) {{uitkeep}} Oesjaar, is jy nie weg Frankryk toe vir Wikimania 2026 nie? [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:50, 21 Julie 2026 (UTC) : Nee ongelukkig nie. As pensioenaris met inkomste van R0.00 per maand kon ek nie die Schengen Visa bekostig nie, my bakkie het dringend instandhouding vereis. So werk dit maar. Groete. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:58, 21 Julie 2026 (UTC) ::Jammer om te hoor, miskien kan jy nog virtueel aanbied? Sopas self ook R11750 vir my Mercedes se diens moes uithaal! Groete tuis, [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:54, 21 Julie 2026 (UTC) ::: [[Gebruiker:Discott]] bied namens my aan. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:02, 21 Julie 2026 (UTC) :::: "Gebruiker Discott het 'n uitstekende 5 minute aanbieding "''Rooting for Knowledge: Why we need a Wiki-Botanist Action Group Today'' aangebied oor die werk wat op die Afrikaanse Wikipedia gedoen word deur gebruiker Oesjaar en Prof van Wyk. Lyk of die vraag beantwoord gaan word, aangesien dit aanleiding gegee het tot die begin van werk om 'n Wiki Biodiversiteit ontmoeting voor die opkomende [[Internasionale Botaniese Kongres]] in 2029 in [[Kaapstad]] aan te bied. Die Afrikaanse Wikipedia het 'n globale inpak. Puik werk Oesjaar en Prof van Wyk. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 21:00, 25 Julie 2026 (UTC) == RFC oor KI-gegenereerde inhoud in Commons (en ter plaatse) == Soos op 23 Junie hier genoem, is Commons nog besig om uit te werk wat hulle presies wil hê wat beelde betref wat deur KI geskep is. Hulle is veral versigtig vir beelde wat werklike mense uitbeeld, selfs as dié historiese figure is, waar etiese oorwegings (soos persoonsregte) effektief geen rol speel nie. Ook hou hulle nie daarvan in enige wetenskaplike aanwending nie. Sulke beelde noem hulle spekulatief, ensomeer, en wil nie valse inligting die wêreld instuur nie. Ook beskou sommige persone daar KI-beelde as opvoedkundig waardeloos, en byna enige menslike poging as baie beter. Ons het natuurlik talle artikels aangaande historiese figure waar die uitbeelding volkome spekulatief is, soos [[Plautus]] en baie ander, alhoewel dan nie KI nie. By die Commons-bespreking word gemeld: :"Groot getalle beelde wat nie die werklikheid weerspieël nie, word [op commons] opgelaai. Wanneer 'n minderwaardige KI-beeld in 'n artikel ingevoeg word, ontmoedig dit werklike fotograwe en grafiese kunstenaars om beelde te skep, omdat hulle meer geneig is om 'n beeld te skep vir 'n artikel wat geen illustrasie het nie. Hierdie opdatering vereis dat sommige KI-inhoud as sodanig in-beeld gemerk word. Hierdie opdatering redaksioneer andersins nié projekte buite Commons nie. Commons het geen voorneme om ander projekte te redaksioneer nie, ons wil net verseker dat óns nie bydra tot die waninligting van die publiek nie." Die kwessie dus: af.wiki moet nog besluit wat ons plaaslike beleid is, want wikimedia gaan nie aan ons voorskryf nie.<br> :a) Word <u>oplaai</u> van KI-beelde hier op af.wiki toegelaat, benewens waar dit KI-konsepte self illustreer?<br> :b) Word dit toegelaat waar dit werklike mense illustreer? Hier dink mens bv. aan gevalle waar ons 'n vae foto of illustrasie het, wat deur KI in 'n meer realistiese of gekleurde portret (maar met onafwendbare spekulatiewe elemente) omskep kan word.<br> :c) Word KI-beelde enigsins in artikels toegelaat?<br> Op en.wiki word dit oorwegend nie toegelaat nie. Ons moet ook in ag neem, dat selfs indien dit nie in ons artikels toegelaat word nie, dit steeds vir die publiek en private webwerwe nuttig mag wees. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 10:31, 22 Julie 2026 (UTC) ::Ek verstaan... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:35, 22 Julie 2026 (UTC) :::Vandag ‘n Wikimania 2026 paneelbespreking oor [[Kunsmatige intelligensie|KI]] binne die Wiki-omgewing bygewoon. Beide die potensiële bedreigings en moontlike voordele daarvan, is deur die paneellede geopper. Selfs oor die idee van ‘n aanvanklike sentrale beleid daaroor of gedesentraliseerde benadering, was daar nie eenstemmigheid nie. Aangesien daar konsensus was dat dit ‘n realiteit is wat hanteer sal moet word, gaan gesprekvoering voort en hopelik gaan meer duidelike riglyne in dié verband ontwikkel word. :::Ek gaan poog om ‘n oog op die verwikkelinge te hou en wat ons in die interim selfs in die Afrikaanse Wikipedia kan begin bespreek. Meer as een paneellid het daarop gewys dat selfs in van die groot Wikipedia’s daar nog nie voldoende kennis is oor wat werklik die implikasies van KI is nie. [[Jimmy Wales]] het ook indirek daarna verwys in sy openingstoespraak. Wikipedia se rol in die era van [[groot taalmodel]]le kan self nog belangriker word, in sy toespraak ‘n optimistiese toon oor die toekoms van Wikipedia en sê dat die dood van Wikipedia al van die begin af voorspel is, dit nog steeds van krag tot krag sal gaan. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:21, 22 Julie 2026 (UTC) == Gebruiker:Elmarie Waltman == Gemeenskap, dit is vir my 'n plesier om julle voor te stel aan [[Gebruiker:Elmarie Waltman|Elmarie]]. Sy het ingestem om ons te help met Admin werk, meer hieroor later. Sy gaan ook deel van die Radiospan wees. Welkom hier by ons Elmarie. Onthou, hierdie klomp ou toppies hier betrokke se blaf is erger as hulle byt! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:46, 24 Julie 2026 (UTC) :Hoe lekker lag ek nou! Dankie Deon, hoop om die Wikipedia naam op al die platforms hoog te hou. [[Gebruiker:Elmarie Waltman|Elmarie Waltman]] ([[Gebruikerbespreking:Elmarie Waltman|kontak]]) 09:02, 24 Julie 2026 (UTC) ::Baie welkom Elmarie, ons hoop jy geniet jou tyd hier terdeë! Sien uit na jou bydrae. Groete, [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 09:48, 24 Julie 2026 (UTC) ::: Welkom Elmarie, geniet dit! [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 10:36, 25 Julie 2026 (UTC) ::::Baie welkom hier @[[Gebruiker:Elmarie Waltman|Elmarie Waltman]] - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 16:38, 1 Augustus 2026 (UTC) == Versoek om kommentaar oor die toekoms van Abstrakte Wikipedia == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Julle word uitgenooi om jul mening te lug in 'n [[:m:Requests for comment/The future of Abstract Wikipedia|versoek om kommentaar oor die toekoms van Abstrakte Wikipedia]]. {{Int:Feedback-thanks-title}} [[:m:User:Kowal2701|Kowal2701]] ([[:m:User talk:Kowal2701|talk]]) 12:24, 24 Julie 2026 (UTC) </bdi> <!-- Message sent by User:DreamRimmer@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> : Kan iemand vir my sê wat Abstrakte Wikipedia is? Of word ek nou te oud? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:34, 24 Julie 2026 (UTC) ::Weet ook nie, maar volgens google: Abstrakte Wikipedia is 'n Wikimedia-projek wat Wikifunksies en Wikidata gebruik om 'n taalonafhanklike weergawe van Wikipedia te skep. Dit het ten doel om inhoud in enige natuurlike taal te genereer om artikels oor kleiner taaluitgawes uit te brei. ::'''Die kernkomponente is''' ::* Wikidata wat die gestruktureerde kerndata- en kennisbasis verskaf en ::* Wikifunksies wat kode en funksies verskaf om abstrakte data in mensleesbare sinne te omskep. ::Die taalonafhanklikheid laat gebruikers toe om artikellogika te skep en te onderhou sonder om dit aan 'n enkele gesproke taal te koppel. ::'''Die projekdoelwitte is''' ::* taalgelykheid, aangesien kleiner taalwiki's bygestaan word om hul artikeltellings vinnig te laat groei, en ::* globale reikwydte aangesien mense bemagtig word om kennis in hul moedertaal te lees en mee te deel. ::[[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 14:00, 24 Julie 2026 (UTC) == Inligtingskas Vliegtuigenjins == Gemeenskap, kan enige van die slimmer jongmanne asb. vir ons ''Infobox aero engine'' vertaal? Ook, het ons die ekwivalent van ''Infobox sportsperson''? Ek word graag bederf... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:36, 28 Julie 2026 (UTC) : {{ping|Pynappel}}, met al jou nuwe energie, kan jy dalk hier help asb? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:53, 23 Augustus 2026 (UTC) ::@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ek het beide nou geskep. Dit is gewoonlik baie maklik om 'n sjabloon van die Engelse Wikipedia oor te dra: ::1. Kopieer die bronteks en stoor dit ::2. Gebruik die "Wys voorskou"-funksie om al die ontbrekende sjablone en modules te identifiseer en bring hulle ook oor. ::3. Herhaal stap 2 totdat al die skakels blou is ::4. Vertaal teks wat sigbaar aan gebruikers is na Afrikaans, bv. die etikette in 'n inligtingskas, kategoriename, ens. ::Die belangrikste ding om in gedagte te hou is watter bestaande sjablone en modules ekwivalent is met die Engelse Wikipedia s'n. Die Engelse [[:en:Template:Infobox]] is vir historiese redes nie ekwivalent met ons {{ss|Infobox}} nie. Jy sal dus gewoonlik oral waar {{ss|Infobox}} in 'n nuwe sjabloon geroep word, moet verander na {{ss|Inligtingskas4}}, wat op sigself die module [[Module:Infobox]] roep, wat dit moontlik maak om maklik nuwe inligtingskaste op die Afrikaanse Wikipedia te skep deur sjablone vanaf die Engelse Wikipedia te kopieer. Ons kan later daarna kyk om die teenstrydigheid tussen {{ss|Infobox}} en {{ss|Inligtingskas4}} op te klaar, maar ek vermoed dit gaan 'n groter taak wees. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 20:09, 23 Augustus 2026 (UTC) ::@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] as jy vashaak kan jy maar vir my of @[[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ping. Ek is nou hier, maar gaan weens ander verpligtinge weer van môre af skaars wees. Ek sal so nou-en-dan inloer om te kyk of ek ge-ping is. As ek iets gebreek het, gebruik maar daai rol-terug-knoppie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 20:10, 23 Augustus 2026 (UTC) ::: Dankie. Hierdie ou oom gaan sy bes probeer! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:11, 23 Augustus 2026 (UTC) == Help met kassie, asb. == Kan iemand my asb. help om {{sj|Inligtingskas Planeet}} reg te maak? Ek het net "symbol" ondertoe geskuif, en nou gee hy snaakse goed by elke planeetkassie. Dankie! [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 23:32, 30 Julie 2026 (UTC) :Sien die tweede reël in [[Makemake]]. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 23:35, 30 Julie 2026 (UTC) ::Dankie vir niks. Ek het sommer net "symbol" uitgehaal, en nou is die sjabloon reg. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 12:55, 31 Julie 2026 (UTC) == Taaldinge op RSG: 2 Aug. 2026 == Gemeenskap, neem kennis dat ek nou Sondag om 10:00 weer op Taaldinge met Ina Strydom gesels. Ek gaan verwys na twee dinge wat redelik onbekend is: die Digitalisering van Vakkundige Woordeboeke, prof. [[Gerhard van Huyssteen]] en prof. Martin Puttkammer van NWU help ons daarmee. Ek sal dit eers werklik bemark as die eerste produk gelewer word; ons gaan dit definitief ook op Wikiwoordeboek laai. Tweedens verwys ek na Projek VOS (Vingers op sleutelbord). Die gedagte is dat daar op een dag volgende jaar bv. 'n Saterdag 'n klomp mense in verskeie lokale in stede en dorpe bymekaar kom en ons via TV/dataskakels hulle lei en aan die gang kry. Waar ons kan moet ons van ons gebruikers in persoon daar hê wat as fasiliteerders sal optree. Ja, dit gaan geld kos, ek het juis met van die Afrikaanse organisasies agter die skerms begin gesels... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:42, 31 Julie 2026 (UTC) :Klink goed! [[Spesiaal:Bydraes/&#126;2026-42919-45|&#126;2026-42919-45]] 14:49, 2 Augustus 2026 (Wie is hierdie skim?) ::Ook ingeskakel op RSG, dankie Oesjaar! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 05:46, 3 Augustus 2026 (UTC) ::: Volgens my rekords was dit die 100ste uitsending in ons klankargief. Baie Geluk! Dit beteken daar was seker al baie meer as 200 uitsendings aangesien ons nie klankgrepe van al die uitsendings kry nie. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:05, 5 Augustus 2026 (UTC) == Besoeke vir Julie == Gemeenskap, die besoeke vir Julie is 3,2 miljoen! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:56, 1 Augustus 2026 (UTC) == Die kontakbladsy == Hallo almal. Daar was besprekings 'n tyd gelede oor ons kontakbladsy. Die een hier: [[Wikipedia:Kontak]] En spesifiek oor die e-posadresse op daardie bladsy. Wie beheer dit? Lees enigiemand die e-pos ens.? Ek het 'n bietjie ondersoek ingestel en die meeste van die antwoorde wat ons nodig gehad het gekry. In opsomming word daai e-posadresse beheer deur spesiale sagteware wat Wikimedia gebruik. En Wikipedia gebruikers moet aansoek doen om lede te word van 'n spesiale span wat toegang kry tot die sagteware. Ek gaan aansoek doen (in 'n dag of twee) vir myself, @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] en @[[Gebruiker:Elmarie Waltman|Elmarie Waltman]] om deel te wees van die span. Ek gaan net tydelik deel wees om uit te werk hoe alles werk, en dit te dokumenteer. As julle meer wil weet, of self by die span wil aansluit, lees dan die bladsye wat ek onlangs geskep/vertaal het: [[Hulp:Kontakbladsy]] en [[Wikipedia:Vrywillige Reaksiespan]]. Die bladsye is nie volledig nie, en hulp word waardeer. Ek verbeter dit soos ek meer leer/tyd kry. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 16:48, 1 Augustus 2026 (UTC) :Dankie Rooiratel, ek sien nou die nuutste boodskappe is heel onder aan die bladsy. Sal dit beslis nou meer gereeld lees en opvolg. [[Spesiaal:Bydraes/&#126;2026-42919-45|&#126;2026-42919-45]] ([[Gebruikerbespreking:&#126;2026-42919-45|talk]]) 14:47, 2 Augustus 2026 (UTC) ::@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ek het nou aansoek gedoen. Sien hier : https://meta.wikimedia.org/wiki/Volunteer_Response_Team/Volunteering#Rooiratel_&_Oesjaar_&_Elmarie_Waltman - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 20:49, 30 Augustus 2026 (UTC) == 130 000 artikel mylpaal! == Gemeenskap: daar is ons verby die 130 000 artikel mylpaal! Dankie aan almal wat bydraes gemaak het die afgelope tyd! 'n Ware spanpoging! Nou het ons iets om te bemark! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:57, 1 Augustus 2026 (UTC) :Fantasties! [[Gebruiker:Elmarie Waltman|Elmarie Waltman]] ([[Gebruikerbespreking:Elmarie Waltman|kontak]]) 14:11, 5 Augustus 2026 (UTC) == Kopiereg op foto's == Ek wil net seker maak dat ek die SA-kopiereg op foto's verstaan, want ons benodig by etlike persone foto's wat algemeen op die internet beskikbaar is. Google stel dit so: :In Suid-Afrika verval kopiereg op foto's 50 jaar vanaf die jaareinde waarin die foto aan die publiek beskikbaar gestel is, vir die eerste keer gepubliseer is, of geskep is indien dit ongepubliseer is. :Volgens die SA Regering se Kopieregwet hang die presiese vervaltyd af van spesifieke vrystellingsmylpale: *Gepubliseer of Openbaargemaak: "vyftig jaar na die jaareinde van die jaar waarin die werk wettiglik aan die publiek beskikbaar gestel of vir die eerste keer gepubliseer word, watter termyn ook al die langer is", soos deur Lexology opgemerk. *Ongepubliseer: Indien die foto nie binne 50 jaar na die skepping daarvan gepubliseer of aan die publiek vertoon word nie, verval kopiereg "vyftig jaar na die jaareinde van die jaar waarin die werk gemaak is", volgens Lexology. Ander webblaaie soos [https://www.svw.co.za/copyright-photographs/] blyk dit te bevestig. Mag ons dus Suid-Afrikaanse promosiefoto's van pre-31 Desember 1975 hier oplaai en gebruik? [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 10:56, 3 Augustus 2026 (UTC) :{{ping|JMK}}, ek het gekyk wie van my vriende daar buite kan help... Nie hierdie keer nie. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:27, 3 Augustus 2026 (UTC) ::@[[Gebruiker:JMK|JMK]] vir moderne fotos is dit is beter en makliker om die kopiereghouer van 'n foto (die een wat die foto geneem het) te vra om dit onder 'n gebruikbare lisensie (vir wiki Commons) vry te stel (soos CC-BY-SA, of CC0) as om vir 50 jaar te wag. ::Vir ouer fotos, moet ons maar wag as ons nie die fotograaf kan kontak en vra om dit met 'n vrye lisensie vrystel nie. So ja, enige foto meer as 50 jaar na die publikasiedatum kan ons hier gebruik. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:36, 4 Augustus 2026 (UTC) == Sintaksfoute soos op 1 Augustus == Gemeenskap: [https://checkwiki.toolforge.org/cgi-bin/checkwiki.cgi?project=afwiki&view=project Sintaksfoute] Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:55, 4 Augustus 2026 (UTC) == Ons Bakkiesblad... == Gemeenskap, sien die positiewe terugvoer hier... [https://www.facebook.com/groups/231160206984566 Bakkiesblad] Lekker [[Gebruiker:Sobaka]]! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:06, 6 Augustus 2026 (UTC) == [[Baccalaureus Artium]] == Gemeenskap, moet die woord "artium" nie met 'n hoofletter geskryf word nie soos bv. [[Baccalaureus Pharmaciae]]? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:59, 11 Augustus 2026 (UTC) :Volgens die WAT wel. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:11, 11 Augustus 2026 (UTC) ::{{ping|Pynappel}}, dan neem ek aan ''Magister artium'' moet ook verander word? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:29, 11 Augustus 2026 (UTC) :::Ja, ook volgens die WAT. Het nie nou tyd om dit self te doen nie - sal waardeer indien iemand anders kan. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:32, 11 Augustus 2026 (UTC) ::::Wat is die konteks van die bespreking? My BSc-sertifikaat van die Universiteit van Natal in 1969 was alles in Latyn en verklaar dat die "Gradum Scientiae Baccalaurei" aan my toegeken is. Watter tale is vir die Baccalaureus Pharamaciae sertifikaat gebruik? Latyn? Afrikaans? Engels? Engels en Afrikaans? Kan 'n mens net sommer "BA graad" of "BSc graad" of "MA graad" skryf? [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 14:59, 13 Augustus 2026 (UTC) :::::Volgens die WAT is MA (sonder punte) die afkorting vir mega-[[ampère]] en BA die landkode vir [[Birma]] of die motorkenteken vir [[Maseru]], [[Basoetoland]]. B.A. is die afkorting vir [[Baccalaureus Artium]] en al die voorbeeldsinne gebruik die afkorting (met punte). So-ook is M.A. (met punte) die afkorting vir [[Magister Artium]] en al die voorbeeldsinne gebruik M.A. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 09:05, 14 Augustus 2026 (UTC) ::::::Dit moet dalk ook genoem word dat die hoofinskrywings in die WAT onder B.A. en M.A. is. Daar is geen inskrywings vir Baccalaureus Artium en Magister Artium nie. Laat ek 'n bietjie later in ander woordeboeke kyk. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 09:09, 14 Augustus 2026 (UTC) :::::::Die WAT, AWS 9 en AWS 11 gee almal Baccalaureus Artium en Magister Artium slegs met aanvangshoofletters. Die WAT en AWS 9 gee die afkortings B.A. en M.A. met punte en AWS 9 en AWS 11 gee die afkortings BA en MA sonder punte. Let op dat AWS 11 nie die afkortings met punte gee nie. Interessant genoeg gee die WAT slegs Baccalaureus met 'n aanvangshoofletter, maar baccalaureaat met 'n aanvangskleinletter. AWS 9 en 11 gee beide slegs baccalaureus met 'n aanvangskleinletter. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 19:00, 15 Augustus 2026 (UTC) :{{ping|Pynappel}}, ek het alle plekke waar BA en MA voorkom na die punt weergawes verander. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:21, 18 Augustus 2026 (UTC) ::Baie dankie vir jou moeite, @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]]. Volgens [[Wikipedia:Titelriglyne]] geniet die AWS egter voorkeur. ::{{cquote|Hou by Afrikaanse spelling soos voorgeskryf in die Afrikaanse woordelys en spelreëls. HAT, WAT en Pharos se Afrikaans-English/Engels-Afrikaanse woordeboeke word ook as gesaghebbend beskou. Waar die bronne verskil word voorkeur gegee in die volgorde wat die bronne hier gelys is.}} ::Moet ek 'n robot gebruik om die punte by al die afkortings van grade te verwyder? – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 21:54, 18 Augustus 2026 (UTC) :::[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] , ja asb! Ten minste is almal nou dieselfde. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:26, 19 Augustus 2026 (UTC) == LitNet oor Wikipedia en terugvoer van Wikimania 2026 == "Van mens tot masjien: Wikipedia en die voortbestaan van betroubare kennis", meningsartikel gebaseer op my Wikimania 2026 ervaring. https://www.litnet.co.za/van-mens-tot-masjien-wikipedia-en-die-voortbestaan-van-betroubare-kennis/ [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 06:51, 13 Augustus 2026 (UTC) Terugvoer oor Wikimania 2026 is beskikbaar by die projekblad: [[Wikipedia:Afrikaanse Wikipedia by Wikimania 2026]] [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 08:32, 15 Augustus 2026 (UTC) == Geregistreerde gebruikers == Gemeenskap, ek sien ons Geregistreerde gebruikers is nou meer as 210,000! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:10, 13 Augustus 2026 (UTC) :Dit is tans 210 455 volgens die [[Afrikaanse Wikipedia]]-artikel. [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 10:38, 18 Augustus 2026 (UTC) == Inhoudsopgawe == Ons prente het skielik 'n inhoudsopgawe bo die prent. Enige rede daarvoor? Dis onnodig en neem ruimte op. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 09:31, 14 Augustus 2026 (UTC) :Iemand het bg. na 'n meer sinvolle posisie geskuif. Nou baie beter. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 22:04, 20 Augustus 2026 (UTC) == [[Wikipedia:Titelriglyne (geografiese name)]] == Ek het 'n nuwe beleidsbladsy vir titelriglyne vir geografiese name m.b.v. Claude geskep. Dit is gebaseer op die Engelse weergawe [[:en:Wikipedia:Naming conventions (geographic names)]], maar aangepas vir die Afrikaanse Wikipedia. Dit lyk vir my sover soos 'n heel redelike vertrekpunt, maar gaan kyk gerus daarna en laat weet indien daar enige groot probleme is. Vir klein goed of voorgestelde veranderings, wysig die bladsy sommer direk. Indien daar 'n meningsverskil oor enigiets ontstaan, kan ons dit op die besprekingsbladsy daar bespreek. Nadat daar 'n konsensus ontstaan het, kan ons {{ss|beleid}} bo-aan voeg. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:32, 18 Augustus 2026 (UTC) : Die "prompt" (por?) wat ek gebruik het, is: ''Vertaal hierdie Wikipedia-konvensie na Afrikaans en pas dit aan vir die Afrikaanse Wikipedia:''. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:33, 18 Augustus 2026 (UTC) == Kunsmatige intelligensie en Wikipedia == Ek deel hiermee ‘n e-pos van Gebruiker Eugene Egbe (Franse Wikipedia) wat op die Wikimedia netwerke versend is vir diegene wat geïnteresseer is in [[kunsmatige intelligensie]] en die impak daarvan. “Geagte Gemeenskapsleiers/lede, Tydens Wikimania in Parys het ek die kans gehad om met 'n paar gemeenskapslede te gesels wat hul kommer uitgespreek het en die behoefte aan 'n bespreking oor die gebruik van KI-platforms in ons gemeenskap en daaglikse werk. Hierdie besprekings vind al in ander gemeenskappe plaas, daarom dink ons dit sal goed wees om 'n oorsig van ons gemeenskap en die impak wat KI veroorsaak, te hê. Vir hierdie doel doen ons 'n kort opname om te verstaan hoe gemeenskappe soos joune dink oor en KI gebruik, en ons sal graag jou hulp wil hê om dit voor jou lede te kry tydens byeenkomste of *'n Paar dinge wat ons hoop jy kan doen:* 1. Deel die opname met jou gemeenskapslede — dit neem ongeveer 5 minute om te voltooi. Hier is die skakel: *Opnameskakel*<https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeBkEfLmmmpCyKjWv-zMrFEfa55w1x0vWvi7JTP-2LGNhF5EQ/viewform?usp=header> 2. Sluit aan by 'n kort oproep (of stuur 'n verteenwoordiger) om jou gemeenskap se perspektief op KI direk te deel. Ons beoog om dit tot [30–45] minute te hou en beplan dit vir iewers in *middel-September*. As 'n oproep vir jou werk, antwoord net met 'n paar tye wat jou pas (of wys ons na wie ook al in jou span die regte persoon sou wees), en ons sal iets op die kalender kry. Baie dankie dat jy dit oorweeg het. Jou persoonlike en gemeenskap se insette sal werklik vorm wat ons in hierdie studie leer.” Deel gerus enige voorlopige opmerkings of belangstelling oor bogenoemde hier. Die vraelys bo is baie generies en nie spesifiek op Wikipedia gerig nie maar gee ‘n opsie om jou e-pos adres te deel om in verdere gesprekke deel te neem. Dit is seker een van vele inisiatiewe wat oor hierdie onderwerp sal volg. Groete [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 15:28, 20 Augustus 2026 (UTC) :Ek het 'n probleem raakgeloop. Vir een opsie wat ek nee geantwoord het, wil hy nie aanvaar nie. Jammer. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:19, 20 Augustus 2026 (UTC) As ons nou hier oor die gebruik van KI op Wikipedia gesels: Ek sien nou 'n klomp artikels wat met KI uit Engels vertaal word. Een van die Wikipedia-beleid is dat mense artikels volgens bronne self skryf. Jy lees die bron en brei daarvolgens die artikel uit. Wikipedia is 'n ensiklopedie en dit noem ons ensiklopediese werk. As 'n KI 'n artikel vertaal, is dit hoogs onwaarskynlik dat die bronne volgens ensiklopediese waardes geraadpleeg is. Ook op die Engelse Wikipedia kan daar foute in enige artikel wees wat jy self moet uitsorteer volgens die bronne wat gelys is. Byvoorbeeld is die gebruik van KI vir artikelwerk op die [[:de:Wikipedia:Künstliche Intelligenz|Duitse Wikipedia]] ontoelaatbaar. Sodra jy een artikel met hulp van KI uitbrei, was dit jou laaste aksie daar. Die [[:nl:Wikipedia:AI en Wikipedia|Nederlandse Wikipedia]] wil dit ook nie hê nie, dieselfde op die [[:en:Wikipedia:Editing policy#Artificial_intelligence_additions|Engelse Wikipedia]]. Ander neem weke om een artikel tot op meer as 30&nbsp;000 of 40&nbsp;000 uit te brei omdat die bronne geraadpleeg word, maar nou sien ek 'n klomp uitgebreide artikels binne een dag, ook sensitiewe onderwerpe soos [[Mekka]], [[Jerusalem]], ens. Gemeenskap, wat is julle mening daaroor? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:47, 23 Augustus 2026 (UTC) :Die onbesonne gebruik van KI is 'n ernstige probleem. My antwoord op die vraag wat my meeste bekommer was: ::''> Bad results; inaccurate information; perpetuation/reflection of popular human bias, AI fabrication/ hallucination; AI agents wilfully steering people towards a synthesised opinion. People losing independent abilities and the ability to think logically. '' :Masjiengeskrewe teks het nie lekker idiomatiese taalgebruik nie, maar as mens dit met versigtigheid benader, is dit 'n handige hulpmiddel. Ek het al 'n dosyn artikels met die hulp van masjienvertaling opgestel en niemand het nog werklik gekla oor my taal nie. Ons moet oppas om die baba met die badwater uit te gooi. :Mense kan snert skryf sonder KI, hoewel KI dit moontlik maak om groot volumes snert te skryf wat baie moeilik raak om te identifiseer en taalkundig reg te trek na die tyd. :Wie van ons kyk nog na die lyste [https://af.wikipedia.org/wiki/Kategorie:Artikels_wat_geproeflees_moet_word Artikels wat geproeflees moet word] en [https://af.wikipedia.org/wiki/Kategorie:Kategorie:Gaan_taal_na Gaan taal na]? :[[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 11:44, 24 Augustus 2026 (UTC) ::@[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] dit is 'n gebruik van die begin van hierdie taalweergawe van Wikipedia om artikels uit ander taalweergawes te vertaal. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:51, 24 Augustus 2026 (UTC) :::Die grootste gevaar met die gebruik van KI op Wikipedia lê waarskynlik nie in die tegnologie self nie, maar in onbeheerde en ongekontroleerde gebruik daarvan. KI kan feite verkeerd weergee, bestaande foute uit ander taalweergawes versterk en, besonder ernstig vir ’n ensiklopedie, bronne hallusineer of selfs geloofwaardige maar geheel en al fiktiewe verwysings skep. Dit sou egter na my mening uiters kortsigtig wees om KI daarom volledig op die Afrikaanse Wikipedia te verbied. Ons werk met ’n betreklik klein aktiewe gebruikersbasis en ’n enorme hoeveelheid kennis wat nog in Afrikaans ontsluit moet word; verantwoordelike KI-gebruik kan vertaling, taalversorging, opsomming en die aanvanklike verwerking van bronne aansienlik vergemaklik. Die kernbeginsel behoort eerder te wees dat die '''menslike redigeerder verantwoordelik bly vir die finale inhoud''': feite en verwysings moet teen die oorspronklike bronne nagegaan word, KI-gegenereerde bronne mag nooit sonder verifikasie aanvaar word nie, en sensitiewe of omstrede onderwerpe behoort aan strenger kontrole onderwerp te word. Wat ons dus nodig het, is nie ’n algehele verbod nie, maar ’n stel duidelike "beginsels vir die verantwoordelike gebruik van KI" wat Wikipedia se bestaande vereistes van verifieerbaarheid, neutraliteit en betroubare brongebruik versterk. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 14:51, 24 Augustus 2026 (UTC) : Ons slim manne {{Ping|SpesBona|Rooiratel|Pynappel|Sobaka|BurgertB|Naudefj}}, kom ons probeer die volgende: Pynappel sê hy gebruik tans Claude Code as vertaler. Neem die inhoud van [[kapasitor]] wat hy vertaal het en vertaal dit weer met Claude Code. Vergelyk met sy weergawe. Vertaal dit dan met sê drie ander taalmodelle, ek wil bitter graag sien wat dit ons gaan vertel. As kontrolemaatreël kan ons die eksperiment herhaal met 'n ander artikel wat Pynappel gedoen het. Julle het my nuuskierig gemaak... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:14, 24 Augustus 2026 (UTC) ::Goeie idee @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]]! Ek stem saam dat ons KI kan gebruik om vir foute te kontroleer. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 16:17, 24 Augustus 2026 (UTC) :::Ek het die bywerking aan die artikel [[Nasionalisme]] deurgegaan, aangesien dit ’n onderwerp is waarmee ek vertroud is. Die vertaling was oor die algemeen akkuraat; die enigste werklike fout wat ek kon opspoor en regstel, was ’n verkeerde skakel na ’n persoon met dieselfde naam. :::Wat belangrik is, is dat Gebruiker:Pynappel ook sy [[porboodskap]] uiteengesit het by [[Gebruiker:Pynappel/monster]]. Dit toon duidelik hoe [[Claude (groot taalmodel)|Claude]] die vertaling moet benader. Dit is belangrik vir deursigtigheid, omdat ander gebruikers kan sien watter instruksies aan die taalmodel gegee is en die vertaalstrategie daarvolgens kan beoordeel. :::Ek het nie die hele nuwe vertaling deur [[ChatGPT]] laat vergelyk nie. Daar sal uiteraard stilistiese verskille tussen taalmodelle wees — en selfs binne dieselfde taalmodel kan uitsette met verloop van tyd verskil — en ’n volledige vergelyking sou ’n omvangryke taak wees. Ek het daarom ’n ietwat obskure paragraaf oor nasionaal-anargisme gekies om die vertalings van Claude en ChatGPT met mekaar te vergelyk. :::Die opdrag aan ChatGPT was: “Vergelyk hierdie twee vertalings. Is daar enige fundamentele verskille of probleme? Uiteraard hoef die vertalings nie identies te wees nie, maar sou daar enige probleme wees met die laaste vertaling, dus dié van Claude?” :::ChatGPT se antwoord was onder meer: “Daar is geen fundamentele inhoudelike probleem met die laaste vertaling wat jy aanhaal nie. Dit dra die kern van die Engelse teks redelik akkuraat oor en is selfs meer kompak en geskik vir ’n Wikipedia-artikel. Daar is egter ’n paar plekke waar ek dit sou aanpas, hoofsaaklik om betekenisnuanses, terminologie en neutraliteit te verbeter.” :::Ek het na die voorstelle gekyk. Sommige daarvan het beslis meriete gehad, maar die meeste was eerder stilistiese verfynings as noodsaaklike regstellings. ChatGPT het afgesluit met: “Kortom: die vertaling is bruikbaar en bevat geen ernstige verdraaiing van die oorspronklike nie. Die twee terme wat ek beslis sou regstel, is ‘gemeenskaplike’ → ‘kommunitaristiese’ en ‘versoen’ → ‘kombineer’. Die res is hoofsaaklik stilistiese verfyning en die vraag hoeveel van die oorspronklike detail jy wil behou.” :::Ek het dié twee veranderinge aangebring. Hulle was waarskynlik nie krities nie, maar ek stem saam dat die aangepaste terme in die betrokke konteks meer akkuraat is. :::Op grond van hierdie beperkte evaluasie kan ek nie fout vind met Pynappel se benadering nie. Dit bly uiteraard wenslik dat gebruikers nuwe teks self deurgaan en nie bloot die uitset van ’n taalmodel ongekontroleerd aanvaar nie. Veral skakels, eiename, vakterminologie, betekenisnuanses en die verband tussen stellings en aangehaalde bronne behoort nagegaan te word. :::Die risiko van hallusinasies is in hierdie soort taak waarskynlik laer as wanneer ’n taalmodel gevra word om nuwe inhoud uit eie kennis te skep, omdat dit hoofsaaklik ’n bestaande teks vertaal. Die risiko is egter nie nul nie. ’n Taalmodel kan steeds ’n naam verkeerd interpreteer, ’n skakel met die verkeerde persoon verbind, ’n betekenisnuanse verander, ’n term te vry vertaal, of selfs ’n stellingsverband subtiel verskuif. Die belangrike beginsel behoort dus nie te wees dat KI-vertalings sonder meer aanvaar of verwerp word nie, maar dat die uitset verifieerbaar moet wees en deur ’n gebruiker nagegaan word voordat dit as betroubare ensiklopediese teks beskou word. :::Vir my is die nuttigste aspek van Pynappel se benadering juis die deursigtigheid daarvan: die bronmateriaal is bekend, die porboodskap is beskikbaar en die vertaalproses kan deur ander gebruikers nagegaan en herhaal word. Dit maak gemeenskapskontrole moontlik en bied ’n veel beter vertrekpunt vir verantwoordelike gebruik van KI as ’n proses waarvan die instruksies en werkswyse onbekend is. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:39, 24 Augustus 2026 (UTC) :::Die outeur wat inligting op Wikipedia plaas, is verplig om dit volgens die bronne wat verskaf is, te verifieer. '''Altyd.''' Dit is nie onderhandelbaar nie. Sien [[Wikipedia:Verifieerbaarheid]] en [[Wikipedia:Haal bronne aan]]. Dit is onmoontlik dat al hierdie artikels binne een dag self gelees en die inhoud volgens die bronne geverifieer is. Om somer so reuse Wikipediaartikels met KI te vertaal maak Wikipedia fakties die bron, en Wikipedia is nie 'n bron vir Wikipedia nie. Hoekom sit ander dan vir dae of self weke aan een artikel en vertaal dit stiptelik volgens die bronne wat aangegee is? Probeer maar een KI-artikel op die Duitse, Engelse of Nederlandse Wikipedia te plaas. Ek haal my bogenoemde aan, dit word op ander taalweergawes nie toegelaat nie. Wikipedia is 'n betroubare ensiklopedie en dit is ensiklopediese werk om die bronne te lees en daarvolgens die artikel te skryf. Artikels word slegs deur mense geskryf wat die bronne lees. Dit geld ook vir vertaalde artikels. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:41, 24 Augustus 2026 (UTC) ::::@[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] is jy seker dit geld ook vir vertaalde artikels? As 'n mens die inhoud van 'n ander taalweergawe vertaal en die aangehaalde bronne saam oorbring, dan aanvaar 'n mens dat die oorspronklike outeur die bronne nagegaan het. Ander Wikipedias het immers ook die vereistes van verifieerbaarheid en om betroubare bronne aan te haal. As daar van vertalers verwag word om elke bron na te gaan, dan sal ons wiki bitter stadig groei, en ons sal duisende artikels wat reeds geskep is en waarvan die bronne wat oorgebring is, nie weer nagegaan is nie, moet skrap. Indien dit ons beleid is, moet ons dit dalk hersien, want vertalers hier werk al jare so. Myns insiens is daar geen rede om so 'n beleid te hê nie. Ek stem saam met @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] dat artikels nie geskep moet word met die afvoer van 'n KI wat gepor is om uit eie kennis of navorsing nuwe inhoud te skep nie. Ek kan nie sien hoe dit sin maak om die blote vertaling van teks wat reeds nagegaan is en met bronne gestaaf is, te verbied nie. Dalk moet ons dringend 'n beleid hier opstel sodat almal op dieselfde bladsy in verband met hierdie kwessie is. Terloops, Google Translate gebruik ook KI, en ek dink nie enigiemand gaan voorstel dat dit verbied moet word nie. Maar ek kan sien dat jy bekommerd is dat die nuwe volume van inhoud moeilik is om na te gaan. My voorstel daar sou wees om soos verder bo genoem en soos Sobaka reeds gedoen het, ook 'n KI te gebruik vir hierdie kontrole. Ek wil die 1&nbsp;000 artikels in [[:meta:List_of_articles_every_Wikipedia_should_have]], waarvan baie op afwiki na 20 jaar van afwiki se bestaan steeds saadjies is of verouderd is of foute bevat of selfs masjienvertalings is, met behulp van KI verbeter en uitbrei. Maar ek sal dit vir eers stadig vat, aangesien daar nou 'n gesprek hieroor plaasvind en ek in elk geval ander dinge het om te doen. Intussen nooi ek jou uit om na die ca. 50 artikels op [[Gebruiker:Pynappel/monster]] wat reeds met behulp van KI uitgebrei is, te gaan kyk, en oorweeg of die nuwe weergawes na uitbreiding met KI beter is as die vorige weergawes, ten spyte van enige foute wat van die Engelse weergawe oorgedra is of self deur die KI begaan is. Intussen gaan ek voort met saadjies oor poskodes in Lesotho. Ek gebruik Pywikibot hiervoor, nie 'n KI nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 21:10, 24 Augustus 2026 (UTC) :::::{{Ping|Pynappel}} myns insiens geld dit veral vir vertaalde artikels, omrede Wikipedia nie 'n bron vir Wikipedia is nie. Die outeurs aan die ander kant is mos ook mense en mense maak foute. Ek sien gereeld foute op die Engelse Wikipedia of inhoud wat nie deur die genoemde bron gestaaf word nie. Ek het egter nie die tyd om hulle foute te verbeter nie, ek is reeds besig met my eie foute. ;) Kyk nou wat ek sedert dae doen, ek verskaf nog bronne vir my ou voorbladartikels en al die bronne het ek geraadpleeg. As ek vashaak met Afrikaans gebruik ek ook Google Translate, maar oorwegend skryf ek die sin dan self omdat ek nie tevrede is met die vertaling nie. Myns insiens het dit in die afgelope jare verswak. Ek vermy rekenaarvertaalde inhoud soos die pes. Ek wil Afrikaanssprekendes nie kwaad maak met onverstaanbare artikels nie. Myns insiens is dit 'n klap in die gesig vir 'n moedertaalspreker as jy sy taal nie respekteer nie en swak inhoud lewer (hier verwys ek na al die "gaantaalna"-artikels). :::::Ek raak net bekommerd oor die grote en hoeveelheid van al die KI-artikels. Ander mense neem baie tyd vir die uitbreiding van een artikel. Sien my werk vandag, drie artikels waaraan ek my vrye tyd spandeer het, al die bygevoegde bronne het ek geraadpleeg. Ek kon staat maak op die Engelse Wikipedia, maar ek doen nie, ek lees die bron. As die bron nie hulle inhoud staaf nie, dra ek dit nie oor nie. Bv. bevolkingsgetalle. Ek wil hulle in 'n amptelike bron self sien, nie op die Engelse Wikipedia nie. Ek beskou dit as "blind" om volledig op die Engelse Wikipedia te vertrou en hulle goed oor te dra sonder om die bronne te raadpleeg. Wat my betref is dit nie ensiklopediese werk nie. Lees maar net die eerste sin op [[:de:Wikipedia:Künstliche Intelligenz]]: ''Die Wikipedia ist ein Projekt mit '''von Menschen für Menschen''' recherchierten und geschriebenen Inhalten.'' :::::Google Translate: "Wikipedia is 'n projek met inhoud wat deur mense, vir mense, nagevors en geskryf is." :::::My vertaling: "Wikipedia is 'n projek met inhoud nagevors en geskryf deur mense vir mense." Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:31, 24 Augustus 2026 (UTC) ::::::Dit lyk my waar ons verskil is oor die vertalingsproses, en hoe daardie proses moet lyk en watter hulpbronne gebruik mag word en of bronne wat oorgebring word, nagegaan moet word. In my opinie word by vertaling Wikipedia nie as 'n bron gebruik nie, want die bronteks is op sigself op bronne gebaseer, en is deur 'n mens nagevors en geskryf. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 21:44, 24 Augustus 2026 (UTC) :::::::{{Ping|Pynappel}} lyk my die Duitse Wikipedia is streng wat vertalings betref: [[:de:Wikipedia:Übersetzungen#Wikipedia ist keine Quelle]]: ''Anderssprachige Artikel können daher zwar als Vorlage für das Erstellen eines deutschsprachigen Artikels dienen, jedoch sollte der Übersetzer selbst sicherstellen, dass sein Text durch reputable externe Quellen gedeckt ist. Das bedeutet, dass der Übersetzer alle übernommenen Inhalte auf Korrektheit prüfen sollte und auch die dafür verwendeten Quellen prüft, bevor er sie als Beleg (zum Beispiel als Einzelnachweise) angibt.'' :::::::"Anderstalige artikels mag as 'n sjabloon vir die skepping van 'n nuwe Duitse artikel dien, maar die Vertaler moet self seker maak, dat sy teks deur betroubare eksterne bronne gestaaf word. Dit beteken, dat die vertaler al die oorgeplaaste inhoud vir korrektheid moet nagaan en ook die daarvoor geraadpleegde bronne nagaan, voordat hy hulle (bv. as 'n verwysing) aanhaal." :::::::Sien, met ander woorde is die vertaler verplig om te sorg dat die teks wat hy plaas akkuraat is. Niemand anders is daarvoor verantwoordelik nie, al het 100 skrywers die oorspronklike artikel saamgestel. Jy plaas die teks, jy is verantwoordelik daarvoor. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:56, 24 Augustus 2026 (UTC) ::::::::Dit is inderdaad strenger as die ''de facto'' situasie tans hier en is iets waaroor ons dan nou voor die naderende KI-storm uitsluitsel sal moet kry. Soos reeds gesê, sal ek vir eers terwyl ons hierdie onderwerp bespreek nie nuwe artikels in my monster met KI uitbrei nie. Intussen gaan ek voort met my saadjies oor poskodes in Lesotho, waarvoor ons al 20 jaar wag en ek seker is almal baie opgewonde oor is. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:00, 24 Augustus 2026 (UTC) Ek stem saam met SpesBona dat die volume van die onlangse plasings ’n geldige bekommernis is. My grootste voorbehoud geld egter oor meer tegniese artikels soos [[kapasitor]] en [[waarskynlikheidsleer]], waar gespesialiseerde vakterminologie voorkom en ’n KI-vertaling maklik ’n Afrikaanse term kan kies wat taalkundig aanvaarbaar lyk, maar vakinhoudelik verkeerd of ongebruiklik is. Ongeag watter hulpmiddel vir vertaling gebruik word, behoort die hoeveelheid nuwe inhoud dus binne perke te bly wat realistiese menslike nasiening moontlik maak. Ek dink Pynappel het terselfdertyd ’n belangrike punt beet dat ons moet onderskei tussen KI wat nuwe inhoud uit eie “kennis” genereer en KI wat gebruik word as hulpmiddel om bestaande, reeds verwysde Wikipedia-inhoud te vertaal of te verbeter. Die vraag oor hoe deeglik elke oorgebringde bron weer nagegaan moet word, is waarskynlik iets waaroor ons as gemeenskap uitdruklik uitsluitsel moet kry. Dit is duidelik dat daar tans verskillende praktyke en verwagtings bestaan. Die menslike aard van die Wikimedia-projekte moet uiteraard beskerm word. Op langer termyn wil ons juis ’n moontlike [[Dooie-internetteorie|dooie-internet]] help voorkom – ’n internet waarin KI-gegenereerde inhoud oorheers, masjiene toenemend ander masjiene as bronne gebruik en oorspronklike, naspeurbare menslike kennis geleidelik onder ’n vloed sintetiese inhoud verdwyn. Wikipedia se besondere waarde lê juis daarin dat mense verantwoordelikheid aanvaar vir wat hulle skryf, vertaal, verifieer en verbeter. Dit beteken egter nie dat ons die moontlikhede wat KI bied, moet verwerp nie. Veral op ’n kleiner Wikipedia kan dit, indien dit verantwoordelik gebruik word, help om bestaande inhoud te verbeter, agterstande aan te spreek en ons kennisbasis uit te bou. Pynappel se inisiatief het in dié opsig ’n nuttige gesprek ontketen en die Afrikaanse Wikipedia nogal wakker geskud oor ’n vraag waarmee ons in elk geval toenemend gekonfronteer gaan word. Ek is daarom besig om ’n konsep, “'''Beginsels vir die verantwoordelike gebruik van KI op die Afrikaanse Wikipedia'''”, op te stel. Ek sal dit binnekort plaas, nie as ’n finale beleid nie, maar as vertrekpunt vir gemeenskapsbespreking oor onder meer menslike verantwoordelikheid, bronverifiëring, vertaling, vakterminologie, deursigtigheid en die tempo waarteen KI-ondersteunde inhoud geplaas behoort te word. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 08:53, 25 Augustus 2026 (UTC) :Sien die verwante gesprek by [[Bespreking:Zimbabwiese nasionale rugbyspan]]. Ek stem wel saam dat, sou ons KI-ondersteunde bydraes vir 'n aantal spesifieke gebruike toelaat, die volume van bydraes te veel kan wees vir menslike bydraers om na te gaan. Daardie probleem kan dalk opgelos word deur 'n plafon op die aantal KI-ondersteunde wysigings per tipe bydrae (bv. skep van nuwe artikels of uitbreiding van bestaande artikels deur middel van vertaling) en gebruiker, asook 'n plafon op die totale aantal KI-ondersteunde bydraes vir die hele projek per maand of ander tydperk, saam met 'n kontrolelys van hierdie bydraes en of dit deur 'n mens nagegaan is. Hierdie kontrolelys kan bv. 'n kategorie wees wat deur 'n sjabloon op die bladsy gevoeg word. Die sjabloon kan ook lesers waarsku dat die artikel deur KI bygewerk is. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 14:37, 26 Augustus 2026 (UTC) ::{{Ping|Pynappel}} die voordele van KI: wat die een binne sekondes kry, beteken vyf uur se werk vir die ander. Ek was vyf uur met dié goed besig en van die punte is as verkeerd bewys. KI ontneem jy nie daarvan om self die bronne te lees nie. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:06, 26 Augustus 2026 (UTC) :::@[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] dankie, ek dink die artikel is nou beter, en wanneer die volgende model op die artikel opgelei word, sal sy afvoere ook meer akkuraat wees. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 19:23, 26 Augustus 2026 (UTC) ::::{{Ping|Pynappel}} dit raak die punt oor vertalings direk, aangesien die Duitse en Afrikaanse artikels identies is. Die meeste bronne is aan my bekend en ek kan die artikel daarvolgens aanpas. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:32, 26 Augustus 2026 (UTC) :::::Ek het nou uiteindelik opgevang met al die gesprekke op geselshoekie. Daar is nou baie woorde, en baie emosies oor die onderwerp. Soos ek dit sien is die hoof-kwessies: :::::# Gebruik KI vir nuwe inhoud of nie. (Lyk my meeste mense stem saam NEE). :::::# Gebruik KI vir vertalings of nie. (Die vraag lei na kwessie #3) :::::# Inhoud op afwiki wat vertaal is van 'n ander wiki vereis dat die vertaler elke bron verifieer. :::::# As ons KI gebruik om groot volume artikels/inhoud te skep, hoe gaan ons tred hou? :::::<br /> :::::Kwessie 1 dink ek nie ons hoef dit verder te bespreek nie. Maak kom ons maak dit 'n amptelike beleid. :::::Kwessie 2 hang af aan kwessie 3. :::::Kwessie 3 dink ek vereis 'n stem van al die lede van afwiki. Ek dink nie @[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] se standpunt hieroor is die norm nie. :::::Kwessie 4 moet nog verder bespreek word. :::::<br /> :::::Het ek enige iets gemis? - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:47, 27 Augustus 2026 (UTC) ::::::Gister se eksperiment by [[Bespreking:Zimbabwiese nasionale rugbyspan]] het juis bewys dat jy die bronne moet raadpleeg as jy 'n artikel wil vertaal. KI het probeer om foute in my vertaling te vind en misluk. Die artikel was net hier en daar verouderd; slegs een, twee klein foutjies: 'n verkeerde datum en 'n verkeerde plek. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:19, 27 Augustus 2026 (UTC) :::::::Nee, dit het die teendeel bewys: dat mense en KI foute maak. Foute word nie uitgeskakel deur 'n verbod op KI nie. Die KI gaan aanhou beter raak en gaan binnekort minder foute as mense maak. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:28, 27 Augustus 2026 (UTC) ::::::::Dan is mense binnekort onnodig hier. 'n Bot skryf artikels, 'n KI brei dit uit en 'n bot hou dit op datum. Dan kan ek maar iets anders doen in my vrye tyd. Soos om mense te ontmoet. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:39, 27 Augustus 2026 (UTC) :::::::::"Dan is mense binnekort onnodig hier." Verduidelik asb. vir ons hoe jy tot hierdie gevolgtrekking kom sodat ons ook jou argument kan volg. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:47, 27 Augustus 2026 (UTC) :::::::::My gevolgtrekking uit "Die KI gaan aanhou beter raak en gaan binnekort minder foute as mense maak." Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:56, 27 Augustus 2026 (UTC) : Ek begin al hoe meer en meer ontuis hier voel... [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:30, 27 Augustus 2026 (UTC) ::Dis eintlik net SpesBona sover wat kla. Kom ons hoor wat sê die ander. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:37, 27 Augustus 2026 (UTC) ::Dieselfde gevoel hier. Al die jare vir kwaliteit in Afrikaans geoffer. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:39, 27 Augustus 2026 (UTC) ::: Al julle antwoorde is spekulatief van aard bv. KI gaan verbeter. Jammer, ek is realis, antwoorde moet presies wees. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:54, 27 Augustus 2026 (UTC) ::::Ek gebruik lankal ChatGPT vir die vertaling van dele van fliekartikels en het nog nie foute teengekom nie. Ek skryf wel groot stukke oor, want die taal is nie te waffers nie en hy vertaal baie goed direk uit Engels. Ek werk nog daaraan dat hy beter taal gebruik. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 17:45, 4 September 2026 (UTC) == Officer's mess == Hulle sê: "An officer's mess is more than just a dining room; it is a complete building or dedicated facility where commissioned military officers eat, relax, and socialize." Wat sou dit op Afrikaans wees? Duits gebruik "Messe", maar ek twyfel of dit goed oordra na Afrikaans. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 12:53, 25 Augustus 2026 (UTC) :Sou offisiersklub kon werk? [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 13:07, 25 Augustus 2026 (UTC) ::Dit is 'n Menasie of offisiersmenasie. [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 13:39, 25 Augustus 2026 (UTC) :::Dankie vir albei voorstelle. Ek vermoed "menasie" is die woord wat my ontgaan het. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 14:04, 25 Augustus 2026 (UTC) == Werkswinkels wat deur Wikimedia ZA gefasiliteer sal word in September 2026 == Gebruikers neem kennis van die werkswinkels gedurende September 2026. Boodskap van Wikimedia ZA: “Hierdie werkswinkels sal studente, dosente en bibliotekarisse by hoër onderwysinstellings betrek en hulle bekendstel aan die basiese beginsels van die redigering van Wikipedia in alle Suid-Afrikaanse tale. Sommige deelnemers mag Afrikaans as eerstetaalsprekers wees, en die opleiding sal die volgende dek: Wat Wikipedia is Die Vyf Pilare van Wikipedia Die vertaling van bestaande artikels met behulp van die Vertaalinstrument Die skep van nuwe artikels Die byvoeg van verwysings en beelde Ons wil graag die Afrikaanse Wikipedia-gemeenskap vooraf oor hierdie werkswinkels inlig. Aangesien hierdie sessies 'n toestroming van nuwe bydraes van eerstekeerredakteurs tot gevolg kan hê, sal ons die gemeenskap se bewustheid en ondersteuning waardeer om hierdie nuwelinge gepaste leiding, geduld en goeie trou te gee soos hulle begin bydra. Komende Werkswinkels SWiP Fase 2 Jaar 2 – Universiteit Stellenbosch '''7–8 September 2026''' SWiP Fase 2 Jaar 2 – Durban Universiteit van Tegnologie '''10–11 September 2026''' SWiP Fase 2 Jaar 2 – Universiteit van KwaZulu-Natal, Pinetown-kampus '''17–18 September 2026''' Dankie dat u ons help om te verseker dat die betrokke gemeenskap bewus is van hierdie aktiwiteite en die nuwe bydraers kan ondersteun.” [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 13:12, 25 Augustus 2026 (UTC) == Erfenismaand: Inheemse Taalvertaal-uitdaging == Inisiatief vir Erfenismaand vir enige belangstellendes: “Beste Wikimediane, Sluit by ons aan vir die Erfenismaand se 30-dae Inheemse Taalvertaal-uitdaging hierdie September! Help om Suid-Afrikaanse erfenis te vier deur artikels oor die teiken inheemse taal Wikipedias uit te brei en te verbeter. ;Belangrike Besonderhede Datums: 1–30 September 2026 - Teikentale: isiZulu, isiXhosa, Sesotho, Setswana, Sepedi, Xitsonga, isiSwati, Tshivenḓa, isiNdebele, en Afrikaans - Daaglikse Doelwit: Vertaal 1 artikel per dag oor Suid-Afrikaanse kookkuns, gebruike, klere, kuns, geskiedenis of letterkunde. Hoe om Deel te Neem 1. Voeg jou gebruikersnaam by die projekbladsy en sluit aan by die Geleentheidsdashboard <https://meta.wikimedia.org/wiki/WMZA_Heritage_Month_30-Day_Translation_Campaign> (Wagwoord: Heritage). 2. Kies 'n Suid-Afrikaanse erfenisartikel op Engelse Wikipedia. 3. Vertaal dit in jou teikentaal (met behulp van die Inhoudvertalingsinstrument of handmatig) en publiseer. Opleidingswerkswinkel Leer hoe om die Inhoudvertalingsinstrument en dashboard te gebruik: Datum en tyd: Saterdag, 29 Augustus 2026 | 10:00 vm. – 12:00 nm. SAST - Skakel: Sluit aan by Google Meet <https://meet.google.com/xuv-gwfo-ztq?authuser=1&hs=122> Pryse (geskenkbewyse) Top bydraers gekies op grond van vertalingskwaliteit, volledigheid en formatering: - 1ste Plek: R5,000 - 2de Plek: R3,000 - 3de Plek: R2,000 Kontak info@wikimedia.org.za Vriendelike groete WikimediaZA Nomfundo Zungu: Kommunikasie-intern” [Hier geplaas deur [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 08:15, 26 Augustus 2026 (UTC)] :@[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] mag ons vir hierdie spesifieke gebeurtenis KI gebruik om die vertaling te behartig, mits ons die [[porboodskap]] wat ons gebruik het, publiseer, en met die veronderstelling dat bronne wat saam met stellings oorgebring word, reeds in die oorspronklike weergawe nagegaan is en dus nie weer individueel nagegaan hoef te word by die eerste weergawe van die vertaling nie? Gebruikers kan natuurlik enige stelling later bevraagteken en bronne nagaan en stellings wat nie geverifieer kan word nie, verwyder. Ek vra hierdie net vir praktiese redes om in staat te wees om die eerste weergawe van die vertaling te kan plaas. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:13, 26 Augustus 2026 (UTC) ::My opinie is: ja, ons mag, want Wikipedia word nie as 'n bron gebruik nie, die bronne word saam oorgebring, en ander Wikipedia's vereis ook verifieerbaarheid en die aanhaal van bronne, en die KI-model word gevra om 'n nugtere vertaling te doen, nie om eie kennis te gebruik of eie navorsing te doen nie, dus is die risiko van hallusinasies laag. Natuurlik kan die oorspronklike weergawe foute bevat, en die foute word dan met die vertaling oorgebring, maar dit is 'n risiko by enige vertaling en foute kan selfs in betroubare bronne bestaan, dus is dit nie 'n risiko uniek aan KI nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:32, 26 Augustus 2026 (UTC) :::{{Ping|Sobaka|Pynappel}} Myns insiens is dit nie die doelwit van dié kompetisie om met KI-geskepte artikels mee te ding nie. Die een skryf met die hand en die ander met KI? Ek dink nie dit is billik in 'n kompetisie nie. Ek sou dit as 'n soort ''doping'' beskou. Met die hoeveelheid KI-inhoud kan mens ook nie van ander verwag om die inhoud na te gaan nie. My mening. Jou laaste aanmerking oor foute in die oorspronklike artikel is juis die rede waarom die Duitse Wikipedia van die vertaler verwag om die inhoud stiptelik na te gaan. Andersins loop jy gevaar om verkeerde inhoud te versprei. Ek beskou die vertaler steeds as verantwoordelik vir die teks wat hy plaas. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 11:55, 26 Augustus 2026 (UTC) ::::@[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]], ek dink ons moet hier twee sake onderskei. Eerstens is dit ’n kompetisie wat deur WikimediaZA gereël word, en ek kan dus nie namens hulle bepaal of KI-ondersteunde vertaling vir die doeleindes van die kompetisie toegelaat word of presies watter voorwaardes daarvoor geld nie. Dit sal jy verkieslik met die organiseerders moet uitgeklaar. ::::Tweedens is ons op die Afrikaanse Wikipedia nog besig om gemeenskapsbeginsels vir die verantwoordelike gebruik van KI te ontwikkel, en ek wil nie daardie gesprek vooruitloop nie. Persoonlik sien ek wel ’n belangrike onderskeid tussen die gebruik van KI as ’n vertalingshulpmiddel en die gebruik daarvan om self nuwe ensiklopediese inhoud en bronne te genereer. KI-ondersteunde vertaling behoort dus nie noodwendig uitgesluit te word nie, mits die gebruiker die finale teks self deeglik nagaan en verantwoordelikheid daarvoor aanvaar. ::::Ek sou egter versigtig wees met die aanname dat bronne bloot omdat hulle uit die oorspronklike artikel oorgedra word, glad nie nagegaan hoef te word nie. Niemand verwag noodwendig dat elke bron volledig van nuuts af ondersoek moet word voordat ’n vertaling gepubliseer word nie, maar die vertaler behoort minstens seker te maak dat die vertaalde teks die oorspronklike artikel getrou weergee, dat die verwysings korrek oorgedra is en dat daar nie deur die vertaalproses nuwe stellings, betekenisverskuiwings of foutiewe terminologie ontstaan het nie. ::::Wat die publisering van die porboodskap betref, dink ek dit is ’n nuttige vorm van deursigtigheid, maar dit is iets waaroor die gemeenskap nog ’n beginsel moet vasstel. Vir hierdie spesifieke kompetisie sou ek dus voorstel dat WikimediaZA eers bevestig wat hulle reëls oor KI-gebruik is; daarna geld uiteraard steeds die Afrikaanse Wikipedia se gewone vereistes ten opsigte van kwaliteit, verifieerbaarheid en die verantwoordelikheid van die redigeerder. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 12:04, 26 Augustus 2026 (UTC) == Nuwe botartikels == Gemeenskap, ek mis die gemeenskapsbesluit om met nuwe botartikels te groei. Ons het byna 400 nuwe botartikels met 'n klein inligtingskassie en een sin. (As jy die res soek, moet jy die Engels lees.) Myns insiens voeg dit min waarde by, wat dink julle? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 11:50, 27 Augustus 2026 (UTC) :Ek dink dit voeg waarde by. Ek sien nie hoe die aantal van 400 relevant is nie. Daar is poskodes in Lesotho en Sentraal-Afrikaanse Republiek waaroor 'n Afrikaanse leser mag leer, en waaroor daar regtig min bekend is, soos slegs die ligging en koördinate. Sien geen rede hoekom hierdie onderwerpe van die ensiklopedie uitgesluit moet word nie; ander weergawes sluit hierdie onderwerpe in, maar ek hoor graag ander se menings. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:14, 27 Augustus 2026 (UTC) ::Gee ons asb 'n voorbeeld of 2 vd poskodes in Lesotho wat jy gedoen het. Ek kan nie veel van Kabouterbot onthou nie...ouderdom! ::PS Kabouterbot het vannag 'n fokop gemaak by [[Nana-Bakassa]] ("Koördinate: Missing latitude") ::[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 12:37, 27 Augustus 2026 (UTC) :::@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] [[Hleoheng]] [[Fenyane]]. Ek moet nog die kategorieë byvoeg. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:40, 27 Augustus 2026 (UTC) :::@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] reggemaak, dankie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:15, 27 Augustus 2026 (UTC) :Ek dink dit voeg net so veel waarde as al die saadjies oor plantspesies. Maak nie saak of dit nou deur 'n bot geskep is of nie. @[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] jou vraag is eintlik oor die nuttingheid van saadjies, en ek dink ons het daardie bespreking al baie keer gehad. :Party mense vind die artikels interessant, al is daar min inligting. Dit kan altyd verder uitgebrei word. Dit is ook goed vir ander artikels wat plekname benoem (soos 'n artikel oor 'n ramp of iets), minder rooi skakels ens. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:40, 27 Augustus 2026 (UTC) :@[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] [[Tim Curry]] is onlangs oorlede. Die artikel is ook deur 'n robot begin. Kyk hoe lyk dit vandag. Die feit dat dit deur 'n robot begin is, doen geen afbreek aan ander artikels nie, en skep 'n raamwerk vir ander gebruikers om maklik by te dra. Ek kan onthou jy het destyds ook vreeslik gekla oor die artikels oor akteurs wat deur 'n robot geskep is. Dit staan jou vry om enige artikel wat jy dink te kort is, uit te brei. En as die onderwerp jou nie interesseer nie, hoef jy nie die artikel te lees nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:41, 27 Augustus 2026 (UTC) :Intussen meer as 410. Die aantal is belangrik, aangesien kwantiteit die kwaliteit van die Afrikaanse Wikipedia raak. Daar is ook botartikels oor Russiese rajons, Australiese plaaslikeowerheidsgebied en Haïtiaanse departements. Terloops, ek het ander projekte as om 410 botartikels uit te brei. Myns insiens raak dit dieselfde tema: Ons skryf artikels '''deur mense vir mense'''. Tel asb. al die [[:Kategorie:Saadjies]] vir my. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 12:45, 27 Augustus 2026 (UTC) ::Wat is die verskil tussen 410 en 410&nbsp;000? Hoe raak dit die kwaliteit van ander artikels? – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:48, 27 Augustus 2026 (UTC) :::Inderdaad. Niemand kla oor enwiki se kwaliteit nie, en hulle het meer as 2 miljoen saadjies. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:54, 27 Augustus 2026 (UTC) ::::Hoe meer botartikels ons het, hoe meer lesers kom daarop af en sien een-sin-saadjies. Dit raak die reputasie van die hele projek. Daar is mense wat ure, maande, jare vir kwaliteit offer. Hoe aktief is die Cebuano- en Waray-Waray-Wikipedias? [[:en:Cebuano Wikipedia]], [[:de:Cebuanosprachige Wikipedia]], [[:en:Waray Wikipedia]] en [[:de:Waray-Waray-Wikipedia]] vertel baie vir my. Die botartikels het niks gehelp nie. Op die [[:en:Swedish Wikipedia#Massive deletions in robot-made articles]] het hulle intussen baie botartikels geskrap. Die Engelse Wikipedia het sewe miljoen artikels en die nodige mannekrag met dié wêreldtaal! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:00, 27 Augustus 2026 (UTC) :::::@[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] moet ons [[Tim Curry]] skrap? – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:03, 27 Augustus 2026 (UTC) ::::::{{Ping|Pynappel}} Ons kan wel artikels oor mense deur mense laat skryf. Soos [[Dolly Parton]], [[Bonnie Tyler]] en [[Gunther von Hagens]]. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:10, 27 Augustus 2026 (UTC) :::::::Kom ons hoor wat sê die res van die gemeenskap. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:15, 27 Augustus 2026 (UTC) : Honderde saadjies beteken nie veel nie. Dit groei nie. Kyk na die sponsies. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:51, 27 Augustus 2026 (UTC) ::Hallo @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]], ek stem saam dat dit dalk nie veel beteken nie, maar dit het nie noodwendig 'n negatiewe impak nie. Trouens, my punt is juis dat dit 'n goeie impak het omdat dit 'n bestaande artikel verskaf waartoe gebruikers kan bydra. Ek wonder hoeveel gebruikers wysig bestaande artikels eerder as om nuwe artikels te skep. Dit sal interessant wees om hierdie statistiek van 'n groot Wikipedia soos Engels of Duits te kry. Intussen deel ek 'n lys van artikels wat deur kabouter geskep is en wat sedertdien gegroei het. Dit is almal akteurs, vermoedelik omdat dit 'n onderwerp is waarin meer mense geïnteresseerd is, terwyl die sponse 'n baie kleiner gehoor het, maar daardie gehoor verdien steeds om artikels op Wikipedia in Afrikaans te kan raadpleeg en wysigings daarby aan te bring en ja, as hulle die vermoë het, self artikels te begin. ::* [[Shailene Woodley]] ::* [[Jenna Ortega]] ::* [[Anna Held]] ::* [[Elton John]] ::* [[IJustine]] ::* [[Sydney Sweeney]] ::* [[Beatrice Straight]] ::* [[Alec Baldwin]] ::* [[Raquel Welch]] ::* [[Timothée Chalamet]] ::* [[Rami Malek]] ::* [[George Carlin]] ::– 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 23:20, 27 Augustus 2026 (UTC) == Voorstel: 'n Konsep-naamruimte (ns 118) == Hallo almal Ek wil graag voorstel dat ons vir die Afrikaanse Wikipedia 'n aparte '''Konsep'''-naamruimte aanvra. Dit is die ekwivalent van die Engelse ''Draft:'' (naamruimte 118). Tans het 'n onvoltooide artikel net twee tuistes: die hoofnaamruimte, waar lesers en soekenjins dit sien, of 'n gebruikersubblad of [[Wikipedia:Sandput]]. 'n Konsep-naamruimte gee 'n derde plek: * Konsepte tel nie as artikels nie en beïnvloed nie ons artikeltelling nie. * Konsepte word outomaties nie deur soekenjins geïndekseer nie, dus skaad 'n onvoltooide bladsy nie die projek se aansien nie. * Nuwelinge kan aan 'n artikel werk sonder dat dit binne minute vir verwydering genomineer word. * Wanneer die artikel gereed is, word dit eenvoudig na die hoofnaamruimte geskuif en die volledige geskiedenis bly behoue. Meer as 25 Wikipedias het reeds so 'n naamruimte. === Wat presies aangevra sal word === * Naamruimte 118 = Konsep, naamruimte 119 = Konsepbespreking * 'n Alias sodat ''Draft:'' ook na dieselfde naamruimte wys * Subbladsye aangeskakel * ''noindex'' sodat konsepte nie deur soekenjins geïndekseer word nie * Konsepte tel nie as inhoudsbladsye nie (dus nie in die artikeltelling nie) * VisualEditor beskikbaar in die nuwe naamruimte === Punte waaroor ons moet besluit === # '''Die naam.''' "Konsep" / "Konsepbespreking", of eerder "Klad" / "Kladbespreking"? Ander voorstelle is welkom. # '''Wie mag 'n konsep na die hoofnaamruimte skuif?''' Enigeen, of net gebruikers wat outomaties bevestig is (''autoconfirmed'')? # '''Verlate konsepte.''' Op die Engelse Wikipedia kan 'n konsep wat ses maande lank onaangeraak bly, verwyder word, met 'n kennisgewing aan die skepper. Wil ons iets soortgelyks, en met watter tydperk? # '''Soekresultate.''' Moet konsepte by verstek in ons interne soektog verskyn, of net wanneer 'n mens dit uitdruklik kies? === Hoe dit tegnies werk === Ons kan dit nie self aanskakel nie. Dit is 'n konfigurasieverandering aan Wikimedia se bedieners. Die pad is: # Konsensus hier op die Geselshoekie, met die besonderhede hierbo beslis. # 'n Versoek op Phabricator onder ''Wikimedia-Site-requests'', met 'n permanente skakel na hierdie bespreking (sien [[m:Requesting wiki configuration changes]]). # 'n Ontwikkelaar dien die wysiging in Gerrit in en dit word ontplooi. Dit neem gewoonlik 'n paar weke. Vir 'n kleiner wiki is 'n handjievol steunstemme genoeg: die Birmaanse Wikipedia se versoek ([[phab:T352424]]) is met twee steunstemme goedgekeur. === Alternatief === As die gemeenskap voel 'n eie naamruimte is oorbodig, kan ons byna dieselfde werkvloei kry sonder enige tegniese versoek, deur subbladsye soos ''Wikipedia:Konsepte/Artikelnaam'' te gebruik. Die verskil is dat ''noindex'' dan nie outomaties geld nie, dat konsepte nie 'n eie filter in onlangse wysigings en die soekfunksie kry nie, en dat die naam vir nuwelinge minder duidelik is. === Steun, teen, kommentaar === Ek stel voor ons hou die bespreking ten minste twee weke oop sodat almal kans kry om te reageer. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:51, 27 Augustus 2026 (UTC) : Ek ondersteun die voorstel in beginsel. Hou vir twee weke. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:43, 28 Augustus 2026 (UTC) ::{{Ondersteun}} idee ::#Konsepartikel ::#Gebruikers wat bevestig is ::#Ses maande klink redelik ::#Net by keuse, maar as iemand nou dieselfde artikel wil skep, moet dit duidelik wees dat daar reeds ‘n konsepartikel is. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:16, 28 Augustus 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} Een van die grootste voordele sal wees as daar kompetisies of werkwinkels is, sodat ander gebruikers weet om die gebruiker spasie te gee. Dit kan dalk ook help dat nuwelinge meer vrymoedigheid het...(dalk?) :Net 'n vraag: as die blad geskuif word sonder 'n aanstuur, wat oorbodig sal wees, tel dit as 'n bladsyverwydering? [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 14:19, 1 September 2026 (UTC) ::@[[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] soos sake tans staan, ja, maar slegs administrateurs kan skuif sonder 'n aanstuur. As ander gebruikers bladsye skuif, dan word 'n aanstuur outomaties agtergelaat. Op die Engelse Wikipedia het hulle 'n spesifieke gebruikersgroep, nl. ''page movers'', wat bladsye sonder 'n aanstuur kan skuif. Ons kan oorweeg om ook so 'n groep op die Afrikaanse Wikipedia te hê. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 15:12, 1 September 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} al vier punte hier bo. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 20:41, 4 September 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 16:08, 5 September 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} – Briljante idee. Laat dit goed gaan, [[Gebruiker:Lefcentreright|Lefcentreright]] ([[Gebruikerbespreking:Lefcentreright|kontak]]) 17:34, 5 September 2026 (UTC) :<s>{{Neutraal}}</s> – Ek is tans bietjie uitgebrand! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:30, 5 September 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} – Laat dit goed gaan! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:37, 16 September 2026 (UTC) ::Ek het die nuwe naamruimtes aangevra: https://phabricator.wikimedia.org/T437576 – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:24, 10 September 2026 (UTC) :::Ons het vandag die nuwe Konsep- en Konsepbesprekingnaamruimtes ontvang. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 16:18, 14 September 2026 (UTC) ::::Baie dankie Pynappel --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:46, 16 September 2026 (UTC) == Malfunction... == Die taalkundiges: beste vertaling - faal of wanfunksioneer? Of hang dit af van die gebruik van die woord? Ek verkies eersgenoemde! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:34, 28 Augustus 2026 (UTC) :Ja, wanfunksioneer as werkwoord. Ook dalk :* nie behoorlik funksioneer nie :* foutief funksioneer :* gebrekkig funksioneer Informeel: Die masjien het begin probleme gee. :As selfstandige naamwoord: Fout :* The system experienced a hardware malfunction that caused unexpected server reboots. :: Die stelsel het 'n hardewarefout ondervind wat onverwagte herlaaie van die bediener veroorsaak het. :* Engineers traced the vehicle's sudden loss of power to an electronic control unit malfunction. :: Ingenieurs het die voertuig se skielike verlies aan krag nagespoor na 'n fout in die elektroniese beheereenheid. :[[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 11:59, 28 Augustus 2026 (UTC) ::Volgens [https://translate.google.co.uk/ Google Translate], lui die Afrikaans vertaaling: ::*Die stelsel het 'n hardeware-wanfunksie ondervind wat onverwagte bedienerherlaai veroorsaak het. ::*Ingenieurs het die voertuig se skielike kragverlies na 'n wanfunksionering in die elektroniese beheereenheid teruggevoer. ::[[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 14:55, 28 Augustus 2026 (UTC) :::Ai tog, Martin..! [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 11:46, 31 Augustus 2026 (UTC) ::::Nee Martin, gaan kyk terug in jou skoolboeke. Google Translate gee maar swak vertalings! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:59, 31 Augustus 2026 (UTC) == [[Ratko Mladic]] == Goeiedag, ek wil graag hoor of ek hierdie konsep na die hoofnaamruimte mag skuif. Dit is 'n KI-vertaling van die Engelse weergawe. Ek het nie al die bronne noukeurig deurgegaan nie, maar die resultaat lyk ooglopend korrek. Is daar enige groot probleme met die artikel wat verhoed dat dit gepubliseer kan word? Dit kan natuurlik in sy konsepvorm en na publikasie steeds gewysig word om enige foute te korrigeer of nuwe inligting by te werk. Ek hoor graag van u. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:49, 28 Augustus 2026 (UTC) :Hallo Pynappel, ja dis skaflik, haal net asb al die rooi skakels in die inleiding uit. :Iets soos--- ''Sien ook: [[Kroasiese Onafhanklikheidsoorlog]] en [[Bosniese Oorlog]]'' --- het geen nut nie. :Dankie! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 12:11, 28 Augustus 2026 (UTC) ::{{uitgevoer}} – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:05, 28 Augustus 2026 (UTC) == FAK-voorsitters == Het die voorsitterlys van die [[Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge|FAK]] probeer opdateer, maar daar is nog datum-gapings, wat ook bevestig kan word. Daar mag ook 'n Prof. Jan de Koning tussen Cillié en Heyns wees, maar ek vind baie min inligting oor hom. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 11:21, 1 September 2026 (UTC) == Twintigjaargemeenskap. == Gemeenskap, kan al die bestaande lede van die 15 jaar gemeenskap net laat weet of hulle dalk al deel van die twintigjaargemeenskap moes gewees het? Ek het [[Gebruiker:Sobaka]] opdateer. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:02, 6 September 2026 (UTC) : Ook dankie en geluk aan [[Gebruiker:JMK]] met sy 20 jaar deelname hier by ons. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:56, 6 September 2026 (UTC) ::Eers in Jan. 2028! [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 19:02, 6 September 2026 (UTC) == Jou wiki sal op 23 Sep oorskakel na die lees-alleenmodus == <section begin="server-switch"/><div class="plainlinks"> Die [[Wikimedia-stigting]] sal die verkeer tussen sy datasentrums ruil. Dit sal verseker dat Wikipedia en die ander Wikimedia wiki's aanlyn kan bly, selfs ná 'n ramp. Hulle sal alle verkeer na die sekondêre datasentrum op '''{{#time:j xg|2026-09-23|af}}''' oorskakel. Die toets begin om '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2026-09-23T14:00|en}} {{#time:H:i e|2026-09-23T14:00}}]''' Ongelukkig, as gevolg van 'n paar beperkings in [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki? | MediaWiki]], moet alle redigering stop terwyl ons oorskakel. Ons vra om verskoning vir hierdie ontwrigting en werk daarna om dit in die toekoms tot die minimum te beperk. 'n Banier sal 30 minute voor die aanvang op alle wiki's vertoon word. '''Vir 'n kort tydjie sal u alle wiki's slegs kan lees, maar nie kan redigeer nie.''' * Op Woensdag 23 September 2026 sal u vir tot 'n uur lank nie kan wysig nie. * As u gedurende hierdie tyd probeer redigeer of stoor, sal u 'n foutboodskap sien. Ons hoop dat geen wysigings verlore sal gaan gedurende hierdie minute nie, maar ons kan dit nie waarborg nie. As u die foutboodskap sien, wag dan totdat alles weer normaal is. U behoort dan u redigering te kan stoor. Maar ons beveel aan dat u eers 'n afskrif van u wysigings maak, net ingeval. ''Ander gevolge'': * Agtergrondwerk sal stadiger wees en sommige sal moontlik nie voltooi word nie. Rooi skakels word moontlik nie so vinnig soos gewoonlik opgedateer nie. As u 'n artikel skep wat reeds elders gekoppel is, sal die skakel langer as gewoonlik rooi bly. Sommige toepassings-skrifte met 'n lang looptyd sal gestop moet word. * Ons verwag dat die uitrol van nuwe kode soos enige ander week sal plaasvind. Alhoewel, sommige gevalle van kodevries kan egter stiptelik plaasvind as die operasie dit daarna vereis. * [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] sal vir ongeveer 90 minute onbeskikbaar wees. Deel asseblief hierdie inligting met u gemeenskap.</div><section end="server-switch"/> [[m:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] 12:58, 15 September 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=30513874 --> == Konsepbeleid oor kunsmatige intelligensie == Die Afrikaanse Wikipedia het nog geen beleid oor die gebruik van kunsmatige intelligensie nie, terwyl die [[:en:Wikipedia:Large language models|Engelse]], [[:de:Wikipedia:Künstliche Intelligenz|Duitse]], [[:fr:Wikipédia:Intelligence artificielle générative|Franse]] en [[:nl:Wikipedia:AI en Wikipedia|Nederlandse]] Wikipedias die afgelope twee jaar elkeen een aangeneem het. Ek het 'n konsep op grond van daardie vier bladsye met behulp van [[Claude]] Opus 5 geskryf en dit by [[Konsep:Wikipedia:Kunsmatige intelligensie]] geplaas. Dit verbied nes die ander taalweergawes van Wikipedia die generasie van nuwe inhoud met KI, maar laat uitdruklik vertalings toe, met sekere voorwaardes. Ek hoop om hiermee 'n riglyn te skep wat almal gelukkig maak en die Afrikaanse Wikipedia in staat stel om sy volgende fase van groei binne te gaan deur KI op 'n verantwoordelike en deursigtige manier toe te pas. Ek nooi graag die gemeenskap om kommentaar by [[Konsepbespreking:Wikipedia:Kunsmatige intelligensie]] te lewer. Kortliks wat die konsep sê: * Artikels word nie met generatiewe KI geskryf nie. Teks wat deur 'n taalmodel opgestel is, hoort nie in die artikelnaamruimte nie, en dieselfde geld vir gegenereerde verwysings en beelde. * '''Vertaling uit ander taalweergawes van Wikipedia is uitdruklik toegelaat''', ook met masjienvertaling en ook vir 'n volledige artikel. Die twee voorwaardes wat saak maak, is dat die bronartikel se verwysings saam oorgedra word en dat erkenning aan die oorspronklike artikel gegee word soos by [[Wikipedia:Haal bronne aan#Vertaling]] beskryf. Jy lees natuurlik self die Afrikaans na voordat jy dit stoor. * Anders as sommige ander taalweergawes vereis die konsep '''nie''' dat die vertaler elke oorgedraagde bron individueel nagaan nie. Vir 'n gemeenskap van ons grootte sou dit vertaling in die praktyk onmoontlik maak, en dit sou beteken dat ons die werk van 'n hele ander gemeenskap wantrou. Wat jou tydens die vertaling opval – 'n verwysing wat versin lyk, syfers wat mekaar weerspreek – laat jy uiteraard weg. * Spelkontrole, herformulering van jou eie teks, terminologiehulp, navorsingshulp en tegniese hulp met wikiteks bly toegelaat, mits jy in die wysigingsopsomming noem waarvoor jy wat gebruik het. * Op besprekingsblaaie skryf ons in ons eie woorde, maar iemand wat nie Afrikaans magtig is nie, mag 'n masjienvertaling gebruik en dit so aandui. * By 'n vermoede van KI-inhoud kyk ons na die bronne, nie na die skryfstyl nie: KI-verklikkers is onbetroubaar. Blokkering volg net waar die bewyse duidelik is. Die vertaalgedeelte is doelbewus toegeefliker as dié van die Duitse en Franse Wikipedias, omdat vertaling by ons een van die belangrikste maniere is waarop die projek groei. Ek dink dit is die regte keuse vir ons, maar dit is juis die punt waaroor ek graag ander menings wil hoor. Vrae waaroor kommentaar besonder nuttig sal wees: # Is die vertaalvoorwaardes werkbaar soos hulle daar staan, of is daar iets wat in die praktyk gaan skuur? # Is dit reg om die nagaan van elke oorgedraagde bron uit te laat? # Is die verbod op gegenereerde artikels duidelik genoeg afgebaken teenoor die toegelate gebruike? # Ontbreek daar iets wat by ons dikwels voorkom en wat die konsep nie dek nie? '''Plaas kommentaar oor die beleid self asseblief by [[Konsepbespreking:Wikipedia:Kunsmatige intelligensie]]''', sodat alles op een plek bymekaar bly. Ek los die bespreking 'n ruk oop en werk die konsep by soos die kommentaar inkom; as daar mettertyd konsensus is, kan dit na [[Wikipedia:Kunsmatige intelligensie]] geskuif en as beleid gemerk word. Groete. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:43, 16 September 2026 (UTC) 4sf5yhmxut1599qiad4e4etty8u6km6 2967877 2967871 2026-09-16T22:59:10Z Pynappel 70858 /* Wikipedia:Titelriglyne (geografiese name) */ 2967877 wikitext text/x-wiki __NEWSECTIONLINK__ __NOINDEX__ {{spring ondertoe}} [[Lêer:Rooibokram KNP suide.JPG|duimnael|220px|links|Aliwal2012 sê: "Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Rooibokram in 2011 in die suide.]]<!-- [[Lêer:Vandalenjaeger 01.jpg|duimnael|260px|links|'n Versoek aan al die admins: help ons asseblief om vandalisme uit te roei!]] [[Lêer:Perde by Glen Reenenkamp, Golden Gate NP (1).jpg|duimnael|links|320px|Dis naweek! Kom ry die mak perde by die asemrowende [[Golden Gate-Hoogland- Nasionale Park]]!]] [[Lêer:Ceratotherium simum Kruger Park 02.JPG|duimnael|260px|links|'n Witrenoster in 2003.]] [[Lêer:Jessica isn't getting involved in this discussion.jpg|duimnael|links|230px|Kom praat met ons op die Geselshoekie, ons kuier lekker saam!]] --> <div style="background:#f9f9f9; border:1px solid #aaaaaa; clear:right; float:right; font-size:90%; margin:1em 0 1em 1em; padding:1em; width:20em;"> <big>'''Sien ook:'''</big> * [[Wikipedia:Welkom nuwelinge]] wat veral op nuwelinge gemik is. * [[Wikipedia:Gebruikersportaal]] vir nuttige skakels vir alle gebruikers. * [[Wikipediabespreking:Geselshoekie]] vir bespreking oor die toekoms van hierdie bladsy. * [[/Taalforum/]] vir besprekings oor taalprobleme. Die juiste terme, spellings ensomeer. <center>'''Verdere hulp:'''<br /></center> Vir volledige hulp, riglyne en beleid (algemeen en spesifiek), raadpleeg gerus die * [[:en:Wikipedia:Community Portal|Engelse ''Community Portal'']], * [[:nl:Wikipedia:Gebruikersportaal|Nederlandse Gebruikersportaal]] en * [[:m:|Meta Wikipedia]]. </div> {{Argiefboks|14 | argief1 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2006|2004+05+06]] | argief2 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2007|2007+08+09]] | argief3 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2010+2011|2010+11]] | argief4 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2012|2012]] | argief5 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2013|2013+14+15]] | argief6 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2016|2016]] | argief7 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2017|2017]] | argief8 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2018|2018]] | argief9 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2019|2019]] | argief10 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2020|2020]] | argief11 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2021+2022+2023|2021+22+23]] | argief12 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2024|2024]] | argief13 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2025|2025]] | argief14 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2026|2026]] }} '''Welkom''' by die Afrikaanse Wikipedia se algemene geselshoekie. Enigiemand is welkom om deel te neem aan die besprekings hier: '''onderteken asseblief u besprekings''' deur <nowiki>~~~~</nowiki> te tik, of die "Handtekening met datum"-ikoon ([[Lêer:button sig.png|Handtekening met datum|link=]]) te kies op die redigeringskieslys. Ou besprekings word na die '''argief''' geskuif (sien die navigasiekas regs). As u 'n gesprek wil voortsit wat reeds in die argief is, word aanbeveel dat u die betrokke dele uitknip en hier plak. Hierdie blad is vir algemene besprekings, besprekings omtrent 'n spesifieke artikel kan op daardie artikel se besprekingsblad begin word; sodoende kan dit ook deur toekomstige bydraers en redigeerders gelees word. Vir die jongste nuus van WikimediaZA, besoek gerus ons [https://www.facebook.com/groups/231160206984566 Facebook bladsy], word lid van die [http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikipedia-af Afrikaanse poslys] of besoek ons [http://wikimedia.org.za/wiki/Tuisblad_in_Afrikaans Tuisblad in Afrikaans] <div class="plainlinks"><center>'''>>> [//af.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Geselshoekie&action=edit&section=new Voeg 'n nuwe onderwerp by] <<<'''</center></div> == Jy het jou huiswerk gedoen... == ...as die Engelse Wikipedia sê dat van hulle artikels met 'n Afrikaanse (of Duitse artikel) uitgebrei kan word. Ek het onlangs twee voorbeelde rakende my sportartikels gesien: * [[:en:South Korea national rugby union team]] wat met hulp van beide die [[:af:Koreaanse nasionale rugbyspan|Afrikaanse voorbladartikel]] en die [[:de:Südkoreanische Rugby-Union-Nationalmannschaft|Duitse lesenswaardige artikel]] verbeter kan word. * [[:en:Tanzania national cricket team]] wat met hulp van die [[:de:Tansanische Cricket-Nationalmannschaft|nuwe Duitse lesenswaardige artikel]] (laas maand aangewys) verbeter kan word. Myns insiens is dit baie interessant dat die Afrikaanse en Duitse Wikipedia in beide krieket en rugby (hoegenaamd dié Engelse sportsoorte) deels beter artikels het as die Engelse Wikipedia. My doel was nog altyd om met artikels oor nasionale spanne en wêreldbekertoernooie die Engelse artikel te klop, nou word in die een of ander amptelik daarna verwys dat dit wel die geval is. Volgens my beskeie mening is dit die geval by die meeste artikels oor nasionale spanne, en hulle het in Afrikaans en Duits altyd dieselfde inhoud. Terloops, die Swahili-Wikipedia (Swahili is 'n ampstaal in Kenia, Rwanda, Tanzanië en Uganda) het nie een artikel oor nasionale krieket- of rugbyspanne nie. Tydens laasjaar se Wikimania in Nairobi wou ek 'n projek van stapel stuur om hulle ook te betrek, maar my versoek het nie geslaag nie (ek was nie daar nie). Hulle het wel artikels soos [[:sw:Steve Tikolo]] waar ek met 'n inligtingskas kon help, maar hulle het nie iets soos [[:sw:Timu ya kriketi ya Kenya]] ([[Keniaanse nasionale krieketspan]]) nie. Gemeenskap, dit is wat van my sportartikels vir die Afrikaanse Wikipedia (en Duitse ook) kan bied en myns insiens is dit een van baie moontlikhede om Afrikaans volstoom te ondersteun: '''met kwaliteit bo kwantiteit'''. Daarmee kan ons veral lesers lok, dink ek. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:45, 13 Julie 2026 (UTC) :In die kol. Weens die druk op Afrikaanse onderwys-instellings moet daar aanlyn-aktiwiteit oor 'n alternatiewe en breë front wees. Die wiki-artikels oor gewilde onderwerpe plaas terminologie in die volksmond, en is beleggings in die taaltoekoms. 'n Leserspubliek wat meer lees, meer krities lees en meer in feite belangstel sal wel ook help. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 21:09, 18 Julie 2026 (UTC) == Maria == Kan iemand asb. vir my die artikel "Maria Boleyn" skep sodat ek kan sien of ek dit op hierdie gemors van 'n app kan doen - die app waarop ek glo geblokkeer is? Hoe is dit moontlik? - Burgert [[Spesiaal:Bydraes/&#126;2026-40485-20|&#126;2026-40485-20]] ([[Gebruikerbespreking:&#126;2026-40485-20|talk]]) 04:46, 20 Julie 2026 (UTC) ::{{ping|Rooiratel}}, enige raad hier? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:07, 20 Julie 2026 (UTC) :::Bedoel jy die Selfoon app? Dit werk net so 'n klein bietjie vir my, soms... maar ek vermy dit soos die pes vir bydraes. [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 08:38, 20 Julie 2026 (UTC) ::::Ek het nog nie die app gebruik nie. As mens jou gewone gebruikersnaam en wagwoord gebruik on aan te meld, dan sien ek nie hoekom jy op die app geblokkeer sal wees, maar nie op die webwerf nie. As die app 'n probleem is, gebruik net die webwerf. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 14:48, 1 Augustus 2026 (UTC) == [[Wikipedia:Bladsyverwydering]] == Admins, daar is 'n bietjie werk. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:55, 21 Julie 2026 (UTC) [[Lêer:Radio Overberg Advertensie 29 Julie 2026.jpg|duimnael|met Jimmy Wales]] == Wikimania 2026 == As ‘n ontvanger van ‘n beurs van [[Wikimedia ZA]], is ek in Parys om [[Wikimania]] 2026 in [[Parys]] by te woon. My eerste Wikimania. Vandag was die voorkonferensie vir gebruikers met spesiale regte wat inderdaad weereens die omvang van aktiwiteite binne Wikimedia onder aandag bring. Mens kan uiteraard ook aanlyn verskeie van die sessies van more bywoon deur te registreer op die Wikimania 2026 blad. Die weeklikse radio inset by [[Overvaal Stereo]] is ook vandag van die byeenkoms gedoen. ‘n Volledige verslag van Wikimedia 2026 sal na afloop van die konferensie gedoen word. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 19:48, 21 Julie 2026 (UTC) : Ek is ook hier. Uiteindelik [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ontmoet. [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 15:26, 22 Julie 2026 (UTC) ::Lekker julle manne, geniet dit terdeë! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:02, 22 Julie 2026 (UTC) ::: Ja, dis goed om Dumbassman uiteindelik te ontmoet. Ek het ook twee Duitse gebruikers raakgeloop wat al artikels op die Afrikaanse Wikipedia geskep het. Die een wat oorspronklik van Suid-Afrika kom, het aangedui hy mag weer betrokke word. Ek het hom sterk aangemoedig. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:34, 22 Julie 2026 (UTC) {{uitkeep}} Oesjaar, is jy nie weg Frankryk toe vir Wikimania 2026 nie? [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:50, 21 Julie 2026 (UTC) : Nee ongelukkig nie. As pensioenaris met inkomste van R0.00 per maand kon ek nie die Schengen Visa bekostig nie, my bakkie het dringend instandhouding vereis. So werk dit maar. Groete. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:58, 21 Julie 2026 (UTC) ::Jammer om te hoor, miskien kan jy nog virtueel aanbied? Sopas self ook R11750 vir my Mercedes se diens moes uithaal! Groete tuis, [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:54, 21 Julie 2026 (UTC) ::: [[Gebruiker:Discott]] bied namens my aan. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:02, 21 Julie 2026 (UTC) :::: "Gebruiker Discott het 'n uitstekende 5 minute aanbieding "''Rooting for Knowledge: Why we need a Wiki-Botanist Action Group Today'' aangebied oor die werk wat op die Afrikaanse Wikipedia gedoen word deur gebruiker Oesjaar en Prof van Wyk. Lyk of die vraag beantwoord gaan word, aangesien dit aanleiding gegee het tot die begin van werk om 'n Wiki Biodiversiteit ontmoeting voor die opkomende [[Internasionale Botaniese Kongres]] in 2029 in [[Kaapstad]] aan te bied. Die Afrikaanse Wikipedia het 'n globale inpak. Puik werk Oesjaar en Prof van Wyk. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 21:00, 25 Julie 2026 (UTC) == RFC oor KI-gegenereerde inhoud in Commons (en ter plaatse) == Soos op 23 Junie hier genoem, is Commons nog besig om uit te werk wat hulle presies wil hê wat beelde betref wat deur KI geskep is. Hulle is veral versigtig vir beelde wat werklike mense uitbeeld, selfs as dié historiese figure is, waar etiese oorwegings (soos persoonsregte) effektief geen rol speel nie. Ook hou hulle nie daarvan in enige wetenskaplike aanwending nie. Sulke beelde noem hulle spekulatief, ensomeer, en wil nie valse inligting die wêreld instuur nie. Ook beskou sommige persone daar KI-beelde as opvoedkundig waardeloos, en byna enige menslike poging as baie beter. Ons het natuurlik talle artikels aangaande historiese figure waar die uitbeelding volkome spekulatief is, soos [[Plautus]] en baie ander, alhoewel dan nie KI nie. By die Commons-bespreking word gemeld: :"Groot getalle beelde wat nie die werklikheid weerspieël nie, word [op commons] opgelaai. Wanneer 'n minderwaardige KI-beeld in 'n artikel ingevoeg word, ontmoedig dit werklike fotograwe en grafiese kunstenaars om beelde te skep, omdat hulle meer geneig is om 'n beeld te skep vir 'n artikel wat geen illustrasie het nie. Hierdie opdatering vereis dat sommige KI-inhoud as sodanig in-beeld gemerk word. Hierdie opdatering redaksioneer andersins nié projekte buite Commons nie. Commons het geen voorneme om ander projekte te redaksioneer nie, ons wil net verseker dat óns nie bydra tot die waninligting van die publiek nie." Die kwessie dus: af.wiki moet nog besluit wat ons plaaslike beleid is, want wikimedia gaan nie aan ons voorskryf nie.<br> :a) Word <u>oplaai</u> van KI-beelde hier op af.wiki toegelaat, benewens waar dit KI-konsepte self illustreer?<br> :b) Word dit toegelaat waar dit werklike mense illustreer? Hier dink mens bv. aan gevalle waar ons 'n vae foto of illustrasie het, wat deur KI in 'n meer realistiese of gekleurde portret (maar met onafwendbare spekulatiewe elemente) omskep kan word.<br> :c) Word KI-beelde enigsins in artikels toegelaat?<br> Op en.wiki word dit oorwegend nie toegelaat nie. Ons moet ook in ag neem, dat selfs indien dit nie in ons artikels toegelaat word nie, dit steeds vir die publiek en private webwerwe nuttig mag wees. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 10:31, 22 Julie 2026 (UTC) ::Ek verstaan... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:35, 22 Julie 2026 (UTC) :::Vandag ‘n Wikimania 2026 paneelbespreking oor [[Kunsmatige intelligensie|KI]] binne die Wiki-omgewing bygewoon. Beide die potensiële bedreigings en moontlike voordele daarvan, is deur die paneellede geopper. Selfs oor die idee van ‘n aanvanklike sentrale beleid daaroor of gedesentraliseerde benadering, was daar nie eenstemmigheid nie. Aangesien daar konsensus was dat dit ‘n realiteit is wat hanteer sal moet word, gaan gesprekvoering voort en hopelik gaan meer duidelike riglyne in dié verband ontwikkel word. :::Ek gaan poog om ‘n oog op die verwikkelinge te hou en wat ons in die interim selfs in die Afrikaanse Wikipedia kan begin bespreek. Meer as een paneellid het daarop gewys dat selfs in van die groot Wikipedia’s daar nog nie voldoende kennis is oor wat werklik die implikasies van KI is nie. [[Jimmy Wales]] het ook indirek daarna verwys in sy openingstoespraak. Wikipedia se rol in die era van [[groot taalmodel]]le kan self nog belangriker word, in sy toespraak ‘n optimistiese toon oor die toekoms van Wikipedia en sê dat die dood van Wikipedia al van die begin af voorspel is, dit nog steeds van krag tot krag sal gaan. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:21, 22 Julie 2026 (UTC) == Gebruiker:Elmarie Waltman == Gemeenskap, dit is vir my 'n plesier om julle voor te stel aan [[Gebruiker:Elmarie Waltman|Elmarie]]. Sy het ingestem om ons te help met Admin werk, meer hieroor later. Sy gaan ook deel van die Radiospan wees. Welkom hier by ons Elmarie. Onthou, hierdie klomp ou toppies hier betrokke se blaf is erger as hulle byt! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:46, 24 Julie 2026 (UTC) :Hoe lekker lag ek nou! Dankie Deon, hoop om die Wikipedia naam op al die platforms hoog te hou. [[Gebruiker:Elmarie Waltman|Elmarie Waltman]] ([[Gebruikerbespreking:Elmarie Waltman|kontak]]) 09:02, 24 Julie 2026 (UTC) ::Baie welkom Elmarie, ons hoop jy geniet jou tyd hier terdeë! Sien uit na jou bydrae. Groete, [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 09:48, 24 Julie 2026 (UTC) ::: Welkom Elmarie, geniet dit! [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 10:36, 25 Julie 2026 (UTC) ::::Baie welkom hier @[[Gebruiker:Elmarie Waltman|Elmarie Waltman]] - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 16:38, 1 Augustus 2026 (UTC) == Versoek om kommentaar oor die toekoms van Abstrakte Wikipedia == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Julle word uitgenooi om jul mening te lug in 'n [[:m:Requests for comment/The future of Abstract Wikipedia|versoek om kommentaar oor die toekoms van Abstrakte Wikipedia]]. {{Int:Feedback-thanks-title}} [[:m:User:Kowal2701|Kowal2701]] ([[:m:User talk:Kowal2701|talk]]) 12:24, 24 Julie 2026 (UTC) </bdi> <!-- Message sent by User:DreamRimmer@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> : Kan iemand vir my sê wat Abstrakte Wikipedia is? Of word ek nou te oud? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:34, 24 Julie 2026 (UTC) ::Weet ook nie, maar volgens google: Abstrakte Wikipedia is 'n Wikimedia-projek wat Wikifunksies en Wikidata gebruik om 'n taalonafhanklike weergawe van Wikipedia te skep. Dit het ten doel om inhoud in enige natuurlike taal te genereer om artikels oor kleiner taaluitgawes uit te brei. ::'''Die kernkomponente is''' ::* Wikidata wat die gestruktureerde kerndata- en kennisbasis verskaf en ::* Wikifunksies wat kode en funksies verskaf om abstrakte data in mensleesbare sinne te omskep. ::Die taalonafhanklikheid laat gebruikers toe om artikellogika te skep en te onderhou sonder om dit aan 'n enkele gesproke taal te koppel. ::'''Die projekdoelwitte is''' ::* taalgelykheid, aangesien kleiner taalwiki's bygestaan word om hul artikeltellings vinnig te laat groei, en ::* globale reikwydte aangesien mense bemagtig word om kennis in hul moedertaal te lees en mee te deel. ::[[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 14:00, 24 Julie 2026 (UTC) == Inligtingskas Vliegtuigenjins == Gemeenskap, kan enige van die slimmer jongmanne asb. vir ons ''Infobox aero engine'' vertaal? Ook, het ons die ekwivalent van ''Infobox sportsperson''? Ek word graag bederf... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:36, 28 Julie 2026 (UTC) : {{ping|Pynappel}}, met al jou nuwe energie, kan jy dalk hier help asb? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:53, 23 Augustus 2026 (UTC) ::@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ek het beide nou geskep. Dit is gewoonlik baie maklik om 'n sjabloon van die Engelse Wikipedia oor te dra: ::1. Kopieer die bronteks en stoor dit ::2. Gebruik die "Wys voorskou"-funksie om al die ontbrekende sjablone en modules te identifiseer en bring hulle ook oor. ::3. Herhaal stap 2 totdat al die skakels blou is ::4. Vertaal teks wat sigbaar aan gebruikers is na Afrikaans, bv. die etikette in 'n inligtingskas, kategoriename, ens. ::Die belangrikste ding om in gedagte te hou is watter bestaande sjablone en modules ekwivalent is met die Engelse Wikipedia s'n. Die Engelse [[:en:Template:Infobox]] is vir historiese redes nie ekwivalent met ons {{ss|Infobox}} nie. Jy sal dus gewoonlik oral waar {{ss|Infobox}} in 'n nuwe sjabloon geroep word, moet verander na {{ss|Inligtingskas4}}, wat op sigself die module [[Module:Infobox]] roep, wat dit moontlik maak om maklik nuwe inligtingskaste op die Afrikaanse Wikipedia te skep deur sjablone vanaf die Engelse Wikipedia te kopieer. Ons kan later daarna kyk om die teenstrydigheid tussen {{ss|Infobox}} en {{ss|Inligtingskas4}} op te klaar, maar ek vermoed dit gaan 'n groter taak wees. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 20:09, 23 Augustus 2026 (UTC) ::@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] as jy vashaak kan jy maar vir my of @[[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ping. Ek is nou hier, maar gaan weens ander verpligtinge weer van môre af skaars wees. Ek sal so nou-en-dan inloer om te kyk of ek ge-ping is. As ek iets gebreek het, gebruik maar daai rol-terug-knoppie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 20:10, 23 Augustus 2026 (UTC) ::: Dankie. Hierdie ou oom gaan sy bes probeer! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:11, 23 Augustus 2026 (UTC) == Help met kassie, asb. == Kan iemand my asb. help om {{sj|Inligtingskas Planeet}} reg te maak? Ek het net "symbol" ondertoe geskuif, en nou gee hy snaakse goed by elke planeetkassie. Dankie! [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 23:32, 30 Julie 2026 (UTC) :Sien die tweede reël in [[Makemake]]. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 23:35, 30 Julie 2026 (UTC) ::Dankie vir niks. Ek het sommer net "symbol" uitgehaal, en nou is die sjabloon reg. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 12:55, 31 Julie 2026 (UTC) == Taaldinge op RSG: 2 Aug. 2026 == Gemeenskap, neem kennis dat ek nou Sondag om 10:00 weer op Taaldinge met Ina Strydom gesels. Ek gaan verwys na twee dinge wat redelik onbekend is: die Digitalisering van Vakkundige Woordeboeke, prof. [[Gerhard van Huyssteen]] en prof. Martin Puttkammer van NWU help ons daarmee. Ek sal dit eers werklik bemark as die eerste produk gelewer word; ons gaan dit definitief ook op Wikiwoordeboek laai. Tweedens verwys ek na Projek VOS (Vingers op sleutelbord). Die gedagte is dat daar op een dag volgende jaar bv. 'n Saterdag 'n klomp mense in verskeie lokale in stede en dorpe bymekaar kom en ons via TV/dataskakels hulle lei en aan die gang kry. Waar ons kan moet ons van ons gebruikers in persoon daar hê wat as fasiliteerders sal optree. Ja, dit gaan geld kos, ek het juis met van die Afrikaanse organisasies agter die skerms begin gesels... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:42, 31 Julie 2026 (UTC) :Klink goed! [[Spesiaal:Bydraes/&#126;2026-42919-45|&#126;2026-42919-45]] 14:49, 2 Augustus 2026 (Wie is hierdie skim?) ::Ook ingeskakel op RSG, dankie Oesjaar! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 05:46, 3 Augustus 2026 (UTC) ::: Volgens my rekords was dit die 100ste uitsending in ons klankargief. Baie Geluk! Dit beteken daar was seker al baie meer as 200 uitsendings aangesien ons nie klankgrepe van al die uitsendings kry nie. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:05, 5 Augustus 2026 (UTC) == Besoeke vir Julie == Gemeenskap, die besoeke vir Julie is 3,2 miljoen! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:56, 1 Augustus 2026 (UTC) == Die kontakbladsy == Hallo almal. Daar was besprekings 'n tyd gelede oor ons kontakbladsy. Die een hier: [[Wikipedia:Kontak]] En spesifiek oor die e-posadresse op daardie bladsy. Wie beheer dit? Lees enigiemand die e-pos ens.? Ek het 'n bietjie ondersoek ingestel en die meeste van die antwoorde wat ons nodig gehad het gekry. In opsomming word daai e-posadresse beheer deur spesiale sagteware wat Wikimedia gebruik. En Wikipedia gebruikers moet aansoek doen om lede te word van 'n spesiale span wat toegang kry tot die sagteware. Ek gaan aansoek doen (in 'n dag of twee) vir myself, @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] en @[[Gebruiker:Elmarie Waltman|Elmarie Waltman]] om deel te wees van die span. Ek gaan net tydelik deel wees om uit te werk hoe alles werk, en dit te dokumenteer. As julle meer wil weet, of self by die span wil aansluit, lees dan die bladsye wat ek onlangs geskep/vertaal het: [[Hulp:Kontakbladsy]] en [[Wikipedia:Vrywillige Reaksiespan]]. Die bladsye is nie volledig nie, en hulp word waardeer. Ek verbeter dit soos ek meer leer/tyd kry. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 16:48, 1 Augustus 2026 (UTC) :Dankie Rooiratel, ek sien nou die nuutste boodskappe is heel onder aan die bladsy. Sal dit beslis nou meer gereeld lees en opvolg. [[Spesiaal:Bydraes/&#126;2026-42919-45|&#126;2026-42919-45]] ([[Gebruikerbespreking:&#126;2026-42919-45|talk]]) 14:47, 2 Augustus 2026 (UTC) ::@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ek het nou aansoek gedoen. Sien hier : https://meta.wikimedia.org/wiki/Volunteer_Response_Team/Volunteering#Rooiratel_&_Oesjaar_&_Elmarie_Waltman - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 20:49, 30 Augustus 2026 (UTC) == 130 000 artikel mylpaal! == Gemeenskap: daar is ons verby die 130 000 artikel mylpaal! Dankie aan almal wat bydraes gemaak het die afgelope tyd! 'n Ware spanpoging! Nou het ons iets om te bemark! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:57, 1 Augustus 2026 (UTC) :Fantasties! [[Gebruiker:Elmarie Waltman|Elmarie Waltman]] ([[Gebruikerbespreking:Elmarie Waltman|kontak]]) 14:11, 5 Augustus 2026 (UTC) == Kopiereg op foto's == Ek wil net seker maak dat ek die SA-kopiereg op foto's verstaan, want ons benodig by etlike persone foto's wat algemeen op die internet beskikbaar is. Google stel dit so: :In Suid-Afrika verval kopiereg op foto's 50 jaar vanaf die jaareinde waarin die foto aan die publiek beskikbaar gestel is, vir die eerste keer gepubliseer is, of geskep is indien dit ongepubliseer is. :Volgens die SA Regering se Kopieregwet hang die presiese vervaltyd af van spesifieke vrystellingsmylpale: *Gepubliseer of Openbaargemaak: "vyftig jaar na die jaareinde van die jaar waarin die werk wettiglik aan die publiek beskikbaar gestel of vir die eerste keer gepubliseer word, watter termyn ook al die langer is", soos deur Lexology opgemerk. *Ongepubliseer: Indien die foto nie binne 50 jaar na die skepping daarvan gepubliseer of aan die publiek vertoon word nie, verval kopiereg "vyftig jaar na die jaareinde van die jaar waarin die werk gemaak is", volgens Lexology. Ander webblaaie soos [https://www.svw.co.za/copyright-photographs/] blyk dit te bevestig. Mag ons dus Suid-Afrikaanse promosiefoto's van pre-31 Desember 1975 hier oplaai en gebruik? [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 10:56, 3 Augustus 2026 (UTC) :{{ping|JMK}}, ek het gekyk wie van my vriende daar buite kan help... Nie hierdie keer nie. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:27, 3 Augustus 2026 (UTC) ::@[[Gebruiker:JMK|JMK]] vir moderne fotos is dit is beter en makliker om die kopiereghouer van 'n foto (die een wat die foto geneem het) te vra om dit onder 'n gebruikbare lisensie (vir wiki Commons) vry te stel (soos CC-BY-SA, of CC0) as om vir 50 jaar te wag. ::Vir ouer fotos, moet ons maar wag as ons nie die fotograaf kan kontak en vra om dit met 'n vrye lisensie vrystel nie. So ja, enige foto meer as 50 jaar na die publikasiedatum kan ons hier gebruik. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:36, 4 Augustus 2026 (UTC) == Sintaksfoute soos op 1 Augustus == Gemeenskap: [https://checkwiki.toolforge.org/cgi-bin/checkwiki.cgi?project=afwiki&view=project Sintaksfoute] Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:55, 4 Augustus 2026 (UTC) == Ons Bakkiesblad... == Gemeenskap, sien die positiewe terugvoer hier... [https://www.facebook.com/groups/231160206984566 Bakkiesblad] Lekker [[Gebruiker:Sobaka]]! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:06, 6 Augustus 2026 (UTC) == [[Baccalaureus Artium]] == Gemeenskap, moet die woord "artium" nie met 'n hoofletter geskryf word nie soos bv. [[Baccalaureus Pharmaciae]]? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:59, 11 Augustus 2026 (UTC) :Volgens die WAT wel. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:11, 11 Augustus 2026 (UTC) ::{{ping|Pynappel}}, dan neem ek aan ''Magister artium'' moet ook verander word? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:29, 11 Augustus 2026 (UTC) :::Ja, ook volgens die WAT. Het nie nou tyd om dit self te doen nie - sal waardeer indien iemand anders kan. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:32, 11 Augustus 2026 (UTC) ::::Wat is die konteks van die bespreking? My BSc-sertifikaat van die Universiteit van Natal in 1969 was alles in Latyn en verklaar dat die "Gradum Scientiae Baccalaurei" aan my toegeken is. Watter tale is vir die Baccalaureus Pharamaciae sertifikaat gebruik? Latyn? Afrikaans? Engels? Engels en Afrikaans? Kan 'n mens net sommer "BA graad" of "BSc graad" of "MA graad" skryf? [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 14:59, 13 Augustus 2026 (UTC) :::::Volgens die WAT is MA (sonder punte) die afkorting vir mega-[[ampère]] en BA die landkode vir [[Birma]] of die motorkenteken vir [[Maseru]], [[Basoetoland]]. B.A. is die afkorting vir [[Baccalaureus Artium]] en al die voorbeeldsinne gebruik die afkorting (met punte). So-ook is M.A. (met punte) die afkorting vir [[Magister Artium]] en al die voorbeeldsinne gebruik M.A. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 09:05, 14 Augustus 2026 (UTC) ::::::Dit moet dalk ook genoem word dat die hoofinskrywings in die WAT onder B.A. en M.A. is. Daar is geen inskrywings vir Baccalaureus Artium en Magister Artium nie. Laat ek 'n bietjie later in ander woordeboeke kyk. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 09:09, 14 Augustus 2026 (UTC) :::::::Die WAT, AWS 9 en AWS 11 gee almal Baccalaureus Artium en Magister Artium slegs met aanvangshoofletters. Die WAT en AWS 9 gee die afkortings B.A. en M.A. met punte en AWS 9 en AWS 11 gee die afkortings BA en MA sonder punte. Let op dat AWS 11 nie die afkortings met punte gee nie. Interessant genoeg gee die WAT slegs Baccalaureus met 'n aanvangshoofletter, maar baccalaureaat met 'n aanvangskleinletter. AWS 9 en 11 gee beide slegs baccalaureus met 'n aanvangskleinletter. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 19:00, 15 Augustus 2026 (UTC) :{{ping|Pynappel}}, ek het alle plekke waar BA en MA voorkom na die punt weergawes verander. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:21, 18 Augustus 2026 (UTC) ::Baie dankie vir jou moeite, @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]]. Volgens [[Wikipedia:Titelriglyne]] geniet die AWS egter voorkeur. ::{{cquote|Hou by Afrikaanse spelling soos voorgeskryf in die Afrikaanse woordelys en spelreëls. HAT, WAT en Pharos se Afrikaans-English/Engels-Afrikaanse woordeboeke word ook as gesaghebbend beskou. Waar die bronne verskil word voorkeur gegee in die volgorde wat die bronne hier gelys is.}} ::Moet ek 'n robot gebruik om die punte by al die afkortings van grade te verwyder? – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 21:54, 18 Augustus 2026 (UTC) :::[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] , ja asb! Ten minste is almal nou dieselfde. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:26, 19 Augustus 2026 (UTC) == LitNet oor Wikipedia en terugvoer van Wikimania 2026 == "Van mens tot masjien: Wikipedia en die voortbestaan van betroubare kennis", meningsartikel gebaseer op my Wikimania 2026 ervaring. https://www.litnet.co.za/van-mens-tot-masjien-wikipedia-en-die-voortbestaan-van-betroubare-kennis/ [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 06:51, 13 Augustus 2026 (UTC) Terugvoer oor Wikimania 2026 is beskikbaar by die projekblad: [[Wikipedia:Afrikaanse Wikipedia by Wikimania 2026]] [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 08:32, 15 Augustus 2026 (UTC) == Geregistreerde gebruikers == Gemeenskap, ek sien ons Geregistreerde gebruikers is nou meer as 210,000! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:10, 13 Augustus 2026 (UTC) :Dit is tans 210 455 volgens die [[Afrikaanse Wikipedia]]-artikel. [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 10:38, 18 Augustus 2026 (UTC) == Inhoudsopgawe == Ons prente het skielik 'n inhoudsopgawe bo die prent. Enige rede daarvoor? Dis onnodig en neem ruimte op. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 09:31, 14 Augustus 2026 (UTC) :Iemand het bg. na 'n meer sinvolle posisie geskuif. Nou baie beter. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 22:04, 20 Augustus 2026 (UTC) == [[Konsep:Wikipedia:Titelriglyne (geografiese name)]] == Ek het 'n nuwe konsepbeleidsbladsy vir titelriglyne vir geografiese name m.b.v. Claude geskep. Dit is gebaseer op die Engelse weergawe [[:en:Wikipedia:Naming conventions (geographic names)]], maar aangepas vir die Afrikaanse Wikipedia. Dit lyk vir my sover soos 'n heel redelike vertrekpunt, maar gaan kyk gerus daarna en laat weet indien daar enige groot probleme is. Vir klein goed of voorgestelde veranderings, wysig die bladsy sommer direk. Indien daar 'n meningsverskil oor enigiets ontstaan, kan ons dit op die besprekingsbladsy daar bespreek. Nadat daar 'n konsensus ontstaan het, kan ons {{ss|beleid}} bo-aan voeg. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:32, 18 Augustus 2026 (UTC) : Die "prompt" (por?) wat ek gebruik het, is: ''Vertaal hierdie Wikipedia-konvensie na Afrikaans en pas dit aan vir die Afrikaanse Wikipedia:''. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:33, 18 Augustus 2026 (UTC) == Kunsmatige intelligensie en Wikipedia == Ek deel hiermee ‘n e-pos van Gebruiker Eugene Egbe (Franse Wikipedia) wat op die Wikimedia netwerke versend is vir diegene wat geïnteresseer is in [[kunsmatige intelligensie]] en die impak daarvan. “Geagte Gemeenskapsleiers/lede, Tydens Wikimania in Parys het ek die kans gehad om met 'n paar gemeenskapslede te gesels wat hul kommer uitgespreek het en die behoefte aan 'n bespreking oor die gebruik van KI-platforms in ons gemeenskap en daaglikse werk. Hierdie besprekings vind al in ander gemeenskappe plaas, daarom dink ons dit sal goed wees om 'n oorsig van ons gemeenskap en die impak wat KI veroorsaak, te hê. Vir hierdie doel doen ons 'n kort opname om te verstaan hoe gemeenskappe soos joune dink oor en KI gebruik, en ons sal graag jou hulp wil hê om dit voor jou lede te kry tydens byeenkomste of *'n Paar dinge wat ons hoop jy kan doen:* 1. Deel die opname met jou gemeenskapslede — dit neem ongeveer 5 minute om te voltooi. Hier is die skakel: *Opnameskakel*<https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeBkEfLmmmpCyKjWv-zMrFEfa55w1x0vWvi7JTP-2LGNhF5EQ/viewform?usp=header> 2. Sluit aan by 'n kort oproep (of stuur 'n verteenwoordiger) om jou gemeenskap se perspektief op KI direk te deel. Ons beoog om dit tot [30–45] minute te hou en beplan dit vir iewers in *middel-September*. As 'n oproep vir jou werk, antwoord net met 'n paar tye wat jou pas (of wys ons na wie ook al in jou span die regte persoon sou wees), en ons sal iets op die kalender kry. Baie dankie dat jy dit oorweeg het. Jou persoonlike en gemeenskap se insette sal werklik vorm wat ons in hierdie studie leer.” Deel gerus enige voorlopige opmerkings of belangstelling oor bogenoemde hier. Die vraelys bo is baie generies en nie spesifiek op Wikipedia gerig nie maar gee ‘n opsie om jou e-pos adres te deel om in verdere gesprekke deel te neem. Dit is seker een van vele inisiatiewe wat oor hierdie onderwerp sal volg. Groete [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 15:28, 20 Augustus 2026 (UTC) :Ek het 'n probleem raakgeloop. Vir een opsie wat ek nee geantwoord het, wil hy nie aanvaar nie. Jammer. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:19, 20 Augustus 2026 (UTC) As ons nou hier oor die gebruik van KI op Wikipedia gesels: Ek sien nou 'n klomp artikels wat met KI uit Engels vertaal word. Een van die Wikipedia-beleid is dat mense artikels volgens bronne self skryf. Jy lees die bron en brei daarvolgens die artikel uit. Wikipedia is 'n ensiklopedie en dit noem ons ensiklopediese werk. As 'n KI 'n artikel vertaal, is dit hoogs onwaarskynlik dat die bronne volgens ensiklopediese waardes geraadpleeg is. Ook op die Engelse Wikipedia kan daar foute in enige artikel wees wat jy self moet uitsorteer volgens die bronne wat gelys is. Byvoorbeeld is die gebruik van KI vir artikelwerk op die [[:de:Wikipedia:Künstliche Intelligenz|Duitse Wikipedia]] ontoelaatbaar. Sodra jy een artikel met hulp van KI uitbrei, was dit jou laaste aksie daar. Die [[:nl:Wikipedia:AI en Wikipedia|Nederlandse Wikipedia]] wil dit ook nie hê nie, dieselfde op die [[:en:Wikipedia:Editing policy#Artificial_intelligence_additions|Engelse Wikipedia]]. Ander neem weke om een artikel tot op meer as 30&nbsp;000 of 40&nbsp;000 uit te brei omdat die bronne geraadpleeg word, maar nou sien ek 'n klomp uitgebreide artikels binne een dag, ook sensitiewe onderwerpe soos [[Mekka]], [[Jerusalem]], ens. Gemeenskap, wat is julle mening daaroor? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:47, 23 Augustus 2026 (UTC) :Die onbesonne gebruik van KI is 'n ernstige probleem. My antwoord op die vraag wat my meeste bekommer was: ::''> Bad results; inaccurate information; perpetuation/reflection of popular human bias, AI fabrication/ hallucination; AI agents wilfully steering people towards a synthesised opinion. People losing independent abilities and the ability to think logically. '' :Masjiengeskrewe teks het nie lekker idiomatiese taalgebruik nie, maar as mens dit met versigtigheid benader, is dit 'n handige hulpmiddel. Ek het al 'n dosyn artikels met die hulp van masjienvertaling opgestel en niemand het nog werklik gekla oor my taal nie. Ons moet oppas om die baba met die badwater uit te gooi. :Mense kan snert skryf sonder KI, hoewel KI dit moontlik maak om groot volumes snert te skryf wat baie moeilik raak om te identifiseer en taalkundig reg te trek na die tyd. :Wie van ons kyk nog na die lyste [https://af.wikipedia.org/wiki/Kategorie:Artikels_wat_geproeflees_moet_word Artikels wat geproeflees moet word] en [https://af.wikipedia.org/wiki/Kategorie:Kategorie:Gaan_taal_na Gaan taal na]? :[[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 11:44, 24 Augustus 2026 (UTC) ::@[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] dit is 'n gebruik van die begin van hierdie taalweergawe van Wikipedia om artikels uit ander taalweergawes te vertaal. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:51, 24 Augustus 2026 (UTC) :::Die grootste gevaar met die gebruik van KI op Wikipedia lê waarskynlik nie in die tegnologie self nie, maar in onbeheerde en ongekontroleerde gebruik daarvan. KI kan feite verkeerd weergee, bestaande foute uit ander taalweergawes versterk en, besonder ernstig vir ’n ensiklopedie, bronne hallusineer of selfs geloofwaardige maar geheel en al fiktiewe verwysings skep. Dit sou egter na my mening uiters kortsigtig wees om KI daarom volledig op die Afrikaanse Wikipedia te verbied. Ons werk met ’n betreklik klein aktiewe gebruikersbasis en ’n enorme hoeveelheid kennis wat nog in Afrikaans ontsluit moet word; verantwoordelike KI-gebruik kan vertaling, taalversorging, opsomming en die aanvanklike verwerking van bronne aansienlik vergemaklik. Die kernbeginsel behoort eerder te wees dat die '''menslike redigeerder verantwoordelik bly vir die finale inhoud''': feite en verwysings moet teen die oorspronklike bronne nagegaan word, KI-gegenereerde bronne mag nooit sonder verifikasie aanvaar word nie, en sensitiewe of omstrede onderwerpe behoort aan strenger kontrole onderwerp te word. Wat ons dus nodig het, is nie ’n algehele verbod nie, maar ’n stel duidelike "beginsels vir die verantwoordelike gebruik van KI" wat Wikipedia se bestaande vereistes van verifieerbaarheid, neutraliteit en betroubare brongebruik versterk. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 14:51, 24 Augustus 2026 (UTC) : Ons slim manne {{Ping|SpesBona|Rooiratel|Pynappel|Sobaka|BurgertB|Naudefj}}, kom ons probeer die volgende: Pynappel sê hy gebruik tans Claude Code as vertaler. Neem die inhoud van [[kapasitor]] wat hy vertaal het en vertaal dit weer met Claude Code. Vergelyk met sy weergawe. Vertaal dit dan met sê drie ander taalmodelle, ek wil bitter graag sien wat dit ons gaan vertel. As kontrolemaatreël kan ons die eksperiment herhaal met 'n ander artikel wat Pynappel gedoen het. Julle het my nuuskierig gemaak... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:14, 24 Augustus 2026 (UTC) ::Goeie idee @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]]! Ek stem saam dat ons KI kan gebruik om vir foute te kontroleer. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 16:17, 24 Augustus 2026 (UTC) :::Ek het die bywerking aan die artikel [[Nasionalisme]] deurgegaan, aangesien dit ’n onderwerp is waarmee ek vertroud is. Die vertaling was oor die algemeen akkuraat; die enigste werklike fout wat ek kon opspoor en regstel, was ’n verkeerde skakel na ’n persoon met dieselfde naam. :::Wat belangrik is, is dat Gebruiker:Pynappel ook sy [[porboodskap]] uiteengesit het by [[Gebruiker:Pynappel/monster]]. Dit toon duidelik hoe [[Claude (groot taalmodel)|Claude]] die vertaling moet benader. Dit is belangrik vir deursigtigheid, omdat ander gebruikers kan sien watter instruksies aan die taalmodel gegee is en die vertaalstrategie daarvolgens kan beoordeel. :::Ek het nie die hele nuwe vertaling deur [[ChatGPT]] laat vergelyk nie. Daar sal uiteraard stilistiese verskille tussen taalmodelle wees — en selfs binne dieselfde taalmodel kan uitsette met verloop van tyd verskil — en ’n volledige vergelyking sou ’n omvangryke taak wees. Ek het daarom ’n ietwat obskure paragraaf oor nasionaal-anargisme gekies om die vertalings van Claude en ChatGPT met mekaar te vergelyk. :::Die opdrag aan ChatGPT was: “Vergelyk hierdie twee vertalings. Is daar enige fundamentele verskille of probleme? Uiteraard hoef die vertalings nie identies te wees nie, maar sou daar enige probleme wees met die laaste vertaling, dus dié van Claude?” :::ChatGPT se antwoord was onder meer: “Daar is geen fundamentele inhoudelike probleem met die laaste vertaling wat jy aanhaal nie. Dit dra die kern van die Engelse teks redelik akkuraat oor en is selfs meer kompak en geskik vir ’n Wikipedia-artikel. Daar is egter ’n paar plekke waar ek dit sou aanpas, hoofsaaklik om betekenisnuanses, terminologie en neutraliteit te verbeter.” :::Ek het na die voorstelle gekyk. Sommige daarvan het beslis meriete gehad, maar die meeste was eerder stilistiese verfynings as noodsaaklike regstellings. ChatGPT het afgesluit met: “Kortom: die vertaling is bruikbaar en bevat geen ernstige verdraaiing van die oorspronklike nie. Die twee terme wat ek beslis sou regstel, is ‘gemeenskaplike’ → ‘kommunitaristiese’ en ‘versoen’ → ‘kombineer’. Die res is hoofsaaklik stilistiese verfyning en die vraag hoeveel van die oorspronklike detail jy wil behou.” :::Ek het dié twee veranderinge aangebring. Hulle was waarskynlik nie krities nie, maar ek stem saam dat die aangepaste terme in die betrokke konteks meer akkuraat is. :::Op grond van hierdie beperkte evaluasie kan ek nie fout vind met Pynappel se benadering nie. Dit bly uiteraard wenslik dat gebruikers nuwe teks self deurgaan en nie bloot die uitset van ’n taalmodel ongekontroleerd aanvaar nie. Veral skakels, eiename, vakterminologie, betekenisnuanses en die verband tussen stellings en aangehaalde bronne behoort nagegaan te word. :::Die risiko van hallusinasies is in hierdie soort taak waarskynlik laer as wanneer ’n taalmodel gevra word om nuwe inhoud uit eie kennis te skep, omdat dit hoofsaaklik ’n bestaande teks vertaal. Die risiko is egter nie nul nie. ’n Taalmodel kan steeds ’n naam verkeerd interpreteer, ’n skakel met die verkeerde persoon verbind, ’n betekenisnuanse verander, ’n term te vry vertaal, of selfs ’n stellingsverband subtiel verskuif. Die belangrike beginsel behoort dus nie te wees dat KI-vertalings sonder meer aanvaar of verwerp word nie, maar dat die uitset verifieerbaar moet wees en deur ’n gebruiker nagegaan word voordat dit as betroubare ensiklopediese teks beskou word. :::Vir my is die nuttigste aspek van Pynappel se benadering juis die deursigtigheid daarvan: die bronmateriaal is bekend, die porboodskap is beskikbaar en die vertaalproses kan deur ander gebruikers nagegaan en herhaal word. Dit maak gemeenskapskontrole moontlik en bied ’n veel beter vertrekpunt vir verantwoordelike gebruik van KI as ’n proses waarvan die instruksies en werkswyse onbekend is. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:39, 24 Augustus 2026 (UTC) :::Die outeur wat inligting op Wikipedia plaas, is verplig om dit volgens die bronne wat verskaf is, te verifieer. '''Altyd.''' Dit is nie onderhandelbaar nie. Sien [[Wikipedia:Verifieerbaarheid]] en [[Wikipedia:Haal bronne aan]]. Dit is onmoontlik dat al hierdie artikels binne een dag self gelees en die inhoud volgens die bronne geverifieer is. Om somer so reuse Wikipediaartikels met KI te vertaal maak Wikipedia fakties die bron, en Wikipedia is nie 'n bron vir Wikipedia nie. Hoekom sit ander dan vir dae of self weke aan een artikel en vertaal dit stiptelik volgens die bronne wat aangegee is? Probeer maar een KI-artikel op die Duitse, Engelse of Nederlandse Wikipedia te plaas. Ek haal my bogenoemde aan, dit word op ander taalweergawes nie toegelaat nie. Wikipedia is 'n betroubare ensiklopedie en dit is ensiklopediese werk om die bronne te lees en daarvolgens die artikel te skryf. Artikels word slegs deur mense geskryf wat die bronne lees. Dit geld ook vir vertaalde artikels. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:41, 24 Augustus 2026 (UTC) ::::@[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] is jy seker dit geld ook vir vertaalde artikels? As 'n mens die inhoud van 'n ander taalweergawe vertaal en die aangehaalde bronne saam oorbring, dan aanvaar 'n mens dat die oorspronklike outeur die bronne nagegaan het. Ander Wikipedias het immers ook die vereistes van verifieerbaarheid en om betroubare bronne aan te haal. As daar van vertalers verwag word om elke bron na te gaan, dan sal ons wiki bitter stadig groei, en ons sal duisende artikels wat reeds geskep is en waarvan die bronne wat oorgebring is, nie weer nagegaan is nie, moet skrap. Indien dit ons beleid is, moet ons dit dalk hersien, want vertalers hier werk al jare so. Myns insiens is daar geen rede om so 'n beleid te hê nie. Ek stem saam met @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] dat artikels nie geskep moet word met die afvoer van 'n KI wat gepor is om uit eie kennis of navorsing nuwe inhoud te skep nie. Ek kan nie sien hoe dit sin maak om die blote vertaling van teks wat reeds nagegaan is en met bronne gestaaf is, te verbied nie. Dalk moet ons dringend 'n beleid hier opstel sodat almal op dieselfde bladsy in verband met hierdie kwessie is. Terloops, Google Translate gebruik ook KI, en ek dink nie enigiemand gaan voorstel dat dit verbied moet word nie. Maar ek kan sien dat jy bekommerd is dat die nuwe volume van inhoud moeilik is om na te gaan. My voorstel daar sou wees om soos verder bo genoem en soos Sobaka reeds gedoen het, ook 'n KI te gebruik vir hierdie kontrole. Ek wil die 1&nbsp;000 artikels in [[:meta:List_of_articles_every_Wikipedia_should_have]], waarvan baie op afwiki na 20 jaar van afwiki se bestaan steeds saadjies is of verouderd is of foute bevat of selfs masjienvertalings is, met behulp van KI verbeter en uitbrei. Maar ek sal dit vir eers stadig vat, aangesien daar nou 'n gesprek hieroor plaasvind en ek in elk geval ander dinge het om te doen. Intussen nooi ek jou uit om na die ca. 50 artikels op [[Gebruiker:Pynappel/monster]] wat reeds met behulp van KI uitgebrei is, te gaan kyk, en oorweeg of die nuwe weergawes na uitbreiding met KI beter is as die vorige weergawes, ten spyte van enige foute wat van die Engelse weergawe oorgedra is of self deur die KI begaan is. Intussen gaan ek voort met saadjies oor poskodes in Lesotho. Ek gebruik Pywikibot hiervoor, nie 'n KI nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 21:10, 24 Augustus 2026 (UTC) :::::{{Ping|Pynappel}} myns insiens geld dit veral vir vertaalde artikels, omrede Wikipedia nie 'n bron vir Wikipedia is nie. Die outeurs aan die ander kant is mos ook mense en mense maak foute. Ek sien gereeld foute op die Engelse Wikipedia of inhoud wat nie deur die genoemde bron gestaaf word nie. Ek het egter nie die tyd om hulle foute te verbeter nie, ek is reeds besig met my eie foute. ;) Kyk nou wat ek sedert dae doen, ek verskaf nog bronne vir my ou voorbladartikels en al die bronne het ek geraadpleeg. As ek vashaak met Afrikaans gebruik ek ook Google Translate, maar oorwegend skryf ek die sin dan self omdat ek nie tevrede is met die vertaling nie. Myns insiens het dit in die afgelope jare verswak. Ek vermy rekenaarvertaalde inhoud soos die pes. Ek wil Afrikaanssprekendes nie kwaad maak met onverstaanbare artikels nie. Myns insiens is dit 'n klap in die gesig vir 'n moedertaalspreker as jy sy taal nie respekteer nie en swak inhoud lewer (hier verwys ek na al die "gaantaalna"-artikels). :::::Ek raak net bekommerd oor die grote en hoeveelheid van al die KI-artikels. Ander mense neem baie tyd vir die uitbreiding van een artikel. Sien my werk vandag, drie artikels waaraan ek my vrye tyd spandeer het, al die bygevoegde bronne het ek geraadpleeg. Ek kon staat maak op die Engelse Wikipedia, maar ek doen nie, ek lees die bron. As die bron nie hulle inhoud staaf nie, dra ek dit nie oor nie. Bv. bevolkingsgetalle. Ek wil hulle in 'n amptelike bron self sien, nie op die Engelse Wikipedia nie. Ek beskou dit as "blind" om volledig op die Engelse Wikipedia te vertrou en hulle goed oor te dra sonder om die bronne te raadpleeg. Wat my betref is dit nie ensiklopediese werk nie. Lees maar net die eerste sin op [[:de:Wikipedia:Künstliche Intelligenz]]: ''Die Wikipedia ist ein Projekt mit '''von Menschen für Menschen''' recherchierten und geschriebenen Inhalten.'' :::::Google Translate: "Wikipedia is 'n projek met inhoud wat deur mense, vir mense, nagevors en geskryf is." :::::My vertaling: "Wikipedia is 'n projek met inhoud nagevors en geskryf deur mense vir mense." Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:31, 24 Augustus 2026 (UTC) ::::::Dit lyk my waar ons verskil is oor die vertalingsproses, en hoe daardie proses moet lyk en watter hulpbronne gebruik mag word en of bronne wat oorgebring word, nagegaan moet word. In my opinie word by vertaling Wikipedia nie as 'n bron gebruik nie, want die bronteks is op sigself op bronne gebaseer, en is deur 'n mens nagevors en geskryf. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 21:44, 24 Augustus 2026 (UTC) :::::::{{Ping|Pynappel}} lyk my die Duitse Wikipedia is streng wat vertalings betref: [[:de:Wikipedia:Übersetzungen#Wikipedia ist keine Quelle]]: ''Anderssprachige Artikel können daher zwar als Vorlage für das Erstellen eines deutschsprachigen Artikels dienen, jedoch sollte der Übersetzer selbst sicherstellen, dass sein Text durch reputable externe Quellen gedeckt ist. Das bedeutet, dass der Übersetzer alle übernommenen Inhalte auf Korrektheit prüfen sollte und auch die dafür verwendeten Quellen prüft, bevor er sie als Beleg (zum Beispiel als Einzelnachweise) angibt.'' :::::::"Anderstalige artikels mag as 'n sjabloon vir die skepping van 'n nuwe Duitse artikel dien, maar die Vertaler moet self seker maak, dat sy teks deur betroubare eksterne bronne gestaaf word. Dit beteken, dat die vertaler al die oorgeplaaste inhoud vir korrektheid moet nagaan en ook die daarvoor geraadpleegde bronne nagaan, voordat hy hulle (bv. as 'n verwysing) aanhaal." :::::::Sien, met ander woorde is die vertaler verplig om te sorg dat die teks wat hy plaas akkuraat is. Niemand anders is daarvoor verantwoordelik nie, al het 100 skrywers die oorspronklike artikel saamgestel. Jy plaas die teks, jy is verantwoordelik daarvoor. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:56, 24 Augustus 2026 (UTC) ::::::::Dit is inderdaad strenger as die ''de facto'' situasie tans hier en is iets waaroor ons dan nou voor die naderende KI-storm uitsluitsel sal moet kry. Soos reeds gesê, sal ek vir eers terwyl ons hierdie onderwerp bespreek nie nuwe artikels in my monster met KI uitbrei nie. Intussen gaan ek voort met my saadjies oor poskodes in Lesotho, waarvoor ons al 20 jaar wag en ek seker is almal baie opgewonde oor is. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:00, 24 Augustus 2026 (UTC) Ek stem saam met SpesBona dat die volume van die onlangse plasings ’n geldige bekommernis is. My grootste voorbehoud geld egter oor meer tegniese artikels soos [[kapasitor]] en [[waarskynlikheidsleer]], waar gespesialiseerde vakterminologie voorkom en ’n KI-vertaling maklik ’n Afrikaanse term kan kies wat taalkundig aanvaarbaar lyk, maar vakinhoudelik verkeerd of ongebruiklik is. Ongeag watter hulpmiddel vir vertaling gebruik word, behoort die hoeveelheid nuwe inhoud dus binne perke te bly wat realistiese menslike nasiening moontlik maak. Ek dink Pynappel het terselfdertyd ’n belangrike punt beet dat ons moet onderskei tussen KI wat nuwe inhoud uit eie “kennis” genereer en KI wat gebruik word as hulpmiddel om bestaande, reeds verwysde Wikipedia-inhoud te vertaal of te verbeter. Die vraag oor hoe deeglik elke oorgebringde bron weer nagegaan moet word, is waarskynlik iets waaroor ons as gemeenskap uitdruklik uitsluitsel moet kry. Dit is duidelik dat daar tans verskillende praktyke en verwagtings bestaan. Die menslike aard van die Wikimedia-projekte moet uiteraard beskerm word. Op langer termyn wil ons juis ’n moontlike [[Dooie-internetteorie|dooie-internet]] help voorkom – ’n internet waarin KI-gegenereerde inhoud oorheers, masjiene toenemend ander masjiene as bronne gebruik en oorspronklike, naspeurbare menslike kennis geleidelik onder ’n vloed sintetiese inhoud verdwyn. Wikipedia se besondere waarde lê juis daarin dat mense verantwoordelikheid aanvaar vir wat hulle skryf, vertaal, verifieer en verbeter. Dit beteken egter nie dat ons die moontlikhede wat KI bied, moet verwerp nie. Veral op ’n kleiner Wikipedia kan dit, indien dit verantwoordelik gebruik word, help om bestaande inhoud te verbeter, agterstande aan te spreek en ons kennisbasis uit te bou. Pynappel se inisiatief het in dié opsig ’n nuttige gesprek ontketen en die Afrikaanse Wikipedia nogal wakker geskud oor ’n vraag waarmee ons in elk geval toenemend gekonfronteer gaan word. Ek is daarom besig om ’n konsep, “'''Beginsels vir die verantwoordelike gebruik van KI op die Afrikaanse Wikipedia'''”, op te stel. Ek sal dit binnekort plaas, nie as ’n finale beleid nie, maar as vertrekpunt vir gemeenskapsbespreking oor onder meer menslike verantwoordelikheid, bronverifiëring, vertaling, vakterminologie, deursigtigheid en die tempo waarteen KI-ondersteunde inhoud geplaas behoort te word. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 08:53, 25 Augustus 2026 (UTC) :Sien die verwante gesprek by [[Bespreking:Zimbabwiese nasionale rugbyspan]]. Ek stem wel saam dat, sou ons KI-ondersteunde bydraes vir 'n aantal spesifieke gebruike toelaat, die volume van bydraes te veel kan wees vir menslike bydraers om na te gaan. Daardie probleem kan dalk opgelos word deur 'n plafon op die aantal KI-ondersteunde wysigings per tipe bydrae (bv. skep van nuwe artikels of uitbreiding van bestaande artikels deur middel van vertaling) en gebruiker, asook 'n plafon op die totale aantal KI-ondersteunde bydraes vir die hele projek per maand of ander tydperk, saam met 'n kontrolelys van hierdie bydraes en of dit deur 'n mens nagegaan is. Hierdie kontrolelys kan bv. 'n kategorie wees wat deur 'n sjabloon op die bladsy gevoeg word. Die sjabloon kan ook lesers waarsku dat die artikel deur KI bygewerk is. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 14:37, 26 Augustus 2026 (UTC) ::{{Ping|Pynappel}} die voordele van KI: wat die een binne sekondes kry, beteken vyf uur se werk vir die ander. Ek was vyf uur met dié goed besig en van die punte is as verkeerd bewys. KI ontneem jy nie daarvan om self die bronne te lees nie. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:06, 26 Augustus 2026 (UTC) :::@[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] dankie, ek dink die artikel is nou beter, en wanneer die volgende model op die artikel opgelei word, sal sy afvoere ook meer akkuraat wees. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 19:23, 26 Augustus 2026 (UTC) ::::{{Ping|Pynappel}} dit raak die punt oor vertalings direk, aangesien die Duitse en Afrikaanse artikels identies is. Die meeste bronne is aan my bekend en ek kan die artikel daarvolgens aanpas. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:32, 26 Augustus 2026 (UTC) :::::Ek het nou uiteindelik opgevang met al die gesprekke op geselshoekie. Daar is nou baie woorde, en baie emosies oor die onderwerp. Soos ek dit sien is die hoof-kwessies: :::::# Gebruik KI vir nuwe inhoud of nie. (Lyk my meeste mense stem saam NEE). :::::# Gebruik KI vir vertalings of nie. (Die vraag lei na kwessie #3) :::::# Inhoud op afwiki wat vertaal is van 'n ander wiki vereis dat die vertaler elke bron verifieer. :::::# As ons KI gebruik om groot volume artikels/inhoud te skep, hoe gaan ons tred hou? :::::<br /> :::::Kwessie 1 dink ek nie ons hoef dit verder te bespreek nie. Maak kom ons maak dit 'n amptelike beleid. :::::Kwessie 2 hang af aan kwessie 3. :::::Kwessie 3 dink ek vereis 'n stem van al die lede van afwiki. Ek dink nie @[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] se standpunt hieroor is die norm nie. :::::Kwessie 4 moet nog verder bespreek word. :::::<br /> :::::Het ek enige iets gemis? - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:47, 27 Augustus 2026 (UTC) ::::::Gister se eksperiment by [[Bespreking:Zimbabwiese nasionale rugbyspan]] het juis bewys dat jy die bronne moet raadpleeg as jy 'n artikel wil vertaal. KI het probeer om foute in my vertaling te vind en misluk. Die artikel was net hier en daar verouderd; slegs een, twee klein foutjies: 'n verkeerde datum en 'n verkeerde plek. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:19, 27 Augustus 2026 (UTC) :::::::Nee, dit het die teendeel bewys: dat mense en KI foute maak. Foute word nie uitgeskakel deur 'n verbod op KI nie. Die KI gaan aanhou beter raak en gaan binnekort minder foute as mense maak. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:28, 27 Augustus 2026 (UTC) ::::::::Dan is mense binnekort onnodig hier. 'n Bot skryf artikels, 'n KI brei dit uit en 'n bot hou dit op datum. Dan kan ek maar iets anders doen in my vrye tyd. Soos om mense te ontmoet. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:39, 27 Augustus 2026 (UTC) :::::::::"Dan is mense binnekort onnodig hier." Verduidelik asb. vir ons hoe jy tot hierdie gevolgtrekking kom sodat ons ook jou argument kan volg. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:47, 27 Augustus 2026 (UTC) :::::::::My gevolgtrekking uit "Die KI gaan aanhou beter raak en gaan binnekort minder foute as mense maak." Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:56, 27 Augustus 2026 (UTC) : Ek begin al hoe meer en meer ontuis hier voel... [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:30, 27 Augustus 2026 (UTC) ::Dis eintlik net SpesBona sover wat kla. Kom ons hoor wat sê die ander. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:37, 27 Augustus 2026 (UTC) ::Dieselfde gevoel hier. Al die jare vir kwaliteit in Afrikaans geoffer. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:39, 27 Augustus 2026 (UTC) ::: Al julle antwoorde is spekulatief van aard bv. KI gaan verbeter. Jammer, ek is realis, antwoorde moet presies wees. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:54, 27 Augustus 2026 (UTC) ::::Ek gebruik lankal ChatGPT vir die vertaling van dele van fliekartikels en het nog nie foute teengekom nie. Ek skryf wel groot stukke oor, want die taal is nie te waffers nie en hy vertaal baie goed direk uit Engels. Ek werk nog daaraan dat hy beter taal gebruik. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 17:45, 4 September 2026 (UTC) == Officer's mess == Hulle sê: "An officer's mess is more than just a dining room; it is a complete building or dedicated facility where commissioned military officers eat, relax, and socialize." Wat sou dit op Afrikaans wees? Duits gebruik "Messe", maar ek twyfel of dit goed oordra na Afrikaans. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 12:53, 25 Augustus 2026 (UTC) :Sou offisiersklub kon werk? [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 13:07, 25 Augustus 2026 (UTC) ::Dit is 'n Menasie of offisiersmenasie. [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 13:39, 25 Augustus 2026 (UTC) :::Dankie vir albei voorstelle. Ek vermoed "menasie" is die woord wat my ontgaan het. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 14:04, 25 Augustus 2026 (UTC) == Werkswinkels wat deur Wikimedia ZA gefasiliteer sal word in September 2026 == Gebruikers neem kennis van die werkswinkels gedurende September 2026. Boodskap van Wikimedia ZA: “Hierdie werkswinkels sal studente, dosente en bibliotekarisse by hoër onderwysinstellings betrek en hulle bekendstel aan die basiese beginsels van die redigering van Wikipedia in alle Suid-Afrikaanse tale. Sommige deelnemers mag Afrikaans as eerstetaalsprekers wees, en die opleiding sal die volgende dek: Wat Wikipedia is Die Vyf Pilare van Wikipedia Die vertaling van bestaande artikels met behulp van die Vertaalinstrument Die skep van nuwe artikels Die byvoeg van verwysings en beelde Ons wil graag die Afrikaanse Wikipedia-gemeenskap vooraf oor hierdie werkswinkels inlig. Aangesien hierdie sessies 'n toestroming van nuwe bydraes van eerstekeerredakteurs tot gevolg kan hê, sal ons die gemeenskap se bewustheid en ondersteuning waardeer om hierdie nuwelinge gepaste leiding, geduld en goeie trou te gee soos hulle begin bydra. Komende Werkswinkels SWiP Fase 2 Jaar 2 – Universiteit Stellenbosch '''7–8 September 2026''' SWiP Fase 2 Jaar 2 – Durban Universiteit van Tegnologie '''10–11 September 2026''' SWiP Fase 2 Jaar 2 – Universiteit van KwaZulu-Natal, Pinetown-kampus '''17–18 September 2026''' Dankie dat u ons help om te verseker dat die betrokke gemeenskap bewus is van hierdie aktiwiteite en die nuwe bydraers kan ondersteun.” [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 13:12, 25 Augustus 2026 (UTC) == Erfenismaand: Inheemse Taalvertaal-uitdaging == Inisiatief vir Erfenismaand vir enige belangstellendes: “Beste Wikimediane, Sluit by ons aan vir die Erfenismaand se 30-dae Inheemse Taalvertaal-uitdaging hierdie September! Help om Suid-Afrikaanse erfenis te vier deur artikels oor die teiken inheemse taal Wikipedias uit te brei en te verbeter. ;Belangrike Besonderhede Datums: 1–30 September 2026 - Teikentale: isiZulu, isiXhosa, Sesotho, Setswana, Sepedi, Xitsonga, isiSwati, Tshivenḓa, isiNdebele, en Afrikaans - Daaglikse Doelwit: Vertaal 1 artikel per dag oor Suid-Afrikaanse kookkuns, gebruike, klere, kuns, geskiedenis of letterkunde. Hoe om Deel te Neem 1. Voeg jou gebruikersnaam by die projekbladsy en sluit aan by die Geleentheidsdashboard <https://meta.wikimedia.org/wiki/WMZA_Heritage_Month_30-Day_Translation_Campaign> (Wagwoord: Heritage). 2. Kies 'n Suid-Afrikaanse erfenisartikel op Engelse Wikipedia. 3. Vertaal dit in jou teikentaal (met behulp van die Inhoudvertalingsinstrument of handmatig) en publiseer. Opleidingswerkswinkel Leer hoe om die Inhoudvertalingsinstrument en dashboard te gebruik: Datum en tyd: Saterdag, 29 Augustus 2026 | 10:00 vm. – 12:00 nm. SAST - Skakel: Sluit aan by Google Meet <https://meet.google.com/xuv-gwfo-ztq?authuser=1&hs=122> Pryse (geskenkbewyse) Top bydraers gekies op grond van vertalingskwaliteit, volledigheid en formatering: - 1ste Plek: R5,000 - 2de Plek: R3,000 - 3de Plek: R2,000 Kontak info@wikimedia.org.za Vriendelike groete WikimediaZA Nomfundo Zungu: Kommunikasie-intern” [Hier geplaas deur [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 08:15, 26 Augustus 2026 (UTC)] :@[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] mag ons vir hierdie spesifieke gebeurtenis KI gebruik om die vertaling te behartig, mits ons die [[porboodskap]] wat ons gebruik het, publiseer, en met die veronderstelling dat bronne wat saam met stellings oorgebring word, reeds in die oorspronklike weergawe nagegaan is en dus nie weer individueel nagegaan hoef te word by die eerste weergawe van die vertaling nie? Gebruikers kan natuurlik enige stelling later bevraagteken en bronne nagaan en stellings wat nie geverifieer kan word nie, verwyder. Ek vra hierdie net vir praktiese redes om in staat te wees om die eerste weergawe van die vertaling te kan plaas. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:13, 26 Augustus 2026 (UTC) ::My opinie is: ja, ons mag, want Wikipedia word nie as 'n bron gebruik nie, die bronne word saam oorgebring, en ander Wikipedia's vereis ook verifieerbaarheid en die aanhaal van bronne, en die KI-model word gevra om 'n nugtere vertaling te doen, nie om eie kennis te gebruik of eie navorsing te doen nie, dus is die risiko van hallusinasies laag. Natuurlik kan die oorspronklike weergawe foute bevat, en die foute word dan met die vertaling oorgebring, maar dit is 'n risiko by enige vertaling en foute kan selfs in betroubare bronne bestaan, dus is dit nie 'n risiko uniek aan KI nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:32, 26 Augustus 2026 (UTC) :::{{Ping|Sobaka|Pynappel}} Myns insiens is dit nie die doelwit van dié kompetisie om met KI-geskepte artikels mee te ding nie. Die een skryf met die hand en die ander met KI? Ek dink nie dit is billik in 'n kompetisie nie. Ek sou dit as 'n soort ''doping'' beskou. Met die hoeveelheid KI-inhoud kan mens ook nie van ander verwag om die inhoud na te gaan nie. My mening. Jou laaste aanmerking oor foute in die oorspronklike artikel is juis die rede waarom die Duitse Wikipedia van die vertaler verwag om die inhoud stiptelik na te gaan. Andersins loop jy gevaar om verkeerde inhoud te versprei. Ek beskou die vertaler steeds as verantwoordelik vir die teks wat hy plaas. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 11:55, 26 Augustus 2026 (UTC) ::::@[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]], ek dink ons moet hier twee sake onderskei. Eerstens is dit ’n kompetisie wat deur WikimediaZA gereël word, en ek kan dus nie namens hulle bepaal of KI-ondersteunde vertaling vir die doeleindes van die kompetisie toegelaat word of presies watter voorwaardes daarvoor geld nie. Dit sal jy verkieslik met die organiseerders moet uitgeklaar. ::::Tweedens is ons op die Afrikaanse Wikipedia nog besig om gemeenskapsbeginsels vir die verantwoordelike gebruik van KI te ontwikkel, en ek wil nie daardie gesprek vooruitloop nie. Persoonlik sien ek wel ’n belangrike onderskeid tussen die gebruik van KI as ’n vertalingshulpmiddel en die gebruik daarvan om self nuwe ensiklopediese inhoud en bronne te genereer. KI-ondersteunde vertaling behoort dus nie noodwendig uitgesluit te word nie, mits die gebruiker die finale teks self deeglik nagaan en verantwoordelikheid daarvoor aanvaar. ::::Ek sou egter versigtig wees met die aanname dat bronne bloot omdat hulle uit die oorspronklike artikel oorgedra word, glad nie nagegaan hoef te word nie. Niemand verwag noodwendig dat elke bron volledig van nuuts af ondersoek moet word voordat ’n vertaling gepubliseer word nie, maar die vertaler behoort minstens seker te maak dat die vertaalde teks die oorspronklike artikel getrou weergee, dat die verwysings korrek oorgedra is en dat daar nie deur die vertaalproses nuwe stellings, betekenisverskuiwings of foutiewe terminologie ontstaan het nie. ::::Wat die publisering van die porboodskap betref, dink ek dit is ’n nuttige vorm van deursigtigheid, maar dit is iets waaroor die gemeenskap nog ’n beginsel moet vasstel. Vir hierdie spesifieke kompetisie sou ek dus voorstel dat WikimediaZA eers bevestig wat hulle reëls oor KI-gebruik is; daarna geld uiteraard steeds die Afrikaanse Wikipedia se gewone vereistes ten opsigte van kwaliteit, verifieerbaarheid en die verantwoordelikheid van die redigeerder. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 12:04, 26 Augustus 2026 (UTC) == Nuwe botartikels == Gemeenskap, ek mis die gemeenskapsbesluit om met nuwe botartikels te groei. Ons het byna 400 nuwe botartikels met 'n klein inligtingskassie en een sin. (As jy die res soek, moet jy die Engels lees.) Myns insiens voeg dit min waarde by, wat dink julle? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 11:50, 27 Augustus 2026 (UTC) :Ek dink dit voeg waarde by. Ek sien nie hoe die aantal van 400 relevant is nie. Daar is poskodes in Lesotho en Sentraal-Afrikaanse Republiek waaroor 'n Afrikaanse leser mag leer, en waaroor daar regtig min bekend is, soos slegs die ligging en koördinate. Sien geen rede hoekom hierdie onderwerpe van die ensiklopedie uitgesluit moet word nie; ander weergawes sluit hierdie onderwerpe in, maar ek hoor graag ander se menings. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:14, 27 Augustus 2026 (UTC) ::Gee ons asb 'n voorbeeld of 2 vd poskodes in Lesotho wat jy gedoen het. Ek kan nie veel van Kabouterbot onthou nie...ouderdom! ::PS Kabouterbot het vannag 'n fokop gemaak by [[Nana-Bakassa]] ("Koördinate: Missing latitude") ::[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 12:37, 27 Augustus 2026 (UTC) :::@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] [[Hleoheng]] [[Fenyane]]. Ek moet nog die kategorieë byvoeg. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:40, 27 Augustus 2026 (UTC) :::@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] reggemaak, dankie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:15, 27 Augustus 2026 (UTC) :Ek dink dit voeg net so veel waarde as al die saadjies oor plantspesies. Maak nie saak of dit nou deur 'n bot geskep is of nie. @[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] jou vraag is eintlik oor die nuttingheid van saadjies, en ek dink ons het daardie bespreking al baie keer gehad. :Party mense vind die artikels interessant, al is daar min inligting. Dit kan altyd verder uitgebrei word. Dit is ook goed vir ander artikels wat plekname benoem (soos 'n artikel oor 'n ramp of iets), minder rooi skakels ens. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:40, 27 Augustus 2026 (UTC) :@[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] [[Tim Curry]] is onlangs oorlede. Die artikel is ook deur 'n robot begin. Kyk hoe lyk dit vandag. Die feit dat dit deur 'n robot begin is, doen geen afbreek aan ander artikels nie, en skep 'n raamwerk vir ander gebruikers om maklik by te dra. Ek kan onthou jy het destyds ook vreeslik gekla oor die artikels oor akteurs wat deur 'n robot geskep is. Dit staan jou vry om enige artikel wat jy dink te kort is, uit te brei. En as die onderwerp jou nie interesseer nie, hoef jy nie die artikel te lees nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:41, 27 Augustus 2026 (UTC) :Intussen meer as 410. Die aantal is belangrik, aangesien kwantiteit die kwaliteit van die Afrikaanse Wikipedia raak. Daar is ook botartikels oor Russiese rajons, Australiese plaaslikeowerheidsgebied en Haïtiaanse departements. Terloops, ek het ander projekte as om 410 botartikels uit te brei. Myns insiens raak dit dieselfde tema: Ons skryf artikels '''deur mense vir mense'''. Tel asb. al die [[:Kategorie:Saadjies]] vir my. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 12:45, 27 Augustus 2026 (UTC) ::Wat is die verskil tussen 410 en 410&nbsp;000? Hoe raak dit die kwaliteit van ander artikels? – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:48, 27 Augustus 2026 (UTC) :::Inderdaad. Niemand kla oor enwiki se kwaliteit nie, en hulle het meer as 2 miljoen saadjies. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:54, 27 Augustus 2026 (UTC) ::::Hoe meer botartikels ons het, hoe meer lesers kom daarop af en sien een-sin-saadjies. Dit raak die reputasie van die hele projek. Daar is mense wat ure, maande, jare vir kwaliteit offer. Hoe aktief is die Cebuano- en Waray-Waray-Wikipedias? [[:en:Cebuano Wikipedia]], [[:de:Cebuanosprachige Wikipedia]], [[:en:Waray Wikipedia]] en [[:de:Waray-Waray-Wikipedia]] vertel baie vir my. Die botartikels het niks gehelp nie. Op die [[:en:Swedish Wikipedia#Massive deletions in robot-made articles]] het hulle intussen baie botartikels geskrap. Die Engelse Wikipedia het sewe miljoen artikels en die nodige mannekrag met dié wêreldtaal! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:00, 27 Augustus 2026 (UTC) :::::@[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] moet ons [[Tim Curry]] skrap? – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:03, 27 Augustus 2026 (UTC) ::::::{{Ping|Pynappel}} Ons kan wel artikels oor mense deur mense laat skryf. Soos [[Dolly Parton]], [[Bonnie Tyler]] en [[Gunther von Hagens]]. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:10, 27 Augustus 2026 (UTC) :::::::Kom ons hoor wat sê die res van die gemeenskap. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:15, 27 Augustus 2026 (UTC) : Honderde saadjies beteken nie veel nie. Dit groei nie. Kyk na die sponsies. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:51, 27 Augustus 2026 (UTC) ::Hallo @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]], ek stem saam dat dit dalk nie veel beteken nie, maar dit het nie noodwendig 'n negatiewe impak nie. Trouens, my punt is juis dat dit 'n goeie impak het omdat dit 'n bestaande artikel verskaf waartoe gebruikers kan bydra. Ek wonder hoeveel gebruikers wysig bestaande artikels eerder as om nuwe artikels te skep. Dit sal interessant wees om hierdie statistiek van 'n groot Wikipedia soos Engels of Duits te kry. Intussen deel ek 'n lys van artikels wat deur kabouter geskep is en wat sedertdien gegroei het. Dit is almal akteurs, vermoedelik omdat dit 'n onderwerp is waarin meer mense geïnteresseerd is, terwyl die sponse 'n baie kleiner gehoor het, maar daardie gehoor verdien steeds om artikels op Wikipedia in Afrikaans te kan raadpleeg en wysigings daarby aan te bring en ja, as hulle die vermoë het, self artikels te begin. ::* [[Shailene Woodley]] ::* [[Jenna Ortega]] ::* [[Anna Held]] ::* [[Elton John]] ::* [[IJustine]] ::* [[Sydney Sweeney]] ::* [[Beatrice Straight]] ::* [[Alec Baldwin]] ::* [[Raquel Welch]] ::* [[Timothée Chalamet]] ::* [[Rami Malek]] ::* [[George Carlin]] ::– 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 23:20, 27 Augustus 2026 (UTC) == Voorstel: 'n Konsep-naamruimte (ns 118) == Hallo almal Ek wil graag voorstel dat ons vir die Afrikaanse Wikipedia 'n aparte '''Konsep'''-naamruimte aanvra. Dit is die ekwivalent van die Engelse ''Draft:'' (naamruimte 118). Tans het 'n onvoltooide artikel net twee tuistes: die hoofnaamruimte, waar lesers en soekenjins dit sien, of 'n gebruikersubblad of [[Wikipedia:Sandput]]. 'n Konsep-naamruimte gee 'n derde plek: * Konsepte tel nie as artikels nie en beïnvloed nie ons artikeltelling nie. * Konsepte word outomaties nie deur soekenjins geïndekseer nie, dus skaad 'n onvoltooide bladsy nie die projek se aansien nie. * Nuwelinge kan aan 'n artikel werk sonder dat dit binne minute vir verwydering genomineer word. * Wanneer die artikel gereed is, word dit eenvoudig na die hoofnaamruimte geskuif en die volledige geskiedenis bly behoue. Meer as 25 Wikipedias het reeds so 'n naamruimte. === Wat presies aangevra sal word === * Naamruimte 118 = Konsep, naamruimte 119 = Konsepbespreking * 'n Alias sodat ''Draft:'' ook na dieselfde naamruimte wys * Subbladsye aangeskakel * ''noindex'' sodat konsepte nie deur soekenjins geïndekseer word nie * Konsepte tel nie as inhoudsbladsye nie (dus nie in die artikeltelling nie) * VisualEditor beskikbaar in die nuwe naamruimte === Punte waaroor ons moet besluit === # '''Die naam.''' "Konsep" / "Konsepbespreking", of eerder "Klad" / "Kladbespreking"? Ander voorstelle is welkom. # '''Wie mag 'n konsep na die hoofnaamruimte skuif?''' Enigeen, of net gebruikers wat outomaties bevestig is (''autoconfirmed'')? # '''Verlate konsepte.''' Op die Engelse Wikipedia kan 'n konsep wat ses maande lank onaangeraak bly, verwyder word, met 'n kennisgewing aan die skepper. Wil ons iets soortgelyks, en met watter tydperk? # '''Soekresultate.''' Moet konsepte by verstek in ons interne soektog verskyn, of net wanneer 'n mens dit uitdruklik kies? === Hoe dit tegnies werk === Ons kan dit nie self aanskakel nie. Dit is 'n konfigurasieverandering aan Wikimedia se bedieners. Die pad is: # Konsensus hier op die Geselshoekie, met die besonderhede hierbo beslis. # 'n Versoek op Phabricator onder ''Wikimedia-Site-requests'', met 'n permanente skakel na hierdie bespreking (sien [[m:Requesting wiki configuration changes]]). # 'n Ontwikkelaar dien die wysiging in Gerrit in en dit word ontplooi. Dit neem gewoonlik 'n paar weke. Vir 'n kleiner wiki is 'n handjievol steunstemme genoeg: die Birmaanse Wikipedia se versoek ([[phab:T352424]]) is met twee steunstemme goedgekeur. === Alternatief === As die gemeenskap voel 'n eie naamruimte is oorbodig, kan ons byna dieselfde werkvloei kry sonder enige tegniese versoek, deur subbladsye soos ''Wikipedia:Konsepte/Artikelnaam'' te gebruik. Die verskil is dat ''noindex'' dan nie outomaties geld nie, dat konsepte nie 'n eie filter in onlangse wysigings en die soekfunksie kry nie, en dat die naam vir nuwelinge minder duidelik is. === Steun, teen, kommentaar === Ek stel voor ons hou die bespreking ten minste twee weke oop sodat almal kans kry om te reageer. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:51, 27 Augustus 2026 (UTC) : Ek ondersteun die voorstel in beginsel. Hou vir twee weke. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:43, 28 Augustus 2026 (UTC) ::{{Ondersteun}} idee ::#Konsepartikel ::#Gebruikers wat bevestig is ::#Ses maande klink redelik ::#Net by keuse, maar as iemand nou dieselfde artikel wil skep, moet dit duidelik wees dat daar reeds ‘n konsepartikel is. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:16, 28 Augustus 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} Een van die grootste voordele sal wees as daar kompetisies of werkwinkels is, sodat ander gebruikers weet om die gebruiker spasie te gee. Dit kan dalk ook help dat nuwelinge meer vrymoedigheid het...(dalk?) :Net 'n vraag: as die blad geskuif word sonder 'n aanstuur, wat oorbodig sal wees, tel dit as 'n bladsyverwydering? [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 14:19, 1 September 2026 (UTC) ::@[[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] soos sake tans staan, ja, maar slegs administrateurs kan skuif sonder 'n aanstuur. As ander gebruikers bladsye skuif, dan word 'n aanstuur outomaties agtergelaat. Op die Engelse Wikipedia het hulle 'n spesifieke gebruikersgroep, nl. ''page movers'', wat bladsye sonder 'n aanstuur kan skuif. Ons kan oorweeg om ook so 'n groep op die Afrikaanse Wikipedia te hê. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 15:12, 1 September 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} al vier punte hier bo. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 20:41, 4 September 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 16:08, 5 September 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} – Briljante idee. Laat dit goed gaan, [[Gebruiker:Lefcentreright|Lefcentreright]] ([[Gebruikerbespreking:Lefcentreright|kontak]]) 17:34, 5 September 2026 (UTC) :<s>{{Neutraal}}</s> – Ek is tans bietjie uitgebrand! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:30, 5 September 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} – Laat dit goed gaan! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:37, 16 September 2026 (UTC) ::Ek het die nuwe naamruimtes aangevra: https://phabricator.wikimedia.org/T437576 – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:24, 10 September 2026 (UTC) :::Ons het vandag die nuwe Konsep- en Konsepbesprekingnaamruimtes ontvang. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 16:18, 14 September 2026 (UTC) ::::Baie dankie Pynappel --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:46, 16 September 2026 (UTC) == Malfunction... == Die taalkundiges: beste vertaling - faal of wanfunksioneer? Of hang dit af van die gebruik van die woord? Ek verkies eersgenoemde! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:34, 28 Augustus 2026 (UTC) :Ja, wanfunksioneer as werkwoord. Ook dalk :* nie behoorlik funksioneer nie :* foutief funksioneer :* gebrekkig funksioneer Informeel: Die masjien het begin probleme gee. :As selfstandige naamwoord: Fout :* The system experienced a hardware malfunction that caused unexpected server reboots. :: Die stelsel het 'n hardewarefout ondervind wat onverwagte herlaaie van die bediener veroorsaak het. :* Engineers traced the vehicle's sudden loss of power to an electronic control unit malfunction. :: Ingenieurs het die voertuig se skielike verlies aan krag nagespoor na 'n fout in die elektroniese beheereenheid. :[[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 11:59, 28 Augustus 2026 (UTC) ::Volgens [https://translate.google.co.uk/ Google Translate], lui die Afrikaans vertaaling: ::*Die stelsel het 'n hardeware-wanfunksie ondervind wat onverwagte bedienerherlaai veroorsaak het. ::*Ingenieurs het die voertuig se skielike kragverlies na 'n wanfunksionering in die elektroniese beheereenheid teruggevoer. ::[[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 14:55, 28 Augustus 2026 (UTC) :::Ai tog, Martin..! [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 11:46, 31 Augustus 2026 (UTC) ::::Nee Martin, gaan kyk terug in jou skoolboeke. Google Translate gee maar swak vertalings! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:59, 31 Augustus 2026 (UTC) == [[Ratko Mladic]] == Goeiedag, ek wil graag hoor of ek hierdie konsep na die hoofnaamruimte mag skuif. Dit is 'n KI-vertaling van die Engelse weergawe. Ek het nie al die bronne noukeurig deurgegaan nie, maar die resultaat lyk ooglopend korrek. Is daar enige groot probleme met die artikel wat verhoed dat dit gepubliseer kan word? Dit kan natuurlik in sy konsepvorm en na publikasie steeds gewysig word om enige foute te korrigeer of nuwe inligting by te werk. Ek hoor graag van u. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:49, 28 Augustus 2026 (UTC) :Hallo Pynappel, ja dis skaflik, haal net asb al die rooi skakels in die inleiding uit. :Iets soos--- ''Sien ook: [[Kroasiese Onafhanklikheidsoorlog]] en [[Bosniese Oorlog]]'' --- het geen nut nie. :Dankie! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 12:11, 28 Augustus 2026 (UTC) ::{{uitgevoer}} – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:05, 28 Augustus 2026 (UTC) == FAK-voorsitters == Het die voorsitterlys van die [[Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge|FAK]] probeer opdateer, maar daar is nog datum-gapings, wat ook bevestig kan word. Daar mag ook 'n Prof. Jan de Koning tussen Cillié en Heyns wees, maar ek vind baie min inligting oor hom. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 11:21, 1 September 2026 (UTC) == Twintigjaargemeenskap. == Gemeenskap, kan al die bestaande lede van die 15 jaar gemeenskap net laat weet of hulle dalk al deel van die twintigjaargemeenskap moes gewees het? Ek het [[Gebruiker:Sobaka]] opdateer. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:02, 6 September 2026 (UTC) : Ook dankie en geluk aan [[Gebruiker:JMK]] met sy 20 jaar deelname hier by ons. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:56, 6 September 2026 (UTC) ::Eers in Jan. 2028! [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 19:02, 6 September 2026 (UTC) == Jou wiki sal op 23 Sep oorskakel na die lees-alleenmodus == <section begin="server-switch"/><div class="plainlinks"> Die [[Wikimedia-stigting]] sal die verkeer tussen sy datasentrums ruil. Dit sal verseker dat Wikipedia en die ander Wikimedia wiki's aanlyn kan bly, selfs ná 'n ramp. Hulle sal alle verkeer na die sekondêre datasentrum op '''{{#time:j xg|2026-09-23|af}}''' oorskakel. Die toets begin om '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2026-09-23T14:00|en}} {{#time:H:i e|2026-09-23T14:00}}]''' Ongelukkig, as gevolg van 'n paar beperkings in [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki? | MediaWiki]], moet alle redigering stop terwyl ons oorskakel. Ons vra om verskoning vir hierdie ontwrigting en werk daarna om dit in die toekoms tot die minimum te beperk. 'n Banier sal 30 minute voor die aanvang op alle wiki's vertoon word. '''Vir 'n kort tydjie sal u alle wiki's slegs kan lees, maar nie kan redigeer nie.''' * Op Woensdag 23 September 2026 sal u vir tot 'n uur lank nie kan wysig nie. * As u gedurende hierdie tyd probeer redigeer of stoor, sal u 'n foutboodskap sien. Ons hoop dat geen wysigings verlore sal gaan gedurende hierdie minute nie, maar ons kan dit nie waarborg nie. As u die foutboodskap sien, wag dan totdat alles weer normaal is. U behoort dan u redigering te kan stoor. Maar ons beveel aan dat u eers 'n afskrif van u wysigings maak, net ingeval. ''Ander gevolge'': * Agtergrondwerk sal stadiger wees en sommige sal moontlik nie voltooi word nie. Rooi skakels word moontlik nie so vinnig soos gewoonlik opgedateer nie. As u 'n artikel skep wat reeds elders gekoppel is, sal die skakel langer as gewoonlik rooi bly. Sommige toepassings-skrifte met 'n lang looptyd sal gestop moet word. * Ons verwag dat die uitrol van nuwe kode soos enige ander week sal plaasvind. Alhoewel, sommige gevalle van kodevries kan egter stiptelik plaasvind as die operasie dit daarna vereis. * [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] sal vir ongeveer 90 minute onbeskikbaar wees. Deel asseblief hierdie inligting met u gemeenskap.</div><section end="server-switch"/> [[m:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] 12:58, 15 September 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=30513874 --> == Konsepbeleid oor kunsmatige intelligensie == Die Afrikaanse Wikipedia het nog geen beleid oor die gebruik van kunsmatige intelligensie nie, terwyl die [[:en:Wikipedia:Large language models|Engelse]], [[:de:Wikipedia:Künstliche Intelligenz|Duitse]], [[:fr:Wikipédia:Intelligence artificielle générative|Franse]] en [[:nl:Wikipedia:AI en Wikipedia|Nederlandse]] Wikipedias die afgelope twee jaar elkeen een aangeneem het. Ek het 'n konsep op grond van daardie vier bladsye met behulp van [[Claude]] Opus 5 geskryf en dit by [[Konsep:Wikipedia:Kunsmatige intelligensie]] geplaas. Dit verbied nes die ander taalweergawes van Wikipedia die generasie van nuwe inhoud met KI, maar laat uitdruklik vertalings toe, met sekere voorwaardes. Ek hoop om hiermee 'n riglyn te skep wat almal gelukkig maak en die Afrikaanse Wikipedia in staat stel om sy volgende fase van groei binne te gaan deur KI op 'n verantwoordelike en deursigtige manier toe te pas. Ek nooi graag die gemeenskap om kommentaar by [[Konsepbespreking:Wikipedia:Kunsmatige intelligensie]] te lewer. Kortliks wat die konsep sê: * Artikels word nie met generatiewe KI geskryf nie. Teks wat deur 'n taalmodel opgestel is, hoort nie in die artikelnaamruimte nie, en dieselfde geld vir gegenereerde verwysings en beelde. * '''Vertaling uit ander taalweergawes van Wikipedia is uitdruklik toegelaat''', ook met masjienvertaling en ook vir 'n volledige artikel. Die twee voorwaardes wat saak maak, is dat die bronartikel se verwysings saam oorgedra word en dat erkenning aan die oorspronklike artikel gegee word soos by [[Wikipedia:Haal bronne aan#Vertaling]] beskryf. Jy lees natuurlik self die Afrikaans na voordat jy dit stoor. * Anders as sommige ander taalweergawes vereis die konsep '''nie''' dat die vertaler elke oorgedraagde bron individueel nagaan nie. Vir 'n gemeenskap van ons grootte sou dit vertaling in die praktyk onmoontlik maak, en dit sou beteken dat ons die werk van 'n hele ander gemeenskap wantrou. Wat jou tydens die vertaling opval – 'n verwysing wat versin lyk, syfers wat mekaar weerspreek – laat jy uiteraard weg. * Spelkontrole, herformulering van jou eie teks, terminologiehulp, navorsingshulp en tegniese hulp met wikiteks bly toegelaat, mits jy in die wysigingsopsomming noem waarvoor jy wat gebruik het. * Op besprekingsblaaie skryf ons in ons eie woorde, maar iemand wat nie Afrikaans magtig is nie, mag 'n masjienvertaling gebruik en dit so aandui. * By 'n vermoede van KI-inhoud kyk ons na die bronne, nie na die skryfstyl nie: KI-verklikkers is onbetroubaar. Blokkering volg net waar die bewyse duidelik is. Die vertaalgedeelte is doelbewus toegeefliker as dié van die Duitse en Franse Wikipedias, omdat vertaling by ons een van die belangrikste maniere is waarop die projek groei. Ek dink dit is die regte keuse vir ons, maar dit is juis die punt waaroor ek graag ander menings wil hoor. Vrae waaroor kommentaar besonder nuttig sal wees: # Is die vertaalvoorwaardes werkbaar soos hulle daar staan, of is daar iets wat in die praktyk gaan skuur? # Is dit reg om die nagaan van elke oorgedraagde bron uit te laat? # Is die verbod op gegenereerde artikels duidelik genoeg afgebaken teenoor die toegelate gebruike? # Ontbreek daar iets wat by ons dikwels voorkom en wat die konsep nie dek nie? '''Plaas kommentaar oor die beleid self asseblief by [[Konsepbespreking:Wikipedia:Kunsmatige intelligensie]]''', sodat alles op een plek bymekaar bly. Ek los die bespreking 'n ruk oop en werk die konsep by soos die kommentaar inkom; as daar mettertyd konsensus is, kan dit na [[Wikipedia:Kunsmatige intelligensie]] geskuif en as beleid gemerk word. Groete. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:43, 16 September 2026 (UTC) 7n2etmvqe9di0frwf4cjhfydqh6q4ma 2967922 2967877 2026-09-17T08:01:42Z Aliwal2012 39067 Rol weergawe [[Special:Diff/2967865|2967865]] deur [[Special:Contributions/SpesBona|SpesBona]] ([[User talk:SpesBona|bespreek]]) terug. Onnodig! 2967922 wikitext text/x-wiki __NEWSECTIONLINK__ __NOINDEX__ {{spring ondertoe}} [[Lêer:Rooibokram KNP suide.JPG|duimnael|220px|links|Aliwal2012 sê: "Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Rooibokram in 2011 in die suide.]]<!-- [[Lêer:Vandalenjaeger 01.jpg|duimnael|260px|links|'n Versoek aan al die admins: help ons asseblief om vandalisme uit te roei!]] [[Lêer:Perde by Glen Reenenkamp, Golden Gate NP (1).jpg|duimnael|links|320px|Dis naweek! Kom ry die mak perde by die asemrowende [[Golden Gate-Hoogland- Nasionale Park]]!]] [[Lêer:Ceratotherium simum Kruger Park 02.JPG|duimnael|260px|links|'n Witrenoster in 2003.]] [[Lêer:Jessica isn't getting involved in this discussion.jpg|duimnael|links|230px|Kom praat met ons op die Geselshoekie, ons kuier lekker saam!]] --> <div style="background:#f9f9f9; border:1px solid #aaaaaa; clear:right; float:right; font-size:90%; margin:1em 0 1em 1em; padding:1em; width:20em;"> <big>'''Sien ook:'''</big> * [[Wikipedia:Welkom nuwelinge]] wat veral op nuwelinge gemik is. * [[Wikipedia:Gebruikersportaal]] vir nuttige skakels vir alle gebruikers. * [[Wikipediabespreking:Geselshoekie]] vir bespreking oor die toekoms van hierdie bladsy. * [[/Taalforum/]] vir besprekings oor taalprobleme. Die juiste terme, spellings ensomeer. <center>'''Verdere hulp:'''<br /></center> Vir volledige hulp, riglyne en beleid (algemeen en spesifiek), raadpleeg gerus die * [[:en:Wikipedia:Community Portal|Engelse ''Community Portal'']], * [[:nl:Wikipedia:Gebruikersportaal|Nederlandse Gebruikersportaal]] en * [[:m:|Meta Wikipedia]]. </div> {{Argiefboks|14 | argief1 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2006|2004+05+06]] | argief2 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2007|2007+08+09]] | argief3 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2010+2011|2010+11]] | argief4 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2012|2012]] | argief5 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2013|2013+14+15]] | argief6 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2016|2016]] | argief7 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2017|2017]] | argief8 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2018|2018]] | argief9 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2019|2019]] | argief10 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2020|2020]] | argief11 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2021+2022+2023|2021+22+23]] | argief12 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2024|2024]] | argief13 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2025|2025]] | argief14 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2026|2026]] }} '''Welkom''' by die Afrikaanse Wikipedia se algemene geselshoekie. Enigiemand is welkom om deel te neem aan die besprekings hier: '''onderteken asseblief u besprekings''' deur <nowiki>~~~~</nowiki> te tik, of die "Handtekening met datum"-ikoon ([[Lêer:button sig.png|Handtekening met datum|link=]]) te kies op die redigeringskieslys. Ou besprekings word na die '''argief''' geskuif (sien die navigasiekas regs). As u 'n gesprek wil voortsit wat reeds in die argief is, word aanbeveel dat u die betrokke dele uitknip en hier plak. Hierdie blad is vir algemene besprekings, besprekings omtrent 'n spesifieke artikel kan op daardie artikel se besprekingsblad begin word; sodoende kan dit ook deur toekomstige bydraers en redigeerders gelees word. Vir die jongste nuus van WikimediaZA, besoek gerus ons [https://www.facebook.com/groups/231160206984566 Facebook bladsy], word lid van die [http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikipedia-af Afrikaanse poslys] of besoek ons [http://wikimedia.org.za/wiki/Tuisblad_in_Afrikaans Tuisblad in Afrikaans] <div class="plainlinks"><center>'''>>> [//af.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Geselshoekie&action=edit&section=new Voeg 'n nuwe onderwerp by] <<<'''</center></div> == Jy het jou huiswerk gedoen... == ...as die Engelse Wikipedia sê dat van hulle artikels met 'n Afrikaanse (of Duitse artikel) uitgebrei kan word. Ek het onlangs twee voorbeelde rakende my sportartikels gesien: * [[:en:South Korea national rugby union team]] wat met hulp van beide die [[:af:Koreaanse nasionale rugbyspan|Afrikaanse voorbladartikel]] en die [[:de:Südkoreanische Rugby-Union-Nationalmannschaft|Duitse lesenswaardige artikel]] verbeter kan word. * [[:en:Tanzania national cricket team]] wat met hulp van die [[:de:Tansanische Cricket-Nationalmannschaft|nuwe Duitse lesenswaardige artikel]] (laas maand aangewys) verbeter kan word. Myns insiens is dit baie interessant dat die Afrikaanse en Duitse Wikipedia in beide krieket en rugby (hoegenaamd dié Engelse sportsoorte) deels beter artikels het as die Engelse Wikipedia. My doel was nog altyd om met artikels oor nasionale spanne en wêreldbekertoernooie die Engelse artikel te klop, nou word in die een of ander amptelik daarna verwys dat dit wel die geval is. Volgens my beskeie mening is dit die geval by die meeste artikels oor nasionale spanne, en hulle het in Afrikaans en Duits altyd dieselfde inhoud. Terloops, die Swahili-Wikipedia (Swahili is 'n ampstaal in Kenia, Rwanda, Tanzanië en Uganda) het nie een artikel oor nasionale krieket- of rugbyspanne nie. Tydens laasjaar se Wikimania in Nairobi wou ek 'n projek van stapel stuur om hulle ook te betrek, maar my versoek het nie geslaag nie (ek was nie daar nie). Hulle het wel artikels soos [[:sw:Steve Tikolo]] waar ek met 'n inligtingskas kon help, maar hulle het nie iets soos [[:sw:Timu ya kriketi ya Kenya]] ([[Keniaanse nasionale krieketspan]]) nie. Gemeenskap, dit is wat van my sportartikels vir die Afrikaanse Wikipedia (en Duitse ook) kan bied en myns insiens is dit een van baie moontlikhede om Afrikaans volstoom te ondersteun: '''met kwaliteit bo kwantiteit'''. Daarmee kan ons veral lesers lok, dink ek. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:45, 13 Julie 2026 (UTC) :In die kol. Weens die druk op Afrikaanse onderwys-instellings moet daar aanlyn-aktiwiteit oor 'n alternatiewe en breë front wees. Die wiki-artikels oor gewilde onderwerpe plaas terminologie in die volksmond, en is beleggings in die taaltoekoms. 'n Leserspubliek wat meer lees, meer krities lees en meer in feite belangstel sal wel ook help. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 21:09, 18 Julie 2026 (UTC) == Maria == Kan iemand asb. vir my die artikel "Maria Boleyn" skep sodat ek kan sien of ek dit op hierdie gemors van 'n app kan doen - die app waarop ek glo geblokkeer is? Hoe is dit moontlik? - Burgert [[Spesiaal:Bydraes/&#126;2026-40485-20|&#126;2026-40485-20]] ([[Gebruikerbespreking:&#126;2026-40485-20|talk]]) 04:46, 20 Julie 2026 (UTC) ::{{ping|Rooiratel}}, enige raad hier? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:07, 20 Julie 2026 (UTC) :::Bedoel jy die Selfoon app? Dit werk net so 'n klein bietjie vir my, soms... maar ek vermy dit soos die pes vir bydraes. [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 08:38, 20 Julie 2026 (UTC) ::::Ek het nog nie die app gebruik nie. As mens jou gewone gebruikersnaam en wagwoord gebruik on aan te meld, dan sien ek nie hoekom jy op die app geblokkeer sal wees, maar nie op die webwerf nie. As die app 'n probleem is, gebruik net die webwerf. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 14:48, 1 Augustus 2026 (UTC) == [[Wikipedia:Bladsyverwydering]] == Admins, daar is 'n bietjie werk. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:55, 21 Julie 2026 (UTC) [[Lêer:Radio Overberg Advertensie 29 Julie 2026.jpg|duimnael|met Jimmy Wales]] == Wikimania 2026 == As ‘n ontvanger van ‘n beurs van [[Wikimedia ZA]], is ek in Parys om [[Wikimania]] 2026 in [[Parys]] by te woon. My eerste Wikimania. Vandag was die voorkonferensie vir gebruikers met spesiale regte wat inderdaad weereens die omvang van aktiwiteite binne Wikimedia onder aandag bring. Mens kan uiteraard ook aanlyn verskeie van die sessies van more bywoon deur te registreer op die Wikimania 2026 blad. Die weeklikse radio inset by [[Overvaal Stereo]] is ook vandag van die byeenkoms gedoen. ‘n Volledige verslag van Wikimedia 2026 sal na afloop van die konferensie gedoen word. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 19:48, 21 Julie 2026 (UTC) : Ek is ook hier. Uiteindelik [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ontmoet. [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 15:26, 22 Julie 2026 (UTC) ::Lekker julle manne, geniet dit terdeë! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:02, 22 Julie 2026 (UTC) ::: Ja, dis goed om Dumbassman uiteindelik te ontmoet. Ek het ook twee Duitse gebruikers raakgeloop wat al artikels op die Afrikaanse Wikipedia geskep het. Die een wat oorspronklik van Suid-Afrika kom, het aangedui hy mag weer betrokke word. Ek het hom sterk aangemoedig. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:34, 22 Julie 2026 (UTC) {{uitkeep}} Oesjaar, is jy nie weg Frankryk toe vir Wikimania 2026 nie? [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:50, 21 Julie 2026 (UTC) : Nee ongelukkig nie. As pensioenaris met inkomste van R0.00 per maand kon ek nie die Schengen Visa bekostig nie, my bakkie het dringend instandhouding vereis. So werk dit maar. Groete. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:58, 21 Julie 2026 (UTC) ::Jammer om te hoor, miskien kan jy nog virtueel aanbied? Sopas self ook R11750 vir my Mercedes se diens moes uithaal! Groete tuis, [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:54, 21 Julie 2026 (UTC) ::: [[Gebruiker:Discott]] bied namens my aan. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:02, 21 Julie 2026 (UTC) :::: "Gebruiker Discott het 'n uitstekende 5 minute aanbieding "''Rooting for Knowledge: Why we need a Wiki-Botanist Action Group Today'' aangebied oor die werk wat op die Afrikaanse Wikipedia gedoen word deur gebruiker Oesjaar en Prof van Wyk. Lyk of die vraag beantwoord gaan word, aangesien dit aanleiding gegee het tot die begin van werk om 'n Wiki Biodiversiteit ontmoeting voor die opkomende [[Internasionale Botaniese Kongres]] in 2029 in [[Kaapstad]] aan te bied. Die Afrikaanse Wikipedia het 'n globale inpak. Puik werk Oesjaar en Prof van Wyk. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 21:00, 25 Julie 2026 (UTC) == RFC oor KI-gegenereerde inhoud in Commons (en ter plaatse) == Soos op 23 Junie hier genoem, is Commons nog besig om uit te werk wat hulle presies wil hê wat beelde betref wat deur KI geskep is. Hulle is veral versigtig vir beelde wat werklike mense uitbeeld, selfs as dié historiese figure is, waar etiese oorwegings (soos persoonsregte) effektief geen rol speel nie. Ook hou hulle nie daarvan in enige wetenskaplike aanwending nie. Sulke beelde noem hulle spekulatief, ensomeer, en wil nie valse inligting die wêreld instuur nie. Ook beskou sommige persone daar KI-beelde as opvoedkundig waardeloos, en byna enige menslike poging as baie beter. Ons het natuurlik talle artikels aangaande historiese figure waar die uitbeelding volkome spekulatief is, soos [[Plautus]] en baie ander, alhoewel dan nie KI nie. By die Commons-bespreking word gemeld: :"Groot getalle beelde wat nie die werklikheid weerspieël nie, word [op commons] opgelaai. Wanneer 'n minderwaardige KI-beeld in 'n artikel ingevoeg word, ontmoedig dit werklike fotograwe en grafiese kunstenaars om beelde te skep, omdat hulle meer geneig is om 'n beeld te skep vir 'n artikel wat geen illustrasie het nie. Hierdie opdatering vereis dat sommige KI-inhoud as sodanig in-beeld gemerk word. Hierdie opdatering redaksioneer andersins nié projekte buite Commons nie. Commons het geen voorneme om ander projekte te redaksioneer nie, ons wil net verseker dat óns nie bydra tot die waninligting van die publiek nie." Die kwessie dus: af.wiki moet nog besluit wat ons plaaslike beleid is, want wikimedia gaan nie aan ons voorskryf nie.<br> :a) Word <u>oplaai</u> van KI-beelde hier op af.wiki toegelaat, benewens waar dit KI-konsepte self illustreer?<br> :b) Word dit toegelaat waar dit werklike mense illustreer? Hier dink mens bv. aan gevalle waar ons 'n vae foto of illustrasie het, wat deur KI in 'n meer realistiese of gekleurde portret (maar met onafwendbare spekulatiewe elemente) omskep kan word.<br> :c) Word KI-beelde enigsins in artikels toegelaat?<br> Op en.wiki word dit oorwegend nie toegelaat nie. Ons moet ook in ag neem, dat selfs indien dit nie in ons artikels toegelaat word nie, dit steeds vir die publiek en private webwerwe nuttig mag wees. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 10:31, 22 Julie 2026 (UTC) ::Ek verstaan... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:35, 22 Julie 2026 (UTC) :::Vandag ‘n Wikimania 2026 paneelbespreking oor [[Kunsmatige intelligensie|KI]] binne die Wiki-omgewing bygewoon. Beide die potensiële bedreigings en moontlike voordele daarvan, is deur die paneellede geopper. Selfs oor die idee van ‘n aanvanklike sentrale beleid daaroor of gedesentraliseerde benadering, was daar nie eenstemmigheid nie. Aangesien daar konsensus was dat dit ‘n realiteit is wat hanteer sal moet word, gaan gesprekvoering voort en hopelik gaan meer duidelike riglyne in dié verband ontwikkel word. :::Ek gaan poog om ‘n oog op die verwikkelinge te hou en wat ons in die interim selfs in die Afrikaanse Wikipedia kan begin bespreek. Meer as een paneellid het daarop gewys dat selfs in van die groot Wikipedia’s daar nog nie voldoende kennis is oor wat werklik die implikasies van KI is nie. [[Jimmy Wales]] het ook indirek daarna verwys in sy openingstoespraak. Wikipedia se rol in die era van [[groot taalmodel]]le kan self nog belangriker word, in sy toespraak ‘n optimistiese toon oor die toekoms van Wikipedia en sê dat die dood van Wikipedia al van die begin af voorspel is, dit nog steeds van krag tot krag sal gaan. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:21, 22 Julie 2026 (UTC) == Gebruiker:Elmarie Waltman == Gemeenskap, dit is vir my 'n plesier om julle voor te stel aan [[Gebruiker:Elmarie Waltman|Elmarie]]. Sy het ingestem om ons te help met Admin werk, meer hieroor later. Sy gaan ook deel van die Radiospan wees. Welkom hier by ons Elmarie. Onthou, hierdie klomp ou toppies hier betrokke se blaf is erger as hulle byt! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:46, 24 Julie 2026 (UTC) :Hoe lekker lag ek nou! Dankie Deon, hoop om die Wikipedia naam op al die platforms hoog te hou. [[Gebruiker:Elmarie Waltman|Elmarie Waltman]] ([[Gebruikerbespreking:Elmarie Waltman|kontak]]) 09:02, 24 Julie 2026 (UTC) ::Baie welkom Elmarie, ons hoop jy geniet jou tyd hier terdeë! Sien uit na jou bydrae. Groete, [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 09:48, 24 Julie 2026 (UTC) ::: Welkom Elmarie, geniet dit! [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 10:36, 25 Julie 2026 (UTC) ::::Baie welkom hier @[[Gebruiker:Elmarie Waltman|Elmarie Waltman]] - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 16:38, 1 Augustus 2026 (UTC) == Versoek om kommentaar oor die toekoms van Abstrakte Wikipedia == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Julle word uitgenooi om jul mening te lug in 'n [[:m:Requests for comment/The future of Abstract Wikipedia|versoek om kommentaar oor die toekoms van Abstrakte Wikipedia]]. {{Int:Feedback-thanks-title}} [[:m:User:Kowal2701|Kowal2701]] ([[:m:User talk:Kowal2701|talk]]) 12:24, 24 Julie 2026 (UTC) </bdi> <!-- Message sent by User:DreamRimmer@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> : Kan iemand vir my sê wat Abstrakte Wikipedia is? Of word ek nou te oud? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:34, 24 Julie 2026 (UTC) ::Weet ook nie, maar volgens google: Abstrakte Wikipedia is 'n Wikimedia-projek wat Wikifunksies en Wikidata gebruik om 'n taalonafhanklike weergawe van Wikipedia te skep. Dit het ten doel om inhoud in enige natuurlike taal te genereer om artikels oor kleiner taaluitgawes uit te brei. ::'''Die kernkomponente is''' ::* Wikidata wat die gestruktureerde kerndata- en kennisbasis verskaf en ::* Wikifunksies wat kode en funksies verskaf om abstrakte data in mensleesbare sinne te omskep. ::Die taalonafhanklikheid laat gebruikers toe om artikellogika te skep en te onderhou sonder om dit aan 'n enkele gesproke taal te koppel. ::'''Die projekdoelwitte is''' ::* taalgelykheid, aangesien kleiner taalwiki's bygestaan word om hul artikeltellings vinnig te laat groei, en ::* globale reikwydte aangesien mense bemagtig word om kennis in hul moedertaal te lees en mee te deel. ::[[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 14:00, 24 Julie 2026 (UTC) == Inligtingskas Vliegtuigenjins == Gemeenskap, kan enige van die slimmer jongmanne asb. vir ons ''Infobox aero engine'' vertaal? Ook, het ons die ekwivalent van ''Infobox sportsperson''? Ek word graag bederf... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:36, 28 Julie 2026 (UTC) : {{ping|Pynappel}}, met al jou nuwe energie, kan jy dalk hier help asb? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:53, 23 Augustus 2026 (UTC) ::@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ek het beide nou geskep. Dit is gewoonlik baie maklik om 'n sjabloon van die Engelse Wikipedia oor te dra: ::1. Kopieer die bronteks en stoor dit ::2. Gebruik die "Wys voorskou"-funksie om al die ontbrekende sjablone en modules te identifiseer en bring hulle ook oor. ::3. Herhaal stap 2 totdat al die skakels blou is ::4. Vertaal teks wat sigbaar aan gebruikers is na Afrikaans, bv. die etikette in 'n inligtingskas, kategoriename, ens. ::Die belangrikste ding om in gedagte te hou is watter bestaande sjablone en modules ekwivalent is met die Engelse Wikipedia s'n. Die Engelse [[:en:Template:Infobox]] is vir historiese redes nie ekwivalent met ons {{ss|Infobox}} nie. Jy sal dus gewoonlik oral waar {{ss|Infobox}} in 'n nuwe sjabloon geroep word, moet verander na {{ss|Inligtingskas4}}, wat op sigself die module [[Module:Infobox]] roep, wat dit moontlik maak om maklik nuwe inligtingskaste op die Afrikaanse Wikipedia te skep deur sjablone vanaf die Engelse Wikipedia te kopieer. Ons kan later daarna kyk om die teenstrydigheid tussen {{ss|Infobox}} en {{ss|Inligtingskas4}} op te klaar, maar ek vermoed dit gaan 'n groter taak wees. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 20:09, 23 Augustus 2026 (UTC) ::@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] as jy vashaak kan jy maar vir my of @[[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ping. Ek is nou hier, maar gaan weens ander verpligtinge weer van môre af skaars wees. Ek sal so nou-en-dan inloer om te kyk of ek ge-ping is. As ek iets gebreek het, gebruik maar daai rol-terug-knoppie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 20:10, 23 Augustus 2026 (UTC) ::: Dankie. Hierdie ou oom gaan sy bes probeer! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:11, 23 Augustus 2026 (UTC) == Help met kassie, asb. == Kan iemand my asb. help om {{sj|Inligtingskas Planeet}} reg te maak? Ek het net "symbol" ondertoe geskuif, en nou gee hy snaakse goed by elke planeetkassie. Dankie! [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 23:32, 30 Julie 2026 (UTC) :Sien die tweede reël in [[Makemake]]. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 23:35, 30 Julie 2026 (UTC) ::Dankie vir niks. Ek het sommer net "symbol" uitgehaal, en nou is die sjabloon reg. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 12:55, 31 Julie 2026 (UTC) == Taaldinge op RSG: 2 Aug. 2026 == Gemeenskap, neem kennis dat ek nou Sondag om 10:00 weer op Taaldinge met Ina Strydom gesels. Ek gaan verwys na twee dinge wat redelik onbekend is: die Digitalisering van Vakkundige Woordeboeke, prof. [[Gerhard van Huyssteen]] en prof. Martin Puttkammer van NWU help ons daarmee. Ek sal dit eers werklik bemark as die eerste produk gelewer word; ons gaan dit definitief ook op Wikiwoordeboek laai. Tweedens verwys ek na Projek VOS (Vingers op sleutelbord). Die gedagte is dat daar op een dag volgende jaar bv. 'n Saterdag 'n klomp mense in verskeie lokale in stede en dorpe bymekaar kom en ons via TV/dataskakels hulle lei en aan die gang kry. Waar ons kan moet ons van ons gebruikers in persoon daar hê wat as fasiliteerders sal optree. Ja, dit gaan geld kos, ek het juis met van die Afrikaanse organisasies agter die skerms begin gesels... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:42, 31 Julie 2026 (UTC) :Klink goed! [[Spesiaal:Bydraes/&#126;2026-42919-45|&#126;2026-42919-45]] 14:49, 2 Augustus 2026 (Wie is hierdie skim?) ::Ook ingeskakel op RSG, dankie Oesjaar! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 05:46, 3 Augustus 2026 (UTC) ::: Volgens my rekords was dit die 100ste uitsending in ons klankargief. Baie Geluk! Dit beteken daar was seker al baie meer as 200 uitsendings aangesien ons nie klankgrepe van al die uitsendings kry nie. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:05, 5 Augustus 2026 (UTC) == Besoeke vir Julie == Gemeenskap, die besoeke vir Julie is 3,2 miljoen! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:56, 1 Augustus 2026 (UTC) == Die kontakbladsy == Hallo almal. Daar was besprekings 'n tyd gelede oor ons kontakbladsy. Die een hier: [[Wikipedia:Kontak]] En spesifiek oor die e-posadresse op daardie bladsy. Wie beheer dit? Lees enigiemand die e-pos ens.? Ek het 'n bietjie ondersoek ingestel en die meeste van die antwoorde wat ons nodig gehad het gekry. In opsomming word daai e-posadresse beheer deur spesiale sagteware wat Wikimedia gebruik. En Wikipedia gebruikers moet aansoek doen om lede te word van 'n spesiale span wat toegang kry tot die sagteware. Ek gaan aansoek doen (in 'n dag of twee) vir myself, @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] en @[[Gebruiker:Elmarie Waltman|Elmarie Waltman]] om deel te wees van die span. Ek gaan net tydelik deel wees om uit te werk hoe alles werk, en dit te dokumenteer. As julle meer wil weet, of self by die span wil aansluit, lees dan die bladsye wat ek onlangs geskep/vertaal het: [[Hulp:Kontakbladsy]] en [[Wikipedia:Vrywillige Reaksiespan]]. Die bladsye is nie volledig nie, en hulp word waardeer. Ek verbeter dit soos ek meer leer/tyd kry. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 16:48, 1 Augustus 2026 (UTC) :Dankie Rooiratel, ek sien nou die nuutste boodskappe is heel onder aan die bladsy. Sal dit beslis nou meer gereeld lees en opvolg. [[Spesiaal:Bydraes/&#126;2026-42919-45|&#126;2026-42919-45]] ([[Gebruikerbespreking:&#126;2026-42919-45|talk]]) 14:47, 2 Augustus 2026 (UTC) ::@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ek het nou aansoek gedoen. Sien hier : https://meta.wikimedia.org/wiki/Volunteer_Response_Team/Volunteering#Rooiratel_&_Oesjaar_&_Elmarie_Waltman - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 20:49, 30 Augustus 2026 (UTC) == 130 000 artikel mylpaal! == Gemeenskap: daar is ons verby die 130 000 artikel mylpaal! Dankie aan almal wat bydraes gemaak het die afgelope tyd! 'n Ware spanpoging! Nou het ons iets om te bemark! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:57, 1 Augustus 2026 (UTC) :Fantasties! [[Gebruiker:Elmarie Waltman|Elmarie Waltman]] ([[Gebruikerbespreking:Elmarie Waltman|kontak]]) 14:11, 5 Augustus 2026 (UTC) == Kopiereg op foto's == Ek wil net seker maak dat ek die SA-kopiereg op foto's verstaan, want ons benodig by etlike persone foto's wat algemeen op die internet beskikbaar is. Google stel dit so: :In Suid-Afrika verval kopiereg op foto's 50 jaar vanaf die jaareinde waarin die foto aan die publiek beskikbaar gestel is, vir die eerste keer gepubliseer is, of geskep is indien dit ongepubliseer is. :Volgens die SA Regering se Kopieregwet hang die presiese vervaltyd af van spesifieke vrystellingsmylpale: *Gepubliseer of Openbaargemaak: "vyftig jaar na die jaareinde van die jaar waarin die werk wettiglik aan die publiek beskikbaar gestel of vir die eerste keer gepubliseer word, watter termyn ook al die langer is", soos deur Lexology opgemerk. *Ongepubliseer: Indien die foto nie binne 50 jaar na die skepping daarvan gepubliseer of aan die publiek vertoon word nie, verval kopiereg "vyftig jaar na die jaareinde van die jaar waarin die werk gemaak is", volgens Lexology. Ander webblaaie soos [https://www.svw.co.za/copyright-photographs/] blyk dit te bevestig. Mag ons dus Suid-Afrikaanse promosiefoto's van pre-31 Desember 1975 hier oplaai en gebruik? [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 10:56, 3 Augustus 2026 (UTC) :{{ping|JMK}}, ek het gekyk wie van my vriende daar buite kan help... Nie hierdie keer nie. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:27, 3 Augustus 2026 (UTC) ::@[[Gebruiker:JMK|JMK]] vir moderne fotos is dit is beter en makliker om die kopiereghouer van 'n foto (die een wat die foto geneem het) te vra om dit onder 'n gebruikbare lisensie (vir wiki Commons) vry te stel (soos CC-BY-SA, of CC0) as om vir 50 jaar te wag. ::Vir ouer fotos, moet ons maar wag as ons nie die fotograaf kan kontak en vra om dit met 'n vrye lisensie vrystel nie. So ja, enige foto meer as 50 jaar na die publikasiedatum kan ons hier gebruik. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:36, 4 Augustus 2026 (UTC) == Sintaksfoute soos op 1 Augustus == Gemeenskap: [https://checkwiki.toolforge.org/cgi-bin/checkwiki.cgi?project=afwiki&view=project Sintaksfoute] Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:55, 4 Augustus 2026 (UTC) == Ons Bakkiesblad... == Gemeenskap, sien die positiewe terugvoer hier... [https://www.facebook.com/groups/231160206984566 Bakkiesblad] Lekker [[Gebruiker:Sobaka]]! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:06, 6 Augustus 2026 (UTC) == [[Baccalaureus Artium]] == Gemeenskap, moet die woord "artium" nie met 'n hoofletter geskryf word nie soos bv. [[Baccalaureus Pharmaciae]]? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:59, 11 Augustus 2026 (UTC) :Volgens die WAT wel. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:11, 11 Augustus 2026 (UTC) ::{{ping|Pynappel}}, dan neem ek aan ''Magister artium'' moet ook verander word? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:29, 11 Augustus 2026 (UTC) :::Ja, ook volgens die WAT. Het nie nou tyd om dit self te doen nie - sal waardeer indien iemand anders kan. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:32, 11 Augustus 2026 (UTC) ::::Wat is die konteks van die bespreking? My BSc-sertifikaat van die Universiteit van Natal in 1969 was alles in Latyn en verklaar dat die "Gradum Scientiae Baccalaurei" aan my toegeken is. Watter tale is vir die Baccalaureus Pharamaciae sertifikaat gebruik? Latyn? Afrikaans? Engels? Engels en Afrikaans? Kan 'n mens net sommer "BA graad" of "BSc graad" of "MA graad" skryf? [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 14:59, 13 Augustus 2026 (UTC) :::::Volgens die WAT is MA (sonder punte) die afkorting vir mega-[[ampère]] en BA die landkode vir [[Birma]] of die motorkenteken vir [[Maseru]], [[Basoetoland]]. B.A. is die afkorting vir [[Baccalaureus Artium]] en al die voorbeeldsinne gebruik die afkorting (met punte). So-ook is M.A. (met punte) die afkorting vir [[Magister Artium]] en al die voorbeeldsinne gebruik M.A. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 09:05, 14 Augustus 2026 (UTC) ::::::Dit moet dalk ook genoem word dat die hoofinskrywings in die WAT onder B.A. en M.A. is. Daar is geen inskrywings vir Baccalaureus Artium en Magister Artium nie. Laat ek 'n bietjie later in ander woordeboeke kyk. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 09:09, 14 Augustus 2026 (UTC) :::::::Die WAT, AWS 9 en AWS 11 gee almal Baccalaureus Artium en Magister Artium slegs met aanvangshoofletters. Die WAT en AWS 9 gee die afkortings B.A. en M.A. met punte en AWS 9 en AWS 11 gee die afkortings BA en MA sonder punte. Let op dat AWS 11 nie die afkortings met punte gee nie. Interessant genoeg gee die WAT slegs Baccalaureus met 'n aanvangshoofletter, maar baccalaureaat met 'n aanvangskleinletter. AWS 9 en 11 gee beide slegs baccalaureus met 'n aanvangskleinletter. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 19:00, 15 Augustus 2026 (UTC) :{{ping|Pynappel}}, ek het alle plekke waar BA en MA voorkom na die punt weergawes verander. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:21, 18 Augustus 2026 (UTC) ::Baie dankie vir jou moeite, @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]]. Volgens [[Wikipedia:Titelriglyne]] geniet die AWS egter voorkeur. ::{{cquote|Hou by Afrikaanse spelling soos voorgeskryf in die Afrikaanse woordelys en spelreëls. HAT, WAT en Pharos se Afrikaans-English/Engels-Afrikaanse woordeboeke word ook as gesaghebbend beskou. Waar die bronne verskil word voorkeur gegee in die volgorde wat die bronne hier gelys is.}} ::Moet ek 'n robot gebruik om die punte by al die afkortings van grade te verwyder? – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 21:54, 18 Augustus 2026 (UTC) :::[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] , ja asb! Ten minste is almal nou dieselfde. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:26, 19 Augustus 2026 (UTC) == LitNet oor Wikipedia en terugvoer van Wikimania 2026 == "Van mens tot masjien: Wikipedia en die voortbestaan van betroubare kennis", meningsartikel gebaseer op my Wikimania 2026 ervaring. https://www.litnet.co.za/van-mens-tot-masjien-wikipedia-en-die-voortbestaan-van-betroubare-kennis/ [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 06:51, 13 Augustus 2026 (UTC) Terugvoer oor Wikimania 2026 is beskikbaar by die projekblad: [[Wikipedia:Afrikaanse Wikipedia by Wikimania 2026]] [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 08:32, 15 Augustus 2026 (UTC) == Geregistreerde gebruikers == Gemeenskap, ek sien ons Geregistreerde gebruikers is nou meer as 210,000! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:10, 13 Augustus 2026 (UTC) :Dit is tans 210 455 volgens die [[Afrikaanse Wikipedia]]-artikel. [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 10:38, 18 Augustus 2026 (UTC) == Inhoudsopgawe == Ons prente het skielik 'n inhoudsopgawe bo die prent. Enige rede daarvoor? Dis onnodig en neem ruimte op. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 09:31, 14 Augustus 2026 (UTC) :Iemand het bg. na 'n meer sinvolle posisie geskuif. Nou baie beter. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 22:04, 20 Augustus 2026 (UTC) == [[Konsep:Wikipedia:Titelriglyne (geografiese name)]] == Ek het 'n nuwe konsepbeleidsbladsy vir titelriglyne vir geografiese name m.b.v. Claude geskep. Dit is gebaseer op die Engelse weergawe [[:en:Wikipedia:Naming conventions (geographic names)]], maar aangepas vir die Afrikaanse Wikipedia. Dit lyk vir my sover soos 'n heel redelike vertrekpunt, maar gaan kyk gerus daarna en laat weet indien daar enige groot probleme is. Vir klein goed of voorgestelde veranderings, wysig die bladsy sommer direk. Indien daar 'n meningsverskil oor enigiets ontstaan, kan ons dit op die besprekingsbladsy daar bespreek. Nadat daar 'n konsensus ontstaan het, kan ons {{ss|beleid}} bo-aan voeg. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:32, 18 Augustus 2026 (UTC) : Die "prompt" (por?) wat ek gebruik het, is: ''Vertaal hierdie Wikipedia-konvensie na Afrikaans en pas dit aan vir die Afrikaanse Wikipedia:''. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:33, 18 Augustus 2026 (UTC) == Kunsmatige intelligensie en Wikipedia == Ek deel hiermee ‘n e-pos van Gebruiker Eugene Egbe (Franse Wikipedia) wat op die Wikimedia netwerke versend is vir diegene wat geïnteresseer is in [[kunsmatige intelligensie]] en die impak daarvan. “Geagte Gemeenskapsleiers/lede, Tydens Wikimania in Parys het ek die kans gehad om met 'n paar gemeenskapslede te gesels wat hul kommer uitgespreek het en die behoefte aan 'n bespreking oor die gebruik van KI-platforms in ons gemeenskap en daaglikse werk. Hierdie besprekings vind al in ander gemeenskappe plaas, daarom dink ons dit sal goed wees om 'n oorsig van ons gemeenskap en die impak wat KI veroorsaak, te hê. Vir hierdie doel doen ons 'n kort opname om te verstaan hoe gemeenskappe soos joune dink oor en KI gebruik, en ons sal graag jou hulp wil hê om dit voor jou lede te kry tydens byeenkomste of *'n Paar dinge wat ons hoop jy kan doen:* 1. Deel die opname met jou gemeenskapslede — dit neem ongeveer 5 minute om te voltooi. Hier is die skakel: *Opnameskakel*<https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeBkEfLmmmpCyKjWv-zMrFEfa55w1x0vWvi7JTP-2LGNhF5EQ/viewform?usp=header> 2. Sluit aan by 'n kort oproep (of stuur 'n verteenwoordiger) om jou gemeenskap se perspektief op KI direk te deel. Ons beoog om dit tot [30–45] minute te hou en beplan dit vir iewers in *middel-September*. As 'n oproep vir jou werk, antwoord net met 'n paar tye wat jou pas (of wys ons na wie ook al in jou span die regte persoon sou wees), en ons sal iets op die kalender kry. Baie dankie dat jy dit oorweeg het. Jou persoonlike en gemeenskap se insette sal werklik vorm wat ons in hierdie studie leer.” Deel gerus enige voorlopige opmerkings of belangstelling oor bogenoemde hier. Die vraelys bo is baie generies en nie spesifiek op Wikipedia gerig nie maar gee ‘n opsie om jou e-pos adres te deel om in verdere gesprekke deel te neem. Dit is seker een van vele inisiatiewe wat oor hierdie onderwerp sal volg. Groete [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 15:28, 20 Augustus 2026 (UTC) :Ek het 'n probleem raakgeloop. Vir een opsie wat ek nee geantwoord het, wil hy nie aanvaar nie. Jammer. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:19, 20 Augustus 2026 (UTC) As ons nou hier oor die gebruik van KI op Wikipedia gesels: Ek sien nou 'n klomp artikels wat met KI uit Engels vertaal word. Een van die Wikipedia-beleid is dat mense artikels volgens bronne self skryf. Jy lees die bron en brei daarvolgens die artikel uit. Wikipedia is 'n ensiklopedie en dit noem ons ensiklopediese werk. As 'n KI 'n artikel vertaal, is dit hoogs onwaarskynlik dat die bronne volgens ensiklopediese waardes geraadpleeg is. Ook op die Engelse Wikipedia kan daar foute in enige artikel wees wat jy self moet uitsorteer volgens die bronne wat gelys is. Byvoorbeeld is die gebruik van KI vir artikelwerk op die [[:de:Wikipedia:Künstliche Intelligenz|Duitse Wikipedia]] ontoelaatbaar. Sodra jy een artikel met hulp van KI uitbrei, was dit jou laaste aksie daar. Die [[:nl:Wikipedia:AI en Wikipedia|Nederlandse Wikipedia]] wil dit ook nie hê nie, dieselfde op die [[:en:Wikipedia:Editing policy#Artificial_intelligence_additions|Engelse Wikipedia]]. Ander neem weke om een artikel tot op meer as 30&nbsp;000 of 40&nbsp;000 uit te brei omdat die bronne geraadpleeg word, maar nou sien ek 'n klomp uitgebreide artikels binne een dag, ook sensitiewe onderwerpe soos [[Mekka]], [[Jerusalem]], ens. Gemeenskap, wat is julle mening daaroor? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:47, 23 Augustus 2026 (UTC) :Die onbesonne gebruik van KI is 'n ernstige probleem. My antwoord op die vraag wat my meeste bekommer was: ::''> Bad results; inaccurate information; perpetuation/reflection of popular human bias, AI fabrication/ hallucination; AI agents wilfully steering people towards a synthesised opinion. People losing independent abilities and the ability to think logically. '' :Masjiengeskrewe teks het nie lekker idiomatiese taalgebruik nie, maar as mens dit met versigtigheid benader, is dit 'n handige hulpmiddel. Ek het al 'n dosyn artikels met die hulp van masjienvertaling opgestel en niemand het nog werklik gekla oor my taal nie. Ons moet oppas om die baba met die badwater uit te gooi. :Mense kan snert skryf sonder KI, hoewel KI dit moontlik maak om groot volumes snert te skryf wat baie moeilik raak om te identifiseer en taalkundig reg te trek na die tyd. :Wie van ons kyk nog na die lyste [https://af.wikipedia.org/wiki/Kategorie:Artikels_wat_geproeflees_moet_word Artikels wat geproeflees moet word] en [https://af.wikipedia.org/wiki/Kategorie:Kategorie:Gaan_taal_na Gaan taal na]? :[[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 11:44, 24 Augustus 2026 (UTC) ::@[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] dit is 'n gebruik van die begin van hierdie taalweergawe van Wikipedia om artikels uit ander taalweergawes te vertaal. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:51, 24 Augustus 2026 (UTC) :::Die grootste gevaar met die gebruik van KI op Wikipedia lê waarskynlik nie in die tegnologie self nie, maar in onbeheerde en ongekontroleerde gebruik daarvan. KI kan feite verkeerd weergee, bestaande foute uit ander taalweergawes versterk en, besonder ernstig vir ’n ensiklopedie, bronne hallusineer of selfs geloofwaardige maar geheel en al fiktiewe verwysings skep. Dit sou egter na my mening uiters kortsigtig wees om KI daarom volledig op die Afrikaanse Wikipedia te verbied. Ons werk met ’n betreklik klein aktiewe gebruikersbasis en ’n enorme hoeveelheid kennis wat nog in Afrikaans ontsluit moet word; verantwoordelike KI-gebruik kan vertaling, taalversorging, opsomming en die aanvanklike verwerking van bronne aansienlik vergemaklik. Die kernbeginsel behoort eerder te wees dat die '''menslike redigeerder verantwoordelik bly vir die finale inhoud''': feite en verwysings moet teen die oorspronklike bronne nagegaan word, KI-gegenereerde bronne mag nooit sonder verifikasie aanvaar word nie, en sensitiewe of omstrede onderwerpe behoort aan strenger kontrole onderwerp te word. Wat ons dus nodig het, is nie ’n algehele verbod nie, maar ’n stel duidelike "beginsels vir die verantwoordelike gebruik van KI" wat Wikipedia se bestaande vereistes van verifieerbaarheid, neutraliteit en betroubare brongebruik versterk. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 14:51, 24 Augustus 2026 (UTC) : Ons slim manne {{Ping|SpesBona|Rooiratel|Pynappel|Sobaka|BurgertB|Naudefj}}, kom ons probeer die volgende: Pynappel sê hy gebruik tans Claude Code as vertaler. Neem die inhoud van [[kapasitor]] wat hy vertaal het en vertaal dit weer met Claude Code. Vergelyk met sy weergawe. Vertaal dit dan met sê drie ander taalmodelle, ek wil bitter graag sien wat dit ons gaan vertel. As kontrolemaatreël kan ons die eksperiment herhaal met 'n ander artikel wat Pynappel gedoen het. Julle het my nuuskierig gemaak... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:14, 24 Augustus 2026 (UTC) ::Goeie idee @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]]! Ek stem saam dat ons KI kan gebruik om vir foute te kontroleer. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 16:17, 24 Augustus 2026 (UTC) :::Ek het die bywerking aan die artikel [[Nasionalisme]] deurgegaan, aangesien dit ’n onderwerp is waarmee ek vertroud is. Die vertaling was oor die algemeen akkuraat; die enigste werklike fout wat ek kon opspoor en regstel, was ’n verkeerde skakel na ’n persoon met dieselfde naam. :::Wat belangrik is, is dat Gebruiker:Pynappel ook sy [[porboodskap]] uiteengesit het by [[Gebruiker:Pynappel/monster]]. Dit toon duidelik hoe [[Claude (groot taalmodel)|Claude]] die vertaling moet benader. Dit is belangrik vir deursigtigheid, omdat ander gebruikers kan sien watter instruksies aan die taalmodel gegee is en die vertaalstrategie daarvolgens kan beoordeel. :::Ek het nie die hele nuwe vertaling deur [[ChatGPT]] laat vergelyk nie. Daar sal uiteraard stilistiese verskille tussen taalmodelle wees — en selfs binne dieselfde taalmodel kan uitsette met verloop van tyd verskil — en ’n volledige vergelyking sou ’n omvangryke taak wees. Ek het daarom ’n ietwat obskure paragraaf oor nasionaal-anargisme gekies om die vertalings van Claude en ChatGPT met mekaar te vergelyk. :::Die opdrag aan ChatGPT was: “Vergelyk hierdie twee vertalings. Is daar enige fundamentele verskille of probleme? Uiteraard hoef die vertalings nie identies te wees nie, maar sou daar enige probleme wees met die laaste vertaling, dus dié van Claude?” :::ChatGPT se antwoord was onder meer: “Daar is geen fundamentele inhoudelike probleem met die laaste vertaling wat jy aanhaal nie. Dit dra die kern van die Engelse teks redelik akkuraat oor en is selfs meer kompak en geskik vir ’n Wikipedia-artikel. Daar is egter ’n paar plekke waar ek dit sou aanpas, hoofsaaklik om betekenisnuanses, terminologie en neutraliteit te verbeter.” :::Ek het na die voorstelle gekyk. Sommige daarvan het beslis meriete gehad, maar die meeste was eerder stilistiese verfynings as noodsaaklike regstellings. ChatGPT het afgesluit met: “Kortom: die vertaling is bruikbaar en bevat geen ernstige verdraaiing van die oorspronklike nie. Die twee terme wat ek beslis sou regstel, is ‘gemeenskaplike’ → ‘kommunitaristiese’ en ‘versoen’ → ‘kombineer’. Die res is hoofsaaklik stilistiese verfyning en die vraag hoeveel van die oorspronklike detail jy wil behou.” :::Ek het dié twee veranderinge aangebring. Hulle was waarskynlik nie krities nie, maar ek stem saam dat die aangepaste terme in die betrokke konteks meer akkuraat is. :::Op grond van hierdie beperkte evaluasie kan ek nie fout vind met Pynappel se benadering nie. Dit bly uiteraard wenslik dat gebruikers nuwe teks self deurgaan en nie bloot die uitset van ’n taalmodel ongekontroleerd aanvaar nie. Veral skakels, eiename, vakterminologie, betekenisnuanses en die verband tussen stellings en aangehaalde bronne behoort nagegaan te word. :::Die risiko van hallusinasies is in hierdie soort taak waarskynlik laer as wanneer ’n taalmodel gevra word om nuwe inhoud uit eie kennis te skep, omdat dit hoofsaaklik ’n bestaande teks vertaal. Die risiko is egter nie nul nie. ’n Taalmodel kan steeds ’n naam verkeerd interpreteer, ’n skakel met die verkeerde persoon verbind, ’n betekenisnuanse verander, ’n term te vry vertaal, of selfs ’n stellingsverband subtiel verskuif. Die belangrike beginsel behoort dus nie te wees dat KI-vertalings sonder meer aanvaar of verwerp word nie, maar dat die uitset verifieerbaar moet wees en deur ’n gebruiker nagegaan word voordat dit as betroubare ensiklopediese teks beskou word. :::Vir my is die nuttigste aspek van Pynappel se benadering juis die deursigtigheid daarvan: die bronmateriaal is bekend, die porboodskap is beskikbaar en die vertaalproses kan deur ander gebruikers nagegaan en herhaal word. Dit maak gemeenskapskontrole moontlik en bied ’n veel beter vertrekpunt vir verantwoordelike gebruik van KI as ’n proses waarvan die instruksies en werkswyse onbekend is. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:39, 24 Augustus 2026 (UTC) :::Die outeur wat inligting op Wikipedia plaas, is verplig om dit volgens die bronne wat verskaf is, te verifieer. '''Altyd.''' Dit is nie onderhandelbaar nie. Sien [[Wikipedia:Verifieerbaarheid]] en [[Wikipedia:Haal bronne aan]]. Dit is onmoontlik dat al hierdie artikels binne een dag self gelees en die inhoud volgens die bronne geverifieer is. Om somer so reuse Wikipediaartikels met KI te vertaal maak Wikipedia fakties die bron, en Wikipedia is nie 'n bron vir Wikipedia nie. Hoekom sit ander dan vir dae of self weke aan een artikel en vertaal dit stiptelik volgens die bronne wat aangegee is? Probeer maar een KI-artikel op die Duitse, Engelse of Nederlandse Wikipedia te plaas. Ek haal my bogenoemde aan, dit word op ander taalweergawes nie toegelaat nie. Wikipedia is 'n betroubare ensiklopedie en dit is ensiklopediese werk om die bronne te lees en daarvolgens die artikel te skryf. Artikels word slegs deur mense geskryf wat die bronne lees. Dit geld ook vir vertaalde artikels. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:41, 24 Augustus 2026 (UTC) ::::@[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] is jy seker dit geld ook vir vertaalde artikels? As 'n mens die inhoud van 'n ander taalweergawe vertaal en die aangehaalde bronne saam oorbring, dan aanvaar 'n mens dat die oorspronklike outeur die bronne nagegaan het. Ander Wikipedias het immers ook die vereistes van verifieerbaarheid en om betroubare bronne aan te haal. As daar van vertalers verwag word om elke bron na te gaan, dan sal ons wiki bitter stadig groei, en ons sal duisende artikels wat reeds geskep is en waarvan die bronne wat oorgebring is, nie weer nagegaan is nie, moet skrap. Indien dit ons beleid is, moet ons dit dalk hersien, want vertalers hier werk al jare so. Myns insiens is daar geen rede om so 'n beleid te hê nie. Ek stem saam met @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] dat artikels nie geskep moet word met die afvoer van 'n KI wat gepor is om uit eie kennis of navorsing nuwe inhoud te skep nie. Ek kan nie sien hoe dit sin maak om die blote vertaling van teks wat reeds nagegaan is en met bronne gestaaf is, te verbied nie. Dalk moet ons dringend 'n beleid hier opstel sodat almal op dieselfde bladsy in verband met hierdie kwessie is. Terloops, Google Translate gebruik ook KI, en ek dink nie enigiemand gaan voorstel dat dit verbied moet word nie. Maar ek kan sien dat jy bekommerd is dat die nuwe volume van inhoud moeilik is om na te gaan. My voorstel daar sou wees om soos verder bo genoem en soos Sobaka reeds gedoen het, ook 'n KI te gebruik vir hierdie kontrole. Ek wil die 1&nbsp;000 artikels in [[:meta:List_of_articles_every_Wikipedia_should_have]], waarvan baie op afwiki na 20 jaar van afwiki se bestaan steeds saadjies is of verouderd is of foute bevat of selfs masjienvertalings is, met behulp van KI verbeter en uitbrei. Maar ek sal dit vir eers stadig vat, aangesien daar nou 'n gesprek hieroor plaasvind en ek in elk geval ander dinge het om te doen. Intussen nooi ek jou uit om na die ca. 50 artikels op [[Gebruiker:Pynappel/monster]] wat reeds met behulp van KI uitgebrei is, te gaan kyk, en oorweeg of die nuwe weergawes na uitbreiding met KI beter is as die vorige weergawes, ten spyte van enige foute wat van die Engelse weergawe oorgedra is of self deur die KI begaan is. Intussen gaan ek voort met saadjies oor poskodes in Lesotho. Ek gebruik Pywikibot hiervoor, nie 'n KI nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 21:10, 24 Augustus 2026 (UTC) :::::{{Ping|Pynappel}} myns insiens geld dit veral vir vertaalde artikels, omrede Wikipedia nie 'n bron vir Wikipedia is nie. Die outeurs aan die ander kant is mos ook mense en mense maak foute. Ek sien gereeld foute op die Engelse Wikipedia of inhoud wat nie deur die genoemde bron gestaaf word nie. Ek het egter nie die tyd om hulle foute te verbeter nie, ek is reeds besig met my eie foute. ;) Kyk nou wat ek sedert dae doen, ek verskaf nog bronne vir my ou voorbladartikels en al die bronne het ek geraadpleeg. As ek vashaak met Afrikaans gebruik ek ook Google Translate, maar oorwegend skryf ek die sin dan self omdat ek nie tevrede is met die vertaling nie. Myns insiens het dit in die afgelope jare verswak. Ek vermy rekenaarvertaalde inhoud soos die pes. Ek wil Afrikaanssprekendes nie kwaad maak met onverstaanbare artikels nie. Myns insiens is dit 'n klap in die gesig vir 'n moedertaalspreker as jy sy taal nie respekteer nie en swak inhoud lewer (hier verwys ek na al die "gaantaalna"-artikels). :::::Ek raak net bekommerd oor die grote en hoeveelheid van al die KI-artikels. Ander mense neem baie tyd vir die uitbreiding van een artikel. Sien my werk vandag, drie artikels waaraan ek my vrye tyd spandeer het, al die bygevoegde bronne het ek geraadpleeg. Ek kon staat maak op die Engelse Wikipedia, maar ek doen nie, ek lees die bron. As die bron nie hulle inhoud staaf nie, dra ek dit nie oor nie. Bv. bevolkingsgetalle. Ek wil hulle in 'n amptelike bron self sien, nie op die Engelse Wikipedia nie. Ek beskou dit as "blind" om volledig op die Engelse Wikipedia te vertrou en hulle goed oor te dra sonder om die bronne te raadpleeg. Wat my betref is dit nie ensiklopediese werk nie. Lees maar net die eerste sin op [[:de:Wikipedia:Künstliche Intelligenz]]: ''Die Wikipedia ist ein Projekt mit '''von Menschen für Menschen''' recherchierten und geschriebenen Inhalten.'' :::::Google Translate: "Wikipedia is 'n projek met inhoud wat deur mense, vir mense, nagevors en geskryf is." :::::My vertaling: "Wikipedia is 'n projek met inhoud nagevors en geskryf deur mense vir mense." Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:31, 24 Augustus 2026 (UTC) ::::::Dit lyk my waar ons verskil is oor die vertalingsproses, en hoe daardie proses moet lyk en watter hulpbronne gebruik mag word en of bronne wat oorgebring word, nagegaan moet word. In my opinie word by vertaling Wikipedia nie as 'n bron gebruik nie, want die bronteks is op sigself op bronne gebaseer, en is deur 'n mens nagevors en geskryf. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 21:44, 24 Augustus 2026 (UTC) :::::::{{Ping|Pynappel}} lyk my die Duitse Wikipedia is streng wat vertalings betref: [[:de:Wikipedia:Übersetzungen#Wikipedia ist keine Quelle]]: ''Anderssprachige Artikel können daher zwar als Vorlage für das Erstellen eines deutschsprachigen Artikels dienen, jedoch sollte der Übersetzer selbst sicherstellen, dass sein Text durch reputable externe Quellen gedeckt ist. Das bedeutet, dass der Übersetzer alle übernommenen Inhalte auf Korrektheit prüfen sollte und auch die dafür verwendeten Quellen prüft, bevor er sie als Beleg (zum Beispiel als Einzelnachweise) angibt.'' :::::::"Anderstalige artikels mag as 'n sjabloon vir die skepping van 'n nuwe Duitse artikel dien, maar die Vertaler moet self seker maak, dat sy teks deur betroubare eksterne bronne gestaaf word. Dit beteken, dat die vertaler al die oorgeplaaste inhoud vir korrektheid moet nagaan en ook die daarvoor geraadpleegde bronne nagaan, voordat hy hulle (bv. as 'n verwysing) aanhaal." :::::::Sien, met ander woorde is die vertaler verplig om te sorg dat die teks wat hy plaas akkuraat is. Niemand anders is daarvoor verantwoordelik nie, al het 100 skrywers die oorspronklike artikel saamgestel. Jy plaas die teks, jy is verantwoordelik daarvoor. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:56, 24 Augustus 2026 (UTC) ::::::::Dit is inderdaad strenger as die ''de facto'' situasie tans hier en is iets waaroor ons dan nou voor die naderende KI-storm uitsluitsel sal moet kry. Soos reeds gesê, sal ek vir eers terwyl ons hierdie onderwerp bespreek nie nuwe artikels in my monster met KI uitbrei nie. Intussen gaan ek voort met my saadjies oor poskodes in Lesotho, waarvoor ons al 20 jaar wag en ek seker is almal baie opgewonde oor is. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:00, 24 Augustus 2026 (UTC) Ek stem saam met SpesBona dat die volume van die onlangse plasings ’n geldige bekommernis is. My grootste voorbehoud geld egter oor meer tegniese artikels soos [[kapasitor]] en [[waarskynlikheidsleer]], waar gespesialiseerde vakterminologie voorkom en ’n KI-vertaling maklik ’n Afrikaanse term kan kies wat taalkundig aanvaarbaar lyk, maar vakinhoudelik verkeerd of ongebruiklik is. Ongeag watter hulpmiddel vir vertaling gebruik word, behoort die hoeveelheid nuwe inhoud dus binne perke te bly wat realistiese menslike nasiening moontlik maak. Ek dink Pynappel het terselfdertyd ’n belangrike punt beet dat ons moet onderskei tussen KI wat nuwe inhoud uit eie “kennis” genereer en KI wat gebruik word as hulpmiddel om bestaande, reeds verwysde Wikipedia-inhoud te vertaal of te verbeter. Die vraag oor hoe deeglik elke oorgebringde bron weer nagegaan moet word, is waarskynlik iets waaroor ons as gemeenskap uitdruklik uitsluitsel moet kry. Dit is duidelik dat daar tans verskillende praktyke en verwagtings bestaan. Die menslike aard van die Wikimedia-projekte moet uiteraard beskerm word. Op langer termyn wil ons juis ’n moontlike [[Dooie-internetteorie|dooie-internet]] help voorkom – ’n internet waarin KI-gegenereerde inhoud oorheers, masjiene toenemend ander masjiene as bronne gebruik en oorspronklike, naspeurbare menslike kennis geleidelik onder ’n vloed sintetiese inhoud verdwyn. Wikipedia se besondere waarde lê juis daarin dat mense verantwoordelikheid aanvaar vir wat hulle skryf, vertaal, verifieer en verbeter. Dit beteken egter nie dat ons die moontlikhede wat KI bied, moet verwerp nie. Veral op ’n kleiner Wikipedia kan dit, indien dit verantwoordelik gebruik word, help om bestaande inhoud te verbeter, agterstande aan te spreek en ons kennisbasis uit te bou. Pynappel se inisiatief het in dié opsig ’n nuttige gesprek ontketen en die Afrikaanse Wikipedia nogal wakker geskud oor ’n vraag waarmee ons in elk geval toenemend gekonfronteer gaan word. Ek is daarom besig om ’n konsep, “'''Beginsels vir die verantwoordelike gebruik van KI op die Afrikaanse Wikipedia'''”, op te stel. Ek sal dit binnekort plaas, nie as ’n finale beleid nie, maar as vertrekpunt vir gemeenskapsbespreking oor onder meer menslike verantwoordelikheid, bronverifiëring, vertaling, vakterminologie, deursigtigheid en die tempo waarteen KI-ondersteunde inhoud geplaas behoort te word. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 08:53, 25 Augustus 2026 (UTC) :Sien die verwante gesprek by [[Bespreking:Zimbabwiese nasionale rugbyspan]]. Ek stem wel saam dat, sou ons KI-ondersteunde bydraes vir 'n aantal spesifieke gebruike toelaat, die volume van bydraes te veel kan wees vir menslike bydraers om na te gaan. Daardie probleem kan dalk opgelos word deur 'n plafon op die aantal KI-ondersteunde wysigings per tipe bydrae (bv. skep van nuwe artikels of uitbreiding van bestaande artikels deur middel van vertaling) en gebruiker, asook 'n plafon op die totale aantal KI-ondersteunde bydraes vir die hele projek per maand of ander tydperk, saam met 'n kontrolelys van hierdie bydraes en of dit deur 'n mens nagegaan is. Hierdie kontrolelys kan bv. 'n kategorie wees wat deur 'n sjabloon op die bladsy gevoeg word. Die sjabloon kan ook lesers waarsku dat die artikel deur KI bygewerk is. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 14:37, 26 Augustus 2026 (UTC) ::{{Ping|Pynappel}} die voordele van KI: wat die een binne sekondes kry, beteken vyf uur se werk vir die ander. Ek was vyf uur met dié goed besig en van die punte is as verkeerd bewys. KI ontneem jy nie daarvan om self die bronne te lees nie. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:06, 26 Augustus 2026 (UTC) :::@[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] dankie, ek dink die artikel is nou beter, en wanneer die volgende model op die artikel opgelei word, sal sy afvoere ook meer akkuraat wees. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 19:23, 26 Augustus 2026 (UTC) ::::{{Ping|Pynappel}} dit raak die punt oor vertalings direk, aangesien die Duitse en Afrikaanse artikels identies is. Die meeste bronne is aan my bekend en ek kan die artikel daarvolgens aanpas. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:32, 26 Augustus 2026 (UTC) :::::Ek het nou uiteindelik opgevang met al die gesprekke op geselshoekie. Daar is nou baie woorde, en baie emosies oor die onderwerp. Soos ek dit sien is die hoof-kwessies: :::::# Gebruik KI vir nuwe inhoud of nie. (Lyk my meeste mense stem saam NEE). :::::# Gebruik KI vir vertalings of nie. (Die vraag lei na kwessie #3) :::::# Inhoud op afwiki wat vertaal is van 'n ander wiki vereis dat die vertaler elke bron verifieer. :::::# As ons KI gebruik om groot volume artikels/inhoud te skep, hoe gaan ons tred hou? :::::<br /> :::::Kwessie 1 dink ek nie ons hoef dit verder te bespreek nie. Maak kom ons maak dit 'n amptelike beleid. :::::Kwessie 2 hang af aan kwessie 3. :::::Kwessie 3 dink ek vereis 'n stem van al die lede van afwiki. Ek dink nie @[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] se standpunt hieroor is die norm nie. :::::Kwessie 4 moet nog verder bespreek word. :::::<br /> :::::Het ek enige iets gemis? - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:47, 27 Augustus 2026 (UTC) ::::::Gister se eksperiment by [[Bespreking:Zimbabwiese nasionale rugbyspan]] het juis bewys dat jy die bronne moet raadpleeg as jy 'n artikel wil vertaal. KI het probeer om foute in my vertaling te vind en misluk. Die artikel was net hier en daar verouderd; slegs een, twee klein foutjies: 'n verkeerde datum en 'n verkeerde plek. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:19, 27 Augustus 2026 (UTC) :::::::Nee, dit het die teendeel bewys: dat mense en KI foute maak. Foute word nie uitgeskakel deur 'n verbod op KI nie. Die KI gaan aanhou beter raak en gaan binnekort minder foute as mense maak. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:28, 27 Augustus 2026 (UTC) ::::::::Dan is mense binnekort onnodig hier. 'n Bot skryf artikels, 'n KI brei dit uit en 'n bot hou dit op datum. Dan kan ek maar iets anders doen in my vrye tyd. Soos om mense te ontmoet. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:39, 27 Augustus 2026 (UTC) :::::::::"Dan is mense binnekort onnodig hier." Verduidelik asb. vir ons hoe jy tot hierdie gevolgtrekking kom sodat ons ook jou argument kan volg. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:47, 27 Augustus 2026 (UTC) :::::::::My gevolgtrekking uit "Die KI gaan aanhou beter raak en gaan binnekort minder foute as mense maak." Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:56, 27 Augustus 2026 (UTC) : Ek begin al hoe meer en meer ontuis hier voel... [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:30, 27 Augustus 2026 (UTC) ::Dis eintlik net SpesBona sover wat kla. Kom ons hoor wat sê die ander. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:37, 27 Augustus 2026 (UTC) ::Dieselfde gevoel hier. Al die jare vir kwaliteit in Afrikaans geoffer. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:39, 27 Augustus 2026 (UTC) ::: Al julle antwoorde is spekulatief van aard bv. KI gaan verbeter. Jammer, ek is realis, antwoorde moet presies wees. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:54, 27 Augustus 2026 (UTC) ::::Ek gebruik lankal ChatGPT vir die vertaling van dele van fliekartikels en het nog nie foute teengekom nie. Ek skryf wel groot stukke oor, want die taal is nie te waffers nie en hy vertaal baie goed direk uit Engels. Ek werk nog daaraan dat hy beter taal gebruik. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 17:45, 4 September 2026 (UTC) :::::Lyk my ons kry weer 'n klomp KI-artikels ondanks hierdie teenkanting. Intussen het die Franse Wikipedia ook die [[:fr:Wikipédia:Intelligence artificielle générative|gebruik van KI verbied]]! Die [[:de:Wikipedia:Meinungsbilder/KI-Verbot|Duitse Wikipedia]] reeds in Februarie 2026. Sodra jy daar op groot skaal KI vir artikels gebruik, word jy versper en verplig om jou eie goed op te ruim, wat uit die artikelnaamruimte verwyder word, sien [[:de:Wikipedia:WikiProjekt KI/Cleanup]]. As jy niks doen, word dit verwyder. Op die Engelse Wikipedia is dit ook verbied, sien bo! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:35, 16 September 2026 (UTC) ::::::Jy is besig om irriterend te word. Ek het al honderd maal aan jou verduidelik dit is vertalings, maar ek dink jy besef dit en jy wil net nie hê dat 'n Afrikaanssprekende leser toegang moet hê tot interessante onderwerpe soos [[geslag]] nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 21:45, 16 September 2026 (UTC) == Officer's mess == Hulle sê: "An officer's mess is more than just a dining room; it is a complete building or dedicated facility where commissioned military officers eat, relax, and socialize." Wat sou dit op Afrikaans wees? Duits gebruik "Messe", maar ek twyfel of dit goed oordra na Afrikaans. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 12:53, 25 Augustus 2026 (UTC) :Sou offisiersklub kon werk? [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 13:07, 25 Augustus 2026 (UTC) ::Dit is 'n Menasie of offisiersmenasie. [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 13:39, 25 Augustus 2026 (UTC) :::Dankie vir albei voorstelle. Ek vermoed "menasie" is die woord wat my ontgaan het. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 14:04, 25 Augustus 2026 (UTC) == Werkswinkels wat deur Wikimedia ZA gefasiliteer sal word in September 2026 == Gebruikers neem kennis van die werkswinkels gedurende September 2026. Boodskap van Wikimedia ZA: “Hierdie werkswinkels sal studente, dosente en bibliotekarisse by hoër onderwysinstellings betrek en hulle bekendstel aan die basiese beginsels van die redigering van Wikipedia in alle Suid-Afrikaanse tale. Sommige deelnemers mag Afrikaans as eerstetaalsprekers wees, en die opleiding sal die volgende dek: Wat Wikipedia is Die Vyf Pilare van Wikipedia Die vertaling van bestaande artikels met behulp van die Vertaalinstrument Die skep van nuwe artikels Die byvoeg van verwysings en beelde Ons wil graag die Afrikaanse Wikipedia-gemeenskap vooraf oor hierdie werkswinkels inlig. Aangesien hierdie sessies 'n toestroming van nuwe bydraes van eerstekeerredakteurs tot gevolg kan hê, sal ons die gemeenskap se bewustheid en ondersteuning waardeer om hierdie nuwelinge gepaste leiding, geduld en goeie trou te gee soos hulle begin bydra. Komende Werkswinkels SWiP Fase 2 Jaar 2 – Universiteit Stellenbosch '''7–8 September 2026''' SWiP Fase 2 Jaar 2 – Durban Universiteit van Tegnologie '''10–11 September 2026''' SWiP Fase 2 Jaar 2 – Universiteit van KwaZulu-Natal, Pinetown-kampus '''17–18 September 2026''' Dankie dat u ons help om te verseker dat die betrokke gemeenskap bewus is van hierdie aktiwiteite en die nuwe bydraers kan ondersteun.” [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 13:12, 25 Augustus 2026 (UTC) == Erfenismaand: Inheemse Taalvertaal-uitdaging == Inisiatief vir Erfenismaand vir enige belangstellendes: “Beste Wikimediane, Sluit by ons aan vir die Erfenismaand se 30-dae Inheemse Taalvertaal-uitdaging hierdie September! Help om Suid-Afrikaanse erfenis te vier deur artikels oor die teiken inheemse taal Wikipedias uit te brei en te verbeter. ;Belangrike Besonderhede Datums: 1–30 September 2026 - Teikentale: isiZulu, isiXhosa, Sesotho, Setswana, Sepedi, Xitsonga, isiSwati, Tshivenḓa, isiNdebele, en Afrikaans - Daaglikse Doelwit: Vertaal 1 artikel per dag oor Suid-Afrikaanse kookkuns, gebruike, klere, kuns, geskiedenis of letterkunde. Hoe om Deel te Neem 1. Voeg jou gebruikersnaam by die projekbladsy en sluit aan by die Geleentheidsdashboard <https://meta.wikimedia.org/wiki/WMZA_Heritage_Month_30-Day_Translation_Campaign> (Wagwoord: Heritage). 2. Kies 'n Suid-Afrikaanse erfenisartikel op Engelse Wikipedia. 3. Vertaal dit in jou teikentaal (met behulp van die Inhoudvertalingsinstrument of handmatig) en publiseer. Opleidingswerkswinkel Leer hoe om die Inhoudvertalingsinstrument en dashboard te gebruik: Datum en tyd: Saterdag, 29 Augustus 2026 | 10:00 vm. – 12:00 nm. SAST - Skakel: Sluit aan by Google Meet <https://meet.google.com/xuv-gwfo-ztq?authuser=1&hs=122> Pryse (geskenkbewyse) Top bydraers gekies op grond van vertalingskwaliteit, volledigheid en formatering: - 1ste Plek: R5,000 - 2de Plek: R3,000 - 3de Plek: R2,000 Kontak info@wikimedia.org.za Vriendelike groete WikimediaZA Nomfundo Zungu: Kommunikasie-intern” [Hier geplaas deur [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 08:15, 26 Augustus 2026 (UTC)] :@[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] mag ons vir hierdie spesifieke gebeurtenis KI gebruik om die vertaling te behartig, mits ons die [[porboodskap]] wat ons gebruik het, publiseer, en met die veronderstelling dat bronne wat saam met stellings oorgebring word, reeds in die oorspronklike weergawe nagegaan is en dus nie weer individueel nagegaan hoef te word by die eerste weergawe van die vertaling nie? Gebruikers kan natuurlik enige stelling later bevraagteken en bronne nagaan en stellings wat nie geverifieer kan word nie, verwyder. Ek vra hierdie net vir praktiese redes om in staat te wees om die eerste weergawe van die vertaling te kan plaas. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:13, 26 Augustus 2026 (UTC) ::My opinie is: ja, ons mag, want Wikipedia word nie as 'n bron gebruik nie, die bronne word saam oorgebring, en ander Wikipedia's vereis ook verifieerbaarheid en die aanhaal van bronne, en die KI-model word gevra om 'n nugtere vertaling te doen, nie om eie kennis te gebruik of eie navorsing te doen nie, dus is die risiko van hallusinasies laag. Natuurlik kan die oorspronklike weergawe foute bevat, en die foute word dan met die vertaling oorgebring, maar dit is 'n risiko by enige vertaling en foute kan selfs in betroubare bronne bestaan, dus is dit nie 'n risiko uniek aan KI nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:32, 26 Augustus 2026 (UTC) :::{{Ping|Sobaka|Pynappel}} Myns insiens is dit nie die doelwit van dié kompetisie om met KI-geskepte artikels mee te ding nie. Die een skryf met die hand en die ander met KI? Ek dink nie dit is billik in 'n kompetisie nie. Ek sou dit as 'n soort ''doping'' beskou. Met die hoeveelheid KI-inhoud kan mens ook nie van ander verwag om die inhoud na te gaan nie. My mening. Jou laaste aanmerking oor foute in die oorspronklike artikel is juis die rede waarom die Duitse Wikipedia van die vertaler verwag om die inhoud stiptelik na te gaan. Andersins loop jy gevaar om verkeerde inhoud te versprei. Ek beskou die vertaler steeds as verantwoordelik vir die teks wat hy plaas. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 11:55, 26 Augustus 2026 (UTC) ::::@[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]], ek dink ons moet hier twee sake onderskei. Eerstens is dit ’n kompetisie wat deur WikimediaZA gereël word, en ek kan dus nie namens hulle bepaal of KI-ondersteunde vertaling vir die doeleindes van die kompetisie toegelaat word of presies watter voorwaardes daarvoor geld nie. Dit sal jy verkieslik met die organiseerders moet uitgeklaar. ::::Tweedens is ons op die Afrikaanse Wikipedia nog besig om gemeenskapsbeginsels vir die verantwoordelike gebruik van KI te ontwikkel, en ek wil nie daardie gesprek vooruitloop nie. Persoonlik sien ek wel ’n belangrike onderskeid tussen die gebruik van KI as ’n vertalingshulpmiddel en die gebruik daarvan om self nuwe ensiklopediese inhoud en bronne te genereer. KI-ondersteunde vertaling behoort dus nie noodwendig uitgesluit te word nie, mits die gebruiker die finale teks self deeglik nagaan en verantwoordelikheid daarvoor aanvaar. ::::Ek sou egter versigtig wees met die aanname dat bronne bloot omdat hulle uit die oorspronklike artikel oorgedra word, glad nie nagegaan hoef te word nie. Niemand verwag noodwendig dat elke bron volledig van nuuts af ondersoek moet word voordat ’n vertaling gepubliseer word nie, maar die vertaler behoort minstens seker te maak dat die vertaalde teks die oorspronklike artikel getrou weergee, dat die verwysings korrek oorgedra is en dat daar nie deur die vertaalproses nuwe stellings, betekenisverskuiwings of foutiewe terminologie ontstaan het nie. ::::Wat die publisering van die porboodskap betref, dink ek dit is ’n nuttige vorm van deursigtigheid, maar dit is iets waaroor die gemeenskap nog ’n beginsel moet vasstel. Vir hierdie spesifieke kompetisie sou ek dus voorstel dat WikimediaZA eers bevestig wat hulle reëls oor KI-gebruik is; daarna geld uiteraard steeds die Afrikaanse Wikipedia se gewone vereistes ten opsigte van kwaliteit, verifieerbaarheid en die verantwoordelikheid van die redigeerder. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 12:04, 26 Augustus 2026 (UTC) == Nuwe botartikels == Gemeenskap, ek mis die gemeenskapsbesluit om met nuwe botartikels te groei. Ons het byna 400 nuwe botartikels met 'n klein inligtingskassie en een sin. (As jy die res soek, moet jy die Engels lees.) Myns insiens voeg dit min waarde by, wat dink julle? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 11:50, 27 Augustus 2026 (UTC) :Ek dink dit voeg waarde by. Ek sien nie hoe die aantal van 400 relevant is nie. Daar is poskodes in Lesotho en Sentraal-Afrikaanse Republiek waaroor 'n Afrikaanse leser mag leer, en waaroor daar regtig min bekend is, soos slegs die ligging en koördinate. Sien geen rede hoekom hierdie onderwerpe van die ensiklopedie uitgesluit moet word nie; ander weergawes sluit hierdie onderwerpe in, maar ek hoor graag ander se menings. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:14, 27 Augustus 2026 (UTC) ::Gee ons asb 'n voorbeeld of 2 vd poskodes in Lesotho wat jy gedoen het. Ek kan nie veel van Kabouterbot onthou nie...ouderdom! ::PS Kabouterbot het vannag 'n fokop gemaak by [[Nana-Bakassa]] ("Koördinate: Missing latitude") ::[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 12:37, 27 Augustus 2026 (UTC) :::@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] [[Hleoheng]] [[Fenyane]]. Ek moet nog die kategorieë byvoeg. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:40, 27 Augustus 2026 (UTC) :::@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] reggemaak, dankie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:15, 27 Augustus 2026 (UTC) :Ek dink dit voeg net so veel waarde as al die saadjies oor plantspesies. Maak nie saak of dit nou deur 'n bot geskep is of nie. @[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] jou vraag is eintlik oor die nuttingheid van saadjies, en ek dink ons het daardie bespreking al baie keer gehad. :Party mense vind die artikels interessant, al is daar min inligting. Dit kan altyd verder uitgebrei word. Dit is ook goed vir ander artikels wat plekname benoem (soos 'n artikel oor 'n ramp of iets), minder rooi skakels ens. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:40, 27 Augustus 2026 (UTC) :@[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] [[Tim Curry]] is onlangs oorlede. Die artikel is ook deur 'n robot begin. Kyk hoe lyk dit vandag. Die feit dat dit deur 'n robot begin is, doen geen afbreek aan ander artikels nie, en skep 'n raamwerk vir ander gebruikers om maklik by te dra. Ek kan onthou jy het destyds ook vreeslik gekla oor die artikels oor akteurs wat deur 'n robot geskep is. Dit staan jou vry om enige artikel wat jy dink te kort is, uit te brei. En as die onderwerp jou nie interesseer nie, hoef jy nie die artikel te lees nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:41, 27 Augustus 2026 (UTC) :Intussen meer as 410. Die aantal is belangrik, aangesien kwantiteit die kwaliteit van die Afrikaanse Wikipedia raak. Daar is ook botartikels oor Russiese rajons, Australiese plaaslikeowerheidsgebied en Haïtiaanse departements. Terloops, ek het ander projekte as om 410 botartikels uit te brei. Myns insiens raak dit dieselfde tema: Ons skryf artikels '''deur mense vir mense'''. Tel asb. al die [[:Kategorie:Saadjies]] vir my. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 12:45, 27 Augustus 2026 (UTC) ::Wat is die verskil tussen 410 en 410&nbsp;000? Hoe raak dit die kwaliteit van ander artikels? – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:48, 27 Augustus 2026 (UTC) :::Inderdaad. Niemand kla oor enwiki se kwaliteit nie, en hulle het meer as 2 miljoen saadjies. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:54, 27 Augustus 2026 (UTC) ::::Hoe meer botartikels ons het, hoe meer lesers kom daarop af en sien een-sin-saadjies. Dit raak die reputasie van die hele projek. Daar is mense wat ure, maande, jare vir kwaliteit offer. Hoe aktief is die Cebuano- en Waray-Waray-Wikipedias? [[:en:Cebuano Wikipedia]], [[:de:Cebuanosprachige Wikipedia]], [[:en:Waray Wikipedia]] en [[:de:Waray-Waray-Wikipedia]] vertel baie vir my. Die botartikels het niks gehelp nie. Op die [[:en:Swedish Wikipedia#Massive deletions in robot-made articles]] het hulle intussen baie botartikels geskrap. Die Engelse Wikipedia het sewe miljoen artikels en die nodige mannekrag met dié wêreldtaal! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:00, 27 Augustus 2026 (UTC) :::::@[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] moet ons [[Tim Curry]] skrap? – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:03, 27 Augustus 2026 (UTC) ::::::{{Ping|Pynappel}} Ons kan wel artikels oor mense deur mense laat skryf. Soos [[Dolly Parton]], [[Bonnie Tyler]] en [[Gunther von Hagens]]. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:10, 27 Augustus 2026 (UTC) :::::::Kom ons hoor wat sê die res van die gemeenskap. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:15, 27 Augustus 2026 (UTC) : Honderde saadjies beteken nie veel nie. Dit groei nie. Kyk na die sponsies. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:51, 27 Augustus 2026 (UTC) ::Hallo @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]], ek stem saam dat dit dalk nie veel beteken nie, maar dit het nie noodwendig 'n negatiewe impak nie. Trouens, my punt is juis dat dit 'n goeie impak het omdat dit 'n bestaande artikel verskaf waartoe gebruikers kan bydra. Ek wonder hoeveel gebruikers wysig bestaande artikels eerder as om nuwe artikels te skep. Dit sal interessant wees om hierdie statistiek van 'n groot Wikipedia soos Engels of Duits te kry. Intussen deel ek 'n lys van artikels wat deur kabouter geskep is en wat sedertdien gegroei het. Dit is almal akteurs, vermoedelik omdat dit 'n onderwerp is waarin meer mense geïnteresseerd is, terwyl die sponse 'n baie kleiner gehoor het, maar daardie gehoor verdien steeds om artikels op Wikipedia in Afrikaans te kan raadpleeg en wysigings daarby aan te bring en ja, as hulle die vermoë het, self artikels te begin. ::* [[Shailene Woodley]] ::* [[Jenna Ortega]] ::* [[Anna Held]] ::* [[Elton John]] ::* [[IJustine]] ::* [[Sydney Sweeney]] ::* [[Beatrice Straight]] ::* [[Alec Baldwin]] ::* [[Raquel Welch]] ::* [[Timothée Chalamet]] ::* [[Rami Malek]] ::* [[George Carlin]] ::– 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 23:20, 27 Augustus 2026 (UTC) == Voorstel: 'n Konsep-naamruimte (ns 118) == Hallo almal Ek wil graag voorstel dat ons vir die Afrikaanse Wikipedia 'n aparte '''Konsep'''-naamruimte aanvra. Dit is die ekwivalent van die Engelse ''Draft:'' (naamruimte 118). Tans het 'n onvoltooide artikel net twee tuistes: die hoofnaamruimte, waar lesers en soekenjins dit sien, of 'n gebruikersubblad of [[Wikipedia:Sandput]]. 'n Konsep-naamruimte gee 'n derde plek: * Konsepte tel nie as artikels nie en beïnvloed nie ons artikeltelling nie. * Konsepte word outomaties nie deur soekenjins geïndekseer nie, dus skaad 'n onvoltooide bladsy nie die projek se aansien nie. * Nuwelinge kan aan 'n artikel werk sonder dat dit binne minute vir verwydering genomineer word. * Wanneer die artikel gereed is, word dit eenvoudig na die hoofnaamruimte geskuif en die volledige geskiedenis bly behoue. Meer as 25 Wikipedias het reeds so 'n naamruimte. === Wat presies aangevra sal word === * Naamruimte 118 = Konsep, naamruimte 119 = Konsepbespreking * 'n Alias sodat ''Draft:'' ook na dieselfde naamruimte wys * Subbladsye aangeskakel * ''noindex'' sodat konsepte nie deur soekenjins geïndekseer word nie * Konsepte tel nie as inhoudsbladsye nie (dus nie in die artikeltelling nie) * VisualEditor beskikbaar in die nuwe naamruimte === Punte waaroor ons moet besluit === # '''Die naam.''' "Konsep" / "Konsepbespreking", of eerder "Klad" / "Kladbespreking"? Ander voorstelle is welkom. # '''Wie mag 'n konsep na die hoofnaamruimte skuif?''' Enigeen, of net gebruikers wat outomaties bevestig is (''autoconfirmed'')? # '''Verlate konsepte.''' Op die Engelse Wikipedia kan 'n konsep wat ses maande lank onaangeraak bly, verwyder word, met 'n kennisgewing aan die skepper. Wil ons iets soortgelyks, en met watter tydperk? # '''Soekresultate.''' Moet konsepte by verstek in ons interne soektog verskyn, of net wanneer 'n mens dit uitdruklik kies? === Hoe dit tegnies werk === Ons kan dit nie self aanskakel nie. Dit is 'n konfigurasieverandering aan Wikimedia se bedieners. Die pad is: # Konsensus hier op die Geselshoekie, met die besonderhede hierbo beslis. # 'n Versoek op Phabricator onder ''Wikimedia-Site-requests'', met 'n permanente skakel na hierdie bespreking (sien [[m:Requesting wiki configuration changes]]). # 'n Ontwikkelaar dien die wysiging in Gerrit in en dit word ontplooi. Dit neem gewoonlik 'n paar weke. Vir 'n kleiner wiki is 'n handjievol steunstemme genoeg: die Birmaanse Wikipedia se versoek ([[phab:T352424]]) is met twee steunstemme goedgekeur. === Alternatief === As die gemeenskap voel 'n eie naamruimte is oorbodig, kan ons byna dieselfde werkvloei kry sonder enige tegniese versoek, deur subbladsye soos ''Wikipedia:Konsepte/Artikelnaam'' te gebruik. Die verskil is dat ''noindex'' dan nie outomaties geld nie, dat konsepte nie 'n eie filter in onlangse wysigings en die soekfunksie kry nie, en dat die naam vir nuwelinge minder duidelik is. === Steun, teen, kommentaar === Ek stel voor ons hou die bespreking ten minste twee weke oop sodat almal kans kry om te reageer. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:51, 27 Augustus 2026 (UTC) : Ek ondersteun die voorstel in beginsel. Hou vir twee weke. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:43, 28 Augustus 2026 (UTC) ::{{Ondersteun}} idee ::#Konsepartikel ::#Gebruikers wat bevestig is ::#Ses maande klink redelik ::#Net by keuse, maar as iemand nou dieselfde artikel wil skep, moet dit duidelik wees dat daar reeds ‘n konsepartikel is. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:16, 28 Augustus 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} Een van die grootste voordele sal wees as daar kompetisies of werkwinkels is, sodat ander gebruikers weet om die gebruiker spasie te gee. Dit kan dalk ook help dat nuwelinge meer vrymoedigheid het...(dalk?) :Net 'n vraag: as die blad geskuif word sonder 'n aanstuur, wat oorbodig sal wees, tel dit as 'n bladsyverwydering? [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 14:19, 1 September 2026 (UTC) ::@[[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] soos sake tans staan, ja, maar slegs administrateurs kan skuif sonder 'n aanstuur. As ander gebruikers bladsye skuif, dan word 'n aanstuur outomaties agtergelaat. Op die Engelse Wikipedia het hulle 'n spesifieke gebruikersgroep, nl. ''page movers'', wat bladsye sonder 'n aanstuur kan skuif. Ons kan oorweeg om ook so 'n groep op die Afrikaanse Wikipedia te hê. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 15:12, 1 September 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} al vier punte hier bo. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 20:41, 4 September 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 16:08, 5 September 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} – Briljante idee. Laat dit goed gaan, [[Gebruiker:Lefcentreright|Lefcentreright]] ([[Gebruikerbespreking:Lefcentreright|kontak]]) 17:34, 5 September 2026 (UTC) :<s>{{Neutraal}}</s> – Ek is tans bietjie uitgebrand! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:30, 5 September 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} – Laat dit goed gaan! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:37, 16 September 2026 (UTC) ::Ek het die nuwe naamruimtes aangevra: https://phabricator.wikimedia.org/T437576 – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:24, 10 September 2026 (UTC) :::Ons het vandag die nuwe Konsep- en Konsepbesprekingnaamruimtes ontvang. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 16:18, 14 September 2026 (UTC) ::::Baie dankie Pynappel --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:46, 16 September 2026 (UTC) == Malfunction... == Die taalkundiges: beste vertaling - faal of wanfunksioneer? Of hang dit af van die gebruik van die woord? Ek verkies eersgenoemde! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:34, 28 Augustus 2026 (UTC) :Ja, wanfunksioneer as werkwoord. Ook dalk :* nie behoorlik funksioneer nie :* foutief funksioneer :* gebrekkig funksioneer Informeel: Die masjien het begin probleme gee. :As selfstandige naamwoord: Fout :* The system experienced a hardware malfunction that caused unexpected server reboots. :: Die stelsel het 'n hardewarefout ondervind wat onverwagte herlaaie van die bediener veroorsaak het. :* Engineers traced the vehicle's sudden loss of power to an electronic control unit malfunction. :: Ingenieurs het die voertuig se skielike verlies aan krag nagespoor na 'n fout in die elektroniese beheereenheid. :[[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 11:59, 28 Augustus 2026 (UTC) ::Volgens [https://translate.google.co.uk/ Google Translate], lui die Afrikaans vertaaling: ::*Die stelsel het 'n hardeware-wanfunksie ondervind wat onverwagte bedienerherlaai veroorsaak het. ::*Ingenieurs het die voertuig se skielike kragverlies na 'n wanfunksionering in die elektroniese beheereenheid teruggevoer. ::[[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 14:55, 28 Augustus 2026 (UTC) :::Ai tog, Martin..! [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 11:46, 31 Augustus 2026 (UTC) ::::Nee Martin, gaan kyk terug in jou skoolboeke. Google Translate gee maar swak vertalings! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:59, 31 Augustus 2026 (UTC) == [[Ratko Mladic]] == Goeiedag, ek wil graag hoor of ek hierdie konsep na die hoofnaamruimte mag skuif. Dit is 'n KI-vertaling van die Engelse weergawe. Ek het nie al die bronne noukeurig deurgegaan nie, maar die resultaat lyk ooglopend korrek. Is daar enige groot probleme met die artikel wat verhoed dat dit gepubliseer kan word? Dit kan natuurlik in sy konsepvorm en na publikasie steeds gewysig word om enige foute te korrigeer of nuwe inligting by te werk. Ek hoor graag van u. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:49, 28 Augustus 2026 (UTC) :Hallo Pynappel, ja dis skaflik, haal net asb al die rooi skakels in die inleiding uit. :Iets soos--- ''Sien ook: [[Kroasiese Onafhanklikheidsoorlog]] en [[Bosniese Oorlog]]'' --- het geen nut nie. :Dankie! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 12:11, 28 Augustus 2026 (UTC) ::{{uitgevoer}} – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:05, 28 Augustus 2026 (UTC) == FAK-voorsitters == Het die voorsitterlys van die [[Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge|FAK]] probeer opdateer, maar daar is nog datum-gapings, wat ook bevestig kan word. Daar mag ook 'n Prof. Jan de Koning tussen Cillié en Heyns wees, maar ek vind baie min inligting oor hom. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 11:21, 1 September 2026 (UTC) == Twintigjaargemeenskap. == Gemeenskap, kan al die bestaande lede van die 15 jaar gemeenskap net laat weet of hulle dalk al deel van die twintigjaargemeenskap moes gewees het? Ek het [[Gebruiker:Sobaka]] opdateer. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:02, 6 September 2026 (UTC) : Ook dankie en geluk aan [[Gebruiker:JMK]] met sy 20 jaar deelname hier by ons. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:56, 6 September 2026 (UTC) ::Eers in Jan. 2028! [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 19:02, 6 September 2026 (UTC) == Jou wiki sal op 23 Sep oorskakel na die lees-alleenmodus == <section begin="server-switch"/><div class="plainlinks"> Die [[Wikimedia-stigting]] sal die verkeer tussen sy datasentrums ruil. Dit sal verseker dat Wikipedia en die ander Wikimedia wiki's aanlyn kan bly, selfs ná 'n ramp. Hulle sal alle verkeer na die sekondêre datasentrum op '''{{#time:j xg|2026-09-23|af}}''' oorskakel. Die toets begin om '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2026-09-23T14:00|en}} {{#time:H:i e|2026-09-23T14:00}}]''' Ongelukkig, as gevolg van 'n paar beperkings in [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki? | MediaWiki]], moet alle redigering stop terwyl ons oorskakel. Ons vra om verskoning vir hierdie ontwrigting en werk daarna om dit in die toekoms tot die minimum te beperk. 'n Banier sal 30 minute voor die aanvang op alle wiki's vertoon word. '''Vir 'n kort tydjie sal u alle wiki's slegs kan lees, maar nie kan redigeer nie.''' * Op Woensdag 23 September 2026 sal u vir tot 'n uur lank nie kan wysig nie. * As u gedurende hierdie tyd probeer redigeer of stoor, sal u 'n foutboodskap sien. Ons hoop dat geen wysigings verlore sal gaan gedurende hierdie minute nie, maar ons kan dit nie waarborg nie. As u die foutboodskap sien, wag dan totdat alles weer normaal is. U behoort dan u redigering te kan stoor. Maar ons beveel aan dat u eers 'n afskrif van u wysigings maak, net ingeval. ''Ander gevolge'': * Agtergrondwerk sal stadiger wees en sommige sal moontlik nie voltooi word nie. Rooi skakels word moontlik nie so vinnig soos gewoonlik opgedateer nie. As u 'n artikel skep wat reeds elders gekoppel is, sal die skakel langer as gewoonlik rooi bly. Sommige toepassings-skrifte met 'n lang looptyd sal gestop moet word. * Ons verwag dat die uitrol van nuwe kode soos enige ander week sal plaasvind. Alhoewel, sommige gevalle van kodevries kan egter stiptelik plaasvind as die operasie dit daarna vereis. * [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] sal vir ongeveer 90 minute onbeskikbaar wees. Deel asseblief hierdie inligting met u gemeenskap.</div><section end="server-switch"/> [[m:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] 12:58, 15 September 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=30513874 --> == Konsepbeleid oor kunsmatige intelligensie == Die Afrikaanse Wikipedia het nog geen beleid oor die gebruik van kunsmatige intelligensie nie, terwyl die [[:en:Wikipedia:Large language models|Engelse]], [[:de:Wikipedia:Künstliche Intelligenz|Duitse]], [[:fr:Wikipédia:Intelligence artificielle générative|Franse]] en [[:nl:Wikipedia:AI en Wikipedia|Nederlandse]] Wikipedias die afgelope twee jaar elkeen een aangeneem het. Ek het 'n konsep op grond van daardie vier bladsye met behulp van [[Claude]] Opus 5 geskryf en dit by [[Konsep:Wikipedia:Kunsmatige intelligensie]] geplaas. Dit verbied nes die ander taalweergawes van Wikipedia die generasie van nuwe inhoud met KI, maar laat uitdruklik vertalings toe, met sekere voorwaardes. Ek hoop om hiermee 'n riglyn te skep wat almal gelukkig maak en die Afrikaanse Wikipedia in staat stel om sy volgende fase van groei binne te gaan deur KI op 'n verantwoordelike en deursigtige manier toe te pas. Ek nooi graag die gemeenskap om kommentaar by [[Konsepbespreking:Wikipedia:Kunsmatige intelligensie]] te lewer. Kortliks wat die konsep sê: * Artikels word nie met generatiewe KI geskryf nie. Teks wat deur 'n taalmodel opgestel is, hoort nie in die artikelnaamruimte nie, en dieselfde geld vir gegenereerde verwysings en beelde. * '''Vertaling uit ander taalweergawes van Wikipedia is uitdruklik toegelaat''', ook met masjienvertaling en ook vir 'n volledige artikel. Die twee voorwaardes wat saak maak, is dat die bronartikel se verwysings saam oorgedra word en dat erkenning aan die oorspronklike artikel gegee word soos by [[Wikipedia:Haal bronne aan#Vertaling]] beskryf. Jy lees natuurlik self die Afrikaans na voordat jy dit stoor. * Anders as sommige ander taalweergawes vereis die konsep '''nie''' dat die vertaler elke oorgedraagde bron individueel nagaan nie. Vir 'n gemeenskap van ons grootte sou dit vertaling in die praktyk onmoontlik maak, en dit sou beteken dat ons die werk van 'n hele ander gemeenskap wantrou. Wat jou tydens die vertaling opval – 'n verwysing wat versin lyk, syfers wat mekaar weerspreek – laat jy uiteraard weg. * Spelkontrole, herformulering van jou eie teks, terminologiehulp, navorsingshulp en tegniese hulp met wikiteks bly toegelaat, mits jy in die wysigingsopsomming noem waarvoor jy wat gebruik het. * Op besprekingsblaaie skryf ons in ons eie woorde, maar iemand wat nie Afrikaans magtig is nie, mag 'n masjienvertaling gebruik en dit so aandui. * By 'n vermoede van KI-inhoud kyk ons na die bronne, nie na die skryfstyl nie: KI-verklikkers is onbetroubaar. Blokkering volg net waar die bewyse duidelik is. Die vertaalgedeelte is doelbewus toegeefliker as dié van die Duitse en Franse Wikipedias, omdat vertaling by ons een van die belangrikste maniere is waarop die projek groei. Ek dink dit is die regte keuse vir ons, maar dit is juis die punt waaroor ek graag ander menings wil hoor. Vrae waaroor kommentaar besonder nuttig sal wees: # Is die vertaalvoorwaardes werkbaar soos hulle daar staan, of is daar iets wat in die praktyk gaan skuur? # Is dit reg om die nagaan van elke oorgedraagde bron uit te laat? # Is die verbod op gegenereerde artikels duidelik genoeg afgebaken teenoor die toegelate gebruike? # Ontbreek daar iets wat by ons dikwels voorkom en wat die konsep nie dek nie? '''Plaas kommentaar oor die beleid self asseblief by [[Konsepbespreking:Wikipedia:Kunsmatige intelligensie]]''', sodat alles op een plek bymekaar bly. Ek los die bespreking 'n ruk oop en werk die konsep by soos die kommentaar inkom; as daar mettertyd konsensus is, kan dit na [[Wikipedia:Kunsmatige intelligensie]] geskuif en as beleid gemerk word. Groete. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:43, 16 September 2026 (UTC) 22fi3mdxvjdmjveosf7rpq74fe1t28w 2967923 2967922 2026-09-17T08:21:23Z SpesBona 2720 Nuwe aantwoord hier: [[Konsepbespreking:Wikipedia:Kunsmatige intelligensie]] 2967923 wikitext text/x-wiki __NEWSECTIONLINK__ __NOINDEX__ {{spring ondertoe}} [[Lêer:Rooibokram KNP suide.JPG|duimnael|220px|links|Aliwal2012 sê: "Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Rooibokram in 2011 in die suide.]]<!-- [[Lêer:Vandalenjaeger 01.jpg|duimnael|260px|links|'n Versoek aan al die admins: help ons asseblief om vandalisme uit te roei!]] [[Lêer:Perde by Glen Reenenkamp, Golden Gate NP (1).jpg|duimnael|links|320px|Dis naweek! Kom ry die mak perde by die asemrowende [[Golden Gate-Hoogland- Nasionale Park]]!]] [[Lêer:Ceratotherium simum Kruger Park 02.JPG|duimnael|260px|links|'n Witrenoster in 2003.]] [[Lêer:Jessica isn't getting involved in this discussion.jpg|duimnael|links|230px|Kom praat met ons op die Geselshoekie, ons kuier lekker saam!]] --> <div style="background:#f9f9f9; border:1px solid #aaaaaa; clear:right; float:right; font-size:90%; margin:1em 0 1em 1em; padding:1em; width:20em;"> <big>'''Sien ook:'''</big> * [[Wikipedia:Welkom nuwelinge]] wat veral op nuwelinge gemik is. * [[Wikipedia:Gebruikersportaal]] vir nuttige skakels vir alle gebruikers. * [[Wikipediabespreking:Geselshoekie]] vir bespreking oor die toekoms van hierdie bladsy. * [[/Taalforum/]] vir besprekings oor taalprobleme. Die juiste terme, spellings ensomeer. <center>'''Verdere hulp:'''<br /></center> Vir volledige hulp, riglyne en beleid (algemeen en spesifiek), raadpleeg gerus die * [[:en:Wikipedia:Community Portal|Engelse ''Community Portal'']], * [[:nl:Wikipedia:Gebruikersportaal|Nederlandse Gebruikersportaal]] en * [[:m:|Meta Wikipedia]]. </div> {{Argiefboks|14 | argief1 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2006|2004+05+06]] | argief2 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2007|2007+08+09]] | argief3 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2010+2011|2010+11]] | argief4 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2012|2012]] | argief5 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2013|2013+14+15]] | argief6 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2016|2016]] | argief7 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2017|2017]] | argief8 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2018|2018]] | argief9 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2019|2019]] | argief10 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2020|2020]] | argief11 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2021+2022+2023|2021+22+23]] | argief12 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2024|2024]] | argief13 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2025|2025]] | argief14 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2026|2026]] }} '''Welkom''' by die Afrikaanse Wikipedia se algemene geselshoekie. Enigiemand is welkom om deel te neem aan die besprekings hier: '''onderteken asseblief u besprekings''' deur <nowiki>~~~~</nowiki> te tik, of die "Handtekening met datum"-ikoon ([[Lêer:button sig.png|Handtekening met datum|link=]]) te kies op die redigeringskieslys. Ou besprekings word na die '''argief''' geskuif (sien die navigasiekas regs). As u 'n gesprek wil voortsit wat reeds in die argief is, word aanbeveel dat u die betrokke dele uitknip en hier plak. Hierdie blad is vir algemene besprekings, besprekings omtrent 'n spesifieke artikel kan op daardie artikel se besprekingsblad begin word; sodoende kan dit ook deur toekomstige bydraers en redigeerders gelees word. Vir die jongste nuus van WikimediaZA, besoek gerus ons [https://www.facebook.com/groups/231160206984566 Facebook bladsy], word lid van die [http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikipedia-af Afrikaanse poslys] of besoek ons [http://wikimedia.org.za/wiki/Tuisblad_in_Afrikaans Tuisblad in Afrikaans] <div class="plainlinks"><center>'''>>> [//af.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Geselshoekie&action=edit&section=new Voeg 'n nuwe onderwerp by] <<<'''</center></div> == Jy het jou huiswerk gedoen... == ...as die Engelse Wikipedia sê dat van hulle artikels met 'n Afrikaanse (of Duitse artikel) uitgebrei kan word. Ek het onlangs twee voorbeelde rakende my sportartikels gesien: * [[:en:South Korea national rugby union team]] wat met hulp van beide die [[:af:Koreaanse nasionale rugbyspan|Afrikaanse voorbladartikel]] en die [[:de:Südkoreanische Rugby-Union-Nationalmannschaft|Duitse lesenswaardige artikel]] verbeter kan word. * [[:en:Tanzania national cricket team]] wat met hulp van die [[:de:Tansanische Cricket-Nationalmannschaft|nuwe Duitse lesenswaardige artikel]] (laas maand aangewys) verbeter kan word. Myns insiens is dit baie interessant dat die Afrikaanse en Duitse Wikipedia in beide krieket en rugby (hoegenaamd dié Engelse sportsoorte) deels beter artikels het as die Engelse Wikipedia. My doel was nog altyd om met artikels oor nasionale spanne en wêreldbekertoernooie die Engelse artikel te klop, nou word in die een of ander amptelik daarna verwys dat dit wel die geval is. Volgens my beskeie mening is dit die geval by die meeste artikels oor nasionale spanne, en hulle het in Afrikaans en Duits altyd dieselfde inhoud. Terloops, die Swahili-Wikipedia (Swahili is 'n ampstaal in Kenia, Rwanda, Tanzanië en Uganda) het nie een artikel oor nasionale krieket- of rugbyspanne nie. Tydens laasjaar se Wikimania in Nairobi wou ek 'n projek van stapel stuur om hulle ook te betrek, maar my versoek het nie geslaag nie (ek was nie daar nie). Hulle het wel artikels soos [[:sw:Steve Tikolo]] waar ek met 'n inligtingskas kon help, maar hulle het nie iets soos [[:sw:Timu ya kriketi ya Kenya]] ([[Keniaanse nasionale krieketspan]]) nie. Gemeenskap, dit is wat van my sportartikels vir die Afrikaanse Wikipedia (en Duitse ook) kan bied en myns insiens is dit een van baie moontlikhede om Afrikaans volstoom te ondersteun: '''met kwaliteit bo kwantiteit'''. Daarmee kan ons veral lesers lok, dink ek. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:45, 13 Julie 2026 (UTC) :In die kol. Weens die druk op Afrikaanse onderwys-instellings moet daar aanlyn-aktiwiteit oor 'n alternatiewe en breë front wees. Die wiki-artikels oor gewilde onderwerpe plaas terminologie in die volksmond, en is beleggings in die taaltoekoms. 'n Leserspubliek wat meer lees, meer krities lees en meer in feite belangstel sal wel ook help. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 21:09, 18 Julie 2026 (UTC) == Maria == Kan iemand asb. vir my die artikel "Maria Boleyn" skep sodat ek kan sien of ek dit op hierdie gemors van 'n app kan doen - die app waarop ek glo geblokkeer is? Hoe is dit moontlik? - Burgert [[Spesiaal:Bydraes/&#126;2026-40485-20|&#126;2026-40485-20]] ([[Gebruikerbespreking:&#126;2026-40485-20|talk]]) 04:46, 20 Julie 2026 (UTC) ::{{ping|Rooiratel}}, enige raad hier? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:07, 20 Julie 2026 (UTC) :::Bedoel jy die Selfoon app? Dit werk net so 'n klein bietjie vir my, soms... maar ek vermy dit soos die pes vir bydraes. [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 08:38, 20 Julie 2026 (UTC) ::::Ek het nog nie die app gebruik nie. As mens jou gewone gebruikersnaam en wagwoord gebruik on aan te meld, dan sien ek nie hoekom jy op die app geblokkeer sal wees, maar nie op die webwerf nie. As die app 'n probleem is, gebruik net die webwerf. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 14:48, 1 Augustus 2026 (UTC) == [[Wikipedia:Bladsyverwydering]] == Admins, daar is 'n bietjie werk. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:55, 21 Julie 2026 (UTC) [[Lêer:Radio Overberg Advertensie 29 Julie 2026.jpg|duimnael|met Jimmy Wales]] == Wikimania 2026 == As ‘n ontvanger van ‘n beurs van [[Wikimedia ZA]], is ek in Parys om [[Wikimania]] 2026 in [[Parys]] by te woon. My eerste Wikimania. Vandag was die voorkonferensie vir gebruikers met spesiale regte wat inderdaad weereens die omvang van aktiwiteite binne Wikimedia onder aandag bring. Mens kan uiteraard ook aanlyn verskeie van die sessies van more bywoon deur te registreer op die Wikimania 2026 blad. Die weeklikse radio inset by [[Overvaal Stereo]] is ook vandag van die byeenkoms gedoen. ‘n Volledige verslag van Wikimedia 2026 sal na afloop van die konferensie gedoen word. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 19:48, 21 Julie 2026 (UTC) : Ek is ook hier. Uiteindelik [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ontmoet. [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 15:26, 22 Julie 2026 (UTC) ::Lekker julle manne, geniet dit terdeë! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:02, 22 Julie 2026 (UTC) ::: Ja, dis goed om Dumbassman uiteindelik te ontmoet. Ek het ook twee Duitse gebruikers raakgeloop wat al artikels op die Afrikaanse Wikipedia geskep het. Die een wat oorspronklik van Suid-Afrika kom, het aangedui hy mag weer betrokke word. Ek het hom sterk aangemoedig. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:34, 22 Julie 2026 (UTC) {{uitkeep}} Oesjaar, is jy nie weg Frankryk toe vir Wikimania 2026 nie? [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:50, 21 Julie 2026 (UTC) : Nee ongelukkig nie. As pensioenaris met inkomste van R0.00 per maand kon ek nie die Schengen Visa bekostig nie, my bakkie het dringend instandhouding vereis. So werk dit maar. Groete. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:58, 21 Julie 2026 (UTC) ::Jammer om te hoor, miskien kan jy nog virtueel aanbied? Sopas self ook R11750 vir my Mercedes se diens moes uithaal! Groete tuis, [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:54, 21 Julie 2026 (UTC) ::: [[Gebruiker:Discott]] bied namens my aan. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:02, 21 Julie 2026 (UTC) :::: "Gebruiker Discott het 'n uitstekende 5 minute aanbieding "''Rooting for Knowledge: Why we need a Wiki-Botanist Action Group Today'' aangebied oor die werk wat op die Afrikaanse Wikipedia gedoen word deur gebruiker Oesjaar en Prof van Wyk. Lyk of die vraag beantwoord gaan word, aangesien dit aanleiding gegee het tot die begin van werk om 'n Wiki Biodiversiteit ontmoeting voor die opkomende [[Internasionale Botaniese Kongres]] in 2029 in [[Kaapstad]] aan te bied. Die Afrikaanse Wikipedia het 'n globale inpak. Puik werk Oesjaar en Prof van Wyk. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 21:00, 25 Julie 2026 (UTC) == RFC oor KI-gegenereerde inhoud in Commons (en ter plaatse) == Soos op 23 Junie hier genoem, is Commons nog besig om uit te werk wat hulle presies wil hê wat beelde betref wat deur KI geskep is. Hulle is veral versigtig vir beelde wat werklike mense uitbeeld, selfs as dié historiese figure is, waar etiese oorwegings (soos persoonsregte) effektief geen rol speel nie. Ook hou hulle nie daarvan in enige wetenskaplike aanwending nie. Sulke beelde noem hulle spekulatief, ensomeer, en wil nie valse inligting die wêreld instuur nie. Ook beskou sommige persone daar KI-beelde as opvoedkundig waardeloos, en byna enige menslike poging as baie beter. Ons het natuurlik talle artikels aangaande historiese figure waar die uitbeelding volkome spekulatief is, soos [[Plautus]] en baie ander, alhoewel dan nie KI nie. By die Commons-bespreking word gemeld: :"Groot getalle beelde wat nie die werklikheid weerspieël nie, word [op commons] opgelaai. Wanneer 'n minderwaardige KI-beeld in 'n artikel ingevoeg word, ontmoedig dit werklike fotograwe en grafiese kunstenaars om beelde te skep, omdat hulle meer geneig is om 'n beeld te skep vir 'n artikel wat geen illustrasie het nie. Hierdie opdatering vereis dat sommige KI-inhoud as sodanig in-beeld gemerk word. Hierdie opdatering redaksioneer andersins nié projekte buite Commons nie. Commons het geen voorneme om ander projekte te redaksioneer nie, ons wil net verseker dat óns nie bydra tot die waninligting van die publiek nie." Die kwessie dus: af.wiki moet nog besluit wat ons plaaslike beleid is, want wikimedia gaan nie aan ons voorskryf nie.<br> :a) Word <u>oplaai</u> van KI-beelde hier op af.wiki toegelaat, benewens waar dit KI-konsepte self illustreer?<br> :b) Word dit toegelaat waar dit werklike mense illustreer? Hier dink mens bv. aan gevalle waar ons 'n vae foto of illustrasie het, wat deur KI in 'n meer realistiese of gekleurde portret (maar met onafwendbare spekulatiewe elemente) omskep kan word.<br> :c) Word KI-beelde enigsins in artikels toegelaat?<br> Op en.wiki word dit oorwegend nie toegelaat nie. Ons moet ook in ag neem, dat selfs indien dit nie in ons artikels toegelaat word nie, dit steeds vir die publiek en private webwerwe nuttig mag wees. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 10:31, 22 Julie 2026 (UTC) ::Ek verstaan... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:35, 22 Julie 2026 (UTC) :::Vandag ‘n Wikimania 2026 paneelbespreking oor [[Kunsmatige intelligensie|KI]] binne die Wiki-omgewing bygewoon. Beide die potensiële bedreigings en moontlike voordele daarvan, is deur die paneellede geopper. Selfs oor die idee van ‘n aanvanklike sentrale beleid daaroor of gedesentraliseerde benadering, was daar nie eenstemmigheid nie. Aangesien daar konsensus was dat dit ‘n realiteit is wat hanteer sal moet word, gaan gesprekvoering voort en hopelik gaan meer duidelike riglyne in dié verband ontwikkel word. :::Ek gaan poog om ‘n oog op die verwikkelinge te hou en wat ons in die interim selfs in die Afrikaanse Wikipedia kan begin bespreek. Meer as een paneellid het daarop gewys dat selfs in van die groot Wikipedia’s daar nog nie voldoende kennis is oor wat werklik die implikasies van KI is nie. [[Jimmy Wales]] het ook indirek daarna verwys in sy openingstoespraak. Wikipedia se rol in die era van [[groot taalmodel]]le kan self nog belangriker word, in sy toespraak ‘n optimistiese toon oor die toekoms van Wikipedia en sê dat die dood van Wikipedia al van die begin af voorspel is, dit nog steeds van krag tot krag sal gaan. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:21, 22 Julie 2026 (UTC) == Gebruiker:Elmarie Waltman == Gemeenskap, dit is vir my 'n plesier om julle voor te stel aan [[Gebruiker:Elmarie Waltman|Elmarie]]. Sy het ingestem om ons te help met Admin werk, meer hieroor later. Sy gaan ook deel van die Radiospan wees. Welkom hier by ons Elmarie. Onthou, hierdie klomp ou toppies hier betrokke se blaf is erger as hulle byt! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:46, 24 Julie 2026 (UTC) :Hoe lekker lag ek nou! Dankie Deon, hoop om die Wikipedia naam op al die platforms hoog te hou. [[Gebruiker:Elmarie Waltman|Elmarie Waltman]] ([[Gebruikerbespreking:Elmarie Waltman|kontak]]) 09:02, 24 Julie 2026 (UTC) ::Baie welkom Elmarie, ons hoop jy geniet jou tyd hier terdeë! Sien uit na jou bydrae. Groete, [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 09:48, 24 Julie 2026 (UTC) ::: Welkom Elmarie, geniet dit! [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 10:36, 25 Julie 2026 (UTC) ::::Baie welkom hier @[[Gebruiker:Elmarie Waltman|Elmarie Waltman]] - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 16:38, 1 Augustus 2026 (UTC) == Versoek om kommentaar oor die toekoms van Abstrakte Wikipedia == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Julle word uitgenooi om jul mening te lug in 'n [[:m:Requests for comment/The future of Abstract Wikipedia|versoek om kommentaar oor die toekoms van Abstrakte Wikipedia]]. {{Int:Feedback-thanks-title}} [[:m:User:Kowal2701|Kowal2701]] ([[:m:User talk:Kowal2701|talk]]) 12:24, 24 Julie 2026 (UTC) </bdi> <!-- Message sent by User:DreamRimmer@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> : Kan iemand vir my sê wat Abstrakte Wikipedia is? Of word ek nou te oud? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:34, 24 Julie 2026 (UTC) ::Weet ook nie, maar volgens google: Abstrakte Wikipedia is 'n Wikimedia-projek wat Wikifunksies en Wikidata gebruik om 'n taalonafhanklike weergawe van Wikipedia te skep. Dit het ten doel om inhoud in enige natuurlike taal te genereer om artikels oor kleiner taaluitgawes uit te brei. ::'''Die kernkomponente is''' ::* Wikidata wat die gestruktureerde kerndata- en kennisbasis verskaf en ::* Wikifunksies wat kode en funksies verskaf om abstrakte data in mensleesbare sinne te omskep. ::Die taalonafhanklikheid laat gebruikers toe om artikellogika te skep en te onderhou sonder om dit aan 'n enkele gesproke taal te koppel. ::'''Die projekdoelwitte is''' ::* taalgelykheid, aangesien kleiner taalwiki's bygestaan word om hul artikeltellings vinnig te laat groei, en ::* globale reikwydte aangesien mense bemagtig word om kennis in hul moedertaal te lees en mee te deel. ::[[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 14:00, 24 Julie 2026 (UTC) == Inligtingskas Vliegtuigenjins == Gemeenskap, kan enige van die slimmer jongmanne asb. vir ons ''Infobox aero engine'' vertaal? Ook, het ons die ekwivalent van ''Infobox sportsperson''? Ek word graag bederf... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:36, 28 Julie 2026 (UTC) : {{ping|Pynappel}}, met al jou nuwe energie, kan jy dalk hier help asb? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:53, 23 Augustus 2026 (UTC) ::@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ek het beide nou geskep. Dit is gewoonlik baie maklik om 'n sjabloon van die Engelse Wikipedia oor te dra: ::1. Kopieer die bronteks en stoor dit ::2. Gebruik die "Wys voorskou"-funksie om al die ontbrekende sjablone en modules te identifiseer en bring hulle ook oor. ::3. Herhaal stap 2 totdat al die skakels blou is ::4. Vertaal teks wat sigbaar aan gebruikers is na Afrikaans, bv. die etikette in 'n inligtingskas, kategoriename, ens. ::Die belangrikste ding om in gedagte te hou is watter bestaande sjablone en modules ekwivalent is met die Engelse Wikipedia s'n. Die Engelse [[:en:Template:Infobox]] is vir historiese redes nie ekwivalent met ons {{ss|Infobox}} nie. Jy sal dus gewoonlik oral waar {{ss|Infobox}} in 'n nuwe sjabloon geroep word, moet verander na {{ss|Inligtingskas4}}, wat op sigself die module [[Module:Infobox]] roep, wat dit moontlik maak om maklik nuwe inligtingskaste op die Afrikaanse Wikipedia te skep deur sjablone vanaf die Engelse Wikipedia te kopieer. Ons kan later daarna kyk om die teenstrydigheid tussen {{ss|Infobox}} en {{ss|Inligtingskas4}} op te klaar, maar ek vermoed dit gaan 'n groter taak wees. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 20:09, 23 Augustus 2026 (UTC) ::@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] as jy vashaak kan jy maar vir my of @[[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ping. Ek is nou hier, maar gaan weens ander verpligtinge weer van môre af skaars wees. Ek sal so nou-en-dan inloer om te kyk of ek ge-ping is. As ek iets gebreek het, gebruik maar daai rol-terug-knoppie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 20:10, 23 Augustus 2026 (UTC) ::: Dankie. Hierdie ou oom gaan sy bes probeer! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:11, 23 Augustus 2026 (UTC) == Help met kassie, asb. == Kan iemand my asb. help om {{sj|Inligtingskas Planeet}} reg te maak? Ek het net "symbol" ondertoe geskuif, en nou gee hy snaakse goed by elke planeetkassie. Dankie! [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 23:32, 30 Julie 2026 (UTC) :Sien die tweede reël in [[Makemake]]. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 23:35, 30 Julie 2026 (UTC) ::Dankie vir niks. Ek het sommer net "symbol" uitgehaal, en nou is die sjabloon reg. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 12:55, 31 Julie 2026 (UTC) == Taaldinge op RSG: 2 Aug. 2026 == Gemeenskap, neem kennis dat ek nou Sondag om 10:00 weer op Taaldinge met Ina Strydom gesels. Ek gaan verwys na twee dinge wat redelik onbekend is: die Digitalisering van Vakkundige Woordeboeke, prof. [[Gerhard van Huyssteen]] en prof. Martin Puttkammer van NWU help ons daarmee. Ek sal dit eers werklik bemark as die eerste produk gelewer word; ons gaan dit definitief ook op Wikiwoordeboek laai. Tweedens verwys ek na Projek VOS (Vingers op sleutelbord). Die gedagte is dat daar op een dag volgende jaar bv. 'n Saterdag 'n klomp mense in verskeie lokale in stede en dorpe bymekaar kom en ons via TV/dataskakels hulle lei en aan die gang kry. Waar ons kan moet ons van ons gebruikers in persoon daar hê wat as fasiliteerders sal optree. Ja, dit gaan geld kos, ek het juis met van die Afrikaanse organisasies agter die skerms begin gesels... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:42, 31 Julie 2026 (UTC) :Klink goed! [[Spesiaal:Bydraes/&#126;2026-42919-45|&#126;2026-42919-45]] 14:49, 2 Augustus 2026 (Wie is hierdie skim?) ::Ook ingeskakel op RSG, dankie Oesjaar! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 05:46, 3 Augustus 2026 (UTC) ::: Volgens my rekords was dit die 100ste uitsending in ons klankargief. Baie Geluk! Dit beteken daar was seker al baie meer as 200 uitsendings aangesien ons nie klankgrepe van al die uitsendings kry nie. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:05, 5 Augustus 2026 (UTC) == Besoeke vir Julie == Gemeenskap, die besoeke vir Julie is 3,2 miljoen! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:56, 1 Augustus 2026 (UTC) == Die kontakbladsy == Hallo almal. Daar was besprekings 'n tyd gelede oor ons kontakbladsy. Die een hier: [[Wikipedia:Kontak]] En spesifiek oor die e-posadresse op daardie bladsy. Wie beheer dit? Lees enigiemand die e-pos ens.? Ek het 'n bietjie ondersoek ingestel en die meeste van die antwoorde wat ons nodig gehad het gekry. In opsomming word daai e-posadresse beheer deur spesiale sagteware wat Wikimedia gebruik. En Wikipedia gebruikers moet aansoek doen om lede te word van 'n spesiale span wat toegang kry tot die sagteware. Ek gaan aansoek doen (in 'n dag of twee) vir myself, @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] en @[[Gebruiker:Elmarie Waltman|Elmarie Waltman]] om deel te wees van die span. Ek gaan net tydelik deel wees om uit te werk hoe alles werk, en dit te dokumenteer. As julle meer wil weet, of self by die span wil aansluit, lees dan die bladsye wat ek onlangs geskep/vertaal het: [[Hulp:Kontakbladsy]] en [[Wikipedia:Vrywillige Reaksiespan]]. Die bladsye is nie volledig nie, en hulp word waardeer. Ek verbeter dit soos ek meer leer/tyd kry. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 16:48, 1 Augustus 2026 (UTC) :Dankie Rooiratel, ek sien nou die nuutste boodskappe is heel onder aan die bladsy. Sal dit beslis nou meer gereeld lees en opvolg. [[Spesiaal:Bydraes/&#126;2026-42919-45|&#126;2026-42919-45]] ([[Gebruikerbespreking:&#126;2026-42919-45|talk]]) 14:47, 2 Augustus 2026 (UTC) ::@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ek het nou aansoek gedoen. Sien hier : https://meta.wikimedia.org/wiki/Volunteer_Response_Team/Volunteering#Rooiratel_&_Oesjaar_&_Elmarie_Waltman - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 20:49, 30 Augustus 2026 (UTC) == 130 000 artikel mylpaal! == Gemeenskap: daar is ons verby die 130 000 artikel mylpaal! Dankie aan almal wat bydraes gemaak het die afgelope tyd! 'n Ware spanpoging! Nou het ons iets om te bemark! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:57, 1 Augustus 2026 (UTC) :Fantasties! [[Gebruiker:Elmarie Waltman|Elmarie Waltman]] ([[Gebruikerbespreking:Elmarie Waltman|kontak]]) 14:11, 5 Augustus 2026 (UTC) == Kopiereg op foto's == Ek wil net seker maak dat ek die SA-kopiereg op foto's verstaan, want ons benodig by etlike persone foto's wat algemeen op die internet beskikbaar is. Google stel dit so: :In Suid-Afrika verval kopiereg op foto's 50 jaar vanaf die jaareinde waarin die foto aan die publiek beskikbaar gestel is, vir die eerste keer gepubliseer is, of geskep is indien dit ongepubliseer is. :Volgens die SA Regering se Kopieregwet hang die presiese vervaltyd af van spesifieke vrystellingsmylpale: *Gepubliseer of Openbaargemaak: "vyftig jaar na die jaareinde van die jaar waarin die werk wettiglik aan die publiek beskikbaar gestel of vir die eerste keer gepubliseer word, watter termyn ook al die langer is", soos deur Lexology opgemerk. *Ongepubliseer: Indien die foto nie binne 50 jaar na die skepping daarvan gepubliseer of aan die publiek vertoon word nie, verval kopiereg "vyftig jaar na die jaareinde van die jaar waarin die werk gemaak is", volgens Lexology. Ander webblaaie soos [https://www.svw.co.za/copyright-photographs/] blyk dit te bevestig. Mag ons dus Suid-Afrikaanse promosiefoto's van pre-31 Desember 1975 hier oplaai en gebruik? [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 10:56, 3 Augustus 2026 (UTC) :{{ping|JMK}}, ek het gekyk wie van my vriende daar buite kan help... Nie hierdie keer nie. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:27, 3 Augustus 2026 (UTC) ::@[[Gebruiker:JMK|JMK]] vir moderne fotos is dit is beter en makliker om die kopiereghouer van 'n foto (die een wat die foto geneem het) te vra om dit onder 'n gebruikbare lisensie (vir wiki Commons) vry te stel (soos CC-BY-SA, of CC0) as om vir 50 jaar te wag. ::Vir ouer fotos, moet ons maar wag as ons nie die fotograaf kan kontak en vra om dit met 'n vrye lisensie vrystel nie. So ja, enige foto meer as 50 jaar na die publikasiedatum kan ons hier gebruik. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:36, 4 Augustus 2026 (UTC) == Sintaksfoute soos op 1 Augustus == Gemeenskap: [https://checkwiki.toolforge.org/cgi-bin/checkwiki.cgi?project=afwiki&view=project Sintaksfoute] Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:55, 4 Augustus 2026 (UTC) == Ons Bakkiesblad... == Gemeenskap, sien die positiewe terugvoer hier... [https://www.facebook.com/groups/231160206984566 Bakkiesblad] Lekker [[Gebruiker:Sobaka]]! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:06, 6 Augustus 2026 (UTC) == [[Baccalaureus Artium]] == Gemeenskap, moet die woord "artium" nie met 'n hoofletter geskryf word nie soos bv. [[Baccalaureus Pharmaciae]]? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:59, 11 Augustus 2026 (UTC) :Volgens die WAT wel. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:11, 11 Augustus 2026 (UTC) ::{{ping|Pynappel}}, dan neem ek aan ''Magister artium'' moet ook verander word? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:29, 11 Augustus 2026 (UTC) :::Ja, ook volgens die WAT. Het nie nou tyd om dit self te doen nie - sal waardeer indien iemand anders kan. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:32, 11 Augustus 2026 (UTC) ::::Wat is die konteks van die bespreking? My BSc-sertifikaat van die Universiteit van Natal in 1969 was alles in Latyn en verklaar dat die "Gradum Scientiae Baccalaurei" aan my toegeken is. Watter tale is vir die Baccalaureus Pharamaciae sertifikaat gebruik? Latyn? Afrikaans? Engels? Engels en Afrikaans? Kan 'n mens net sommer "BA graad" of "BSc graad" of "MA graad" skryf? [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 14:59, 13 Augustus 2026 (UTC) :::::Volgens die WAT is MA (sonder punte) die afkorting vir mega-[[ampère]] en BA die landkode vir [[Birma]] of die motorkenteken vir [[Maseru]], [[Basoetoland]]. B.A. is die afkorting vir [[Baccalaureus Artium]] en al die voorbeeldsinne gebruik die afkorting (met punte). So-ook is M.A. (met punte) die afkorting vir [[Magister Artium]] en al die voorbeeldsinne gebruik M.A. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 09:05, 14 Augustus 2026 (UTC) ::::::Dit moet dalk ook genoem word dat die hoofinskrywings in die WAT onder B.A. en M.A. is. Daar is geen inskrywings vir Baccalaureus Artium en Magister Artium nie. Laat ek 'n bietjie later in ander woordeboeke kyk. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 09:09, 14 Augustus 2026 (UTC) :::::::Die WAT, AWS 9 en AWS 11 gee almal Baccalaureus Artium en Magister Artium slegs met aanvangshoofletters. Die WAT en AWS 9 gee die afkortings B.A. en M.A. met punte en AWS 9 en AWS 11 gee die afkortings BA en MA sonder punte. Let op dat AWS 11 nie die afkortings met punte gee nie. Interessant genoeg gee die WAT slegs Baccalaureus met 'n aanvangshoofletter, maar baccalaureaat met 'n aanvangskleinletter. AWS 9 en 11 gee beide slegs baccalaureus met 'n aanvangskleinletter. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 19:00, 15 Augustus 2026 (UTC) :{{ping|Pynappel}}, ek het alle plekke waar BA en MA voorkom na die punt weergawes verander. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:21, 18 Augustus 2026 (UTC) ::Baie dankie vir jou moeite, @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]]. Volgens [[Wikipedia:Titelriglyne]] geniet die AWS egter voorkeur. ::{{cquote|Hou by Afrikaanse spelling soos voorgeskryf in die Afrikaanse woordelys en spelreëls. HAT, WAT en Pharos se Afrikaans-English/Engels-Afrikaanse woordeboeke word ook as gesaghebbend beskou. Waar die bronne verskil word voorkeur gegee in die volgorde wat die bronne hier gelys is.}} ::Moet ek 'n robot gebruik om die punte by al die afkortings van grade te verwyder? – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 21:54, 18 Augustus 2026 (UTC) :::[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] , ja asb! Ten minste is almal nou dieselfde. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:26, 19 Augustus 2026 (UTC) == LitNet oor Wikipedia en terugvoer van Wikimania 2026 == "Van mens tot masjien: Wikipedia en die voortbestaan van betroubare kennis", meningsartikel gebaseer op my Wikimania 2026 ervaring. https://www.litnet.co.za/van-mens-tot-masjien-wikipedia-en-die-voortbestaan-van-betroubare-kennis/ [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 06:51, 13 Augustus 2026 (UTC) Terugvoer oor Wikimania 2026 is beskikbaar by die projekblad: [[Wikipedia:Afrikaanse Wikipedia by Wikimania 2026]] [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 08:32, 15 Augustus 2026 (UTC) == Geregistreerde gebruikers == Gemeenskap, ek sien ons Geregistreerde gebruikers is nou meer as 210,000! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:10, 13 Augustus 2026 (UTC) :Dit is tans 210 455 volgens die [[Afrikaanse Wikipedia]]-artikel. [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 10:38, 18 Augustus 2026 (UTC) == Inhoudsopgawe == Ons prente het skielik 'n inhoudsopgawe bo die prent. Enige rede daarvoor? Dis onnodig en neem ruimte op. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 09:31, 14 Augustus 2026 (UTC) :Iemand het bg. na 'n meer sinvolle posisie geskuif. Nou baie beter. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 22:04, 20 Augustus 2026 (UTC) == [[Konsep:Wikipedia:Titelriglyne (geografiese name)]] == Ek het 'n nuwe konsepbeleidsbladsy vir titelriglyne vir geografiese name m.b.v. Claude geskep. Dit is gebaseer op die Engelse weergawe [[:en:Wikipedia:Naming conventions (geographic names)]], maar aangepas vir die Afrikaanse Wikipedia. Dit lyk vir my sover soos 'n heel redelike vertrekpunt, maar gaan kyk gerus daarna en laat weet indien daar enige groot probleme is. Vir klein goed of voorgestelde veranderings, wysig die bladsy sommer direk. Indien daar 'n meningsverskil oor enigiets ontstaan, kan ons dit op die besprekingsbladsy daar bespreek. Nadat daar 'n konsensus ontstaan het, kan ons {{ss|beleid}} bo-aan voeg. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:32, 18 Augustus 2026 (UTC) : Die "prompt" (por?) wat ek gebruik het, is: ''Vertaal hierdie Wikipedia-konvensie na Afrikaans en pas dit aan vir die Afrikaanse Wikipedia:''. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:33, 18 Augustus 2026 (UTC) == Kunsmatige intelligensie en Wikipedia == Ek deel hiermee ‘n e-pos van Gebruiker Eugene Egbe (Franse Wikipedia) wat op die Wikimedia netwerke versend is vir diegene wat geïnteresseer is in [[kunsmatige intelligensie]] en die impak daarvan. “Geagte Gemeenskapsleiers/lede, Tydens Wikimania in Parys het ek die kans gehad om met 'n paar gemeenskapslede te gesels wat hul kommer uitgespreek het en die behoefte aan 'n bespreking oor die gebruik van KI-platforms in ons gemeenskap en daaglikse werk. Hierdie besprekings vind al in ander gemeenskappe plaas, daarom dink ons dit sal goed wees om 'n oorsig van ons gemeenskap en die impak wat KI veroorsaak, te hê. Vir hierdie doel doen ons 'n kort opname om te verstaan hoe gemeenskappe soos joune dink oor en KI gebruik, en ons sal graag jou hulp wil hê om dit voor jou lede te kry tydens byeenkomste of *'n Paar dinge wat ons hoop jy kan doen:* 1. Deel die opname met jou gemeenskapslede — dit neem ongeveer 5 minute om te voltooi. Hier is die skakel: *Opnameskakel*<https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeBkEfLmmmpCyKjWv-zMrFEfa55w1x0vWvi7JTP-2LGNhF5EQ/viewform?usp=header> 2. Sluit aan by 'n kort oproep (of stuur 'n verteenwoordiger) om jou gemeenskap se perspektief op KI direk te deel. Ons beoog om dit tot [30–45] minute te hou en beplan dit vir iewers in *middel-September*. As 'n oproep vir jou werk, antwoord net met 'n paar tye wat jou pas (of wys ons na wie ook al in jou span die regte persoon sou wees), en ons sal iets op die kalender kry. Baie dankie dat jy dit oorweeg het. Jou persoonlike en gemeenskap se insette sal werklik vorm wat ons in hierdie studie leer.” Deel gerus enige voorlopige opmerkings of belangstelling oor bogenoemde hier. Die vraelys bo is baie generies en nie spesifiek op Wikipedia gerig nie maar gee ‘n opsie om jou e-pos adres te deel om in verdere gesprekke deel te neem. Dit is seker een van vele inisiatiewe wat oor hierdie onderwerp sal volg. Groete [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 15:28, 20 Augustus 2026 (UTC) :Ek het 'n probleem raakgeloop. Vir een opsie wat ek nee geantwoord het, wil hy nie aanvaar nie. Jammer. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:19, 20 Augustus 2026 (UTC) As ons nou hier oor die gebruik van KI op Wikipedia gesels: Ek sien nou 'n klomp artikels wat met KI uit Engels vertaal word. Een van die Wikipedia-beleid is dat mense artikels volgens bronne self skryf. Jy lees die bron en brei daarvolgens die artikel uit. Wikipedia is 'n ensiklopedie en dit noem ons ensiklopediese werk. As 'n KI 'n artikel vertaal, is dit hoogs onwaarskynlik dat die bronne volgens ensiklopediese waardes geraadpleeg is. Ook op die Engelse Wikipedia kan daar foute in enige artikel wees wat jy self moet uitsorteer volgens die bronne wat gelys is. Byvoorbeeld is die gebruik van KI vir artikelwerk op die [[:de:Wikipedia:Künstliche Intelligenz|Duitse Wikipedia]] ontoelaatbaar. Sodra jy een artikel met hulp van KI uitbrei, was dit jou laaste aksie daar. Die [[:nl:Wikipedia:AI en Wikipedia|Nederlandse Wikipedia]] wil dit ook nie hê nie, dieselfde op die [[:en:Wikipedia:Editing policy#Artificial_intelligence_additions|Engelse Wikipedia]]. Ander neem weke om een artikel tot op meer as 30&nbsp;000 of 40&nbsp;000 uit te brei omdat die bronne geraadpleeg word, maar nou sien ek 'n klomp uitgebreide artikels binne een dag, ook sensitiewe onderwerpe soos [[Mekka]], [[Jerusalem]], ens. Gemeenskap, wat is julle mening daaroor? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:47, 23 Augustus 2026 (UTC) :Die onbesonne gebruik van KI is 'n ernstige probleem. My antwoord op die vraag wat my meeste bekommer was: ::''> Bad results; inaccurate information; perpetuation/reflection of popular human bias, AI fabrication/ hallucination; AI agents wilfully steering people towards a synthesised opinion. People losing independent abilities and the ability to think logically. '' :Masjiengeskrewe teks het nie lekker idiomatiese taalgebruik nie, maar as mens dit met versigtigheid benader, is dit 'n handige hulpmiddel. Ek het al 'n dosyn artikels met die hulp van masjienvertaling opgestel en niemand het nog werklik gekla oor my taal nie. Ons moet oppas om die baba met die badwater uit te gooi. :Mense kan snert skryf sonder KI, hoewel KI dit moontlik maak om groot volumes snert te skryf wat baie moeilik raak om te identifiseer en taalkundig reg te trek na die tyd. :Wie van ons kyk nog na die lyste [https://af.wikipedia.org/wiki/Kategorie:Artikels_wat_geproeflees_moet_word Artikels wat geproeflees moet word] en [https://af.wikipedia.org/wiki/Kategorie:Kategorie:Gaan_taal_na Gaan taal na]? :[[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 11:44, 24 Augustus 2026 (UTC) ::@[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] dit is 'n gebruik van die begin van hierdie taalweergawe van Wikipedia om artikels uit ander taalweergawes te vertaal. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:51, 24 Augustus 2026 (UTC) :::Die grootste gevaar met die gebruik van KI op Wikipedia lê waarskynlik nie in die tegnologie self nie, maar in onbeheerde en ongekontroleerde gebruik daarvan. KI kan feite verkeerd weergee, bestaande foute uit ander taalweergawes versterk en, besonder ernstig vir ’n ensiklopedie, bronne hallusineer of selfs geloofwaardige maar geheel en al fiktiewe verwysings skep. Dit sou egter na my mening uiters kortsigtig wees om KI daarom volledig op die Afrikaanse Wikipedia te verbied. Ons werk met ’n betreklik klein aktiewe gebruikersbasis en ’n enorme hoeveelheid kennis wat nog in Afrikaans ontsluit moet word; verantwoordelike KI-gebruik kan vertaling, taalversorging, opsomming en die aanvanklike verwerking van bronne aansienlik vergemaklik. Die kernbeginsel behoort eerder te wees dat die '''menslike redigeerder verantwoordelik bly vir die finale inhoud''': feite en verwysings moet teen die oorspronklike bronne nagegaan word, KI-gegenereerde bronne mag nooit sonder verifikasie aanvaar word nie, en sensitiewe of omstrede onderwerpe behoort aan strenger kontrole onderwerp te word. Wat ons dus nodig het, is nie ’n algehele verbod nie, maar ’n stel duidelike "beginsels vir die verantwoordelike gebruik van KI" wat Wikipedia se bestaande vereistes van verifieerbaarheid, neutraliteit en betroubare brongebruik versterk. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 14:51, 24 Augustus 2026 (UTC) : Ons slim manne {{Ping|SpesBona|Rooiratel|Pynappel|Sobaka|BurgertB|Naudefj}}, kom ons probeer die volgende: Pynappel sê hy gebruik tans Claude Code as vertaler. Neem die inhoud van [[kapasitor]] wat hy vertaal het en vertaal dit weer met Claude Code. Vergelyk met sy weergawe. Vertaal dit dan met sê drie ander taalmodelle, ek wil bitter graag sien wat dit ons gaan vertel. As kontrolemaatreël kan ons die eksperiment herhaal met 'n ander artikel wat Pynappel gedoen het. Julle het my nuuskierig gemaak... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:14, 24 Augustus 2026 (UTC) ::Goeie idee @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]]! Ek stem saam dat ons KI kan gebruik om vir foute te kontroleer. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 16:17, 24 Augustus 2026 (UTC) :::Ek het die bywerking aan die artikel [[Nasionalisme]] deurgegaan, aangesien dit ’n onderwerp is waarmee ek vertroud is. Die vertaling was oor die algemeen akkuraat; die enigste werklike fout wat ek kon opspoor en regstel, was ’n verkeerde skakel na ’n persoon met dieselfde naam. :::Wat belangrik is, is dat Gebruiker:Pynappel ook sy [[porboodskap]] uiteengesit het by [[Gebruiker:Pynappel/monster]]. Dit toon duidelik hoe [[Claude (groot taalmodel)|Claude]] die vertaling moet benader. Dit is belangrik vir deursigtigheid, omdat ander gebruikers kan sien watter instruksies aan die taalmodel gegee is en die vertaalstrategie daarvolgens kan beoordeel. :::Ek het nie die hele nuwe vertaling deur [[ChatGPT]] laat vergelyk nie. Daar sal uiteraard stilistiese verskille tussen taalmodelle wees — en selfs binne dieselfde taalmodel kan uitsette met verloop van tyd verskil — en ’n volledige vergelyking sou ’n omvangryke taak wees. Ek het daarom ’n ietwat obskure paragraaf oor nasionaal-anargisme gekies om die vertalings van Claude en ChatGPT met mekaar te vergelyk. :::Die opdrag aan ChatGPT was: “Vergelyk hierdie twee vertalings. Is daar enige fundamentele verskille of probleme? Uiteraard hoef die vertalings nie identies te wees nie, maar sou daar enige probleme wees met die laaste vertaling, dus dié van Claude?” :::ChatGPT se antwoord was onder meer: “Daar is geen fundamentele inhoudelike probleem met die laaste vertaling wat jy aanhaal nie. Dit dra die kern van die Engelse teks redelik akkuraat oor en is selfs meer kompak en geskik vir ’n Wikipedia-artikel. Daar is egter ’n paar plekke waar ek dit sou aanpas, hoofsaaklik om betekenisnuanses, terminologie en neutraliteit te verbeter.” :::Ek het na die voorstelle gekyk. Sommige daarvan het beslis meriete gehad, maar die meeste was eerder stilistiese verfynings as noodsaaklike regstellings. ChatGPT het afgesluit met: “Kortom: die vertaling is bruikbaar en bevat geen ernstige verdraaiing van die oorspronklike nie. Die twee terme wat ek beslis sou regstel, is ‘gemeenskaplike’ → ‘kommunitaristiese’ en ‘versoen’ → ‘kombineer’. Die res is hoofsaaklik stilistiese verfyning en die vraag hoeveel van die oorspronklike detail jy wil behou.” :::Ek het dié twee veranderinge aangebring. Hulle was waarskynlik nie krities nie, maar ek stem saam dat die aangepaste terme in die betrokke konteks meer akkuraat is. :::Op grond van hierdie beperkte evaluasie kan ek nie fout vind met Pynappel se benadering nie. Dit bly uiteraard wenslik dat gebruikers nuwe teks self deurgaan en nie bloot die uitset van ’n taalmodel ongekontroleerd aanvaar nie. Veral skakels, eiename, vakterminologie, betekenisnuanses en die verband tussen stellings en aangehaalde bronne behoort nagegaan te word. :::Die risiko van hallusinasies is in hierdie soort taak waarskynlik laer as wanneer ’n taalmodel gevra word om nuwe inhoud uit eie kennis te skep, omdat dit hoofsaaklik ’n bestaande teks vertaal. Die risiko is egter nie nul nie. ’n Taalmodel kan steeds ’n naam verkeerd interpreteer, ’n skakel met die verkeerde persoon verbind, ’n betekenisnuanse verander, ’n term te vry vertaal, of selfs ’n stellingsverband subtiel verskuif. Die belangrike beginsel behoort dus nie te wees dat KI-vertalings sonder meer aanvaar of verwerp word nie, maar dat die uitset verifieerbaar moet wees en deur ’n gebruiker nagegaan word voordat dit as betroubare ensiklopediese teks beskou word. :::Vir my is die nuttigste aspek van Pynappel se benadering juis die deursigtigheid daarvan: die bronmateriaal is bekend, die porboodskap is beskikbaar en die vertaalproses kan deur ander gebruikers nagegaan en herhaal word. Dit maak gemeenskapskontrole moontlik en bied ’n veel beter vertrekpunt vir verantwoordelike gebruik van KI as ’n proses waarvan die instruksies en werkswyse onbekend is. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:39, 24 Augustus 2026 (UTC) :::Die outeur wat inligting op Wikipedia plaas, is verplig om dit volgens die bronne wat verskaf is, te verifieer. '''Altyd.''' Dit is nie onderhandelbaar nie. Sien [[Wikipedia:Verifieerbaarheid]] en [[Wikipedia:Haal bronne aan]]. Dit is onmoontlik dat al hierdie artikels binne een dag self gelees en die inhoud volgens die bronne geverifieer is. Om somer so reuse Wikipediaartikels met KI te vertaal maak Wikipedia fakties die bron, en Wikipedia is nie 'n bron vir Wikipedia nie. Hoekom sit ander dan vir dae of self weke aan een artikel en vertaal dit stiptelik volgens die bronne wat aangegee is? Probeer maar een KI-artikel op die Duitse, Engelse of Nederlandse Wikipedia te plaas. Ek haal my bogenoemde aan, dit word op ander taalweergawes nie toegelaat nie. Wikipedia is 'n betroubare ensiklopedie en dit is ensiklopediese werk om die bronne te lees en daarvolgens die artikel te skryf. Artikels word slegs deur mense geskryf wat die bronne lees. Dit geld ook vir vertaalde artikels. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:41, 24 Augustus 2026 (UTC) ::::@[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] is jy seker dit geld ook vir vertaalde artikels? As 'n mens die inhoud van 'n ander taalweergawe vertaal en die aangehaalde bronne saam oorbring, dan aanvaar 'n mens dat die oorspronklike outeur die bronne nagegaan het. Ander Wikipedias het immers ook die vereistes van verifieerbaarheid en om betroubare bronne aan te haal. As daar van vertalers verwag word om elke bron na te gaan, dan sal ons wiki bitter stadig groei, en ons sal duisende artikels wat reeds geskep is en waarvan die bronne wat oorgebring is, nie weer nagegaan is nie, moet skrap. Indien dit ons beleid is, moet ons dit dalk hersien, want vertalers hier werk al jare so. Myns insiens is daar geen rede om so 'n beleid te hê nie. Ek stem saam met @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] dat artikels nie geskep moet word met die afvoer van 'n KI wat gepor is om uit eie kennis of navorsing nuwe inhoud te skep nie. Ek kan nie sien hoe dit sin maak om die blote vertaling van teks wat reeds nagegaan is en met bronne gestaaf is, te verbied nie. Dalk moet ons dringend 'n beleid hier opstel sodat almal op dieselfde bladsy in verband met hierdie kwessie is. Terloops, Google Translate gebruik ook KI, en ek dink nie enigiemand gaan voorstel dat dit verbied moet word nie. Maar ek kan sien dat jy bekommerd is dat die nuwe volume van inhoud moeilik is om na te gaan. My voorstel daar sou wees om soos verder bo genoem en soos Sobaka reeds gedoen het, ook 'n KI te gebruik vir hierdie kontrole. Ek wil die 1&nbsp;000 artikels in [[:meta:List_of_articles_every_Wikipedia_should_have]], waarvan baie op afwiki na 20 jaar van afwiki se bestaan steeds saadjies is of verouderd is of foute bevat of selfs masjienvertalings is, met behulp van KI verbeter en uitbrei. Maar ek sal dit vir eers stadig vat, aangesien daar nou 'n gesprek hieroor plaasvind en ek in elk geval ander dinge het om te doen. Intussen nooi ek jou uit om na die ca. 50 artikels op [[Gebruiker:Pynappel/monster]] wat reeds met behulp van KI uitgebrei is, te gaan kyk, en oorweeg of die nuwe weergawes na uitbreiding met KI beter is as die vorige weergawes, ten spyte van enige foute wat van die Engelse weergawe oorgedra is of self deur die KI begaan is. Intussen gaan ek voort met saadjies oor poskodes in Lesotho. Ek gebruik Pywikibot hiervoor, nie 'n KI nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 21:10, 24 Augustus 2026 (UTC) :::::{{Ping|Pynappel}} myns insiens geld dit veral vir vertaalde artikels, omrede Wikipedia nie 'n bron vir Wikipedia is nie. Die outeurs aan die ander kant is mos ook mense en mense maak foute. Ek sien gereeld foute op die Engelse Wikipedia of inhoud wat nie deur die genoemde bron gestaaf word nie. Ek het egter nie die tyd om hulle foute te verbeter nie, ek is reeds besig met my eie foute. ;) Kyk nou wat ek sedert dae doen, ek verskaf nog bronne vir my ou voorbladartikels en al die bronne het ek geraadpleeg. As ek vashaak met Afrikaans gebruik ek ook Google Translate, maar oorwegend skryf ek die sin dan self omdat ek nie tevrede is met die vertaling nie. Myns insiens het dit in die afgelope jare verswak. Ek vermy rekenaarvertaalde inhoud soos die pes. Ek wil Afrikaanssprekendes nie kwaad maak met onverstaanbare artikels nie. Myns insiens is dit 'n klap in die gesig vir 'n moedertaalspreker as jy sy taal nie respekteer nie en swak inhoud lewer (hier verwys ek na al die "gaantaalna"-artikels). :::::Ek raak net bekommerd oor die grote en hoeveelheid van al die KI-artikels. Ander mense neem baie tyd vir die uitbreiding van een artikel. Sien my werk vandag, drie artikels waaraan ek my vrye tyd spandeer het, al die bygevoegde bronne het ek geraadpleeg. Ek kon staat maak op die Engelse Wikipedia, maar ek doen nie, ek lees die bron. As die bron nie hulle inhoud staaf nie, dra ek dit nie oor nie. Bv. bevolkingsgetalle. Ek wil hulle in 'n amptelike bron self sien, nie op die Engelse Wikipedia nie. Ek beskou dit as "blind" om volledig op die Engelse Wikipedia te vertrou en hulle goed oor te dra sonder om die bronne te raadpleeg. Wat my betref is dit nie ensiklopediese werk nie. Lees maar net die eerste sin op [[:de:Wikipedia:Künstliche Intelligenz]]: ''Die Wikipedia ist ein Projekt mit '''von Menschen für Menschen''' recherchierten und geschriebenen Inhalten.'' :::::Google Translate: "Wikipedia is 'n projek met inhoud wat deur mense, vir mense, nagevors en geskryf is." :::::My vertaling: "Wikipedia is 'n projek met inhoud nagevors en geskryf deur mense vir mense." Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:31, 24 Augustus 2026 (UTC) ::::::Dit lyk my waar ons verskil is oor die vertalingsproses, en hoe daardie proses moet lyk en watter hulpbronne gebruik mag word en of bronne wat oorgebring word, nagegaan moet word. In my opinie word by vertaling Wikipedia nie as 'n bron gebruik nie, want die bronteks is op sigself op bronne gebaseer, en is deur 'n mens nagevors en geskryf. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 21:44, 24 Augustus 2026 (UTC) :::::::{{Ping|Pynappel}} lyk my die Duitse Wikipedia is streng wat vertalings betref: [[:de:Wikipedia:Übersetzungen#Wikipedia ist keine Quelle]]: ''Anderssprachige Artikel können daher zwar als Vorlage für das Erstellen eines deutschsprachigen Artikels dienen, jedoch sollte der Übersetzer selbst sicherstellen, dass sein Text durch reputable externe Quellen gedeckt ist. Das bedeutet, dass der Übersetzer alle übernommenen Inhalte auf Korrektheit prüfen sollte und auch die dafür verwendeten Quellen prüft, bevor er sie als Beleg (zum Beispiel als Einzelnachweise) angibt.'' :::::::"Anderstalige artikels mag as 'n sjabloon vir die skepping van 'n nuwe Duitse artikel dien, maar die Vertaler moet self seker maak, dat sy teks deur betroubare eksterne bronne gestaaf word. Dit beteken, dat die vertaler al die oorgeplaaste inhoud vir korrektheid moet nagaan en ook die daarvoor geraadpleegde bronne nagaan, voordat hy hulle (bv. as 'n verwysing) aanhaal." :::::::Sien, met ander woorde is die vertaler verplig om te sorg dat die teks wat hy plaas akkuraat is. Niemand anders is daarvoor verantwoordelik nie, al het 100 skrywers die oorspronklike artikel saamgestel. Jy plaas die teks, jy is verantwoordelik daarvoor. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:56, 24 Augustus 2026 (UTC) ::::::::Dit is inderdaad strenger as die ''de facto'' situasie tans hier en is iets waaroor ons dan nou voor die naderende KI-storm uitsluitsel sal moet kry. Soos reeds gesê, sal ek vir eers terwyl ons hierdie onderwerp bespreek nie nuwe artikels in my monster met KI uitbrei nie. Intussen gaan ek voort met my saadjies oor poskodes in Lesotho, waarvoor ons al 20 jaar wag en ek seker is almal baie opgewonde oor is. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:00, 24 Augustus 2026 (UTC) Ek stem saam met SpesBona dat die volume van die onlangse plasings ’n geldige bekommernis is. My grootste voorbehoud geld egter oor meer tegniese artikels soos [[kapasitor]] en [[waarskynlikheidsleer]], waar gespesialiseerde vakterminologie voorkom en ’n KI-vertaling maklik ’n Afrikaanse term kan kies wat taalkundig aanvaarbaar lyk, maar vakinhoudelik verkeerd of ongebruiklik is. Ongeag watter hulpmiddel vir vertaling gebruik word, behoort die hoeveelheid nuwe inhoud dus binne perke te bly wat realistiese menslike nasiening moontlik maak. Ek dink Pynappel het terselfdertyd ’n belangrike punt beet dat ons moet onderskei tussen KI wat nuwe inhoud uit eie “kennis” genereer en KI wat gebruik word as hulpmiddel om bestaande, reeds verwysde Wikipedia-inhoud te vertaal of te verbeter. Die vraag oor hoe deeglik elke oorgebringde bron weer nagegaan moet word, is waarskynlik iets waaroor ons as gemeenskap uitdruklik uitsluitsel moet kry. Dit is duidelik dat daar tans verskillende praktyke en verwagtings bestaan. Die menslike aard van die Wikimedia-projekte moet uiteraard beskerm word. Op langer termyn wil ons juis ’n moontlike [[Dooie-internetteorie|dooie-internet]] help voorkom – ’n internet waarin KI-gegenereerde inhoud oorheers, masjiene toenemend ander masjiene as bronne gebruik en oorspronklike, naspeurbare menslike kennis geleidelik onder ’n vloed sintetiese inhoud verdwyn. Wikipedia se besondere waarde lê juis daarin dat mense verantwoordelikheid aanvaar vir wat hulle skryf, vertaal, verifieer en verbeter. Dit beteken egter nie dat ons die moontlikhede wat KI bied, moet verwerp nie. Veral op ’n kleiner Wikipedia kan dit, indien dit verantwoordelik gebruik word, help om bestaande inhoud te verbeter, agterstande aan te spreek en ons kennisbasis uit te bou. Pynappel se inisiatief het in dié opsig ’n nuttige gesprek ontketen en die Afrikaanse Wikipedia nogal wakker geskud oor ’n vraag waarmee ons in elk geval toenemend gekonfronteer gaan word. Ek is daarom besig om ’n konsep, “'''Beginsels vir die verantwoordelike gebruik van KI op die Afrikaanse Wikipedia'''”, op te stel. Ek sal dit binnekort plaas, nie as ’n finale beleid nie, maar as vertrekpunt vir gemeenskapsbespreking oor onder meer menslike verantwoordelikheid, bronverifiëring, vertaling, vakterminologie, deursigtigheid en die tempo waarteen KI-ondersteunde inhoud geplaas behoort te word. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 08:53, 25 Augustus 2026 (UTC) :Sien die verwante gesprek by [[Bespreking:Zimbabwiese nasionale rugbyspan]]. Ek stem wel saam dat, sou ons KI-ondersteunde bydraes vir 'n aantal spesifieke gebruike toelaat, die volume van bydraes te veel kan wees vir menslike bydraers om na te gaan. Daardie probleem kan dalk opgelos word deur 'n plafon op die aantal KI-ondersteunde wysigings per tipe bydrae (bv. skep van nuwe artikels of uitbreiding van bestaande artikels deur middel van vertaling) en gebruiker, asook 'n plafon op die totale aantal KI-ondersteunde bydraes vir die hele projek per maand of ander tydperk, saam met 'n kontrolelys van hierdie bydraes en of dit deur 'n mens nagegaan is. Hierdie kontrolelys kan bv. 'n kategorie wees wat deur 'n sjabloon op die bladsy gevoeg word. Die sjabloon kan ook lesers waarsku dat die artikel deur KI bygewerk is. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 14:37, 26 Augustus 2026 (UTC) ::{{Ping|Pynappel}} die voordele van KI: wat die een binne sekondes kry, beteken vyf uur se werk vir die ander. Ek was vyf uur met dié goed besig en van die punte is as verkeerd bewys. KI ontneem jy nie daarvan om self die bronne te lees nie. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:06, 26 Augustus 2026 (UTC) :::@[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] dankie, ek dink die artikel is nou beter, en wanneer die volgende model op die artikel opgelei word, sal sy afvoere ook meer akkuraat wees. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 19:23, 26 Augustus 2026 (UTC) ::::{{Ping|Pynappel}} dit raak die punt oor vertalings direk, aangesien die Duitse en Afrikaanse artikels identies is. Die meeste bronne is aan my bekend en ek kan die artikel daarvolgens aanpas. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:32, 26 Augustus 2026 (UTC) :::::Ek het nou uiteindelik opgevang met al die gesprekke op geselshoekie. Daar is nou baie woorde, en baie emosies oor die onderwerp. Soos ek dit sien is die hoof-kwessies: :::::# Gebruik KI vir nuwe inhoud of nie. (Lyk my meeste mense stem saam NEE). :::::# Gebruik KI vir vertalings of nie. (Die vraag lei na kwessie #3) :::::# Inhoud op afwiki wat vertaal is van 'n ander wiki vereis dat die vertaler elke bron verifieer. :::::# As ons KI gebruik om groot volume artikels/inhoud te skep, hoe gaan ons tred hou? :::::<br /> :::::Kwessie 1 dink ek nie ons hoef dit verder te bespreek nie. Maak kom ons maak dit 'n amptelike beleid. :::::Kwessie 2 hang af aan kwessie 3. :::::Kwessie 3 dink ek vereis 'n stem van al die lede van afwiki. Ek dink nie @[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] se standpunt hieroor is die norm nie. :::::Kwessie 4 moet nog verder bespreek word. :::::<br /> :::::Het ek enige iets gemis? - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:47, 27 Augustus 2026 (UTC) ::::::Gister se eksperiment by [[Bespreking:Zimbabwiese nasionale rugbyspan]] het juis bewys dat jy die bronne moet raadpleeg as jy 'n artikel wil vertaal. KI het probeer om foute in my vertaling te vind en misluk. Die artikel was net hier en daar verouderd; slegs een, twee klein foutjies: 'n verkeerde datum en 'n verkeerde plek. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:19, 27 Augustus 2026 (UTC) :::::::Nee, dit het die teendeel bewys: dat mense en KI foute maak. Foute word nie uitgeskakel deur 'n verbod op KI nie. Die KI gaan aanhou beter raak en gaan binnekort minder foute as mense maak. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:28, 27 Augustus 2026 (UTC) ::::::::Dan is mense binnekort onnodig hier. 'n Bot skryf artikels, 'n KI brei dit uit en 'n bot hou dit op datum. Dan kan ek maar iets anders doen in my vrye tyd. Soos om mense te ontmoet. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:39, 27 Augustus 2026 (UTC) :::::::::"Dan is mense binnekort onnodig hier." Verduidelik asb. vir ons hoe jy tot hierdie gevolgtrekking kom sodat ons ook jou argument kan volg. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:47, 27 Augustus 2026 (UTC) :::::::::My gevolgtrekking uit "Die KI gaan aanhou beter raak en gaan binnekort minder foute as mense maak." Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:56, 27 Augustus 2026 (UTC) : Ek begin al hoe meer en meer ontuis hier voel... [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:30, 27 Augustus 2026 (UTC) ::Dis eintlik net SpesBona sover wat kla. Kom ons hoor wat sê die ander. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:37, 27 Augustus 2026 (UTC) ::Dieselfde gevoel hier. Al die jare vir kwaliteit in Afrikaans geoffer. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:39, 27 Augustus 2026 (UTC) ::: Al julle antwoorde is spekulatief van aard bv. KI gaan verbeter. Jammer, ek is realis, antwoorde moet presies wees. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:54, 27 Augustus 2026 (UTC) ::::Ek gebruik lankal ChatGPT vir die vertaling van dele van fliekartikels en het nog nie foute teengekom nie. Ek skryf wel groot stukke oor, want die taal is nie te waffers nie en hy vertaal baie goed direk uit Engels. Ek werk nog daaraan dat hy beter taal gebruik. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 17:45, 4 September 2026 (UTC) == Officer's mess == Hulle sê: "An officer's mess is more than just a dining room; it is a complete building or dedicated facility where commissioned military officers eat, relax, and socialize." Wat sou dit op Afrikaans wees? Duits gebruik "Messe", maar ek twyfel of dit goed oordra na Afrikaans. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 12:53, 25 Augustus 2026 (UTC) :Sou offisiersklub kon werk? [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 13:07, 25 Augustus 2026 (UTC) ::Dit is 'n Menasie of offisiersmenasie. [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 13:39, 25 Augustus 2026 (UTC) :::Dankie vir albei voorstelle. Ek vermoed "menasie" is die woord wat my ontgaan het. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 14:04, 25 Augustus 2026 (UTC) == Werkswinkels wat deur Wikimedia ZA gefasiliteer sal word in September 2026 == Gebruikers neem kennis van die werkswinkels gedurende September 2026. Boodskap van Wikimedia ZA: “Hierdie werkswinkels sal studente, dosente en bibliotekarisse by hoër onderwysinstellings betrek en hulle bekendstel aan die basiese beginsels van die redigering van Wikipedia in alle Suid-Afrikaanse tale. Sommige deelnemers mag Afrikaans as eerstetaalsprekers wees, en die opleiding sal die volgende dek: Wat Wikipedia is Die Vyf Pilare van Wikipedia Die vertaling van bestaande artikels met behulp van die Vertaalinstrument Die skep van nuwe artikels Die byvoeg van verwysings en beelde Ons wil graag die Afrikaanse Wikipedia-gemeenskap vooraf oor hierdie werkswinkels inlig. Aangesien hierdie sessies 'n toestroming van nuwe bydraes van eerstekeerredakteurs tot gevolg kan hê, sal ons die gemeenskap se bewustheid en ondersteuning waardeer om hierdie nuwelinge gepaste leiding, geduld en goeie trou te gee soos hulle begin bydra. Komende Werkswinkels SWiP Fase 2 Jaar 2 – Universiteit Stellenbosch '''7–8 September 2026''' SWiP Fase 2 Jaar 2 – Durban Universiteit van Tegnologie '''10–11 September 2026''' SWiP Fase 2 Jaar 2 – Universiteit van KwaZulu-Natal, Pinetown-kampus '''17–18 September 2026''' Dankie dat u ons help om te verseker dat die betrokke gemeenskap bewus is van hierdie aktiwiteite en die nuwe bydraers kan ondersteun.” [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 13:12, 25 Augustus 2026 (UTC) == Erfenismaand: Inheemse Taalvertaal-uitdaging == Inisiatief vir Erfenismaand vir enige belangstellendes: “Beste Wikimediane, Sluit by ons aan vir die Erfenismaand se 30-dae Inheemse Taalvertaal-uitdaging hierdie September! Help om Suid-Afrikaanse erfenis te vier deur artikels oor die teiken inheemse taal Wikipedias uit te brei en te verbeter. ;Belangrike Besonderhede Datums: 1–30 September 2026 - Teikentale: isiZulu, isiXhosa, Sesotho, Setswana, Sepedi, Xitsonga, isiSwati, Tshivenḓa, isiNdebele, en Afrikaans - Daaglikse Doelwit: Vertaal 1 artikel per dag oor Suid-Afrikaanse kookkuns, gebruike, klere, kuns, geskiedenis of letterkunde. Hoe om Deel te Neem 1. Voeg jou gebruikersnaam by die projekbladsy en sluit aan by die Geleentheidsdashboard <https://meta.wikimedia.org/wiki/WMZA_Heritage_Month_30-Day_Translation_Campaign> (Wagwoord: Heritage). 2. Kies 'n Suid-Afrikaanse erfenisartikel op Engelse Wikipedia. 3. Vertaal dit in jou teikentaal (met behulp van die Inhoudvertalingsinstrument of handmatig) en publiseer. Opleidingswerkswinkel Leer hoe om die Inhoudvertalingsinstrument en dashboard te gebruik: Datum en tyd: Saterdag, 29 Augustus 2026 | 10:00 vm. – 12:00 nm. SAST - Skakel: Sluit aan by Google Meet <https://meet.google.com/xuv-gwfo-ztq?authuser=1&hs=122> Pryse (geskenkbewyse) Top bydraers gekies op grond van vertalingskwaliteit, volledigheid en formatering: - 1ste Plek: R5,000 - 2de Plek: R3,000 - 3de Plek: R2,000 Kontak info@wikimedia.org.za Vriendelike groete WikimediaZA Nomfundo Zungu: Kommunikasie-intern” [Hier geplaas deur [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 08:15, 26 Augustus 2026 (UTC)] :@[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] mag ons vir hierdie spesifieke gebeurtenis KI gebruik om die vertaling te behartig, mits ons die [[porboodskap]] wat ons gebruik het, publiseer, en met die veronderstelling dat bronne wat saam met stellings oorgebring word, reeds in die oorspronklike weergawe nagegaan is en dus nie weer individueel nagegaan hoef te word by die eerste weergawe van die vertaling nie? Gebruikers kan natuurlik enige stelling later bevraagteken en bronne nagaan en stellings wat nie geverifieer kan word nie, verwyder. Ek vra hierdie net vir praktiese redes om in staat te wees om die eerste weergawe van die vertaling te kan plaas. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:13, 26 Augustus 2026 (UTC) ::My opinie is: ja, ons mag, want Wikipedia word nie as 'n bron gebruik nie, die bronne word saam oorgebring, en ander Wikipedia's vereis ook verifieerbaarheid en die aanhaal van bronne, en die KI-model word gevra om 'n nugtere vertaling te doen, nie om eie kennis te gebruik of eie navorsing te doen nie, dus is die risiko van hallusinasies laag. Natuurlik kan die oorspronklike weergawe foute bevat, en die foute word dan met die vertaling oorgebring, maar dit is 'n risiko by enige vertaling en foute kan selfs in betroubare bronne bestaan, dus is dit nie 'n risiko uniek aan KI nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:32, 26 Augustus 2026 (UTC) :::{{Ping|Sobaka|Pynappel}} Myns insiens is dit nie die doelwit van dié kompetisie om met KI-geskepte artikels mee te ding nie. Die een skryf met die hand en die ander met KI? Ek dink nie dit is billik in 'n kompetisie nie. Ek sou dit as 'n soort ''doping'' beskou. Met die hoeveelheid KI-inhoud kan mens ook nie van ander verwag om die inhoud na te gaan nie. My mening. Jou laaste aanmerking oor foute in die oorspronklike artikel is juis die rede waarom die Duitse Wikipedia van die vertaler verwag om die inhoud stiptelik na te gaan. Andersins loop jy gevaar om verkeerde inhoud te versprei. Ek beskou die vertaler steeds as verantwoordelik vir die teks wat hy plaas. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 11:55, 26 Augustus 2026 (UTC) ::::@[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]], ek dink ons moet hier twee sake onderskei. Eerstens is dit ’n kompetisie wat deur WikimediaZA gereël word, en ek kan dus nie namens hulle bepaal of KI-ondersteunde vertaling vir die doeleindes van die kompetisie toegelaat word of presies watter voorwaardes daarvoor geld nie. Dit sal jy verkieslik met die organiseerders moet uitgeklaar. ::::Tweedens is ons op die Afrikaanse Wikipedia nog besig om gemeenskapsbeginsels vir die verantwoordelike gebruik van KI te ontwikkel, en ek wil nie daardie gesprek vooruitloop nie. Persoonlik sien ek wel ’n belangrike onderskeid tussen die gebruik van KI as ’n vertalingshulpmiddel en die gebruik daarvan om self nuwe ensiklopediese inhoud en bronne te genereer. KI-ondersteunde vertaling behoort dus nie noodwendig uitgesluit te word nie, mits die gebruiker die finale teks self deeglik nagaan en verantwoordelikheid daarvoor aanvaar. ::::Ek sou egter versigtig wees met die aanname dat bronne bloot omdat hulle uit die oorspronklike artikel oorgedra word, glad nie nagegaan hoef te word nie. Niemand verwag noodwendig dat elke bron volledig van nuuts af ondersoek moet word voordat ’n vertaling gepubliseer word nie, maar die vertaler behoort minstens seker te maak dat die vertaalde teks die oorspronklike artikel getrou weergee, dat die verwysings korrek oorgedra is en dat daar nie deur die vertaalproses nuwe stellings, betekenisverskuiwings of foutiewe terminologie ontstaan het nie. ::::Wat die publisering van die porboodskap betref, dink ek dit is ’n nuttige vorm van deursigtigheid, maar dit is iets waaroor die gemeenskap nog ’n beginsel moet vasstel. Vir hierdie spesifieke kompetisie sou ek dus voorstel dat WikimediaZA eers bevestig wat hulle reëls oor KI-gebruik is; daarna geld uiteraard steeds die Afrikaanse Wikipedia se gewone vereistes ten opsigte van kwaliteit, verifieerbaarheid en die verantwoordelikheid van die redigeerder. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 12:04, 26 Augustus 2026 (UTC) == Nuwe botartikels == Gemeenskap, ek mis die gemeenskapsbesluit om met nuwe botartikels te groei. Ons het byna 400 nuwe botartikels met 'n klein inligtingskassie en een sin. (As jy die res soek, moet jy die Engels lees.) Myns insiens voeg dit min waarde by, wat dink julle? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 11:50, 27 Augustus 2026 (UTC) :Ek dink dit voeg waarde by. Ek sien nie hoe die aantal van 400 relevant is nie. Daar is poskodes in Lesotho en Sentraal-Afrikaanse Republiek waaroor 'n Afrikaanse leser mag leer, en waaroor daar regtig min bekend is, soos slegs die ligging en koördinate. Sien geen rede hoekom hierdie onderwerpe van die ensiklopedie uitgesluit moet word nie; ander weergawes sluit hierdie onderwerpe in, maar ek hoor graag ander se menings. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:14, 27 Augustus 2026 (UTC) ::Gee ons asb 'n voorbeeld of 2 vd poskodes in Lesotho wat jy gedoen het. Ek kan nie veel van Kabouterbot onthou nie...ouderdom! ::PS Kabouterbot het vannag 'n fokop gemaak by [[Nana-Bakassa]] ("Koördinate: Missing latitude") ::[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 12:37, 27 Augustus 2026 (UTC) :::@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] [[Hleoheng]] [[Fenyane]]. Ek moet nog die kategorieë byvoeg. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:40, 27 Augustus 2026 (UTC) :::@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] reggemaak, dankie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:15, 27 Augustus 2026 (UTC) :Ek dink dit voeg net so veel waarde as al die saadjies oor plantspesies. Maak nie saak of dit nou deur 'n bot geskep is of nie. @[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] jou vraag is eintlik oor die nuttingheid van saadjies, en ek dink ons het daardie bespreking al baie keer gehad. :Party mense vind die artikels interessant, al is daar min inligting. Dit kan altyd verder uitgebrei word. Dit is ook goed vir ander artikels wat plekname benoem (soos 'n artikel oor 'n ramp of iets), minder rooi skakels ens. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:40, 27 Augustus 2026 (UTC) :@[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] [[Tim Curry]] is onlangs oorlede. Die artikel is ook deur 'n robot begin. Kyk hoe lyk dit vandag. Die feit dat dit deur 'n robot begin is, doen geen afbreek aan ander artikels nie, en skep 'n raamwerk vir ander gebruikers om maklik by te dra. Ek kan onthou jy het destyds ook vreeslik gekla oor die artikels oor akteurs wat deur 'n robot geskep is. Dit staan jou vry om enige artikel wat jy dink te kort is, uit te brei. En as die onderwerp jou nie interesseer nie, hoef jy nie die artikel te lees nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:41, 27 Augustus 2026 (UTC) :Intussen meer as 410. Die aantal is belangrik, aangesien kwantiteit die kwaliteit van die Afrikaanse Wikipedia raak. Daar is ook botartikels oor Russiese rajons, Australiese plaaslikeowerheidsgebied en Haïtiaanse departements. Terloops, ek het ander projekte as om 410 botartikels uit te brei. Myns insiens raak dit dieselfde tema: Ons skryf artikels '''deur mense vir mense'''. Tel asb. al die [[:Kategorie:Saadjies]] vir my. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 12:45, 27 Augustus 2026 (UTC) ::Wat is die verskil tussen 410 en 410&nbsp;000? Hoe raak dit die kwaliteit van ander artikels? – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:48, 27 Augustus 2026 (UTC) :::Inderdaad. Niemand kla oor enwiki se kwaliteit nie, en hulle het meer as 2 miljoen saadjies. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:54, 27 Augustus 2026 (UTC) ::::Hoe meer botartikels ons het, hoe meer lesers kom daarop af en sien een-sin-saadjies. Dit raak die reputasie van die hele projek. Daar is mense wat ure, maande, jare vir kwaliteit offer. Hoe aktief is die Cebuano- en Waray-Waray-Wikipedias? [[:en:Cebuano Wikipedia]], [[:de:Cebuanosprachige Wikipedia]], [[:en:Waray Wikipedia]] en [[:de:Waray-Waray-Wikipedia]] vertel baie vir my. Die botartikels het niks gehelp nie. Op die [[:en:Swedish Wikipedia#Massive deletions in robot-made articles]] het hulle intussen baie botartikels geskrap. Die Engelse Wikipedia het sewe miljoen artikels en die nodige mannekrag met dié wêreldtaal! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:00, 27 Augustus 2026 (UTC) :::::@[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] moet ons [[Tim Curry]] skrap? – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:03, 27 Augustus 2026 (UTC) ::::::{{Ping|Pynappel}} Ons kan wel artikels oor mense deur mense laat skryf. Soos [[Dolly Parton]], [[Bonnie Tyler]] en [[Gunther von Hagens]]. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:10, 27 Augustus 2026 (UTC) :::::::Kom ons hoor wat sê die res van die gemeenskap. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:15, 27 Augustus 2026 (UTC) : Honderde saadjies beteken nie veel nie. Dit groei nie. Kyk na die sponsies. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:51, 27 Augustus 2026 (UTC) ::Hallo @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]], ek stem saam dat dit dalk nie veel beteken nie, maar dit het nie noodwendig 'n negatiewe impak nie. Trouens, my punt is juis dat dit 'n goeie impak het omdat dit 'n bestaande artikel verskaf waartoe gebruikers kan bydra. Ek wonder hoeveel gebruikers wysig bestaande artikels eerder as om nuwe artikels te skep. Dit sal interessant wees om hierdie statistiek van 'n groot Wikipedia soos Engels of Duits te kry. Intussen deel ek 'n lys van artikels wat deur kabouter geskep is en wat sedertdien gegroei het. Dit is almal akteurs, vermoedelik omdat dit 'n onderwerp is waarin meer mense geïnteresseerd is, terwyl die sponse 'n baie kleiner gehoor het, maar daardie gehoor verdien steeds om artikels op Wikipedia in Afrikaans te kan raadpleeg en wysigings daarby aan te bring en ja, as hulle die vermoë het, self artikels te begin. ::* [[Shailene Woodley]] ::* [[Jenna Ortega]] ::* [[Anna Held]] ::* [[Elton John]] ::* [[IJustine]] ::* [[Sydney Sweeney]] ::* [[Beatrice Straight]] ::* [[Alec Baldwin]] ::* [[Raquel Welch]] ::* [[Timothée Chalamet]] ::* [[Rami Malek]] ::* [[George Carlin]] ::– 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 23:20, 27 Augustus 2026 (UTC) == Voorstel: 'n Konsep-naamruimte (ns 118) == Hallo almal Ek wil graag voorstel dat ons vir die Afrikaanse Wikipedia 'n aparte '''Konsep'''-naamruimte aanvra. Dit is die ekwivalent van die Engelse ''Draft:'' (naamruimte 118). Tans het 'n onvoltooide artikel net twee tuistes: die hoofnaamruimte, waar lesers en soekenjins dit sien, of 'n gebruikersubblad of [[Wikipedia:Sandput]]. 'n Konsep-naamruimte gee 'n derde plek: * Konsepte tel nie as artikels nie en beïnvloed nie ons artikeltelling nie. * Konsepte word outomaties nie deur soekenjins geïndekseer nie, dus skaad 'n onvoltooide bladsy nie die projek se aansien nie. * Nuwelinge kan aan 'n artikel werk sonder dat dit binne minute vir verwydering genomineer word. * Wanneer die artikel gereed is, word dit eenvoudig na die hoofnaamruimte geskuif en die volledige geskiedenis bly behoue. Meer as 25 Wikipedias het reeds so 'n naamruimte. === Wat presies aangevra sal word === * Naamruimte 118 = Konsep, naamruimte 119 = Konsepbespreking * 'n Alias sodat ''Draft:'' ook na dieselfde naamruimte wys * Subbladsye aangeskakel * ''noindex'' sodat konsepte nie deur soekenjins geïndekseer word nie * Konsepte tel nie as inhoudsbladsye nie (dus nie in die artikeltelling nie) * VisualEditor beskikbaar in die nuwe naamruimte === Punte waaroor ons moet besluit === # '''Die naam.''' "Konsep" / "Konsepbespreking", of eerder "Klad" / "Kladbespreking"? Ander voorstelle is welkom. # '''Wie mag 'n konsep na die hoofnaamruimte skuif?''' Enigeen, of net gebruikers wat outomaties bevestig is (''autoconfirmed'')? # '''Verlate konsepte.''' Op die Engelse Wikipedia kan 'n konsep wat ses maande lank onaangeraak bly, verwyder word, met 'n kennisgewing aan die skepper. Wil ons iets soortgelyks, en met watter tydperk? # '''Soekresultate.''' Moet konsepte by verstek in ons interne soektog verskyn, of net wanneer 'n mens dit uitdruklik kies? === Hoe dit tegnies werk === Ons kan dit nie self aanskakel nie. Dit is 'n konfigurasieverandering aan Wikimedia se bedieners. Die pad is: # Konsensus hier op die Geselshoekie, met die besonderhede hierbo beslis. # 'n Versoek op Phabricator onder ''Wikimedia-Site-requests'', met 'n permanente skakel na hierdie bespreking (sien [[m:Requesting wiki configuration changes]]). # 'n Ontwikkelaar dien die wysiging in Gerrit in en dit word ontplooi. Dit neem gewoonlik 'n paar weke. Vir 'n kleiner wiki is 'n handjievol steunstemme genoeg: die Birmaanse Wikipedia se versoek ([[phab:T352424]]) is met twee steunstemme goedgekeur. === Alternatief === As die gemeenskap voel 'n eie naamruimte is oorbodig, kan ons byna dieselfde werkvloei kry sonder enige tegniese versoek, deur subbladsye soos ''Wikipedia:Konsepte/Artikelnaam'' te gebruik. Die verskil is dat ''noindex'' dan nie outomaties geld nie, dat konsepte nie 'n eie filter in onlangse wysigings en die soekfunksie kry nie, en dat die naam vir nuwelinge minder duidelik is. === Steun, teen, kommentaar === Ek stel voor ons hou die bespreking ten minste twee weke oop sodat almal kans kry om te reageer. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:51, 27 Augustus 2026 (UTC) : Ek ondersteun die voorstel in beginsel. Hou vir twee weke. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:43, 28 Augustus 2026 (UTC) ::{{Ondersteun}} idee ::#Konsepartikel ::#Gebruikers wat bevestig is ::#Ses maande klink redelik ::#Net by keuse, maar as iemand nou dieselfde artikel wil skep, moet dit duidelik wees dat daar reeds ‘n konsepartikel is. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:16, 28 Augustus 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} Een van die grootste voordele sal wees as daar kompetisies of werkwinkels is, sodat ander gebruikers weet om die gebruiker spasie te gee. Dit kan dalk ook help dat nuwelinge meer vrymoedigheid het...(dalk?) :Net 'n vraag: as die blad geskuif word sonder 'n aanstuur, wat oorbodig sal wees, tel dit as 'n bladsyverwydering? [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 14:19, 1 September 2026 (UTC) ::@[[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] soos sake tans staan, ja, maar slegs administrateurs kan skuif sonder 'n aanstuur. As ander gebruikers bladsye skuif, dan word 'n aanstuur outomaties agtergelaat. Op die Engelse Wikipedia het hulle 'n spesifieke gebruikersgroep, nl. ''page movers'', wat bladsye sonder 'n aanstuur kan skuif. Ons kan oorweeg om ook so 'n groep op die Afrikaanse Wikipedia te hê. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 15:12, 1 September 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} al vier punte hier bo. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 20:41, 4 September 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 16:08, 5 September 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} – Briljante idee. Laat dit goed gaan, [[Gebruiker:Lefcentreright|Lefcentreright]] ([[Gebruikerbespreking:Lefcentreright|kontak]]) 17:34, 5 September 2026 (UTC) :<s>{{Neutraal}}</s> – Ek is tans bietjie uitgebrand! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:30, 5 September 2026 (UTC) :{{Ondersteun}} – Laat dit goed gaan! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:37, 16 September 2026 (UTC) ::Ek het die nuwe naamruimtes aangevra: https://phabricator.wikimedia.org/T437576 – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:24, 10 September 2026 (UTC) :::Ons het vandag die nuwe Konsep- en Konsepbesprekingnaamruimtes ontvang. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 16:18, 14 September 2026 (UTC) ::::Baie dankie Pynappel --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:46, 16 September 2026 (UTC) == Malfunction... == Die taalkundiges: beste vertaling - faal of wanfunksioneer? Of hang dit af van die gebruik van die woord? Ek verkies eersgenoemde! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:34, 28 Augustus 2026 (UTC) :Ja, wanfunksioneer as werkwoord. Ook dalk :* nie behoorlik funksioneer nie :* foutief funksioneer :* gebrekkig funksioneer Informeel: Die masjien het begin probleme gee. :As selfstandige naamwoord: Fout :* The system experienced a hardware malfunction that caused unexpected server reboots. :: Die stelsel het 'n hardewarefout ondervind wat onverwagte herlaaie van die bediener veroorsaak het. :* Engineers traced the vehicle's sudden loss of power to an electronic control unit malfunction. :: Ingenieurs het die voertuig se skielike verlies aan krag nagespoor na 'n fout in die elektroniese beheereenheid. :[[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 11:59, 28 Augustus 2026 (UTC) ::Volgens [https://translate.google.co.uk/ Google Translate], lui die Afrikaans vertaaling: ::*Die stelsel het 'n hardeware-wanfunksie ondervind wat onverwagte bedienerherlaai veroorsaak het. ::*Ingenieurs het die voertuig se skielike kragverlies na 'n wanfunksionering in die elektroniese beheereenheid teruggevoer. ::[[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 14:55, 28 Augustus 2026 (UTC) :::Ai tog, Martin..! [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 11:46, 31 Augustus 2026 (UTC) ::::Nee Martin, gaan kyk terug in jou skoolboeke. Google Translate gee maar swak vertalings! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:59, 31 Augustus 2026 (UTC) == [[Ratko Mladic]] == Goeiedag, ek wil graag hoor of ek hierdie konsep na die hoofnaamruimte mag skuif. Dit is 'n KI-vertaling van die Engelse weergawe. Ek het nie al die bronne noukeurig deurgegaan nie, maar die resultaat lyk ooglopend korrek. Is daar enige groot probleme met die artikel wat verhoed dat dit gepubliseer kan word? Dit kan natuurlik in sy konsepvorm en na publikasie steeds gewysig word om enige foute te korrigeer of nuwe inligting by te werk. Ek hoor graag van u. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:49, 28 Augustus 2026 (UTC) :Hallo Pynappel, ja dis skaflik, haal net asb al die rooi skakels in die inleiding uit. :Iets soos--- ''Sien ook: [[Kroasiese Onafhanklikheidsoorlog]] en [[Bosniese Oorlog]]'' --- het geen nut nie. :Dankie! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 12:11, 28 Augustus 2026 (UTC) ::{{uitgevoer}} – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:05, 28 Augustus 2026 (UTC) == FAK-voorsitters == Het die voorsitterlys van die [[Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge|FAK]] probeer opdateer, maar daar is nog datum-gapings, wat ook bevestig kan word. Daar mag ook 'n Prof. Jan de Koning tussen Cillié en Heyns wees, maar ek vind baie min inligting oor hom. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 11:21, 1 September 2026 (UTC) == Twintigjaargemeenskap. == Gemeenskap, kan al die bestaande lede van die 15 jaar gemeenskap net laat weet of hulle dalk al deel van die twintigjaargemeenskap moes gewees het? Ek het [[Gebruiker:Sobaka]] opdateer. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:02, 6 September 2026 (UTC) : Ook dankie en geluk aan [[Gebruiker:JMK]] met sy 20 jaar deelname hier by ons. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:56, 6 September 2026 (UTC) ::Eers in Jan. 2028! [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 19:02, 6 September 2026 (UTC) == Jou wiki sal op 23 Sep oorskakel na die lees-alleenmodus == <section begin="server-switch"/><div class="plainlinks"> Die [[Wikimedia-stigting]] sal die verkeer tussen sy datasentrums ruil. Dit sal verseker dat Wikipedia en die ander Wikimedia wiki's aanlyn kan bly, selfs ná 'n ramp. Hulle sal alle verkeer na die sekondêre datasentrum op '''{{#time:j xg|2026-09-23|af}}''' oorskakel. Die toets begin om '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2026-09-23T14:00|en}} {{#time:H:i e|2026-09-23T14:00}}]''' Ongelukkig, as gevolg van 'n paar beperkings in [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki? | MediaWiki]], moet alle redigering stop terwyl ons oorskakel. Ons vra om verskoning vir hierdie ontwrigting en werk daarna om dit in die toekoms tot die minimum te beperk. 'n Banier sal 30 minute voor die aanvang op alle wiki's vertoon word. '''Vir 'n kort tydjie sal u alle wiki's slegs kan lees, maar nie kan redigeer nie.''' * Op Woensdag 23 September 2026 sal u vir tot 'n uur lank nie kan wysig nie. * As u gedurende hierdie tyd probeer redigeer of stoor, sal u 'n foutboodskap sien. Ons hoop dat geen wysigings verlore sal gaan gedurende hierdie minute nie, maar ons kan dit nie waarborg nie. As u die foutboodskap sien, wag dan totdat alles weer normaal is. U behoort dan u redigering te kan stoor. Maar ons beveel aan dat u eers 'n afskrif van u wysigings maak, net ingeval. ''Ander gevolge'': * Agtergrondwerk sal stadiger wees en sommige sal moontlik nie voltooi word nie. Rooi skakels word moontlik nie so vinnig soos gewoonlik opgedateer nie. As u 'n artikel skep wat reeds elders gekoppel is, sal die skakel langer as gewoonlik rooi bly. Sommige toepassings-skrifte met 'n lang looptyd sal gestop moet word. * Ons verwag dat die uitrol van nuwe kode soos enige ander week sal plaasvind. Alhoewel, sommige gevalle van kodevries kan egter stiptelik plaasvind as die operasie dit daarna vereis. * [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] sal vir ongeveer 90 minute onbeskikbaar wees. Deel asseblief hierdie inligting met u gemeenskap.</div><section end="server-switch"/> [[m:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] 12:58, 15 September 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=30513874 --> == Konsepbeleid oor kunsmatige intelligensie == Die Afrikaanse Wikipedia het nog geen beleid oor die gebruik van kunsmatige intelligensie nie, terwyl die [[:en:Wikipedia:Large language models|Engelse]], [[:de:Wikipedia:Künstliche Intelligenz|Duitse]], [[:fr:Wikipédia:Intelligence artificielle générative|Franse]] en [[:nl:Wikipedia:AI en Wikipedia|Nederlandse]] Wikipedias die afgelope twee jaar elkeen een aangeneem het. Ek het 'n konsep op grond van daardie vier bladsye met behulp van [[Claude]] Opus 5 geskryf en dit by [[Konsep:Wikipedia:Kunsmatige intelligensie]] geplaas. Dit verbied nes die ander taalweergawes van Wikipedia die generasie van nuwe inhoud met KI, maar laat uitdruklik vertalings toe, met sekere voorwaardes. Ek hoop om hiermee 'n riglyn te skep wat almal gelukkig maak en die Afrikaanse Wikipedia in staat stel om sy volgende fase van groei binne te gaan deur KI op 'n verantwoordelike en deursigtige manier toe te pas. Ek nooi graag die gemeenskap om kommentaar by [[Konsepbespreking:Wikipedia:Kunsmatige intelligensie]] te lewer. Kortliks wat die konsep sê: * Artikels word nie met generatiewe KI geskryf nie. Teks wat deur 'n taalmodel opgestel is, hoort nie in die artikelnaamruimte nie, en dieselfde geld vir gegenereerde verwysings en beelde. * '''Vertaling uit ander taalweergawes van Wikipedia is uitdruklik toegelaat''', ook met masjienvertaling en ook vir 'n volledige artikel. Die twee voorwaardes wat saak maak, is dat die bronartikel se verwysings saam oorgedra word en dat erkenning aan die oorspronklike artikel gegee word soos by [[Wikipedia:Haal bronne aan#Vertaling]] beskryf. Jy lees natuurlik self die Afrikaans na voordat jy dit stoor. * Anders as sommige ander taalweergawes vereis die konsep '''nie''' dat die vertaler elke oorgedraagde bron individueel nagaan nie. Vir 'n gemeenskap van ons grootte sou dit vertaling in die praktyk onmoontlik maak, en dit sou beteken dat ons die werk van 'n hele ander gemeenskap wantrou. Wat jou tydens die vertaling opval – 'n verwysing wat versin lyk, syfers wat mekaar weerspreek – laat jy uiteraard weg. * Spelkontrole, herformulering van jou eie teks, terminologiehulp, navorsingshulp en tegniese hulp met wikiteks bly toegelaat, mits jy in die wysigingsopsomming noem waarvoor jy wat gebruik het. * Op besprekingsblaaie skryf ons in ons eie woorde, maar iemand wat nie Afrikaans magtig is nie, mag 'n masjienvertaling gebruik en dit so aandui. * By 'n vermoede van KI-inhoud kyk ons na die bronne, nie na die skryfstyl nie: KI-verklikkers is onbetroubaar. Blokkering volg net waar die bewyse duidelik is. Die vertaalgedeelte is doelbewus toegeefliker as dié van die Duitse en Franse Wikipedias, omdat vertaling by ons een van die belangrikste maniere is waarop die projek groei. Ek dink dit is die regte keuse vir ons, maar dit is juis die punt waaroor ek graag ander menings wil hoor. Vrae waaroor kommentaar besonder nuttig sal wees: # Is die vertaalvoorwaardes werkbaar soos hulle daar staan, of is daar iets wat in die praktyk gaan skuur? # Is dit reg om die nagaan van elke oorgedraagde bron uit te laat? # Is die verbod op gegenereerde artikels duidelik genoeg afgebaken teenoor die toegelate gebruike? # Ontbreek daar iets wat by ons dikwels voorkom en wat die konsep nie dek nie? '''Plaas kommentaar oor die beleid self asseblief by [[Konsepbespreking:Wikipedia:Kunsmatige intelligensie]]''', sodat alles op een plek bymekaar bly. Ek los die bespreking 'n ruk oop en werk die konsep by soos die kommentaar inkom; as daar mettertyd konsensus is, kan dit na [[Wikipedia:Kunsmatige intelligensie]] geskuif en as beleid gemerk word. Groete. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:43, 16 September 2026 (UTC) 7n2etmvqe9di0frwf4cjhfydqh6q4ma 0 5227 2967751 2964668 2026-09-16T18:11:56Z Pynappel 70858 Werk by uit Engels 2967751 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Internet map 1024.jpg|duimnael|Visualisering van 'n gedeelte van die Internet]] [[Lêer:InternetUsersWorldMap 2013.svg|duimnael|400px|Getal internetgebruikers volgens lande in 2012]] [[Lêer:InternetPenetrationWorldMap.svg|duimnael|400px|Persentasie internetgebruikers volgens lande in 2015]] [[Lêer:Internet Censorship and Surveillance World Map.svg|duimnael|400px|Internetsensuur en toesig volgens lande in 2017: {{Legend|#F9D|Deurlopende sensuur en/of toesig}} {{Legend|#FDD|Aansienlike sensuur en/of toesig}} {{Legend|#FFD|Selektiewe sensuur en/of toesig}} {{Legend|#98FB98|Min of geen sensuur en/of toesig}} {{Legend|#e0e0e0|Nie geklassifiseer nie/geen data nie}}]] Die '''Internet''' is die wêreldwye stelsel van [[rekenaarnetwerk]]e wat met mekaar verbind is en wat die internetprotokolsuite ([[TCP/IP]]) gebruik om tussen netwerke en toestelle te kommunikeer. Dit is 'n netwerk van netwerke wat uit privaat, openbare, akademiese, sake- en regeringsnetwerke van plaaslike tot wêreldwye omvang bestaan, verbind deur elektroniese, kabellose en optiese tegnologie. Die Internet dra 'n groot verskeidenheid inligtingsdienste en hulpbronne, soos die onderling geskakelde hiperteksdokumente en toepassings van die [[Wêreldwye web]], [[e-pos]], besprekingsgroepe, internettelefonie, stroommedia en lêerdeling.<ref name="Britannica">{{en}} {{cite encyclopedia |title=Internet |encyclopedia=Encyclopædia Britannica |url=https://www.britannica.com/technology/Internet |access-date=24 Augustus 2026}}</ref> Die meeste tradisionele kommunikasiemedia – die [[telefoon]], [[radio]], [[televisie]], [[Posstelsel|papierpos]], [[Koerant|koerante]] en die [[Drukpers|drukwese]] – is deur die Internet omvorm, wat tot nuwe media soos e-pos, aanlynmusiek, digitale koerante, nuusversamelaars en klank- en videostrome gelei het. Die Internet het ook nuwe vorme van persoonlike omgang deur kitsboodskappe, internetforums en [[sosiale media]] moontlik gemaak en versnel, en aanlynwinkels beslaan vandag 'n beduidende deel van die kleinhandelmark oor verskeie bedrywe heen, wat maatskappye in staat stel om hul fisiese winkels na groter markte uit te brei. Sake-tot-sake- en finansiële dienste op die Internet raak die [[verskaffingsketting]]s van hele bedrywe.<ref name="Britannica" /> Die oorsprong van die Internet lê in navorsing wat die gelyktydige gebruik van rekenaarhulpbronne moontlik gemaak het, in die ontwikkeling van pakkieskakeling en in die ontwerp van rekenaarnetwerke vir datakommunikasie.<ref name="WashingtonPost">{{en}} {{cite news |date=30 Mei 2015 |title=A Flaw in the Design |url=https://www.washingtonpost.com/sf/business/2015/05/30/net-of-insecurity-part-1/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20201108111512/https://www.washingtonpost.com/sf/business/2015/05/30/net-of-insecurity-part-1/ |archive-date=8 November 2020 |access-date=24 Augustus 2026 |newspaper=The Washington Post}}</ref><ref name="Yates1997">{{en}} {{cite book |last=Yates |first=David M. |title=Turing's Legacy: A History of Computing at the National Physical Laboratory 1945–1995 |date=1997 |publisher=National Museum of Science and Industry |isbn=978-0-901805-94-2 |pages=132–134}}</ref> Die stel kommunikasieprotokolle wat internetwerking moontlik maak, het voortgekom uit navorsing wat in die 1970's deur die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] se [[DARPA|Defense Advanced Research Projects Agency]] in samewerking met universiteite en navorsers in die Verenigde State, die [[Verenigde Koninkryk]] en [[Frankryk]] aangevra is.<ref name="Leiner2009">{{en}} {{cite journal |last1=Leiner |first1=Barry M. |last2=Cerf |first2=Vinton G. |last3=Clark |first3=David D. |last4=Kahn |first4=Robert E. |title=A brief history of the internet |journal=ACM SIGCOMM Computer Communication Review |volume=39 |issue=5 |pages=22–31 |year=2009 |doi=10.1145/1629607.1629613}}</ref><ref name="Abbate1999">{{en}} {{cite book |last=Abbate |first=Janet |title=Inventing the Internet |url=https://archive.org/details/inventinginterne00jane |publisher=MIT Press |location=Cambridge, Massachusetts |year=1999 |isbn=978-0-262-51115-5}}</ref> Die Internet het geen enkele sentrale gesag nie, nóg vir sy tegniese implementering, nóg vir beleid oor toegang en gebruik; elke samestellende netwerk bepaal sy eie beleid.<ref name="Strickland2008">{{en}} {{cite web |first=Jonathan |last=Strickland |title=How Stuff Works: Who owns the Internet? |url=http://computer.howstuffworks.com/internet/basics/who-owns-internet.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20140619070159/http://computer.howstuffworks.com/internet/basics/who-owns-internet.htm |archive-date=19 Junie 2014 |date=3 Maart 2008 |access-date=24 Augustus 2026}}</ref> Die oorkoepelende omskrywing van die twee vernaamste naamruimtes op die Internet – die [[IP-adres]]ruimte en die [[Domeinnaamstelsel]] – word deur een instandhoudingsorganisasie gerig, die Internet Corporation for Assigned Names and Numbers (ICANN), terwyl die tegniese grondslag en standaardisering van die kernprotokolle die werk van die Internet Engineering Task Force (IETF) is.<ref name="Britannica" /> Die naam "Internet" word gewoonlik in spreektaal gebruik om na die [[Wêreldwye web]] te verwys, maar laasgenoemde is slegs een van die talle dienste wat deur die Internet beskikbaar is.<ref name="PewWWW">{{en}} {{cite web |date=11 Maart 2014 |title=World Wide Web Timeline |url=http://www.pewinternet.org/2014/03/11/world-wide-web-timeline/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20150729162322/http://www.pewinternet.org/2014/03/11/world-wide-web-timeline/ |archive-date=29 Julie 2015 |access-date=24 Augustus 2026 |publisher=Pew Research Center}}</ref> Ander sluit in [[e-pos]], lêeroordrag ([[File Transfer Protocol|FTP]]), geselsdienste en aanlynspeletjies. == Terminologie == Die [[Engelse]] woord ''internetted'' is reeds in 1849 in die betekenis "onderling verbind" of "deurvleg" gebruik.<ref name="OEDinternetted">{{en}} {{cite encyclopedia |title=internetted |encyclopedia=[[Oxford English Dictionary]] |publisher=Oxford University Press}}</ref> Die woord ''Internet'' is in 1945 deur die Amerikaanse Departement van Oorlog in 'n radio-operateur se handleiding gebruik,<ref name="FM24-6">{{en}} {{cite web |title=United States Army Field Manual FM 24-6 Radio Operator's Manual Army Ground Forces June 1945 |date=18 September 2023 |url=https://archive.org/details/Fm24-6/mode/2up |publisher=United States War Department |access-date=24 Augustus 2026}}</ref> en in 1974 as verkorte vorm van ''internetwork'' toe Vint Cerf en sy studente dit in ''RFC 675'' so ingespan het.<ref name="RFC675">{{en}} {{cite report |title=Specification of Internet Transmission Control Protocol |url=https://www.rfc-editor.org/rfc/rfc675 |last1=Cerf |first1=Vint |last2=Dalal |first2=Yogen |last3=Sunshine |first3=Carl |date=Desember 1974 |publisher=Internet Engineering Task Force |id=RFC 675}}</ref><ref name="CerfKahn1974">{{en}} {{cite journal |last1=Cerf |first1=Vinton |last2=Kahn |first2=Robert |date=1974 |title=A Protocol for Packet Network Intercommunication |url=https://www.cs.princeton.edu/courses/archive/fall06/cos561/papers/cerf74.pdf |journal=IEEE Transactions on Communications |volume=22 |issue=5 |pages=637–648 |doi=10.1109/TCOM.1974.1092259 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060913213037/https://www.cs.princeton.edu/courses/archive/fall06/cos561/papers/cerf74.pdf |archive-date=13 September 2006}}</ref> Vandag verwys die term meestal na die wêreldwye stelsel van onderling verbonde rekenaarnetwerke, hoewel dit ook na enige groep kleiner netwerke kan verwys.<ref name="NYTCorbett">{{en}} {{cite news |last=Corbett |first=Philip B. |date=1 Junie 2016 |title=It's Official: The 'Internet' Is Over |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2016/06/02/insider/now-it-is-official-the-internet-is-over.html |access-date=24 Augustus 2026 |issn=0362-4331 |archive-date=14 Oktober 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201014142148/https://www.nytimes.com/2016/06/02/insider/now-it-is-official-the-internet-is-over.html}}</ref> Die woord word in Engels soms met 'n hoofletter as eienaam geskryf, hoewel dit al minder algemeen word: dit weerspieël die neiging om nuwe terme met 'n hoofletter te skryf en hulle later in kleinletters te skryf soos hulle bekend raak.<ref name="NYTCorbett" /><ref name="WiredHerring">{{en}} {{cite magazine |last=Herring |first=Susan C. |date=19 Oktober 2015 |title=Should You Be Capitalizing the Word 'Internet'? |magazine=Wired |url=https://www.wired.com/2015/10/should-you-be-capitalizing-the-word-internet/ |access-date=24 Augustus 2026 |issn=1059-1028 |archive-date=31 Oktober 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201031024342/https://www.wired.com/2015/10/should-you-be-capitalizing-the-word-internet/}}</ref> Verskeie publikasies, waaronder die ''AP Stylebook'' sedert 2016, beveel die kleinletter in alle gevalle aan. Die hoofletter word soms nog gebruik om die wêreldwye internet van kleiner netwerke te onderskei.<ref name="NYTCorbett" /> In 2016 het die [[Oxford English Dictionary]] op grond van 'n ondersoek na sowat 2,5&nbsp;miljard gedrukte en aanlynbronne bevind dat "Internet" in 54&nbsp;% van die gevalle met 'n hoofletter geskryf word.<ref name="Coren2016">{{en}} {{cite web |last=Coren |first=Michael J. |title=One of the internet's inventors thinks it should still be capitalized |url=https://qz.com/698175/one-of-the-internets-inventors-thinks-it-should-still-be-capitalized/ |access-date=24 Augustus 2026 |website=Quartz |date=2 Junie 2016 |archive-date=27 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200927102759/https://qz.com/698175/one-of-the-internets-inventors-thinks-it-should-still-be-capitalized/}}</ref> == Die ontstaan == Die voorloper tot die Internet was [[ARPANET]] – 'n eksperimentele navorsingsnetwerk wat deur die Amerikaanse verdedigingsagentskap ARPA befonds is en waarvan die eerste knope by universiteite was. Dit het in 1969 in die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] ontstaan. Op 1 Januarie 1983 het ARPANET van die ou NCP-protokol na TCP/IP oorgeskakel en so die weg vir die ontstaan van die moderne Internet gebaan. Dit was egter eers in die negentigerjare dat die publiek die Internet "ontdek" het. In Augustus 1991 het [[Tim Berners-Lee]] en Robert Cailliau die [[Wêreldwye web]]-projek gepubliseer nadat hulle 'n paar jaar aan [[HTTP]] en [[HTML]] gewerk het. Die eerste webbladsye het verskyn by [[CERN]] in [[Switserland]], waar hulle albei gewerk het. Met die uitvinding van bladsye wat aan mekaar verbind word deur klikbare skakels (HTML/WWW) het Tim Berners-Lee die Internet inderwaarheid vir die groter publiek beskikbaar gestel. Hy word as die uitvinder van die Wêreldwye web beskou; die Internet self het uit die werk van baie navorsers oor twee dekades ontwikkel en bestaan reeds meer as twintig jaar voor die Web. Sedertdien het dit 'n wêreldwye fenomeen geword met die karakter van 'n massamedium. Dit is die mees gebruikte kommunikasiemiddel ooit. Een van die bydraende faktore tot die Internet se sukses is waarskynlik dat dit in sy geheel aan niemand behoort nie en kommunikasie daarop feitlik onbeperk is. === Die 1960's === [[Lêer:A sketch of the ARPANET in December 1969.png|duimnael|'n Skets van [[ARPANET]] in Desember 1969. Knope 1 tot 4 was onderskeidelik die SDS Sigma 7 by UCLA, die SDS 940 by die Stanford-navorsingsinstituut, die IBM 360/75 by UCSB en die PDP-10 by die Universiteit van Utah.<ref name="Waldrop2015">{{en}} {{cite web |last=Waldrop |first=Mitch |date=2015 |title=DARPA and the Internet Revolution |url=https://www.darpa.mil/attachments/(2O15)%20Global%20Nav%20-%20About%20Us%20-%20History%20-%20Resources%20-%2050th%20-%20Internet%20(Approved).pdf |access-date=24 Augustus 2026 |website=darpa.mil |archive-url=https://web.archive.org/web/20151010142709/https://www.darpa.mil/attachments/(2O15)%20Global%20Nav%20-%20About%20Us%20-%20History%20-%20Resources%20-%2050th%20-%20Internet%20(Approved).pdf |archive-date=10 Oktober 2015}}</ref>]] In die 1960's het rekenaarwetenskaplikes stelsels begin ontwikkel waarmee rekenaarhulpbronne gelyktydig deur verskeie gebruikers benut kon word.<ref name="Corbato1963">{{en}} {{cite book |last1=Corbató |first1=F. J. |title=The Compatible Time-Sharing System: A Programmer's Guide |url=http://www.bitsavers.org/pdf/mit/ctss/CTSS_ProgrammersGuide.pdf |publisher=MIT Press |year=1963 |isbn=978-0-262-03008-3}}</ref><ref name="Lee1992">{{en}} {{cite journal |last1=Lee |first1=J.A.N. |title=Claims to the term 'time-sharing' |journal=IEEE Annals of the History of Computing |date=1992 |volume=14 |issue=1 |pages=16–54 |doi=10.1109/85.145316}}</ref> J.C.R. Licklider het die gedagte van 'n universele netwerk voorgestel terwyl hy by Bolt Beranek & Newman gewerk het en later die Information Processing Techniques Office by die Amerikaanse Advanced Research Projects Agency gelei het.<ref name="Hauben1997">{{en}} {{cite book |last1=Hauben |first1=Michael |last2=Hauben |first2=Ronda |url=http://www.columbia.edu/~hauben/book-pdf/CHAPTER%205.pdf |title=Netizens: On the History and Impact of Usenet and the Internet |date=1997 |publisher=Wiley |isbn=978-0-8186-7706-9 |chapter=5. The Vision of Interactive Computing and the Future |access-date=24 Augustus 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210103184558/http://www.columbia.edu/~hauben/book-pdf/CHAPTER%205.pdf |archive-date=3 Januarie 2021}}</ref> Navorsing oor pakkieskakeling – een van die grondliggende tegnologieë van die Internet, waarby boodskappe in klein stukkies of pakkies opgedeel word wat afsonderlik deur die netwerk gestuur en by die bestemming weer saamgevoeg word – het in die vroeë 1960's met die werk van Paul Baran by RAND begin, en onafhanklik daarvan met dié van Donald Davies by die Britse National Physical Laboratory in 1965.<ref name="NIHF2007">{{en}} {{cite web |url=http://www.invent.org/honor/inductees/inductee-detail/?IID=316 |title=Inductee Details – Paul Baran |publisher=National Inventors Hall of Fame |archive-url=https://web.archive.org/web/20170906091231/http://www.invent.org/honor/inductees/inductee-detail/?IID=316 |archive-date=6 September 2017 |access-date=24 Augustus 2026}}</ref><ref name="Pelkey2022">{{en}} {{cite book |last1=Pelkey |first1=James L. |last2=Russell |first2=Andrew L. |last3=Robbins |first3=Loring G. |title=Circuits, Packets, and Protocols: Entrepreneurs and Computer Communications, 1968–1988 |date=2022 |publisher=Morgan & Claypool |isbn=978-1-4503-9729-2 |page=4}}</ref> Ná die Symposium on Operating Systems Principles van 1967 is pakkieskakeling uit die voorgestelde NPL-netwerk in die ontwerp van [[ARPANET]] opgeneem, 'n eksperimentele netwerk vir die gedeelde gebruik van hulpbronne wat deur ARPA voorgestel is.<ref name="Abbate1999" /> Die ontwikkeling daarvan het op 29 Oktober 1969 met twee netwerkknope begin, tussen die Universiteit van Kalifornië in Los Angeles en die Stanford-navorsingsinstituut.<ref name="Gromov1995">{{en}} {{cite web |last=Gromov |first=Gregory |year=1995 |title=Roads and Crossroads of Internet History |url=http://www.netvalley.com/intval.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20160127082435/http://www.netvalley.com/intval.html |archive-date=27 Januarie 2016 |access-date=24 Augustus 2026}}</ref> Die derde plek op die ARPANET was die Culler-Fried Interactive Mathematics Center by die Universiteit van Kalifornië in Santa Barbara en die vierde die grafikadepartement van die Universiteit van Utah.<ref name="Abbate1999" /> === Die 1970's === Teen die einde van 1971 was vyftien plekke aan die jong ARPANET verbind, hoofsaaklik in die stadsgebiede van Los Angeles, San Francisco en Boston.<ref name="Hafner1998">{{en}} {{cite book |last=Hafner |first=Katie |title=Where Wizards Stay Up Late: The Origins of the Internet |publisher=Simon & Schuster |year=1998 |isbn=978-0-684-83267-8}}</ref> Daarna het die ARPANET geleidelik in 'n gedesentraliseerde kommunikasienetwerk ontwikkel wat afgeleë sentrums en militêre basisse in die Verenigde State verbind het.<ref name="Townsend2001">{{en}} {{cite journal |last1=Townsend |first1=Anthony M. |title=The Internet and the Rise of the New Network Cities, 1969–1999 |journal=Environment and Planning B: Planning and Design |date=Februarie 2001 |volume=28 |issue=1 |pages=39–58 |doi=10.1068/b2688}}</ref> Ander gebruikers- en navorsingsnetwerke, soos die Merit Network en CYCLADES, is in die laat 1960's en vroeë 1970's ontwikkel.<ref name="Kim2005">{{en}} {{cite book |last1=Kim |first1=Byung-Keun |title=Internationalising the Internet: The Co-evolution of Influence and Technology |date=2005 |publisher=Edward Elgar |isbn=978-1-84542-675-0 |pages=51–55}}</ref> Vroeë internasionale verbindings was skaars: in 1973 is verbindings na Noorweë en na Peter Kirstein se navorsingsgroep by University College London gemaak, wat 'n deurgang na die Britse akademiese netwerke verskaf het en die eerste internetwerk vir die gedeelde gebruik van hulpbronne was.<ref name="Kirstein1999">{{en}} {{cite journal |last1=Kirstein |first1=P. T. |title=Early experiences with the Arpanet and Internet in the United Kingdom |journal=IEEE Annals of the History of Computing |date=1999 |volume=21 |issue=1 |pages=38–44 |doi=10.1109/85.759368}}</ref> ARPA-projekte, die International Network Working Group en kommersiële inisiatiewe het tot verskeie protokolle en standaarde gelei waarmee verskeie afsonderlike netwerke een netwerk – 'n netwerk van netwerke – kon word.<ref name="LeinerISOC">{{en}} {{cite web |url=http://www.internetsociety.org/internet/what-internet/history-internet/brief-history-internet |title=Brief History of the Internet: The Initial Internetting Concepts |first=Barry M. |last=Leiner |website=Internet Society |archive-url=https://web.archive.org/web/20160409105511/http://www.internetsociety.org/internet/what-internet/history-internet/brief-history-internet |archive-date=9 April 2016 |access-date=24 Augustus 2026}}</ref> In 1974 het Vint Cerf aan die Stanford-universiteit en Bob Kahn by DARPA 'n voorstel getitel "A Protocol for Packet Network Intercommunication" gepubliseer, waaruit die protokolle ontwikkel het waarmee verskeie afsonderlike netwerke een netwerk kon word.<ref name="CerfKahn1974" /> Die werk van Louis Pouzin en Robert Metcalfe het 'n belangrike invloed op die uiteindelike TCP/IP-ontwerp gehad,<ref name="Economist2013">{{en}} {{cite news |date=30 November 2013 |title=The internet's fifth man |url=https://www.economist.com/news/technology-quarterly/21590765-louis-pouzin-helped-create-internet-now-he-campaigning-ensure-its |archive-url=https://web.archive.org/web/20200419230318/https://www.economist.com/news/technology-quarterly/21590765-louis-pouzin-helped-create-internet-now-he-campaigning-ensure-its |archive-date=19 April 2020 |access-date=24 Augustus 2026 |newspaper=The Economist}}</ref> terwyl nasionale telekommunikasiediensverskaffers en kommersiële verskaffers die X.25-standaard ontwikkel en op openbare datanetwerke ontplooi het.<ref name="Schatt1991">{{en}} {{cite book |last=Schatt |first=Stan |title=Linking LANs: A Micro Manager's Guide |publisher=McGraw-Hill |year=1991 |isbn=0-8306-3755-9 |page=200}}</ref> === Die 1980's === Die ARPANET het aanvanklik as ruggraat gedien vir die verbinding van streeksgebonde akademiese en militêre netwerke in die Verenigde State sodat hulpbronne gedeel kon word. Toegang is in 1981 uitgebrei toe die National Science Foundation die Computer Science Network gefinansier het.<ref name="Stewart2000">{{en}} {{cite web |last=Stewart |first=Bill |date=Januarie 2000 |title=Internet History – One Page Summary |url=http://www.livinginternet.com/i/ii_summary.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20140702210150/http://www.livinginternet.com/i/ii_summary.htm |archive-date=2 Julie 2014 |website=The Living Internet |access-date=16 September 2026}}</ref> In 1982 is die internetprotokolsuite gestandaardiseer, wat die wêreldwye verspreiding van onderling verbonde netwerke moontlik gemaak het, en in 1986 het die NSFNET toegang tot superrekenaars in die Verenigde State verskaf, eers teen 56&nbsp;kbit/s en later teen 1,5 en 45&nbsp;Mbit/s.<ref name="Leiner2009" /><ref name="Frazer1995">{{en}} {{cite web |last=Frazer |first=Karen D. |year=1995 |title=NSFNET: A Partnership for High-Speed Networking, Final Report 1987-1995 |url=http://www.merit.edu/about/history/pdf/NSFNET_final.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20150210181738/http://www.merit.edu/about/history/pdf/NSFNET_final.pdf |archive-date=10 Februarie 2015 |website=Merit Network |access-date=16 September 2026}}</ref> Die NSFNET het in 1988 en 1989 na akademiese en navorsingsorganisasies in Europa, Australië, Nieu-Seeland en Japan uitgebrei. Hoewel ander netwerkprotokolle soos UUCP en die openbare datanetwerke van die nasionale telekommunikasiediensverskaffers reeds lank voor dié tyd wêreldwye bereik gehad het, het dit die begin van die Internet as 'n interkontinentale netwerk gemerk. Kommersiële internetdiensverskaffers het in 1989 in die Verenigde State en Australië ontstaan, en die ARPANET self is in 1990 ontmantel.<ref name="Abbate1999" /><ref name="RFC2235">{{en}} {{cite report |last=Zakon |first=Robert |date=November 1997 |title=Hobbes' Internet Timeline |url=https://www.rfc-editor.org/rfc/rfc2235 |publisher=Internet Engineering Task Force |id=RFC 2235 |page=8}}</ref> === Die 1990's === [[Lêer:NSFNET-backbone-T3.png|duimnael|Die T3-ruggraat van die NSFNET, ca. 1992]] Die verbinding van kommersiële netwerke en ondernemings teen die vroeë 1990's, sowel as die koms van die [[Wêreldwye web]],<ref name="Wright2006">{{en}} {{cite book |editor-last=Wright |editor-first=Edmund |title=The Desk Encyclopedia of World History |publisher=Oxford University Press |location=New York |year=2006 |isbn=978-0-7394-7809-7 |page=312}}</ref> het die begin van die oorgang na die moderne Internet gemerk.<ref name="Vox2014">{{en}} {{cite web |last=Lee |first=Timothy B. |date=2 Junie 2014 |title=40 maps that explain the internet |url=https://www.vox.com/a/internet-maps |archive-url=https://web.archive.org/web/20170306161657/http://www.vox.com/a/internet-maps |archive-date=6 Maart 2017 |website=Vox |access-date=16 September 2026}}</ref> Gestadigde vooruitgang in [[halfgeleier]]tegnologie en optiese netwerke het nuwe ekonomiese geleenthede geskep, sowel vir kommersiële deelname aan die uitbreiding van die netwerk se kern as vir die lewering van dienste aan die publiek. In die middel van 1989 het MCI Mail en CompuServe verbindings met die Internet gevestig en so e-pos en produkte vir openbare toegang aan die half miljoen gebruikers van die Internet gelewer.<ref name="InfoWorld1989">{{en}} {{cite magazine |date=25 September 1989 |title=Compuserve to MCI Mail |magazine=InfoWorld |url=https://books.google.com/books?id=wDAEAAAAMBAJ&pg=PT31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170129225422/https://books.google.com/books?id=wDAEAAAAMBAJ&pg=PT31 |archive-date=29 Januarie 2017 |access-date=16 September 2026}}</ref> Enkele maande later, op 1 Januarie 1990, het PSInet 'n alternatiewe internetruggraat vir kommersiële gebruik in bedryf gestel – een van die netwerke wat later deel van die kern van die kommersiële Internet geword het. In Maart 1990 is die eerste snel T1-verbinding (1,5&nbsp;Mbit/s) tussen die NSFNET en Europa tussen die [[Cornell-universiteit]] en [[CERN]] geïnstalleer, wat veel robuuster kommunikasie moontlik gemaak het as wat met satelliete haalbaar was.<ref name="IMR1990">{{en}} {{cite web |date=Februarie 1990 |title=Internet Monthly Reports |url=http://ftp.cuhk.edu.hk/pub/doc/internet/Internet.Monthly.Report/imr9002.txt |archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20170525080041/ftp://ftp.cuhk.edu.hk/pub/doc/internet/Internet.Monthly.Report/imr9002.txt |archive-date=25 Mei 2017 |access-date=16 September 2026}}</ref> Laat in 1990 het [[Tim Berners-Lee]] die eerste webblaaier, WorldWideWeb, begin skryf ná twee jaar se pleitwerk by die bestuur van [[CERN]]. Teen Kersfees 1990 het hy al die gereedskap gebou wat vir 'n werkende web nodig was: [[HTTP]] weergawe 0,9,<ref name="BernersLeeHTTP">{{en}} {{cite web |last=Berners-Lee |first=Tim |title=The Original HTTP as defined in 1991 |url=http://www.w3.org/Protocols/HTTP/AsImplemented.html |archive-url=https://web.archive.org/web/19970605071155/http://www.w3.org/Protocols/HTTP/AsImplemented.html |archive-date=5 Junie 1997 |work=W3C.org |access-date=16 September 2026}}</ref> die opmaaktaal [[HTML]], die eerste webblaaier (wat ook 'n HTML-redigeerder was en Usenet-nuusgroepe sowel as [[File Transfer Protocol|FTP]]-lêers kon oopmaak), die eerste bedienerprogrammatuur vir HTTP (later as CERN httpd bekend), die eerste [[webbediener]]<ref name="InfoCERN">{{en}} {{cite web |title=The website of the world's first-ever web server |url=http://info.cern.ch/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20100105103513/http://info.cern.ch/ |archive-date=5 Januarie 2010 |website=info.cern.ch |access-date=16 September 2026}}</ref> en die eerste webbladsye, wat die projek self beskryf het.<ref name="Leiner2009" /> In 1991 is die Commercial Internet eXchange gestig, wat PSInet in staat gestel het om met die ander kommersiële netwerke CERFnet en Alternet te kommunikeer. Die Stanford Federal Credit Union was in Oktober 1994 die eerste finansiële instelling wat aanlyn internetbankdienste aan al sy lede gebied het,<ref name="SFCU1995">{{en}} {{cite press release |date=21 Junie 1995 |title=Stanford Federal Credit Union Pioneers Online Financial Services |url=http://www.thefreelibrary.com/Stanford+Federal+Credit+Union+Pioneers+Online+Financial+Services.-a017104850 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181221041632/https://www.thefreelibrary.com/Stanford+Federal+Credit+Union+Pioneers+Online+Financial+Services.-a017104850 |archive-date=21 Desember 2018 |access-date=16 September 2026}}</ref> en in 1996 het die OP Financial Group, eweneens 'n koöperatiewe bank, die tweede aanlynbank ter wêreld en die eerste in Europa geword.<ref name="OPGroup">{{en}} {{cite web |title=History – About us – OP Group |url=https://www.op.fi/op-financial-group/about-us/op-financial-group-in-brief/history |archive-url=https://web.archive.org/web/20181221041413/https://www.op.fi/op-financial-group/about-us/op-financial-group-in-brief/history |archive-date=21 Desember 2018 |access-date=16 September 2026}}</ref> Teen 1995 was die Internet in die Verenigde State volledig gekommersialiseer toe die NSFNET ontmantel is en die laaste beperkings op kommersiële verkeer verval het.<ref name="Harris1996">{{en}} {{cite journal |last1=Harris |first1=Susan R. |last2=Gerich |first2=Elise |date=April 1996 |title=Retiring the NSFNET Backbone Service: Chronicling the End of an Era |journal=ConneXions |volume=10 |issue=4 |url=http://www.merit.edu/research/nsfnet_article.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20130817124939/http://merit.edu/research/nsfnet_article.php |archive-date=17 Augustus 2013}}</ref> Gedurende die laat 1990's is beraam dat die verkeer op die openbare Internet met 100&nbsp;% per jaar toegeneem het, terwyl die gemiddelde jaarlikse groei in die aantal gebruikers tussen 20 en 50&nbsp;% was.<ref name="Coffman1998">{{en}} {{cite web |last1=Coffman |first1=K. G. |last2=Odlyzko |first2=A. M. |date=2 Oktober 1998 |title=The size and growth rate of the Internet |url=http://www.dtc.umn.edu/~odlyzko/doc/internet.size.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20070614012344/http://www.dtc.umn.edu/~odlyzko/doc/internet.size.pdf |archive-date=14 Junie 2007 |publisher=AT&T Labs |access-date=16 September 2026}}</ref> Dié groei word dikwels toegeskryf aan die gebrek aan sentrale administrasie, wat organiese groei toelaat, en aan die feit dat die protokolle nie in privaat besit is nie, wat onderlinge werkbaarheid tussen verskaffers aanmoedig en verhoed dat een maatskappy te veel beheer oor die netwerk uitoefen.<ref name="Leiner2009" /><ref name="Comer2006">{{en}} {{cite book |last=Comer |first=Douglas |title=The Internet Book |url=https://archive.org/details/internetbookever00come_0/page/64 |publisher=Prentice Hall |year=2006 |isbn=978-0-13-233553-9 |page=[https://archive.org/details/internetbookever00come_0/page/64 64]}}</ref> Namate die tegnologie gevorder het en kommersiële geleenthede wedersydse groei aangevuur het, het die volume internetverkeer soortgelyke eienskappe begin toon as die skaalvergroting van MOS-[[transistor]]s, soos deur [[Moore se wet]] beskryf, met 'n verdubbeling elke 18 maande. Dié groei, wat as Edholm se wet geformuleer is, is deur vooruitgang in MOS-tegnologie, [[laser]]ligstelsels en ruisprestasie aangehelp.<ref name="Jindal2009">{{en}} {{cite book |last=Jindal |first=R. P. |chapter=From millibits to terabits per second and beyond – over 60 years of innovation |title=2009 2nd International Workshop on Electron Devices and Semiconductor Technology |date=2009 |pages=1–6 |doi=10.1109/EDST.2009.5166093 |isbn=978-1-4244-3831-0}}</ref> === Die 21ste eeu === Sedert 1995 het die Internet die kultuur en die handel ingrypend geraak, onder andere deur die opkoms van byna onmiddellike kommunikasie met e-pos, kitsboodskappe, internettelefonie en tweerigtingvideogesprekke.<ref name="Ward2006">{{en}} {{cite news |last=Ward |first=Mark |date=3 Augustus 2006 |title=How the web went world wide |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/5242252.stm |archive-url=https://web.archive.org/web/20111121092636/http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/5242252.stm |archive-date=21 November 2011 |publisher=BBC News |access-date=16 September 2026}}</ref> Al hoe groter hoeveelhede data word teen al hoër snelhede oor optieseveselnetwerke gestuur, wat teen 1&nbsp;Gbit/s, 10&nbsp;Gbit/s en meer werk, en die Internet groei steeds, gedryf deur al hoe groter hoeveelhede aanlyninligting en kennis, handel, vermaak en sosialenetwerkdienste.<ref name="Clickz2008">{{en}} {{cite web |title=Brazil, Russia, India and China to Lead Internet Growth Through 2011 |url=http://clickz.com/showPage.html?page=3626274 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081004000237/http://www.clickz.com/showPage.html?page=3626274 |archive-date=4 Oktober 2008 |publisher=ClickZ |access-date=16 September 2026}}</ref> In November 2006 is die Internet op ''[[USA Today]]'' se lys van die nuwe sewe wonders van die wêreld ingesluit.<ref name="USAToday2006">{{en}} {{cite news |date=27 Oktober 2006 |title=New Seven Wonders panel |url=https://www.usatoday.com/travel/news/2006-10-26-seven-wonders-experts_x.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20100715032114/http://www.usatoday.com/travel/news/2006-10-26-seven-wonders-experts_x.htm |archive-date=15 Julie 2010 |work=USA Today |access-date=16 September 2026}}</ref> Daar is beraam dat die Internet in 1993 slegs 1&nbsp;% van die inligting gedra het wat deur tweerigtingtelekommunikasie gevloei het; teen 2000 was dié syfer 51&nbsp;% en teen 2007 meer as 97&nbsp;%.<ref name="Hilbert2011">{{en}} {{cite journal |last1=Hilbert |first1=Martin |last2=López |first2=Priscila |date=April 2011 |title=The World's Technological Capacity to Store, Communicate, and Compute Information |journal=Science |volume=332 |issue=6025 |pages=60–65 |doi=10.1126/science.1200970 |pmid=21310967}}</ref> Moderne [[slimfoon|slimfone]] kan deur selfoonnetwerke tot die Internet toegang kry, en die gebruik van die Internet met selfone en tabletrekenaars het dié van tafelrekenaars in Oktober 2016 vir die eerste keer wêreldwyd oortref.<ref name="StatCounter2016">{{en}} {{cite web |date=1 November 2016 |title=Mobile and Tablet Internet Usage Exceeds Desktop for First Time Worldwide |url=http://gs.statcounter.com/press/mobile-and-tablet-internet-usage-exceeds-desktop-for-first-time-worldwide |archive-url=https://web.archive.org/web/20161101170640/http://gs.statcounter.com/press/mobile-and-tablet-internet-usage-exceeds-desktop-for-first-time-worldwide |archive-date=1 November 2016 |website=StatCounter Global Stats |access-date=16 September 2026}}</ref><ref name="Britannica" /> Die Internasionale Telekommunikasie-unie het beraam dat 6&nbsp;miljard mense, of 74&nbsp;% van die wêreld se bevolking, in 2025 die Internet gebruik het, terwyl 2,2&nbsp;miljard mense steeds daarsonder was.<ref name="ITU2025">{{en}} {{cite report |author=Internasionale Telekommunikasie-unie |title=Measuring digital development: Facts and Figures 2025 |publisher=ITU |location=Genève |year=2025 |url=https://www.itu.int/itu-d/reports/statistics/facts-figures-2025/}}</ref> Mobiele verbindings het 'n belangrike rol in die uitbreiding van toegang gespeel, veral in Asië, die Stille Oseaan-gebied en Afrika.<ref name="Unesco2018">{{en}} {{cite book |url=http://unesdoc.unesco.org/images/0026/002610/261065e.pdf |title=World Trends in Freedom of Expression and Media Development: Global Report 2017/2018 |publisher=Unesco |year=2018 |access-date=24 Augustus 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180920181419/http://unesdoc.unesco.org/images/0026/002610/261065e.pdf |archive-date=20 September 2018}}</ref> === Mobiele kommunikasie === [[Lêer:Number of mobile cellular subscriptions 2012-2016.svg|duimnael|Getal mobiele selfoonintekeninge, 2012–2016]] Die Internasionale Telekommunikasie-unie het beraam dat 48&nbsp;% van individuele gebruikers teen die einde van 2017 gereeld met die Internet verbind was, teenoor 34&nbsp;% in 2012.<ref name="ITU-WTID">{{en}} {{cite web |date=2017 |title=World Telecommunication/ICT Indicators Database |url=https://www.itu.int/en/ITU-D/Statistics/Pages/publications/wtid.aspx |archive-url=https://web.archive.org/web/20190421072228/https://www.itu.int/en/ITU-D/Statistics/Pages/publications/wtid.aspx |archive-date=21 April 2019 |website=Internasionale Telekommunikasie-unie |access-date=24 Augustus 2026}}</ref> Die getal unieke mobiele selfoonintekeninge het van 3,9&nbsp;miljard in 2012 tot 4,8&nbsp;miljard in 2016 gestyg – twee derdes van die wêreldbevolking – met meer as die helfte van die intekeninge in Asië en die Stille Oseaan-gebied, en teen 2018 was 80&nbsp;% van die wêreldbevolking deur 'n 4G-netwerk gedek.<ref name="GSMA2019">{{en}} {{cite web |date=11 Maart 2019 |title=The Mobile Economy 2019 |url=https://www.gsma.com/r/mobileeconomy/ |publisher=GSMA |archive-url=https://web.archive.org/web/20190311062226/https://www.gsma.com/r/mobileeconomy/ |archive-date=11 Maart 2019 |access-date=24 Augustus 2026}}</ref> Die beperkings wat gebruikers ondervind wanneer hulle inligting deur mobiele toepassings bekom, val saam met 'n breër proses waarin die Internet gefragmenteer word. Fragmentasie beperk die toegang tot media-inhoud en raak juis die armste gebruikers die swaarste.<ref name="Unesco2018" /> == Bestuur == [[Lêer:Icannheadquartersplayavista.jpg|duimnael|ICANN se hoofkwartier in die Playa Vista-buurt van Los Angeles]] Die Internet is 'n wêreldwye netwerk wat uit baie vrywillig verbonde, outonome netwerke bestaan en dit werk sonder 'n sentrale beheerliggaam.<ref name="Britannica" /> Die tegniese grondslag en die standaardisering van die kernprotokolle (IPv4 en IPv6) is die werk van die Internet Engineering Task Force (IETF), 'n organisasie sonder winsbejag van losweg verbonde internasionale deelnemers waarby enigeen kan aansluit deur tegniese kundigheid by te dra.<ref name="RFC4677">{{en}} {{cite report |title=The Tao of IETF: A Novice's Guide to the Internet Engineering Task Force |url=https://www.rfc-editor.org/rfc/rfc4677 |last1=Hoffman |first1=Paul |last2=Harris |first2=Susan |date=September 2006 |publisher=Internet Engineering Task Force |id=RFC 4677}}</ref> Hoewel die apparatuur van die internetinfrastruktuur dikwels ook ander programmatuurstelsels kan ondersteun, is dit die ontwerp en die standaardiseringsproses van die programmatuur wat die Internet kenmerk en die grondslag van sy skaalbaarheid en sukses vorm. Die IETF het die verantwoordelikheid vir die argitektoniese ontwerp van die Internet se programmatuurstelsels op hom geneem.<ref name="IETFhome">{{en}} {{cite web |title=IETF Home Page |url=http://www.ietf.org/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20090618032558/http://www.ietf.org/ |archive-date=18 Junie 2009 |access-date=24 Augustus 2026 |publisher=IETF}}</ref> Die IETF bestuur standaardwerkgroepe wat vir enige individu oop is, en die bydraes en standaarde word as ''Request for Comments''-dokumente (RFC's) op die IETF se webwerf gepubliseer. Die belangrikste netwerkmetodes wat die Internet moontlik maak, staan in spesiaal aangewese RFC's wat die internetstandaarde uitmaak. Ander, minder streng dokumente is bloot inligtend, eksperimenteel of geskiedkundig van aard, of hulle teken die beste huidige praktyke vir die implementering van internettegnologie aan.<ref name="Leiner2009" /> Om onderlinge werkbaarheid te handhaaf, word die hoofnaamruimtes van die Internet deur die Internet Corporation for Assigned Names and Numbers (ICANN) beheer. ICANN word deur 'n internasionale direksie bestuur wat uit die tegniese, sake-, akademiese en ander niekommersiële gemeenskappe kom, en dit koördineer die toekenning van unieke identifiseerders soos [[Domeinnaamstelsel|domeinname]], [[IP-adres]]se en poortnommers in die vervoerprotokolle. Wêreldwyd eenvormige naamruimtes is noodsaaklik om die Internet se wêreldwye bereik te behou, en dié rol maak ICANN waarskynlik die enigste sentrale koördineringsliggaam vir die wêreldwye Internet.<ref name="Klein2004">{{en}} {{cite web |last=Klein |first=Hans |year=2004 |url=http://www.ip3.gatech.edu/research/KLEIN_ICANN%2BSovereignty.doc |title=ICANN and Non-Territorial Sovereignty: Government Without the Nation State |archive-url=https://web.archive.org/web/20130524035251/http://www.ip3.gatech.edu/research/KLEIN_ICANN%2BSovereignty.doc |archive-date=24 Mei 2013 |website=Internet and Public Policy Project |publisher=Georgia Institute of Technology |access-date=24 Augustus 2026}}</ref> Die National Telecommunications and Information Administration, 'n agentskap van die Amerikaanse Departement van Handel, het finale goedkeuring oor veranderinge aan die DNS-wortelsone gehad tot die oordrag van dié rol aan die Internet Assigned Numbers Authority op 1 Oktober 2016.<ref name="Packard2010">{{en}} {{cite book |last=Packard |first=Ashley |title=Digital Media Law |url=https://archive.org/details/digitalmedialaw0000pack_x5j6 |publisher=Wiley-Blackwell |year=2010 |isbn=978-1-4051-8169-3 |page=[https://archive.org/details/digitalmedialaw0000pack_x5j6/page/65 65]}}</ref><ref name="Mueller2010">{{en}} {{cite book |last=Mueller |first=Milton L. |title=Networks and States: The Global Politics of Internet Governance |url=https://archive.org/details/networksstatesgl0000muel |publisher=MIT Press |year=2010 |isbn=978-0-262-01459-5 |page=[https://archive.org/details/networksstatesgl0000muel/page/61 61]}}</ref><ref name="ICG2016">{{en}} {{cite web |title=ICG Applauds Transfer of IANA Stewardship |url=https://www.ianacg.org/icg-applauds-transfer-of-iana-stewardship/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20170712190131/https://www.ianacg.org/icg-applauds-transfer-of-iana-stewardship/ |archive-date=12 Julie 2017 |access-date=24 Augustus 2026 |website=IANA Stewardship Transition Coordination Group}}</ref> Streekregisters ken IP-adresblokke en ander internetparameters aan plaaslike registers soos internetdiensverskaffers toe, elkeen uit 'n poel adresse wat vir sy streek opsy gesit is. Daar is vyf sodanige registers: AfriNIC vir [[Afrika]], ARIN vir Noord-Amerika, APNIC vir Asië en die Stille Oseaan-gebied, LACNIC vir Latyns-Amerika en die [[Karibiese gebied|Karibiese streek]], en die RIPE NCC vir [[Europa]], die [[Midde-Ooste]] en [[Sentraal-Asië]].<ref name="Britannica" /> Die Internet Society is in 1992 gestig met die doel om "die oop ontwikkeling, evolusie en gebruik van die Internet tot voordeel van alle mense oor die hele wêreld te verseker".<ref name="ISOChistory">{{en}} {{cite web |url=http://www.isoc.org/internet/history/isochistory.shtml |title=Internet Society (ISOC) All About The Internet: History of the Internet |publisher=Internet Society |access-date=24 Augustus 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111127114016/http://www.isoc.org/internet/history/isochistory.shtml |archive-date=27 November 2011}}</ref> Sy lede is individue sowel as maatskappye, organisasies, regerings en universiteite. Die Internet Society verskaf onder meer 'n administratiewe tuiste aan 'n aantal minder formeel georganiseerde groepe wat by die ontwikkeling en bestuur van die Internet betrokke is, waaronder die IETF self, die Internet Architecture Board, die Internet Engineering Steering Group, die Internet Research Task Force en die Internet Research Steering Group. Op 16 November 2005 het die Wêreldberaad oor die Inligtingsamelewing in Tunis, onder die beskerming van die [[Verenigde Nasies]], die Internetbestuursforum gestig om internetverwante kwessies te bespreek.<ref name="UNWSIS2005">{{en}} {{cite web |date=16 November 2005 |title=At UN information summit, agreement reached on Internet management |url=https://news.un.org/en/story/2005/11/160232 |access-date=24 Augustus 2026 |website=UN News}}</ref> == Infrastruktuur == [[Lêer:World map of submarine cables.png|duimnael|400px|'n Kaart van 2007 wat die onderseese optieseveselkabels om die wêreld aandui]] Die kommunikasie-infrastruktuur van die Internet bestaan uit sy fisiese onderdele en 'n stelsel van programmatuurlae wat verskillende aspekte van die argitektuur beheer. Soos by enige rekenaarnetwerk bestaan die Internet fisies uit roeteerders, media soos kabels en radioverbindings, herhalers en modems. Baie van die netwerkknope is egter nie noodwendig internettoerusting as sodanig nie: internetpakkies word deur ander volwaardige netwerkprotokolle vervoer, met die Internet as 'n eenvormige netwerkstandaard wat oor heterogene apparatuur loop en met IP-roeteerders wat die pakkies na hul bestemmings lei.<ref name="Britannica" /> === Diensvlakke === [[Lêer:Internet Connectivity Distribution & Core.svg|duimnael|Die roetering van pakkies oor die Internet betrek verskeie vlakke van internetdiensverskaffers.]] Internetdiensverskaffers vestig wêreldwye verbindings tussen individuele netwerke op verskillende vlakke van omvang. Aan die bopunt van die roeteringshiërargie is die vlak 1-netwerke, groot telekommunikasiemaatskappye wat verkeer regstreeks met mekaar oor baie snelle optieseveselkabels uitruil ingevolge saamlêooreenkomste. Vlak 2- en laer netwerke koop internetdeurvoer by ander verskaffers om ten minste sommige partye op die wêreldwye Internet te bereik, hoewel hulle ook onderling kan saamlê. Eindgebruikers wat slegs toegang kry wanneer hulle 'n taak wil verrig of inligting wil bekom, vorm die onderkant van die roeteringshiërargie.<ref name="Britannica" /> 'n Diensverskaffer kan 'n enkele stroomop-verskaffer vir verbinding gebruik, of veelvuldige verbindings inspan om oortolligheid en lasverdeling te bewerkstellig. Internetuitruilpunte is groot verkeersuitruilings met fisiese verbindings na verskeie diensverskaffers. Groot organisasies soos akademiese instellings, groot ondernemings en regerings kan dieselfde funksie as diensverskaffers verrig deur namens hul interne netwerke saam te lê en deurvoer te koop. Navorsingsnetwerke is geneig om met groot subnetwerke soos GÉANT, GLORIAD, Internet2 en die Britse JANET te koppel.<ref name="Britannica" /> === Datasentrums en onderseese kabels === Die meeste bedieners wat internetdienste verskaf, word vandag in datasentrums gehuisves, en inhoud word dikwels deur inhoudafleweringsnetwerke van hoë werkverrigting verkry. Saamlêsentrums huisves dikwels privaat saamlêverbindings tussen hul kliënte, verskaffers van internetdeurvoer en wolkdiensverskaffers,<ref name="DCD2023">{{en}} {{cite web |last=Swinhoe |first=Dan |date=6 Oktober 2023 |title=The rise and rebirth of carrier hotels |url=https://www.datacenterdynamics.com/en/analysis/the-rise-and-rebirth-of-carrier-hotels/ |website=Data Center Dynamics |access-date=24 Augustus 2026}}</ref> sogenaamde ontmoetkamers waar kliënte aan mekaar gekoppel word,<ref name="Wired2008MMR">{{en}} {{cite magazine |author=Dave Bullock |date=3 April 2008 |title=A Lesson in Internet Anatomy: The World's Densest Meet-Me Room |url=https://www.wired.com/2008/04/gallery-one-wilshire/ |access-date=24 Augustus 2026 |magazine=Wired}}</ref> internetuitruilpunte, en die landingspunte en eindtoerusting vir onderseese optieseveselkabels, wat die vastelande met mekaar verbind.<ref name="ArsCables2016">{{en}} {{cite web |author=Ars Staff |date=26 Mei 2016 |title=How the Internet works: Submarine fiber, brains in jars, and coaxial cables |url=https://arstechnica.com/information-technology/2016/05/how-the-internet-works-submarine-cables-data-centres-last-mile/ |website=Ars Technica |access-date=24 Augustus 2026}}</ref> == Die internetprotokolsuite == [[Lêer:UDP encapsulation.svg|duimnael|Soos gebruikersdata deur die protokolstapel verwerk word, voeg elke abstraksielaag by die senderrekenaar inkapselingsinligting by. Die ontvanger verwyder die inkapseling weer, terwyl tussenliggende aanstuurpunte die skakelinkapseling by elke stap bywerk en die IP-laag vir roeteringsdoeleindes nagaan.]] Die internetstandaarde beskryf 'n raamwerk wat as die internetprotokolsuite of TCP/IP bekend staan: 'n stel protokolle wat in vier begripslae georden word volgens die omvang van hul werking, oorspronklik in ''RFC 1122'' en ''RFC 1123'' gedokumenteer.<ref name="Leiner2009" /> * Aan die bokant is die '''toepassingslaag''', waar kommunikasie in terme van die objekte of datastrukture beskryf word wat vir elke toepassing die geskikste is. 'n Webblaaier werk byvoorbeeld in 'n [[kliënt-bediener]]-model en ruil inligting met HTTP en HTML uit. * Onder dié laag verbind die '''vervoerlaag''' toepassings op verskillende gasheerrekenaars met 'n logiese kanaal deur die netwerk. Dit verskaf dié diens met verskeie moontlike eienskappe, soos geordende, betroubare aflewering (TCP) en 'n onbetroubare datagramdiens (UDP). * Die '''internetlaag''' implementeer die [[Internetprotokol|internetprotokol]] (IP), wat rekenaars in staat stel om mekaar aan die hand van hul IP-adres te identifiseer en op te spoor en hul verkeer deur tussenliggende netwerke te roeteer. Die kode van dié laag is onafhanklik van die soort netwerk waaroor dit fisies loop. * Aan die onderkant is die '''skakellaag''', wat knope op dieselfde fisiese skakel verbind en protokolle bevat wat nie roeteerders nodig het nie. Die protokolsuite skryf nie self apparatuurmetodes voor om bisse oor te dra nie, maar neem aan dat geskikte tegnologie beskikbaar is. Voorbeelde van sulke tegnologie is [[Wi-Fi]], [[Ethernet]] en DSL. === Die internetprotokol === [[Lêer:IP stack connections.svg|duimnael|Begripsmatige datavloei in 'n eenvoudige netwerktopologie van twee gasheerrekenaars (''A'' en ''B'') wat deur 'n skakel tussen hul onderskeie roeteerders verbind word. Die toepassing op elke rekenaar lees en skryf asof die prosesse regstreeks deur 'n soort datapyp aan mekaar verbind is.]] Die opvallendste onderdeel van die internetmodel is die internetprotokol, wat internetwerking moontlik maak en so die Internet self tot stand bring. Daar bestaan twee weergawes daarvan, IPv4 en IPv6. Buiten die ingewikkelde stel fisiese verbindings wat sy infrastruktuur uitmaak, word die Internet ook deur twee- of veelsydige kommersiële kontrakte soos saamlêooreenkomste in stand gehou, en deur tegniese spesifikasies of protokolle wat die uitruil van data oor die netwerk beskryf.<ref name="Britannica" /> === IP-adresse, IPv4 en IPv6 === [[Lêer:An example of theoretical DNS recursion.svg|duimnael|'n DNS-oplosser raadpleeg drie naambedieners om die domeinnaam "www.wikipedia.org" na 'n IPv4-adres om te skakel.]] Om individuele rekenaars op die netwerk op te spoor, verskaf die Internet [[IP-adres]]se: getalle van vaste lengte binne die pakkie wat die infrastruktuur gebruik om pakkies na hul bestemming te stuur. Adresse word gewoonlik outomaties deur die Dynamic Host Configuration Protocol aan toerusting toegeken, of hulle word met die hand opgestel. Die [[Domeinnaamstelsel]] skakel domeinname wat mense intik, soos "af.wikipedia.org", na IP-adresse om.<ref name="RFC1034">{{en}} {{cite report |title=Domain Names – Concepts and Facilities |url=https://www.rfc-editor.org/rfc/rfc1034 |editor=Paul Mockapetris |date=November 1987 |publisher=Internet Engineering Task Force |id=RFC 1034}}</ref> Weergawe 4 van die internetprotokol (IPv4) definieer 'n IP-adres as 'n 32-bis-getal.<ref name="RFC791">{{en}} {{cite report |title=Internet Protocol |url=https://www.rfc-editor.org/rfc/rfc791 |editor=Jon Postel |date=September 1981 |publisher=Internet Engineering Task Force |id=RFC 791}}</ref> IPv4 is die aanvanklike weergawe wat op die eerste geslag van die Internet gebruik is en dit is steeds oorheersend in gebruik. Dit is in 1981 ontwerp om tot ongeveer 4,3&nbsp;miljard gasheerrekenaars te kan adresseer, maar die plofbare groei van die Internet het tot die uitputting van IPv4-adresse gelei, wat in 2011 sy finale stadium bereik het toe die wêreldwye poel van IPv4-adresse opgebruik is.<ref name="Huston">{{en}} {{cite web |last=Huston |first=Geoff |title=IPv4 Address Report |url=http://www.potaroo.net/tools/ipv4/index.html |access-date=24 Augustus 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090401001902/http://www.potaroo.net/tools/ipv4/index.html |archive-date=1 April 2009}}</ref> Weens dié uitputting is 'n nuwe weergawe, IPv6, in die middel-1990's ontwikkel en in 1998 gestandaardiseer. Dit gebruik 128 bisse vir die adres en verskaf dus veel groter adresseringsvermoë en doeltreffender roetering.<ref name="RFC2460">{{en}} {{cite report |title=Internet Protocol, Version 6 (IPv6) Specification |url=https://www.rfc-editor.org/rfc/rfc2460 |last1=Deering |first1=Stephen |last2=Hinden |first2=Robert |date=Desember 1998 |publisher=Network Working Group |id=RFC 2460}}</ref><ref name="RFC8200">{{en}} {{cite report |title=Internet Protocol, Version 6 (IPv6) Specification |url=https://www.rfc-editor.org/rfc/rfc8200 |last1=Deering |first1=Stephen |last2=Hinden |first2=Robert |date=Julie 2017 |publisher=Internet Engineering Task Force |id=RFC 8200}}</ref> Die ontplooiing van IPv6 is sedert die middel-2000's aan die gang en brei steeds wêreldwyd uit nadat die adresregisters alle hulpbronbestuurders begin aanmoedig het om vinnige oorskakeling te beplan.<ref name="ARINdepletion">{{en}} {{cite web |url=https://www.arin.net/knowledge/about_resources/ceo_letter.pdf |title=Notice of Internet Protocol version 4 (IPv4) Address Depletion |publisher=ARIN |access-date=24 Augustus 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100107095025/https://www.arin.net/knowledge/about_resources/ceo_letter.pdf |archive-date=7 Januarie 2010}}</ref> IPv6 is per ontwerp nie regstreeks met IPv4 versoenbaar nie en vestig eerder 'n parallelle weergawe van die Internet, sodat vertaalfasiliteite vir internetwerking bestaan en sommige knope die netwerkprogrammatuur vir albei netwerke bevat.<ref name="Punithavathani2014">{{en}} {{cite journal |last1=Punithavathani |first1=D. Shalini |last2=Radley |first2=Sheryl |date=2014 |title=Performance analysis for wireless networks: an analytical approach by multifarious Sym Teredo |journal=The Scientific World Journal |volume=2014 |doi=10.1155/2014/304914 |pmid=25506611 |pmc=4260372}}</ref> Feitlik alle moderne bedryfstelsels ondersteun albei weergawes van die internetprotokol, hoewel die netwerkinfrastruktuur in dié opsig agterweë gebly het. === Subnette === [[Lêer:Subnetting Concept-en.svg|duimnael|300px|Die skep van 'n subnet deur die gasheeridentifiseerder te verdeel]] 'n Subnet of subnetwerk is 'n logiese onderverdeling van 'n IP-netwerk.<ref name="RFC950">{{en}} {{cite report |title=Internet Standard Subnetting Procedure |url=https://www.rfc-editor.org/rfc/rfc950 |last1=Mogul |first1=Jeffrey |last2=Postel |first2=Jon |date=Augustus 1985 |publisher=Internet Engineering Task Force |id=RFC 950}}</ref> Rekenaars wat aan 'n subnet behoort, word met 'n identiese groep beduidendste bisse in hul IP-adresse geadresseer. Dit lei tot die logiese verdeling van 'n IP-adres in twee velde: die netwerknommer of roeteringsvoorvoegsel, en die res, wat 'n bepaalde gasheerrekenaar of netwerkkoppelvlak identifiseer. Die roeteringsvoorvoegsel kan in CIDR-notasie uitgedruk word: die eerste adres van 'n netwerk, gevolg deur 'n skuinsstreep en die bislengte van die voorvoegsel. Byvoorbeeld, <code>198.51.100.0/24</code> is die voorvoegsel van die IPv4-netwerk wat by daardie adres begin, met 24 bisse vir die netwerkvoorvoegsel en die oorblywende 8 bisse vir gasheeradressering; die adresse van <code>198.51.100.0</code> tot <code>198.51.100.255</code> behoort dus aan dié netwerk. Die IPv6-spesifikasie <code>2001:db8::/32</code> is 'n groot adresblok met 2⁹⁶ adresse en 'n 32-bis-roeteringsvoorvoegsel. By IPv4 kan 'n netwerk ook deur sy ''subnetmasker'' gekenmerk word, die bismasker wat die roeteringsvoorvoegsel lewer wanneer dit met 'n bisgewyse EN-bewerking op enige IP-adres in die netwerk toegepas word. Subnetmaskers word net soos adresse in punt-desimale notasie geskryf: <code>255.255.255.0</code> is byvoorbeeld die subnetmasker vir die voorvoegsel <code>198.51.100.0/24</code>. === Roetering === Rekenaars en roeteerders gebruik roeteringstabelle in hul bedryfstelsel om IP-pakkies aan te stuur na 'n knoop op 'n ander subnetwerk. Roeteringstabelle word met die hand opgestel of outomaties deur roeteringsprotokolle onderhou. Eindknope gebruik gewoonlik 'n verstekroete wat na 'n diensverskaffer wys wat deurvoer verskaf, terwyl die roeteerders van diensverskaffers die Border Gateway Protocol gebruik om die doeltreffendste roetering oor die ingewikkelde verbindings van die wêreldwye Internet te bepaal. Die verstekdeurgang is die knoop wat as aanstuurrekenaar na ander netwerke dien wanneer geen ander roetespesifikasie by die bestemmings-IP-adres van 'n pakkie pas nie.<ref name="Fisher2019">{{en}} {{cite web |url=https://www.lifewire.com/how-to-find-your-default-gateway-ip-address-2626072 |title=How to Find Your Default Gateway IP Address |last=Fisher |first=Tim |website=Lifewire |access-date=24 Augustus 2026 |archive-date=25 Februarie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190225162425/https://www.lifewire.com/how-to-find-your-default-gateway-ip-address-2626072}}</ref> == Toegang == Daar is verskeie metodes om toegang tot die Internet te kry, soos inbelverbindings, breëband (oor 'n koaksiale, optiese vesel- of koperkabel), [[Wi-Fi]], [[satelliet]] en selfoonnetwerke. Inbelverbindings en [[3G]] is grotendeels deur veselverbindings na die huis en deur 4G- en 5G-selfoonnetwerke vervang. Inisiatiewe van onder af het tot draadlose gemeenskapsnetwerke gelei, en kommersiële Wi-Fi-dienste wat groot gebiede dek, is in baie stede beskikbaar, waaronder New York, Londen, Wene, Toronto, San Francisco, Philadelphia, Chicago en Pittsburgh.<ref name="Bloomberg2006">{{en}} {{cite news |last=Pasternak |first=Sean B. |url=https://www.bloomberg.com/apps/news?pid=10000082&sid=aQ0ZfhMa4XGQ |title=Toronto Hydro to Install Wireless Network in Downtown Toronto |publisher=Bloomberg |date=7 Maart 2006 |access-date=24 Augustus 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060410104717/http://www.bloomberg.com/apps/news?pid=10000082&sid=aQ0ZfhMa4XGQ |archive-date=10 April 2006}}</ref> == Taal == [[Lêer:InternetUsersByLanguagePieChart.svg|duimnael|Internetgebruikers volgens taal]] [[Lêer:WebsitesByLanguagePieChart.svg|duimnael|Die tale van webwerwe se inhoud<ref name="W3Techs2013">{{en}} {{cite web |title=Usage of content languages for websites |url=http://w3techs.com/technologies/overview/content_language/all |work=W3Techs |access-date=16 September 2026}}</ref>]] Vroeë rekenaarstelsels was beperk tot die karakters van die American Standard Code for Information Interchange (ASCII), 'n deelversameling van die [[Latynse alfabet]]. Engels is die oorheersende taal op die Internet. Volgens syfers van 2008 was 30 % van die gebruikers Engelssprekend, gevolg deur [[Chinees]] (17 %), [[Spaans]] (9 %), [[Japannees]] (7 %), [[Frans]] (5 %) en [[Duits]] (5 %). Latere skattings gee Engels op sowat 26 % van die gebruikers en Chinees op sowat 20 %, terwyl Engels steeds omtrent die helfte van alle webinhoud uitmaak.<ref>[http://www.internetworldstats.com/stats7.htm Internet World Stats], besoek op 31 Maart 2008</ref> Ná Engels (27 %) is die tale waarin die meeste inhoud op die [[Wêreldwye web]] aangevra word [[Chinees]] (25 %), [[Spaans]] (8 %), [[Japannees]] (5 %), [[Portugees]] en [[Duits]] (elk 4 %), [[Arabies]], [[Frans]] en [[Russies]] (elk 3 %), en [[Koreaans]] (2 %).<ref name="IWSTaal">{{en}} {{cite web |date=18 Maart 2012 |title=Top Ten Internet Languages |url=http://www.internetworldstats.com/stats7.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20120426122721/http://www.internetworldstats.com/stats7.htm |archive-date=26 April 2012 |access-date=24 Augustus 2026 |website=Internet World Stats, Miniwatts Marketing Group}}</ref> Internettegnologie het in die laaste jare so goed ontwikkel, veral in die gebruik van moderne karakterkoderingstandaarde soos [[Unicode]], dat daar tans in feitlik enige taal gekommunikeer kan word, selfs dié wat ander skryfstelsels as die [[Latynse alfabet]] gebruik. Foute soos ''mojibake'' – die verkeerde vertoning van sommige tale se karakters – kom egter steeds voor. == Wêreldwye web == {{Hoofartikel|Wêreldwye web}} [[Lêer:First Web Server.jpg|duimnael|Die NeXT-rekenaar wat [[Tim Berners-Lee]] by [[CERN]] gebruik het en wat die wêreld se eerste [[webbediener]] geword het.]] [[Lêer:WorldWideWebAroundWikipedia.png|duimnael|links|Grafiese voorstelling van 'n baie klein deeltjie van die [[Wêreldwye web]] om hiperskakels te demonstreer.]] Soos reeds genoem, is die terme "Internet" en "Wêreldwye web" (soms net die Web genoem) nie sinonieme nie, hoewel dit dikwels so gebruik word. Die Wêreldwye web is 'n groot stelsel dokumente, [[beeld]]e, multimedia, toepassings en ander bronne wat logies deur hiperskakels en [[URL]]'s – meer algemeen ''Uniform Resource Identifiers'' (URI's) – aan mekaar verbind word en so 'n wêreldwye stelsel van benoemde verwysings vorm. URI's identifiseer dienste, [[webbediener]]s, databasisse en die dokumente en hulpbronne wat hulle kan lewer, simbolies.<ref name="W3CLinks">{{en}} {{cite web |title=HTML 4.01 Specification |url=http://www.w3.org/TR/html401/struct/links.html#h-12.1 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081006131915/http://www.w3.org/TR/html401/struct/links.html |archive-date=6 Oktober 2008 |publisher=World Wide Web Consortium |access-date=16 September 2026}}</ref><ref name="Webopedia2010">{{en}} {{cite web |date=24 Junie 2010 |title=The Difference Between the Internet and the World Wide Web |url=http://www.webopedia.com/DidYouKnow/Internet/Web_vs_Internet.asp |archive-url=https://web.archive.org/web/20140502001005/http://www.webopedia.com/DidYouKnow/Internet/Web_vs_Internet.asp |archive-date=2 Mei 2014 |access-date=24 Augustus 2026 |work=Webopedia |publisher=QuinStreet}}</ref> Hierdie skakels en URL's stel [[webbediener]]s en ander masjiene waarop die oorspronklikes data gestoor word, in staat om die data te stuur met behulp van [[HTTP]] (Hypertext Transfer Protocol). HTTP is die hoofprotokol vir toegang tot die Wêreldwye web, maar slegs een van die kommunikasieprotokolle op die Internet; webdienste gebruik dit ook vir kommunikasie tussen programmatuurstelsels om inligting, sakedata en logistiek oor te dra en uit te ruil.<ref name="Webopedia2010" /> Met behulp van [[webblaaier]]s soos [[Google Chrome]], [[Safari (webblaaier)|Safari]], [[Firefox|Mozilla Firefox]], Microsoft Edge en [[Opera (webblaaier)|Opera]] kan Internetgebruikers toegang kry tot webbladsye. Internet Explorer, wat lank die mees gebruikte blaaier was, is in 2022 gestaak. Hulle kan ook tussen webbladsye of webwerwe navigeer met behulp van hiperskakels. Webdokumente kan feitlik enige kombinasie van rekenaardata bevat, onder andere grafika, klank, video's, gewone teks, multimedia en interaktiewe inhoud soos webspeletjies, sagteware en demonstrasies. Skrifte wat aan die kliëntkant loop, kan animasies, speletjies, kantoortoepassings en wetenskaplike demonstrasies insluit. Deur sleutelwoord-soektogte met [[soekenjin]]s soos [[Google]], Bing en [[Yahoo!]] het miljoene mense vinnige, maklike toegang tot 'n oneindige verskeidenheid aanlyninligting. In vergelyking met gedrukte [[ensiklopedie]]ë en tradisionele [[biblioteek|biblioteke]] het die Wêreldwye web 'n skielike en geweldige desentralisasie van inligting en data tot gevolg gehad. Buiten webwerwe waarmee individue, organisasies en adverteerders 'n ontsaglike hoeveelheid mense kan bereik, word belangstelling in die Web ook aangevuur deur verskynsels soos webjoernale of blogs, asook versamelings persoonlike webbladsye en sosialenetwerkprofiele. Vroeë voorbeelde soos GeoCities (gesluit in 2009) en [[Myspace]] is later deur platforms soos [[Facebook]], Instagram, TikTok en X verdring. So word miljoene mense in staat gestel om op die Internet te kommunikeer sonder 'n groot kennis van onder andere [[HTML]]-teks. Met meer moderne stelsels soos [[wiki]]-sagteware kan mense ook met behulp van vooraf ontwerpte bladsye bydra tot 'n gemeenskaplike doel soos die skep van 'n ensiklopedie soos [[Wikipedia]]. == Ander dienste == Benewens die Wêreldwye web dra die Internet 'n groot verskeidenheid ander dienste. [[E-pos]] is een van die oudste en steeds een van die mees gebruikte, en werk met die SMTP-protokol vir versending en met IMAP of POP vir aflewering. Die gedagte om elektroniese teksboodskappe tussen partye te stuur, na analogie van briewe of memorandums, is ouer as die Internet self.<ref name="NewScientist1972">{{en}} {{cite journal |last=Brown |first=Ron |date=26 Oktober 1972 |title=Fax invades the mail market |journal=New Scientist |volume=56 |issue=817 |pages=218–221}}</ref><ref name="PopSci1973">{{en}} {{cite journal |last=Luckett |first=Herbert P. |date=Maart 1973 |title=What's News: Electronic-mail delivery gets started |journal=Popular Science |volume=202 |issue=3 |page=85}}</ref> Internettelefonie of VoIP stuur spraak as pakkies oor die netwerk in plaas van oor die geskakelde telefoonnetwerk, en dié tegnologie onderlê ook videogesprekke. VoIP-stelsels oorheers vandag baie markte omdat hulle so maklik en gerieflik soos 'n gewone telefoon is, met aansienlike kostebesparings, veral oor lang afstande.<ref name="Booth2010">{{en}} {{cite journal |last=Booth |first=C. |year=2010 |title=Chapter 2: IP Phones, Software VoIP, and Integrated and Mobile VoIP |journal=Library Technology Reports |volume=46 |issue=5 |pages=11–19}}</ref> Kitsboodskapdienste en later sosiale netwerke het van tekskletsdienste ontwikkel tot platforms wat teks, klank, beeld en video kombineer.<ref name="Britannica" /> Lêerdeling is die praktyk waarby groot hoeveelhede data as rekenaarlêers oor die Internet oorgedra word, byvoorbeeld deur lêerbedieners. Dit laat gebruikers toe om lêers na 'n bediener op te laai of, in die geval van eweknie-tot-eweknie-netwerke, regstreeks tussen gebruikersrekenaars uit te ruil sonder 'n sentrale bediener; die las van grootmaataflaaie na baie gebruikers kan so met spieëlbedieners of eweknie-netwerke verlig word. Toegang tot 'n lêer kan deur gebruikersverifikasie beheer word, die oordrag daarvan kan met [[versleuteling]] verberg word, en daar kan vir toegang betaal word – gewoonlik met kredietkaartbesonderhede wat self ten volle versleuteld oor die Internet gestuur word. Die oorsprong en egtheid van 'n ontvangde lêer kan met 'n digitale handtekening nagegaan word.<ref name="CISA2021">{{en}} {{cite web |title=Understanding Digital Signatures |url=https://www.cisa.gov/news-events/news/understanding-digital-signatures |publisher=Cybersecurity and Infrastructure Security Agency |date=2021 |access-date=24 Augustus 2026}}</ref> Stroommedia lewer klank en video wat afgespeel word terwyl dit afgelaai word eerder as ná die tyd, en dié tegnologie het die verspreiding van musiek, films en televisie ingrypend verander.<ref name="Britannica" /> == Sekuriteit == Die hulpbronne, apparatuur en programmatuur van die Internet is die teiken van kriminele of kwaadwillige pogings om onregmatige beheer te verkry, onderbrekings te veroorsaak, bedrog te pleeg, af te pers of privaat inligting te bekom.<ref name="Gralla2007">{{en}} {{cite book |last=Gralla |first=Preston |title=How the Internet Works |url=https://archive.org/details/howinternetworks00gral |year=2007 |publisher=Que |location=Indianapolis |isbn=978-0-7897-2132-7}}</ref> === Wanware === Die grootskaalse gebruik van die Internet het dit ook 'n doelwit vir misbruik gemaak. Wanware – programmatuur wat kwaadwillig ontwerp is, waaronder [[rekenaarvirus]]se, wurms wat hulself outomaties kopieer, [[losprysware]], [[botnet]]te en spioenware wat oor gebruikers se bedrywighede en tikwerk verslag doen – versprei deur e-pos-aanhegsels, kwaadwillige webwerwe en ongelapte programmatuur. Uitvissing lei gebruikers om vertroulike inligting soos wagwoorde en bankbesonderhede aan bedrieërs te gee deur voor te gee dat 'n boodskap van 'n vertroude instansie kom, en botnette – groot netwerke van besmette rekenaars – word gebruik om diensweieringsaanvalle uit te voer.<ref name="Britannica" /> Sulke bedrywighede maak gewoonlik [[kubermisdaad]] uit, en verdedigingsteoretici het ook oor die moontlikheid van kuberoorlogvoering op groot skaal met soortgelyke metodes bespiegel.<ref name="Andriole2020">{{en}} {{cite web |last=Andriole |first=Steve |title=Cyberwarfare Will Explode In 2020 (Because It's Cheap, Easy And Effective) |url=https://www.forbes.com/sites/steveandriole/2020/01/14/cyberwarfare-will-explode-in-2020-because-its-cheap-easy--effective/ |date=14 Januarie 2020 |access-date=24 Augustus 2026 |website=Forbes}}</ref> Wanware skep ernstige probleme vir individue en ondernemings op die Internet.<ref name="Razak2016">{{en}} {{cite journal |last1=Razak |first1=Mohd Faizal Ab |last2=Anuar |first2=Nor Badrul |last3=Salleh |first3=Rosli |last4=Firdaus |first4=Ahmad |title=The rise of 'malware': Bibliometric analysis of malware study |journal=Journal of Network and Computer Applications |date=November 2016 |volume=75 |pages=58–76 |doi=10.1016/j.jnca.2016.08.022}}</ref> Volgens Symantec se ''Internet Security Threat Report'' van 2018 het die getal wanwarevariante in 2017 tot 669&nbsp;947&nbsp;865 gestyg, twee keer soveel as in 2016.<ref name="Xiao2020">{{en}} {{cite journal |last1=Xiao |first1=Fei |last2=Sun |first2=Yi |last3=Du |first3=Donggao |last4=Li |first4=Xuelei |last5=Luo |first5=Min |date=21 Maart 2020 |title=A Novel Malware Classification Method Based on Crucial Behavior |journal=Mathematical Problems in Engineering |volume=2020 |pages=1–12 |doi=10.1155/2020/6804290}}</ref> Daar is voorspel dat kubermisdaad – wat wanware-aanvalle sowel as ander misdade met rekenaars insluit – die wêreldekonomie in 2021 sowat 6&nbsp;biljoen Amerikaanse dollar sou kos, en dat dit teen 15&nbsp;% per jaar toeneem.<ref name="Morgan2020">{{en}} {{cite web |last=Morgan |first=Steve |date=13 November 2020 |title=Cybercrime To Cost The World $10.5 Trillion Annually By 2025 |url=https://cybersecurityventures.com/hackerpocalypse-cybercrime-report-2016/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20220305072352/https://cybersecurityventures.com/hackerpocalypse-cybercrime-report-2016/ |archive-date=5 Maart 2022 |access-date=24 Augustus 2026 |work=Cybercrime Magazine |publisher=Cybersecurity Ventures}}</ref> Sedert 2021 word wanware ook ontwerp om rekenaarstelsels te tref wat kritieke infrastruktuur soos die elektrisiteitsverspreidingsnetwerk bedryf,<ref name="EderNeuhauser2019">{{en}} {{cite journal |last1=Eder-Neuhauser |first1=Peter |last2=Zseby |first2=Tanja |last3=Fabini |first3=Joachim |title=Malware propagation in smart grid networks: metrics, simulation and comparison of three malware types |journal=Journal of Computer Virology and Hacking Techniques |date=Junie 2019 |volume=15 |issue=2 |pages=109–125 |doi=10.1007/s11416-018-0325-y}}</ref> en wanware kan so ontwerp word dat dit die opsporingsalgoritmes van teenvirusprogrammatuur ontduik.<ref name="Spring2023">{{en}} {{cite web |last=Spring |first=Tom |date=12 Junie 2023 |title=Obfuscation tool 'BatCloak' can evade 80% of AV engines |url=https://www.scmagazine.com/news/obfuscation-batcloak-80-percent-av-engines |access-date=24 Augustus 2026 |website=SC Media}}</ref> === Toesig === Die argitektuur van die Internet maak grootskaalse toesig ook moontlik. Verkeer beweeg deur 'n beperkte aantal ruggraatverbindings en uitruilpunte, waar dit afgetap kan word, en diensverskaffers en platforms hou groot hoeveelhede data oor hul gebruikers aan. Versleuteling – veral die algemene gebruik van [[HTTPS]] vir webverkeer – het die inhoud van kommunikasie moeiliker om af te luister gemaak, hoewel metadata soos wie met wie kommunikeer dikwels steeds sigbaar bly.<ref name="Britannica" /> Die oorgrote meerderheid rekenaartoesig behels die monitering van data en verkeer op die Internet.<ref name="Diffie2008">{{en}} {{cite news |url=http://www.sciam.com/article.cfm?id=internet-eavesdropping |title=Internet Eavesdropping: A Brave New World of Wiretapping |last1=Diffie |first1=Whitfield |last2=Landau |first2=Susan |date=Augustus 2008 |work=Scientific American |access-date=24 Augustus 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081113212137/http://www.sciam.com/article.cfm?id=internet-eavesdropping |archive-date=13 November 2008}}</ref> In die Verenigde State moet alle telefoonoproepe en breëbandinternetverkeer ingevolge die Communications Assistance for Law Enforcement Act byvoorbeeld beskikbaar wees vir onbelemmerde intydse monitering deur federale wetstoepassingsagentskappe,<ref name="EFFCALEA">{{en}} {{cite web |url=https://www.eff.org/issues/calea |title=CALEA: The Perils of Wiretapping the Internet |work=Electronic Frontier Foundation |access-date=24 Augustus 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090316041313/http://www.eff.org/issues/calea |archive-date=16 Maart 2009}}</ref> en moet alle Amerikaanse telekommunikasieverskaffers pakkiesnuffeltegnologie installeer waarmee federale wetstoepassings- en intelligensieagentskappe al hul kliënte se breëband- en VoIP-verkeer kan onderskep.<ref name="ACEvFCC">{{en}} {{cite web |date=9 Junie 2006 |title=American Council on Education v. FCC, United States Court of Appeals for the District of Columbia Circuit |url=http://www.baller.com/pdfs/ACE.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20120907032500/http://www.baller.com/pdfs/ACE.pdf |archive-date=7 September 2012 |access-date=24 Augustus 2026}}</ref> Die groot hoeveelheid data wat so ingesamel word, verg toesigprogrammatuur wat die tersaaklike inligting filtreer en aanmeld, soos die gebruik van bepaalde woorde of frases, die besoek van bepaalde soorte webwerwe, of kommunikasie per e-pos of klets met bepaalde partye.<ref name="Hill2004">{{en}} {{cite news |url=https://www.usatoday.com/tech/news/surveillance/2004-10-11-chatroom-surv_x.htm |title=Government funds chat room surveillance research |last=Hill |first=Michael |date=11 Oktober 2004 |agency=Associated Press |newspaper=USA Today |access-date=24 Augustus 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100511220550/http://www.usatoday.com/tech/news/surveillance/2004-10-11-chatroom-surv_x.htm |archive-date=11 Mei 2010}}</ref> Agentskappe soos die Information Awareness Office, die Amerikaanse Nasionale Veiligheidsagentskap, die Britse GCHQ en die [[FBI]] bestee jaarliks miljarde dollar om stelsels vir die onderskepping en ontleding van data te ontwikkel, aan te koop en te bedryf.<ref name="McCullagh2007">{{en}} {{cite news |url=http://news.zdnet.com/2100-9595_22-151059.html |title=FBI turns to broad new wiretap method |last=McCullagh |first=Declan |date=30 Januarie 2007 |work=ZDNet News |access-date=24 Augustus 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100407040227/http://news.zdnet.com/2100-9595_22-151059.html |archive-date=7 April 2010}}</ref> Soortgelyke stelsels word deur die Iranse geheime polisie bedryf om andersdenkendes te identifiseer en te onderdruk; die nodige apparatuur en programmatuur is na bewering deur die Duitse [[Siemens]] en die Finse [[Nokia]] geïnstalleer.<ref name="Debka2009">{{en}} {{cite web |url=http://www.debka.com/article/3509/ |title=First round in Internet war goes to Iranian intelligence |website=Debkafile |date=28 Junie 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131221173608/http://www.debka.com/article/3509/ |archive-date=21 Desember 2013 |access-date=24 Augustus 2026}}</ref> === Sensuur === Sommige regerings beperk of monitor watter inligting hul burgers oor die Internet kan bekom. Dit word bewerkstellig deur die blokkering van domeinname of IP-adresse, die filtrering van soekresultate, die vereiste dat diensverskaffers bepaalde inhoud verwyder, en in uiterste gevalle die algehele afsluiting van internettoegang tydens verkiesings of onrus. Organisasies wat internetvryheid monitor, klassifiseer lande op 'n skaal van min of geen sensuur tot deurlopende sensuur en toesig.<ref name="Britannica" /> Regerings soos dié van [[Myanmar]], [[Iran]], [[Noord-Korea]], die vasteland van [[Volksrepubliek China|China]], [[Saoedi-Arabië]] en die [[Verenigde Arabiese Emirate]] beperk toegang tot inhoud op die Internet binne hul gebiede, veral tot politieke en godsdienstige inhoud, met filters op domeinname en sleutelwoorde.<ref name="Deibert2010">{{en}} {{cite book |last1=Deibert |first1=Ronald J. |last2=Palfrey |first2=John G. |last3=Rohozinski |first3=Rafal |last4=Zittrain |first4=Jonathan |title=Access Controlled: The Shaping of Power, Rights, and Rule in Cyberspace |publisher=MIT Press |year=2010 |isbn=978-0-262-51435-4}}</ref> In [[Noorweë]], [[Denemarke]], [[Finland]] en [[Swede]] het die groot internetdiensverskaffers vrywillig ingestem om toegang tot werwe op 'n amptelike lys te beperk. Hoewel dié lys van verbode hulpbronne veronderstel is om slegs bekende kinderpornografiewerwe te bevat, is die inhoud daarvan geheim.<ref name="Register2008">{{en}} {{cite web |title=Finland censors anti-censorship site |work=The Register |url=https://www.theregister.co.uk/2008/02/18/finnish_policy_censor_activist/ |date=18 Februarie 2008 |access-date=24 Augustus 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080220075300/https://www.theregister.co.uk/2008/02/18/finnish_policy_censor_activist/ |archive-date=20 Februarie 2008}}</ref> Baie lande, waaronder die Verenigde State, het wette teen die besit of verspreiding van bepaalde materiaal soos kinderpornografie oor die Internet ingestel, maar hulle skryf nie filterprogrammatuur voor nie. Talle gratis of kommersieel verkrygbare programme, bekend as inhoudbeheerprogrammatuur, is vir gebruikers beskikbaar om aanstootlike inhoud op individuele rekenaars of netwerke te blokkeer en so kinders se toegang tot pornografiese materiaal of gewelduitbeelding te beperk. == Maatskaplike uitwerking == Die Internet het nuwe vorme van maatskaplike omgang, bedrywighede en verenigings moontlik gemaak, wat tot die wetenskaplike studie van die [[Sosiologie|sosiologie]] van die Internet gelei het. === Gebruikers === [[Lêer:Internet users per 100 inhabitants ITU.svg|duimnael|Internetgebruikers per 100 inwoners. Bron: Internasionale Telekommunikasie-unie.]] Tussen 2000 en 2009 het die aantal internetgebruikers wêreldwyd van 390&nbsp;miljoen tot 1,9&nbsp;miljard gestyg,<ref name="ITUgrafieke">{{en}} {{cite web |title=Internet users graphs |url=https://www.itu.int/en/ITU-D/Statistics/Pages/stat/ |publisher=Internasionale Telekommunikasie-unie |archive-url=https://web.archive.org/web/20200509175322/https://www.itu.int/en/ITU-D/Statistics/Pages/stat/default.aspx |archive-date=9 Mei 2020 |access-date=24 Augustus 2026}}</ref> en in 2014 het dit drie miljard of 44&nbsp;% van die wêreldbevolking oortref, hoewel twee derdes daarvan uit die rykste lande gekom het: 78&nbsp;% van Europeërs het die Internet gebruik, gevolg deur 57&nbsp;% van die inwoners van Noord- en Suid-Amerika.<ref name="Dent2014">{{en}} {{cite web |author=Steve Dent |date=25 November 2014 |title=There are now 3 billion Internet users, mostly in rich countries |url=https://www.engadget.com/2014/11/25/3-billion-internet-users/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20141128020032/http://www.engadget.com/2014/11/25/3-billion-internet-users/ |archive-date=28 November 2014 |access-date=24 Augustus 2026}}</ref> Teen 2010 het 22&nbsp;% van die wêreldbevolking toegang tot rekenaars gehad, met 'n miljard [[Google]]-soektogte per dag, 300&nbsp;miljoen gebruikers wat blogs gelees het en twee miljard video's wat daagliks op [[YouTube]] gekyk is, en op 31 Maart 2011 was die geraamde totale getal internetgebruikers 2,095&nbsp;miljard, of 30&nbsp;% van die wêreldbevolking.<ref name="inetstats" /><ref name="Antara2011">{{en}} {{cite web |date=26 Mei 2011 |title=Google Earth demonstrates how technology benefits RI's civil society, govt |url=http://www.antaranews.com/en/news/71940/google-earth-demonstrates-how-technology-benefits-ris-civil-society-govt |archive-url=https://web.archive.org/web/20121029074528/http://www.antaranews.com/en/news/71940/google-earth-demonstrates-how-technology-benefits-ris-civil-society-govt |archive-date=29 Oktober 2012 |access-date=24 Augustus 2026 |publisher=Antara News}}</ref> Die meeste Internetgebruikers was in 2008 in [[Asië]] (40 %), gevolg deur [[Europa]] (26 %), [[Noord-Amerika]] (17 %), [[Latyns-Amerika]] (10 %), [[Afrika]] (4 %), die [[Midde-Ooste]] (3 %) en [[Australië]] (1 %); sedertdien het Afrika se aandeel sterk gegroei.<ref name="inetstats">[http://www.internetworldstats.com/stats.htm World Internet Usage Statistics News and Population Stats] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110623200007/http://www.internetworldstats.com/stats.htm |date=23 Junie 2011 }}, besoek op 30 Junie 2008</ref> Teen 2018 was Asië alleen verantwoordelik vir 51&nbsp;% van alle internetgebruikers, met 2,2&nbsp;miljard van die wêreld se 4,3&nbsp;miljard gebruikers. [[Volksrepubliek China|China]] het in 2018 'n belangrike mylpyl oortref toe die land se internetregulerende owerheid, die China Internet Network Information Centre, aangekondig het dat China 802&nbsp;miljoen gebruikers het,<ref name="CNNIC2018">{{en}} {{cite web |date=Januarie 2018 |title=Statistical Report on Internet Development in China |url=https://cnnic.com.cn/IDR/ReportDownloads/201807/P020180711391069195909.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20190412062935/https://cnnic.com.cn/IDR/ReportDownloads/201807/P020180711391069195909.pdf |archive-date=12 April 2019 |publisher=China Internet Network Information Centre |access-date=24 Augustus 2026}}</ref> gevolg deur [[Indië]] met sowat 700&nbsp;miljoen en die Verenigde State met 275&nbsp;miljoen. Gemeet aan deurdringing het China in 2022 egter 'n koers van 70&nbsp;% gehad, teenoor Indië se 60&nbsp;% en die Verenigde State se 90&nbsp;%.<ref name="IWS2019">{{en}} {{cite web |title=World Internet Users Statistics and 2019 World Population Stats |url=https://www.internetworldstats.com/stats.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20171124192836/http://www.internetworldstats.com/stats.htm |archive-date=24 November 2017 |access-date=24 Augustus 2026 |website=internetworldstats.com}}</ref> Die groei is sedertdien deur die ontwikkelende wêreld gedryf: in 2022 was 54&nbsp;% van die wêreld se gebruikers in Asië, 14&nbsp;% in Europa, 11&nbsp;% in Afrika, 10&nbsp;% in Latyns-Amerika en die [[Karibiese gebied|Karibiese streek]], 7&nbsp;% in Noord-Amerika, 4&nbsp;% in die Midde-Ooste en 1&nbsp;% in [[Oseanië]].<ref name="IWS2023">{{en}} {{cite web |date=30 Junie 2023 |title=World Internet Usage Statistics News and Population Stats |url=http://www.internetworldstats.com/stats.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20170319013935/http://www.internetworldstats.com/stats.htm |archive-date=19 Maart 2017 |access-date=24 Augustus 2026 |website=Internet World Stats}}</ref> In 2019 het [[Koeweit]], [[Katar]], die [[Falklandeilande]], [[Bermuda]] en [[Ysland]] die hoogste internetdeurdringing gehad, met 93&nbsp;% of meer van die bevolking wat toegang het.<ref name="ITUIndividuals">{{en}} {{cite web |title=Percentage of Individuals using the Internet 2000–2012 |url=http://www.itu.int/en/ITU-D/Statistics/Documents/statistics/2013/Individuals_Internet_2000-2012.xls |publisher=Internasionale Telekommunikasie-unie |location=Genève |date=Junie 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140209141641/http://www.itu.int/en/ITU-D/Statistics/Documents/statistics/2013/Individuals_Internet_2000-2012.xls |archive-date=9 Februarie 2014 |access-date=24 Augustus 2026}}</ref> Verskeie nuutskeppinge verwys na internetgebruikers. 'n ''Netizen'' – "burger van die net" – is iemand wat aktief betrokke is by die verbetering van aanlyngemeenskappe, van die Internet in die algemeen, of van politieke aangeleenthede en regte soos die [[vryheid van spraak]].<ref name="Seese2009">{{en}} {{cite book |last=Seese |first=Michael |title=Scrappy Information Security |url=https://archive.org/details/scrappyinformati0000sees |publisher=Happy About |year=2009 |isbn=978-1-60005-132-6 |page=[https://archive.org/details/scrappyinformati0000sees/page/130 130]}}</ref><ref name="HaubenNet1996">{{en}} {{cite web |last=Hauben |first=Michael |date=5 Junie 1996 |title=The Net and Netizens |url=http://www.columbia.edu/~rh120/ch106.x01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110604214312/http://www.columbia.edu/~rh120/ch106.x01 |archive-date=4 Junie 2011 |publisher=Columbia-universiteit |access-date=24 Augustus 2026}}</ref> 'n ''Internaut'' is 'n operateur of tegnies hoogs bekwame gebruiker van die Internet,<ref name="LeinerISOCbrief">{{en}} {{cite web |last1=Leiner |first1=Barry M. |last2=Cerf |first2=Vinton G. |last3=Clark |first3=David D. |last4=Kahn |first4=Robert E. |date=10 Desember 2003 |title=A Brief History of the Internet |url=http://www.isoc.org/internet/history/brief.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20070604153304/http://www.isoc.org/internet/history/brief.shtml |archive-date=4 Junie 2007 |website=Internet Society |access-date=24 Augustus 2026 |display-authors=3}}</ref> en 'n digitale burger is iemand wat die Internet gebruik om aan die samelewing, die politiek en die regering deel te neem.<ref name="Mossberger2011">{{en}} {{cite book |last1=Mossberger |first1=Karen |last2=Tolbert |first2=Caroline J. |last3=McNeal |first3=Ramona S. |title=Digital Citizenship: The Internet, Society and Participation |url=https://archive.org/details/digitalcitizensh0000moss |publisher=MIT Press |year=2007}}</ref> === Gebruik === [[Lêer:Share of individuals using the internet.png|duimnael|360px|Internetgebruikers in 2021 as 'n persentasie van elke land se bevolking. Bron: Our World in Data.]] Die Internet laat groter buigsaamheid in werkure en werkplek toe, veral met die verspreiding van ongemeterde snelverbindings. Toegang is met talle middele feitlik oral moontlik, en selfone, datakaarte, handrekenaarspeletjiekonsoles en selroeteerders stel gebruikers in staat om draadloos te verbind. ==== Inligting en onderwys ==== Opvoedkundige materiaal op alle vlakke, van voorskoolse programme tot navorsingsliteratuur wat deur Google Scholar bekom word, is op webwerwe beskikbaar. Die Internet het die ontwikkeling van virtuele universiteite en afstandsonderrig moontlik gemaak en so sowel formele as informele onderwys bevorder. Dit stel navorsers ook in staat om navorsing op afstand deur virtuele laboratoriums te doen, met ingrypende veranderinge in die bereik en algemene geldigheid van bevindings sowel as in die kommunikasie tussen wetenskaplikes en die publikasie van resultate.<ref name="Reips2008">{{en}} {{cite book |last=Reips |first=Ulf-Dietrich |title=Psychological Aspects of Cyberspace: Theory, Research, Applications |publisher=Cambridge University Press |year=2008 |isbn=978-0-521-69464-3 |location=Cambridge |pages=268–294 |chapter=How Internet-mediated research changes science}}</ref> Teen die laat 2010's is die Internet beskryf as die hoofbron van wetenskaplike inligting vir die meerderheid van die bevolking van die globale noorde.<ref name="Jemielniak2020">{{en}} {{cite book |last1=Jemielniak |first1=Dariusz |last2=Przegalinska |first2=Aleksandra |title=Collaborative Society |url=https://archive.org/details/collaborativesoc0000jemi |publisher=MIT Press |year=2020 |isbn=978-0-262-35645-9 |page=[https://archive.org/details/collaborativesoc0000jemi/page/111 111]}}</ref> [[Wiki]]'s word ook in die akademiese wêreld gebruik om inligting oor institusionele en internasionale grense heen te deel en te versprei.<ref name="Wanderley2006">{{en}} {{cite book |last1=Wanderley |first1=Marcelo M. |last2=Birnbaum |first2=David |last3=Malloch |first3=Joseph |title=New Interfaces for Musical Expression |publisher=IRCAM – Centre Pompidou |year=2006 |isbn=978-2-84426-314-8 |page=180}}</ref> Hulle is in dié omgewings nuttig bevind vir samewerking aan toekenningsaansoeke, strategiese beplanning, departementele dokumentasie en komiteewerk.<ref name="Lombardo2008">{{en}} {{cite journal |last1=Lombardo |first1=Nancy T. |last2=Mower |first2=Allyson |last3=McFarland |first3=Mary M. |title=Putting Wikis to Work in Libraries |journal=Medical Reference Services Quarterly |date=2 Junie 2008 |volume=27 |issue=2 |pages=129–145 |doi=10.1080/02763860802114223 |pmid=18844087}}</ref> Die Amerikaanse [[Patent|patent]]- en handelsmerkkantoor gebruik 'n wiki waarmee die publiek kan saamwerk om die stand van die tegniek vir hangende patentaansoeke te vind, en Queens in New York het 'n wiki gebruik waarmee burgers aan die ontwerp en beplanning van 'n plaaslike park kon meewerk.<ref name="Noveck2007">{{en}} {{cite journal |last=Noveck |first=Beth Simone |title=Wikipedia and the Future of Legal Education |journal=Journal of Legal Education |date=2007 |volume=57 |issue=1 |pages=3–9 |jstor=42894005}}</ref> Die [[Engelse Wikipedia]] het die grootste gebruikersbasis van al die wiki's op die Wêreldwye web<ref name="WikiStats2008">{{en}} {{cite web |date=3 April 2008 |title=WikiStats by S23 |url=http://s23.org/wikistats/largest_html.php?sort=users_desc&th=8000&lines=500 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140825164715/http://s23.org/wikistats/largest_html.php?sort=users_desc&th=8000&lines=500 |archive-date=25 Augustus 2014 |access-date=24 Augustus 2026 |publisher=S23Wiki}}</ref> en dit staan onder die tien werwe met die meeste verkeer.<ref name="Alexa2015">{{en}} {{cite web |title=Alexa Web Search – Top 500 |url=http://www.alexa.com/topsites |archive-url=https://web.archive.org/web/20150302173920/http://www.alexa.com/topsites |archive-date=2 Maart 2015 |access-date=24 Augustus 2026 |publisher=Alexa Internet}}</ref> ==== Vermaak ==== Die Internet is van sy ontstaan af 'n belangrike uitlaat vir ontspanning, met vermaaklike maatskaplike eksperimente soos MUD's en MOO's wat op universiteitsbedieners bedryf is en humoristiese Usenet-groepe wat baie verkeer ontvang het. Baie internetforums het afdelings wat aan speletjies en humoristiese video's afgestaan word.<ref name="StudFiles">{{In taal|ru}} {{cite web |title=Communication in our life |url=https://studfile.net/preview/2987063/ |access-date=24 Augustus 2026 |website=StudFiles}}</ref> 'n Verdere ontspanningsgebied op die Internet is multispelerspeletjies.<ref name="Spohn2009">{{en}} {{cite web |last=Spohn |first=Dave |date=15 Desember 2009 |title=Top Online Game Trends of the Decade |url=http://internetgames.about.com/od/gamingnews/a/trendsdecade.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20110929074221/http://internetgames.about.com/od/gamingnews/a/trendsdecade.htm |archive-date=29 September 2011 |website=About.com |access-date=24 Augustus 2026}}</ref> Dié vorm van vermaak skep gemeenskappe waarin mense van alle ouderdomme en herkomste die snelbewegende wêreld van multispelerspeletjies geniet, van massiewe multispeler-aanlynrolspele tot eerstepersoonskieters, en van rolspeletjies tot aanlyndobbelary. Hoewel aanlynspeletjies al sedert die 1970's bestaan, het die moderne vorme daarvan met intekendienste soos GameSpy en MPlayer begin.<ref name="Spohn2011">{{en}} {{cite web |last=Spohn |first=Dave |date=2 Junie 2011 |title=Internet Game Timeline: 1963–2004 |url=http://internetgames.about.com/od/gamingnews/a/timeline.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20060425091409/http://internetgames.about.com/od/gamingnews/a/timeline.htm |archive-date=25 April 2006 |website=About.com |access-date=24 Augustus 2026}}</ref> Stroommedia is die intydse aflewering van digitale media vir onmiddellike gebruik deur eindgebruikers. Stroommaatskappye soos [[Netflix]], Disney+, Amazon se Prime Video, Mubi, [[Hulu]] en Apple TV+ oorheers vandag die vermaakbedryf en oorskadu die tradisionele uitsaaiers.<ref name="Bajarin2024">{{en}} {{cite web |last=Bajarin |first=Tim |date=26 November 2024 |title=The Future Of Media: Streaming Dominates |url=https://www.forbes.com/sites/timbajarin/2024/11/26/the-future-of-media-streaming-dominance-and-the-data-revolution/ |access-date=24 Augustus 2026 |website=Forbes}}</ref> Klankstroomdienste soos [[Spotify]] en [[Apple Music]] het eweneens 'n aansienlike markaandeel in die klankvermaakmark. Werwe vir die deel van video's is ook 'n belangrike faktor in die vermaakstelsel. [[YouTube]] is op 15 Februarie 2005 gestig en is vandag die voorste werf vir gratis stroomvideo, met meer as twee miljard gebruikers.<ref name="YouTubePress">{{en}} {{cite web |title=Press |url=https://www.youtube.com/about/press/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20171111094352/https://www.youtube.com/yt/about/press/ |archive-date=11 November 2017 |access-date=24 Augustus 2026 |website=YouTube}}</ref> Dit gebruik 'n webspeler om videolêers te stroom en te vertoon.<ref name="YouTubeHTML5">{{en}} {{cite web |title=YouTube now defaults to HTML5 |url=https://youtube-eng.googleblog.com/2015/01/youtube-now-defaults-to-html5_27.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20180910204225/https://youtube-eng.googleblog.com/2015/01/youtube-now-defaults-to-html5_27.html |archive-date=10 September 2018 |access-date=24 Augustus 2026 |work=YouTube Engineering and Developers Blog}}</ref> YouTube-gebruikers kyk honderde miljoene video's per dag en laai honderdduisende op. Ander werwe vir die deel van video's is onder meer [[Vimeo]], [[Instagram]] en [[TikTok]].<ref name="Patwa2026">{{en}} {{cite web |last1=Patwa |first1=Nitish |title=Vimeo's Massive Layoffs Are a Sign of Something Much Darker for the Internet |url=https://slate.com/technology/2026/01/vimeo-layoffs-youtube-video-internet.html |website=Slate |date=23 Januarie 2026 |access-date=24 Augustus 2026}}</ref> ==== Pornografie ==== Hoewel baie regerings probeer het om sowel internetpornografie as aanlyndobbelary te beperk, het dit oor die algemeen nie hul wye gewildheid gestuit nie.<ref name="Goldman2008">{{en}} {{cite web |last=Goldman |first=Russell |date=22 Januarie 2008 |title=Do It Yourself! Amateur Porn Stars Make Bank |url=https://abcnews.go.com/Business/SmallBiz/story?id=4151592 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111230075056/https://abcnews.go.com/Business/SmallBiz/story?id=4151592 |archive-date=30 Desember 2011 |website=ABC News |access-date=24 Augustus 2026}}</ref> 'n Aantal advertensiebefondsde werwe wat oënskynlik vir die deel van video's bedoel is – bekend as "tube-werwe" – is geskep om gedeelde pornografiese video-inhoud te huisves. Weens wette wat dokumentasie van die herkoms van pornografie vereis, werk dié werwe deesdae grootliks saam met pornografiese filmateljees en hul eie onafhanklike netwerke van vervaardigers, en tree hulle dus feitlik as stroomvideodienste op. Groot rolspelers in dié veld is onder meer die markleier Aylo, wat PornHub en talle ander handelsnaamwerwe bedryf, sowel as onafhanklike bedryfsmaatskappye soos xHamster en Xvideos. In 2023 was die internetverkeer na pornografiese videowerwe vergelykbaar met dié na die hoofstroomdienste vir stroomvideo en die deel van video's.<ref name="Wright2023">{{en}} {{cite journal |last1=Wright |first1=Paul J. |last2=Tokunaga |first2=Robert |last3=Herbenick |first3=Debby |title=But Do Porn Sites Get More Traffic than TikTok, OpenAI, and Zoom? |journal=The Journal of Sex Research |date=24 Julie 2023 |volume=60 |issue=6 |pages=763–767 |doi=10.1080/00224499.2023.2220690 |pmid=37273178}}</ref> ==== Werk op afstand ==== Werk op afstand word deur hulpmiddels soos samewerkingsprogrammatuur, virtuele privaat netwerke, konferensie-oproepe, videotelefonie en VoIP moontlik gemaak, sodat werk van enige plek af verrig kan word, soos van die werker se huis.<ref name="ILOtelework">{{en}} {{cite web |title=Challenges and opportunities of teleworking for workers and employers in the ICTS and financial services sectors |url=https://www.ilo.org/sites/default/files/wcmsp5/groups/public/%40ed_dialogue/%40sector/documents/publication/wcms_531111.pdf |publisher=Internasionale Arbeidsorganisasie |access-date=16 September 2026}}</ref> ==== Filantropie ==== Die verspreiding van goedkoop internettoegang in ontwikkelende lande het nuwe moontlikhede vir eweknie-tot-eweknie-liefdadigheid geopen, waar individue klein bedrae tot liefdadigheidsprojekte vir ander individue kan bydra. Werwe soos DonorsChoose en GlobalGiving stel klein skenkers in staat om geld na individuele projekte van hul keuse te kanaliseer. 'n Gewilde variasie op internetgebaseerde filantropie is die gebruik van eweknie-tot-eweknie-lenings vir liefdadigheidsdoeleindes; Kiva het dié gedagte in 2005 gebaan met die eerste webgebaseerde diens wat individuele leningsprofiele vir befondsing gepubliseer het.<ref name="Roodman2009">{{en}} {{cite web |last=Roodman |first=David |date=2 Oktober 2009 |title=Kiva Is Not Quite What It Seems |url=http://blogs.cgdev.org/open_book/2009/10/kiva-is-not-quite-what-it-seems.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20100210045011/http://blogs.cgdev.org/open_book/2009/10/kiva-is-not-quite-what-it-seems.php |archive-date=10 Februarie 2010 |access-date=24 Augustus 2026 |website=Center for Global Development}}</ref><ref name="Strom2009">{{en}} {{cite news |last=Strom |first=Stephanie |date=9 November 2009 |title=Confusion on Where Money Lent via Kiva Goes |url=https://www.nytimes.com/2009/11/09/business/global/09kiva.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20170129225155/http://www.nytimes.com/2009/11/09/business/global/09kiva.html |archive-date=29 Januarie 2017 |work=The New York Times |page=6 |access-date=24 Augustus 2026}}</ref> === Programmatuur === Die lae koste en byna oombliklike deel van idees, kennis en vaardighede het samewerking dramaties vergemaklik met die hulp van samewerkingsprogrammatuur waarmee groepe maklik kan vorm, goedkoop kan kommunikeer en idees kan deel. 'n Voorbeeld daarvan is die beweging vir [[vrye sagteware]], wat onder meer [[Linux]], [[Mozilla Firefox]] en [[OpenOffice.org]] – waaruit [[LibreOffice]] later ontstaan het – opgelewer het. Inhoudbestuurstelsels laat samewerkende spanne toe om gelyktydig aan gedeelde dokumentversamelings te werk sonder om mekaar se werk per ongeluk te vernietig. Die Internet maak ook wolkbewerking, virtuele privaat netwerke, afgeleë werkskerms en werk op afstand moontlik. === Sielkunde === Die ontremmingseffek van aanlyn wees beskryf die neiging van baie mense om aanlyn feller of aanstootliker op te tree as wat hulle van aangesig tot aangesig sou doen. 'n Beduidende aantal feministiese vroue was die teiken van verskillende vorme van teistering, van beledigings en haatspraak tot, in uiterste gevalle, dreigemente van verkragting en dood, in reaksie op wat hulle op sosiale media geplaas het. Die maatskappye agter sosiale media is in die verlede gekritiseer omdat hulle nie genoeg gedoen het om slagoffers van aanlynmisbruik by te staan nie.<ref name="Moore2013">{{en}} {{cite news |last=Moore |first=Keith |date=27 Julie 2013 |title=Twitter 'report abuse' button calls after rape threats |url=https://www.bbc.co.uk/news/technology-23477130 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140904014545/http://www.bbc.co.uk/news/technology-23477130 |archive-date=4 September 2014 |access-date=24 Augustus 2026 |work=BBC News}}</ref> Kinders loop aanlyn ook gevare soos kuberafknouery en toenaderings deur seksuele roofdiere wat hulle soms as kinders voordoen. Uit naïwiteit plaas hulle soms persoonlike inligting oor hulself aanlyn, wat hulle of hul gesinne in gevaar kan stel as hulle nie daarteen gewaarsku word nie. Baie ouers verkies om internetfiltrering in te stel of hul kinders se aanlynbedrywighede te bewaak in 'n poging om hulle teen [[pornografie]] of geweldadige inhoud te beskerm. Die gewildste sosialenetwerkdienste verbied gewoonlik gebruikers onder die ouderdom van 13, maar dié beleid kan omseil word deur 'n rekening met 'n valse geboortedatum te registreer, en 'n beduidende aantal kinders onder 13 sluit by sulke werwe aan. Daar bestaan ook sosialenetwerkdienste vir jonger kinders wat beweer dat hulle beter beskerming bied.<ref name="Kessler2010">{{en}} {{cite web |last=Kessler |first=Sarah |date=11 Oktober 2010 |title=5 Fun and Safe Social Networks for Children |url=http://mashable.com/2010/10/11/social-networks-children/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20141220082237/http://mashable.com/2010/10/11/social-networks-children/ |archive-date=20 Desember 2014 |access-date=24 Augustus 2026 |website=Mashable}}</ref> Internetgebruik is met eensaamheid onder gebruikers in verband gebring.<ref name="Hughes">{{en}} {{cite web |author1=Carole Hughes |title=The Relationship Between Internet Use and Loneliness Among College Students |url=https://www2.bc.edu/~hughesc/abstract.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20151107031736/https://www2.bc.edu/~hughesc/abstract.html |archive-date=7 November 2015 |access-date=24 Augustus 2026 |publisher=Boston College}}</ref> Eensame mense is geneig om die Internet as uitlaat vir hul gevoelens te gebruik en hul verhale met ander te deel. Kuberluiheid kan 'n las op 'n onderneming se hulpbronne word wanneer werknemers baie tyd by die werk aan die web bestee,<ref name="Scotsman2003">{{en}} {{cite news |date=11 September 2003 |title=Net abuse hits small city firms |url=http://www.scotsman.com/news/net-abuse-hits-small-city-firms-1-892163 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121020041820/http://www.scotsman.com/news/net-abuse-hits-small-city-firms-1-892163 |archive-date=20 Oktober 2012 |access-date=24 Augustus 2026 |work=The Scotsman |location=Edinburgh}}</ref> en internetverslawing is oormatige rekenaargebruik wat die daaglikse lewe belemmer. Nicholas Carr meen internetgebruik het ook ander uitwerkings op individue, byvoorbeeld dat dit die vaardigheid om vinnig te lees verbeter maar die diep denke belemmer wat tot ware kreatiwiteit lei.<ref name="Carr2010">{{en}} {{cite book |last=Carr |first=Nicholas G. |title=The Shallows: What the Internet Is Doing to Our Brains |url=https://archive.org/details/shallowswhatinte0000carr_r4d5 |publisher=W.W. Norton |year=2010 |isbn=978-0-393-07222-8 |page=[https://archive.org/details/shallowswhatinte0000carr_r4d5/page/276 276]}}</ref> === Sake === Elektroniese sakebedryf omvat sakeprosesse oor die hele [[waardeketting]]: aankope, verskaffingsketting-bestuur, [[bemarking]], verkope, kliëntediens en sakeverhoudings. [[E-handel]] poog om inkomstestrome by te voeg deur die Internet te gebruik om verhoudings met kliënte en vennote te bou en te versterk. Volgens die International Data Corporation was die omvang van wêreldwye e-handel in 2013 gelyk aan 16&nbsp;biljoen Amerikaanse dollar wanneer sake-tot-sake- en sake-tot-verbruiker-transaksies gekombineer word; 'n verslag deur Oxford Economics het die totale omvang van die digitale ekonomie op 20,4&nbsp;biljoen dollar beraam, gelykstaande aan sowat 13,8&nbsp;% van wêreldwye verkope.<ref name="Oxford2011">{{en}} {{cite web |date=2 Julie 2011 |title=The New Digital Economy: How it will transform business |url=http://www.myclouddoor.com/web/documents/The%20New%20Digital%20Economy.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20140706101452/http://www.myclouddoor.com/web/documents/The%20New%20Digital%20Economy.pdf |archive-date=6 Julie 2014 |website=Oxford Economics |access-date=24 Augustus 2026}}</ref> Hoewel daar baie oor die ekonomiese voordele van internetgedrewe handel geskryf is, is daar ook aanduidings dat sommige aspekte van die Internet, soos kaarte en plekbewuste dienste, [[ekonomiese ongelykheid]] en die digitale skeiding kan versterk.<ref name="Badger2013">{{en}} {{cite web |author=Emily Badger |date=6 Februarie 2013 |title=How the Internet Reinforces Inequality in the Real World |url=http://www.theatlanticcities.com/technology/2013/02/how-internet-reinforces-inequality-real-world/4602/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20130211095334/http://www.theatlanticcities.com/technology/2013/02/how-internet-reinforces-inequality-real-world/4602/ |archive-date=11 Februarie 2013 |access-date=24 Augustus 2026 |work=The Atlantic}}</ref> Elektroniese handel kan verantwoordelik wees vir konsolidasie en die agteruitgang van klein familiewinkels met fisiese perseel, wat weer tot groter inkomste-ongelykheid lei.<ref name="ZDNet2013">{{en}} {{cite web |date=17 Januarie 2013 |title=E-commerce will make the shopping mall a retail wasteland |url=https://www.zdnet.com/article/e-commerce-will-make-the-shopping-mall-a-retail-wasteland/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20130219011301/http://www.zdnet.com/e-commerce-will-make-the-shopping-mall-a-retail-wasteland-7000009960/ |archive-date=19 Februarie 2013 |website=ZDNet |access-date=24 Augustus 2026}}</ref> 'n Verslag van 2013 deur die Institute for Local Self-Reliance het bevind dat kleinhandelaars met fisiese persele 47 mense in diens neem vir elke 10&nbsp;miljoen dollar se verkope, terwyl Amazon slegs 14 in diens neem. Net so is die kamerhuurondernemer [[Airbnb]] met sy 700 werknemers in 2014 op 10&nbsp;miljard dollar gewaardeer, ongeveer die helfte van Hilton Worldwide, wat 152&nbsp;000 mense in diens het. [[Uber]] het destyds 1&nbsp;000 voltydse werknemers gehad en is op 18,2&nbsp;miljard dollar gewaardeer, omtrent dieselfde waardasie as Avis Rent a Car en die Hertz Corporation gesamentlik, wat saam bykans 60&nbsp;000 mense in diens gehad het.<ref name="Harris2015">{{en}} {{cite news |last1=Harris |first1=Michael |date=2 Januarie 2015 |title=Book review: 'The Internet Is Not the Answer' by Andrew Keen |url=https://www.washingtonpost.com/opinions/book-review-the-internet-is-not-the-answer-by-andrew-keen/2015/01/02/8627999a-7973-11e4-9a27-6fdbc612bff8_story.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20150120000258/https://www.washingtonpost.com/opinions/book-review-the-internet-is-not-the-answer-by-andrew-keen/2015/01/02/8627999a-7973-11e4-9a27-6fdbc612bff8_story.html |archive-date=20 Januarie 2015 |access-date=24 Augustus 2026 |newspaper=The Washington Post}}</ref> Advertensies op gewilde webbladsye kan winsgewend wees. Aanlyn advertensies is 'n vorm van bemarking wat die Internet gebruik om promosieboodskappe aan verbruikers te lewer, en dit sluit e-posbemarking, soekenjinbemarking, bemarking op sosiale media, verskeie soorte vertoonadvertensies (waaronder webbanieradvertensies) en mobiele advertensies in. In 2011 het die inkomste uit internetadvertensies in die Verenigde State dié van kabeltelevisie oortref en dié van uitsaaitelevisie byna oortref.<ref name="IAB2012">{{en}} {{cite web |date=April 2013 |title=IAB Internet Advertising Revenue Report: 2012 Full Year Results |url=http://www.iab.net/media/file/IAB_Internet_Advertising_Revenue_Report_FY_2012_rev.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20141004001439/http://www.iab.net/media/file/IAB_Internet_Advertising_Revenue_Report_FY_2012_rev.pdf |archive-date=4 Oktober 2014 |access-date=24 Augustus 2026 |publisher=PricewaterhouseCoopers, Internet Advertising Bureau |page=19}}</ref> Baie algemene praktyke in aanlyn advertensies is omstrede en word toenemend gereguleer. === Politiek === [[Lêer:Thai-coup-detat-2014-social-media-banner.jpg|duimnael|'n Banier in [[Bangkok]] tydens die staatsgreep van 2014 in [[Thailand]] wat die publiek meedeel dat om iets op sosiale media te "hou" of te deel tot gevangenisstraf kan lei.]] Die Internet het nuwe belang as politieke instrument gekry. Howard Dean se presidensiële veldtog van 2004 in die Verenigde State was opvallend vir sy sukses met die insameling van skenkings oor die Internet. Baie politieke groepe gebruik die Internet as 'n nuwe manier om hulle vir hul saak te organiseer, wat tot internetaktivisme gelei het.<ref name="Cascading2011">{{en}} {{cite web |date=23 Februarie 2011 |title=The Arab Uprising's Cascading Effects |url=http://www.miller-mccune.com/politics/the-cascading-effects-of-the-arab-spring-28575/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20110227051329/http://www.miller-mccune.com/politics/the-cascading-effects-of-the-arab-spring-28575/ |archive-date=27 Februarie 2011 |access-date=24 Augustus 2026 |publisher=Miller-McCune}}</ref> Werwe vir [[sosiale media]] soos [[Facebook]] en [[Twitter]] het mense gehelp om die [[Arabiese Lente]] te organiseer deur aktiviste in staat te stel om betogings te reël, griewe oor te dra en inligting te versprei.<ref name="Kirkpatrick2011">{{en}} {{cite news |last=Kirkpatrick |first=David D. |date=9 Februarie 2011 |title=Wired and Shrewd, Young Egyptians Guide Revolt |url=https://www.nytimes.com/2011/02/10/world/middleeast/10youth.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20170129225903/http://www.nytimes.com/2011/02/10/world/middleeast/10youth.html |archive-date=29 Januarie 2017 |work=The New York Times |access-date=24 Augustus 2026}}</ref> Baie mense verstaan die Internet as 'n uitbreiding van [[Jürgen Habermas]] se begrip van die openbare sfeer en merk op hoe netwerkkommunikasietegnologie iets soos 'n wêreldwye burgerlike forum verskaf. Gevalle van polities gemotiveerde internetsensuur is egter inmiddels in baie lande aangeteken, ook in Westerse demokrasieë.<ref name="Deibert2008">{{en}} {{cite book |last1=Deibert |first1=Ronald |last2=Palfrey |first2=John |last3=Rohozinski |first3=Rafal |last4=Zittrain |first4=Jonathan |title=Access Denied: The Practice and Policy of Global Internet Filtering |publisher=MIT Press |year=2008 |isbn=978-0-262-29072-2}}</ref><ref name="Diamond2012">{{en}} {{cite book |last1=Diamond |first1=Larry |last2=Plattner |first2=Marc F. |title=Liberation Technology: Social Media and the Struggle for Democracy |url=https://archive.org/details/liberationtechno0000unse |publisher=JHU Press |year=2012 |isbn=978-1-4214-0568-1}}</ref> [[E-regering]] is die gebruik van kommunikasietegnologie soos die Internet om openbare dienste aan burgers en ander persone in 'n land of streek te lewer. Dit bied geleenthede vir meer regstreekse en geriefliker toegang van burgers tot die regering<ref name="Manoharan2022">{{en}} {{cite journal |last1=Manoharan |first1=Aroon P. |last2=Melitski |first2=James |last3=Holzer |first3=Marc |date=20 Januarie 2022 |title=Digital Governance: An Assessment of Performance and Best Practices |journal=Public Organization Review |volume=23 |issue=1 |pages=265–283 |doi=10.1007/s11115-021-00584-8 |pmc=8769785}}</ref> en vir die lewering van dienste deur die regering regstreeks aan burgers.<ref name="Caves2004">{{en}} {{cite book |last=Caves |first=R. W. |title=Encyclopedia of the City |publisher=Routledge |year=2004 |page=180}}</ref> === Godsdiens en terrorisme === Kubersektarisme is 'n nuwe organisasievorm wat, volgens die navorser Patricia Thornton, bestaan uit {{Blockquote|text=hoogs verspreide klein groepies aanhangers wat binne die groter maatskaplike verband grootliks anoniem kan bly en in betreklike geheimhouding werk, terwyl hulle steeds van ver verbind is aan 'n groter netwerk van gelowiges wat 'n stel praktyke en tekste deel, en dikwels 'n gemeenskaplike toewyding aan 'n bepaalde leier. Ondersteuners in die buiteland verskaf befondsing en steun; aanhangers in die land self versprei traktate, neem aan verset deel en deel inligting oor die binnelandse toestand met buitestanders. Gesamentlik bou die lede en aanhangers van sulke sektes lewensvatbare virtuele geloofsgemeenskappe op, ruil hulle persoonlike getuienisse uit en studeer hulle gesamentlik per e-pos, in aanlynkletskamers en op webgebaseerde boodskapborde.|sign=Patricia M. Thornton<ref name="Thornton2003">{{en}} {{cite book |last=Thornton |first=Patricia M. |title=Chinese Society: Change, Conflict and Resistance |url=https://archive.org/details/chinesesocietych0000unse_d5r1 |publisher=Routledge |year=2003 |isbn=978-0-415-56074-0 |editor1-last=Perry |editor1-first=Elizabeth |edition=2 |location=Londen en New York |pages=[https://archive.org/details/chinesesocietych0000unse_d5r1/page/149 149]–150 |chapter=The New Cybersects: Resistance and Repression in the Reform Era |editor2-last=Selden |editor2-first=Mark}}</ref>}} Die Britse regering het in die besonder kommer uitgespreek oor die vooruitsig dat jong Britse Moslems deur materiaal op die Internet in Islamitiese ekstremisme geïndoktrineer word, oorreed word om by terreurgroepe soos die sogenaamde "[[Islamitiese Staat]]" aan te sluit, en dan moontlik terreurdade pleeg wanneer hulle ná gevegte in [[Sirië]] of [[Irak]] na Brittanje terugkeer. === Die digitale skeiding === Die verskil tussen dié wat toegang tot die Internet het en dié wat nie het nie, word die digitale skeiding genoem. Dit hang saam met inkomste, opvoeding, geslag en die verskil tussen stad en platteland, en dit is die grootste in die minsontwikkelde lande.<ref name="Unesco2018" /> Een omstrede oplossing is nultarifering, waar internetdiensverskaffers gebruikers gratis toegang tot bepaalde inhoud of toepassings gee; kritici voer aan dat dit die Internet fragmenteer en juis die armste gebruikers tot 'n klein deel daarvan beperk.<ref name="Berkman2017">{{en}} {{cite web |last1=Bates |first1=Samantha |last2=Bavitz |first2=Christopher |last3=Hessekiel |first3=Kira |date=5 Oktober 2017 |title=Zero Rating & Internet Adoption |url=https://cyber.harvard.edu/publications/2017/10/zerorating |archive-url=https://web.archive.org/web/20171208221600/https://cyber.harvard.edu/publications/2017/10/zerorating |archive-date=8 Desember 2017 |access-date=24 Augustus 2026 |website=cyber.harvard.edu |publisher=Berkman Klein Center for Internet & Society}}</ref> == Werkverrigting en onderbrekings == Omdat die Internet 'n heterogene netwerk is, wissel sy fisiese eienskappe – waaronder die dataoordragsnelhede van verbindings – baie wyd, en dit toon opkomende verskynsels wat van sy grootskaalse ordening afhang.<ref name="Albert1999">{{en}} {{cite journal |last1=Albert |first1=Réka |last2=Jeong |first2=Hawoong |last3=Barabási |first3=Albert-László |title=Diameter of the World-Wide Web |journal=Nature |date=September 1999 |volume=401 |issue=6749 |pages=130–131 |doi=10.1038/43601}}</ref> Die volume internetverkeer is moeilik om te meet omdat daar geen enkele meetpunt in die veelvlakkige, niehiërargiese topologie bestaan nie: verkeersdata kan uit die gesamentlike volume by die saamlêpunte van die vlak 1-verskaffers beraam word, maar verkeer wat binne groot verskaffernetwerke bly, word nie noodwendig getel nie.<ref name="Britannica" /> 'n Internetonderbreking kan deur plaaslike seinonderbrekings veroorsaak word, maar die ontwrigting van onderseese kommunikasiekabels kan groot gebiede raak, soos met die kabelbreuke van 2008. Minder ontwikkelde lande is kwesbaarder omdat hulle oor min verbindings met groot kapasiteit beskik. Kabels op land is eweneens kwesbaar: in 2011 het 'n vrou wat na skrootmetaal gegrawe het, byna die hele [[Armenië]] se verbinding afgesny.<ref name="Guardian2011">{{en}} {{cite news |work=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/world/2011/apr/06/georgian-woman-cuts-web-access |title=Georgian woman cuts off web access to whole of Armenia |date=6 April 2011 |access-date=24 Augustus 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130825075603/http://www.theguardian.com/world/2011/apr/06/georgian-woman-cuts-web-access |archive-date=25 Augustus 2013}}</ref> Onderbrekings wat feitlik hele lande raak, kan ook deur regerings as 'n vorm van sensuur bewerkstellig word: in 2011 was sowat 93&nbsp;% van [[Egipte]] se netwerke sonder toegang in 'n poging om die mobilisering vir antiregeringsbetogings te stuit.<ref name="Renesys2011">{{en}} {{cite web |last=Cowie |first=James |title=Egypt Leaves the Internet |publisher=Renesys |url=http://www.renesys.com/blog/2011/01/egypt-leaves-the-internet.shtml |access-date=24 Augustus 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110128080518/http://www.renesys.com/blog/2011/01/egypt-leaves-the-internet.shtml |archive-date=28 Januarie 2011}}</ref><ref name="BBCEgipte2011">{{en}} {{cite news |url=https://www.bbc.co.uk/news/technology-12306041 |work=BBC News |title=Egypt severs internet connection amid growing unrest |date=28 Januarie 2011 |access-date=24 Augustus 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120123164134/http://www.bbc.co.uk/news/technology-12306041 |archive-date=23 Januarie 2012}}</ref> === Energiegebruik === Skattings van die Internet se elektrisiteitsgebruik verskil sterk van mekaar. 'n Eweknie-beoordeelde artikel van 2014 het bevind dat aansprake in die literatuur van die voorafgaande dekade met 'n faktor van 20 000 verskil het, van 0,0064 tot 136 kilowatt-uur per gigagreep wat oorgedra word. Die navorsers het dié verskille hoofsaaklik toegeskryf aan die verwysingsjaar – dus of doeltreffendheidswinste oor tyd in ag geneem is – en aan die vraag of eindtoestelle soos persoonlike rekenaars en bedieners by die ontleding ingesluit is.<ref name="Coroama2014">{{en}} {{cite journal |last1=Coroamă |first1=Vlad C. |last2=Hilty |first2=Lorenz M. |title=Assessing Internet energy intensity: A review of methods and results |journal=Environmental Impact Assessment Review |volume=45 |pages=63–68 |year=2014 |doi=10.1016/j.eiar.2013.12.004}}</ref> Akademiese navorsers het die algehele energiegebruik van die Internet in 2011 op tussen 170 en 307&nbsp;gigawatt beraam, minder as twee persent van die energie wat die mensdom gebruik. Dié skatting het die energie ingesluit wat nodig is om die geraamde 750&nbsp;miljoen [[skootrekenaar]]s, 'n miljard [[slimfoon|slimfone]] en 100&nbsp;miljoen bedieners wêreldwyd te bou, te bedryf en gereeld te vervang, sowel as die energie wat roeteerders, seltorings, optiese skakelaars, Wi-Fi-senders en wolkbergingstoestelle gebruik wanneer hulle verkeer oordra.<ref name="Giles2011">{{en}} {{cite web |first=Jim |last=Giles |title=Internet responsible for 2 per cent of global energy usage |website=New Scientist |date=26 Oktober 2011 |url=http://www.newscientist.com/blogs/onepercent/2011/10/307-gw-the-maximum-energy-the.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20141001113334/http://www.newscientist.com/blogs/onepercent/2011/10/307-gw-the-maximum-energy-the.html |archive-date=1 Oktober 2014 |access-date=24 Augustus 2026}}</ref><ref name="Raghavan2011">{{en}} {{cite book |last1=Raghavan |first1=Barath |last2=Ma |first2=Justin |title=Proceedings of the 10th ACM Workshop on Hot Topics in Networks |chapter=The energy and emergy of the internet |date=2011 |pages=1–6 |doi=10.1145/2070562.2070571 |isbn=978-1-4503-1059-8}}</ref> Volgens 'n studie wat in 2018 deur The Shift Project – 'n Franse dinkskrum wat deur korporatiewe borge befonds word – gepubliseer is en nie eweknie-beoordeel is nie, kan byna 4&nbsp;% van die wêreld se [[koolstofdioksied]]uitlate aan wêreldwye dataoordrag en die nodige infrastruktuur toegeskryf word.<ref name="DW2019">{{en}} {{cite web |url=https://www.dw.com/en/is-netflix-bad-for-the-environment-how-streaming-video-contributes-to-climate-change/a-49556716 |title=Is Netflix bad for the environment? How streaming video contributes to climate change |last=Cwienk |first=Jeannette |date=11 Julie 2019 |publisher=Deutsche Welle |access-date=24 Augustus 2026 |archive-date=12 Julie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190712203905/https://www.dw.com/en/is-netflix-bad-for-the-environment-how-streaming-video-contributes-to-climate-change/a-49556716}}</ref> Die studie het ook gesê dat aanlyn stroomvideo alleen 60&nbsp;% van dié dataoordrag uitmaak en dus tot meer as 300&nbsp;miljoen ton koolstofdioksieduitlate per jaar bydra, en dit het vir nuwe regulasies van "digitale soberheid" gepleit wat die gebruik en grootte van videolêers sou beperk.<ref name="ShiftProject2019">{{en}} {{cite web |url=https://theshiftproject.org/en/article/unsustainable-use-online-video/ |title=Climate Crisis: The Unsustainable Use of Online Video |date=10 Julie 2019 |website=The Shift Project |access-date=24 Augustus 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190721144259/https://theshiftproject.org/en/article/unsustainable-use-online-video/ |archive-date=21 Julie 2019}}</ref> == Die internet in Suid-Afrika == Suid-Afrika was een van die eerste lande in Afrika met volwaardige internetverbinding. Ná vroeëre pogings met die akademiese netwerk UNINET is die eerste TCP/IP-verbinding op 12 November 1991 uit die rekenaarsentrum van die [[Rhodes-universiteit]] in [[Grahamstad]] tot stand gebring, toe 'n datapakkie oor 'n gehuurde lyn van [[Telkom]] en die Amerikaanse maatskappy Sprint na Randy Bush in Portland, Oregon, gestuur is. Mike Lawrie het die Rhodes-span gelei, met Alan Barrett van die Universiteit van Natal en Chris Pinkham van die [[Universiteit van Kaapstad]] wat ook meegewerk het.<ref name="TechCentral">{{en}} {{cite news |title=The incredible story of how the internet came to South Africa |work=TechCentral |url=https://techcentral.co.za/the-incredible-story-of-how-the-internet-came-to-south-africa/219102/ |access-date=24 Augustus 2026}}</ref> Lawrie het die [[.za]]-domeinnaamruimte daarna in 'n persoonlike hoedanigheid beheer totdat die .za-domeinnaamowerheid ZADNA ingevolge die Wet op Elektroniese Kommunikasie en Transaksies van 2002 as die amptelike beheerliggaam aangewys is.<ref name="TechCentral" /> Die koste en spoed van internettoegang in Suid-Afrika is lank deur die beperkte internasionale bandwydte gekortwiek, wat aanvanklik van die SAT-2- en later die [[SAT-3/WASC|SAT-3]]-onderseekabels afgehang het. Die aankoms van die [[SEACOM|Seacom]]-kabel aan die ooskus in 2009, gevolg deur [[EASSy-kabel|EASSy]] en die Wes-Afrikaanse [[WACS]]-kabel, het die beskikbare bandwydte vermeerder en pryse skerp laat daal. Latere kabels soos Equiano en 2Africa het die kapasiteit verder verhoog.<ref name="TechCentral" /> == Sien ook == * [[Wêreldwye web]] * [[Rekenaarnetwerk]] * [[Domeinnaamstelsel]] * [[.za]] * [[Donker web]] * [[Diep web]] * [[Massiewe oop aanlynkursus]] * [[Internetprotokol]] * [[Roetering]] * [[E-regering]] * [[E-handel]] == Verwysings == {{Verwysings|30em}} == Verdere leesstof == * {{en}} [http://www.firstmonday.org/ ''First Monday''], 'n eweknie-beoordeelde vaktydskrif oor die Internet van die universiteitsbiblioteek van die Universiteit van Illinois in Chicago, {{ISSN|1396-0466}} * {{en}} {{cite book |last=Castells |first=Manuel |title=The Rise of the Network Society |publisher=Wiley |year=2010 |isbn=978-1-4051-9686-4}} * {{en}} {{cite book |last=Yeo |first=ShinJoung |title=Behind the Search Box: Google and the Global Internet Industry |publisher=University of Illinois Press |year=2023 |isbn=978-0-252-04499-1}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie}} {{wikt|Internet}} * [http://www.worldofends.com/ ''World of Ends, What the Internet Is and How to Stop Mistaking It for Something Else''] deur Doc Searls en David Weinberger * [http://www.isoc.org/ The Internet Society (ISOC)] * [https://livinginternet.com/ Living Internet] – die geskiedenis van die Internet en verwante inligting, ook van baie van sy skeppers * [http://research.lumeta.com/ches/map/ Internet Mapping Project] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060106055420/http://research.lumeta.com/ches/map/ |date= 6 Januarie 2006 }} * [http://www.faqs.org/rfcs/rfc801.html RFC 801, planning the TCP/IP switchover] * [http://www.peepo.co.uk/ peepo a graphic portal for people with low literacy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160109181041/http://peepo.co.uk/ |date= 9 Januarie 2016 }} * [http://www.netz-tipp.de/languages.html Web content by language] * Statistieke oor Internettoegang en -gebruik: [http://cyberatlas.internet.com/big_picture/geographics/article/0,,5911_151151,00.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20030608084145/http://www.cyberatlas.internet.com/big_picture/geographics/article/0,,5911_151151,00.html |date= 8 Junie 2003 }}, [http://cyberatlas.internet.com/big_picture/traffic_patterns/article/0,,5931_3099471,00.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170319024203/http://cyberatlas.internet.com/big_picture/traffic_patterns/article/0,,5931_3099471,00.html |date=19 Maart 2017 }}, [http://news.earthweb.com/stats/print.php/3096031] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040603054853/http://news.earthweb.com/stats/print.php/3096031 |date= 3 Junie 2004 }}, [http://banners.noticiasdot.com/termometro/boletines/docs/consultoras/idate/2003/idate_244.pdf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140407230419/http://banners.noticiasdot.com/termometro/boletines/docs/consultoras/idate/2003/idate_244.pdf |date= 7 April 2014 }} (pdf) * [http://www.glreach.com/globstats/index.php3 Access at home, by native language] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050205021355/http://www.glreach.com/globstats/index.php3 |date= 5 Februarie 2005 }} * [http://www.dmoz.org/Computers/Internet/ Internet Directory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160208215410/http://www.dmoz.org/Computers/Internet/ |date= 8 Februarie 2016 }} * [http://www.fourmilab.ch/documents/digital-imprimatur/ John Walker: The Digital Imprimatur] * [http://www.addressingtheworld.info/ addressingtheworld.info] – website accompanying a book ({{ISBN|0-7425-2810-3}}) on the history of DNS * [http://ip-number.com/ Show your IP address] : ''Hierdie artikel is merendeels vertaal vanaf die Engelse Wikipedia-artikel [[:en:Internet]]'' {{Normdata}} [[Kategorie:Internet| ]] 9io7tkqehfy3l0ccgty4tt5rm1vy5kg 0 5417 2967872 2926638 2026-09-16T22:50:49Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2967872 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Land |noem_naam = Roemenië |volle_naam = <small>''România'' ([[Roemeens]])</small> |algemene_naam = Roemenië |beeld_vlag = Flag of Romania.svg |beeld_wapen = Coat of arms of Romania.svg |simbool_tipe = Wapen |beeld_kaart = EU-Romania.svg |leuse = |volkslied = ''[[Deșteaptă-te, române!]]''<br /><small>''([[Roemeens]] vir: "Waak op, Roemeniërs!")''</small><br /><center>[[Lêer:Desteapta-te, romane!.ogg]]</center> |amptelike_tale = [[Roemeens]] |hoofstad = [[Boekarest]] {{Koördinate|44|25|N|26|6|O}} |latd = 44 |latm = 25 |latNS = N |longd = 26 |longm = 6 |longEW = O |grootste_stad = [[Boekarest]] |regeringsvorm = Unitêre semi-presidensiële<br />grondwetlike [[republiek]] |leiertitels = <br />• [[President]]<br />• [[Eerste minister]] |leiername = [[Nicușor Dan]]<br />[[Ilie Bolojan]] |oppervlak_rang = 83^ste |oppervlak_grootte = |oppervlak = 238&nbsp;391<ref name="CIA">{{en}} {{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/romania/|title=Romania|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=26 Mei 2025|archive-date= 8 Maart 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230308121324/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/romania/|url-status=dead}}</ref> |oppervlakmi² = 92&nbsp;043 |persent_water = 3 |bevolking_skatting = 18&nbsp;148&nbsp;155<ref name="CIA" /> |bevolking_skatting_jaar = 2024 |bevolking_rang = 70^ste |bevolking_sensus = 19&nbsp;053&nbsp;815<ref>{{ro}} {{cite web |url=https://insse.ro/cms/sites/default/files/com_presa/com_pdf/cp-date-provizorii-rpl2021.pdf |title=2021 Romanian Census (preliminary results) |publisher=INSSE |accessdate=26 Mei 2025}}</ref> |bevolking_sensus_jaar = 2021 |bevolkingsdigtheid = 76,1 |bevolkingsdigtheidmi² = 197,2 |bevolkingsdigtheidrang = 136^ste |BBP_PPP = $926,759&nbsp;miljard<ref name=imf2>{{en}} {{cite web |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2025/april/weo-report?c=968,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2023&ey=2030&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 |title=Romania |publisher=[[Internasionale Monetêre Fonds]] |date=April 2025 |accessdate=26 Mei 2025}}</ref> |BBP_PPP_rang = 35^ste |BBP_PPP_jaar = 2025 |BBP_PPP_per_kapita = $49&nbsp;213<ref name="imf2" /> |BBP_PPP_per_kapita_rang = 44^ste |BBP = $403,395&nbsp;miljard<ref name="imf2" /> |BBP_rang = 39^ste |BBP_jaar = 2025 |BBP_per_kapita = $21&nbsp;421<ref name="imf2" /> |BBP_per_kapita_rang = 54^ste |onafhanklikheidstipe = Vorming |onafhanklikheidsgebeure = • [[Walachye|Prinsdom Walachye]]<br />• Prinsdom Moldowa<br />• Prinsdom Transsilvanië<br />• Verenigde Prinsdome<br />• Onafhanklikheid van die<br />[[Ottomaanse Ryk]]<br />• Koninkryk Roemenië<br />• Groot Unie<br />• [[Militêre diktatuur]]<br />• Volksrepubliek Roemenië<br />• Sosialistiese grondwet<br />• Roemeense Rewolusie<br />• Huidige grondwet |onafhanklikheidsdatums = <br /><br />[[1330]]<br />[[1346]]<br />[[1570]]<br />[[24 Januarie]] [[1859]]<br /><br />[[9 Mei]] [[1877]]/[[1878]]<br />[[14 Maart]] [[1881]]<br />[[1918]]/[[1921]]<br />[[1941]]<br />[[30 Desember]] [[1947]]<br />[[21 Augustus]] [[1965]]<br />[[16 Desember|16]]–[[27 Desember]] [[1989]]<ref>{{en}} {{cite book|url=https://books.google.com/books?id=IsJADwAAQBAJ&pg=PA218|title=Political Leadership: A Pragmatic Institutionalist Approach|first=Robert|last=Elgie|date=28 November 2017|publisher=Springer|isbn=978-1-137-34622-3|via=Google Books}}</ref><ref>{{en}} {{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Qu3TAAAAMAAJ&q=emblem|title=Romania Directory|date=1 April 1990|publisher=Editura Cronos|isbn=9789739000000|via=Google Books}}</ref><ref>{{ro}} {{cite web|url=http://legislatie.just.ro/Public/DetaliiDocumentAfis/20050|title=DECRET-LEGE 2 27/12/1989 – Portal Legislativ|website=legislatie.just.ro}}</ref><br />[[8 Desember]] [[1991]] |MOI = {{wins}} 0,845<ref>{{en}} {{cite web |url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2025reporten.pdf |title=Human Development Report 2025 |publisher=United Nations Development Programme |date=6 Mei 2025 |accessdate=26 Mei 2025}}</ref> |MOI_rang = 55^ste |MOI_jaar = 2023 |MOI_kategorie = {{kleur|#090|baie hoog}} |Gini = 28,0<ref>{{en}} {{cite web |url=https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/tessi190/default/table?lang=en |title=Gini coefficient of equivalised disposable income – EU-SILC survey |publisher=Eurostat |accessdate=26 Mei 2025}}</ref> |Gini_rang = |Gini_jaar = 2024 |Gini_kategorie = {{kleur|#fc0|medium}} |geldeenheid = [[Roemeense leu|Leu]] |geldeenheid_kode = RON |land_kode = RO |tydsone = OET |utc_afwyking = [[UTC+02:00|+2]] |tydsone_somer = OEST |utc_afwyking_DST = [[UTC+03:00|+3]] |internet_domein = [[.ro]] |skakelkode = 40 |voetskrif = }} '''Roemenië''' ([[Roemeens]]: ''România'', [romɨˈni.a], {{Audio|Ro-România.ogg|luister}}) is 'n [[land]] in [[Sentraal-Europa|Sentraal-]] en [[Suidoos-Europa]]. Dit beslaan 'n oppervlakte van 238&nbsp;391&nbsp;km² en het in 2024 'n bevolking van 18&nbsp;148&nbsp;155 gehad.<ref name="CIA" /> Roemenië grens in die noordweste aan [[Hongarye]], in die noordooste aan [[Moldowa]], in die noorde aan [[Oekraïne]], in die ooste aan die [[Swartsee]], in die suide aan [[Bulgarye]] en in die suidweste aan [[Serwië]]. Behalwe vir Hongarye en Moldowa is die [[Romaanse tale|Romaanstalige]] Roemenië omring deur [[Slawiese tale|Slawiestalige lande]]. Die [[hoofstad]] en grootste stad is [[Boekarest]]. Roemenië is ryk aan kultuur en natuurskoon. Die [[Donau]]rivier vloei in die Swartsee en vorm die Donaudelta, 'n [[Unesco]]-[[wêrelderfenisgebied]] weens sy biodiversiteit. Die [[Karpate]]berge oorheers die sentrum van die land. [[Lêer:Satellite image of Romania in December 2001.jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-satellietbeeld van Roemenië in Desember 2001]] Roemenië bestaan uit die tradisionele en historiese gebiede [[Dobroedsja]], [[Walachye]], [[Moldawië (prinsdom)|Moldawië]], [[Transsilvanië]] en [[Banaat]] wat soms as deel van Transsilvanië beskou word. Die gebied van die huidige Roemenië is oor eeue heen beheers deur die twee prinsdomme Moldawië en Walachye wat in 1859 in die Prinsdom Roemenië verenig het. Dit is in 1881 tot koninkryk verklaar en was op sy grootste in die tussenoorlogse tydperk, nadat die Koninkryk Roemenië Transsilvanië van die ontbinde [[Oostenryk-Hongarye]] en [[Bessarabië]] van die voormalige [[Russiese Ryk]] ontvang het. Ná die [[Tweede Wêreldoorlog]] moes koning Michael I op [[Sowjetunie|Sowjetse]] druk abdikeer, gelyktydig moes die land Bessarabië afstaan. Tydens die [[Koue Oorlog]] was dit 'n sosialistiese diktatuur en deel van die [[Warskouverdrag]]. Ná die bloedige rewolusie in 1989 het Roemenië 'n demokratiese republiek geword en by [[Weste]]rse lande aangesluit. Roemenië het op 29 Maart 2004 'n lidland van die [[NAVO]] en op 1 Januarie 2007 'n lidland van die [[Europese Unie]] geword. Roemenië beklee die 52ste plek in die [[menslike-ontwikkelingsindeks]] en dit is 'n [[ontwikkelende land]] met 'n hoë-inkomste-ekonomie. Dit het die 41ste grootste ekonomie ter wêreld volgens nominale [[Bruto binnelandse produk|BBP]], met 'n jaarlikse ekonomiese groeikoers van 4,6% in 2022. Die [[amptelike taal]] is Roemeens, 'n Romaanse taal. Die etniese samestelling van Roemenië is soos volg: 89% is [[Roemene|Roemeens]], 6% [[Hongare|Hongaars]], 3,4% [[Roma]] en die res bestaan uit 'n klein aantal [[Oekraïners]], [[Duitsers]], [[Russe]], [[Turke]] en [[Jode]]. 85,3% van die bevolking behoort aan die [[Roemeens-Ortodokse Kerk]].<ref name="CIA" /> == Etimologie == [[Lêer:Scrisoarea-lui-neacsu-din-campulung.jpg|duimnael|links|Neacșu se brief, die oudste bekende dokument wat in Roemeens geskryf is met die oudste voorkoms van die woord "Roemeens"]] Die woord "Roemenië" (''România'') is afgelei van die plaaslike naam vir die [[Roemene]] (''român'') wat op sy beurt ontleen is aan die [[Latyn]]se ''romanus'' en "Romeins" of "uit [[Antieke Rome|Rome]]" beteken.<ref>{{ro}} {{cite web |url=https://dexonline.ro/definitie/român/definitii |title=''Explanatory Dictionary of the Romanian Language'', 1998; ''New Explanatory Dictionary of the Romanian Language'', 2002 |publisher=Dexonline.ro |accessdate=26 Mei 2025}}</ref> Dié etnoniem vir Roemene is vir die eerste keer gebruik in die 16de eeu deur Italiaanse humaniste wat na [[Transsilvanië]], Moldawië en [[Walachye]] gereis het.<ref>{{it}} {{cite journal |author=Cl. Isopescu |title=Notizie intorno ai romeni nella letteratura geografica italiana del Cinquecento |journal=Bulletin de la Section Historique |volume=XVI |year=1929 |pages=1–90}}</ref><ref>{{ro}} {{cite book |author=Maria Holban |title=Călători străini despre Țările Române |publisher=Ed. Științifică și Enciclopedică |year=1983 |volume=II |pages=158–161}}</ref><ref>{{ro}} {{cite journal |title=Voyage fait par moy, Pierre Lescalopier l'an 1574 de Venise a Constantinople, fol 48 |author=Paul Cernovodeanu |journal=Studii și Materiale de Istorie Medievală |volume=IV |year=1960 |page=444}}</ref> Die oudste dokument in Roemeens is van [[Câmpulung]] van 1521 (bekend as "[[Neacșu se brief]] van Câmpulung").<ref>{{en}} {{citation |author=Maria Iliescu |title=History of the Romanian Lexicon |date=26 Mei 2021 |url=https://oxfordre.com/linguistics/display/10.1093/acrefore/9780199384655.001.0001/acrefore-9780199384655-e-471 |encyclopedia=Oxford Research Encyclopedia of Linguistics |accessdate=26 Mei 2025 |publisher=Oxford University Press |doi=10.1093/acrefore/9780199384655.013.471 |isbn=978-0-19-938465-5}}</ref> In die brief waarsku Neacşu die burgemeester van Brașof oor 'n Turkse bedreiging. In plaas van [[Walachye]] word die naam wat die inwoners self aan hul land gegee het gebruik: ''Țara Românească'', die "Roemeense land" (''Țara'' van Latyn ''Terra'' vir land). In die volgende eeue was daar twee spellings: ''Român'' en ''Rumân''. In die 17de eeu is besluit om aan die vorm ''umân'', wat dikwels vir laer klasse gebruik word, die betekenis "[[Lyfeienskap|lyfeiene]]" te gee, terwyl die vorm ''român'' 'n etno-linguistiese betekenis verkry het. Ná die afskaffing van [[slawerny]] in 1746 het die vorm ''rumân'' begin verdwyn en die vorm ''român(esc)'' het uiteindelik die korrekte en enigste aanvaarde spelling geword. Die naam ''România'' het die algemene naam vir alle Roemeense lande geword en dit is die eerste keer in die vroeë 19de eeu gebruik. Die Roemene is die mees oostelike Romaanse volk; dit word heeltemal omring deur nie-Romaanse lande ("'n Romaanse eiland in 'n Slawiese See"). == Geografie == [[Lêer:Romania general map-en.png|duimnael|links|'n Kaart van Roemenië]] [[Lêer:Bucegi Sphinx, Romania.jpg|duimnael|Die Roemeense "sfinks" op die plato in die Bucegi-berge op 'n hoogte van 2&nbsp;216&nbsp;meter. Dit is agt meter hoog en twaalf meter breed]] [[Lêer:Romania map of Köppen climate classification.png|duimnael|links|Klimaatsones in Roemenië volgens die [[Köppen-klimaatklassifikasie]]]] [[Lêer:Cheile Turzii (Turda Gorges).jpg|duimnael|links|Cheile Turzii in die Roemeense Wes-Karpate (Apuseni)]] Roemenië is in die [[Sentraal-Europa|sentrale]] en [[Suidoos-Europa|suidoostelike]] deel van [[Europa]] geleë en beslaan 'n oppervlakte van 238&nbsp;391&nbsp;km². Dit is die grootste land in Suidoos-Europa en die twaalfde grootste in Europa.<ref>{{en}} {{cite report |url=https://insse.ro/cms/sites/default/files/field/publicatii/anuarul_statistic_al_romaniei_carte_en.pdf |title=Romanian Statistical Yearbook 2017 |publisher=Nasionale Statistiekinstituut |pages=17 |date=2018 |accessdate=26 Mei 2025}}</ref> Die suidooste van die land oorkant die Donau maak deel uit van die [[Balkan]]skiereiland. Die Roemeense grense word deur hoofsaaklik twee riviere gevorm: die [[Donau]] in die suide en die [[Proet]] in die ooste. Van die ander groot riviere in Roemenië sluit in die [[Siret]] en die [[Tisza]], albei sytakke van die Donau wat in die Karpate ontspring. Roemenië word in die noorde begrens deur Oekraïne, in die ooste deur Moldowa, Oekraïne en die Swartsee, in die suide deur Bulgarye, terwyl Serwië en Hongarye in die weste lê. Roemenië beslaan dele van die historiese gebiede Banat, [[Dasië]], Dobroedja, Moldawië, [[Transsilvanië]] en [[Walachye]]. Die noordelike en sentrale deel van dié land word gekenmerk deur die Karpateberge of Karpate. Roemenië het 'n gematigde klimaat van koue [[winter]]s en warm [[somer]]s. Die gemiddelde jaartemperatuur wissel van noord na suid tussen 8 en 11 °C.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://countrystudies.us/romania/34.htm |title=Romania: Climate |publisher=[[Biblioteek van die VSA-kongres]] |accessdate=26 Mei 2025}}</ref> Die neerslag is baie wisselvallig. Dit [[reën]] min langs die kus, terwyl dit in die Karpate gemiddeld tot 1&nbsp;400&nbsp;mm per jaar reën. Die land het ook 'n kusstrook aan die Swartsee (245&nbsp;km). Kenmerkend vir die Roemeense landskap is die groot boog wat die Karpate maak, 'n middelgebergte uit die [[Tersiêr]], en die heuwels en plato's, met laagvlaktes langs die groot riviere. Tipies van die Karpate is die baie bergmassiewe wat deur riviervalleie van mekaar geskei word met 14 bergreekse wat hoogtes van meer as 2&nbsp;000&nbsp;m bereik waarvan Moldoveanu-piek die hoogste is teen 2&nbsp;544&nbsp;m.<ref>{{en}} {{cite report |url=https://insse.ro/cms/sites/default/files/field/publicatii/anuarul_statistic_al_romaniei_carte_en.pdf |title=Romanian Statistical Yearbook 2017 |publisher=Nasionale Statistiekinstituut |pages=11 |date=2018 |accessdate=26 Mei 2025}}</ref> Natuurlike en semi-natuurlike ekosisteme beslaan ongeveer 47% van die land se oppervlakte.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://enrin.grida.no/biodiv/biodiv/national/romania/robiodiv.htm |title=Romania's Biodiversity |publisher=Departement van Waters, Woude en Omgewingsbeskerming |accessdate=10 Februarie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080210141053/http://enrin.grida.no/biodiv/biodiv/national/romania/robiodiv.htm |archive-date=10 Februarie 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Daar is bykans 10&nbsp;000&nbsp;km² (ongeveer 5% van die totale oppervlakte) se beskermde gebiede in Roemenië wat bestaan uit 13 nasionale parke en drie biosfeerreservate.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.envir.ee/programmid/pharecd/soes/romania/html/biodiversity/ariiprot/protarea.htm |title=Protected Areas in Romania |publisher=Departement van Waters, Woude en Omgewingsbeskerming |accessdate=17 November 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071117061753/http://www.envir.ee/programmid/pharecd/soes/romania/html/biodiversity/ariiprot/protarea.htm |archive-date=17 November 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Roemenië het een van die grootste dele van die ongerepte woud in Europa (byna 27% van sy grondgebied).<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.fao.org/4/w3722e/w3722e23.htm |title=Romania |publisher=Voedsel- en Landbou-organisasie |accessdate=26 Mei 2025}}</ref> Ongeveer 3&nbsp;700 plantspesies is in die land geïdentifiseer (23 is as natuurlike monumente verklaar, 74 uitgesterf, 39 bedreig, 171 kwesbaar en 1&nbsp;253 skaars).<ref name="flora">{{ro}} {{cite web |url=http://enrin.grida.no/htmls/romania/soe2000/rom/cap5/ff.htm |title=Flora si fauna salbatica |publisher=Departement van Waters, Woude en Omgewingsbeskerming |accessdate=23 Februarie 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090223142209/http://enrin.grida.no/htmls/romania/soe2000/rom/cap5/ff.htm |archive-date=23 Februarie 2009 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die fauna van Roemenië bestaan uit 33&nbsp;792 diersoorte (33&nbsp;085 [[ongewerweldes]] en 707 [[gewerweldes]]).<ref name="flora" /> Daar is byna 400 unieke soorte soogdiere, voëls, reptiele en amfibieë,<ref>{{en}} {{cite web |url=http://earthtrends.wri.org/pdf_library/country_profiles/bio_cou_642.pdf |title=EarthTrends: Biodiversity and Protected Areas – Romania |publisher=Earthtrends |accessdate=26 September 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070926191841/http://earthtrends.wri.org/pdf_library/country_profiles/bio_cou_642.pdf |archive-date=26 September 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> insluitende ongeveer 50% van Europa se [[Bruinbeer|bruinbere]] (Rusland uitgesluit)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.carnivoreconservation.org/files/actionplans/bears.pdf |title=Bears Status Survey and Conservation Action Plan |publisher=IUCN/SSC Canid Specialist Group |accessdate=23 September 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150923200609/http://www.carnivoreconservation.org/files/actionplans/bears.pdf |archive-date=23 September 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> en 20% van sy [[Wolf|wolwe]].<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.carnivoreconservation.org/files/actionplans/canids.pdf |title=Canids: Foxes, Wolves, Jackals and Dogs. Status Survey and Conservation Action Plan |publisher=IUCN/SSC Canid Specialist Group |accessdate=26 Mei 2025 |archive-date=23 September 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150923200655/http://www.carnivoreconservation.org/files/actionplans/canids.pdf |url-status=dead }}</ref> Die Donaurivier vloei in die Swartsee en vorm die Donaudelta, wat die tweede grootste en bes bewaarde delta in Europa is, 'n biosfeerreservaat en wêrelderfenisgebied weens sy biodiversiteit.<ref name="Unesco">{{en}} {{cite web |url=https://whc.unesco.org/en/list/588 |title=Danube Delta |publisher=[[Unesco]] |accessdate=26 Mei 2025}}</ref> Die Donaudelta is die grootste aaneenlopende moerasland in Europa (5&nbsp;800&nbsp;km²),<ref name="Unesco" /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.envir.ee/programmid/pharecd/soes/romania/html/biodiversity/ariiprot/delta.htm |title=Danube Delta Reserve Biosphere |publisher=Departement van Waters, Woude en Omgewingsbeskerming |accessdate=26 April 2005 |archive-url=https://web.archive.org/web/20050426231510/http://www.envir.ee/programmid/pharecd/soes/romania/html/biodiversity/ariiprot/delta.htm |archive-date=26 April 2005}}</ref> en ondersteun 1&nbsp;688 verskillende plantspesies.<ref>{{en}} {{cite book |author=Ellen Wohl |title=A World of Rivers: Environmental Change on Ten of the World's Great Rivers |publisher=University of Chicago Press |year=2010 |isbn=978-0-226-90480-1 |page=130 |url=https://books.google.de/books?id=Ji1cApN3NogC&pg=PA130&redir_esc=y |accessdate=26 Mei 2025}}</ref> Byna al die Roemeense riviere mond uiteindelik in die Donau uit, deels via die [[Tisza]], waarin die Mures- en Somesriviere dreineer wat in die berge ontspring. Die riviere suid van die Transsilvaanse Alpe, die Jiu, Arges, Prahova en Ialomita mond direk in die Donau uit. Die Oltetrivier ontspring in die middel van die Karpate en vloei deur die Transsilvaanse Alpe. Die [[Siret]] en [[Proet]] word uit die oostelike deel van die Karpate en uit die Moldawiese hoogvlakte gevoed. Daar is baie mere langs die Donau en lagunes langs die kuslyn. Dit is moeilik om die rivierstelsel se watervlak te beheer en oorstromings kom voor. 'n Ander natuurverskynsel wat Roemenië nou en dan teister is [[aardbewing]]s. === Roemeense kuslyn === Daar is geen natuurlike hawens aan die Roemeense kuslyn nie. Die enigste hawe vir groot skepe is [[Constanța]], naby die Oekraïense hawe [[Odessa]], die grootste hawe langs die [[Swartsee]]. Die Donaurivier se delta ondervind in die somer subtropiese klimaatstoestande terwyl die binneland van Roemenië 'n kontinentale klimaat het. Gevolglik is die somers in die binneland uiters warm en die winters baie koud. Uiteenlopende soorte diere en voëls, onder meer pelikane, tropiese voëls, bere, wolwe, takbokke en rooikatte kom in die land voor. Daar is soms baie sterk winde in die berge; een van die kwaaiste winterwinde is die noordelike ''Crivat'', wat dikwels groot skade aan oeste aanrig. == Geskiedenis == === Dasiërs en Romeine === [[Lêer:Sarmizegetusa Regia.JPG|duimnael|[[Sarmizegetusa]] was die hoofstad en die militêre, religieuse en politieke sentrum van Dasië]] In 513 v.C. is verskeie stamme van die Getes noord van die Donau verslaan deur die [[Persiese Ryk|Persiese keiser]] [[Darius I van Persië|Darius die Grote]] in sy veldtog teen die [[Skitiërs]] (Herodotus IV.93). Die Getes, net soos die Dasiërs wat in dieselfde omgewing gewoon het, was 'n [[Thracië|Thraciese]] volk. Sommige beskou die Geto-Dasiërs as een enkele volk.<ref>{{en}} {{cite web |author=Ion Grumeza |title=Dacia: Land of Transylvania, Cornerstone of Ancient Eastern Europe |date=2009 |page=55 |url=https://books.google.nl/books?id=1kOMSQnGm_cC&printsec=frontcover#v=onepage&q=getae&f=false}}</ref> Ná 'n halwe millennium is die Geto-Dasiërs onder leiding van Decebalus verslaan deur die [[Romeinse Ryk]] onder leiding van keiser [[Trajanus]]. Hy het twee veldtogte tussen 101 en 106 n.C. benodig om hulle te verslaan. Die gebied het die status gekry van 'n Romeinse provinsie met die naam [[Dacia (Romeinse provinsie)|Dacia (Dacia Traiana)]]. Trajanus se Kolom op die forum in [[Rome]] is in herinnering aan hierdie oorwinning opgerig. Dasië het 'n hoogtepunt bereik tydens die regering van Boerebista omstreeks 80 v.C met [[Sarmizegetusa]] as sy militêre, religieuse en politieke sentrum. Die Romeine het 'n georganiseerde [[kolonisasie]]beleid gevolg en die inwoners van die provinsie het in die tweede eeu 'n lang tydperk van vrede en voorspoed geniet. Geleerdes wat die Daco-Romeinse kontinuïteitsteorie aanvaar – een van die belangrikste teorieë oor die oorsprong van die Roemeniërs – sê dat die saamwoon van die inheemse Dasiërs en die Romeinse koloniste in Romeinse Dacia die eerste fase van die Roemene se etnogenese was. Die [[Gote|Gotiese]] en [[Karpate|Karpatiese]] invalle tussen 238–269 (van die begin van die Romeinse krisis van die derde eeu tot die Slag van Naissus) het die Romeinse Ryk uiteindelik gedwing om afstand te doen van Dasië en sy inwoners te ontruim na die voormalige [[Moesia Superior|Moesië]] suid van die Donau. Dié nuwe, beter te verdedigende Romeinse provinsie is ''Dacia Aureliana'' genoem en maak deel uit van die huidige lande [[Serwië]], [[Bulgarye]] en Roemenië.<ref>{{en}} {{cite web |publisher=David S. Potter |title=The Roman Empire at Bay, AD 180–395, |page=266 |date=2004 |url=https://books.google.nl/books?id=hGuGAgAAQBAJ&dq=The+Roman+Empire+at+Bay+AD+180–395 |accessdate=5 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305022401/https://books.google.nl/books?id=hGuGAgAAQBAJ&dq=The+Roman+Empire+at+Bay+AD+180%E2%80%93395 |archive-date=5 Maart 2016}}</ref> === Ná die Romeinse heerskappy === [[Lêer:Theoretical map of Romanian origins.png|duimnael|Kaart van die Roemene se etnogese]] Tussen 271 en 275 het die Romeine die voormalige Dasië verlaat, waar die [[Gote]] binnegeval het. Hulle het daar gewoon tot die vierde eeu saam met die plaaslike bevolking. Toe het 'n nomadiese volk verskyn: die [[Hunne]]. Die Gepiede en die [[Aware]] het tot in die agtste eeu in [[Transsilvanië]] regeer, toe die [[Bulgare]] Dasië by hul ryk gevoeg en dit tot in 1018 regeer het. Transsilvanië was Hongaars van die stigting van die Hongaarse Koninkryk in die tiende of elfde eeu tot die sestiende eeu; daarna is die prinsdom Transsilvanië gevorm. Maar weens die verwoesting en finansiële las is die plaaslike bevolking nie deur die migrante geraak in hul lewenswyse en hul kultuur nie. Die Pechenegs, Cumans en Uzen was ook op Roemeense terrein soos dit blyk uit argeologiese opgrawings. Die Roemeense owerhede [[Walachye]] (deur Basarab I) en [[Moldawië (prinsdom)|Moldawië]] (deur Maramureșaan Dragoș) is tussen die dertiende en veertiende eeu gestig. In die [[Middeleeue]] het die Roemene in twee verskillende en onafhanklike Roemeense owerhede gewoon: Walachye (Roemeens: ''Țara Românească'' – Roemeense Land) en Moldawië (Roemeens: ''Moldova''), maar ook in die Hongaarse Transsilvanië. === Laat Middeleeue === [[Lêer:Romania 1600.png|duimnael|Die drie prinsdomme is deur die Karpate van mekaar geskei: Moldowa (rooi), Walachye (blou), Transsilvanië (geel)]] In 1475 het [[Stefanus III van Moldawië|Stefanus die Grote van Moldawië]] (''Ștefan cel Mare'') die [[Turke]] in die Slag van Vaslui verslaan. Ander heersers in die 15de eeu soos [[Vlad Dracula]], ook bekend as Vlad die Deurboorder (''Vlad Țepeș''), heerser van Walachye, en Johannes Hunyadi (''Iancu de Hunedoara'', heerser van Transsilvanië) het ook teen die Turke geveg. Ondanks die oorwinnings in die 15de eeu het Walachye en Moldawië aan die einde van die 15de, vroeë 16de eeu (1476 – Walachye, 1514 – Moldawië) onder die [[susereiniteit]] van die [[Ottomaanse Ryk]] gekom. Soos vasalstate het hulle volledige interne outonomie en 'n sekere eksterne onafhanklikheid geniet, wat hulle aan die einde van die 18de eeu heeltemal verloor het. In 1812 het die [[Russiese Ryk]] die oostelike helfte van Moldawië geannekseer (hoewel Moldawië dit gedeeltelik herwin het na die Verdrag van Parys in 1856). In 1775 het die [[Keiserryk Oostenryk]] die noordelike deel van [[Boekowina]] (Noord-Moldawië) geannekseer en die Ottomaanse Ryk het die suidoostelike deel van Moldawië, die Boedzjak (Roemeens: ''Bugeac''), geannekseer. Een van die grootste Hongaarse konings, Matthias Corvinus (in Roemeens bekend as ''Matei Corvin'', heerser tussen 1458–1490 – sy vader was 'n Roemeen), is in Transsilvanië gebore en is volgens Roemeense bewerings 'n Roemeen vanweë sy Roemeense vader, Johannes Hunyadi (Roemeens: ''Iancu de Hunedoara''), terwyl die Hongare beweer hy is 'n Hongaar vanweë sy Hongaarse moeder. Later in 1541 het Transsilvanië ná die [[Slag van Mohács]] amptelik 'n multi-etniese vorstedom geword onder toesig van die Ottomaanse Ryk. === Vroegmoderne Roemenië === {{Multibeeld | align = right | voetskrif = Prins Michael die Dappere het oor die drie middeleeuse vorstedomme Walachye, Moldawië en Transsilvanië regeer | beeld1 = Moldavia, Transylvania and Wallachia under Michael the Brave's authority (1600).png|wydte1=200 | beeld2 = MihaiViteazul.jpg|wydte2=115 }} Michael die Dappere (Roemeens: ''Mihai Viteazul'', 1558 – 9 Augustus 1601) was heerser van Walachye (1593–1601), van Transsilvanië (1599–1600) en van Moldawië (1600). Tydens sy regeringstydperk is sy drie vorstedomme, wat grotendeels deur Roemene bewoon is, vir die eerste keer deur een monarg bestuur. Hy word beskou as een van Roemenië se nasionale helde. Aan die einde van die agtiende eeu het die [[Keiserryk Oostenryk]] Transsilvanië verower. Tydens die [[Oostenryk-Hongarye|Oostenryks-Hongaarse dubbelmonargie]] (1867–1918) is die Roemene in Transsilvanië onderdruk deur die Hongaarse regering se "magyariserings"beleid. Ná eeue se Ottomaanse heerskappy in Moldawië en Walachye het die Roemeense ook daar toenemend onderdruk begin voel. Mihail Kogălniceanu, Nicolae Bălcescu en ander leiers van die 1848-rewolusies in Moldawië en Walachye het die bevryding van die kleinboere en die vereniging van die twee prinsdomme geëis, maar Russiese en Ottomaanse troepe het hul opstand wreed onderdruk. Die Wallachiese rewolusioniste was die eerstes wat die blou, geel en rooi driekleur as hul vlag gebruik het. === Van die Verenigde Prinsdom na die Koninkryk Roemenië === [[Lêer:RomaniaBorderHistoryAnnimation 1859-2010.gif|duimnael|links|Ontwikkeling van Roemenië se grondgebied sedert 1859]] [[Lêer:L'Illustration 1862 gravure Ouverture du Corps Législatif à Bucharest.jpg|duimnael|Opening van die eerste Wetgewende Vergadering van die Verenigde Prinsdomme van Roemenië in Boekarest]] [[Lêer:King Carol I of Romania with his nephew and great nephew.jpg|duimnael|Koning Carol I van Roemenië met sy neef koning Ferdinand I van Roemenië en groot-neef koning Carol II van Roemenië]] [[Lêer:Roemenië MASSR 1920.png|duimnael|links|Die Koninkryk Roemenië ná die Eerste Wêreldoorlog en in oranje die [[Moldawiese Sosialistiese Sowjetrepubliek|Moldawiese ASSR]]]] [[Lêer:Greater Romania.svg|duimnael|links|'n Kaart van Groter Roemenië tussen 1920 en 1940]] Walachye en Moldawië het in 1859 hul onafhanklikheid van die Turke verklaar en dieselfde monarg (Domnitor), Alexander Johan Cuza (Roemeens: ''Alexandru Ioan Cuza'') verkies, maar dit is nie deur [[Frans Josef I van Oostenryk]] erken nie. Sultan [[Abdülaziz]] het hierdie staat op 23 Desember 1861 wel erken, waarna Moldawië en Walachye op 24 Januarie 1862 formeel een geword het as Verenigde Prinsdom Roemenië, ook Klein Roemenië genoem, met Boekarest as sy hoofstad. Cuza se toenemende [[outoritarisme]] het in 1866 gelei tot sy ondergang deur 'n groot koalisie van konserwatiewe en liberale radikale. Op 26 Maart 1866 is [[Carol I van Roemenië|Karel van Hohenzollern-Sigmaringen]] deur die regering verkies as die nuwe monarg (Domnitor) van die land. Deur die verteenwoordiger van 'n erkende dinastie ([[Huis van Hohenzollern-Sigmaringen|Hohenzollern-Sigmaringen]]) aan die bewind te bring, het hulle gehoop om, soos die [[Grieke]], die omliggende state wat tot dusver die gewoonte gehad het om die Roemeense gebied te oorheers, te balanseer. Rusland het al afsonderlike neigings in Moldawië hard en duidelik ondersteun deur demonstrasies in Iasi, die hoofstad van die destydse provinsie Moldawië, te reël. Op 10 Mei 1881 is Karl gekroon as die eerste [[koning]] (''rege'') van Roemenië en Carol I genoem. Tydens die Russies-Turkse oorlog tussen 1877–1878 het Roemenië aan die Russiese kant geveg; in 1878 is die onafhanklike staat Roemenië amptelik deur die [[Groot moondheid]] erken tydens die Kongres van Berlyn. In ruil vir die afstaan van die drie suidelike distrikte Bessarabië aan Rusland, wat ná die [[Krimoorlog]] in 1852 deur Moldawië herwin is, het Roemenië die Dobruja ontvang. In 1881 is die Prinsdom Roemenië ontbind en het 'n nuwe koninkryk sy plek ingeneem; Prins Carol I is gekroon as koning van Roemenië. Tydens die [[Tweede Balkanoorlog]] in 1913 het Roemenië die suidelike Dobruja van Bulgarye verkry deur die Verdrag van Boekarest. Ná twee jaar se neutraliteit in die [[Eerste Wêreldoorlog]] het Roemenië oorlog teen die [[Sentrale Moondhede]] verklaar. Die Roemeense veldtog het rampspoedig vir Roemenië geëindig; die [[Sentrale Moondhede]] het 'n groot deel van die land beset en binne vier maande 'n groot deel van die Roemeense leër vernietig. Ná die oorlog het die [[Duitse Keiserryk]], die Ottomaanse Ryk, die Russiese Ryk en Oostenryk-Hongarye geval. Vroeg in 1918 het Moldowa sy onafhanklikheid van Rusland verklaar en besluit om op sekere voorwaardes met die Koninkryk Roemenië te verenig.<ref>{{en}} {{cite book |author=Charles King |title=The Moldovans: Romania, Russia, and the politics of culture |publisher=Hoover Press |year=2000 |chapter=From Principality to Province |url=https://books.google.de/books?id=ldBFWtuv8DQC&pg=PA33&redir_esc=y |pages=33–35 |isbn=0-8179-9792-X |accessdate=26 Mei 2025}}</ref> Later het Boekowina en Transilvanië ook by die koninkryk aangesluit. Hierdie samesmelting is in die Verdrag van Parys van 1920 deur die [[Geallieerdes van die Eerste Wêreldoorlog|Geallieerdes]] goedgekeur. Dit is egter nie deur al die lede bekragtig nie.<ref name="legal">{{en}} {{cite journal |title=The Legal Status of the Bukovina and Bessarabia |url=https://archive.org/details/sim_american-journal-of-international-law_1944-10_38_4/page/667 |author=Malbone W. Graham |journal=The American Journal of International Law |date=Oktober 1944 |volume=38 |edition=4 |page=667–673 |publisher=American Society of International Law |doi=10.2307/2192802 |jstor=2192802}}</ref><ref>{{en}} {{cite book|last=Mitrasca|first=Marcel|title=Moldova: a Romanian province under Russian rule: diplomatic history from the archives of the great powers|publisher=Algora Publishing|year=2002|chapter=Introduction |url=https://books.google.de/books?id=mZogbSmBR-4C&pg=PA13&redir_esc=y|page=13|isbn=1-892941-86-4|accessdate=26 Mei 2025}}</ref> Van die groot magte, soos die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] en die [[Russiese Sosialistiese Federale Sowjetrepubliek|Russiese SFSR]], het nie Roemeense heerskappy oor Bessarabië goedgekeur nie en laasgenoemde het dit beskou as die besetting van Russiese grondgebied.<ref>{{en}} Wayne S. Vucinich, ''Bessarabia'' In: ''Collier's Encyclopedia'' (Crowell Collier and MacMillan Inc., 1967) vol. 4, bl. 103</ref> Die Hongaarse-Roemeense oorlog is gevoer tussen Hongarye en Roemenië van 13 November 1918 tot 3 Augustus 1919. Die Roemeense leër het groot dele van Hongarye, waaronder [[Boedapest]], beset tot 28 Maart 1920, toe die Entente-magte die Roemeense oortuig het om uiteindelik terug te trek na die afbakeningslyne. Die [[Trianon-verdrag|Verdrag van Trianon]] in 1920 het verseker dat die streke Banaat, Crișana en Maramureș ook by Roemenië gevoeg is. Die nuwe Roemenië het gegrens aan [[Joego-Slawië]], Hongarye, [[Tsjeggo-Slowakye]], [[Pole]] (Stanisławów), die [[Sowjetunie]] en Bulgarye. Op 15 Oktober 1922 is koning Ferdinand (die neef van Carol I, die koning van Roemenië sedert 1914) gekroon a0s die koning van die volledige Roemenië in Alba Iulia, in die hartjie van Transsilvanië. === Roemenië tydens die Tweede Wêreldoorlog === [[Lêer:Romania1941.png|duimnael|Kaart van Roemenië in 1941]] Net voor die [[Tweede Wêreldoorlog]] in 1939 was Roemenië die grootste [[ruolie]]verskaffer van [[Nazi-Duitsland]]. In 1940 het Ion Antonescu met 'n [[staatsgreep]] aan die mag gekom. Antonescu het toe as 'n diktator opgetree en met die Ystergarde, 'n fascistiese groep, saamgewerk. In Augustus 1939 is die [[Molotof-Ribbentrop-verdrag]] en sy geheime bykomende protokol onderteken. Daarvolgens het Nazi-Duitsland Bessarabië erken as binne die Sowjet-invloedsfeer.<ref name="Olson 1994 483">{{en}} {{cite book|last=Olson|first=James|title=An Ethnohistorical Dictionary of the Russian and Soviet Empires|year=1994|page=483}}</ref> Op 28 Junie 1940 het die Sowjetunie, met die medewete van Nazi-Duitsland, 'n ultimatum aan Roemenië uitgereik waarin die land gedwing is om Bessarabië en Noord-Boekowina aan die Sowjetunie af te staan. Roemenië het dit die volgende dag gedoen. Noord-Transsilvanië is deur die Tweede Weense Toekenningsverdrag aan Hongarye oorhandig. In 1940 is die noorde van Boekowina, Bessarabië en die suide van die Dobruja deur Russiese en Bulgaarse troepe beset. Karel II het dieselfde jaar in paniek bedank en hy is opgevolg deur die jong Michael. Die regering het hulp gesoek en uiteindelik in lyn gekom met Nazi-Duitsland, Italië, Hongarye en Bulgarye, en Roemenië het dus oorlog verklaar teen die Russe en die [[Geallieerdes van die Tweede Wêreldoorlog|Geallieerdes]]. In die voetspore van die Duitsers het Roemenië ná [[Operasie Barbarossa]], gelei deur generaal Ion Antonescu, Bessarabië, Noord-Boekowina en Transnistrië van die Sowjetunie verower. Roemenië het die gebied Transnistrië, 'n deel van wat tans Moldawië is, van Nazi-Duitsland ontvang. Tydens die Tweede Wêreldoorlog het die regime van Antonescu, wat met Nazi-Duitsland saamgewerk het, 'n rol in die [[Holocaust]] gespeel; die regime het baie [[Jode]] en in 'n mindere mate ook [[Roma]] onderdruk en vermoor. Volgens 'n vrye verslag van 'n kommissie uit 2004 wat namens die oudpresident Ion Iliescu uitgereik is, was die Roemeense outoriteite een van die belangrikste daders in die beplanning en uitvoering van die moord aan 280&nbsp;000 tot 380&nbsp;000 Jode, veral in die oostelike gebiede van Roemenië.<ref>{{en}} [http://www.inshr-ew.ro/ro/files/Raport%20Final/Final_Report.pdf The International Commission on the Holocaust in Romania: Final Report.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180915104349/http://www.inshr-ew.ro/ro/files/Raport%20Final/Final_Report.pdf |date=15 September 2018 }}</ref><ref>{{en}} [http://www.presidency.ro/static/ordine/RAPORT_FINAL_CPADCR.pdf Tismăneanu Report], bl. 748-749</ref> Aan die einde van die oorlog in 1944 het die [[Rooi Leër]] Roemenië binnegeval. Koning Michael het die diktatuur van Antonescu beëindig en oorlog teen Duitsland verklaar, maar die Konferensie van Parys van 1947 het geen bydra van Roemenië in die nederlaag van Nazi-Duitsland erken nie. === Ná die Tweede Wêreldoorlog === [[Lêer:Gheorghe Gheorghiu-Dej1.jpg|duimnael|upright|[[Gheorghe Gheorghiu-Dej]], Roemeense kommunistiese leier van 1947 tot 1965]] [[Lêer:Nicolae Ceaușescu.jpg|duimnael|upright|[[Nicolae Ceausescu]], Roemeense [[Outokrasie|outokraat]] van 1965 tot 1989]] Terwyl die Rooi Leër se troepe in die land gestasioneer was, is in 1946 verkiesings gehou. Die kommuniste het 80% van die stemme gekry, maar dit was die gevolg van stemmanipulasie. Koning Michael moes weens druk van die kommuniste (en die Rooi Leër) van sy troon afstand doen. Hy het die land verlaat, wat dadelik tot 'n volksrepubliek verklaar is. Die kommunis [[Gheorghe Gheorghiu-Dej]] het aan bewind gekom. Roemenië was tot 1958 'n kommunistiese staat onder die direkte militêre en ekonomiese bewind van die Sowjetunie. Gedurende hierdie periode is die skaars hulpbronne wat Roemenië ná die Tweede Wêreldoorlog nog gehad het, deur die Russe geplunder, nadat 'n verdrag daaroor gesluit is. Die "SovRom", gemengde Sowjet-Roemeense maatskappye, moes, benewens die "ruim"-vergoeding aan die Sowjetunie, vir die skade wat die Russe tydens die Tweede Wêreldoorlog gely het vergoed. Gedurende hierdie tydperk is meer as twee miljoen mense dikwels arbitrêr gevange geneem, dikwels om beweerde politieke, ekonomiese of ander redes. Daar was honderdduisende moorde, marteling en misbruik van politieke teenstanders en gewone burgers. Minstens 200&nbsp;000 mense het tussen 1948 en 1964 hul lewens verloor as gevolg van kommunistiese onderdrukking in Roemenië. Gheorghiu-Dej het in 1952 as nasionale kommunis in 'n skynverhoor afgereken met sy mededingers en Moskougesinde kommuniste rondom [[Ana Pauker]]. In 1965 is Gheorghiu-Dej oorlede en [[Nicolae Ceausescu]] het die eerste sekretaris van die Roemeense Kommunistiese Party geword. Gelyktydig is 'n nuwe grondwet aangeneem en die landsnaam verander van Volksrepubliek Roemenië in Sosialisties Republiek Roemenië. Twee jaar later, in 1967, is Ceausescu benoem as staatshoof. Hy het die Dekreet 770 uitgevaardig. Onder sy diktatuur het Roemenië 'n meer onafhanklike koers binne die [[Oosblok]] nagestreef. Onder andere is die [[Warskouverdrag]]lande se 1968-inval in Tsjeggo-Slowakye ter onderdrukking van die [[Praagse Lente]] veroordeel en die land het hom nie ingemeng in die konflik tussen die Sowjetunie en die [[Volksrepubliek China]] nie. Roemenië het homself ook nie aan die [[Brezjnef-leerstelling]] onderwerp nie, waarin aan die Kommunistiese lande van die Oosblok slegs beperkte soewereiniteit toegestaan is. Nietemin is in 1970 die vriendskapsverdrag met die Sowjetunie hernu. [[Lêer:Bucharest view from Dealul Mitropoliei (2023).jpg|duimnael|links|Die Parlementspaleis wat deur Nicolae Ceausescu laat oprig is]] Intussen was Ceausescu se binnelandse administrasie gekenmerk deur 'n toenemende hardheid teenoor enigiets wat as andersdenkende gedrag beskou kon word. Die diktator het geleidelik sy aanvanklike welwillendheid in die binne- en die buiteland verloor, deels weens sy vrou Elena se strewe na mag en weens die bou van 'n reusagtige paleis (''Casa Poporului'', "huis van die volk"; nou die ''Palatul Parlamentului'', "Parlementspaleis") in die hoofstad Boekarest, waarvoor hele woongebiede moes verdwyn. 'n Kort tydperk tussen die laat 1960's en die vroeë 1970's het relatiewe ekonomiese voorspoed meegebring wat deur sommiges die "goue era" genoem is. Hierdie tydperk het geleidelik geëindig, eers polities en daarna ekonomies. Sommige partyleiers (soos Ion Iliescu, Corneliu Manescu of Gheorghe Apostol) het aan die einde van hierdie tydperk veranderinge voorgestel, waarna hulle gedegradeer is. Die Roemeense staatskuld het geweldig toegeneem tussen 1977 en 1981: van 3 tot 10 miljard dollar. Die invloed van internasionale finansiële organisasies soos die [[Internasionale Monetêre Fonds|IMF]] en die [[Wêreldbank]] het gegroei en in konflik gekom met Ceausescu se outokratiese beleid. Ceausescu het uiteindelik 'n projek van algehele terugbetaling van die buitelandse skuld begin (voltooi in 1989, net voor sy uitsetting). Om hierdie doel te bereik het hy beleide ingestel wat Roemene laat verarm en die Roemeense ekonomie uitgeput het. Hy het die polisiemag uitgebrei (''[[Securitate]]'') en 'n persoonlikheidskultus ingestel na aanleiding van die [[Noord-Korea]]anse voorbeeld deur die [[massamedia]]. 'n Positiewe ontwikkeling in hierdie tydperk was feitlik volledige geletterdheid en die ontwikkeling van 'n doeltreffende onderwysstelsel. Hierdie onderwyshervorming was egter nie gekoppel aan 'n nywerheidsontwikkeling of 'n verstedelikingsbeleid nie, sodat byna die helfte van Roemenië se bevolking steeds in landelike gebiede woon (sowat 47%). Nog 'n verwikkeling was die besproke onttrekking van Sowjettroepe uit Roemenië in 1958. Hierdie onttrekking het dit moontlik gemaak om 'n meer onafhanklike buitelandse beleid te volg, soos byvoorbeeld die veroordeling van die Sowjetgeleide inval in Tsjeggo-Slowakye in 1968 en die voortsetting van Roemeens-Israeliese diplomatieke betrekkinge ná die [[Sesdaagse Oorlog]] in 1967 (Roemenië was die enigste Warskouverdragland om dit te doen), ekonomiese (in 1963) en diplomatieke (in 1967) betrekkinge met die [[Wes-Duitsland|Bondsrepubliek Duitsland]] te vestig, ensovoorts. Roemenië se noue bande met beide [[Israel]] en die Arabiese lande (en [[Palestynse Bevrydingsorganisasie|PLO]]) het Roemenië toegelaat om 'n noodsaaklike rol in die vredesprosesse tussen sowel Israel en [[Egipte]] asook Israel en die [[Palestynse Bevrydingsorganisasie|PLO]] te speel. Ceausescu se onderdrukking het in Desember 1989 uiteindelik tot 'n volksopstand gelei. Dit het in Timișoara uitgebreek nadat die plaaslike bevolking protes aangeteken het teen die gedwonge verplasing van die gewilde dominee László Tőkés. Die proteste het na ander stede versprei en die leër het uiteindelik by die betogers aangesluit. Ceausescu is afgeset en het saam met sy vrou Elena probeer vlug met hulp van die ''Securitate''. Hulle is egter gevange geneem en ná 'n kort skynverhoor op [[Kersfees|Kersdag]] in 'n binnehof in [[Targoviste]] tereggestel. Die Roemeense Rewolusie was die enigste gewelddadige antikommunistiese rewolusie in [[Oos-Europa]] wat in die diktator se teregstelling geëindig en waarskynlik meer as 'n duisend lewens geëis het. Ion Iliescu is direk daarna tot "redder van Roemenië" en later tot president verkies. === Sedert 1990 === [[Lêer:Protest against corruption - Bucharest 2017 - Piata Universitatii - 5.jpg|duimnael|Roemenië het gedurende die Roemeense betogings in 2017/19 groot golwe van betogings teen regterlike hervormings beleef]] Ná die [[Koue Oorlog]] het Roemenië sy bande met [[Wes-Europa]] versterk ten spyte daarvan dat baie Roemene die land weens ontevredenheid verlaat het. In Mei 1990 het die eerste vrye verkiesings plaasgevind waarin Iliescu tot president verkies is. Volgens die nuwe grondwet, wat in Desember 1991 aanvaar is, is Roemenië 'n demokratiese en parlementêre republiek met 'n verkose President en 'n Eerste Minister, wat aan die Parlement verantwoordelik is. Die politieke en ekonomiese transformasie is soos elders in Oos-Europa as 'n moeilike proses ervaar. Die demokraties verkose regering het hom op die privatisering van die voormalige staatsbedrywe en landhervorming gekonsentreer. Die meeste bedrywe was egter nie meer in staat om op die wêreldmark mee te ding nie, en ook die Roemeense [[infrastruktuur]] het geblyk om te swak te wees vir 'n vinnige modernisering van die ekonomie. Die hervormings het dus tot grootskaalse [[werkloosheid]] gelei. In die 1996-verkiesing het Emil Ion vir Constantinescu Iliescu verslaan. Vier jaar later is Iliescu herkies en Adrian Năstase het eerste minister geword. Op 12 Desember 2004 het Traian Băsescu president geword. Sy belofte om [[korrupsie]] te beveg deur al die voormalige lede van die ''Securitate'' (die Roemeense geheime diens tydens kommunisme) bloot te lê het steun ontvang van die koalisie van Waarheid en Geregtigheid. Dit is gevorm deur sy Demokratiese Party en die Nasionale Liberale Party. Die regering het bestaan uit 'n groter koalisie wat die Humanistiese Party (nou Konserwatiewe Party genoem) en die etniese Hongaarse party UDMR ingesluit het. Roemenië het in 2004 by die Noord-Atlantiese Verdragsorganisasie ([[NAVO]]) aangesluit en in 2007 'n lidland van die [[Europese Unie]] (EU) geword. Maar omdat die land nie op alle punte aan die toelatingsvereistes voldoen het nie, is dit onder spesiale toesig van die Europese Kommissie geplaas. Die tekortkominge betrek die stryd teen korrupsie en georganiseerde misdaad.<ref>{{nl}} {{cite web |url=https://www.knack.be/nieuws/wereld/ook-roemeens-grondwettelijk-hof-erkent-voorrang-europees-recht-niet/ |title=Ook Roemeens Grondwettelijk Hof erkent voorrang Europees recht niet |publisher=knack |date=24 Desember 2021 |accessdate=26 Mei 2025}}</ref> Alhoewel die ekonomie begin herstel het, bly naas misdaad werkloosheid, korrupsie, en die gebrekkige onderwysstelsel en gesondheidsorg die grootste vraagstukke. Honderdduisende goed opgeleide Roemene het die land verlaat om 'n beter heenkome in Wes-Europa en oorsee te vind. In Februarie 2017 het die grootste betogings sedert die 1989-rewolusie plaasgevind. Dit het die Sosiaal-Demokratiese regering onder Sorin Grindeanu geteiken, wat 'n noodbesluit uitgereik het om honderde politici en ander hooggeplaaste amptenare te beskerm teen vervolging oor korrupsie. In Desember 2017 is die voormalige koning Michael I van Roemenië oorlede. Alhoewel daar sedert 1947 geen koningshuis meer in Roemenië is nie, het dit wel 'n spesiale wetlike en verteenwoordigende status binne die republiek. Sedert die dood van Michael I van Roemenië het sy dogter Margaret van Roemenië nie die titel van koningin aangeneem nie, maar omdat sy nie langer die kroonprinses is nie het sy in oorleg met die regering 'n tussenvorm gekies: bewaarder van die kroon met die predikaat "Haar Majesteit".<ref>{{nl}} {{cite web |url=https://blauwbloed.eo.nl/royaltynieuws/vaccinatie-voor-roemeense-kroonbewaarder-margareta |title=Vaccinatie voor Roemeense kroonbewaarder Margareta |publisher=Blauw Bloed |date=26 Januarie 2021 |accessdate=26 Mei 2025}}</ref> Ingevolge die [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|Russiese inval in die buurland Oekraïne sedert 2022]] het Roemenië se ligging van strategiese belang geword vir beide die NAVO en die EU. In 2024 is begin met die uitbreiding van die lugmagbasis naby [[Constanța]] wat volgens planne die grootste Westerse lugmagbasis op die Europese vasteland sal word. Dié projek streek oor sowat 20 jaar.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/news/articles/c977wggg4pgo |title=Romanian village set to become Nato's biggest airbase in Europe |publisher=[[BBC]] |author=Nick Thorpe |date=23 Junie 2024 |accessdate=26 Mei 2025}}</ref> == Administratiewe streke == Roemenië bestaan uit 41 distrikte (''județe'') en die munisipaliteit [[Boekarest]]. Daarbenewens word die land verdeel in agt ontwikkelingsstreke. Die tradisionele en historiese gebiede is [[Dobroedsja]], [[Walachye]], [[Moldawië (prinsdom)|Moldawië]], [[Transsilvanië]] en [[Banaat]], maar Banaat kan ook as deel van Transsilvanië beskou word. [[Lêer:Regiuni de dezvoltare.svg|duimnael|Roemenië se 41 streke]] {| class="wikitable sortable" !Ontwikkelingsstreek !Oppervlakte (km²) !Bevolking (2011)<ref>{{ro}} {{cite web |url=http://www.recensamantromania.ro/wp-content/uploads/2013/07/sR_TAB_2.xls |title=2011 Regions Population |publisher=Nasionale Statistiekinstituut| date=4 Julie 2013 |accessdate=29 September 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130929043140/http://www.recensamantromania.ro/wp-content/uploads/2013/07/sR_TAB_2.xls |archive-date=29 September 2013 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> !Mees bevolkte stedelike sentrum<ref>{{ro}} {{cite web |url=http://www.recensamantromania.ro/wp-content/uploads/2013/07/sR_TAB_3.xlsx |title=Population at 20 October 2011 |publisher=Nasionale Statistiekinstituut |date=5 Julie 2013 |accessdate=5 Julie 2013 |archive-date=26 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181226001748/http://www.recensamantromania.ro/wp-content/uploads/2013/07/sR_TAB_3.xlsx |url-status=dead }}</ref> |- style="text-align:center;" |style="background:#a1e0a1;"|Nord-Vest |34&nbsp;159 |2&nbsp;600&nbsp;132 |[[Cluj-Napoca]] (411&nbsp;379) |- style="text-align:center;" |style="background:#dedfde;"|Centru |34&nbsp;082 |2&nbsp;360&nbsp;805 |[[Brașov]] (369&nbsp;896) |- style="text-align:center;" |style="background:#f9e185;"|Nord-Est |36&nbsp;850 |3&nbsp;302&nbsp;217 |[[Iași]] (382&nbsp;484) |- style="text-align:center;" |style="background:#d296de;"|Sud-Est |35&nbsp;762 |2&nbsp;545&nbsp;923 |[[Constanța]] (425&nbsp;916) |- style="text-align:center;" |style="background:#fab485;"|Sud-Muntenia |34&nbsp;489 |3&nbsp;136&nbsp;446 |[[Ploiești]] (276&nbsp;279) |- style="text-align:center;" |style="background:#e4d59e;"|București-Ilfov |1&nbsp;811 |2&nbsp;272&nbsp;163 |[[Boekarest]] (2&nbsp;272&nbsp;163) |- style="text-align:center;" |style="background:#a3c5f8;"|Sud-Vest Oltenia |29&nbsp;212 |2&nbsp;075&nbsp;642 |[[Craiova]] (356&nbsp;544) |- style="text-align:center;" |style="background:#fab1b1;"|Vest |32&nbsp;028 |1&nbsp;828&nbsp;313 |[[Timișoara]] (384&nbsp;809) |} == Bevolking == === Etniese groepe === [[Lêer:Manastirea Putna.JPG|duimnael|links|Die [[Kerk (gebou)|kerk]] Manastirea Putna]] [[Lêer:Etniile din România 2021.png|duimnael|Verspreiding van [[etniese groep]]e in Roemenië volgens die 2021-sensus]] [[Lêer:Romanian Language.png|duimnael|Amptelike tale in Roemenië en [[Moldowa]] volgens die Roemeense Akademie]] Meer as 89 persent van die bevolking is etniese [[Roemene]]. Die belangrikste etniese minderhede is [[Hongare]] (6%), [[Roma]] (3,4%), [[Oekraïners]] (0,3%) en [[Duitsers]] (0,1%). Die data is gebaseer op die jongste 2021-sensus waarin individue 'n [[etniese groep]] aangegee het. 13% het nie gereageer nie. Die Romani-bevolking word in amptelike statistieke gewoonlik onderskat en kan moontlik 5–11% van die Roemeense bevolking stel.<ref name="CIA" /> === Religie === Roemenië is 'n sekulêre staat en het geen staatsgodsdiens nie. Die 2011-sensus toon dat 'n oorweldigende meerderheid van die bevolking hulself as [[Christene]] identifiseer: [[Roemeens-Ortodokse Kerk|Ortodokse Christene]] (85,3%) [[Rooms-Katolieke Kerk|Rooms-Katolieke]] (4,5%), [[Protestantisme|Protestante]] (3%), [[Pinksterbeweging]] (2,5%) en ander (4,7%).<ref name="CIA" /> === Tale === Volgens die Roemeense grondwet is Roemeens (''limba română'') die ampstaal van Roemenië. Die Roemeense taal behoort tot die [[Romaanse tale]] en is verwant aan [[Frans]], [[Italiaans]], [[Katalaans]], [[Portugees]] en [[Spaans]]. Roemeens is die belangrikste taal in die land en word deur sowat 91,6 persent van die bevolking gepraat. [[Hongaars]] (6,3 persent) en [[Romani]] (1,2 persent) is tans die belangrikste minderheidstale.<ref name="CIA" /> Onder meer as gevolg van die emigrasie na [[Duitsland]] het die [[Duits]]e taal se aandeel tot sowat 0,3 persent gedaal. Daar is 'n klein [[Pools]]sprekende minderheid in die Boekowina, terwyl in die Banat en die noordweste van Transsilvanië ook [[Slowaaks]] gepraat word. Ander minderheidstale is [[Oekraïens]] (0,3 persent, in die Boekowina en Maramoeresj), [[Turks]] (0,2 persent, Dobroedsja, [[Russies]] (0,2 persent, veral in die Donaudelta), [[Tartaars]] (0,1 persent, Dobroedsja) en kleiner tale (0,3 persent).<ref>{{ro}} [http://www.recensamant.ro/ Sensus 2002] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060424065630/http://www.recensamant.ro/ |date=24 April 2006}}</ref> Die aandeel Roemeenssprekendes neem geleidelik toe. == Ekonomie == In 2025 het Roemenië 'n BBP (PPP) van $926&nbsp;759&nbsp;miljard en 'n BBP per kapita (PPP) van $49&nbsp;213 gehad.<ref name="imf2" /> Volgens die [[Wêreldbank]] is Roemenië 'n ekonomie met 'n hoë inkomste.<ref name="WB" GROUP">{{en}} {{cite web |url=https://datahelpdesk.worldbank.org/knowledgebase/articles/906519-world-bank-country-and-lending-groups |title=World Bank Country and Lending Groups |publisher=[[Wêreldbank]] |accessdate=26 Mei 2025}}</ref> Volgens Eurostat was Roemenië se BBP per capita (PPS) 80% van die EU-gemiddelde (100%) in 2023. Dit is 'n toename van 44% in 2007 (die jaar van Roemenië se toetreding tot die EU), wat Roemenië een van die ekonomieë maak wat die vinnigste groei in die EU.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/tec00114/default/table?lang=en |title=GDP per capita in PPS |publisher=[[Eurostat]] |website=ec.europa.eu/eurostat |accessdate=18 November 2024}}</ref> Volgens die Wêreldbank se 2019-verslag is Roemenië in die 52ste plek uit 190 ekonomieë in die gemak van sake doen, een plek hoër as die buurland Hongarye en een plek laer as Italië.<ref name="doingbusiness.org">{{en}} {{cite web |url=https://www.doingbusiness.org/en/data/exploreeconomies |title=Explore Economies |publisher=[[Wêreldbank]] |accessdate=4 Januarie 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220104054759/https://www.doingbusiness.org/en/data/exploreeconomies |archive-date=4 Januarie 2022 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Ná 1989 het die land 'n dekade van ekonomiese onstabiliteit en agteruitgang beleef. Dit het deels gespruit uit 'n verouderde industriële basis en 'n gebrek aan strukturele hervorming. Van 2000 af is die Roemeense ekonomie egter omskep in 'n ekonomie met 'n relatiewe makro -ekonomiese stabiliteit, gekenmerk deur hoë groei, lae werkloosheid en dalende [[inflasie]]. Volgens die Wêreldbank het die BBP per capita in koopkragpariteit gegroei van $13&nbsp;687 in 2007 tot $28&nbsp;206 in 2018.<ref>{{en}} {{cite web |title=GDP per capita, PPP (current international $) – Romania |url=https://data.worldbank.org/indicator/NY.GDP.PCAP.PP.CD?locations=RO&name_desc=false |website=data.worldbank.org |publisher=[[Wêreldbank]] |accessdate=26 Mei 2025}}</ref> Roemenië se gemiddelde maandelikse loon het in 2020 gestyg tot €1&nbsp;212,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://insse.ro/cms/sites/default/files/com_presa/com_pdf/cs12r20.pdf |title=Monthly average salary in Romania |publisher=INSSE |accessdate=26 Mei 2025}}</ref> en 'n inflasiekoers van -1,1% in 2016.<ref name="Eurostat">{{en}} {{cite web |url=http://ec.europa.eu/eurostat/tgm/refreshTableAction.do?tab=table&plugin=1&pcode=tec00118&language=en |title=Eurostat, HICP – monthly data (12-month average rate of change) |publisher=[[Eurostat]] |accessdate=5 Maart 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170305114746/http://ec.europa.eu/eurostat/tgm/refreshTableAction.do?tab=table&plugin=1&pcode=tec00118&language=en |archive-date=5 Maart 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Werkloosheid in Roemenië was in Augustus 2018 op 4,3%, wat laag is in vergelyking met ander EU-lande.<ref>{{ro}} {{cite press release |url=http://www.insse.ro/cms/sites/default/files/com_presa/com_pdf/somaj_bim_ian17e.pdf |title=In January 2017, the seasonally adjusted unemployment rate was estimated at 5.4% |publisher=Nasionale Statistiekinstituut |date=31 Januarie 2017 |accessdate=5 Maart 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170305114812/http://www.insse.ro/cms/sites/default/files/com_presa/com_pdf/somaj_bim_ian17e.pdf |archive-date=5 Maart 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> === Nywerheidsektor === [[Lêer:Dacia Sandero III 1X7A6451.jpg|duimnael|'n [[Dacia Sandero]] (oftewel Renault Sandero), die motorvervaardiger [[Automobile Dacia]] is Roemenië se belangrikste uitvoerder]] [[Automobile Dacia]], wat in 1966 gestig en genoem is na die Roemeense provinsie [[Dacia (Romeinse provinsie)|Dacia]] op die gebied van die huidige Roemenië, is in 1999 deur die Franse motorreus [[Renault]] oorgeneem en omvattend gemoderniseer. In die eerste dekade van die 21ste eeu het dit tot Roemenië se grootste uitvoerder gegroei. Volgens inkomste is dit Roemenië se grootste maatskappy<ref>{{ro}} {{cite web |url=https://www.zf.ro/auto/topul-celor-mari-corporatii-lume-treime-cele-mari-100-prezente-local-primele-sapte-venituri-mari-cifra-afaceri-totala-companiilor-romania-14678641 |title=Topul celor mai mari corporaţii din lume. Doar o treime din cele mai mari 100 sunt prezente şi local. Fiecare din primele şapte are venituri mai mari decât cifra de afaceri totală a companiilor din România |publisher=Ziarul Financiar |author=Dana Ciriperu |date=18 Augustus 2015 |accessdate=26 Mei 2025}}</ref> en die grootste uitvoerder met 8% van die land se totale uitvoere in 2018.<ref>{{en}} {{cite web| url=http://www.romaniajournal.ro/automobile-dacia-still-the-most-profitable-company-in-romania-turnover-of-eur-4-24-bn-in-2014/ |title=Automobile Dacia, still the most profitable company in Romania – turnover of EUR 4.24 bn in 2014 |publisher=Romania Journal |date=7 Mei 2015 |accessdate=21 Augustus 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170821042014/http://www.romaniajournal.ro/automobile-dacia-still-the-most-profitable-company-in-romania-turnover-of-eur-4-24-bn-in-2014/ |archive-date=21 Augustus 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Dacia se mees verkoopte motor is die [[Dacia Sandero]] (oftewel Renault Sandero) met meer as die helfte van dié maatskappy se verkoopte eenhede.<ref>{{de}} {{cite web |url=https://blog.dacia.de/dacia-auf-erfolgskurs-marke-faehrt-unter-top-3-im-europaeischen-privatkundenmarkt/ |title=Dacia auf Erfolgskurs: Marke fährt unter Top 3 im europäischen Privatkundenmarkt |publisher=Automobile Dacia |accessdate=26 Mei 2025}}</ref> === Handelsvennote === Roemenië se hoofuitvoervennote is [[Duitsland]] 19%, [[Italië]] 10%, [[Hongarye]] 7%, [[Frankryk]] 6% en Bulgarye 4% (in 2022). Roemenië se hoofuitvoere is [[motor]]onderdele/-toebehore, motors, geïsoleerde drade, geraffineerde petroleum en [[koring]]. Met weinig natuurlike hulpbronne om ekonomiese ontwikkeling te onderhou steun Roemenië op ander lande vir meeste van sy grondstowwe; die land voer dus 'n verskeidenheid goedere in. Die land se hoofinvoervennote is Duitsland 17%, Italië 8%, Hongarye 6%, [[Turkye]] 6% en [[Pole]] 6% (ook in 2022). Roemenië se hoofinvoere is [[ruolie]], motoronderdele/-toebehore, geraffineerde petroleum, verpakte medisyne en motors, asook ander grondstowwe vir sy industrieë. Roemenië se algehele grootste handelsvennote is almal EU-lidlande soos Duitsland, Italië en Hongarye.<ref name="CIA" /> == Kultuur == [[Lêer:Enescu24.jpg|duimnael|links|[[Gheorghe Enescu|George Enescu]], die bekendste Roemeense komponis van klassieke musiek]] [[Lêer:Eminescu.jpg|duimnael|upright|[[Mihai Eminescu]], die bekendste Roemeense digter]] Roemenië het 'n vooruitstrewende en diverse kultuur, wat onder meer in argitektuur en artefakte weerspieël word. Roemene is baie trots op hul ontdekkings en uitvindings. Sommige uitvindings en ontdekkings van die Roemene is die ''[[Coandă-effek]]'' ([[Henri Coandă]] was die "vader" van die moderne vegvliegtuie met 'n straalenjin), [[insulien]] (deur [[Nicolae Paulescu]]) en die [[vulpen]] (deur [[Petrache Poenaru]]). [[Roemeense literatuur]] het onlangs 'n bietjie bekendheid verwerf buite die grense van Roemenië (meestal deur vertalings in [[Duits]], [[Frans]] en [[Engels]]). Sommige moderne Roemeense skrywers het baie gewild geword in [[Duitsland]], [[Frankryk]] en [[Italië]], waaronder Eugen Ionescu, Emil Cioran, Mircea Eliade, Mircea Cărtărescu en Linda Maria Baros. Die ouer klassieke skrywers van die Roemeense literatuur en die Roemeense poësie het ook bekend geword buite Roemenië. Tradisioneel waardeer Roemene poësie meer as Roemeense prosa. [[Mihai Eminescu]], 'n 19de-eeuse digter, is nog steeds baie gewild in Roemenië en hy is ook die "beste Roemeense digter van alle tye" genoem. Die rewolusionêre jaar van 1848 het sy weerklank in die drie vorstedomme gehad, wat gelei het tot die opkoms van 'n nuwe elite in die middel van die negentiende eeu: Mihail Kogălniceanu (skrywer, politikus en die eerste premier van die verenigde Roemenië), Vasile Alecsandri (politikus, dramaturg en digter), Andrei Mureșanu (publisis en skrywer van die Roemeense volkslied) en Nicolae Bălcescu (historikus, skrywer en rewolusionêr). Die komposisies van [[Gheorghe Enescu]] is onder die Roemene bekend. Baie beskou Enescu as hul belangrikste musikant. Die simfonieorkes van Boekarest is genoem na Enescu.<ref>{{en}} {{cite book |author=Pascal Bentoiu |title=Masterworks of George Enescu |publisher=Scarecrow Press |year=1910 |pages=6 |url=https://books.google.de/books?id=9H9-dYsKA_MC&dq="George+Enescu"+Translator%27s+Foreword&pg=PR6&redir_esc=y#v=onepage&q="George%20Enescu"%20Translator's%20Foreword&f=false |accessdate=26 Mei 2025}}</ref> === Sport === [[Lêer:Romania national rugby union team.jpg|duimnael|links|Die [[Roemeense nasionale rugbyspan]] nadat hulle in 2016 die Pershing-trofee ingepalm het]] [[Lêer:Algérie-Roumanie - 20140604 - Equipe de Roumanie.jpg|duimnael|Die Roemeense nasionale sokkerspan in 2014]] Oină word as nasionale [[sport]]soort van Roemenië beskou<ref>{{ro}} {{cite web |url=http://www.historia.ro/exclusiv_web/actualitate/articol/oina-sportul-national-uitat |title=Oina – sportul naţional uitat |accessdate=3 Maart 2016 |date=18 September 2010 |publisher=Adevărul Holding |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303203527/http://www.historia.ro/exclusiv_web/actualitate/articol/oina-sportul-national-uitat |archive-date=3 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> en dit is verwant aan [[bofbal]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://sabr.org/latest/mesesan-forgotten-romanian-national-sport-may-have-inspired-baseball |title=The forgotten Romanian national sport that may have inspired baseball |publisher=Vereniging vir Amerikaanse bofbalnavorsing |author=Diana Mesesan |date=16 Januarie 2017 |accessdate=9 Junie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200609163414/https://sabr.org/latest/mesesan-forgotten-romanian-national-sport-may-have-inspired-baseball |archive-date=9 Junie 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> [[Sokker]] is die gewildste sportsoort in Roemenië en die [[Roemeense nasionale sokkerspan]] het tot dusver sewe keer aan die [[FIFA]] [[Sokker-Wêreldbeker]] deelgeneem. Hulle het hul beste prestasie tydens die 1990's opgelewer en tydens die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1994]] die kwarteindrondte gehaal. [[FC Steaua Boekarest]] is die suksesvolste klub in die Roemeense Liga I en het meer bekers as enige ander Roemeense klub ingepalm. Van die bekendste en suksesvolste Roemeense sokkerspelers is [[Nicolae Dică]], [[Gheorghe Hagi]] en [[Adrian Mutu]]. [[Tennis]] is die tweede gewildste sportsoort.<ref>{{ro}} {{cite web |url=https://golazo.ro/studiu-ires-fotbalul-cel-mai-iubit-sport-in-romania-simona-halep-locul-patru-in-clasamentul-celor-mai-mari-sportivi-romani-ai-tuturor-timpurilor-23969 |title=Studiu IRES: Fotbalul, cel mai iubit sport in Romania; Simona Halep, locul patru in clasamentul celor mai mari sportivi romani ai tuturor timpurilor |publisher=Golazo |author=Adrian Ilincescu |date=13 Junie 2014 |accessdate=26 Mei 2025}}</ref> Roemenië het die [[Davis-beker]]eindstryd drie keer gehaal: in 1969, 1971 en 1972.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.daviscup.com/en/teams/team.aspx?id=ROU |title=Romania |publisher=Davis-beker |accessdate=26 Mei 2025}}</ref> In enkels was [[Ilie Năstase]] die eerste nommereenspeler op die ATP-ranglys in 1973 wat verskeie [[Grand Slam (tennis)|Grand Slam-toernooititels]] kon wen. [[Virginia Ruzici]] kon ook die [[Franse Ope]] in 1978 wen en was die naaswenner in 1980, [[Simona Halep]] het die Franse Ope in 2018 gewen en [[Wimbledon-kampioenskap|Wimbledon]] in 2019 nadat sy haar eerste drie Grand Slam-eindstryde verloor het. Sy het die jare 2017 en 2018 in die eerste plek op die WTA-ranglys afgesluit. In dubbels kon [[Horia Tecău]] drie toernooititels en een ATP-eindstryd wen. Hy was in 2015 die wêreld se nommer twee.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.atptour.com/en/players/horia-tecau/t749/overview |title=Horia Tecau |publisher=ATP World Tour |accessdate=26 Mei 2025}}</ref> Ander gewilde sportsoorte sluit in [[tennis]], [[handbal]], [[basketbal]] en [[rugby]]. Die [[Roemeense nasionale rugbyspan]] het tot dusver vir byna elke [[rugbywêreldbeker]]toernooi gekwalifiseer, maar nog nie tot die uitklopfase deurgedring nie. Roemenië is, saam met [[Belgiese nasionale rugbyspan|België]] en [[Spaanse nasionale rugbyspan|Spanje]], nadat hulle tydens die kwalifisering vir die [[Rugbywêreldbeker 2019]] ongeskikte spelers ingespan het, vir elke wedstryd met hierdie spelers met puntaftrekking beboet.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/news/340527 |title=Independent Appeal Committee decision regarding Romania and Spain |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=6 Junie 2018 |accessdate=26 Mei 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espn.co.uk/rugby/story/_/id/23511452/rugby-world-cup-russia-benefit-romania-spain-belgium-deducted-points |title=Russia handed 2019 World Cup spot |publisher=ESPNscrum |date=15 Mei 2018 |accessdate=26 Mei 2025}}</ref> Vervolgens kon die drie spanne nie vir die 2019-toernooi kwalifiseer nie; vir Roemenië die enigste toernooi tot dusver wat hulle misgeloop het. Hulle behoort tot die sterkste Europese spanne buite die [[Sesnasies-toernooi]] en staan bekend as "die [[Eik]]e" (''Stejarii''). Roemenië ding in die [[Europese Rugbykampioenskap]] met ander opkomende rugbyspanne mee. Hulle het dié toernooi reeds tien keer gewen en twintig keer as naaswenner geëindig. Sedert 2002 ding [[Georgiese nasionale rugbyspan|Georgië]] en Roemenië om die Antimbeker mee; dié beker is na die Metropolis van Moentenië en Dobroedja van die [[Roemeens-Ortodokse Kerk]], die Georgiër Antim Iverianul, genoem. Sedert 2021 ding [[Russiese nasionale rugbyspan|Rusland]] en Roemenië om die Kiseleffbeker mee; dié beker is genoem na die hertog Pawel Kiseleff, 'n Rus wat die eerste grondwette van beide [[Walachye]] en Moldawië (hedendaagse Roemenië en Moldowa) beïnvloed het.<ref>{{ro}} {{cite web |url=https://rugbyromania.ro/cupa-kiseleff-trofeu-ce-va-fi-pus-in-joc-la-meciurile-dintre-romania-si-rusia/ |title=CUPA KISELEFF, TROFEU CE VA FI PUS ÎN JOC LA MECIURILE DINTRE ROMÂNIA ȘI RUSIA |publisher=Federația Română de Rugby |date=3 Maart 2021 |accessdate=26 Mei 2025}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronnelys == * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Romania|title=Romania|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|date=11 Oktober 2016|accessdate=26 Mei 2025}} * {{en}} {{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/romania/|title=Romania|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=26 Mei 2025}} * {{af}} ''[[Kennis (ensiklopedie)|Kennis]]'', 1980, {{ISBN|0-7981-0826-6}}, volume 4, bl. 661 * {{af}} ''[[Wêreldspektrum]]'', 1982, {{ISBN|0-908409-65-6}}, volume 24, bl. 37 == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Romania|Roemenië}} * {{en}} {{Wikivoyage|Romania|Roemenië}} * {{ro}} [https://www.presidency.ro/ Amptelike webwerf van die Roemeense president] * {{ro}} [https://www.parlament.ro/ Amptelike webwerf van die Roemeense parlement] {{Geografiese ligging | Senter = {{vlagland|Roemenië}} | Noord = {{vlagland|Oekraïne}} | Noordoos = {{vlagland|Moldowa}} | Oos = {{vlagland|Oekraïne}} • [[Swartsee]] | Suidoos = {{vlagland|Bulgarye}} • [[Swartsee]] | Suid = {{vlagland|Bulgarye}} | Suidwes = {{vlagland|Serwië}} | Wes = {{vlagland|Hongarye}} • {{vlagland|Serwië}} | Noordwes = {{vlagland|Hongarye}} }} {{Lande van Europa}} {{EU-lande}} {{NAVO-lande}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Roemenië| ]] i300948q55lqv6vvwiad2rgucsq8ikg 0 6061 2967725 2186460 2026-09-16T17:32:31Z Pynappel 70858 Werk by uit Engels 2967725 wikitext text/x-wiki [[Lêer:CSIRO ScienceImage 8130 The computer lab on RV Southern Surveyor.jpg|duimnael|regs|'n Rekenaarlaboratorium bevat 'n wye verskeidenheid elemente van inligtingstegnologie, waaronder hardeware, sagteware en stoorstelsels.]] '''Inligtingstegnologie''' ('''IT''') of '''inligtings- en kommunikasietegnologie''' (IKT; in Engels ''information and communications technology'', ICT) is die studie of gebruik van [[rekenaar]]s, telekommunikasiestelsels en ander toestelle om [[inligting]] te skep, te verwerk, te stoor, te herwin en oor te dra.<ref name="OxfordRef" /> Dit is die gebruik van die tegnologiese [[komponent]]e wat nodig is om inligtingsverwerking moontlik te maak, en in die besonder die gebruik van [[elektronika|elektroniese]] rekenaars en [[sagteware|rekenaarsagteware]] om [[data]] te stoor, te herwin, te verwerk, te stuur, te ontvang en te beskerm vanaf enige plek en op enige tyd. Hoewel die term meestal op rekenaars en [[rekenaarnetwerk]]e betrekking het, sluit dit ook ander tegnologieë vir die verspreiding van inligting in, soos [[televisie]] en die [[telefoon]]. Inligtingstegnologie is 'n toepassing van [[rekenaarwetenskap]] en [[rekenaaringenieurswese]].<ref name="Wang2022" /><ref name="APU" /> 'n '''Inligtingstegnologiestelsel''' ('''IT-stelsel''') is gewoonlik 'n inligtingstelsel, 'n kommunikasiestelsel of, meer bepaald, 'n rekenaarstelsel – met inbegrip van alle [[rekenaarhardeware|hardeware]], sagteware en [[randapparatuur]] – wat deur 'n beperkte groep IT-gebruikers bedryf word, terwyl 'n '''IT-projek''' gewoonlik na die opdraggewing en implementering van so 'n stelsel verwys.<ref name="Forbes" /> IT-stelsels speel 'n belangrike rol in doeltreffende databestuur, in die versterking van kommunikasienetwerke<ref name="Li2012" /> en in die ondersteuning van organisatoriese prosesse in uiteenlopende bedrywe. Suksesvolle IT-projekte verg noukeurige beplanning en deurlopende instandhouding om te verseker dat die stelsel optimaal funksioneer en by die organisasie se doelwitte aansluit.<ref name="Hindarto2023" /><ref name="Ilham2021" /> Hoewel die mens al inligting stoor, herwin, manipuleer, ontleed en oordra vandat die vroegste [[skryfstelsel]]s ontwikkel is,<ref name="Butler" /> het die term ''inligtingstegnologie'' in sy moderne betekenis die eerste keer verskyn in 'n artikel wat in 1958 in die ''Harvard Business Review'' gepubliseer is. Die skrywers, [[Harold Leavitt|Harold J. Leavitt]] en Thomas L. Whisler, het opgemerk dat "die nuwe tegnologie nog nie 'n enkele gevestigde naam het nie. Ons sal dit inligtingstegnologie (IT) noem."<ref name="LeavittWhisler" /> Hulle definisie bestaan uit drie kategorieë: tegnieke vir verwerking, die toepassing van [[statistiek|statistiese]] en wiskundige metodes op besluitneming, en die simulasie van hoërorde-denke deur middel van [[rekenaarprogram]]me.<ref name="LeavittWhisler" /> == Geskiedenis == [[Lêer:NAMA Machine d'Anticythère 2.jpg|duimnael|Die [[Antikythera-meganisme]], wat as die eerste meganiese analoogrekenaar beskou word en uit die eerste eeu v.C. dateer.]] Op grond van die stoor- en verwerkingstegnologie wat gebruik is, kan vier onderskeie fases in die ontwikkeling van inligtingstegnologie uitgeken word: die voormeganiese fase (3000 v.C. – 1450 n.C.), die [[Meganiese ingenieurswese|meganiese]] fase (1450–1840), die elektromeganiese fase (1840–1940) en die [[Elektroniese ingenieurswese|elektroniese]] fase (1940 tot vandag).<ref name="Butler" /> Idees uit die rekenaarwetenskap is reeds voor die 1950's by die [[Massachusetts-tegnologie-instituut]] (MIT) en die [[Harvard-universiteit]] bespreek, waar daar oor rekenaarstroombane en numeriese berekeninge nagedink is. Met verloop van tyd het die veld van inligtingstegnologie en rekenaarwetenskap ingewikkelder geword en kon dit die verwerking van al hoe meer data hanteer, en vakkundige artikels het uit verskillende organisasies begin verskyn.<ref name="Slotten2014" /> Gedurende die middel van die 20ste eeu was [[Alan Turing]], J. Presper Eckert en John Mauchly van die baanbrekers van die vroeë rekenaartegnologie. Terwyl hulle hoofsaaklik aan die ontwerp van die eerste digitale rekenaar gewerk het, het Turing ook begin om vrae oor [[kunsmatige intelligensie]] te stel.<ref name="Henderson2017" /> Toestelle word al duisende jare lank gebruik om berekeninge te help doen, waarskynlik aanvanklik in die vorm van 'n kerfstok.<ref name="Schmandt-Besserat" /> Die [[Antikythera-meganisme]], wat uit ongeveer die begin van die eerste eeu v.C. dateer, word algemeen as die vroegste bekende meganiese analoogrekenaar en die vroegste bekende ratmeganisme beskou.{{sfnp|Wright|2012|p=279}} Vergelykbare ratwerktoestelle het eers in die 16de eeu in [[Europa]] verskyn, en dit was eers in 1645 dat die eerste meganiese [[rekenmasjien]] ontwikkel is wat al vier die basiese rekenkundige bewerkings kon uitvoer.{{sfnp|Chaudhuri|2004|p=3}} [[Lêer:Z3 Deutsches Museum.JPG|duimnael|'n Replika van die Zuse Z3, die eerste programmeerbare rekenaar, in die Deutsches Museum in [[München]].]] Elektroniese rekenaars wat óf [[relê]]s óf termioniese buise ([[vakuumbuis|vakuumbuise]]) gebruik, het in die vroeë 1940's begin verskyn. Die elektromeganiese Zuse Z3, wat in 1941 voltooi is, was die wêreld se eerste [[Rekenaarprogrammering|programmeerbare]] rekenaar en volgens moderne maatstawwe een van die eerste masjiene wat as 'n volledige rekenmasjien beskou kan word. Gedurende die [[Tweede Wêreldoorlog]] is Colossus, die eerste elektroniese [[digitaal|digitale]] rekenaar, ontwikkel om Duitse boodskappe te ontsyfer. Hoewel dit programmeerbaar was, was dit nie 'n algemenedoelmasjien nie, want dit is ontwerp om slegs een enkele taak te verrig. Dit kon ook nie sy program in die geheue stoor nie; programmering is gedoen deur die interne bedrading met proppe en skakelaars te verander.{{sfnp|Lavington|1980|p=11}} Die eerste herkenbaar moderne elektroniese digitale rekenaar met 'n gestoorde program was die Manchester Baby, wat op 21 Junie 1948 sy eerste program uitgevoer het.<ref name="Enticknap" /> Die ontwikkeling van die [[transistor]] in die laat 1940's by Bell Laboratories het dit moontlik gemaak om 'n nuwe geslag rekenaars met aansienlik laer kragverbruik te ontwerp. Die eerste kommersieel beskikbare rekenaar met 'n gestoorde program, die Ferranti Mark I, het 4 050 buise bevat en 25 kilowatt verbruik. Ter vergelyking het die eerste getransistoriseerde rekenaar, wat aan die Universiteit van Manchester ontwikkel is en teen November 1953 in werking was, in sy finale weergawe net 150 watt verbruik.<ref name="Cooke-Yarborough" /> Verdere deurbrake in [[halfgeleier]]tegnologie sluit in die [[geïntegreerde stroombaan]] wat in 1959 deur Jack Kilby by [[Texas Instruments]] en Robert Noyce by Fairchild Semiconductor uitgevind is, die passivering van silikondioksiedoppervlaktes deur Carl Frosch en Lincoln Derick in 1955,<ref name="FroschPatent" /> die eerste planêre silikondioksiedtransistors deur Frosch en Derick in 1957,<ref name="Frosch1957" /> die demonstrasie van die MOSFET deur 'n span by Bell Labs,<ref name="Kahng1961" /><ref name="Lojek321" /><ref name="Ligenza1960" /><ref name="Lojek120" /> die planêre proses deur Jean Hoerni in 1959,<ref name="Lojek120321" /><ref name="Bassett46" /><ref name="HoerniPatent" /> en die [[mikroverwerker]] wat in 1971 deur Ted Hoff, Federico Faggin, Masatoshi Shima en Stanley Mazor by [[Intel]] uitgevind is. Hierdie belangrike uitvindings het gelei tot die ontwikkeling van die [[persoonlike rekenaar]] in die 1970's en tot die opkoms van inligtings- en kommunikasietegnologie (IKT).<ref name="Nobel2000" /> Teen 1984 is die term ''inligtingstegnologie'' volgens die ''National Westminster Bank Quarterly Review'' geherdefinieer as "die samevloeiing van telekommunikasie- en rekenaartegnologie (... in Brittanje algemeen bekend as inligtingstegnologie)". Die term duik daarna in 1990 op in dokumente van die [[ISO|Internasionale Organisasie vir Standaardisasie]] (ISO).<ref name="Reilly2003" /> Teen die 21ste eeu het tegnologiese vernuwing die wêreld reeds ingrypend verander namate mense toegang tot uiteenlopende aanlyn dienste gekry het. Dit het die arbeidsmag drasties verander: dertig persent van die werkers in die Verenigde State was reeds in loopbane in dié beroep. Altesaam 136,9 miljoen mense was persoonlik aan die [[Internet]] gekoppel, wat met 51 miljoen huishoudings ooreengestem het.<ref name="Stewart2018" /> Benewens die Internet is ook nuwe soorte tegnologie wêreldwyd bekendgestel wat doeltreffendheid verbeter en sake oral vergemaklik het. Namate tegnologie die samelewing omvorm het, kon miljoene prosesse in sekondes voltooi word. Vernuwing in kommunikasie was van deurslaggewende belang, want mense het al hoe meer op rekenaars staatgemaak om oor telefoonlyne en kabelnetwerke te kommunikeer. Die bekendstelling van [[e-pos]] is as revolusionêr beskou, omdat "maatskappye in een deel van die wêreld per e-pos met verskaffers en kopers in 'n ander deel van die wêreld kon kommunikeer ...".<ref name="Northrup2013" /> Rekenaars en tegnologie het ook die bemarkingsbedryf omvorm en tot meer kopers van produkte gelei. In 2002 het Amerikaners meer as 28 miljard dollar se goedere net oor die Internet alleen gekoop, terwyl [[e-handel]] 'n dekade later 289 miljard dollar se verkope opgelewer het.<ref name="Northrup2013" /> En namate rekenaars daagliks al hoe gesofistikeerder word, word hulle wyer gebruik en maak mense in die 21ste eeu al hoe meer daarop staat. {{clear}} == Dataverwerking == {{Hoofartikel|Dataverwerking}} [[Lêer:Large 1984 0535 0001.jpg|duimnael|'n Logikabord van die Ferranti Mark I-rekenaar]] Elektroniese dataverwerking of kommersiële inligtingsverwerking verwys na die gebruik van geoutomatiseerde metodes om handelsdata te verwerk. Dit behels tipies betreklik eenvoudige, herhalende bewerkings op groot hoeveelhede soortgelyke inligting, byvoorbeeld voorraadopdaterings, banktransaksies wat op rekening- en kliëntemeesterlêers toegepas word, bespreking- en kaartjietransaksies in 'n lugdiens se besprekingstelsel, en die fakturering van nutsdienste. Die bepaling "elektronies" of "outomaties" is veral omstreeks 1960 saam met "dataverwerking" gebruik om menslike, klerklike dataverwerking van dié van 'n rekenaar te onderskei.<ref name="Illingworth1997" /><ref name="Ralston" /> === Stoor van data === [[Lêer:PaperTapes-5and8Hole.jpg|duimnael|regs|Ponsband is in vroeë rekenaars gebruik om [[data]] te stoor en voor te stel.]] Vroeë elektroniese rekenaars soos Colossus het van ponsband gebruik gemaak – 'n lang strook papier waarop data deur 'n reeks gate voorgestel is – 'n tegnologie wat vandag verouderd is.{{sfnp|Alavudeen|Venkateshwaran|2010|p=178}} Die elektroniese stoor van data, soos dit in moderne rekenaars gebruik word, dateer uit die Tweede Wêreldoorlog, toe 'n vorm van vertragingslyngeheue ontwikkel is om steurings uit [[radar]]seine te verwyder; die eerste praktiese toepassing daarvan was die kwikvertragingslyn.{{sfnp|Lavington|1998|p=1}} Die eerste digitale stoortoestel met [[Ewetoeganklike geheue|ewetoegang]] was die Williams-buis, wat op 'n gewone katodestraalbuis gegrond was.<ref name="Resurrection" /> Die inligting in sowel die Williams-buis as die vertragingslyngeheue was egter vlugtig, want dit moes deurlopend verfris word en het dus verlore gegaan sodra die krag afgeskakel is. Die vroegste vorm van nievlugtige rekenaarstoor was die magnetiese trommel, wat in 1932 uitgevind is<ref name="MagDrum" /> en in die Ferranti Mark 1 gebruik is, die wêreld se eerste kommersieel beskikbare elektroniese algemenedoelrekenaar.<ref name="Digital60MM1" /> [[Lêer:IBM card storage.NARA.jpg|duimnael|'n IBM-pakhuis vir kaartstoor in Alexandria, Virginia, in 1959. Die Amerikaanse regering het sy [[ponskaart]]e hier gehou.]] [[IBM]] het die eerste [[hardeskyf]] in 1956 bekendgestel as 'n komponent van sy 305 RAMAC-rekenaarstelsel.<ref name="Khurshudov2001" />{{rp|6}} Die meeste digitale data word vandag steeds magneties op hardeskywe of opties op media soos [[laserskyf|laserskywe]] gestoor.<ref name="WangTaratorin1999" />{{rp|4–5}} Tot in 2002 is die meeste inligting op analoogtoestelle gestoor, maar in daardie jaar het die digitale stoorkapasiteit die analoë kapasiteit vir die eerste keer oortref. Teen 2007 is byna 94% van die data wat wêreldwyd gestoor is, digitaal gehou:<ref name="USCNews" /> 52% op hardeskywe, 28% op optiese toestelle en 11% op digitale magneetband. Daar word beraam dat die wêreldwye kapasiteit om inligting op elektroniese toestelle te stoor van minder as 3 [[greep|eksagreep]] in 1986 tot 295 eksagreep in 2007 gegroei het,<ref name="HilbertLopez2011" /> wat op 'n verdubbeling ongeveer elke drie jaar neerkom.<ref name="Hilbertvideo2011" /> ==== Databasisse ==== {{Hoofartikel|Databasis}} Databasisbestuurstelsels het in die 1960's ontstaan om die probleem op te los om groot hoeveelhede data akkuraat en vinnig te stoor en te herwin. 'n Vroeë voorbeeld van so 'n stelsel was IBM se Information Management System (IMS),{{sfnp|Ward|Dafoulas|2006|p=2}} wat meer as 50 jaar later steeds wyd gebruik word.<ref name="IMS" /> IMS stoor data hiërargies,{{sfnp|Ward|Dafoulas|2006|p=2}} maar in die 1970's het Ted Codd 'n alternatiewe relasionele stoormodel voorgestel wat op [[stelteorie]] en [[predikaatlogika]] en die bekende begrippe van tabelle, rye en kolomme gegrond is. In 1981 is die eerste kommersieel beskikbare relasionele databasisbestuurstelsel (RDBS) deur [[Oracle Corporation|Oracle]] vrygestel.{{sfnp|Ward|Dafoulas|2006|p=3}} Alle databasisbestuurstelsels bestaan uit komponente wat dit moontlik maak dat die data wat hulle stoor, gelyktydig deur baie gebruikers gebruik kan word terwyl die integriteit daarvan behoue bly.<ref name="Silberschatz2010" /> Alle databasisse het een ding gemeen: die struktuur van die data wat hulle bevat, word apart van die data self gedefinieer en gestoor, naamlik in 'n databasisskema.{{sfnp|Ward|Dafoulas|2006|p=2}} In die laat 2000's het die uitbreibare opmerktaal ([[XML]]) 'n gewilde formaat vir die voorstelling van data geword. Hoewel XML-data in gewone [[rekenaarlêerstelsel|lêerstelsels]] gestoor kan word, word dit gewoonlik in relasionele databasisse gehou om voordeel te trek uit hulle "robuuste implementering wat deur jare se teoretiese sowel as praktiese werk beproef is".{{sfnp|Pardede|2009|p=2}} As 'n ontwikkeling uit die Standard Generalized Markup Language (SGML) bied XML se teksgebaseerde struktuur die voordeel dat dit sowel masjien- as mensleesbaar is.{{sfnp|Pardede|2009|p=4}} {{clear}} === Oordrag === [[Lêer:Pine Hill Lookout and Towers 1.jpg|duimnael|regs|Radiotorings by die Pine Hill-uitkykpunt]] Data-oordrag het drie aspekte: versending, voortplanting en ontvangs.{{sfnp|Weik|2000|p=361}} Dit kan breedweg ingedeel word as uitsending, waar inligting in een rigting stroomaf versend word, of as [[telekommunikasie]], met tweerigtingkanale stroomop sowel as stroomaf.<ref name="HilbertLopez2011" /> XML word sedert die vroeë 2000's toenemend as 'n middel vir data-uitruiling gebruik,{{sfnp|Pardede|2009|p=xiii}} veral vir masjiengerigte interaksies soos dié in webgerigte [[Protokol (rekenaars)|protokolle]] soos SOAP,{{sfnp|Pardede|2009|p=4}} wat "data in beweging eerder as ... data in rus" beskryf.{{sfnp|Pardede|2009|p=xiii}} === Manipulasie === Hilbert en López wys op die eksponensiële tempo van tegnologiese verandering, 'n soort [[Moore se wet]]: masjiene se toepassingspesifieke vermoë om inligting per capita te verwerk het tussen 1986 en 2007 ongeveer elke 14 maande verdubbel; die per capita-kapasiteit van die wêreld se algemenedoelrekenaars het gedurende dieselfde twee dekades elke 18 maande verdubbel; die wêreldwye telekommunikasiekapasiteit per capita het elke 34 maande verdubbel; die wêreld se stoorkapasiteit per capita het ongeveer 40 maande (elke drie jaar) geneem om te verdubbel; en uitgesaaide inligting per capita het elke 12,3 jaar verdubbel.<ref name="HilbertLopez2011" /> Groot hoeveelhede data word daagliks wêreldwyd gestoor, maar tensy dit doeltreffend ontleed en aangebied kan word, beland dit in wat "datagrafte" genoem word: "data-argiewe wat selde besoek word".{{sfnp|Han|Kamber|Pei|2011|p=5}} Om daardie probleem aan te spreek, het die veld van dataontginning – "die proses om interessante patrone en kennis uit groot hoeveelhede data te ontdek"{{sfnp|Han|Kamber|Pei|2011|p=8}} – in die laat 1980's ontstaan.{{sfnp|Han|Kamber|Pei|2011|p=xxiii}} {{clear}} == Dienste == === E-pos === [[Lêer:Woman sending an email at an internet cafe public computer.jpg|duimnael|regs|'n Vrou stuur 'n e-pos op 'n openbare rekenaar in 'n internetkafee.]] [[E-pos]] is die tegnologie en die diens waarmee elektroniese boodskappe (ook "briewe" of "elektroniese briewe" genoem) oor 'n verspreide en selfs wêreldwye rekenaarnetwerk gestuur en ontvang word. Wat die samestelling van die elemente en die werkingsbeginsel betref, boots e-pos die gewone (papier)posstelsel feitlik na: dit leen sowel die terminologie (pos, brief, koevert, aanhegsel, bus, aflewering en so meer) as die kenmerkende eienskappe daarvan, naamlik gebruiksgemak, vertragings in die versending van boodskappe en redelike betroubaarheid, maar sonder 'n waarborg van aflewering. Onder die voordele van e-pos tel adresse in die vorm ''gebruikersnaam@domeinnaam'' wat 'n mens maklik kan verstaan en onthou, die vermoë om sowel gewone as geformateerde teks en willekeurige lêers oor te dra, die onafhanklikheid van bedieners (wat mekaar in die algemeen direk aanspreek), 'n redelik hoë betroubaarheid van aflewering, en die gemak waarmee sowel mense as programme dit kan gebruik. Onder die nadele tel verskynsels soos strooipos (grootskaalse advertensie- en virusposstukke), die teoretiese onmoontlikheid om die aflewering van 'n bepaalde brief te waarborg, moontlike vertragings in aflewering van tot etlike dae, en perke op die grootte van 'n enkele boodskap sowel as op die totale grootte van die boodskappe in 'n posbus, wat van gebruiker tot gebruiker verskil. === Soekstelsels === 'n Soekstelsel is 'n sagteware- en hardewarekompleks met 'n webkoppelvlak wat dit moontlik maak om inligting op die Internet te soek. Met 'n [[soekenjin]] word gewoonlik die werf bedoel wat die stelsel se koppelvlak huisves. Die sagtewaredeel van 'n soekenjin is die soekmasjien, 'n stel programme wat die funksionaliteit van die soekenjin verskaf en gewoonlik 'n handelsgeheim van die ontwikkelaarsmaatskappy is. Die meeste soekenjins soek inligting op werwe op die [[Wêreldwye web]], maar sommige stelsels kan lêers op FTP-bedieners, items in aanlyn winkels en inligting in Usenet-nuusgroepe opspoor. Die verbetering van soektogte is een van die prioriteite van die moderne Internet; sommige van die vernaamste probleme in die werking van soekenjins hou verband met die [[Diep web|diep web]]. == Kommersiële uitwerking == Maatskappye in die inligtingstegnologieveld word dikwels gesamentlik as die "tegnologiesektor" of die "tegnologiebedryf" bespreek.<ref name="NYT" /><ref name="TechUK" /><ref name="CompTIA" /> Dié benamings kan soms misleidend wees en moet nie met "tegnologiemaatskappye" verwar word nie, wat gewoonlik grootskaalse winsgewende korporasies is wat verbruikerstegnologie en sagteware verkoop. Uit 'n sakeoogpunt is inligtingstegnologie-afdelings meestal 'n kostesentrum, dit wil sê 'n afdeling of personeel wat uitgawes ("koste") binne 'n maatskappy meebring eerder as om wins of inkomste te genereer. Moderne ondernemings steun swaar op tegnologie vir hulle daaglikse bedrywighede, en die uitgawes wat aan tegnologie bestee word om sake doeltreffender te laat verloop, word gewoonlik bloot as "die koste van sakedoen" beskou. IT-afdelings kry fondse van die senior leierskap en moet die verlangde resultate binne daardie begroting probeer bereik. Die regering en die privaat sektor mag verskillende befondsingsmeganismes hê, maar die beginsels is min of meer dieselfde. Dit is 'n rede wat dikwels oor die hoof gesien word vir die snelgroeiende belangstelling in outomatisering en [[kunsmatige intelligensie]]: die voortdurende druk om meer met minder te doen, open die deur daarvoor dat outomatisering ten minste sommige kleiner bedrywighede in groot maatskappye kan oorneem. Baie maatskappye het deesdae IT-afdelings om die [[rekenaar]]s, netwerke en ander tegniese aspekte van hulle ondernemings te bestuur. Maatskappye probeer ook om IT deur middel van 'n BizOps- of sakebedryfsafdeling by sake-uitkomste en besluitneming in te skakel.<ref name="TechNewsWorld" /> In 'n sakekonteks omskryf die Information Technology Association of America inligtingstegnologie as "die studie, ontwerp, ontwikkeling, toepassing, implementering, ondersteuning of bestuur van rekenaargebaseerde inligtingstelsels".<ref name="Proctor2011" /> Die verantwoordelikhede van dié wat in die veld werk, sluit netwerkadministrasie, sagteware-ontwikkeling en -installasie, en die beplanning en bestuur van 'n organisasie se tegnologielewensiklus in, waarvolgens hardeware en sagteware onderhou, opgegradeer en vervang word. === Inligtingsdienste === "Inligtingsdienste" is 'n term wat redelik los toegepas word op 'n verskeidenheid IT-verwante dienste wat deur kommersiële maatskappye<ref name="VentureRadar" /><ref name="IndexCo" /><ref name="ValueLine" /> sowel as deur datamakelaars aangebied word. === Etiek === Die veld van inligtingsetiek is in die 1940's deur die wiskundige Norbert Wiener gevestig.<ref name="Bynum2008" />{{rp|9}} Van die etiese kwessies wat met die gebruik van inligtingstegnologie verband hou, is:<ref name="Reynolds2009" />{{rp|20–21}} * die skending van [[kopiereg]] deur mense wat lêers aflaai wat sonder die toestemming van die kopieregeienaars gestoor is * werkgewers wat hulle werknemers se e-pos en ander internetgebruik monitor * ongevraagde e-pos, oftewel strooipos * [[kuberkraker]]s wat toegang tot aanlyn databasisse verkry * webwerwe wat [[Koekie (rekenaarkunde)|koekies]] of spioenware installeer om 'n gebruiker se aanlyn bedrywighede te monitor, wat weer deur datamakelaars gebruik kan word == IT-projekte == Navorsing dui daarop dat IT-projekte in die sakewêreld en in die openbare administrasie maklik omvangryk kan word. Navorsing wat deur McKinsey & Company in samewerking met die [[Universiteit van Oxford]] gedoen is, het bevind dat die helfte van alle grootskaalse IT-projekte – dié met aanvanklike kosteramings van 15 miljoen dollar of meer – dikwels nie daarin slaag om die koste binne die aanvanklike begroting te hou of om betyds klaar te kom nie.<ref name="Bloch2012" /> == Sien ook == * [[Ondernemingsargitektuur]] * [[Rekenaarwetenskap]] * [[Inligtingkunde]] * [[Datasekuriteit]] * [[Datavleg (Internet)]] * [[Internet]] * [[Patroonherkenning]] * [[Databestuur]] ** [[Dataverwerking]] ** [[Metadata]] * [[Stoor van data]] ** [[Databasis]]se ** [[Data netwerke]] * [[Kriptografie]] * [[Kunsmatige intelligensie]] * [[IT-infrastruktuur]] * [[Kennissamelewing]] * [[Outomatisering]] * [[Kletsbot]] * [[Robotika]] * [[Inligtingstydperk]] * [[Vierde Industriële Revolusie]] * [[Inligtingsamelewing]] == Verwysings == === Voetnote === {{Verwysings|30em|refs= <ref name="OxfordRef">{{Cite web |url=https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/oi/authority.20110803100003879 |title=Information Technology – Oxford Reference |publisher=Oxford University Press |website=Oxford Reference |language=en}}</ref> <ref name="Wang2022">{{Cite journal |last1=Wang |first1=Fanlin |last2=Lv |first2=Jianing |last3=Zhao |first3=Xiaoyang |title=How do information strategy and information technology governance influence firm performance? |journal=Frontiers in Psychology |year=2022 |volume=13 |doi=10.3389/fpsyg.2022.1023697 |pmid=36582310 |pmc=9792777 |language=en}}</ref> <ref name="APU">{{Cite web |title=What Can You Do With an Information Technology Degree? |website=American Public University |url=https://www.apu.apus.edu/area-of-study/information-technology/resources/what-can-you-do-with-an-information-technology-degree-guide/ |access-date=12 April 2026 |language=en}}</ref> <ref name="Forbes">Forbes Technology Council, [https://www.forbes.com/sites/forbestechcouncil/2020/09/10/16-key-steps-to-successful-it-project-management/ ''16 Key Steps To Successful IT Project Management''], gepubliseer 10 September 2020, besoek op 23 Junie 2023.</ref> <ref name="Li2012">{{Cite journal |last1=Li |first1=Chan |last2=Peters |first2=Gary F. |last3=Richardson |first3=Vernon J. |last4=Watson |first4=Marcia Weidenmier |title=The Consequences of Information Technology Control Weaknesses on Management Information Systems: The Case of Sarbanes-Oxley Internal Control Reports |journal=MIS Quarterly |year=2012 |volume=36 |issue=1 |language=en}}</ref> <ref name="Hindarto2023">{{Cite journal |last=Hindarto |first=Djarot |date=30 Augustus 2023 |title=The Management of Projects is Improved Through Enterprise Architecture on Project Management Application Systems |url=https://journal.lembagakita.org/index.php/ijsecs/article/view/1512 |journal=International Journal Software Engineering and Computer Science |volume=3 |issue=2 |pages=151–161 |doi=10.35870/ijsecs.v3i2.1512 |issn=2776-3242 |language=en}}</ref> <ref name="Ilham2021">{{Cite journal |last1=Ilham |last2=Eliyana |last3=Agustina |title=A Systematic Literature Review Information Technology Capital and Performance |journal=Library Philosophy and Practice |year=2021 |language=en}}</ref> <ref name="Butler">{{Cite web |last=Butler |first=Jeremy G. |title=A History of Information Technology and Systems |url=http://www.tcf.ua.edu/AZ/ITHistoryOutline.htm |publisher=University of Arizona |access-date=2 Augustus 2012 |archive-date=5 Augustus 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120805042711/http://www.tcf.ua.edu/AZ/ITHistoryOutline.htm |url-status=dead |language=en}}</ref> <ref name="LeavittWhisler">{{Cite journal |title=Management in the 1980s |url=http://hbr.org/1958/11/management-in-the-1980s |last1=Leavitt |first1=Harold J. |last2=Whisler |first2=Thomas L. |journal=Harvard Business Review |year=1958 |volume=11 |language=en}}</ref> <ref name="Slotten2014">{{Cite book |last=Slotten |first=Hugh Richard |title=The Oxford Encyclopedia of the History of American Science, Medicine, and Technology |date=1 Januarie 2014 |publisher=Oxford University Press |doi=10.1093/acref/9780199766666.001.0001 |isbn=978-0-19-976666-6 |language=en}}</ref> <ref name="Henderson2017">Henderson, H. (2017). "Computer science". In H. Henderson, ''Facts on File science library: Encyclopedia of computer science and technology'' (3de uitgawe). New York: Facts On File.</ref> <ref name="Schmandt-Besserat">{{Cite journal |last=Schmandt-Besserat |first=Denise |title=Decipherment of the earliest tablets |journal=Science |year=1981 |volume=211 |issue=4479 |pages=283–285 |doi=10.1126/science.211.4479.283 |pmid=17748027 |bibcode=1981Sci...211..283S |issn=0036-8075 |language=en}}</ref> <ref name="Enticknap">{{Cite journal |last=Enticknap |first=Nicholas |title=Computing's Golden Jubilee |journal=Resurrection |issue=20 |date=Somer 1998 |url=http://www.cs.man.ac.uk/CCS/res/res20.htm#d |issn=0958-7403 |access-date=19 April 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120109142655/http://www.cs.man.ac.uk/CCS/res/res20.htm#d |archive-date=9 Januarie 2012 |url-status=dead |language=en}}</ref> <ref name="Cooke-Yarborough">{{Cite journal |last=Cooke-Yarborough |first=E. H. |title=Some early transistor applications in the UK |journal=Engineering Science & Education Journal |volume=7 |issue=3 |pages=100–106 |date=Junie 1998 |doi=10.1049/esej:19980301 |issn=0963-7346 |language=en}}</ref> <ref name="FroschPatent">{{Cite web |last1=Frosch |first1=Carl J. |last2=Derick |first2=Lincoln |title=Oxidation of semiconductive surfaces for controlled diffusion |url=https://patents.google.com/patent/US2802760A |date=13 Augustus 1957 |publisher=Google Patents |language=en}} VS-patent 2 802 760.</ref> <ref name="Frosch1957">{{Cite journal |last1=Frosch |first1=C. J. |last2=Derick |first2=L. |date=1957 |title=Surface Protection and Selective Masking during Diffusion in Silicon |url=https://iopscience.iop.org/article/10.1149/1.2428650 |journal=Journal of the Electrochemical Society |volume=104 |issue=9 |pages=547 |doi=10.1149/1.2428650 |language=en}}</ref> <ref name="Kahng1961">{{Cite journal |last=Kahng |first=D. |date=1961 |title=Silicon-Silicon Dioxide Surface Device |journal=Technical Memorandum of Bell Laboratories |pages=583–596 |doi=10.1142/9789814503464_0076 |isbn=978-981-02-0209-5 |language=en}}</ref> <ref name="Lojek321">{{Cite book |last=Lojek |first=Bo |title=History of Semiconductor Engineering |date=2007 |publisher=Springer-Verlag |isbn=978-3-540-34258-8 |location=Berlyn, Heidelberg |page=321 |language=en}}</ref> <ref name="Ligenza1960">{{Cite journal |last1=Ligenza |first1=J. R. |last2=Spitzer |first2=W. G. |date=1960 |title=The mechanisms for silicon oxidation in steam and oxygen |journal=Journal of Physics and Chemistry of Solids |volume=14 |pages=131–136 |bibcode=1960JPCS...14..131L |doi=10.1016/0022-3697(60)90219-5 |language=en}}</ref> <ref name="Lojek120">{{Cite book |last=Lojek |first=Bo |title=History of Semiconductor Engineering |date=2007 |publisher=Springer Science & Business Media |isbn=978-3-540-34258-8 |page=120 |language=en}}</ref> <ref name="Lojek120321">{{Cite book |last=Lojek |first=Bo |title=History of Semiconductor Engineering |date=2007 |publisher=Springer Science & Business Media |isbn=978-3-540-34258-8 |pages=120, 321–323 |language=en}}</ref> <ref name="Bassett46">{{Cite book |last=Bassett |first=Ross Knox |url=https://books.google.com/books?id=UUbB3d2UnaAC&pg=PA46 |title=To the Digital Age: Research Labs, Start-up Companies, and the Rise of MOS Technology |date=2007 |publisher=Johns Hopkins University Press |isbn=978-0-8018-8639-3 |page=46 |language=en}}</ref> <ref name="HoerniPatent">{{Cite web |last=Hoerni |first=J. A. |title=Method of Manufacturing Semiconductor Devices |url=https://patents.google.com/patent/US3025589A |date=1 Mei 1959 |publisher=Google Patents |language=en}} VS-patent 3 025 589.</ref> <ref name="Nobel2000">{{Cite web |title=Advanced information on the Nobel Prize in Physics 2000 |url=https://www.nobelprize.org/uploads/2018/06/advanced-physicsprize2000.pdf |website=Nobel Prize |date=Junie 2018 |access-date=17 Desember 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190817152100/https://www.nobelprize.org/uploads/2018/06/advanced-physicsprize2000.pdf |archive-date=17 Augustus 2019 |url-status=live |language=en}}</ref> <ref name="Reilly2003">"Information technology" (2003). In E. D. Reilly, A. Ralston en D. Hemmendinger (reds.), ''Encyclopedia of computer science'' (4de uitgawe).</ref> <ref name="Stewart2018">Stewart, C. M. (2018). "Computers". In S. Bronner (red.), ''Encyclopedia of American Studies''. Johns Hopkins University Press.</ref> <ref name="Northrup2013">Northrup, C. C. (2013). "Computers". In C. Clark Northrup (red.), ''Encyclopedia of world trade: from ancient times to the present''. Londen: Routledge.</ref> <ref name="Illingworth1997">{{Cite book |title=Dictionary of Computing |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-280046-6 |edition=4de |first=Valerie |last=Illingworth |series=Oxford Paperback Reference |page=126 |date=11 Desember 1997 |url=https://archive.org/details/dictionaryofcomp00illi/page/126 |language=en}}</ref> <ref name="Ralston">{{Cite book |title=Encyclopedia of Computer Science |edition=4de |publisher=Nature Publishing Group |author=Anthony Ralston |page=502 |language=en}}</ref> <ref name="Resurrection">{{Cite journal |title=Early computers at Manchester University |journal=Resurrection |volume=1 |issue=4 |date=Somer 1992 |url=http://www.cs.man.ac.uk/CCS/res/res04.htm#g |issn=0958-7403 |access-date=19 April 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170828010743/http://www.cs.man.ac.uk/CCS/res/res04.htm#g |archive-date=28 Augustus 2017 |url-status=dead |language=en}}</ref> <ref name="MagDrum">{{Cite web |url=http://cs-exhibitions.uni-klu.ac.at/index.php?id=222 |title=Magnetic drum |work=Virtual Exhibitions in Informatics |publisher=Universität Klagenfurt |access-date=21 Augustus 2011 |archive-date=21 Junie 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060621130619/http://cs-exhibitions.uni-klu.ac.at/index.php?id=222 |url-status=dead |language=en}}</ref> <ref name="Digital60MM1">{{Cite web |title=The Manchester Mark 1 |url=http://www.digital60.org/birth/manchestercomputers/mark1/manchester.html |publisher=University of Manchester |access-date=24 Januarie 2009 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081121112547/http://www.digital60.org/birth/manchestercomputers/mark1/manchester.html |archive-date=21 November 2008 |language=en}}</ref> <ref name="Khurshudov2001">{{Cite book |last=Khurshudov |first=Andrei |title=The Essential Guide to Computer Data Storage: From Floppy to DVD |year=2001 |publisher=Prentice Hall |isbn=978-0-13-092739-2 |url=https://archive.org/details/essentialguideto00andr |language=en}}</ref> <ref name="WangTaratorin1999">{{Cite book |last1=Wang |first1=Shan X. |last2=Taratorin |first2=Aleksandr Markovich |title=Magnetic Information Storage Technology |year=1999 |publisher=Academic Press |isbn=978-0-12-734570-3 |language=en}}</ref> <ref name="USCNews">{{Cite web |last=Wu |first=Suzanne |title=How Much Information Is There in the World? |url=http://news.usc.edu/#!/article/29360/How-Much-Information-Is-There-in-the-World |work=USC News |publisher=University of Southern California |access-date=10 September 2013 |language=en}}</ref> <ref name="HilbertLopez2011">{{Cite journal |last1=Hilbert |first1=Martin |last2=López |first2=Priscila |title=The World's Technological Capacity to Store, Communicate, and Compute Information |date=1 April 2011 |journal=Science |volume=332 |issue=6025 |pages=60–65 |doi=10.1126/science.1200970 |pmid=21310967 |bibcode=2011Sci...332...60H |language=en}}</ref> <ref name="Hilbertvideo2011">{{Cite news |url=http://ideas.economist.com/video/giant-sifting-sound-0 |title=Americas events – Video animation on The World's Technological Capacity to Store, Communicate, and Compute Information from 1986 to 2010 |newspaper=The Economist |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120118072720/http://ideas.economist.com/video/giant-sifting-sound-0 |archive-date=18 Januarie 2012 |language=en}}</ref> <ref name="IMS">{{Cite web |last=Olofson |first=Carl W. |title=A Platform for Enterprise Data Services |date=Oktober 2009 |publisher=IDC |url=http://public.dhe.ibm.com/software/data/sw-library/ims/idc-power-of-ims.pdf |access-date=7 Augustus 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131225123755/http://public.dhe.ibm.com/software/data/sw-library/ims/idc-power-of-ims.pdf |archive-date=25 Desember 2013 |url-status=dead |language=en}}</ref> <ref name="Silberschatz2010">{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=BcOUCgAAQBAJ |title=Database System Concepts |last=Silberschatz |first=Abraham |date=2010 |publisher=McGraw-Hill Higher Education |isbn=978-0-07-741800-7 |language=en}}</ref> <ref name="NYT">{{Cite news |title=Technology Sector Snapshot |url=http://markets.on.nytimes.com/research/markets/usmarkets/sectors.asp?sector=57 |access-date=12 Januarie 2017 |work=The New York Times |archive-url=https://web.archive.org/web/20170113163914/http://markets.on.nytimes.com/research/markets/usmarkets/sectors.asp?sector=57 |archive-date=13 Januarie 2017 |url-status=dead |language=en}}</ref> <ref name="TechUK">{{Cite web |title=Our programmes, campaigns and partnerships |url=https://www.techuk.org/focus |publisher=TechUK |access-date=12 Januarie 2017 |language=en}}</ref> <ref name="CompTIA">{{Cite web |title=Cyberstates 2016 |url=https://www.comptia.org/resources/cyberstates-2016 |publisher=CompTIA |access-date=12 Januarie 2017 |archive-date=6 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181106145152/https://www.comptia.org/resources/cyberstates-2016 |url-status=dead |language=en}}</ref> <ref name="TechNewsWorld">{{Cite web |title=Manifesto Hatched to Close Gap Between Business and IT |url=https://www.technewsworld.com/story/86893.html |access-date=22 Maart 2021 |website=TechNewsWorld |date=22 Oktober 2020 |language=en}}</ref> <ref name="Proctor2011">{{Cite book |last=Proctor |first=K. Scott |title=Optimizing and Assessing Information Technology: Improving Business Project Execution |year=2011 |publisher=John Wiley & Sons |isbn=978-1-118-10263-3 |language=en}}</ref> <ref name="VentureRadar">{{Cite web |title=Top Information Services companies |website=VentureRadar |url=https://www.ventureradar.com/keyword/Information%20Services |access-date=8 Maart 2021 |language=en}}</ref> <ref name="IndexCo">{{Cite web |title=Follow Information Services on Index.co |website=Index.co |url=https://index.co/market/information-services/companies |access-date=8 Maart 2021 |language=en}}</ref> <ref name="ValueLine">{{Cite web |last=Value Line Publishing |title=Industry Overview: Information Services |website=Value Line |url=https://www.valueline.com/Stocks/Industries/Industry_Overview__Information_Services.aspx |access-date=8 Maart 2021 |archive-date=20 Junie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210620073252/https://www.valueline.com/Stocks/Industries/Industry_Overview__Information_Services.aspx |url-status=dead |language=en}}</ref> <ref name="Bynum2008">{{Cite book |last=Bynum |first=Terrell Ward |chapter=Norbert Wiener and the Rise of Information Ethics |title=Information Technology and Moral Philosophy |year=2008 |editor1-last=Van den Hoven |editor1-first=Jeroen |editor2-last=Weckert |editor2-first=John |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-85549-5 |language=en}}</ref> <ref name="Reynolds2009">{{Cite book |last=Reynolds |first=George |title=Ethics in Information Technology |year=2009 |publisher=Cengage Learning |isbn=978-0-538-74622-9 |language=en}}</ref> <ref name="Bloch2012">Bloch, M., Blumberg, S. en Laartz, J., [https://www.mckinsey.com/capabilities/mckinsey-digital/our-insights/delivering-large-scale-it-projects-on-time-on-budget-and-on-value ''Delivering large-scale IT projects on time, on budget, and on value''], gepubliseer 1 Oktober 2012, besoek op 23 Junie 2023.</ref> }} === Bibliografie === {{refbegin}} * {{Cite book |last1=Alavudeen |first1=A. |last2=Venkateshwaran |first2=N. |title=Computer Integrated Manufacturing |year=2010 |publisher=PHI Learning |isbn=978-81-203-3345-1 |language=en}} * {{Cite book |last=Chaudhuri |first=P. Pal |title=Computer Organization and Design |year=2004 |publisher=PHI Learning |isbn=978-81-203-1254-8 |language=en}} * {{Cite book |last1=Han |first1=Jiawei |last2=Kamber |first2=Micheline |last3=Pei |first3=Jian |title=Data Mining: Concepts and Techniques |year=2011 |edition=3de |publisher=Morgan Kaufmann |isbn=978-0-12-381479-1 |language=en}} * {{Cite book |last=Lavington |first=Simon |title=Early British Computers |publisher=Manchester University Press |year=1980 |isbn=978-0-7190-0810-8 |language=en}} * {{Cite book |last=Lavington |first=Simon |title=A History of Manchester Computers |year=1998 |edition=2de |publisher=The British Computer Society |isbn=978-1-902505-01-5 |language=en}} * {{Cite book |last=Pardede |first=Eric |title=Open and Novel Issues in XML Database Applications |year=2009 |publisher=Information Science Reference |isbn=978-1-60566-308-1 |language=en}} * {{Cite book |last1=Ward |first1=Patricia |last2=Dafoulas |first2=George S. |title=Database Management Systems |year=2006 |publisher=Cengage Learning EMEA |isbn=978-1-84480-452-8 |language=en}} * {{Cite book |last=Weik |first=Martin |title=Computer Science and Communications Dictionary |volume=2 |year=2000 |publisher=Springer |isbn=978-0-7923-8425-0 |language=en}} * {{Cite book |last=Wright |first=Michael T. |chapter=The Front Dial of the Antikythera Mechanism |year=2012 |editor1-last=Koetsier |editor1-first=Teun |editor2-last=Ceccarelli |editor2-first=Marco |title=Explorations in the History of Machines and Mechanisms: Proceedings of HMM2012 |pages=279–292 |publisher=Springer |isbn=978-94-007-4131-7 |language=en}} {{refend}} == Verdere leesstof == * {{Cite book |editor1-last=Allen |editor1-first=T. |editor2-last=Morton |editor2-first=M. S. |title=Information Technology and the Corporation of the 1990s |year=1994 |publisher=Oxford University Press |language=en}} * Gitta, Cosmas en South, David (2011). ''[https://books.google.com/books?id=Q1O54YSE2BgC Southern Innovator Magazine Issue 1: Mobile Phones and Information Technology]''. United Nations Office for South-South Cooperation. ISSN&nbsp;{{ISSN|2222-9280}}. * Gleick, James (2011). ''The Information: A History, a Theory, a Flood''. New York: Pantheon Books. * {{Cite book |last=Price |first=Wilson T. |title=Introduction to Computer Data Processing |year=1981 |publisher=Holt-Saunders International Editions |isbn=978-4-8337-0012-2 |language=en}} * Shelly, Gary, Cashman, Thomas, Vermaat, Misty en Walker, Tim (1999). ''Discovering Computers 2000: Concepts for a Connected World''. Cambridge, Massachusetts: Course Technology. * Webster, Frank en Robins, Kevin (1986). ''Information Technology – A Luddite Analysis''. Norwood, New Jersey: Ablex. == Eksterne skakels == * {{Commons-kategorie inlyn|Information technology}} {{Normdata}} [[Kategorie:Inligtingstegnologie| ]] [[Kategorie:Rekenaarwetenskap]] [[Kategorie:Rekenaars]] [[Kategorie:Massamedia]] j8zv9981r60anioyw6mlwbqnd1uhndo 10 9462 2967754 2855973 2026-09-16T18:15:28Z SpesBona 2720 + skakel 2967754 wikitext text/x-wiki {{Navigasieboks |name = Affiliasies van Wêreldrugby |title = Nasionale Rugbyunies van [[Wêreldrugby]] |above = |image = [[Lêer:Rugby union pictogram.svg|20px]] |group1 = [[Rugby Afrika|Afrika]] |list1 = Algerië • Benin • Botswana • Burkina Faso • Burundi • Demokratiese Republiek die Kongo • Egipte • Eswatini • Gaboen • Ghana • Guinee • ''[[Ivoriaanse Rugbyfederasie|Ivoorkus]]'' • Kameroen • [[Keniaanse Rugbyunie|Kenia]] • Lesotho • Madagaskar • Malawi • Mali • Marokko • Mauritius • ''[[Namibiese Rugbyunie|Namibië]]'' • Niger • Nigerië • Republiek die Kongo • Rwanda • Senegal • Sentraal-Afrikaanse Republiek • Seychelle • '''[[Suid-Afrikaanse Rugbyunie|Suid-Afrika]]''' • Tanzanië • Togo • Tsjad • Tunisië • Uganda • Zambië • ''[[Zimbabwiese Rugbyunie|Zimbabwe]]'' |group2 = [[Asië Rugby|Asië]] |list2 = Afghanistan • Bahrein • Bangladesj • Broenei • Filippyne • Guam • [[Hongkongse Rugbyunie|Hongkong]] • Indië • Indonesië • Irak • Iran • '''[[Japannese Rugbyvoetbalunie|Japan]]''' • Jordanië • Kambodja • [[Kasakse Rugbyunie|Kasakstan]] • Katar • Kirgisië • [[Koreaanse Rugbyunie|Korea]] • Laos • Libanon • Macau • Maleisië • Mongolië • Nepal • Oesbekistan • Oman • Pakistan • Palestina • [[Chinese Taipei Rugbyvoetbalunie|Republiek China]] • Saoedi-Arabië • Singapoer • Sirië • Sri Lanka • Thailand • Verenigde Arabiese Emirate • Volksrepubliek China |group3 = [[Rugby Europa|Europa]] |list3 = Andorra • Belarus • [[Belgium Rugby|België]] • Bosnië en Herzegowina • Bulgarye • Denemarke • [[Duitse Rugbybond|Duitsland]] • '''[[Engelse Rugbyvoetbalunie|Engeland]]''' • Estland • Finland • '''[[Franse Rugbyfederasie|Frankryk]]''' • ''[[Georgiese Rugbyunie|Georgië]]'' • Hongarye • '''[[Ierse Rugbyvoetbalunie|Ierland]]''' • Israel • '''[[Italiaanse Rugbyfederasie|Italië]]''' • Kosovo • Kroasië • Letland • Liechtenstein • Litaue • Luxemburg • Malta • Moldowa • Monaco • Montenegro • [[Rugby Nederland|Nederland]] • Noorweë • Oekraïne • Oostenryk • Pole • ''[[Portugese Rugbyfederasie|Portugal]]'' • ''[[Roemeense Rugbyfederasie|Roemenië]]'' • ''[[Russiese Rugbyunie|Rusland]]'' • San Marino • Serwië • Siprus • '''[[Skotse Rugbyunie|Skotland]]''' • Slowakye • Slowenië • ''[[Spaanse Rugbyfederasie|Spanje]]'' • [[Sweedse Rugbyunie|Swede]] • Switserland • Tsjeggië • Turkye • '''[[Walliese Rugbyunie|Wallis]]''' • Ysland |group4 = [[Rugby Amerikas Noord|Noord-Amerika]] |list4 = Bahamas • Barbados • Belize • Bermuda • Britse Maagde-eilande • Curaçao • Dominikaanse Republiek • Frans-Guyana • Guadeloupe • Guyana • Jamaika • Kaaimanseilande • ''[[Rugby Kanada|Kanada]]'' • Kuba • Martinique • [[Meksikaanse Rugbyfederasie|Meksiko]] • St. Lucia • St. Vincent en die Grenadine • Trinidad en Tobago • Turks- en Caicoseilande • ''[[VSA Rugby|Verenigde State]]'' |group5 = [[Oseanië Rugby|Oseanië]] |list5 = Amerikaans-Samoa • '''[[Rugby Australia|Australië]]''' • Cookeilande • ''[[Fidjiaanse Rugbyunie|Fidji]]'' • Kiribati • Nauru • Nieu-Kaledonië • '''[[Nieu-Seeland Rugby|Nieu-Seeland]]''' • Niue • Papoea-Nieu-Guinee • Salomonseilande • ''[[Rugby Samoa|Samoa]]'' • Tahiti • ''[[Tongaanse Rugbyunie|Tonga]]'' • Tuvalu • Vanuatu • Wallis en Futuna |group6 = [[Suid-Amerika Rugby|Suid-Amerika]] |list6 = '''[[Argentynse Rugbyunie|Argentinië]]''' • Bolivië • [[Brasiliaanse Rugbykonfederasie|Brasilië]] • ''[[Nasionale Rugbysportfederasie|Chili]]'' • Colombia • Costa Rica • Ecuador • El Salvador • Guatemala • Honduras • Nicaragua • Panama • [[Paraguaanse Rugbyunie|Paraguay]] • Peru • ''[[Uruguaanse Rugbyunie|Uruguay]]'' • Venezuela |below = '''Vetdruk''' dui op vlak-een-lede en ''skuinsdruk'' op vlak-twee- en vlak-drie-lede met [[rugbywêreldbeker]]ervaring }} <noinclude> [[Kategorie:Sportreekssjablone|Affiliasies van Wêreldrugby]] [[Kategorie:Rugbysjablone]] </noinclude> 85yrd2ijtiv146kgh7ail5qx59hcqh4 4 9591 2967844 2966050 2026-09-16T20:41:34Z BurgertB 2401 Geslag 2967844 wikitext text/x-wiki {| width="100%" style="border:solid 1px #479429;" cellspacing="0" cellpadding="10" | colspan="2" | '''Kandidaatartikels vir voorblad: Help vorm die beste van Wikipedia''' Hier besluit ons watter artikels op die voorblad van die Afrikaanse Wikipedia gaan verskyn. ''''n Voorbladartikel''' moet die beste werk op Wikipedia ten toon stel. Om 'n artikel te nomineer kan dit gewoon bygevoeg word aan die onderkant van hierdie bladsy. Lees asseblief eers die [[Wikipedia:Riglyne vir voorbladartikels|Riglyne vir nominasie]] voor u 'n artikel nomineer. U kan beïnvloed wat op die voorblad verskyn deur 'n artikel te ondersteun of deur beswaar aan te teken. Persone wat 'n artikel voorstel moet ook bereid wees om te help om besware aan te spreek. As daar geen noemenswaardige besware is nie kan 'n artikel moontlik 'n voorbladartikel word. Die beleid is tans om enige genomineerde bladsy waarvoor daar na 'n maand geen geldige beswaar is nie en wat aan die [[Wikipedia:Riglyne vir voorbladartikels|vereistes voldoen]] as 'n moontlike voorbladartikel te beskou. 'n Artikel word vir 'n week lank op die voorblad vertoon, vanaf Maandag tot die daaropvolgende Sondag. Ou suksesvolle nominasies word na die betrokke argief verskuif. 'n Lys van voorbladartikels wat al in hierdie jaar gebruik is, is by [[Wikipedia:Voorbladartikels {{CURRENTYEAR}}]] te kry. Daar is ook 'n inleiding tot die voorbladartikelprojek by [[Wikipedia:Voorbladartikel]]. Onsuksesvolle nominasies kan besigtig word by [[Wikipedia:Onsuksesvolle voorbladnominasies/2025]]. |- | colspan="2" | <div style="border-bottom: solid 2px #479429;">[[Lêer:Calendar-nl.png|30px]] '''Opkomende weke'''</div> |- valign="top" | width="50%" | '''[[Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +1 }} {{CURRENTYEAR}}|Volgende week]]''' {{ #ifexist: Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +1 }} {{CURRENTYEAR}} | {{Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +1 }} {{CURRENTYEAR}}}} | {{Geen Voorbladartikel|week={{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +1 }}}} }} | width="50%" | '''[[Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +2 }} {{CURRENTYEAR}}|Die week daarop]]''' {{ #ifexist: Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +2 }} {{CURRENTYEAR}} | {{Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +2 }} {{CURRENTYEAR}}}} | {{Geen Voorbladartikel|week={{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +2 }}}} }} |} {{Argiefboks|14 | argief1 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2015|2015]] | argief2 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2016|2016]] | argief3 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2017|2017]] | argief4 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2018|2018]] | argief5 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2019|2019]] | argief6 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2020|2020]] | argief7 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2021|2021]] | argief8 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2022|2022]] | argief9 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2023|2023]] | argief10 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2024|2024]] | argief11 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2025|2025]] | argief12 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2026|2026]] | argief13 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2027|2027]] | argief14 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2028|2028]] }} Hier kan u gerus voorstelle maak vir moontlike voorbladartikels, of ondersteuning of beswaar lewer oor huidige nominasies. Dit is behulpsaam om u nominasies, besware en ondersteuning van kommentaar te voorsien wat betrekking op die artikel se inhoud het. Indien u gekant is teen 'n artikel se nominasie kan dit help om te sê waarom, so kan probleme aangespreek word en u mag u teenkanting na ondersteuning verander. So ook kan redes vir 'n nominasie ander gebruikers help om die goeie punte van 'n artikel raak te sien. U is welkom om die volgende sjablone te gebruik: * {{sl|ondersteun}} ({{ondersteun}}) * {{sl|gekant}} ({{gekant}}) * {{sl|neutraal}} ({{neutraal}}) * {{sl|kommentaar}} ({{kommentaar}}) * {{sl|vraag}} ({{vraag}}) ; Wenk: Om die vervoerband vir 2026 te besigtig, '''[[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2026|klik hier]]''', en vir 2027 '''[[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2027|klik hier]]'''. == Nuwe voorstelle == === [[Makemake]] === {{sperdatum|1 September 2026}} * {{ondersteun}} – Aansienlik uitgebrei. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 23:42, 1 Augustus 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – Ek wonder altyd hoe spreek mens die naam uit...!!! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:18, 2 Augustus 2026 (UTC) *: Mens spreek dit uit /ˈmɑːkiˈmɑːki/ [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 16:54, 2 Augustus 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:30, 13 Augustus 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 07:33, 14 Augustus 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. [[Gebruiker:HermanvanAswegen988|HermanvanAswegen988]] ([[Gebruikerbespreking:HermanvanAswegen988|kontak]]) 22:11, 29 Augustus 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 10:20, 8 September 2026 (UTC) === [[Boek]] === {{sperdatum|30 September 2026}} * {{ondersteun}} – 'n Artikel deur [[Gebruiker:Wawiel]] wat ek in sy argief van 2016 ontdek het. [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 12:30, 29 Augustus 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. [[Gebruiker:HermanvanAswegen988|HermanvanAswegen988]] ([[Gebruikerbespreking:HermanvanAswegen988|kontak]]) 22:11, 29 Augustus 2026 (UTC) * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 21:22, 30 Augustus 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 12:39, 31 Augustus 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:20, 7 September 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:58, 8 September 2026 (UTC) === [[Zimbabwe]] === {{sperdatum|7 Oktober 2026}} * {{ondersteun}} – 'n Baie interessante land met 'n negatiewe beeld vanweë 40 jaar se vermorste jare. Daar is egter ook baie groot potensiaal! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:20, 7 September 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:58, 8 September 2026 (UTC) * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 11:32, 8 September 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:48, 8 September 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 12:18, 8 September 2026 (UTC) === [[Srebrenica-slagting]] === {{sperdatum|9 Oktober 2026}} * {{ondersteun}} –~Gruverhaal [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 19:45, 9 September 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 19:47, 9 September 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 19:52, 9 September 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – inderdaad 'n gruverhaal. {{ping|BurgertB}}, miskien waarskuwing bo-aan die blad? [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:08, 9 September 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – 'n Baie belangrike onderwerp, veral deesdae. Mag dié volksmoord nooit vergeet word nie en as 'n waarskuwing dien vir ons tyd. Ek dink veral aan [[Oekraïne]]. Ek beskou 'n nota bo-aan die blad as onnodig, dink maar aan al die ander voorbeelde. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:30, 9 September 2026 (UTC) === [[Geslag]] === * {{ondersteun}} – 'n Baie goeie artikel deur [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 20:41, 16 September 2026 (UTC) <!-- Dis die laaste lyn van hierdie bladsy, skryf asb. hierbo! --> [[Kategorie:Voorblad]] eo95z724p7d2g9koo44ouqh0dsqnqzn 2967913 2967844 2026-09-17T06:57:28Z Aliwal2012 39067 /* Geslag */ 2967913 wikitext text/x-wiki {| width="100%" style="border:solid 1px #479429;" cellspacing="0" cellpadding="10" | colspan="2" | '''Kandidaatartikels vir voorblad: Help vorm die beste van Wikipedia''' Hier besluit ons watter artikels op die voorblad van die Afrikaanse Wikipedia gaan verskyn. ''''n Voorbladartikel''' moet die beste werk op Wikipedia ten toon stel. Om 'n artikel te nomineer kan dit gewoon bygevoeg word aan die onderkant van hierdie bladsy. Lees asseblief eers die [[Wikipedia:Riglyne vir voorbladartikels|Riglyne vir nominasie]] voor u 'n artikel nomineer. U kan beïnvloed wat op die voorblad verskyn deur 'n artikel te ondersteun of deur beswaar aan te teken. Persone wat 'n artikel voorstel moet ook bereid wees om te help om besware aan te spreek. As daar geen noemenswaardige besware is nie kan 'n artikel moontlik 'n voorbladartikel word. Die beleid is tans om enige genomineerde bladsy waarvoor daar na 'n maand geen geldige beswaar is nie en wat aan die [[Wikipedia:Riglyne vir voorbladartikels|vereistes voldoen]] as 'n moontlike voorbladartikel te beskou. 'n Artikel word vir 'n week lank op die voorblad vertoon, vanaf Maandag tot die daaropvolgende Sondag. Ou suksesvolle nominasies word na die betrokke argief verskuif. 'n Lys van voorbladartikels wat al in hierdie jaar gebruik is, is by [[Wikipedia:Voorbladartikels {{CURRENTYEAR}}]] te kry. Daar is ook 'n inleiding tot die voorbladartikelprojek by [[Wikipedia:Voorbladartikel]]. Onsuksesvolle nominasies kan besigtig word by [[Wikipedia:Onsuksesvolle voorbladnominasies/2025]]. |- | colspan="2" | <div style="border-bottom: solid 2px #479429;">[[Lêer:Calendar-nl.png|30px]] '''Opkomende weke'''</div> |- valign="top" | width="50%" | '''[[Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +1 }} {{CURRENTYEAR}}|Volgende week]]''' {{ #ifexist: Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +1 }} {{CURRENTYEAR}} | {{Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +1 }} {{CURRENTYEAR}}}} | {{Geen Voorbladartikel|week={{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +1 }}}} }} | width="50%" | '''[[Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +2 }} {{CURRENTYEAR}}|Die week daarop]]''' {{ #ifexist: Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +2 }} {{CURRENTYEAR}} | {{Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +2 }} {{CURRENTYEAR}}}} | {{Geen Voorbladartikel|week={{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +2 }}}} }} |} {{Argiefboks|14 | argief1 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2015|2015]] | argief2 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2016|2016]] | argief3 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2017|2017]] | argief4 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2018|2018]] | argief5 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2019|2019]] | argief6 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2020|2020]] | argief7 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2021|2021]] | argief8 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2022|2022]] | argief9 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2023|2023]] | argief10 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2024|2024]] | argief11 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2025|2025]] | argief12 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2026|2026]] | argief13 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2027|2027]] | argief14 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2028|2028]] }} Hier kan u gerus voorstelle maak vir moontlike voorbladartikels, of ondersteuning of beswaar lewer oor huidige nominasies. Dit is behulpsaam om u nominasies, besware en ondersteuning van kommentaar te voorsien wat betrekking op die artikel se inhoud het. Indien u gekant is teen 'n artikel se nominasie kan dit help om te sê waarom, so kan probleme aangespreek word en u mag u teenkanting na ondersteuning verander. So ook kan redes vir 'n nominasie ander gebruikers help om die goeie punte van 'n artikel raak te sien. U is welkom om die volgende sjablone te gebruik: * {{sl|ondersteun}} ({{ondersteun}}) * {{sl|gekant}} ({{gekant}}) * {{sl|neutraal}} ({{neutraal}}) * {{sl|kommentaar}} ({{kommentaar}}) * {{sl|vraag}} ({{vraag}}) ; Wenk: Om die vervoerband vir 2026 te besigtig, '''[[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2026|klik hier]]''', en vir 2027 '''[[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2027|klik hier]]'''. == Nuwe voorstelle == === [[Makemake]] === {{sperdatum|1 September 2026}} * {{ondersteun}} – Aansienlik uitgebrei. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 23:42, 1 Augustus 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – Ek wonder altyd hoe spreek mens die naam uit...!!! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:18, 2 Augustus 2026 (UTC) *: Mens spreek dit uit /ˈmɑːkiˈmɑːki/ [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 16:54, 2 Augustus 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:30, 13 Augustus 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 07:33, 14 Augustus 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. [[Gebruiker:HermanvanAswegen988|HermanvanAswegen988]] ([[Gebruikerbespreking:HermanvanAswegen988|kontak]]) 22:11, 29 Augustus 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 10:20, 8 September 2026 (UTC) === [[Boek]] === {{sperdatum|30 September 2026}} * {{ondersteun}} – 'n Artikel deur [[Gebruiker:Wawiel]] wat ek in sy argief van 2016 ontdek het. [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 12:30, 29 Augustus 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. [[Gebruiker:HermanvanAswegen988|HermanvanAswegen988]] ([[Gebruikerbespreking:HermanvanAswegen988|kontak]]) 22:11, 29 Augustus 2026 (UTC) * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 21:22, 30 Augustus 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 12:39, 31 Augustus 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:20, 7 September 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:58, 8 September 2026 (UTC) === [[Zimbabwe]] === {{sperdatum|7 Oktober 2026}} * {{ondersteun}} – 'n Baie interessante land met 'n negatiewe beeld vanweë 40 jaar se vermorste jare. Daar is egter ook baie groot potensiaal! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:20, 7 September 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:58, 8 September 2026 (UTC) * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 11:32, 8 September 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:48, 8 September 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 12:18, 8 September 2026 (UTC) === [[Srebrenica-slagting]] === {{sperdatum|9 Oktober 2026}} * {{ondersteun}} –~Gruverhaal [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 19:45, 9 September 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 19:47, 9 September 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 19:52, 9 September 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – inderdaad 'n gruverhaal. {{ping|BurgertB}}, miskien waarskuwing bo-aan die blad? [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:08, 9 September 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – 'n Baie belangrike onderwerp, veral deesdae. Mag dié volksmoord nooit vergeet word nie en as 'n waarskuwing dien vir ons tyd. Ek dink veral aan [[Oekraïne]]. Ek beskou 'n nota bo-aan die blad as onnodig, dink maar aan al die ander voorbeelde. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:30, 9 September 2026 (UTC) === [[Geslag]] === {{sperdatum|16 Oktober 2026}} * {{ondersteun}} – 'n Baie goeie artikel deur [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 20:41, 16 September 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:57, 17 September 2026 (UTC) <!-- Dis die laaste lyn van hierdie bladsy, skryf asb. hierbo! --> [[Kategorie:Voorblad]] ilgkd7h3feynv8ymhzndl437wdpy8yo 4 16207 2967898 2410984 2026-09-17T06:30:33Z SpesBona 2720 + Burgerskapdag in Australië 2967898 wikitext text/x-wiki '''[[17 September]]''': [[Grondwet van die Verenigde State|Grondwet-]] en Burgerskapdag in die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] ([[1787]]); Burgerskapdag in [[Australië]] ([[2001]]). [[Lêer:MossLotusClimax19610806.jpg|right|120px|Moss in 'n Lotus by die Nürburgring 1961]] * [[1598]] – 'n Onbewoonde eiland in die [[Indiese Oseaan]] verkry die naam [[Mauritius]], ter ere van die [[Nederland]]se prins [[Maurits van Nassau]]. * [[1787]] – Die teks van die Grondwet van die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] word in [[Philadelphia]] gefinaliseer. * [[1789]] – [[William Herschel]] ontdek [[Mimas (maan)|Mimas]], die sewende grootste [[natuurlike satelliet]] van die [[planeet]] [[Saturnus]]. * [[1916]] – [[Eerste Wêreldoorlog]]: Die [[Manfred von Richthofen|Rooi Baron]], 'n bobaasvlieënier van die [[Duitsland|Duitse]] lugmag, wen sy eerste luggeveg naby [[Cambrai]], [[Frankryk]]. * [[1929]] – Gebore: '''[[Stirling Moss]]''', [[Verenigde Koninkryk|Britse]] motorrenjaer. 9kaqux2vmwxzitha1vynj79xaa2oeku 0 17567 2967866 2959057 2026-09-16T22:01:05Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2967866 wikitext text/x-wiki : ''Hierdie artikel handel oor die land wat algemeen as Taiwan bekend staan. Vir die eiland wat die grootste deel van hierdie land uitmaak, sien [[Taiwan (eiland)]].'' {{Inligtingskas Land |noem_naam = Republiek China |volle_naam = <small>中華民國 ([[Chinees]])<br />''Zhōnghuá Mínguó'' ([[Mandaryns]])<br />''Tiong-hûa Bîn-kok'' ([[Taiwannees]])<br />''Cunghua Minkuo'' ([[Formosaanse tale|Formosaans]])<br />''Chûng-fà Mìn-koet'' ([[Hakka]])</small> |algemene_naam = die Republiek China |beeld_vlag = Flag of the Republic of China.svg |beeld_wapen = National Emblem of the Republic of China.svg |simbool_tipe = Embleem |beeld_kaart = Locator map of the ROC Taiwan.svg |leuse = |volkslied = 中華民國國歌 <small>(Chinees)</small><br />''Zhōnghuá Míngúo gúogē'' <small>(Mandaryns)</small><br />''Tiong-hôa Bîn-kok Kok-koa'' <small>(Taiwannees)</small><br />''Chûng-fà Mìn-koet Koet-kô'' <small>(Hakka)</small><br /><small>''([[Afrikaans]]: "Nasionale volkslied van die Republiek China")''</small><br /><center>[[Lêer:National anthem of the Republic of China (Taiwan) 中華民國國歌(演奏版).ogg]]</center><br />''Nasionale vlaglied'': 中華民國國旗歌 <small>(Chinees)</small><br />''Zhōnghuá Míngúo Gúoqígē'' <small>(Mandaryns)</small><br />''Tiong-hôa Bîn-kok Kok-kî-koa'' <small>(Taiwannees)</small><br />''Chûng-fà Mìn-koet Koet-khì-kô'' <small>(Hakka)</small><br /><small>''(Afrikaans: "Nasionale vlaglied van die Republiek China")''</small><br /><center>[[Lêer:中華民國國旗歌 (演奏版).ogg]]</center> |amptelike_tale = [[Chinees]]-[[Mandaryns]] ''([[de facto]])'',<ref>{{en}} {{cite web |url=http://focustaiwan.tw/news/afav/201801270011.aspx |title=Taiwan mulling English as an official language, but is it ready? |publisher=Central News Agency |author=Shih Hsiu-chuan |date=27 Januarie 2018 |accessdate=21 November 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191121084912/http://focustaiwan.tw/news/afav/201801270011.aspx |archive-date=21 November 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> [[Formosaanse tale|Formosaans]],<ref>{{en}} {{cite web |url=http://focustaiwan.tw/news/aipl/201707190019.aspx |title=President lauds efforts in transitional justice for indigenous people |publisher=Central News Agency |date=19 Julie 2017 |accessdate=14 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190414020314/http://focustaiwan.tw/news/aipl/201707190019.aspx |archive-date=14 April 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> [[Taiwannees]]<ref>{{en}} {{cite web |url=http://focustaiwan.tw/news/aedu/201812250018.aspx |title=Draft national language development act clears legislative floor |publisher=Central News Agency |date=25 Desember 2018 |accessdate=21 September 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190921195525/http://focustaiwan.tw/news/aedu/201812250018.aspx |archive-date=21 September 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> en [[Hakka]]<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.taipeitimes.com/News/taiwan/archives/2017/12/30/2003684894 |title=Hakka made an official language |publisher=Taipei Times |date=30 Desember 2017 |accessdate=21 November 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191121173359/http://www.taipeitimes.com/News/taiwan/archives/2017/12/30/2003684894 |archive-date=21 November 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |hoofstad = [[Taipei]]<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.taiwan.gov.tw/content2.php?p=29&c=48 |title=ROC Vital Information |publisher=Ministry of Foreign Affairs, Republic of China (Taiwan) |date=31 Desember 2014 |accessdate=10 September 2017}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.worldatlas.com/articles/what-languages-are-spoken-in-taiwan.html |title=what languages are spoken in Taiwan |publisher=WorldAtlas |accessdate=24 Mei 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190524013439/https://www.worldatlas.com/articles/what-languages-are-spoken-in-taiwan.html |archive-date=24 Mei 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> {{Koördinate|25|04|N|121|31|O}} |latd = 25 |latm = 04 |latNS = N |longd = 121 |longm = 31 |longEW = O |grootste_stad = [[Nieu-Taipei]] {{Koördinate|25|01|N|121|28|O}} |regeringsvorm = Unitêre semi-presidensiële<br />grondwetlike [[republiek]] |leiertitels = <br />• [[President]]<br />• Adjunkpresident<br />• [[Eerste minister]]<br />• Adjunkpremier |leiername = [[Lai Ching-te]]<br />[[Hsiao Bi-khim]]<br />[[Cho Jung-tai]]<br />[[Cheng Li-chun]] |oppervlak_rang = 138^ste |oppervlak_grootte = |oppervlak = 35&nbsp;980<ref name="CIA">{{en}} {{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/taiwan/|title=Taiwan|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=9 November 2025|archive-date= 9 Januarie 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210109223447/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/taiwan/|url-status=dead}}</ref> |oppervlakmi² = 13&nbsp;892 |persent_water = 10,34 |bevolking_skatting = 23&nbsp;595&nbsp;274<ref name="CIA" /> |bevolking_skatting_jaar = 2024 |bevolking_rang = 58^ste |bevolking_sensus = 23&nbsp;829&nbsp;897<ref>{{en}} {{cite web |url=https://ws.dgbas.gov.tw/001/Upload/464/relfile/10889/231350/e01.xlsx |title=Statistical tables of summary report |publisher=Nasionale Statistieke |date=17 Mei 2023 |accessdate=9 November 2025}}</ref> |bevolking_sensus_jaar = 2010 |bevolkingsdigtheid = 655,8 |bevolkingsdigtheidmi² = 1&nbsp;698,5 |bevolkingsdigtheidrang = 17^de |BBP_PPP = $1&nbsp;966&nbsp;miljard<ref name=imf2>{{en}} {{cite web |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2025/april/weo-report?c=528,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2023&ey=2030&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 |title=Taiwan |publisher=[[Internasionale Monetêre Fonds]] |date=April 2025 |accessdate=9 November 2025}}</ref> |BBP_PPP_rang = 20^ste |BBP_PPP_jaar = 2025 |BBP_PPP_per_kapita = $84&nbsp;082<ref name="imf2" /> |BBP_PPP_per_kapita_rang = 11^de |BBP = $804,889&nbsp;miljard<ref name="imf2" /> |BBP_rang = 21^ste |BBP_jaar = 2025 |BBP_per_kapita = $34&nbsp;426<ref name="imf2" /> |BBP_per_kapita_rang = 30^ste |onafhanklikheidstipe = Vorming |onafhanklikheidsgebeure = • [[Qing-dinastie|Qing-heerskappy]]<br />• [[Republiek van Formosa|Republiek Formosa]]<br />• [[Japannese Keiserryk|Japannese heerskappy]]<br />• Wuchang-opstand<br />• Xinhai-rewolusie<br />• Stigting van die<br />Republiek China<br />• Oorhandiging aan die<br />Republiek China<br />• Huidige grondwet<br />• Verskuiwing na<br />die eiland [[Taiwan (eiland)|Taiwan]] |onafhanklikheidsdatums = <br /><br />[[1683]]<br />[[1895]]<br />[[17 Oktober]] [[1895]]<br />[[10 Oktober]] [[1911]]<br />[[10 November]] [[1911]]<br /><br />[[1 Januarie]] [[1912]]<br /><br />[[25 Oktober]] [[1945]]<br />[[25 Desember]] [[1947]]<br /><br />[[7 Desember]] [[1949]] |MOI = {{wins}} 0,926<ref>{{zh}} {{cite web |url=https://ws.dgbas.gov.tw/Download.ashx?u=LzAwMS9VcGxvYWQvMC9yZWxmaWxlLzExMDIwLzIyOTU5MS9iNDdhNmYyYy1jNjY2LTRjZDAtYmQ2Ni03OGEyYjMwMmM4MzkucGRm&n=TjExMTEwMTQucGRm&icon=.pdf |title=國情統計通報（第 195 號） |publisher=Direktoraat-generaal van Begroting, Rekeningkunde en Statistiek |date=14 Oktober 2021 |accessdate=9 November 2025}}</ref> |MOI_rang = 19^de |MOI_jaar = 2021 |MOI_kategorie = {{kleur|#009900|baie hoog}} |Gini = 34,2<ref>{{en}} {{cite web |url=https://ws.dgbas.gov.tw/001/Upload/463/relfile/11530/231908/Year04.xls |title=Table 4. Percentage Share of Disposable Income by Quintile Group of Households and Income Inequality Indices |publisher=Statistieke Kantoor |accessdate=9 November 2025}}</ref> |Gini_rang = |Gini_jaar = 2022 |Gini_kategorie = {{kleur|#fc0|medium}} |geldeenheid = [[Nuwe Taiwannese dollar|Dollar]] (NT$) |geldeenheid_kode = TWD |land_kode = TW |tydsone = NST |utc_afwyking = [[UTC+08:00|+8]] |tydsone_somer = nie toegepas nie |utc_afwyking_DST = [[UTC+08:00|+8]] |internet_domein = [[.tw]], .台灣, .台湾<ref>{{en}} {{cite web |url=http://archive.icann.org/en/meetings/brussels2010/bitcache/Meeting%20of%20the%20ICANN%20Board-vid=13491&disposition=attachment&op=download.txt |title=ICANN Board Meeting Minutes |publisher=ICANN |date=25 Junie 2010 |accessdate=9 November 2025}}</ref> |skakelkode = 886 |voetskrif = }} Die '''Republiek China''' ([[Chinees]]: 中華民國, [[pinyin]]: ''Zhōnghuá Mínguó'', [ʈ͡ʂʊ́ŋxu̯ɑ̌ mǐnku̯ɔ̌]; [[Taiwannees]]: ''Tiong-hûa Bîn-kok''; [[Formosaanse tale|Formosaans]]: ''Cunghua Minkuo''; [[Hakka]]: ''Chûng-fà Mìn-koet''), soms ook '''Republiek China op Taiwan''', '''Nasionaal-China''' of dikwels net '''Taiwan''' genoem, is een van twee Chinese [[Staat|state]] wat daarop aanspraak maak dat hulle die regmatige verteenwoordiger van China is (die ander een is die [[Volksrepubliek China]]). Naas die hoofeiland [[Taiwan (eiland)|Taiwan]] sluit die Republiek China se [[de facto]]-staatsgebied 'n reeks kleiner eilande soos Penghu, Kinmen, Matsu, Dongsha, Zhongsha en Nansha in. [[Lêer:Chiang Kai-shek memorial amk.jpg|duimnael|links|Die Nasionale Chiang Kai-shek-Gedenksaal se naam is in laat 2007 gewysig tot Nasionale Gedenksaal van die Taiwan-demokrasie]] [[Lêer:Kaohsiung Taiwan Kaohsiung-Confucius-Temple-01.jpg|duimnael|links|[[Konfusius]]-tempel in Kaohsiung]] [[Lêer:Chiang Kai-shek Memorial Gate e amk.jpg|duimnael|links|Ingangspoort tot die Chiang Kai-shek-gedenksaal in Taipei]] Die Republiek China het sy oorsprong in die Nasionaal-Chinese Republiek wat in 1912 uitgeroep is – as die eerste Asiatiese land met 'n demokratiese regeringstelsel.<ref>{{de}} [https://www.taiwantourismus.de/entdecken/land-und-leute/hintergrund/ueberblick/ ''www.taiwantourismus.de: Allgemeine Informationen. Besoek op 8 Februarie 2018'']</ref> Tot in 1949 het hierdie republiek die hele China ingesluit, van 1945 af ook die eiland Taiwan wat tydelik deur [[Japannese Keiserryk|Japan]] beheer is en in daardie jaar aan die Republiek China oorhandig is. Nadat die Nasionaal-Chinese regering onder leiding van die [[Kuomintang]]-party in die [[Chinese Burgeroorlog]] tussen 1927 en 1949 'n nederlaag teen die [[Kommunistiese Party van China]] gely het, het die Kuomintang onder leiding van [[Chiang Kai-shek]] op 10 Desember na die [[eiland]] Taiwan uitgewyk, nadat die Kommuniste op die vasteland onder [[Mao Zedong|Mao]] reeds op 1 Oktober in [[Beijing]] die [[Volksrepubliek China]] geproklameer het. Na ramings het tussen 1,8 en twee miljoen Nasionaal-Chinese – Kuomintang-partylede, soldate, sakelui, grondbesitters en kleinboere, monnike, kunstenaars, intellektueles, maar ook krimineles – hulle binne enkele maande op Taiwan gevestig.<ref>{{en}} Christopher L. Salter: ''Taiwan''. Philadelphia: Chelsea House Publishers 2004, bl. 11</ref> Hulle het China se destydse [[goud]]reserwes en baie kunsskatte na Taiwan geneem. Ook gedurende die 1950's en 1960's het tienduisende vastelandse Chinese hulle op Taiwan gevestig, meestal vanuit [[Hongkong]] en Burma (nou [[Mianmar]]). Die uitbreek van die [[Korea-oorlog]] in Junie 1950 het verseker dat Taiwan van groot strategiese belang vir die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] geword het. Die Amerikaanse president [[Harry S. Truman|Truman]] het oorlogskepe na die [[Straat van Taiwan]] ontplooi om die eiland teen 'n moontlike kommunistiese inval te beskerm, terwyl die Nasionaal-Chinese regering ook finansieel deur Washington gesteun is. Die Republiek China het in die tweede helfte van die 20ste eeu ongekende vooruitgang op politieke en ekonomiese gebied beleef. Vinnige ekonomiese groei en tegnologiese vooruitgang het gepaard gegaan met politieke liberalisering. Die outoritêre polisiestaat het tot 'n veelparty-demokrasie met 'n verkose president as staatshoof en vrye media, gelykheid tussen die geslagte, en respek en agting vir [[menseregte]] ontwikkel wat onder die mees gevorderde [[nywerheid]]slande gereken word. Ondanks die groot skade, wat die eiland Taiwan gedurende die [[Tweede Wêreldoorlog]] as gevolg van lugaanvalle gely het en ondanks die moeilike situasie ná die verlore Chinese Burgeroorlog op die vasteland, toe 'n nuwe regering in Taipei gevestig moes word, is sy ekonomiese geskiedenis dié van 'n onderontwikkelde land wat sy ekonomie binne enkele dekades herstruktureer en tot een van die welvarendste ter wêreld ontwikkel het. Nog in 1900 was die eiland Taiwan se bevolking slegs twee miljoen en in 1958 is sowat sestig persent van die land se uitvoerwaarde nog met [[suiker]] en [[rys]] verdien. Hierdie aandeel het reeds in 1972 tot slegs drie persent gedaal.<ref>{{de}} Schöller, Peter, Heiner Dürr en Eckart Dege (redakteurs): ''Fischer Länderkunde: Ostasien''. Frankfurt am Main: Fischer Taschenbuch Verlag 1987, bl. 209</ref> Die [[bruto nasionale produk]] het van slegs $200 in die tydperk kort ná die Tweede Wêreldoorlog tot meer as $13&nbsp;000 in 1999 gestyg.<ref>{{en}} Denny Roy: ''Taiwan. A Political History''. Ithaca and London: Cornell University Press 2003, bl. 1</ref> Vandag is die land met sy bevolking van 23,6 miljoen een van die vernaamste produsente van [[inligtingstegnologie]] en ander [[elektronika]]. As eerste demokratiese en vrye Chinese samelewing het die eilandrepubliek nie net die kultuur en tradisies van China bewaar nie, maar ook sy eie nasionale kulturele identiteit ontwikkel waarin Chinese, Japannese, [[Weste]]rse en inheemse invloede op 'n wonderlike manier versmelt. Taiwan bied eersterangse Chinese kookkuns, sy bevolking vier tradisionele Chinese en inheemse feeste en bewaar 'n ryk erfenis van godsdienstige boukuns met sy groot verskeidenheid tempels.<ref>{{en}} [https://www.roughguides.com/destinations/asia/taiwan/ ''roughguides.com: Taiwan. Besoek op 8 Februarie 2018'']</ref> == Etimologie == === Eilandname === [[Lêer:Taiwan (Chinese characters).svg|duimnael|Die woord "Taiwan" geskryf in [[Tradisionele Chinese karakters]] (bo) en [[Vereenvoudigde Chinese karakters]] (onder).]] In sy boek ''Daoyi Zhilüe'' (1349) het Wang Dayuan ''Liuqiu'' as 'n naam gebruik vir die hele eiland of 'n gedeelte daarvan naby aan Penghu.<ref>{{en}} {{cite journal |author=Lawrence G. Thompson |title=The earliest eyewitness accounts of the Formosan aborigines |journal=Monumenta Serica |volume=23 |year=1964 |jstor=40726116 |doi=10.1080/02549948.1964.11731044 |pages=166}}</ref> Elders was dié naam gebruik vir die [[Ryukyu-eilande]] oor die algemeen of spesifiek die [[Okinawa-eilande]]; die naam ''Ryūkyū'' is die Japannese variant van ''Liúqiú''. Die naam het ook in die ''Boek van die Sui'' (636) en ander vroeë werke verskyn, maar geleerdes kan nie ooreenkom of hierdie verwysings op Ryukyu, Taiwan of selfs [[Luzon]] dui nie.<ref>{{en}} {{cite journal |author=Lawrence G. Thompson |title=The earliest eyewitness accounts of the Formosan aborigines |journal=Monumenta Serica |volume=23 |year=1964 |jstor=40726116 |doi=10.1080/02549948.1964.11731044 |pages=163}}</ref> Die naam Formosa (福爾摩沙) dateer uit 1542, toe [[Portugese]] seevaarders dit op hul kaarte opgeteken het as ''Ilha Formosa'' ([[Portugees]] vir "mooi eiland").<ref>{{en}} {{cite book |chapter=Chapter 3: History |chapter-url=http://www.gio.gov.tw/taiwan-website/5-gp/yearbook/docs/ch03.pdf |title=The Republic of China Yearbook 2011 |year=2011 |publisher=Staatsinligtingskantoor, Republiek of China (Taiwan) |archive-url=https://web.archive.org/web/20120514004941/http://www.gio.gov.tw/taiwan-website/5-gp/yearbook/docs/ch03.pdf |archive-date=14 Mei 2012 |page=46}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |title=Ilha Formosa: the Emergence of Taiwan on the World Scene in the 17th Century |url=https://www.npm.gov.tw/exhbition/formosa/english/02.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20180414002106/http://www.npm.gov.tw/exhbition/formosa/english/02.htm |archive-date=14 April 2018 |accessdate=12 April 2018 |publisher=Nasionale Paleismuseum}}</ref> Die naam ''Formosa'' het uiteindelik "al die ander in die Europese letterkunde vervang"<ref>{{en}} {{cite book |author=James W. Davidson |url=https://archive.org/details/islandofformosap00davi |title=The Island of Formosa, Past and Present : history, people, resources, and commercial prospects: tea, camphor, sugar, gold, coal, sulphur, economical plants, and other productions |publisher=Macmillan |year=1903|ol=6931635M |pages=10}}</ref> en was tot in die 20ste eeu algemeen onder Engelssprekendes.<ref>{{en}} {{cite book |author=William Campbell |title=Sketches from Formosa |year=1915 |publisher=Marshall Brothers |url=https://archive.org/stream/sketchesfromtaiw00camprich#page/278/mode/2up |ol=7051071M}}</ref><ref>{{en}} {{cite book |author=William Campbell |title=Formosa Under the Dutch: Described from Contemporary Records, with Explanatory Notes and a Bibliography of the Island |year=1903 |publisher=Kegan Paul, Trench, Trubner |url=https://archive.org/details/formosaunderdut01campgoog |pages=[https://archive.org/details/formosaunderdut01campgoog/page/n185 6]–7 |isbn=978-957-638-083-9}}</ref><ref>{{en}} {{cite book |author=James W. Davidson |url=https://archive.org/details/islandofformosap00davi |title=The Island of Formosa, Past and Present : history, people, resources, and commercial prospects: tea, camphor, sugar, gold, coal, sulphur, economical plants, and other productions |publisher=Macmillan |year=1903 |ol=6931635M}}</ref> In 1603 het 'n Chinese ekspedisievloot geanker by 'n plek in Taiwan genaamd Dayuan, 'n variant van die naam "Taiwan".<ref>{{en}} {{cite journal |author=Lawrence G. Thompson |title=The earliest eyewitness accounts of the Formosan aborigines |journal=Monumenta Serica |volume=23 |year=1964 |jstor=40726116 |doi=10.1080/02549948.1964.11731044 |pages=178}}</ref><ref>{{en}} {{cite journal|last=Jenco|first=Leigh K.|year=2020|title=Chen Di's Record of Formosa (1603) and an Alternative Chinese Imaginary of Otherness|journal=The Historical Journal|volume=64|pages=17–42|doi=10.1017/S0018246X1900061X|doi-access=free}}</ref><ref>{{zh}} {{cite web |url=https://tm.ncl.edu.tw/article?u=007_103_000069&lang=chn |title=閩海贈言 |publisher=Nasional Sentrale Bibliotek |pages=21–29 |accessdate=7 Januarie 2023}}</ref> In die vroeë 17de eeu het die [[Verenigde Oos-Indiese Kompanjie]] 'n handelspos gestig by Fort Zeelandia (nou Anping) op 'n kussandbank genoem "Tayouan",<ref>{{en}} {{cite book |author=François Valentijn |chapter=History of the Dutch Trade |chapter-url=https://archive.org/stream/formosaunderdut01campgoog#page/n41/mode/1up |title=Formosa under the Dutch: described from contemporary records, with explanatory notes and a bibliography of the island |publisher=Kegan Paul |year=1903 |editor=William Campbell |isbn=978-957-638-083-9 |oclc=644323041 |orig-date=1724 |pages=52}}</ref> na hul [[etnoniem]] vir 'n nabye Taiwannese inheemse stam, moontlik die Taivoan.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://pinyin.info/readings/mair/taiwanese.html |title=How to Forget Your Mother Tongue and Remember Your National Language |publisher=Pinyin |author=Victor H. Mair |date=2003}}</ref> Dié naam is ook opgeneem in die Chinese volksmond as die naam vir die sandbank en nabygeleë gebied ([[Tainan]]). Die moderne woord "Taiwan" is afgelei van hierdie gebruik en dit is in verskillende transliterasies geskryf (大員，大圓，大灣，臺員，臺圓 of 臺窩灣) in Chinese historiese optekeninge. Die gebied wat deur die hedendaagse Tainan beslaan word, was die eerste permanente nedersetting deur beide Europese koloniste en Chinese immigrante. Die nedersetting het gegroei tot die eiland se belangrikste handelsentrum en was tot in 1887 sy hoofstad. Die gebruik van die huidige Chinese naam (臺灣 / 台灣) het reeds in 1684 amptelik geword onder die [[Qing-dinastie]] met die stigting van die [[Taiwan-prefektuur]] met sy setel in die huidige Tainan. Deur sy vinnige ontwikkeling het die hele Taiwannese vasteland uiteindelik as "Taiwan" bekend geword.<ref>{{zh}} {{cite book |title=府城文史 |editor=蔡玉仙 |year=2007 |publisher=Tainanse Stadsregering |isbn=978-986-00-9434-3}}</ref><ref>{{zh}} {{cite book |editor=Shih Shou-chien |year=2003 |title=福爾摩沙 : 十七世紀的臺灣、荷蘭與東亞 |publisher=Nasionale Paleismuseum |location=Taipei |isbn=978-957-562-441-5}}</ref><ref>{{en}} {{cite book |author=Mitsutaka Kato |orig-date=1940 |year=2007 |title=昨日府城 明星台南: 發現日治下的老臺南 |publisher=臺南市文化資產保護協會 |isbn=978-957-28079-9-6}}</ref><ref>{{en}} {{cite book |title=Colonial Cities: Essays on Urbanism in a Colonial Context |url=https://archive.org/details/colonialcitieses0000unse |editor1=Robert Ross |editor2=Gerard J. Telkamp |chapter=Zeelandia, a Dutch colonial city on Formosa (1624–1662) |author=J.L. Oosterhoff |pages=[https://archive.org/details/colonialcitieses0000unse/page/51 51]–62 |publisher=Springer |year=1985 |isbn=978-90-247-2635-6}}</ref> === Name van die land en regsgebied === [[Lêer:ROC (Chinese characters).svg|duimnael|Die woord "Republiek China" geskryf in [[Tradisionele Chinese karakters]] (bo) en [[Vereenvoudigde Chinese karakters]] (onder).]] Die amptelike naam van die land in [[Afrikaans]] is "Republiek China". Kort ná die Republiek China se stigting in 1912, toe dit nog op die Chinese vasteland geleë was, het die regering om na homself te verwys die kortvorm "China" (''Zhōngguó'', 中國) gebruik, ontleen aan ''zhōng'' ("sentraal" of "middel") en ''guó'' ("staat, nasionale staat"). Die term het onder die [[Zhou-dinastie]] verander en na sy koninklike landboedels verwys en is onder die Oostelike Zhou toegepas op die gebied rondom Luoyi (nou [[Luoyang]]) en later op die Chinese Sentrale Vlakte, voordat dit onder die Qing 'n sinoniem geword het vir die staat.<ref>{{en}} {{citation |author=Endymion Wilkinson |title=Chinese History: A Manual |url=https://books.google.de/books?id=ERnrQq0bsPYC&redir_esc=y |year=2000|publisher=Harvard University Asia Center |series=Harvard-Yenching Institute Monograph No. 52 |page=132 |isbn=978-0-674-00249-4}}</ref> Die naam van die republiek was afkomstig uit die Tongmenghui se partymanifes in 1905, waarvolgens die vier doele van die Chinese rewolusie was "om die [[Mantsjoes|Mantsjoe]]-heersers te verdryf, ''Chunghwa'' te laat herleef, 'n republiek te stig en om grond gelykop te verdeel onder die mense." Die rewolusionêre leier [[Sun Yat-sen]] het die naam ''Chunghwa Minkuo'' voorgestel sodra die rewolusie sou slaag. Gedurende die 1950's en 1960's, nadat die Republikeinse regering na Taiwan ontwyk het, is daarna algemeen as "Nasionaal-China" (of "Vrye China") verwys om dit te onderskei van die "Kommunistiese China" (of "Rooi China").<ref>{{en}} {{cite book |author=John W. Garver |title=The Sino-American Alliance: Nationalist China and American Cold War Strategy in Asia |url=https://archive.org/details/sinoamericanalli0000garv |publisher=M.E. Sharp |date=April 1997 |isbn=978-0-7656-0025-7}}</ref> Oor die daaropvolgende dekades heen het die Republiek China na die hoofeiland algemeen bekend geword as "Taiwan". Om verwarring te voorkom het die Republiek China se regering in 2005 "Taiwan" langs sy amptelike naam begin plaas.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/chinese/trad/hi/newsid_4730000/newsid_4730400/4730413.stm |title=論壇：台總統府網頁加注"台灣" |publisher=[[BBC]] 中文網 |date=29 Augustus 2005 |accessdate=9 November 2025}}</ref> In staatspublikasies deur die Republiek China word die naam geskryf as "Republiek China (Taiwan)", "Republiek China/Taiwan" of soms "Taiwan (ROC)".<ref>{{en}} {{cite web |url=http://english.president.gov.tw/ |title=Office of President of the Republic of China (Taiwan) |publisher=Kantoor van die Republiek China (Taiwan) se President |accessdate=9 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.taiwan.gov.tw/about.php |title=About Taiwan |publisher=Regering van Taiwan |accessdate=9 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://english.president.gov.tw/News/5962 |title=President Tsai interviewed by BBC |publisher=Kantoor van die Republiek China (Taiwan) se President |date=18 Januarie 2020 |accessdate=9 November 2025}}</ref> Die term "Taiwannese gebied" is gebruik om na die eiland Taiwan, Penghu, Kinmen, Matsu en ander gebiede onder beheer van die Republiek China te verwys<ref>{{en}} {{cite web |url=https://law.moj.gov.tw/ENG/LawClass/LawAll.aspx?pcode=Q0010001 |title=Act Governing Relations between the People of the Taiwan Area and the Mainland Area |publisher=Databasis van die Republiek China vir Wette en Regulasies, Departement van Justisie |date=8 Junie 2022 |accessdate=9 November 2025}}</ref> in kontras met "Vastelandse gebied" wat verwys na Republiek China-gebied buite die Taiwannese gebied en onder Chinese kommunistiese beheer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://law.moj.gov.tw/ENG/LawClass/LawAll.aspx?pcode=Q0010002 |title=Enforcement Rules for the Act Governing Relations between Peoples of the Taiwan Area and the Mainland Area |publisher=Databasis van die Republiek China vir Wette en Regulasies, Departement van Justisie |date=30 Mei 2018 |accessdate=9 November 2025}}</ref> Die Republiek China neem onder die naam "Chinese Taipei" deel aan die meeste internasionale forums en organisasies as 'n kompromie met die Volksrepubliek China (VRC). Byvoorbeeld is dit die naam waaronder dit deelneem aan [[Olimpiese Spele]] en die [[APEC]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/no-need-avoid-xi-apec-taiwan-envoy-says-after-rare-encounter-2022-11-21/ |title=No need to avoid Xi at APEC, Taiwan envoy says after rare encounter |publisher=[[Reuters]] |date=21 November 2022 |accessdate=9 November 2025}}</ref> Die term "Taiwannese owerhede" word soms deur die Volksrepubliek China gebruik om na die regering op Taiwan te verwys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.fmprc.gov.cn/ce/ceno/eng/ztxw/twwt/t110655.htm |title=White Paper—The One-China Principle and the Taiwan Issue |publisher=Ambassade van die Volksrepubliek China in die Koninkryk Noorweë |date=21 Februarie 2000 |accessdate=27 November 2021}}</ref> == Geografie == === Ligging en topografie === [[Lêer:Taiwan NASA Terra MODIS 23791.jpg|duimnael|[[Nasa]]-satellietbeeld van Taiwan]] Die Republiek China beslaan sedert 1949, toe op die Chinese vasteland 'n kommunistiese volksrepubliek uitgeroep is, 'n totale oppervlakte van 35&nbsp;980 [[vierkante kilometer]]. Die hoofeiland Taiwan, geleë in die Stille Oseaan, het 'n oppervlakte van 35&nbsp;801 vierkante kilometer, 'n maksimale lengte van 394 kilometer en 'n maksimale wydte van 144 kilometer. Sy vorm herinner aan 'n [[tabak]]blaar. Die Republiek China op Taiwan behels daarnaas die eilandgroepe Pescadores (Penghu), Matsu (Mazu) en Quemoy (Jinmen) in die [[Straat van Taiwan]] asook 'n aantal kleiner eilande wat onder meer in die [[Suid-Chinese See]] lê. Die kleiner eilande het ongerepte natuur. Die vulkaniese Groen Eiland, Ludao, staan bekend vir sy weelderige plantegroei en warm soutwaterbronne, maar word histories ook verbind as die eiland waar politieke gevangenes en ballinge gedurende die sogenaamde "Wit Terreur" van die 1950's aangehou is. Die Orgideë-eiland, ook bekend onder sy Chinese naam Lanyu, het 'n klein inheemse bevolking van 3&nbsp;000. Die plaaslike Tao is een van die mees geïsoleerde [[etniese groep]]e in die Republiek China wat eers in 1945 in aanraking gekom het met die moderne beskawing. Die Penghu-argipel, vroeër bekend as Pescadores-eilandgroep, bestaan uit 64 eilandjies. Taiwan word in die weste deur die Straat van Taiwan van die Chinese vasteland se suidooskus geskei en in die suide deur die [[Straat van Luzon]] van die [[Filippyne]]. In die ooste word Taiwan deur die Filippynse Bekken begrens. Die eiland grens in die noorde aan die [[Japan]]nese eilandgroep [[Ryukyu-eilande|Ryūkyū]] en die [[Oos-Chinese See]]. Sy ligging tussen [[Korea]] en Japan in die noorde en [[Hongkong]] en die Filippyne in die suide maak van Taiwan 'n belangrike tussenstop vir reise na en in Asië. Taiwan is 'n bergagtige eiland – byna twee derdes van sy oppervlakte word deur beboste berggebiede beslaan en slegs een derde is geskik vir [[landbou]]. Die Sentraalgebergte, wat oor 'n afstand van 270 kilometer in 'n noord-suidelike rigting strek, verdeel die eiland in twee hoofkuslandskappe met uitlopers van die groter bergreekse, terrasvormige vlaktes en kusvlaktes en -bekkens. Meer as eenhonderd pieke met hoogtes van meer as 3&nbsp;000&nbsp;m maak deel uit van die sentrale bergreeks. Die hoogste hiervan is die Jadeberg op 3&nbsp;952&nbsp;m bo seevlak. Taiwan se ooskus is betreklik steil, die noordkus word oorheers deur vulkaniese pieke met hoogtes van meer as 1&nbsp;000&nbsp;m, terwyl die suidkus deur talle sandstrande gekenmerk word. Die relatief plat weskusgebied is digbevolk. === Natuurwonders en tektoniek === [[Lêer:Hehuanshan, Taiwan (Unsplash aIiEOoEA5ps).jpg|duimnael|Die sterrehemel oor die bergpiek Hehuanshan in Sentraal-Taiwan]] Danksy sy groot verskeidenheid landskappe word na die eiland Taiwan dikwels verwys as die "Juweel van Asië".<ref>{{de}} [http://www.eu-asien.de/Taiwan/Reiseinformationen/Landschaften-Taiwan.html ''EU-Asien.de: Landschaften in Taiwan. Besoek op 7 Februarie 2018'']</ref> Besienswaardighede langs die ooskus aan die Stille Oseaan sluit kranse met [[reënwoud]], steil berge wat bo-oor die kuslyn verrys en ongerepte natuur in. 'n Gewilde toeristetrekpleister is die Taroko-ravyn wat sowat 19&nbsp;km van die kus af in die bergwêreld ingekerf lê. Hier het die Liwu-rivier diep in [[marmer]]gesteente gesny waarvan die ouderdom op tot vier miljoen jaar geraam word. Taroko is een van min marmerravyne op aarde en 'n eersterangse toonvenster vir Taiwan se [[geologie]]. Dit maak tans deel uit van die gelyknamige nasionale park. Weens Taiwan se ligging teen die rand van die Filippynse tektoniese plaat – die eiland maak deel uit van die geologiese "[[Ring van Vuur]]" wat die Stille Oseaan-bekken omsluit – word orals op die eiland spore van vulkaniese aktiwiteit uit die verlede soos 'n honderdtal warmbronne aangetref. Die bekendste warmbronne is in Yangmingshan en in die streek rondom Wulal naby Taipei geleë. Gedurende die blomtyd in die lente spog die digte reënwoud hier met 'n oordaad bloeisels, terwyl die lug met [[swawel]]geur deurtrek is. Taiwan word weens die eiland se tektoniek net soos Japan dikwels deur [[aardbewing]]s getref sodat geboue en [[infrastruktuur]] aan hoë veiligheidsstandaarde moet voldoen. Alishan, 'n landskap geleë by die [[Kreefskeerkring|noordelike keerkring]], word onder Asië se mees asemberowende natuurwonders gereken, onder meer danksy die sonsopgang oor 'n meer van wolke, wat in die oggendure gaandeweg in die warm sonstrale begin oplos om 'n uitsig oor die streek se groen bergpieke te bied. Alishan is ook die vertrekpunt vir toere na die Jadeberg (Yushan), die hoogste bergpiek in Noordoos-Asië wat 'n uitsig oor Taiwan se sentrale bergreeks bied. Noord van Alishan, in die Nantou-distrik, is Taiwan se bekende Son-maan-meer geleë, 'n gewilde fotomotief danksy die bergpieke van die omgewing wat op sy stille water weerkaats. == Klimaat == [[Lêer:Qingshui Cliffs.jpg|duimnael|Die Qingshui-kranse in die noorde van die Nasionale Taroko-park, naby Hualien, in die laat somer]] Noord-Taiwan maak deel uit van die subtropiese klimaatsone, terwyl die suide 'n tropiese klimaat het, met gemiddelde temperature tussen 28&nbsp;°C in Julie en 14&nbsp;°C in Januarie. Die gemiddelde jaarlikse temperatuur varieer tussen 22&nbsp;°C in die noorde en 24&nbsp;°C in Suid-Taiwan. Die [[somer]]maande tussen Mei en September is gewoonlik baie warm en bedompig, met gemiddelde maksimale temperature tussen 27 en 35&nbsp;°C. Die [[winter]]seisoen tussen Desember en Februarie is betreklik kort met gematigde temperature – die kwik daal gewoonlik nie laer as tussen 12 en 16&nbsp;°C nie. [[Sneeu]]val bly beperk tot hoër geleë bergstreke. Neerslae varieer grootliks, afhangende van die seisoen, plek en hoogte bo seevlak. Taiwan kry baie [[reën]], met 'n jaarlikse gemiddeld van 2&nbsp;500&nbsp;mm. Jaarliks beweeg tussen drie en vier tifone – [[Tropiese sikloon|tropiese siklone]] – oor Taiwan, meestal tussen Junie en Augustus. Die hooftoeristeseisoene met aangename weer is die [[lente]] (tussen Maart en Mei) en die najaar (tussen September en November). Oktober met sy stabiele weerstoestande – warm, winderige en droë weer – is die beste tyd om 'n besoek aan die noorde van Taiwan te bring. == Geskiedenis == {{Sien ook|Taiwan (eiland)|Geskiedenis van China}} === Vroeë geskiedenis === [[Lêer:Bashian Caves 01.jpg|duimnael|links|Baxiandong: Grotte van Changbin]] [[Lêer:Fossil of Mandible of Penghu 1.JPG|duimnael|''[[Penghu 1]]'' (nou in die Nasionale Museum vir Natuurwetenskappe in [[Taichung]])]] [[Lêer:Taiwan Pleistozän.svg|duimnael|Vermoedelike kuslyn tydens die [[Pleistoseen]]<ref>{{en}} {{cite book |author=Tsang Cheng-hwa |title=The archaeology of Taiwan |publisher=Rat für Kulturangelegenheiten des Exekutiv-Yuans |edition=1 |location=Taipei |year=2000 |ISBN=957-02-4590-5 |pages=52}}</ref>]] Taiwan het sowat vyf miljoen jaar gelede ontstaan as gevolg van die [[Eurasiese Plaat]] se botsing met die Filippynse Plaat. Tydens die [[laaste glasiale tyd]] (110&nbsp;000 tot ca. 10&nbsp;000 jaar gelede) in die [[Laat Pleistoseen]] was die seevlak soms ietwat meer as 100&nbsp;m benede die huidige vlak, waardeur die eiland 'n landverbinding met die Asiatiese vasteland gehad het. Oor dié landverbinding het sowat 20&nbsp;000 jaar gelede die eerste anatomies moderne [[mens]]e (''Homo sapiens'') Taiwan bereik. Ook ander [[Hominini]] het tydens die Laat Pleistoseen vermoedelik oop die eiland voorgekom. In 2015 is 'n menslike onderkakebeen, wat naby die Penghu-eiland gevind is, wetenskaplik beskryf. Dié fossiel, [[Penghu 1]], is tot dusver slegs onakkuraat gedateer – dit is glo tussen 10&nbsp;000 tot 190&nbsp;000 jaar oud – en is óf van 'n ''Homo sapiens'' óf 'n ''[[Homo erectus]]''.<ref>{{en}} {{cite book |authors=C. H. Chang, Y. Kaifu, M. Takai, R. T. Kono, R. Grün, S. Matsu’ura, L. Kinsley, L. K. Lin |title=The first archaic ''Homo'' from Taiwan – Nat Commun |edition=6 |series=27 |date=Januarie 2015 |pages=6037 |DOI=10.1038/ncomms7037 |PMC=4316746 |PMID=25625212}}</ref> In 1972 is in die distrik Zuozhen (左鎮區) van [[Tainan]] menslike beenfragmente gevind, wat volgens datering sowat 20&nbsp;000 tot 30&nbsp;000 jaar oud is.<ref>{{en}} {{cite book |authors=J. W. Olsen, S. Miller-Antoniio |title=The Palaeolithic in Southern China – Asian Perspectives |edition=2 |series=31 |publisher=University of Hawai’i Press |year=1992 |pages=129-160 |JSTOR=42929173}}</ref> Die oudste menslike artefakte is in grotte langs die ooskus gevind. Van 'n besondere belang is die vondsplek Baxiandong (八仙洞遺址) in die landelike gemeente Changbin. Die artefakte wat daar gevind is, is tot sowat 10&nbsp;000 jaar oud. Die kultuur wat daarmee verbind word, word ook "Changbin-kultuur" (長濱文化) genoem. Daaruit het later die Dabenkeng-kultuur ontwikkel. Dié kultuur is vermoedelik uit [[Suidoos-Asië]] afkomstig, miskien die in [[Viëtnam]] opgespoorde Hoa-Binh-kultuur wat langs die Chinese kus versprei het. ==== Neolitikum ==== [[Lêer:Neolithic china.svg|duimnael|links|Geografiese ligging van Neolitiese kulture in China]] Die [[Neolitikum]] is gekenmerk deur [[landbou]] en 'n [[megaliet]]kultuur, wat [[menhir]]s opgerig en steenkiste as grafte gebruik het. Dié mense was oorspronklik afkomstig uit die verder noord geleë Liangzhu- of Hemudu-kultuur wat van die 7de tot die 2de millenium in die Zhejiang-provinsie opgespoor is en neolities as besonder gevorderd beskou word, hoewel daar geen oorblyfsels van skrif ontdek is nie. Hul ekonomie was gebaseer op [[rys]], asook [[vark]]e en [[hond]]e as voedselbronne. Veral hul intensiewe hondeteling het die hele [[Stille Oseaan]] en die [[Indiane|inheemse Amerika]] sterk beïnvloed. Deesdae is dié A2-lyn in China baie skaars en het soos die [[Austronesiese tale]] van die vasteland verdwyn wat op vermenging dui.<ref>{{en}} Ancient DNA Evidence from China Reveals the Expansion of Pacific Dogs, Qiaomei Fu at al 2023, Mol. Biol. Evol. 37(5):1462–1469 [[doi:10.1093/molbev/msz311]]</ref><ref>{{en}} Early Mixed Farming of Millet and Rice 7800 Years Ago in the Middle Yellow River Region, China. Zhang J, Lu H, Gu W, Wu N, Zhou K, Hu Y, et al. (2012) PLoS ONE 7(12): e52146. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0052146</ref> Die hele A2-lyn se basale voorouer (waarna in die studie nog as A1b verwys is) is 'n sowat 7&nbsp;000 jaar oue hond van die vroegste Hemudu-kultuur, met sy afstammelinge wat oor Taiwan tot die [[Australië (kontinent)|Australiese]] [[dingo]]'s en die [[Polinesië]]rs se talle uitgestorwe honde insluit, wat 'n verspreiding van Taiwan tot [[Nieu-Guinee]] en saam met die Lapita-kultuur na die Stille Oseaan se eilande staaf. Teen 3250 v.C. het dingo's saam met mense van Nieu-Guinee af Australië bereik. Onlangse navorsings dui daarop dat Taiwan die oorspronklike tuisland was van die Austronesiërs, wat ook die Polinesiërs insluit.<ref>{{en}} Shaw, B., Hawkins, S., Becerra-Valdivia, L. et al. Frontier Lapita interaction with resident Papuan populations set the stage for initial peopling of the Pacific. Nat Ecol Evol 6, 802–812 (2022). https://doi.org/10.1038/s41559-022-01735-w</ref> Besonder noemenswaardig is die Polinesiërs se taalwetenskaplike en genetiese verwantskap met die inheemse volke van Taiwan. Miskien is die uitwyking van die Polinesiërs se voorsate veroorsaak deur die migrasie vanuit die Chinese vasteland – wat chronologies konsekwent sou wees. Daar was egter ook 'n noordwaartse verspreiding van die daaropvolgende Majiabang-kultuur, wat tot die [[Tsjoekotka-skiereiland]] en selfs so ver as [[Groenland]] gestrek het en 'n verspreiding oor die [[Ryukyu-eilande]], die [[Japannese Argipel]], die Russiese eiland [[Sachalin]] asook die [[Koerile]] na die [[Kamtsjatka-skiereiland]] en met die [[Inuïete]] in 'n oostelike rigting na Noord-Kanada is ook deur vondse bewys. Vroeë geometriese figure, asook [[jade]]verwerking en rysverbouing het hierdie kultuur gekenmerk, wat oënskynlik ook verreikende betrekkinge met kulture langs die [[Geelrivier]] gehad het. Dit is dus een van China se belangrikste kulture wat met die verowering deur die [[Zhou-dinastie]] beëindig is. Die daaropvolgende sogenoemde "geometriese" tydperk het op die vasteland reeds teen 1500 v.C. verskyn, maar op Taiwan eers teen 500 v.C. Die "geometriese kultuur" is op die vasteland rondom 700 v.C. deur die uit 'n oostelike rigting invallende Zhou-Chinese verdring en het die [[yster]]verwerking na Taiwan saamgebring. In die jare van 200 v.C. tot omtrent 200 n.C. het in talle golwe mense wat deur die [[Han-dinastie]] verdring is hulle op die eiland gevestig. Nog in die eerste helfte van die 1ste millenium het die kulture op die Chinese vasteland en dié op die aflandige eilande kulturele en taalkundige verwantskappe getoon. Ná die [[Sinifikasie]] van hierdie gebiede deur die Han-dinastie was daar vir 'n lang tydperk geen kulturele verbindings tussen China en Taiwan nie. Die Taiwannese inheemse volke het egter handelsbetrekkinge in 'n suidelike rigting onderhou, byvoorbeeld met die [[Filippyne]]. === Vroeë kontakte met die Chinese Keiserryk === Oor Taiwan se kontakte met die Chinese vasteland voor die aankoms van die Europeërs is daar skaars bronne. Die geskiedkundige werk ''Sui Shu'' ("Geskiedenis van die [[Sui-dinastie]]") beskryf 'n Chinese ekspedisie na 'n ''Liuqiu'' (琉球) genoemde eilandryk aan die begin van die 7de eeu. Party mense vermoed dat die genoemde plek Taiwan is, maar wetenskaplikes is dit nie eens nie, aangesien daar ook leidrade is dat ''Liuqiu'' ook na die Ryukyu-eilande kon verwys het.<ref>{{zh}} 柏楊 Bo Yang: 中國人史綱 Zhōngguórén shǐgāng. 同心出版 Tongxin-uitgewer, Beijing 2007, bl. 170.</ref> Tydens die [[Song-dinastie|Song-]] en [[Yuan-dinastie]]ë is die Penghu-eilande wes van Taiwan by die [[Chinese Keiserryk]] ingelyf en het deel geword van die [[Fujian]]-provinsie. In die aan die begin van die 18de eeu gepubliseerde werk "臺灣府志 ''Táiwānfǔ zhì'' ("Beskrywing van die Taiwan-prefektuur") word 'n 15de-eeuse reis deur die admiraal [[Zheng He]] as eerste Chinese ekspedisie na Taiwan genoem, oor wie se historiese korrektheid wetenskaplikes egter oneens is. Hoewel dit veronderstel kan word dat oor die tyd heen telkens Chinese vissermanne, handelaars of [[Seerowery|seerowers]] op Taiwan gebly het, het die eerste groot migrasiegolf en permanente vestiging vanuit China eers aan die begin van die 17de eeu onder die [[Nederland]]se heerskappy plaasgevind.<ref>{{en}} Tonio Andrade: ''How Taiwan Became Chinese: Dutch, Spanish, and Han Colonization in the Seventeenth Century''. Columbia University Press, New York 2008.</ref> === Europese magte op Taiwan === [[Lêer:Dutch and Spanish Taiwan de.svg|duimnael|Gebiede in die 17de eeu (vandag se gebiedsgrense word ook aangedui)]] [[Lêer:1640 Map of Formosa-Taiwan by Dutch 荷蘭人所繪福爾摩沙-臺灣.jpg|duimnael|Johannes Vingboons (1616/1617–1670): 'n Kaart van Formosa, ca. 1640]] [[Lêer:Zeelandia from Dutch.jpg|duimnael|Fort Zeelandia, ca. 1635]] In 1517 het die [[Portugese]] die eiland vir Europa ontdek en dit ''Ilha Formosa'' genoem – die "mooi eiland". In 1624 het Nederlandse seevaarders en die [[Verenigde Oos-Indiese Kompanjie]] die eiland se suide beset en hul hoofstad het [[Tainan]] geword. In 1626 het [[Spanjaarde]] die noorde van die eiland beset en nedersettings by [[Keelung]] en [[Tamsui]] gestig, maar hulle is in 1642 deur die Nederlanders weer verdryf. Die Nederlandse koloniale administrasie se invloed op die inheemse volke se kultuur was aansienlik: Deur die implementering van hoofmanne by kulture met min of geen administrasie is die stamstrukture verander, deur die [[Christendom|Christelike]] kerstening is die mitologiese verbeeldings en tradisionele lewensvorms omgekeer. Daar het nuwe gedrags- en dinknorme, nuwe dorps- en magstrukture ontwikkel. Tussen 1624 en 1644 was daar nog migrasiegolwe deur [[Han-Chinese]]. === Koninkryk Dongning === Toe die [[Qing-dinastie|Mantsjoe]] op die Chinese vasteland al hoe meer veld gewen en die [[Ming-dinastie]] se einde nader gekom het, het in 1661 die Ming-lojalis [[Zheng Chenggong]] met 35&nbsp;000 soldate in 400 jonke na Taiwan gevlug. Daar het hy gehoop om 'n nuwe basis vir die herowering van China op te rig. Sy troepe het vir nege maande die Nederlandse hoofbasis [[Fort Zeelandia, Taiwan|Fort Zeelandia]] beleër. Hulle het in 1662 oorgegee, waardeur die Nederlandse koloniale bewind in Taiwan beëindig is. Die feodale staatstelsel wat daarna deur Zheng en sy volgelinge opgerig is, het die naam "Koninkryk Tungning" (of ''Dongning'') gekry. === Taiwan onder die Qing-dinastie === In 1682 is die Ming-lojaliste egter deur die Mantsjoe onderwerp. Hulle het die eiland vir die eerste keer onder gesag van die vastelandse China gebring en in 1684 is aan die eiland die status van 'n prefektuur binne die [[Fujian]]-provinsie gegee. Die aan die rand van die keiserryk geleë Taiwan was vir 'n lang tyd 'n minder belangrike besitting aan die buitewyke van China. Die "beskawing" van die inheemse volke wat deur die Europeërs begin is, is deur die Chinese voortgesit. In 1734 is 50 skole gestig, waar die kinders onderrig ontvang het in die Chinese taal en kultuur. In 1758 is 'n wet goedgekeur, waarvolgens die Taiwannese bevolking gedwing is om Mantsjoe-haarstyle en Chinese kleredrag te dra en Chinese name aan te neem. Die Han het veral die volke in die eiland se plattelandse gebiede gesiniseer, die as aggressief beskoue bergstamme met hul tradisionele [[koppesnellery]]-kultuur het onder die Chinese bewind min of meer onaangetas gebly. Onder die Chinese is [[Boeddhisme]] en [[Konfusianisme]] ingevoer, wat die deur die Nederlanders verspreide Christendom meerendeels verdring het. In die laaste dekades van die Qing-dinastie se heerskappy oor Taiwan in die tweede helfte van die 19de eeu het die eiland meer en meer aantreklik geword vir Europese koloniale magte en Japan. Die [[Koninkryk Pruise|Pruisiese]] Oos-Asië-ekspedisie van 1859 tot 1862 het ook die moontlikheid ondersoek om Formosa as 'n kolonie in besit te neem, maar weens 'n gebrek aan hulpbronne is dit nie werklik probeer nie.<ref>{{de}} {{cite book |author=Christian Richter |title=Auf dem Weg nach Deutsch-Formosa? Die preußische Ostasienexpedition und das deutsche Interesse an Formosa im 19. Jahrhundert |publisher=Languages, Literary Studies and International Studies (語文與國際研究) |edition=18 |location=Kaohsiung |date=1 Desember 2017 |ISSN=1811-4717 |pages=101–134 |url=https://wportfolio.wzu.edu.tw/ezfiles/0/1000/academic/25/academic_78692_9237621_96477.pdf |DOI=10.3966/181147172017120018006 |access-date= 8 Augustus 2024 |archive-date= 8 Augustus 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240808180012/https://wportfolio.wzu.edu.tw/ezfiles/0/1000/academic/25/academic_78692_9237621_96477.pdf |url-status=dead }}</ref> In onderskeidelik 1867 en 1874 is Amerikaanse en Japannese strafekspedisies na Formosa onderneem, nadat plaaslike inheemses gestrande skipbreukelinge vermoor het, sonder dat China iets teen die skending van sy grondgebied kon onderneem. Tydens die Chinees-Franse oorlog in 1884/1885 het Franse mariniers naby Keelung voet aan val gesit en dele van die eiland beset. Frankryk het dit ook oorweeg, om die hele eiland as 'n Franse kolonie te verower. Dit het egter nooit gebeur nie, omdat die Franse militêre operasies slegs beperkte sukses behaal het. In 1885 het die eerste Taiwannese koerant verskyn, ''Tâi-oân-hú-siâⁿ Kàu-hōe-pò'', uitgegee deur die [[Presbiteriaanse Kerk|Presbiteriaanse]] [[sendeling]] Thomas Barclay, in [[Taiwannees]] in die Pe̍h-ōe-jī-[[transliterasie]].<ref>{{de}} Willi Boehi: ''Vor 130 Jahren erste Zeitung Taiwans'', In: ''China heute'', jaargang 34 (2015), bl. 210.</ref> Dit word vandag nog gepubliseer. Op 19 Januarie 1886 is Taiwan van die Fujian-provinsie afgestig en het amptelik 'n Chinese provinsie op sy eie geword. Administratief is die provinsie in drie prefekture (Taipei, Taiwan en Tainan) ingedeel, wat op hul beurt uit elf wyke en ses distrikte bestaan het, wat direk aan die provinsiale administrasie ondergeskik was.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.hcc.gov.tw/english/index.php |title=History of the Council |publisher=Distriksraad van Hsinchu |accessdate=18 Augustus 2018}}</ref> === Taiwan as 'n Japannese kolonie === [[Lêer:Simplified Yellow Tiger Flag.svg|duimnael|links|Vlag van die [[Republiek van Formosa]]]] [[Lêer:Rukai chief.jpg|duimnael|upright|Die Rukai-hoofman tydens 'n besoek aan die Antropologiese Afdeling van die Keiserlike Universiteit van Tokio]] Ná die [[Eerste Chinees-Japannese Oorlog]] in 1894/95 moes die [[Chinese Keiserryk]] die eiland volgens die Verdrag van Shimonoseki aan die [[Japannese Keiserryk]] oorhandig. Die inheemse bevolking het teen dié verdrag protes aangeteken en die "[[Republiek van Formosa|Demokratiese Nasie Taiwan]]" gestig, 'n onafhanklike en Qing-lojale republiek. Die Japannese het dié eerste republiek ná 184 dae onderwerp en 50 jaar se koloniale heerskap begin (1895–1945). Hulle het Taiwan sistematies ekonomies ontwikkel. Die Japannese koloniale administrasie het ook die bergstamme onder sy beheer gebring en skole en polisiestasies is in hul dorpies opgerig. Hoewel die Japannese die inheemses etnologies en antropologies ondersoek het, het hulle hul koppesnellery en [[Sjamanisme]] verbied en ook met hervestigings hierdie stamme se kulture aan 'n diepgaande verandering onderwerp en daarmee hul kulturele praktyk verander. Die Japannese koloniale administrasie het op hul beurt probeer om [[Sjintoïsme]] in te voer. Hulle het aan die verowerde volke 'n "behoorlike leefwyse" opgedwing. Paaie en spoorweë is gebou om die land beter te ontwikkel. Ondanks al hierdie pogings het in 1930 die Wushe-insident plaasgevind, 'n bloedige opstand deur die Seediq-stam, waarop die Japannese met slagtings geantwoord het. Daarna het die koloniale administrasie 'n stelsel [[doringdraad]]omheinde reservate geïmplimenteer. Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] is mans van die Taiwannese inheemse stamme (veral van die [[Amis]]) vir die [[Keiserlike Japannese Weermag]] opgeroep, daarbenewens was die eiland 'n teiken van [[Geallieerdes van die Tweede Wêreldoorlog|geallieerde]] bomaanvalle. === Republiek China op Taiwan === ==== Chinese Burgeroorlog ==== {{Hoofartikel|Chinese Burgeroorlog}} [[Lêer:19451025 中國戰區臺灣省受降典禮後 臺灣省警備總司令部全體官兵合影.jpg|duimnael|Amptelike oorhandiging van Formosa deur Japan aan die Republiek China op 25 Oktober 1945]] Tydens die Tweede Wêreldoorlog het die [[Kuomintang]] al die verdrae met Japan herroep en die herowering van Taiwan het 'n strategiese doelwit geword. Op die [[Kaïro-konferensie]] in 1943 het in die gesamentlike verklaring van 1 Desember 1943 die oorhandiging van Taiwan, [[Mantsjoerye]] en die Penghu-eilande aan die Republiek China ook 'n eis van die geallieerdes geword. Ná die Japannese oorgawe is die eiland Taiwan saam met die Penghu-eilande op 25 Oktober 1945 amptelik aan die Republiek China oorhandig en die Chinese generaal Chen Yi (陳儀) het die amp van goewerneur-generaal oorgeneem. Japan het egter eers in 1952 met die Verdrag van Taipei amptelik afstand gedoen van sy eis op Taiwan en die Penghu-eilande. Vervolgens het 25 Oktober as "Terugplasingsdag" (光復節, ''Guāngfù Jié'') 'n nieamptelike gedenkdag in die Republiek China op Taiwan geword. Ná die Japannese oorgawe het Kuomintangtroepe die eiland beset. Aangesien Taiwan tydens die Japannese bewind 'n groot ekonomiese opswaai beleef het, was die lewensomstandighede beter as dié op die oorloggeteisterde vasteland. Dit en die omstandighede dat baie Taiwannese in die Japannese Weermag geveg het, het in die Kuomintangadministrasie misverstande veroorsaak. Op Japannese besittings is beslag gelê en na die vasteland verskuif; die administrasie was korrup. Die ekonomiese toestande het dramaties agteruitgegaan, waarvolgens op die eiland 'n aktiewe [[sluikhandel]] ontstaan het, waarop die Kuomintang gereageer het met die oprigting van 'n monopoliekantoor. ; 28 Februarie-insident [[Lêer:228 Incident h.jpg|duimnael|Oproerige Taiwannese bestorm tydens die 28 Februarie-insident die Monopoliekantoor]] Nadat op die aand van 27 Februarie 1947 twee monopoliekantoorbeamptes 'n straathandelaar aangerand het, het menseskare gevorm. Die beamptes het op die skare begin skiet en een Taiwannese is dood. Op die daaropvolgende dag het 'n opstand losgebrand. Die oorlogsreg is verklaar. Die opstandiges het daarin geslaag om deels beheer oor te neem oor die eiland en 'n selfregering op te rig. Kuomintangtroepe het na sekere weke die opstand egter onderdruk en tydens die sogenoemde "Wit Terreur" (''Báisè Kǒngbù'') teen die Taiwannese bevolking is volgens huidige skattings sowat 30&nbsp;000 mense vermoor. In April 1947 is die militêre met 'n burgerlike regering vervang wat ook inheemses ingesluit het. ==== Vestiging op Taiwan en stigting van 'n nuwe staat ==== [[Lêer:Chiang Kai-shek Memorial Hall Interior Side.JPG|duimnael|links|Binne die Nasionale Chiang Kai-shek-Gedenksaal in Taipei]] [[Lêer:ROC1979-05 National Assembly Secretariat China Map.pdf|duimnael|'n Amptelike kaart van die Republiek China, uitgereik in Mei 1979 deur die Nasionale Vergadering se kantoor. Die eis op die Volksrepubliek China se gebied, maar ook ander gebiede, wat histories onder beheer was van die [[Qing-dinastie]] ([[Mongolië]], dele van [[Mianmar]], Noordoos-[[Indië]], [[Tiwa]] ens.), was vir 'n lang tyd formeel van krag.]] In 1949 het sowat 1,2 miljoen ondersteuners van die Kuomintang onder generalissimo [[Chiang Kai-shek]] ná hul nederlaag teen die [[Kommunistiese Party van China|Kommuniste]] onder leiding van [[Mao Zedong]], wie gevolglik die [[Volksrepubliek China]] uitgeroep het, na Taiwan uitgewyk. Daarmee het Taiwan, met talle kleiner eilande, die enigste grondgebied van die Republiek China geword. In Maart 1950 is [[Hainan]] van die Kommuniste verower, maar reeds een maand later kon die Kommuniste dié eiland herower. Weens die parlement se spesiale struktuur het die Kuomintang die land tot in 1992 as 'n eenheidsparty geregeer. Saam met honderdduisend soldate van die Kuomintangweermag het ook talle lede van die Republiek China se voormalige elite, waaronder baie wetenskaplikes, ingenieurs en intellektuelles, hulle op Taiwan gevestig. Hulle het die Taiwannese samelewing se nuwe elite gevorm en was 'n belangrike faktor tydens Taiwan se vinnige omwenteling van 'n arm agrariese land tot 'n moderne nywerheidsland in die daaropvolgende dekades. Ten spyte van die onderdrukkende politieke regime, wat deur die alomteenwoordige vrees vir 'n Kommunistiese omverwerping aangespoor is, het die Kuomintangregering belangrike ekonomiese en sosiale hervormings aangepak, wat die land se ontwikkeling bevorder het. Die vrouestemreg is in 1953 ingevoer.<ref>{{en}} {{cite book |author=Jad Adams |title=Women and the Vote. A World History |url=https://archive.org/details/womenvoteworldhi00jada |publisher=Oxford University Press |location=Oxford |year=2014 |ISBN=978-0-19-870684-7 |pages=[https://archive.org/details/womenvoteworldhi00jada/page/438 438]}}</ref> Van 1953 af het die eerste minister Chen Cheng 'n grondhervorming aangepak, waarmee tot in 1975 sowat 139&nbsp;&nbsp;[[Hektaar|ha]] grond onder 268&nbsp;000 kleinboere verdeel is, waardeur hulle vir die eerste keer eienaars geword het van die grond wat hulle voorheen gehuur het. Die rysoeste het van 1949 tot 1960 met 50% toegeneem en die boere se gemiddelde inkomste het verdriedubbel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.huffingtonpost.com/china-hands/remembering-1949-finding_b_6882332.html |title=Remembering 1949: Finding a New Home Across the Strait |publisher=The Huffington Post |author=Christian Rhally |accessdate=20 Januarie 2018}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://taiwantoday.tw/news.php?unit=10,23,45,10&post=15716 |title=Land-to-the-tiller program transformed Taiwan |publisher=Taiwan Today |date=28 Augustus 2009 |accessdate=20 Januarie 2018}}</ref><ref>{{en}} {{cite book |author=Anthony Y. C. Koo |title=Economic Consequences of Land Reform in Taiwan – Asian Survey |edition=6 |series=3 |publisher=University of California Press |date=Maart 1966 |pages=150-157 |DOI=10.2307/2642219 |JSTOR=2642219}}</ref> Terselfdertyd het die staat 'n sistematiese industrialisering van die land deurgevoer. Sedert die 1950's het Taiwan 'n lang tydperk van ekonomiese groei geniet en mettertyd toenemend komplekse goedere geproduseer. Aanvanklik was die industrieel vervaardigde uitvoergoedere [[tekstiel]] en eenvoudige [[plastiek]]produkte, later chemiese produkte, [[fiets]]e, ens. en uiteindelik hoogs komplekse produkte soos [[halfgeleier]]s en [[rekenaar]]toebehore.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://culture.teldap.tw/culture/index.php?option=com_content&view=article&id=1358:history-of-industrial-development-in-taiwan-part-i&catid=156:lives-and-cultures |title=History of Industrial Development in Taiwan (Part I) |publisher=Digital Taiwan – Culture and Nature |accessdate=20 Januarie 2018 |archive-date=21 Januarie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180121071634/http://culture.teldap.tw/culture/index.php?option=com_content&view=article&id=1358:history-of-industrial-development-in-taiwan-part-i&catid=156:lives-and-cultures |url-status=dead }}</ref> Dié ekonomiese opswaai het van die Republiek China een van die vier sogenoemde [[Vier Asiatiese Tiere]] gemaak, saam met [[Hongkong]], [[Singapoer]] en [[Suid-Korea]].<ref>{{en}} {{cite journal |last1=Day |first1=Dong-Ching |title=Four Asian Tigers' Political and Economic Development Revisited 1998–2017: From the Perspective of National Identity |journal=Asian Journal of Interdisciplinary Research |date=2021 |volume=4 |issue=4 |pages=54–61 |doi=10.54392/ajir2147 |doi-access=free}}</ref> Die onderwysstelsel is ook aansienlik uitgebrei en talle kolleges en universiteite is gestig. ==== Beginnende liberalisering en demokratisering ==== [[Lêer:Portrait of Chiang Ching-kuo.jpg|duimnael|upright|Chiang Ching-kuo as president]] Ná Chiang Kai-shek se dood in 1975 het sy seun [[Chiang Ching-kuo]] staatspresident geword. Die politieke stelsel is in 'n toenemende mate geliberaliseer en opposisie-eise vir 'n hervorming van die politieke stelsel het al hoe dringender geword (Betogings in Zhongli 1977, Kaohsiung-insident in 1979). Terselfdertyd het die staat in 'n ernstige buitelandse beleidskrisis verval, nadat die Republiek China as gevolg van die VN-resolusie 2758 in 1971 ten gunste van die Volksrepubliek China uit die [[Verenigde Nasies]] se organisasies uitgestoot is en in 1979 selfs die Verenigde State, Taiwan se langjarige beskermingsmag, diplomatieke betrekkinge met die Volksrepubliek China aangeknoop en sy amptelike diplomatieke betrekkinge met Taiwan beëindig het (''Taiwan Relations Act''). Die Kuomintangregering het die behoefte aan binnelandse hervormings erken. Die noodwette is geleidelik opgehef en in 1987 is ook die sedert 1949 aanhoudende noodtoestand beëindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.nytimes.com/1987/07/15/world/taiwan-ends-4-decades-of-martial-law.html |title=Taiwan Ends 4 Decades of Martial Law |publisher=[[The New York Times]] |date=14 Julie 1987 |accessdate=9 November 2025}}</ref> In 1987 is ook die stigting van nuwe politieke partye gewettig. Die Demokratiese Progressiewe Party (DPP) het spoedig die belangrikste opposisieparty geword, 'n volledige demokratisering geëis en in teenstelling met die Kuomintang die herenigingsvereis met die Chinese vasteland verwerp. In 1988 is ook die verbod op die stigting van nuwe koerante gelig.<ref>{{en}} {{cite book |authors=Ming-yeh Rawnsley, James Smyth, Jonathan Sullivan |title=Taiwanese Media Reform |publisher=Journal of the British Association for Chinese Studies |edition=6 |date=Desember 2016 |ISSN=2048-0601 |pages=66–80}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.brookings.edu/wp-content/uploads/2016/06/07_taiwan_huang.pdf |title=The changing roles of the media in Taiwan’s democratization process |publisher=The Brookings Institution |author=Huang Ching-Lung |date=Julie 2009 |accessdate=30 Oktober 2018}}</ref> In 1991 is die sedert 1946 dienende, nog op die Chinese vasteland verkose parlementslede uit die Nasionale Vergadering afgedank en 'n nuwe Nasionale Vergadering demokraties verkies. In 1992 is die eerste vrye en algemene parlementsverkiesing in Taiwan gehou. Met 'n grondwetlike wysiging is die regstreekse presidentsverkiesing deur die volk pleks van die vorige verkiesing deur die Nasionale Vergadering ingevoer. In 1996 is die eerste regstreekse presidentsverkiesing gehou en deur die sittende president [[Lee Teng-hui]] (KMT) gewen. Die Volksrepubliek China het in die aanloop tot die verkiesing met militêre maneuvers in die [[Straat van Taiwan]] die verkiesing volgens hul wense probeer beïnvloed, waarmee hulle die [[Derde Straat van Taiwan-krisis]] geloods het. ==== Presidentskap van Chen Shui-bian (2000–2008) ==== [[Lêer:2000-ele-Chen-CC4.png|duimnael|upright|Chen Shui-bian, die eerste DPP-president]] In 2000 is met die Demokratiese Progressiewe Party se [[Chen Shui-bian]] vir die eerste keer 'n politikus tot president verkies wat nie 'n lid van die sedert 1945 regerende Kuomintang was nie. Sedertdien kan Taiwan beskryf word as 'n ten volle ontwikkelde demokrasie. Terselfdertyd is daar 'n ontwikkeling na 'n groeiende sterk Taiwannese identiteit met al hoe minder inwoners wat hulself primêr as Chinese beskou. Chen Shui-bian was die president van 'n hoogs gepolariseerde samelewing. Sy teenstanders het hom daarvan beskuldig dat hy nie oor 'n voldoende demokratiese legitimiteit beskik het nie, aangesien hy die presidentsverkiesing in 2000 met slegs 39,3% van die stemme gewen het. In die parlement, die Wetgewende-Yuan, het Chen met 'n meerderheid van die sogenoemde panblou-partye onder leiding van die Kuomintang te kampe gehad, wat sy beleid probeer blokker het. Aan die ander kant was hy nie in staat om die maksimale wense van die DPP-ondersteuners te vervul nie, wat 'n volledige Taiwannese onafhanklikheidsverklaring en 'n amptelike afstanddoening van die herenigingvereiste met die vasteland geëis het, ook omdat hy sterk buitelandse druk in die gesig gestaar het van die Verenigde State, wat 'n konfrontasie met die Volksrepubliek China wou vermy. Chen het dus afstand gedoen van 'n amptelike onafhanklikheidsverklaring en slegs versigtige, meer simboliese stappe in hierdie rigting geneem. Tydens die presidentsverkiesing 2004 het Chen met sy adjunkpresidentskandidaat [[Annette Lu]] 'n naelskraapse oorwinning met 50,11% behaal oor die panblou-kandidate. Tydens sy tweede ampstermyn het Chen se betrokkenheid in 'n korrupsieskandaal aan die lig gekom en die president se reputasie het gedaal. Massabetogings ("Een miljoen stemme teen korrupsie, president Chen moet bedank") het die president se onmiddellike bedanking geëis, wie se regering as gevolg van die skandaal polities onbekwaam geword het. ==== Presidentskap van Ma Ying-jeou (2008–2016) ==== Vanweë Chen Shui-bian se groot ongewildheid het sy party, die DPP, tydens die Wetgewende-Yuan-verkiesing en die presidentsverkiesing 2008 swak nederlae gely. Die Kuomintang het 'n tweederdemeerderheid setels in die Wetgewende-Yuan gewen en die Kuomintang-kandidaat [[Ma Ying-jeou]] is met 'n groot meerderheid tot president verkies. Die voormalige president Chen Shui-bian is van korrupsie in die amp aangekla, skuldig bevind en lewenslank asook tot 'n hoë boete gevonnis. Die hofsaak was polities baie omstrede. Chen se ondersteuners het die Kuomintangregering van 'n politieke wraakveldtog verdink. Vanweë sy swak gesondheid is Chen in Januarie 2015 eindelik uit die tronk ontslaan. Tydens Ma se presidentskap was daar 'n verdere toenadering aan die Volksrepubliek China met 'n intensivering van ekonomiese en politieke betrekkinge. In 2012 is Ma herverkies. Tydens sy tweede ampstermyn was daar toenemende betogings, aangesien baie Taiwannese die toenadering aan die Volksrepubliek China as te omvangryk geag en 'n geleidelike verlies van die Taiwannese soewereiniteit gevrees het. Tydens die Sonneblombeweging in Maart/April 2014 het betogende studente die Wetgewende-Yuan-parlementsgebou beset en dit eers na toegewings deur die regering ontruim. Die meningspeilings van 2015 en 2016 het 'n toenemende stemming vir verandering getoon. ==== Presidentskap van Tsai Ing-wen (2016–2024) ==== Tydens die presidentsverkiesing 2016 het die DPP-kandidaat [[Tsai Ing-wen]] 'n duidelike oorwinning behaal. In die gelyktydige Wetgewende-Yuan-verkiesing het die DPP vir die eerste keer ook die meerderheid setels gewen, waarvolgens die daarna gevormde regering onder die nuwe president op 'n breë parlementêre steun kon leen. Die daaropvolgende jare is gekenmerk deur 'n toename in spanning met die Volksrepubliek China. Hulle het Taiwan verder probeer isoleer en het daarin geslaag dat verskeie lande hul vroeëre diplomatieke betrekkinge met Taiwan beëindig het ([[São Tomé en Príncipe]] in 2016, [[Panama]] in 2017, [[Dominikaanse Republiek]], [[Burkina Faso]] en [[El Salvador]] in 2018 asook [[Nicaragua]] in 2021). Tydens die presidentsverkiesing 2020 is Tsai herkies en haar party, die DPP, het ondanks 'n aansienlike verlies aan stemme weer die meerderheid setels gewen. == Ekonomie == === Industrialisering === [[Lêer:水湳經貿園區鳥瞰圖 (面台中港).jpg|duimnael|links|Die Ekonomiese en Handelspark Shuinan met sy sentrale lughawe]] [[Lêer:Kaohsiung 85 Sky Tower.JPG|duimnael|Die wolkekrabber ''85 Sky Tower'' en die uitstallingsterrein in die hawestad Kaohsiung]] 'n Belangrike kenmerk van die Republiek China se industrialisering is die gelykmatige verspreiding van die welvaartskepping; Samuel P.S. Ho het reeds in 1975 in sy ondersoek oor die industriële ontwikkeling van Taiwan opgemerk dat daar nouliks verskille tussen die inkomste van [[Stad|stedelike]] werkers en selfstandige plattelandse kleinboere was.<ref>{{en}} Ho, Samuel P.S.: ''Industrialization in Taiwan: Recent Trends and Problems''. In: Pacific Affairs (uitgegee deur die Universiteit van Brits-Kolombië), volume 48, nommer 1 (lente 1975), bl. 27-41. Aanlyn beskikbaar: [http://links.jstor.org/sici?sici=0030-851X(197521)48%3A1%3C27%3AIITRTA%3E2.0.CO%3B2-9 JSTOR aanlyn-argief]</ref> Wetenskaplikes het debat gevoer oor die rol wat die Taiwannese voorbeeld vir ander [[ontwikkelende land]]e kan speel. Daar is egter 'n aantal faktore wat moontlik daarop dui dat die Republiek China voordeel getrek het uit 'n voordelige konstellasie ten opsigte van sy eie sosio-ekonomiese hulpbronne en die Verenigde State se China-beleid in die dekades ná die [[Tweede Wêreldoorlog]]: * Die relatief klein [[oppervlakte]] van die land het die modernisering van die vervoerstelsel, die motorisering van die bevolking en sodoende ook sy mobiliteit vergemaklik. * Die Republiek China se strategies gunstige ligging voor die Chinese vasteland en naby die seeroete tussen [[Japan]] en [[Europa]] het in die 20ste eeu die belangstelling van die [[groot moondheid|groot moondhede]] gewek: Japan het die eiland sowat vyftig jaar as koloniale moondheid oorheers en ten opsigte van die [[infrastruktuur]] en sosiaal-psigologiese ontwikkeling van die bevolking al vroeg die basis vir 'n vinnige ekonomiese ontwikkeling geskep. * Die Chinese Burgeroorlog op die vasteland het daartoe gelei dat China se ekonomiese en politieke elite hom ná die kommunistiese magsoorname in 1949 op die eiland gevestig en met sy wet-en-orde-beleid dekades lank die klimaat vir 'n geforseerde industriële ontwikkeling geskep het. * Ná die Tweede Wêreldoorlog het die Verenigde State in ooreenstemming met hulle antikommunistiese China-beleid Taiwan tot 'n soort strategiese "vliegdekskip" net voor die kus van die kommunistiese vasteland uitgebou. Geeneen van hierdie redes sal op sigself 'n verklaring kan oplewer vir die ekonomiese opswaai van die land nie; maar hulle kombinasie gedurende die naoorlogse groeifase van die wêreldekonomie was sekerlik 'n voorvereiste vir die sukses van die Nasionaal-Chinese ontwikkelingsmodel. === Huidige kenmerke === [[Lêer:Taipei 101 view.jpg|duimnael|links|Die wolkekrabber Taipei 101 – magtige simbool van die vrye en demokratiese China]] [[Lêer:Asus UX301.jpg|duimnael|Die Republiek China is die belangrikste vervaardiger van skootrekenaars op die wêreldmark. Twee IT-reuse – Acer en ASUS – het hier hul hoofkwartiere]] [[Lêer:13-08-12-hongkong-by-RalfR-47.jpg|duimnael|Die nasionale Chinese lugredery China Airlines het – net soos [[Aeroflot]], [[Air France]], [[Delta Air Lines]], [[Korean Air]] en [[Aerolíneas Argentinas]] – aangesluit by ''Sky Team'', 'n vereniging van twintig internasionale lugrederye]] Die Republiek China beskik oor 'n hoogs ontwikkelde, uitvoergerigte markekonomie. Sy grootste uitdagings is die politieke isolasie, dreigende marginalisering as gevolg van toenemende bilaterale en streeksooreenkomste vir ekonomiese samewerking en vrye handel, en die moontlike verlies aan mededingendheid op die wêreldmark.<ref>{{de}} [https://www.auswaertiges-amt.de/de/aussenpolitik/laender/taiwan-node/-/200906#content_0 ''Duitse Departement van Buitelandse Sake: Kenmerke van die Taiwannese ekonomie. Besoek op 6 Februarie 2018''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190327000413/https://www.auswaertiges-amt.de/de/aussenpolitik/laender/taiwan-node/-/200906#content_0 |date=27 Maart 2019}}</ref> Die land met 23,6 miljoen inwoners en 'n [[bruto binnelandse produk]] (BBP) van $1&nbsp;966 miljard in 2025 ($84&nbsp;082 per capita) is die 20ste grootste nasionale ekonomie ter wêreld en die 15de grootste handelsnasie.<ref>{{de}} ''Duitse Departement van Buitelandse Sake: Kenmerke van die Taiwannese ekonomie''</ref> Een van die kenmerke van die Republiek China se ekonomie is sy stabiele ontwikkeling wat deur die globale ekonomiese en finansiële krisis van die jare 2008 en 2009 net tydelik onderbreek is. Die Republiek China word as 'n betroubare handelsvennoot beskou – met hoogs opgeleide en dinamiese mannekrag, 'n goeie vervoer-, kommunikasie- en IT-infrastruktuur, regssekerheid, 'n politieke en ekonomiese raamwerk wat beleggings en innovasies bevorder, 'n hoë lewensstandaard, en 'n binnelandse mark wat – alhoewel dit relatief klein is (met dieselfde bevolkingsgetal soos [[Australië]]) – deur 'n sterk vraag na handelsmerkprodukte gekenmerk word, 'n ideale geografiese ligging in die Asiatiese Stille Oseaan-streek en noue bande met die nabygeleë Volksrepubliek China gekenmerk word. Die Republiek China het as een van die sogenaamde "[[Vier Asiatiese Tiere]]" ná die einde van die Tweede Wêreldoorlog 'n vinnige ekonomiese groei beleef wat aanvanklik op die uitvoer van landbouprodukte en later op dié van goedkoop nywerheidsgoedere berus het. Die huidige ekonomiese ontwikkeling word veral deur die inligtingstegnologiebedryf aangespoor – die land is hier reeds 'n wêreldmarkleier en verskaf veral OEM-komponente aan rekenaarvervaardigers. Tans word byvoorbeeld 98 persent van alle [[moederbord]]e, 83 persent van alle [[skootrekenaar]]s en 70 persent van alle [[vloeikristalskerm]]s deur maatskappye uit die Republiek China vervaardig.<ref name="aus">{{de}} [http://www.auswaertiges-amt.de/diplo/de/Laenderinformationen/Taiwan/Wirtschaft.html ''Duitse Departement van Buitelandse Sake: Taiwan – Ekonomie''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080420133246/http://www.auswaertiges-amt.de/diplo/de/Laenderinformationen/Taiwan/Wirtschaft.html |date=20 April 2008}}</ref> Die land onderhou nou ekonomiese bande met die Volksrepubliek China en Taiwannese maatskappye het na ramings tussen 100 en 250 miljard VSA-$ op die Chinese vasteland belê waar ook 'n groot deel van die vervaardiging plaasvind. Aangesien loonkoste ook op die Chinese vasteland aan die styg is, belê steeds meer Nasionaal-Chinese maatskappye in [[Suidoos-Asië|Suidoos-Asiatiese]] lande soos [[Viëtnam]]. Vanweë sy hoë salaris- en loonvlak konsentreer die land hom tans op navorsing en ontwikkeling en hoëtegnologieë wat hoogs opgeleide mannekrag vereis.<ref name="aus" /> In 2008 het volgens skattings die [[landbou]]sektor 1,7, die [[nywerheid]]sektor 25,1 en die dienstesektor reeds 73,2 persent tot die land se bruto binnelandse produk bygedra. Die Republiek China het daarin geslaag om sy vinnige ekonomiese groei sonder sosio-ekonomiese oneweredighede te bemeester – lae werkloosheidsyfers en 'n hoë vlak aan geletterdheid (96 persent) het grootliks hiertoe bygedra. Eers as gevolg van die ekonomiese krisis het werkloosheid (5,31 persent in Januarie 2009) en ander sosiale vraagstukke sorgwekkend geword. Nogtans was die land se ekonomie vanweë die groot aandeel klein en middelgroot sakeondernemings in staat om buigsaam en vinnig op die krisis en sy uitdagings te reageer. === Handelsvennote === Die Republiek China se hoofuitvoervennote is die Volksrepubliek China 20%, die Verenigde State 17%, Hongkong 13%, Singapoer 9% en Japan 7% (in 2023). Die Republiek China se hoofuitvoere is [[Geïntegreerde stroombaan|geïntegreerde stroombane]], masjienonderdele, uitsaaitoerusting, [[rekenaar]]s en plastiek. Met weinig natuurlike hulpbronne om ekonomiese ontwikkeling te onderhou steun die Republiek China op ander lande vir meeste van sy grondstowwe; die land voer dus 'n verskeidenheid goedere in. Die land se hoofinvoervennote is die Volksrepubliek China 21%, Japan 13%, die VSA 11%, Suid-Korea 9% en [[Australië]] 5% (ook in 2023). Die Republiek China se hoofinvoere is geïntegreerde stroombane, [[ruolie]], [[Masjien|masjinerie]], [[aardgas]] en [[steenkool]], asook ander grondstowwe vir sy industrieë. Die Republiek China se algehele grootste handelsvennote is die Volksrepubliek China en die Verenigde State.<ref name="CIA" /> == Politiek == === Internasionale erkenning === [[Lêer:Flag of Chinese Taipei for Olympic games.svg|duimnael|links|Olimpiese vlag vir die Republiek China, "Chinese Taipei" (中華台北) genoem]] [[Lêer:Taiwanese Embassy in Mbabane.JPG|duimnael|Ambassade van die Republiek China in [[Mbabane]], [[Eswatini]]]] [[Lêer:Republik China-diplomatische Beziehungen.svg|duimnael|Internasionale erkenning van die Republiek China]] [[Lêer:Countries recognizing the Republic of China (Taiwan).svg|duimnael|links|Diplomatieke betrekkinge van die Republiek China (Taiwan): {{sleutel|black|Republiek China (Taiwan)}} {{sleutel|#007f00|Lande wat formele betrekkinge met die Republiek China (Taiwan) het}} {{sleutel|#8fbc8f|Lande wat formele betrekkinge met die Volksrepubliek China en informele betrekkinge met Republiek China (Taiwan) het}}]] [[Lêer:RC (Taiwan).png|duimnael|Lande wat verhoudings met die Republiek China onderhou: {{sleutel|#008000|Diplomatieke betrekkinge en ambassade in Taipei}} {{sleutel|#0080ff|Nieamptelike verhoudings}}]] Die Republiek China handhaaf diplomatieke bande met twaalf state in Sentraal- en Suid-Amerika, Afrika, in die Stille Oseaangebied en met die [[Vatikaanstad|Vatikaan]]. Al hierdie lande het as gevolg hiervan geen diplomatieke betrekkinge met die Volksrepubliek China nie. Die oorgrote meerderheid lande volg Beijing se "Een-China-beleid". Al het die Europese Unie se lidstate, die Verenigde State, Japan, die Russiese Federasie asook die [[ASEAN]]-lande geen diplomatieke betrekkinge met die Republiek China nie, handhaaf hulle nieamptelike bande deur middel van sogenaamde "institute" (VSA, [[Duitsland]]), "kantore" (''offices''; [[Verenigde Koninkryk]], [[Frankryk]], [[Oostenryk]]), "handelskantore" (''trade offices''; [[Swede]], [[Finland]], EU-delegasie) of assosiasies (Japan, [[Indië]]). Altesaam 70 state het nieamptelike verteenwoordigers in die Republiek China, insluitende sestien EU-lidstate en die Europese Unie se Delegasie, asook [[Switserland]]). As een van die oorspronklike stigterlede is die Republiek China sedert 1971 geen amptelike lidstaat van die Verenigde Nasies meer nie. Sy plek is – met die aanvaarding van Resolusie 2758 deur die Verenigde Nasies – ook in alle spesiale VN-organisasies deur die Volksrepubliek China oorgeneem. As ''Separate Customs Territory of Taiwan, Penghu, Kinmen and Matsu (Chinese Taipei)'' het die Republiek China op 1 Januarie 2002 tot die [[Wêreldhandelsorganisasie]] (WHO) toegetree – 'n stap wat die eilandstaat meer speelruimte op die gebied van internasionale handelsbeleid gee. {|width=70% style="background:transparent" |-width=35% valign=top | '''[[Afrika]] (1 land)''' * {{vlagland|Eswatini}} (1968) <br />'''[[Europa]] (1 land)''' * {{vlagland|Vatikaanstad}} en [[Lêer:Emblem of the Holy See usual.svg|20px|Wapen van die Heilige Stoel]] ''[[Heilige Stoel]]'' (1942) <br />'''[[Oseanië]] (3 lande)''' * {{vlagland|Marshalleilande}} (1998) * {{vlagland|Palau}} (1999) * {{vlagland|Tuvalu}} (1979) |<br />'''[[Amerikas]] (7 lande)''' * {{vlagland|Belize}} (1989) * {{vlagland|Guatemala}} (1960) * {{vlagland|Haïti}} (1956) * {{vlagland|Paraguay}} (1957) * {{vlagland|Sint Kitts en Nevis}} (1983) * {{vlagland|Sint Lucia}} (1984–1997, 2007) * {{vlagland|Sint Vincent en die Grenadines}} (1981) |} {{Sienook|Amerikaanse Instituut in Taiwan}} === Betrekkinge met die Volksrepubliek China === [[Lêer:ROC vs PRC.svg|duimnael|'n Kaart wat die politieke verdelings soos opgetrek deur die Republiek China en die [[Volksrepubliek China]] wys]] [[Lêer:Parade of Taiwan independence.jpg|duimnael|links|Die onafhanklikheidsbeweging in die Republiek China verwerp die historiese China-sentrisme en spreek hom ten gunste van nasionale soewereiniteit buite Beijing-China uit, gebaseer op Taiwan se eie identiteit]] [[Lêer:Sea Oryx Missile Lanucher Display at MND Hall 20150815a.jpg|duimnael|Taiwannees-vervaardigde Sea Oryx-grond-na-lug-missiele word tydens die ''2015 Taipei Aerospace & Defense Technology Exhibition'' vertoon]] In die tydperk tussen 1912 en 1949 het die amptelike naam Republiek China na die staat verwys wat destyds min of meer die hele Chinese grondgebied beslaan het. Sedert die jaar 1949 is die magsgebied van die Republiek China egter beperk op die eiland Taiwan en 'n aantal eilandgroepe (Kinmen en Matsu) naby die Chinese vasteland en in die Suid-Chinese See (Pescadores-eilande). Volgens sy grondwet, wat sy historiese oorsprong in die eerste helfte van die 20ste eeu het, maak die Republiek China nog steeds aanspraak op die hele grondgebied van China, die gebied van die huidige [[Mongolië]] en 'n aantal eilande, wat tans deur Japan geadministreer word. Met die begin van die demokratisering van Taiwan in die negentigerjare het hierdie gebiedseise egter geen beduidende rol meer in dié land se buitelandse beleid gespeel nie. Die Taiwannese bevolking is verdeeld oor die vraag of hul land steeds deel uitmaak van China al dan nie. Pogings in 2006 om die republikeinse grondwet van Taiwan ten opsigte van die amptelike grense en soewereiniteit van die eiland te wysig, is veral vanweë die politieke druk van die Verenigde State nie verwesenlik nie, aangesien hierdie beleid as die eerste stap in die rigting van Taiwan se formele onafhanklikheidsverklaring beskou word – 'n stap wat deur Beijing as provokasie beskou sou kon word. Bewindhebbers op die vasteland het hul aanspraak op Taiwan in 'n wet verskans wat voorsiening maak vir militêre optrede in die geval van 'n eensydige Taiwannese onafhanklikheidsverklaring. Ook het die Volksrepubliek reeds honderde ballistiese [[missiele]] teen Taiwan ontplooi. Tans beperk die twee partye hulself egter tot suiwer diplomatieke gevegte.<ref name="roy1">{{en}} Roy (2003), bl. 1</ref> Soms gaan die politieke dispuut oor die gebruik van sekere terme wat binne die gegewe konteks as polities gelaai beskou moet word. So mag Taiwannese politici na hulself verwys as ''Zhongguoren'' ("burgers van China"), 'n term wat byval in Beijing sal vind; of as ''Huaren'' – 'n term wat alle etniese Chinese insluit, dus ook lede van die oorsese Chinese diaspora wat nie onder Beijing se gesag val nie – en juis daar skerp kritiek sal uitlok.<ref name="roy1" /> Taiwan se politieke en staatkundige verhouding met die Volksrepubliek China bly een van die mees ingewikkelde vraagstukke van die internasionale politiek. Die meeste state ter wêreld het sedert 1971 die Volksrepubliek China in plaas van die Republiek China diplomaties erken. Internasionale organisasies verwys om politieke redes na die Republiek China as die "Chinese Taipei". Desondanks handhaaf Taiwan deur middel van sy handels- en ander kantore nou ekonomiese, kulturele en politieke bande met die res van die wêreld. En al het die Verenigde State diplomatieke bande met Taiwan in 1971 verbreek, wettig die Amerikaanse Kongres se Wet op Betrekkinge met Taiwan (''Taiwan Relations Act, TRA'') van dieselfde jaar die uitvoer van militêre toerusting na die Republiek China en bevestig dit die VSA se de facto-status as Taiwan se militêre bondgenoot. Volgens die TRA het die VSA hulle verbind tot die verkoop van militêre toerusting vir verdedigingsdoeleindes.<ref>{{en}} [http://focustaiwan.tw/news/aipl/201607190005.aspx ''Focus Taiwan, 19 Julie 2016: 'Six Assurances' to Taiwan included in Republican party platform'']</ref> === Betrekkinge met Japan === [[Lêer:1月3日(日)は東京タワーを台湾色にライトアップ 2.jpg|duimnael|Vriendksap met Japan: Die Tokiotoring in Japan verlig in die Republiek China se vlagkleure in 2021]] Taiwan was tussen 1895 en 1945 'n kolonie van die [[Japannese Keiserryk]]. Japan se kulturele invloed het tot in die 21ste eeu bewaar gebly.<ref>{{de}} {{cite web |url=https://www.zeit.de/reisen/2013-01/Taiwan-Badekultur-Japan |title=Ein Land beruft sich auf japanische Quellen |publisher=Die Zeit |author=Björn Rosen |location=Hamburg |date=25 Januarie 2013 |accessdate=9 November 2025}}</ref> Ná die Kuomintang se nederlaag tydens die Chinese Burgeroorlog in 1949 het Japan die Republiek China op Taiwan tot in 1972 as die enigste wettige verteenwoordiger van China erken. Ná die erkenning van die Volksrepubliek China deur Japan is die betrekkinge met Taiwan op nieamptelike vlak voortgesit en ''de facto'' is Japan sedertdien saam met die Verenigde State die tweede belangrikste bondgenoot van Taiwan. As gevolg van Taiwan se geografiese ligging naby Japannese grondgebied (Ryukyu-eilande) is Taiwan se politieke status van groot belang vir Japan se sekuriteit. In die verlede het Japan soms 'n ambivalente houding getoon oor die vraag of dit die eiland sou verdedig in die geval van 'n militêre aanval deur die Volksrepubliek China, soortgelyk aan die standpunt van die VSA.<ref>{{de}} {{cite web |url=https://www.kas.de/c/document_library/get_file?uuid=827d875a-0d44-b6ee-1b5b-56f7171bf528&groupId=252038 |title=Japans mutiges Bekenntnis |publisher=Konrad-Adenauer-Stiftung |accessdate=9 November 2025}}</ref> Met die toenemende spanning in die Straat van Taiwan het Japan sy verdedigingsgereedheid verhoog en homself al hoe duideliker ten gunste van Taiwan geposisioneer.<ref>{{de}} {{cite web |url=https://www.freitag.de/autoren/michael-kraetke/in-bereitschaft-japan-stellt-sich-auf-den-militaerischen-konflikt-um-taiwan-ein |title=In Bereitschaft: Japan stellt sich auf den militärischen Konflikt um Taiwan ein |publisher=Der Freitag |author=Michael Krätke |accessdate=9 November 2025}}</ref><ref>{{de}} {{cite web |url=https://www.faz.net/aktuell/politik/ausland/warum-sich-japan-offen-zugunsten-taiwans-positioniert-17435728.html |title=Warum sich Japan offen zugunsten Taiwans positioniert |publisher=Frankfurter Allgemeine Zeitung |author=Patrick Welter |date=13 Julie 2021 |accessdate=9 November 2025}}</ref> === LGBTQ-regte === [[Lêer:Same-sex-marriage-taiwan.jpg|duimnael|links|'n Boeddhistiese selfdegeslaghuwelik in die Republiek China, 2012]] Op 24 Mei 2017 het die geregtelike Yuan beslis dat die destydse huwelikswet ongrondwetlik was, aangesien dit selfdegeslagpaartjies van hul reg om te trou ontneem het. Die geregtelike Yuan het ook beslis dat indien die wetgewende Yuan binne twee jaar nie voldoende wysigings aan die Taiwannese huwelikswet sou maak nie, in Taiwan [[selfdegeslaghuwelik]]e outomaties wettig sou word.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.reuters.com/article/us-taiwan-lgbt-marriage/taiwan-court-rules-in-favor-of-same-sex-marriage-first-in-asia-idUSKBN18K0UN |title=Taiwan court rules in favor of same-sex marriage, first in Asia |publisher=[[Reuters]] |author=J. R. Wu |date=24 Mei 2017 |accessdate=9 November 2025}}</ref> In 'n 2018-referendum het die kiesers egter met 'n groot meerderheid teenkanting teen selfdegeslaghuwelik uitgespreek en die verwydering van inhoud oor [[homoseksualiteit]] uit laerskoolboeke ondersteun. Volgens ''[[The New York Times]]'' was die vrae van die referendum onderworpe aan 'n "goed befondsde en hoogs georganiseerde veldtog gelei deur konserwatiewe Christene en ander groepe" en het die gebruik van waninligting behels.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nytimes.com/2018/11/26/world/asia/taiwan-election.html |title=Taiwan Asked Voters 10 Questions. It Got Some Unexpected Answers. (Published 2018) |publisher=[[The New York Times]] |author=Chris Horton |date=26 November 2018 |accessdate=9 November 2025}}</ref> Nogtans het die stemming teen selfdegeslaghuwelike nie die hofbeslissing aangetas nie en op 17 Mei 2019 het Taiwan se wetgewende Yuan 'n wetsontwerp goedgekeur wat selfdegeslaghuwelike gewettig het en daarmee die eerste Asiatiese land geword om dit te doen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-48305708 |title=Taiwan gay marriage: Parliament legalises same-sex unions |publisher=[[BBC]] |date=17 Mei 2019 |accessdate=9 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://edition.cnn.com/2019/05/17/asia/taiwan-same-sex-marriage-intl/index.html |title=Taiwan legalizes same-sex marriage in historic first for Asia |publisher=[[CNN]] |date=17 Mei 2019 |accessdate=9 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://qz.com/1621783/taiwan-becomes-first-country-in-asia-to-legalize-same-sex-marriage/ |title=In a first for Asia, Taiwan legalized same-sex marriage—with caveats |publisher=Quartz |author=Isabella Steger |date=17 Mei 2019 |accessdate=9 November 2025}}</ref> Taiwan beskik oor 'n jaarlikse ''Gay Pride Event'', die ''Taiwan Pride''. Dit hou tans die rekord vir die grootste [[LGBT]]-saamtrek in [[Oos-Asië]] en ding met die ''Tel Aviv Pride'' in [[Israel]] mee.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nbcnews.com/feature/nbc-out/taiwan-hosts-biggest-person-lgbtq-pride-event-post-covid-2020-n1245610 |title=Taiwan hosts biggest in-person LGBTQ Pride event of post-Covid 2020 |publisher=[[NBC News]] |author=Louise Watt |date=31 Oktober 2020 |accessdate=24 Mei 2022}}</ref> Dié geleentheid lok jaarliks meer as 200&nbsp;000 mense.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.taipeitimes.com/News/taiwan/archives/2019/10/27/2003724735 |title=Thousands join Taiwan's 17th LGBT Pride parade |publisher=Taipei Times |author=Sean Lin |date=27 Oktober 2019 |accessdate=9 November 2025}}</ref> == Sport == [[Lêer:11.27 總統觀賞「2021中華職棒總冠軍賽首戰」.jpg|duimnael|Die Chinese Professionele Bofballiga (CPBL) is die hoogste professionele [[bofbal]]liga in die Republiek China]] [[Lêer:Tai Tzu-ying at 2022 Taipei Open.jpg|duimnael|[[Tai Tzu-ying]] was die meeste weke die wêreld se nommer-een-enkelspeler op die [[Pluimbalwêreldfederasie]] (BWF) se ranglys]] Die Republiek China is 'n lid van internasionale sportbeheerliggame en neem sedert die 1980's aan internasionale sporttoernooie deel onder die naam "Chinees Taipei" vanweë druk uit die Volksrepubliek China in die Taiwan-konflik. Die Republiek China neem ook aan Olimpiese Spele sedert 1984 onder die amptelike naam "Chinees Taipei" deel en mag nóg sy nasionale vlag wys nóg sy volkslied speel.<ref>{{de}} {{cite web |url=https://www.faz.net/aktuell/politik/olympia-eroeffnung-ioc-zwingt-taiwan-zur-teilnahme-17771040.html |title=IOC zwingt Taiwan zur Teilnahme |publisher=Frankfurter Allgemeine Zeitung |author=Friederike Böge |date=1 Februarie 2022 |accessdate=9 November 2025}}</ref> Pleks daarvan word die Nasionale vlaglied gespeel.<ref>{{zh}} {{cite web |url=http://news.sina.com.tw/article/20090105/1249113.html |title=國旗歌歌詞遭篡改 蒙蔽26年? |date=5 Januarie 2009 |accessdate=8 Januarie 2009}} {{dooie skakel}}</ref> [[Bofbal]] word algemeen as die Republiek China se nasionale sport beskou en dit is ook 'n gewilde toeskouersport.<ref>{{en}} {{cite book|last1=Hwang|first1=Dong-Jhy|last2=Chiu|first2=Wei-Cheng|date=Oktober 2010|chapter=Sport and National Identity in Taiwan: Some Preliminary Thoughts|title=East Asian Sport Thoughts|volume=1|chapter-url=https://physical.ntsu.edu.tw/var/file/12/1012/img/451/V1-3.pdf|accessdate=20 Junie 2022|archive-date=20 Junie 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220620180556/https://physical.ntsu.edu.tw/var/file/12/1012/img/451/V1-3.pdf}}</ref> In 2022 kon die mansspan vyf medaljes op verskeie bofbalvlakke wen, insluitende o/12-, o/15-, o/18-, o/23- en Bofbal5-toernooie, die eerste span wat daarin kon slaag.<ref>{{zh}} {{cite web |last1=藍 |first1=宗標 |title=五人制世界盃奪下季軍 各級中華隊都進前3創紀錄 |url=https://udn.com/news/story/7002/6761348 |website=聯合新聞網 |date=13 November 2022 |publisher=聯合線上公司}}</ref> Die Republiek China se nasionale mansbofbalspan en vrouebofbalspan was in Maart 2023 onderskeidelik vierde en derde op die [[Wêreld-bofbal-sagtebalkonfederasie]] (WBSC) se ranglys. Die Republiek China se Bofbal5-span het in Augustus 2023 die eerste rang beklee. Professionele bofbal het in die Republiek China 'n aanvang geneem met die stigting van die Chinese Professionele Bofballiga (CPBL) in 1989.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.taipeitimes.com/News/feat/archives/2022/03/13/2003774679 |title=Taiwan in Time: The beleaguered big league |publisher=Taipei Times |date=13 Maart 2022 |accessdate=13 Maart 2022}}</ref> In 2021 is die CPBL deur vyf spanne beslis met 'n gemiddelde bywoning van 4&nbsp;000 per wedstryd.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://en.cpbl.com.tw/about/fans |title=About CPBL |publisher=Chinese Professionele Bofballiga |accessdate=20 Junie 2022 |archive-date=14 Augustus 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220814042149/https://en.cpbl.com.tw/about/fans |url-status=dead }}</ref> Enkele elitespelers het kontrakte onderteken met oorsese professionele spanne in die [[Hoofligabofbal]] (MLB) of die [[Nippon Professional Baseball]] (NPB). In die MLB-seisoen 2022 was daar 16 Taiwannese MLB-spelers, insluitende die voormalige gooiers [[Chien-Ming Wang]] en [[Wei-Yin Chen]]. In ander bofbalvariante beskik die Republiek China ook oor 'n sterk vroue[[sagtebal]]span. Die nasionale vrousagtebalspan is tans in die derde plek op die WBSC-ranglys. Tydens die [[Wêreldspele]] 2022 se sagtebalitem kon hulle die bronsmedalje wen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://focustaiwan.tw/sports/202207140006 |title=Taiwan women bag World Games softball bronze |publisher=Focus Taiwan |author=William Yen |date=14 Julie 2022 |accessdate=1 Januarie 2023}}</ref> [[Basketbal]] is die Republiek China se ander hoofsport.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://taiwanreview.nat.gov.tw/ct.asp?xItem=43967&CtNode=128 |title=A Passion for Hoops |publisher=The Taiwan Review |author=Audrey Wang |date=1 Junie 2008 |accessdate=15 Februarie 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120215062917/http://taiwanreview.nat.gov.tw/ct.asp?xItem=43967&CtNode=128 |archive-date=15 Februarie 2012}}</ref> Die [[P. League+]] en [[T1 League]] is twee van die Republiek China se professionele basketballigas.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.taipeitimes.com/News/sport/archives/2021/02/14/2003752257 |title=New league a fresh start for pro basketball |publisher=Taipei Times |author1=Long Po-an |author2=William Yen |author3=Joseph Yeh |date=14 Februarie 2021 |accessdate=14 Februarie 2021}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.taipeitimes.com/News/sport/archives/2021/11/29/2003768729 |title=Kaohsiung Aquas drop Herobears in thrilling T1 opener |publisher=Taipei Times |date=29 November 2021 |accessdate=29 November 2021}}</ref> Sedert 2003 word ook die halfprofessionele [[Super Basketball League]] (SBL) beslis.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.taipeitimes.com/News/sport/archives/2023/01/06/2003792084 |title=SBL to tip off tomorrow for men's, women's teams |publisher=Taipei Times |date=6 Januarie 2023 |accessdate=6 Januarie 2023}}</ref> Van die ander gewilde spansportsoorte sluit in [[vlugbal]] en [[sokker]]. Die Republiek China is ook 'n vername mededinger [[korfbal]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.reuters.com/article/2008/11/08/idUS82890+08-Nov-2008+BW20081108 |title=Netherlands Retains World Youth Korfball Champion; Taiwan is on the Way to the World |publisher=[[Reuters]] |date=8 November 2008 |accessdate=3 Februarie 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120203071126/https://www.reuters.com/article/2008/11/08/idUS82890%2B08-Nov-2008%2BBW20081108 |archive-date=3 Februarie 2012}}</ref> [[Rugby]] word ook in die Republiek China gespeel, maar die [[Taiwannese nasionale rugbyspan]] kon tot dusver nog nie vir 'n [[rugbywêreldbeker]]toernooi kwalifiseer nie. Hulle ding in die Asiatiese Rugbykampioenskap met ander opkomende rugbyspanne mee. Hulle het tydens dié toernooi drie keer in die derde plek geëindig. Die Republiek China het reeds verskeie sporttoernooie aangebied soos die Wêreldspele 2009 in Kaohsiung, asook die [[Dooflimpiese Spele]] 2009 en die [[Universiade]] 2017 in Taipei.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://focustaiwan.tw/news/aftr/201708300026.aspx |title=UNIVERSIADE: Foreign athletes praise Taipei's efforts as host city |publisher=Focus Taiwan |author=Christie Chen |date=30 Augustus 2017 |accessdate=25 Mei 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180525204459/http://focustaiwan.tw/news/aftr/201708300026.aspx |archive-date=25 Mei 2018}}</ref> Taipei en [[Nieu-Taipei]] het die [[Wêreldmeestersspele]] 2025 aangebied.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://imga.ch/2022/06/27/taekwondo-aquatics-judo-and-karate-among-sports-to-make-2025-world-masters-games-programme/ |title=2025 New Taipei & New Taipei City World Masters Games welcome you: Sports program released |publisher=Internasionale Wêreldmeestersspelevereniging (IMGA) |date=27 Junie 2022 |accessdate=1 Januarie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230101175011/https://imga.ch/2022/06/27/taekwondo-aquatics-judo-and-karate-among-sports-to-make-2025-world-masters-games-programme/ |archive-date=1 Januarie 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Hualien sal die [[Internasionale Kinderspele]] 2026 aanbied.<ref>{{zh}} {{cite web |url=https://udn.com/news/story/7328/8101523?from=udn-ch1_breaknews-1-0-news |title=申辦成功！花蓮取得2026國際少年運動會主辦權 各國選手將齊聚 |publisher=United Daily News |author=燕華 王 |date=17 Julie 2024 |accessdate=18 Julie 2024}}</ref> Ander vername sportkompetisies wat jaarliks in die Republiek China aangebied word, sluit in [[Taipei-maraton]] ([[maraton]]), [[Nieu-Taipei Wan Jin Shi-maraton]] (maraton), [[Taipei-ope]] ([[pluimbal]]), o/12-Bofbalwêreldbeker (bofbal), [[William Jones-beker]] ([[basketbal]]) en [[Tour de Taiwan]] (padfietsren). [[Taekwondo]] is in 1966 in die Republiek China ingevoer vir militêre opleiding en dit het in 'n gevestigde [[vegkuns]] ontwikkel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.taiwanpanorama.com/Articles/Details?Guid=f313175a-0948-4d91-bd9a-4f38f8ae8ab5&langId=3&CatId=10 |title=Fighting Adversity:Taiwan's Taekwondo Community Looks to Innovate |publisher=Taiwan Panorama |date=April 2011 |accessdate=28 Maart 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230328170925/https://www.taiwanpanorama.com/Articles/Details?Guid=f313175a-0948-4d91-bd9a-4f38f8ae8ab5&langId=3&CatId=10 |archive-date=28 Maart 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die eerste twee Olimpiese goue medaljes wat deur Taiwannese atlete gewen is was in dié sportsoort. Tydens die [[Olimpiese Somerspele 2004]] in [[Athene]] het [[Chen Shih-hsin]] en [[Chu Mu-yen]] goud gewen in onderskeidelik die vroue en mans se vlieggewig. Daaropvolgende taekwondodeelnemers het die Republiek China se taekwondokultuur versterk. Daar is talle uitstekende Taiwannese spelers in ander individuele sportsoorte soos [[pluimbal]], [[tennis]], [[tafeltennis]] en [[gholf]]. Die Republiek China se sterkte in pluimbal word onderstreep deur [[Tai Tzu-ying]], wie die meeste weke die wêreld se nommer-een-enkelspeler op die [[Pluimbalwêreldfederasie]] (BWF) se ranglys was, en haar landsburgers op die [[BWF Wêreldtoer]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.olympics.com/en/news/tai-tzu-ying-chinese-taipei-badminton-star |title=Meet Tai Tzu-ying, Chinese Taipei's badminton star |publisher=Olympic Channel Services S.L. |author=ZK Goh |date= 9 Desember 2019 |accessdate=9 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://bwfbadminton.com/rankings/ |title=BWF World Rankings |publisher=Pluimbalwêreldfederasie |accessdate=9 November 2025}}</ref> Die Republiek China het ook 'n lang geskiedenis van groot internasionale prestasies in tafeltennis. Die vyfmalige Olimpiese deelnemer [[Chuang Chih-yuan]] het die meeste verskynings tydens Olimpiese Spele van enige Taiwannese atleet.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.olympedia.org/statistics/participation |title=Participations by athlete |publisher=Olympedia |accessdate=9 November 2025}}</ref> [[Yani Tseng]] is die jongste gholfspeler ooit, manlik of vroulik, wat vyf hoofgholfkampioenskappe kon wen en was die nommer-een op die vrouewêreldgholfranglys vir 109 opeenvolgende weke van 2011 tot 2013.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nytimes.com/2011/08/01/sports/golf/2011-womens-british-open-yani-tseng-wins-fifth-major.html |title=At Only 22, Tseng Wins Fifth Major |publisher=[[The New York Times]] |date=1 Augustus 2011 |accessdate=9 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.taipeitimes.com/News/front/archives/2011/02/14/2003495832 |title=Victorious Tseng takes No. 1 ranking |publisher=Taipei Times |date=14 Februarie 2011 |accessdate=9 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espn.com/golf/story/_/id/9063564/stacy-lewis-wins-lpga-founders-cup-takes-world-no-1 |title=Stacy Lewis wins, now No. 1 in world |publisher=ESPN |date=17 Maart 2013 |accessdate=9 November 2025}}</ref> In tennis is [[Hsieh Su-wei]] die land se suksesvolste vroulike tennisspeler.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.wtatennis.com/players/310053/su-wei-hsieh#rankingshistory |title=Su-Wei Hsieh |publisher=Women's Tennis Association |accessdate=9 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.wtatennis.com/news/hsieh-peng-co-doubles-no1s |title=Hsieh & Peng: Co-Doubles No.1s |publisher=Women's Tennis Association |date=10 Mei 2014 |accessdate=10 Mei 2014}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronnelys == ; Algemeen ---- * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Taiwan|title=Taiwan|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=9 November 2025}} * {{en}} {{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/taiwan/|title=Taiwan|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=9 November 2025}} * Lantern. Tydskrif vir Kennis en Kultuur. Jaargang 25, nr. 2, Desember 1975. ; Geskiedenis ---- * {{zh}} {{cite book |authors=陳正茂、林寶琮、林世宗 Chen Cheng-Mao, Lin Pao-Chung, Lin Shih-Tsung |title=新編台灣史 Xinbian Taiwan shi |publisher=New Wun Ching Developmental Publishing |location=Taipei |year=2008 |ISBN=978-986-150-983-9}} * {{zh}} {{cite book |author=周婉窈 Chou Wan-Yao |title=臺灣歷史圖說 Taiwan lishi tushuo |publisher=Linkingbooks |location=Taipei |year=2009 |ISBN=978-957-08-3489-5}} * {{en}} {{cite book |author=Murray A. Rubinstein |title=Taiwan – A New History |edition=Uitgebreide uitgawe |publisher=M.E. Sharpe |location=New York |year=2007}} * {{de}} {{cite book |author=Robert Storey |title=Taiwan |url=https://archive.org/details/taiwan00stor |edition=4 |publisher=Lonely Planet Hong Kong |location=Hongkong |year=1998 |ISBN=0-86442-634-8}} * {{de}} {{cite book |author=Oskar Weggel |title=Die Geschichte Taiwans. Vom 17. Jahrhundert bis heute |publisher=Böhlau |location=Böhlau, Köln/ Weimar/ Wien |year=1991 |ISBN=3-412-02891-6}} * {{de}} {{cite book |author=Thomas Weyrauch |title=Chinas unbeachtete Republik. 100 Jahre im Schatten der Weltgeschichte (1911–1949) |edition=1 |publisher=Longtai Verlag Gießen |location=Heuchelheim |year=2009 |ISBN=978-3-938946-14-5}} * {{de}} {{cite book |author=Thomas Weyrauch |title=Chinas unbeachtete Republik. 100 Jahre im Schatten der Weltgeschichte (1950–2011) |edition=2 |publisher=Longtai Verlag Gießen |location=Heuchelheim |year=2011 |ISBN=978-3-938946-15-2}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Taiwan|Republiek China (Taiwan)}} * {{en}} {{Wikivoyage|Taiwan|Republiek China (Taiwan)}} * {{en}} {{zh}} [https://www.taiwan.gov.tw/ Amptelike webwerf van die regering] * {{en}} {{zh}} [https://www.president.gov.tw/ Amptelike webwerf van die president] {{Geografiese ligging | Senter = {{vlagland|Republiek China}} | Noord = {{vlagland|Suid-Korea}} • [[Oos-Chinese See]] | Noordoos = [[Oos-Chinese See]] • {{vlagland|Japan}} | Oos = [[Ryukyu-eilande]] ({{vlagland|Japan}}) | Suidoos = [[Filippynse See]] | Suid = [[Straat van Luzon]] • {{vlagland|Filippyne}} | Suidwes = [[Suid-Chinese See]] | Wes = {{vlagland|Macau}} • {{vlagland|Hongkong}} ({{vlagland|Volksrepubliek China}}) • [[Straat van Taiwan]] | Noordwes = ({{vlagland|Volksrepubliek China}}) • [[Straat van Taiwan]] }} {{Lande van Asië}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Omstrede gebiede]] [[Kategorie:Republiek China| ]] poy9xyit9ro4dv0y47fmoq685ha5v24 0 22161 2967737 2964932 2026-09-16T17:58:33Z Pynappel 70858 Werk by uit Engels 2967737 wikitext text/x-wiki {{Mediese vrywaringsnota}} {{Inligtingskas mediese toestand | name = Seksueel oordraagbare infeksie | synonyms = Seksueel oordraagbare siekte (SOS);<br />veneriese siekte | image = Condoms display condoms museum.jpg | caption = Kondoommuseum, Bangkok | specialty = Infeksiesiektes | symptoms = Geen, vaginale afskeiding, afskeiding uit die penis, sere op of om die geslagsdele, bekkenpyn<ref name="WHO2014" /> | complications = Onvrugbaarheid<ref name="WHO2014" /> | causes = Infeksies wat algemeen deur [[Menslike seksuele gedrag|seks]] versprei word<ref name="WHO2014" /> | prevention = Seksuele onthouding, inentings, [[kondoom|kondome]]<ref name="CDC2013P" /> | frequency = 1,1 miljard (SOI's anders as MIV/vigs, 2015)<ref name="GBD2015Pre" /> | deaths = 108&nbsp;000 (SOI's anders as MIV/vigs, 2015)<ref name="GBD2015De" /> }} '''Seksueel oordraagbare infeksies''' (SOI's) is [[Infeksie|infeksies]] wat deur [[Menslike seksuele gedrag|seksuele aktiwiteit]] van een persoon na ’n ander versprei word, veral deur vaginale [[Seks|omgang]], [[anale seks]], [[orale seks]] en soms handseks.<ref name="WHO2014" /><ref name="Women2017" /><ref name="Hoyle2019" /> Hierdie infeksies veroorsaak seksueel [[oordraagbare siekte]]s (SOS'e) wat algemeen voorkom, wat pyn kan meebring en wat onvrugbaarheid en sterfte kan veroorsaak indien dit nie behandel word nie. SOI's veroorsaak dikwels aanvanklik geen simptome nie,<ref name="WHO2014" /> wat die risiko meebring dat dit onwetend aan ander oorgedra word.<ref name="Murray2013" /><ref name="Goering2012" /> Tekens en simptome sluit vaginale afskeiding, afskeiding uit die penis, sere op of om die geslagsdele en bekkenpyn in, en sommige SOI's kan onvrugbaarheid veroorsaak.<ref name="WHO2014" /> Van die algemene SOI's is [[gonorree]], trigomoniase, [[Chlamydia|chlamydia]] en [[sifilis]]. [[Genitale vrat]]te word deur die [[Menslikepapilloomvirus-infeksie|menslike papilloomvirus]] veroorsaak en sommige subtipes hiervan is vir die meeste gevalle van [[servikale kanker]] verantwoordelik. Bakteriële SOI's sluit chlamydia, gonorree en sifilis in; virale SOI's sluit genitale vratte, genitale [[Herpes simplex|herpes]] en [[Vigs|MIV/vigs]] in; en trigomoniase is ’n voorbeeld van ’n parasitiese SOI.<ref name="WHO2014" /> Die meeste SOS'e – onder meer sifilis, gonorree, chlamydia en trigomoniase – kan behandel en genees word.<ref name="WHO2014" /> Die [[verworwe immuniteitsgebreksindroom]] (vigs) en die seksueeloordraagbare virus [[Menslike Immuniteitsgebrekvirus]] (MIV) wat vigs veroorsaak, kan egter nie genees word nie, en dieselfde geld vir genitale herpes.<ref name="WHO2014" /> MIV kan deur seksuele kontak, deur [[bloed]] en deur ’n swanger [[vrou]] aan haar kind gedurende swangerskap, geboorte of borsvoeding oorgedra word. Alhoewel MIV nie genees kan word nie, kan die uitwerking daarvan soms tydelik gestuit word. Ander SOI's soos sifilis en vaginale sproei verhoog iemand se kans om MIV te kry of dit aan ander oor te dra. Mense met SOI's word dus verkieslik so gou moontlik behandel, en indien moontlik vir MIV getoets en van berading voorsien; dit kan by alle primêregesondheidsorgklinieke en -sentrums gedoen word. ’n Mens kan gewoonlik nie sien dat iemand ’n SOI het nie, want mense met SOI's, insluitend MIV, lyk gewoonlik nie siek nie. Dit kan van drie tot tien jaar duur voordat iemand met MIV simptome toon. Die mees effektiewe manier om SOI's te voorkom is deur nie seks te hê nie.<ref name="CDC2013P" /> Sommige vaksiene verlaag die risiko's van sekere infeksies soos hepatitis B en sommige soorte MPV.<ref name="CDC2013P" /> Veiliger sekspraktyke soos die gebruik van kondome, ’n kleiner aantal seksmaats en ’n verhouding waarin elke persoon net met die ander een seks het, kan ook die risiko verlaag,<ref name="WHO2014" /><ref name="CDC2013P" /> en omvattende seksopvoeding kan eweneens nuttig wees.<ref name="UNESCO2018" /> Sekere infeksies kan ook effektief deur manlike [[besnydenis]] verminder word.<ref name="WHO2014" /> Wêreldwyd het sowat 1,1 miljard mense in 2015 ’n SOI anders as MIV of vigs gehad,<ref name="GBD2015Pre" /> en dié infeksies het in dieselfde jaar 108&nbsp;000 mense se lewens gekos.<ref name="GBD2015De" /> Omtrent 500 miljoen mense het sifilis, gonorree, chlamydia of trigomoniase, minstens 530 miljoen het genitale herpes en 290 miljoen vroue is met die menslike papilloomvirus geïnfekteer.<ref name="WHO2014" /> Toetse vir die diagnose van SOI's is in die [[Ontwikkelde land|ontwikkelde wêreld]] geredelik beskikbaar, maar dikwels nie in [[Ontwikkelende land|ontwikkelende lande]] nie, en daar is baie keer skande en stigma aan dié infeksies verbonde.<ref name="WHO2014" /> Skriftelike bewyse van SOI's kom al uit die oudheid: die Ebers-papirus van omstreeks 1550 v.C. en die [[Ou Testament]] (8ste of 7de eeu v.C.) verwys albei daarna.<ref name="Gross2011" /><ref name="who2016" /> == Terminologie == [[Lêer:"VD CAN BE CURED BUT THERE'S NO MEDICINE FOR REGRET" - NARA - 515957 - retouched.jpg|duimnael|regs|’n Amerikaanse plakkaat uit die tydperk 1941–1945 met die opskrif "VD kan genees word, maar daar is geen medisyne vir spyt nie"]] Tot in die 1990's is SOI's algemeen ''veneriese siektes'' of geslagsiektes genoem, ’n verouderde [[eufemisme]] wat van die Latynse ''venereus'' kom, die byvoeglike vorm van [[Venus (mitologie)|Venus]], die Romeinse godin van die liefde.<ref name="Venereal" /> In die na-klassieke tyd het die versagtende werking van die woord egter heeltemal verlore geraak en het die afkorting "VD" net negatiewe bybetekenisse gehad. Ander ouer eufemismes was "bloedsiektes" en "sosiale siektes".<ref name="AllanBurridge1991" /> Die [[Wêreldgesondheidsorganisasie]] beveel sedert 1999 die ruimer term ''seksueel oordraagbare infeksie'' aan.<ref name="WHO2003Term" /> Dié term word bo ''seksueel oordraagbare siekte'' verkies omdat dit ook gevalle insluit waar daar geen simptome van siekte is nie – en juis dié gevalle is ’n groot deel van die probleem, aangesien iemand sonder simptome die infeksie onwetend kan oordra.<ref name="WHO2003Term" /> == Tekens en simptome == Nie alle SOI's is simptomaties nie, en simptome verskyn ook nie noodwendig direk ná besmetting nie. In sommige gevalle kan ’n siekte sonder enige simptome gedra word, wat ’n groter risiko vir oordrag na ’n ander persoon inhou. Na gelang van die siekte kan onbehandelde SOI's tot onvrugbaarheid, chroniese pyn en selfs die dood lei.<ref name="STIvideo" /> Die teenwoordigheid van ’n SOI in kinders voor die puberteit kan op seksuele misbruik dui.<ref name="Hoffman2012" /> == Oorsaak == === Oordrag === Die volgende geslagsdade verhoog die risiko en waarskynlikheid van seksueel oordraagbare infeksies: [[orale seks]], vaginale seks, [[anale seks]] en [[anilingus]]. ’n Seksueel oordraagbare infeksie by ’n swanger vrou kan ook voor of ná geboorte aan die baba oorgedra word.<ref name="Kennedy2017" /> {| class="wikitable" |+ Risiko van oordrag per onbeskermde geslagsdaad met ’n geïnfekteerde persoon<ref name="Edwards_and_Carn" /><ref name="Johns_Hopkins" /><ref name="Hoare" /><ref name="ashm" /><ref name="Varghese" /><ref name="Holmes_et_al" /><ref name="Mahiane_et_al" /><ref name="Burchell_et_al" /><ref name="Platt_et_al" /><ref name="SFDPH2011" /><ref name="Jin_et_al" /><ref name="bryan" /><ref name="Merck_Manual" /> |- ! scope="col" | Aktiwiteit ! scope="col" | Bekende risiko's ! scope="col" | Moontlike risiko's |- ! scope="row" | Orale seks op ’n penis uitvoer | * Chlamydia van die keel<ref name="Edwards_and_Carn" /> * Gonorree van die keel<ref name="Edwards_and_Carn" /> (25–30&nbsp;%) * Herpes (skaars) * MPV<ref name="Johns_Hopkins" /> * Sifilis<ref name="Edwards_and_Carn" /> (1&nbsp;%)<ref name="Hoare" /> | * [[Hepatitis B]] (lae risiko)<ref name="ashm" /> * [[MIV]] (0,01&nbsp;%)<ref name="Varghese" /> * Hepatitis C (onbekend) |- ! scope="row" | Orale seks op ’n vagina uitvoer | * Herpes * MPV<ref name="Johns_Hopkins" /> | * Gonorree van die keel<ref name="Edwards_and_Carn" /> * Chlamydia van die keel<ref name="Edwards_and_Carn" /> |- ! scope="row" | Orale seks op die eie penis laat uitvoer | * Chlamydia * Gonorree<ref name="Edwards_and_Carn" /> * Herpes * Sifilis<ref name="Edwards_and_Carn" /> (1&nbsp;%)<ref name="Hoare" /> | * MPV |- ! scope="row" | Orale seks op die eie vagina laat uitvoer | * Herpes | * MPV * Bakteriële vaginose<ref name="Edwards_and_Carn" /> * Gonorree<ref name="Edwards_and_Carn" /> |- ! scope="row" | Vaginale seks – penetrerend | * Chlamydia (30–50&nbsp;%)<ref name="ashm" /> * [[Platluis|Platluise]] * [[Jeuksiekte|Skabies]] * Gonorree (22&nbsp;%)<ref name="Holmes_et_al" /> * Hepatitis B * Herpes (0,07&nbsp;% vir HSV-2)<ref name="Mahiane_et_al" /> * MIV (0,05&nbsp;%)<ref name="Varghese" /><ref name="Mahiane_et_al" /> * MPV (hoog: sowat 40–50&nbsp;%)<ref name="Burchell_et_al" /> * ''Mycoplasma hominis''-infeksie<ref name="CainiGandini2014" /><ref name="Ljubin-SternakMestrovic2014" /><ref name="SchlichtLovrich2004" /><ref name="McIverRismanto2009" /><ref name="WebMDMyco" /> * ''Mycoplasma genitalium''<ref name="CDCurethritis" /><ref name="Lis2015" /><ref name="Wiesenfeld2017" /> * Sifilis * Trigomoniase * Ureaplasma-infeksie<ref name="ClarkTal2014" /><ref name="LarsenHwang2010" /><ref name="WebMDMyco" /> | * Hepatitis C |- ! scope="row" | Vaginale seks – ontvangend | * Chlamydia (30–50&nbsp;%)<ref name="ashm" /> * Platluise * Skabies * Gonorree (47&nbsp;%)<ref name="Platt_et_al" /> * Hepatitis B (50–70&nbsp;%) * Herpes * MIV (0,1&nbsp;%)<ref name="Varghese" /> * MPV (hoog;<ref name="ashm" /> sowat 40–50&nbsp;%)<ref name="Burchell_et_al" /> * ''Mycoplasma hominis''-infeksie<ref name="CainiGandini2014" /><ref name="Ljubin-SternakMestrovic2014" /><ref name="WebMDMyco" /> * Sifilis * Trigomoniase * Ureaplasma-infeksie<ref name="ClarkTal2014" /><ref name="LarsenHwang2010" /><ref name="WebMDMyco" /> | * Hepatitis C |- ! scope="row" | Anale seks – penetrerend | * Chlamydia * Platluise * Skabies (40&nbsp;%) * Gonorree * Hepatitis B * Herpes * MIV (0,62&nbsp;%)<ref name="Jin_et_al" /> * MPV * Sifilis (14&nbsp;%)<ref name="Hoare" /> | * Hepatitis C |- ! scope="row" | Anale seks – ontvangend | * Chlamydia * Platluise * Skabies * Gonorree * Hepatitis B * Herpes * MIV (1,7&nbsp;%)<ref name="Jin_et_al" /> * MPV * Sifilis (1,4&nbsp;%)<ref name="Hoare" /> | * Hepatitis C |- ! scope="row" | [[Anilingus]] | * Amebiase * Kriptosporidiose (1&nbsp;%) * Giardiase<ref name="CDCGiardia" /> * Hepatitis A<ref name="CDCHepA" /> (1&nbsp;%) * Sjigellose<ref name="CDCShigella" /> (1&nbsp;%) | * MPV (1&nbsp;%) |} === Bakterieel === * Sjankroïed (''Haemophilus ducreyi'')<ref name="LecturioChancroid" /> * Chlamydia (''Chlamydia trachomatis'')<ref name="LecturioChlamydia" /> * Gonorree (''Neisseria gonorrhoeae''), algemeen bekend as "the clap"<ref name="LecturioGonorrhea" /> * Granuloma inguinale (''Klebsiella granulomatis'')<ref name="OFarrell2002" /> * ''Mycoplasma genitalium''<ref name="Ljubin-SternakMestrovic2014" /><ref name="ZareiRezania2013" /><ref name="ManchesterMcGowin2011" /><ref name="Weinstein2012" /> * ''Mycoplasma hominis''<ref name="CainiGandini2014" /><ref name="Ljubin-SternakMestrovic2014" /><ref name="SchlichtLovrich2004" /><ref name="McIverRismanto2009" /><ref name="TaylorRobinson1996" /> * Sifilis (''Treponema pallidum'')<ref name="LecturioSyphilis" /> * Ureaplasma-infeksie<ref name="ClarkTal2014" /><ref name="LarsenHwang2010" /> === Fungaal === * Kandidiase (sproei) * ''Trichophyton mentagrophytes'' tipe VII is ’n opkomende swaminfeksie ([[Tinea|tinea]] of ringwurm) wat deur seksuele aktiwiteit en ander noue kontak versprei word.<ref name="CDCRingworm" /> === Virusinfeksies === [[Lêer:Herpes simplex virus pap test.jpg|duimnael|’n Mikrograaf wat die virale sitopatiese effek van herpes toon (matglasagtige kerninsluitsels en meerkernigheid). Papsmeer, Papanicolaou-kleuring.]] * Virale hepatitis ([[hepatitis B]]-virus) – speeksel, veneriese vloeistowwe. (Let wel: hepatitis A en hepatitis E word via die fekaal-orale roete oorgedra; hepatitis C word selde seksueel oorgedra,<ref name="Workowski2006" /> en die oordragwyse van hepatitis D (slegs wanneer met B geïnfekteer is) is onseker, maar kan seksuele oordrag insluit.<ref name="Wu1995" /><ref name="Farci2003" /><ref name="Shukla2004" />) * [[Herpes simplex]] (herpes simpleks-virus 1 en 2) – vel en slymvlies; dit is oordraagbaar met of sonder sigbare blase. * MIV (menslike immuniteitsgebrekvirus) – veneriese vloeistof, [[semen]], borsmelk, bloed. * MPV ([[Menslikepapilloomvirus-infeksie|menslike papilloomvirus]]) – vel- en slymvlieskontak. "Hoë risiko"-soorte MPV veroorsaak bykans alle [[servikale kanker]]s, sowel as sommige [[anale kanker|anale]], [[peniskanker|penis-]] en vulvêre kankers.<ref name="Baussano2016" /> Sommige ander soorte MPV kan [[genitale vrat]]te veroorsaak. * Molluscum contagiosum (molluscum contagiosum-virus, MCV) – noue kontak<ref name="LecturioMolluscum" /> * Zikavirus<ref name="CDCZika" /> === Parasiete === * [[Platluis]], algemeen bekend as "crabs" (''Pthirus pubis''). Die besmetting en die ontsteking wat daarmee gepaardgaan, staan as pedikulose bekend.<ref name="HoffmanWilliams2012" /><ref name="CDCLice" /><ref name="CDCPubicLice" /> * [[Jeuksiekte|Skabies]] (''Sarcoptes scabiei'') === Protosoïes === * Trigomoniase (''Trichomonas vaginalis''), algemeen bekend as "trich" === Vernaamste soorte === [[Lêer:SyphilistischeZiekten.jpg|duimnael|regs|Sekondêre sifilis]] Seksueel oordraagbare infeksies sluit in: * Chlamydia is ’n seksueel oordraagbare infeksie wat deur die bakterie ''Chlamydia trachomatis'' veroorsaak word. By vroue kan simptome ’n abnormale vaginale afskeiding, brandgevoel tydens urinering en bloeding tussen menstruasieperiodes wees, maar die meeste vroue ervaar nie simptome nie.<ref name="King2009" /> Simptome by mans sluit pynlike urinering en ’n abnormale afskeiding uit die penis in.<ref name="MedlinePlusChlamydia" /> Indien dit nie behandel word nie, kan chlamydia by sowel mans as vroue die urienweg infekteer en potensieel tot pelviese inflammatoriese siekte lei. Laasgenoemde kan ernstige probleme tydens swangerskap veroorsaak en kan selfs tot onvrugbaarheid lei. Dit kan tot gevolg hê dat ’n vrou ’n potensieel dodelike ektopiese swangerskap het waar die eier buite die uterus inplant. Chlamydia kan egter met antibiotika genees word. * Die twee algemeenste vorms van herpes word deur ’n infektering met die herpes simpleks-virus (HSV) veroorsaak. HSV-1 word gewoonlik mondelings opgedoen en veroorsaak koorsblare terwyl HSV-2 gewoonlik tydens seksuele kontak opgedoen word en die geslagsorgane affekteer, maar albei stamme kan enige van die twee liggaamsdele aantas.<ref name="WebMDHerpes" /> Sommige mense is asimptomaties of toon baie matige simptome. Persone wat wel simptome ervaar, merk dit gewoonlik 2 tot 20 dae na blootstelling op en dit kan 2 tot 4 weke voortduur. Simptome kan klein vloeistofgevulde blasies, hoofpyn, rugpyn, ’n gejeuk of tinteling in die genitale of anale area, pynlike urinering, griepsimptome, geswolle kliere of koors insluit. Herpes word oorgedra deur velkontak met ’n persoon wat die virus het. Die virus affekteer die areas waar dit die liggaam binnegaan. Dit kan deur soen, vaginale omgang, orale of anale seks wees. Die virus is op sy aansteeklikste wanneer daar sigbare simptome is, maar persone wat asimptomaties is, kan die virus deur velkontak oordra.<ref name="AvertHerpes" /> Die primêre aanval is die hewigste, want die liggaam het nie teenliggaampies nie. Na die primêre aanval kan ’n mens matiger aanvalle ervaar, maar dis moontlik dat daar nie verdere aanvalle is nie. Daar is geen kuur vir hierdie siekte nie, maar daar is antivirale medikasie wat die simptome behandel en die risiko van oordrag verlaag (valasiklovir). Alhoewel HSV-1 en HSV-2 onderskeidelik die "mondelinge" en "genitale" weergawe van die virus is, kan ’n persoon met HSV-1 daardie virus deur middel van orale seks aan sy of haar maat oordra. Die virus gaan lê óf in ’n senuweebundel boaan die ruggraat, wat ’n "mondelingse" uitbraak veroorsaak, óf in ’n tweede senuweebundel onderaan die ruggraat, wat tot ’n genitale uitbraak lei. * Die menslike papilloomvirus (MPV) is die mees algemene SOI in die Verenigde State.<ref name="FamilyDoctorHPV" /> Daar is meer as 40 verskillende MPV-stringe waarvan heelparty nie gesondheidsprobleme veroorsaak nie. In 90&nbsp;% van die gevalle word die infeksie binne twee jaar op natuurlike wyse deur die liggaam se immuunstelsel opgeklaar.<ref name="CDCHPV" /> Sommige gevalle word nie opgeklaar nie en kan tot genitale vratte (knoppies rondom die geslagsdele wat klein of groot, opgehewe of plat, of blomkoolvormig kan wees) of servikale kanker en ander MPV-verwante kankers lei. Simptome word soms eers op ’n gevorderde stadium waargeneem. Dit is belangrik dat vroue papsmere kry sodat kanker opgespoor en behandel kan word. Daar is ook twee entstowwe vir vroue (Cervarix en Gardasil) vir beskerming teen die soorte MPV wat servikale kanker veroorsaak. MPV kan deur genitale kontak sowel as orale seks oorgedra word. Die geïnfekteerde maat toon nie noodwendig enige simptome nie. * Gonorree word deur bakterieë veroorsaak wat in die vogtige slymvliese in die urienbuis, vagina, rektum, mond, keel en oë teenwoordig is. Die infeksie word deur kontak met die penis, vagina, mond of anus versprei. Simptome van gonorree verskyn gewoonlik tussen twee en vyf dae na kontak met die geïnfekteerde persoon, maar by sommige mans kan simptome eers ná ’n maand waargeneem word. Simptome by mans kan pynlike urinering, meer gereelde behoefte aan urinering, ’n (wit, groen of geel) afskeiding, rooi of geswelde urienbuis, geswelde of gevoelige testikels of ’n seer keel insluit. Simptome by vroue kan ’n vaginale afskeiding, ’n brand- of jeukgevoel tydens urinering, pynlike seks, erge bekkenpyn (indien die infeksie na die eierleiers versprei) of koors (indien die infeksie na die eierleiers versprei) insluit, maar baie vroue ervaar geen simptome nie.<ref name="MedlinePlusGonorrhea" /> Antibiotikaweerstandige stamme van gonorree is ’n groot bron van kommer, maar die meeste gevalle kan met bestaande antibiotika genees word. * Sifilis is ’n SOI wat deur ’n bakterie veroorsaak word. As dit nie behandel word nie, kan dit tot komplikasies en sterfte lei.<ref name="CDCSyphilis" /> Kliniese manifestasies van sifilis kan die verswering van die uro-genitale weg, mond of rektum insluit; indien dit nie behandel word nie, sal die simptome vererger. Terwyl die voorkoms van sifilis die afgelope paar jaar in [[Wes-Europa]] afgeneem het, was daar ’n toename in [[Oos-Europa]] (voormalige Sowjetlande). ’n Hoë voorkomssyfer word in plekke soos [[Kameroen]], [[Kambodja]] en [[Papoea-Nieu-Guinee]] aangetref.<ref name="WHOSyphilis" /> Sifilisinfeksies word toenemend in die Verenigde State gesien.<ref name="ClementOkeke2014" /> * Trigomoniase is ’n algemene SOI wat deur infeksie met ’n protosoïese parasiet bekend as ''Trichomonas vaginalis'' veroorsaak word.<ref name="CDCTrich" /> Trigomoniase affekteer mans en vroue, maar simptome is meer algemeen by vroue.<ref name="MedlinePlusTrich" /> Die meeste pasiënte word baie effektief met ’n antibiotikum genaamd metronidasool behandel.<ref name="NHSTrich" /> * MIV (menslike immuniteitsgebrekvirus) beskadig die liggaam se [[immuunstelsel]] en verswak sy vermoë om siekteverwekkende agente te beveg. Die virus vernietig die CD4-selle ([[witbloedsel]]le) wat help om verskeie infeksies af te weer. MIV word in liggaamsvloeistof gedra en word deur seksuele aktiwiteit versprei. Dit kan ook deur kontak met geïnfekteerde bloed, deur borsvoeding, geboorte en van ’n ma na haar ongebore baba oorgedra word.<ref name="MayoHIV" /> Wanneer MIV sy mees gevorderde fase bereik, word daar gesê dat ’n persoon vigs (verworwe immuniteitsgebreksindroom) het.<ref name="AvertAIDS" /> Daar is verskillende fases in die progressie van MIV-infeksie. Die fases behels ’n primêre infeksie, asimptomatiese infeksie, simptomatiese infeksie en vigs. In die primêre fase sal ’n individu vir ongeveer twee weke griepagtige simptome (hoofpyn, moegheid, koors, spierpyn) ervaar. In die asimptomatiese fase verdwyn simptome gewoonlik en die persoon kan jare lank asimptomaties bly. Wanneer MIV die simptomatiese fase bereik, word die immuunstelsel verswak en is daar ’n verlaagde CD4+ T-seltelling. Wanneer die MIV-infeksie lewensgevaarlik word, word dit vigs genoem. ’n Persoon met vigs word die slagoffer van opportunistiese infeksies wat uiteindelik tot die dood lei.<ref name="King2009" /> Toe die siekte oorspronklik in die 1980's ontdek is, het persone met vigs hoogstens ’n paar jaar lank geleef. Daar is vandag antiretrovirale middels waarmee MIV-simptome behandel kan word. MIV/vigs is ’n ongeneeslike siekte, maar hierdie middels help om die virus te onderdruk. Deur die virusvlakke in die liggaam te onderdruk, kan mense langer en gesonder lewens lei. Selfs al is hulle virusvlakke laag, kan hulle die virus steeds na ander persone oordra.<ref name="NIAIDHIV" /> === Virusse in semen === Sewe-en-twintig verskillende virusse is al in [[semen]] geïdentifiseer. Dit is onseker of oordrag in elke geval plaasvind en of die virusse siekte veroorsaak, maar van dié mikrobes is dit wel bekend dat hulle seksueel oorgedra word.<ref name="Salam2017" /> == Patofisiologie == Baie SOI's word (meer dikwels) deur die slymvliese van die [[penis]], [[vulva]], [[rektum]] en urienweg en (minder dikwels – afhangende van die soort infeksie) deur die [[mond]], [[keel]], lugweg en oë oorgedra.<ref name="Naidu2009" /> Alhoewel die kop van die penis deur ’n sigbare slymvlies bedek word, produseer dit geen mukus nie. Slymvliese verskil van [[vel]] in die sin dat dit sekere patogene in die liggaam inlaat.<ref name="MicrobiologyBytes" /> Die hoeveelheid kontak met geïnfekteerde bronne wat infeksie veroorsaak, wissel van patogeen tot patogeen, maar selfs ligte kontak tussen ’n slymvlies en vogdraers (soos veneriese vloeistof) kan siekte tot gevolg hê. Dit is een rede waarom die waarskynlikheid dat infeksies deur seks oorgedra word, baie hoër is as deur meer terloopse, nieseksuele kontak – aanraking, omhelsing, handdruk – maar dit is nie die enigste rede nie. Alhoewel slymvliese in die mond en genitalieë voorkom, blyk dit dat baie SOI's makliker deur orale seks as deur ’n diep soen oorgedra word. Baie infeksies wat maklik van die mond na die genitalieë en omgekeerd oorgedra word, word moeiliker van een mond na ’n ander oorgedra.<ref name="SafeSexChart" /> By MIV dra genitale vloeistowwe baie meer van die patogeen as speeksel. Sommige infeksies wat as SOI's geëtiketteer word, soos herpes simpleks en MPV, kan deur direkte velkontak oorgedra word. KSHV weer, kan deur ’n diep soen oorgedra word, maar ook wanneer speeksel as ’n seksuele smeermiddel gebruik word. Afhangende van die SOI kan ’n persoon die infeksie oordra as daar geen tekens van die siekte teenwoordig is nie. ’n Persoon is baie meer geneig om die herpesinfeksie oor te dra wanneer daar blase is, maar ’n geïnfekteerde persoon kan die MIV-infeksie egter enige tyd versprei, selfs al het hy of sy nog nie vigssimptome ontwikkel nie. Alle seksuele gedrag wat kontak met liggaamsvloeistowwe van ’n ander persoon behels, hou ’n risiko vir die verspreiding van seksueel oordraagbare siektes in. Alhoewel die bekamping van MIV, wat tot vigs lei, tot dusver die meeste aandag ontvang het, verskil elke SOI se situasie. Soos uit die naam afgelei kan word, word seksueel oordraagbare siektes deur sekere seksuele aktiwiteite van een persoon na ’n ander oorgedra, en nie soseer deur daardie seksuele aktiwiteite ''veroorsaak'' nie. [[Bakterie|Bakterieë]], fungi, protosoë of [[virus]]se is steeds die oorsaaklike agente. Dit is nie moontlik om enige seksueel oordraagbare siekte op te doen deur enige seksuele kontak met ’n persoon wat nie ’n draer is nie; aan die ander kant het ’n persoon wat ’n SOI het, dit opgedoen deur kontak (seksueel of andersins) met iemand wat dit reeds gehad het. Sommige SOI's soos MIV kan tydens [[swangerskap]] of borsvoeding van die ma na die kind oorgedra word.<ref name="CDCPregnancy" /><ref name="LecturioOverview" /> Alhoewel die waarskynlikheid van die oordrag van verskeie seksuele aktiwiteite baie wissel, behoort alle seksuele aktiwiteite tussen twee (of meer) mense oor die algemeen as ’n tweerigtingpad vir die oordrag van SOI's beskou te word. Om te "gee" of te "ontvang" is dus albei gevaarlik, maar om te "ontvang" hou ’n groter risiko in. Alhoewel gesondheidsorgpraktisyns veiliger seks voorstaan, soos die gebruik van kondome as die betroubaarste manier om die risiko vir seksueel oordraagbare siektes gedurende seksuele aktiwiteit te verlaag, mag veiliger seks onder geen omstandighede as ’n absolute vrywaring gesien word nie. Die oordrag van en blootstelling aan liggaamsvloeistowwe soos deur [[bloedoortapping]]s en ander bloedprodukte, die deel van naalde, naaldsteekbeserings (wanneer mediese personeel tydens prosedures per ongeluk gesteek of geprik word), die deel van [[tatoeëermerk|tatoeëernaalde]] en geboorte is ander maniere waarop die infeksie oorgedra kan word. Hierdie verskillende maniere stel veral sekere groepe soos mediese werkers, [[hemofilie|bloeiers]] en dwelmgebruikers in gevaar. Onlangse epidemiologiese studies het sosiale netwerke ondersoek wat deur seksuele verhoudings tussen individue gedefinieer word, en daar is ontdek dat die eienskappe van seksuele netwerke deurslaggewend vir die verspreiding van seksueel oordraagbare siektes is. Sogenaamde ''assortative mixing'' tussen mense met ’n groot hoeveelheid seksmaats blyk veral ’n belangrike faktor te wees. Dit is moontlik om ’n asimptomatiese draer van seksueel oordraagbare siektes te wees. Seksueel oordraagbare siektes kan veral by vroue die ernstige pelviese inflammatoriese siekte veroorsaak.<ref name="LecturioPID" /> == Voorkoming == [[Lêer:Syphilis is a dangerous disease.png|duimnael|regs|"Sifilis is ’n gevaarlike siekte, maar dit kan genees word." ’n Plakkaat wat behandeling aanmoedig, gepubliseer tussen 1936 en 1938]] Voorkoming is van sleutelbelang in die bestuur van ongeneeslike SOI's soos MIV en herpes. Klinieke vir seksuele gesondheid staan die gebruik van kondome voor en versprei dit in hoërisiko-gemeenskappe. Strategieë om die risiko van SOI's te verminder, sluit inenting, wedersydse [[monogamie]], ’n kleiner aantal seksmaats en onthouding in.<ref name="CDC2013P" /> Gedragsberading vir seksueel aktiewe [[adolessensie|adolessente]] en vir volwassenes met ’n verhoogde risiko kan ook help.<ref name="USPSTFcounseling" /> Sulke interaktiewe berading, wat hulpbronintensief kan wees, is gerig op die persoon se eie risiko, die omstandighede waarin daardie risiko ontstaan, en die gebruik van persoonlike doelwitstellingstrategieë.<ref name="cdc2015" /> Die mees effektiewe manier om seksuele oordrag van SOI's te voorkom, is om kontak met liggaamsdele of vloeistowwe te vermy wat tot oordrag vanaf ’n geïnfekteerde persoon kan lei. Nie alle seksuele aktiwiteite behels kontak nie: kuberseks, [[telefoonseks]] of [[masturbasie]] op ’n afstand is alles metodes waar kontak vermy word. Die behoorlike gebruik van kondome verminder kontak en risiko. Alhoewel ’n kondoom blootstelling effektief beperk, is dit wel moontlik dat siekteoordrag met ’n kondoom kan plaasvind.<ref name="Villhauer2005" /> Albei maats moet vir SOI's getoets word voordat seksuele kontak geïnisieer word of voordat kontak hervat word as ’n maat seksuele kontak met iemand anders gehad het. Baie infeksies word nie onmiddellik ná blootstelling waargeneem nie, en daar moet genoeg tyd tussen moontlike blootstelling en toetsing verloop voordat daar ’n akkurate uitslag sal wees. Dis moontlik dat sekere SOI's, veral sekere hardnekkige virusse soos MPV, nie met die huidige mediese prosedures ontdek sal word nie. Baie siektes wat permanente infeksies laat posvat, kan die immuunstelsel in so ’n mate in beslag neem dat ander siektes makliker oorgedra word. Die aangebore immuunstelsel wat teen MIV weerstand bied, kan oordrag van MIV voorkom wanneer virustellings baie laag is, maar wanneer die stelsel met ander virusse besig of oorweldig is, kan MIV posvat. Sekere SOI's verhoog MIV-geïnfekteerde pasiënte se sterfterisiko. Strategieë vir die uitbreiding van toetsing vir MIV en SOI's blyk suksesvol te wees. Sommige behandelingsfasiliteite gebruik tuistoetse en laat persone die toets vir die opvolgbesoek terugbring. Ander fasiliteite beveel aan dat persone wat voorheen geïnfekteer was, terugkom om te verseker dat die infeksie geëlimineer is. Nuwe strategieë om hertoetsing aan te moedig is die gebruik van sms'e en e-posboodskappe. Hierdie aanmanings word nou bo en behalwe telefoonoproepe en briewe gebruik.<ref name="DesaiWoodhall2015" /> Nadat ’n gesondheidsorgwerker ’n seksuele geskiedenis geneem het, kan hy of sy risikovermindering aanmoedig deur voorkomingsberading aan te bied. Voorkomingsberading werk die beste wanneer dit op ’n nieveroordelende en empatiese manier aangebied word wat by die persoon se kultuur, taal, geslag, seksuele oriëntasie, ouderdom en ontwikkelingsvlak pas. Voorkomingsberading vir SOI's word gewoonlik aan alle seksueel aktiewe adolessente aangebied, en aan alle volwassenes wat ’n diagnose ontvang het, in die afgelope jaar ’n SOI gehad het of veelvuldige seksmaats het.<ref name="cdc2015" /> === Inenting === Daar is [[inenting]]s (vaksiene) beskikbaar wat teen sommige virus-SOI's soos hepatitis A, hepatitis B en sommige soorte MPV beskerming bied.<ref name="CDCMSMhep" /> Daar word aanbeveel dat persone hulle laat inent voordat seksuele kontak geïnisieer word ten einde maksimale beskerming te verseker. Daar word tans aan die ontwikkeling van vaksiene teen gonorree gewerk.<ref name="BaardaSikora2015" /> === Kondome === Kondome en vroulike kondome bied slegs beskerming wanneer dit behoorlik as versperring gebruik word, en slegs vir die areas wat daardeur bedek word. Onbedekte areas is steeds vatbaar vir baie SOI's. In die geval van MIV is die penis amper altyd die seksuele oordragroete aangesien MIV nie deur ongeskonde vel versprei kan word nie; om ’n penis dus met ’n kondoom wat korrek gedra word, van die vagina of anus te beskerm, kan MIV-oordrag effektief voorkom. MIV wat via geïnfekteerde vloeistof direk op stukkende vel oorgedra word, sal nie as "seksueel oorgedra" beskou word nie, maar kan teoreties steeds tydens seks plaasvind. Dit kan voorkom word deur seksuele kontak te vermy wanneer daar oop, bloeiende wonde is. Ander SOI's, selfs virusinfeksies, kan met die gebruik van lateks-, poli-uretaan- of poli-isopreenkondome voorkom word. Sommige mikro-organismes en virusse is steeds klein genoeg om deur die porieë in natuurlike velkondome te dring, maar te groot om deur lateks of sintetiese kondome te dring. Die behoorlike gebruik van ’n manlike kondoom behels die volgende: * Moenie die kondoom te styf oor die punt trek nie; laat sowat 1,5 cm ruimte vir [[ejakulasie]]. ’n Kondoom wat te styf aangetrek word, faal dikwels. * ’n Kondoom wat te los sit, kan die versperring ondoeltreffend maak. * ’n Kondoom wat reeds gedra is, moet nie omgekeer of gemors word nie, of dit nou ejakulaat bevat of nie. * As ’n gebruiker die kondoom probeer afrol en dan besef dit is verkeerd om, is dié kondoom moontlik nie meer doeltreffend nie. * Wees versigtig met die kondoom wanneer dit met lang naels hanteer word. * Vermy olie-gebaseerde smeermiddels (of enigiets wat olie bevat) saam met lateks kondome, aangesien olie gate daarin kan vreet. * Gebruik gegeurde kondome slegs vir orale seks, want die suiker in die geurmiddel kan gisinfeksies veroorsaak as dit vir penetrasie gebruik word. Vir maksimum beskerming moet daar aanvaar word dat ’n gebruikte kondoom en die inhoud daarvan geïnfekteer is. Daar moet dus behoorlik met die kondoom weggedoen word. ’n Nuwe kondoom moet vir elke afsonderlike geslagsdaad gebruik word aangesien dit met veelvuldige gebruik kan skeur en die effektiwiteit as beskermer belemmer word. ’n Vroulike kondoom bestaan uit twee ringe, een in elke eindstuk. Die groter ring moet stewig oor die [[serviks]] pas, terwyl die kleiner ring buite die vagina bly en die vulva bedek. Dié stelsel bied ook ’n mate van beskerming vir die uitwendige geslagsdele.<ref name="PPFemaleCondom" /> === Ander metodes === Die servikale kappie is ná die servikale diafragma ontwikkel. Albei bedek die serviks, en die belangrikste verskil tussen die diafragma en die kappie is dat laasgenoemde net een keer gebruik mag word, sodat ’n nuwe een vir elke geslagsdaad nodig is, terwyl die diafragma meer as een keer gebruik kan word. Dié twee toestelle bied gedeeltelike beskerming teen SOI's, maar nie teen MIV nie.<ref name="MSCBS" /> Navorsers het gehoop dat nonoxynol-9, ’n vaginalemikrobe-doder, die risiko vir SOI's sou verlaag. Proewe het egter getoon dat dit oneffektief is<ref name="Wilkinson2002" /> en vroue se kans op MIV-infektering verhoog.<ref name="Williams2009" /> Daar is bewyse dat vaginale dapivirien waarskynlik MIV verminder by vroue wat seks met mans het, terwyl ander soorte vaginale mikrobe-doders geen doeltreffendheid teen MIV of SOI's getoon het nie.<ref name="Obiero2021" /> Daar is min bewyse dat skoolgebaseerde ingrypings soos opvoedkundige programme oor seksuele en reproduktiewe gesondheid, voorbehoedkeuses en kondome die seksuele en reproduktiewe gesondheid van adolessente verbeter. Programme wat op aansporings gegrond is, kan tienerswangerskap verminder, maar meer data is nodig om dit te bevestig.<ref name="MasonJones2016" /> == Diagnose == [[Lêer:STILL AT THE TOP OF THE SICK LIST - NARA - 515490.tif|duimnael|regs|’n Plakkaat van die Amerikaanse leër uit die [[Tweede Wêreldoorlog]] wat teen veneriese siektes waarsku]] ’n Persoon kan vir ’n enkele infeksie getoets word, of daar kan ’n reeks toetse vir verskeie SOI's gedoen word, insluitend toetse vir sifilis, trigomoniase, gonorree, chlamydia, herpes, hepatitis en MIV. Daar is nie ’n prosedure wat vir alle besmetlike agente toets nie. SOI-toetse word om ’n aantal redes gebruik: * as ’n diagnostiese toets om die oorsaak van simptome of siekte te bepaal; * as ’n siftingstoets om asimptomatiese of presimptomatiese infeksies op te spoor; * as ’n kontrole dat voornemende seksmaats siektevry is voordat hulle sonder veiliger-seksvoorsorg seks het (byvoorbeeld aan die begin van ’n langtermyn- en wedersyds monogame verhouding of met die oog op voortplanting); * as ’n kontrole voor of tydens swangerskap om skade aan die baba te voorkom; * as ’n kontrole ná geboorte om te bepaal of die baba nie ’n SOI by die moeder opgedoen het nie; * om die gebruik van geïnfekteerde geskenkte bloed of organe te voorkom; * as deel van [[kontakopsporing]] vanaf ’n persoon wat bekend is as geïnfekteerd; * as deel van epidemiologiese massatoesig. Vroeë identifisering en behandeling lei tot ’n kleiner kans om die siekte te versprei en kan by sommige infeksies die uitkoms van die behandeling verbeter. Daar is dikwels ’n vensterperiode ná aanvanklike infektering waartydens ’n SOI-toets negatief kan wees. Gedurende hierdie tyd kan die infeksie oordraagbaar wees. Die duur van hierdie tydperk wissel afhangende van die infeksie en die toets. ’n Diagnose kan ook vertraag word indien die geïnfekteerde persoon onwillig is om ’n mediese praktisyn te besoek. Meer mense raadpleeg die internet in plaas van ’n dokter oor SOI's as oor ander seksuele probleme.<ref name="Quilliam2011" /> === Sifting === Bepaalde ouderdomsgroepe, mense wat aan riskante seksuele gedrag deelneem en mense met sekere gesondheidstoestande behoort gereeld gesif te word, ook al het hulle geen simptome nie. Die Amerikaanse Sentrums vir Siektebeheer en -voorkoming beveel aan dat seksueel aktiewe vroue onder 25 jaar, sowel as ouer vroue wat ’n verhoogde risiko het, jaarliks vir chlamydia en gonorree getoets word.<ref name="cdcscreen" /><ref name="Gavin2014" /> Gepaste tye vir sulke toetse is tydens gewone bekkenondersoeke en by voorswangerskapsevaluerings.<ref name="Gavin2014" /> Nukleïensuur-amplifikasietoetse is die aanbevole diagnosemetode vir gonorree en chlamydia. Dit kan op [[urine]] by sowel mans as vroue gedoen word, op vaginale of servikale deppers by vroue, of op uretrale deppers by mans.<ref name="USPSTF2014" /> Sifting word onder meer gedoen om: * die teenwoordigheid van infeksie vas te stel en onvrugbaarheid weens beskadigde [[eierleier]]s by vroue te voorkom; * ’n aanvanklike evaluering voor vrugbaarheidsbehandeling te doen; * MIV-infeksie te identifiseer; * mans wat seks met mans het, te ondersoek; * mense op te spoor wat aan hepatitis C blootgestel kon gewees het.<ref name="USPSTF2014" /> == Behandeling == Die meeste bakteriële SOI's – onder meer sifilis, gonorree, chlamydia en trigomoniase – kan met [[Antibiotikum|antibiotika]] behandel en genees word, terwyl virusinfeksies soos genitale herpes en MIV nie genees kan word nie en met langtermynbehandeling bestuur moet word.<ref name="WHO2014" /> In die geval van [[verkragting]] kan die slagoffer profilakties met antibiotika behandel word.<ref name="mci2017" /> ’n Belangrike deel van die behandeling is om ook die seksmaats van ’n pasiënt te behandel, aangesien herinfeksie anders algemeen voorkom. Een moontlikheid by pasiënte met chlamydia of gonorree is die sogenaamde pasiëntbesorgde maatbehandeling, waar die geneesheer die medisyne of ’n voorskrif aan die pasiënt gee om aan sy of haar maat te besorg sonder dat die maat eers self ondersoek word.<ref name="EPT2006" /> Behandeling van sowel die pasiënt as die maat is duidelik meer suksesvol in die voorkoming van herinfeksie as behandeling van die pasiënt alleen, en dit maak min verskil of die maat die medisyne sonder ’n mediese ondersoek ontvang of eers ná kennisgewing deur die pasiënt vir behandeling kom.<ref name="Ferreira2013" /> [[Kontakopsporing]] – die opsporing en toetsing van die seksmaats van geïnfekteerde mense – bly een van die doeltreffendste maniere om infeksies in die algemene bevolking te onderdruk, ook wanneer ’n siekte self ongeneeslik is. == Epidemiologie == [[Lêer:STDs excluding HIV world map - DALY - WHO2004.svg|duimnael|regs|300px|Gestandaardiseerde skatting van die [[Wêreldgesondheidsorganisasie]] van gestremdheidsaangepaste lewensjare wat in 2004 weens SOI's (MIV uitgesluit) per 100&nbsp;000 inwoners verlore gegaan het:<ref name="WHO2004DALY" /> {{legend|#b3b3b3|geen data}} {{legend|#ffff65|minder as 60}} {{legend|#fff200|60–120}} {{legend|#ffdc00|120–180}} {{legend|#ffc600|180–240}} {{legend|#ffb000|240–300}} {{legend|#ff9a00|300–360}} {{legend|#ff8400|360–420}} {{legend|#ff6e00|420–480}} {{legend|#ff5800|480–540}} {{legend|#ff4200|540–600}} {{legend|#ff2c00|600–1000}} {{legend|#cb0000|meer as 1000}}]] [[Lêer:STDs excluding HIV world map-Deaths per million persons-WHO2012.svg|duimnael|regs|300px|Sterftes weens SOI's (MIV uitgesluit) per miljoen mense in 2012 {{Div col|small=yes|colwidth=10em}}{{legend|#ffff20|0–0}}{{legend|#ffc020|1–1}}{{legend|#ffa020|2–3}}{{legend|#ff9a20|4–9}}{{legend|#f08015|10–18}}{{legend|#e06815|19–31}}{{legend|#d85010|32–55}}{{legend|#d02010|56–139}}{{div col end}}]] Daar is in 2008 bereken dat 500 miljoen mense met sifilis, gonorree, chlamydia of trigomoniase geïnfekteer is. Minstens 530 miljoen mense het genitale herpes en 290 miljoen vroue die menslike papilloomvirus.<ref name="WHO2014" /> SOI's anders as MIV het in 2013 tot 142&nbsp;000 sterftes gelei.<ref name="GBD2013" /> In die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] was daar in 2010 sowat 19 miljoen nuwe gevalle van seksueel oordraagbare infeksies.<ref name="CDC2012Cases" /> ’n Studie van die Sentrums vir Siektebeheer en -voorkoming het in 2008 bevind dat tussen 25 en 40&nbsp;% van die Amerikaanse tienerdogters ’n SOI het.<ref name="Altman2008" /><ref name="Tanner2008" /> Uit ’n bevolking van bykans 295&nbsp;270&nbsp;000 mense<ref name="KFF2019" /> was daar 110 miljoen nuwe en bestaande gevalle van agt seksueel oordraagbare infeksies.<ref name="Gholipour2014" /> In [[Engeland]] is meer as 400&nbsp;000 infeksies in 2017 aangemeld, ongeveer dieselfde as in 2016, maar met toenames van meer as 20&nbsp;% in bevestigde gevalle van gonorree en sifilis. Sifilisgevalle het sedert 2008 met 148&nbsp;% toegeneem, van 2&nbsp;874 tot 7&nbsp;137, hoofsaaklik onder mans wat seks met mans het. Die getal eerste gevalle van genitale vratte onder meisies van 15 tot 17 jaar was in 2017 net 441, wat 90&nbsp;% minder as in 2009 is – ’n afname wat aan die nasionale MPV-inentingsprogram toegeskryf word.<ref name="PharmJ2018" /> [[Vigs]] is een van die vernaamste oorsake van dood in [[Afrika suid van die Sahara]],<ref name="UNAIDS2007" /> en MIV word hoofsaaklik deur onbeskermde seksuele omgang oorgedra. Meer as 1,1 miljoen mense in die Verenigde State leef met MIV/vigs,<ref name="CDCHIVglance" /> en die siekte tref [[Afro-Amerikaners]] buite verhouding.<ref name="NPR2012" /> [[Hepatitis B]] word ook as ’n seksueel oordraagbare infeksie beskou omdat dit deur seksuele kontak versprei kan word;<ref name="MNhepB" /> die hoogste voorkoms is in Asië en Afrika en die laagste in Amerika en Europa.<ref name="FDAhepB" /> Sowat twee miljard mense wêreldwyd is al met die hepatitis B-virus geïnfekteer.<ref name="WHOhepDay2012" /> == Geskiedenis == === Middeleeue === Onlangse studies dui daarop dat treponematose in middeleeuse skeletoorblyfsels oor Europa en Wes-Asië voorkom.<ref name="sal2" /> Die historikus Marylynn Salmon voer aan dat sy bewyse van sifilisagtige infeksies in die vroeë Middeleeue gevind het, hoewel dit nie bevestig is nie. Treponematose is ’n groep infeksiesiektes wat deur ''Treponema''-bakterieë veroorsaak word en waaronder hoofsaaklik die seksueel oordraagbare sifilis en framboesia val; die simptome laat vel- en beenletsels ontstaan wat deur paleopatologie geïdentifiseer kan word. Argeoloë kan weens die ooreenstemmende simptome moeilik bepaal watter stamme van die bakterie in die Middeleeue aktief was, maar dit is moontlik dat die bakterie wat sifilis veroorsaak, reeds voor die [[Columbiaanse uitwisseling]] in Europa was.<ref name="sal2" /> Dit is eweneens moeilik om die siekte in middeleeuse letterkunde te herken, aangesien geneeshere dit met ander bekende siektes verwar het: dit is moontlik dat gevalle wat as [[melaatsheid]] of skurfte aangeteken is, in werklikheid sifilis was. Dié teorie word gesteun deur die feit dat melaatsheid nie seksueel of deur die plasenta tydens swangerskap oorgedra kan word nie, terwyl sifilis wel só oorgedra kan word; tog het baie middeleeuse geneeshere geglo dat melaatsheid langs albei dié weë oordraagbaar is.<ref name="Salmon2022b" /> Weens die ooreenstemmende simptome van die twee siektes kan dit dus wees dat middeleeuse geneeshere hulle as dieselfde kwaal beskou het. Optekeninge van gonorree bestaan al minstens 700 jaar en word met ’n Parysse buurt in verband gebring wat vroeër as "Le Clapiers" bekend was en berug was vir hoë vlakke van [[prostitusie]] en seksuele losbandigheid.<ref name="Lee2012" /> === Middeleeuse mediese geskrifte === Middeleeuse geneeshere het wel van die bestaan van seksueel oordraagbare infeksies geweet. Waarskuwings om seksuele kontak te beperk was nie ongewoon nie, en die geskrifte van John Arderne bevat ’n begrip van die oordrag van siekte van ’n swanger moeder na haar kind, wat op aangebore sifilis dui.<ref name="sal1" /> In ’n verhaal wat die 14de-eeuse reisskrywer Sir John Mandeville vertel, het pas getroude mans op ’n sekere eiland ander mans toegelaat om voor hulle met hul bruide gemeenskap te hê, om sodoende vas te stel of hul nuwe vroue vergiftig is.<ref name="sal1" /> Die primêre simptoom van die eerste stadium van sifilis is velletsels, wat by besmette vroue baie minder opvallend is omdat die letsels inwendig ontwikkel. Dié verhaal dui op ’n verdere begrip van seksueel oordraagbare infeksies, wat die teorie ondersteun dat sifilis in die Middeleeue in Europese gemeenskappe voorgekom het. Daar is ook ’n verband tussen die kerk se houding oor seksualiteit en die opkoms van genitale gebreke deur siekte, wat daarop dui dat middeleeuse Christene hulle kwale as die gevolg van sondige seksuele omgang beskou het.<ref name="Sandberg2010" /> Die veldsjirurg John Arderne het in die 1300's bewyse en illustrasies van sifilitiese infeksies gelewer,<ref name="ArderneEvidence" /> waaronder ’n illustrasie van ’n siek penis wat met die simptome van sifilis strook. Sy aanbeveling van ’n kwikpleister as geneesmiddel vir velinfeksies dui ook op ’n bekendheid met die siekte, aangesien [[kwik]] in die vroeë 16de eeu ’n gewilde behandeling vir sifilis geword het. === Die Renaissance en die "Franse siekte" === Die eerste aangetekende sifilis-uitbreking in Europa was in 1494 onder Franse troepe wat [[Napels]] in die Italiaanse Oorlog van 1494–1498 beleër het.<ref name="Henderson2024" /> Die siekte kon uit die Columbiaanse uitwisseling ontstaan het, hoewel historici steeds hieroor verskil. Die meeste Renaissance-skrywers wat die siekte gedokumenteer het, skryf die vinnige verspreiding daarvan toe aan die troepe van die Franse koning [[Karel VIII van Frankryk|Karel VIII]] wat deur [[Italië]] getrek het. Al het die Franse die skuld probeer verskuif deur dit die ''mal de Naples'' te noem, was die algemeenste naam vir sifilis in dié tyd die "Franse siekte".<ref name="Henderson2024" /> Ander groepe soos [[Jode]], Morisko's, armes en prostitute is eweneens vir die "pokke" blameer.<ref name="Henderson2024" /> === Simptome en behandeling === Party van die vroegste Italiaanse kroniekskrywers van die "groot pokke" het die verskyning van die siekte breedvoerig bespreek. Die apteker Luca Landucci het in 1496 in sy dagboek geskryf dat "’n sekere siekte begin het wat die Franse blare genoem is, soos ’n groot pok", en ’n paar weke later dat [[Florence]] en sy omgewing daarvan vol was, "soos elke stad in Italië".<ref name="Henderson2024" /> Soos die historikus John Henderson aanvoer, weerspieël dit die aard van die siekte as ’n ernstige chroniese kwaal eerder as ’n epidemie wat vinnig doodmaak.<ref name="arr" /> Daarbenewens was dit bekend dat die siekte stadig versprei en die liggaam verwoes: die Bianchina-kroniekskrywer van [[Bologna]] skryf dat dit "die neus en die helfte van die gesig weggevreet" het.<ref name="arr" /> Die vroegste en uitvoerigste beskrywing van die hele verloop van die siekte in die liggaam kom van ’n leek, Ser Tommaso di Silvestro, wat dit in die laat 1496 opgedoen het en sy simptome beskryf het soos dit tot in 1498 vererger het.<ref name="arr" /> Dit was eers in die middel van die 16de eeu dat kommentators begin oplet het dat die simptome nie deurlopend is nie en dat pasiënte soms jare lange tydperke van verligting het.<ref name="arr" /> Baie van die vroeë kroniekskrywers was skepties oor enige mediese behandeling, maar sommige geestelikes en genesers het bloedlating en kruiemiddels probeer om die liggaam van die "sieklike stof" te reinig.<ref name="arr" /> Teen die 1500's was daar twee hoofbehandelings wat geneeshere gereeld gebruik het: kwik en guajak. Guajakhout is die eerste keer in 1516 vermeld; dit is ’n harde, harsagtige hout wat uit die Wes-Indiese eilande ingevoer is en as ’n wondermiddel beskou is, maar dit was so duur dat net welgesteldes dit kon bekostig en dit deur ’n geneesheer laat toedien.<ref name="hay" /> Dit is soms met die ''stufa sicca'' of "droë stoof" gekombineer, wat die pyn en sere met hitte behandel het en die pasiënt laat sweet het om die infeksie uit te sweet.<ref name="arr" /> Kwik was daarenteen ’n algemene behandeling vir ander velaandoenings soos skurfte en luise, en is die eerste keer in 1497 vir sifilis gebruik.<ref name="hay" /> Dit is as ’n salf oor tydperke van tot 30 dae aangewend en dikwels herhaal wanneer die pasiënt terugval. Ondanks die ernstige newe-effekte daarvan, en die negatiewe verbintenis met ongeskoolde praktisyns, het dit tot in die 19de eeu die mees toeganklike behandeling vir armer mense gebly.<ref name="arr" /> === Die ontwikkeling van hospitale === In 1500 het ’n groep burgers in Bologna die bestaande hospitaal van San Lorenzo de' Guarini in ’n sentrum vir die behandeling van die groot pokke omskep – die eerste aangetekende mediese gebou wat aan ongeneeslike siektes gewy is.<ref name="arr" /> Dit het tot ’n wye ontwikkeling van ''incurabili''-hospitale in Italië en Europa gelei, omdat die publiek ’n plek nodig gehad het om hul siekes te huisves. Dié instellings het dikwels ’n godsdienstige verbintenis gehad, wat deel was van ’n breër neiging – die sogenaamde "nuwe filantropie" van die 16de eeu – waarin geestelike ordes hulp aan gemarginaliseerdes soos prostitute en die armstes uitgebrei het.<ref name="Arrizabalaga1997b" /> Dit is onduidelik of daar ’n landswye regeringsreaksie op die epidemie was, aangesien die meeste van dié instellings privaat gestig is. Die eerste vrywillige hospitaal wat spesifiek vir SOI's bedoel was, is eers in 1746 in [[Londen]] gestig, naamlik die London Lock Hospital.<ref name="Siena2004" /> === Die sosiale uitwerking === Die werklike sterftesyfer van sifilis in die 16de en 17de eeu is moeilik bepaalbaar, deels omdat die siekte in die 16de eeu met skande verbind is en familielede dus onwillig kon wees om ’n sterfte aan die Franse siekte aan te meld.<ref name="mcg" /> Die historikus Laura J. McGough se studie oor Italië in dié tydperk het bevind dat die sterftes tussen mans en vroue bykans gelyk was (52&nbsp;% mans teenoor sowat 48&nbsp;% vroue), terwyl dokumentasie van [[Rome]] se ''incurabili''-hospitaal daarop dui dat vroue net sowat 20&nbsp;% van die opnames uitgemaak het.<ref name="mcg" /> Volgens McGough dui dié syfers eerder op ’n vooroordeel ten gunste van manlike pasiënte in die vroeë moderne gesondheidsorg as op ’n siekte wat meer mans besmet het. Die meerderheid vroue wat in dié tyd vir sifilis opgeneem is, was óf getroudes óf weduwees, terwyl die sterfterekords van mans daarop dui dat die Franse siekte werkers in byna elke sektor van die Italiaanse samelewing besmet het. Sifilis is gou met seksuele losbandigheid verbind en het ’n vaste plek gekry in Europese letterkundige motiewe en beeldspraak oor vroulike skoonheid, prostitusie en ongedissiplineerde manlikheid.<ref name="mcg" /> Weens die stigma rondom seksualiteit in die 16de-eeuse Europa is vroue, en veral mooi vroue, gou geblameer nie net vir die verspreiding van die siekte nie, maar ook daarvoor dat hulle die siekte in hul eie liggame geskep het.<ref name="mcg" /> Die verbintenis met prostitusie en seksuele afwyking het ’n stigma geskep wat ’n pasiënt se reputasie vinnig kon skaad: in die vroeë moderne Londen het baie pasiënte wat met sifilis gediagnoseer is, hul werk of hul behuising verloor. Ongeskoolde praktisyns, selfbehandeling en tuisrate het gewilder geword omdat dit as te skandelik beskou is om die hulp van opgeleide geneeshere in te roep.<ref name="mcg" /> === 19de en 20ste eeu === [[Lêer:Here Comes the Bride Art.IWMPST14092.jpg|duimnael|regs|’n Britse plakkaat uit die Tweede Wêreldoorlog wat mans aanmoedig om hulle voor die huwelik vir seksueel oordraagbare infeksies te laat toets]] Behandeling was nie altyd vrywillig nie: in die tweede helfte van die 19de eeu is Britse wetgewing oor aansteeklike siektes gebruik om vermeende prostitute onder die dekmantel van toetsing vir veneriese siektes in hegtenis te neem. In 1924 het ’n aantal state die Brusselse Ooreenkoms gesluit, waarin hulle onderneem het om gratis of goedkoop behandeling in hawens aan handelsvaarders met SOI's te verskaf. ’n Voorstander van sulke benaderings was Nora Wattie, van 1929 die beampte vir veneriese siektes in [[Glasgow]], wat [[kontakopsporing]] en vrywillige behandeling aangemoedig het eerder as die heersende veroordelende houding, en wat self oor beter seksopvoeding en kraamsorg gepubliseer het.<ref name="Davidson2000" /> Die eerste doeltreffende behandeling vir ’n seksueel oordraagbare infeksie was salvarsan, wat vir sifilis gebruik is. Met die ontdekking van [[Antibiotikum|antibiotika]] – veral [[penisillien]] – het ’n groot aantal SOI's maklik geneesbaar geword, en dit het, saam met doeltreffende openbare gesondheidsveldtogte, in die 1960's en 1970's tot ’n algemene indruk gelei dat dié infeksies nie meer ’n ernstige bedreiging is nie. In dieselfde tyd is die belang van kontakopsporing in die behandeling van SOI's erken: deur die seksmaats van geïnfekteerde mense op te spoor en te toets, kon klinieke infeksies in die algemene bevolking doeltreffend onderdruk. === Vanaf die 1980's === [[Lêer:SheMayLookCleanBut.jpg|duimnael|links|’n Amerikaanse plakkaat uit die Tweede Wêreldoorlog wat op soldate se patriotisme ’n beroep doen om hulle teen infeksie te beskerm. Die teks onderaan lui: "Jy kan nie die [[Spilmoondhede]] verslaan as jy ’n veneriese siekte opdoen nie."]] In die 1980's het dit algemeen bekend geword dat sekere seksueel oordraagbare infeksies, soos genitale herpes en MIV, nie deur die moderne geneeskunde genees kan word nie. Vigs het in besonder ’n lang simptoomvrye tydperk waarin die virus kan vermeerder en die siekte oorgedra kan word, gevolg deur ’n simptomatiese tydperk wat sonder behandeling vinnig tot die dood lei. MIV/vigs het omstreeks 1969 vanuit [[Haïti]] in die Verenigde State beland.<ref name="Gilbert2007" /> Die besef dat vigs ’n wêreldwye [[pandemie]] kon word, het tot groot inligtingsveldtogte gelei en tot die ontwikkeling van behandelings wat die vermeerdering van MIV so lank as moontlik onderdruk. Kontakopsporing bly ook by ongeneeslike infeksies ’n belangrike maatreël, omdat dit help om die verspreiding te beperk. == Sien ook == * [[MIV]] * [[Vigs]] * [[Sifilis]] * [[Gonorree]] * [[Chlamydia]] * [[Kondoom]] * [[Kontakopsporing]] == Verwysings == {{Verwysings|2|refs= <ref name="WHO2014">{{cite web |title=Sexually transmitted infections (STIs) Fact sheet N°110 |url=https://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs110/en/ |website=who.int |date=November 2013 |access-date=30 November 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141125133056/http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs110/en/ |archive-date=25 November 2014 |url-status=live}}</ref> <ref name="who2016">{{cite web |title=Sexually transmitted infections (STIs) |publisher=[[Wêreldgesondheidsorganisasie]] |url=https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/sexually-transmitted-infections-(stis) |access-date=23 Augustus 2026}}</ref> <ref name="Women2017">{{cite web |title=Sexually transmitted infections |url=https://www.womenshealth.gov/a-z-topics/sexually-transmitted-infections |website=womenshealth.gov |date=22 Februarie 2017 |access-date=8 Desember 2017}}</ref> <ref name="Hoyle2019">{{cite book |vauthors=Hoyle A, McGeeney E |title=Great Relationships and Sex Education |publisher=Taylor and Francis |year=2019 |isbn=978-1-351-18825-8 |url=https://books.google.com/books?id=KE7ADwAAQBAJ&pg=PT261}}</ref> <ref name="Murray2013">{{cite book |vauthors=Murray PR, Rosenthal KS, Pfaller MA |title=Medical microbiology |date=2013 |publisher=Mosby |location=St. Louis, MO |isbn=978-0-323-08692-9 |page=418 |edition=7de}}</ref> <ref name="Goering2012">{{cite book |vauthors=Goering RV |title=Mims' medical microbiology |date=2012 |publisher=Saunders |location=Edinburgh |isbn=978-0-7234-3601-0 |page=245 |edition=5de}}</ref> <ref name="WHO2003Term">{{cite book |title=Guidelines for the management of sexually transmitted infections |date=2003 |publisher=Wêreldgesondheidsorganisasie |location=Genève |isbn=978-92-4-154626-3 |page=vi |url=http://applications.emro.who.int/aiecf/web79.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20141208104249/http://applications.emro.who.int/aiecf/web79.pdf |archive-date=8 Desember 2014 |url-status=live}}</ref> <ref name="CDC2013P">{{cite web |title=How You Can Prevent Sexually Transmitted Diseases |url=https://www.cdc.gov/std/prevention/default.htm |website=cdc.gov |publisher=Centers for Disease Control and Prevention |date=31 Mei 2016 |access-date=13 Desember 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141209015403/http://www.cdc.gov/std/prevention/default.htm |archive-date=9 Desember 2014 |url-status=live}}</ref> <ref name="UNESCO2018">{{cite book |url=http://unesdoc.unesco.org/images/0026/002607/260770e.pdf |title=International technical guidance on sexuality education: An evidence-informed approach |publisher=UNESCO |year=2018 |isbn=978-92-3-100259-5 |location=Parys |page=28}}</ref> <ref name="GBD2015De">{{cite journal |vauthors=Wang H, Naghavi M, Allen C, Barber RM, Bhutta ZA |title=Global, regional, and national life expectancy, all-cause mortality, and cause-specific mortality for 249 causes of death, 1980–2015: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2015 |journal=Lancet |volume=388 |issue=10053 |pages=1459–1544 |date=Oktober 2016 |pmid=27733281 |pmc=5388903 |doi=10.1016/s0140-6736(16)31012-1}}</ref> <ref name="GBD2015Pre">{{cite journal |vauthors=Vos T, Allen C, Arora M, Barber RM, Bhutta ZA, Brown A |title=Global, regional, and national incidence, prevalence, and years lived with disability for 310 diseases and injuries, 1990–2015: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2015 |journal=Lancet |volume=388 |issue=10053 |pages=1545–1602 |date=Oktober 2016 |pmid=27733282 |pmc=5055577 |doi=10.1016/S0140-6736(16)31678-6}}</ref> <ref name="Gross2011">{{cite book |vauthors=Gross G, Tyring SK |title=Sexually transmitted infections and sexually transmitted diseases |date=2011 |publisher=Springer Verlag |location=Heidelberg |isbn=978-3-642-14663-3 |page=20 |url=https://books.google.com/books?id=AnoGccgd7yQC&pg=PR20}}</ref> <ref name="Venereal">{{cite web |title=Venereal |publisher=dictionary.reference.com |url=http://dictionary.reference.com/browse/venereal |access-date=18 Junie 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130603094806/http://dictionary.reference.com/browse/venereal |archive-date=3 Junie 2013 |url-status=live}}</ref> <ref name="AllanBurridge1991">{{cite book |vauthors=Allan K, Burridge K |title=Euphemism & dysphemism: language used as shield and weapon |url=https://books.google.com/books?id=Z8NZAAAAMAAJ |year=1991 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-506622-7 |page=192}}</ref> <ref name="STIvideo">{{cite web |url=http://sexperienceuk.channel4.com/education/about/male-sti-check-up |title=Male STI check-up video |publisher=Channel 4 |year=2008 |access-date=22 Januarie 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090123014007/http://sexperienceuk.channel4.com/education/about/male-sti-check-up |archive-date=23 Januarie 2009 |url-status=live}}</ref> <ref name="Hoffman2012">{{cite book |vauthors=Hoffman B |title=Williams gynecology |publisher=McGraw-Hill Medical |location=New York |year=2012 |isbn=978-0-07-171672-7}}</ref> <ref name="Kennedy2017">{{cite journal |vauthors=Kennedy CE, Yeh PT, Pandey S, Betran AP, Narasimhan M |title=Elective cesarean section for women living with HIV: a systematic review of risks and benefits |journal=AIDS |volume=31 |issue=11 |pages=1579–1591 |date=Julie 2017 |pmid=28481770 |pmc=5491238 |doi=10.1097/QAD.0000000000001535}}</ref> <ref name="Edwards_and_Carn">{{cite journal |vauthors=Edwards S, Carne C |title=Oral sex and transmission of non-viral STIs |journal=Sexually Transmitted Infections |volume=74 |issue=2 |pages=95–100 |date=April 1998 |pmid=9634339 |pmc=1758102 |doi=10.1136/sti.74.2.95}}</ref> <ref name="Johns_Hopkins">{{cite web |vauthors=Gillisons M |title=HPV Infection Linked to Throat Cancers |website=Johns Hopkins Medicine |year=2007 |url=http://www.hopkinsmedicine.org/news/media/releases/hpv_infection_linked_to_throat_cancers |archive-url=https://web.archive.org/web/20130906193559/http://www.hopkinsmedicine.org/news/media/releases/hpv_infection_linked_to_throat_cancers |archive-date=6 September 2013 |url-status=live}}</ref> <ref name="Hoare">{{cite thesis |vauthors=Hoare AN |date=2010 |title=Mathematical models of HIV epidemics in Australia and South East Asia |degree=Ph.D |publisher=UNSW Sydney |url=http://unsworks.unsw.edu.au/fapi/datastream/unsworks:9027/SOURCE02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120419003058/http://unsworks.unsw.edu.au/fapi/datastream/unsworks%3A9027/SOURCE02 |archive-date=19 April 2012}}</ref> <ref name="ashm">{{cite web |title=Australasian contact tracing manual |publisher=Australasian Society for HIV, Viral Hepatitis and Sexual Health Medicine |url=http://ctm.ashm.org.au/Default.asp?PublicationID=6&ParentSectionID=694&SectionID=670 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110301033928/http://ctm.ashm.org.au/Default.asp?PublicationID=6&ParentSectionID=694&SectionID=670 |archive-date=1 Maart 2011}}</ref> <ref name="Varghese">{{cite journal |vauthors=Varghese B, Maher JE, Peterman TA, Branson BM, Steketee RW |title=Reducing the risk of sexual HIV transmission: quantifying the per-act risk for HIV on the basis of choice of partner, sex act, and condom use |journal=Sexually Transmitted Diseases |volume=29 |issue=1 |pages=38–43 |date=Januarie 2002 |pmid=11773877 |doi=10.1097/00007435-200201000-00007}}</ref> <ref name="Holmes_et_al">{{cite journal |vauthors=Holmes KK, Johnson DW, Trostle HJ |title=An estimate of the risk of men acquiring gonorrhea by sexual contact with infected females |journal=American Journal of Epidemiology |volume=91 |issue=2 |pages=170–174 |date=Februarie 1970 |pmid=5416250 |doi=10.1093/oxfordjournals.aje.a121125}}</ref> <ref name="Mahiane_et_al">{{cite journal |vauthors=Mahiane SG, Legeai C, Taljaard D, Latouche A, Puren A, Peillon A, Bretagnolle J, Lissouba P, Nguema EP, Gassiat E, Auvert B |title=Transmission probabilities of HIV and herpes simplex virus type 2, effect of male circumcision and interaction: a longitudinal study in a township of South Africa |journal=AIDS |volume=23 |issue=3 |pages=377–383 |date=Januarie 2009 |pmid=19198042 |pmc=2831044 |doi=10.1097/QAD.0b013e32831c5497}}</ref> <ref name="Burchell_et_al">{{cite journal |vauthors=Burchell AN, Richardson H, Mahmud SM, Trottier H, Tellier PP, Hanley J, Coutlée F, Franco EL |title=Modeling the sexual transmissibility of human papillomavirus infection using stochastic computer simulation and empirical data from a cohort study of young women in Montreal, Canada |journal=American Journal of Epidemiology |volume=163 |issue=6 |pages=534–543 |date=Maart 2006 |pmid=16421235 |doi=10.1093/aje/kwj077}}</ref> <ref name="Platt_et_al">{{cite journal |vauthors=Platt R, Rice PA, McCormack WM |title=Risk of acquiring gonorrhea and prevalence of abnormal adnexal findings among women recently exposed to gonorrhea |journal=JAMA |volume=250 |issue=23 |pages=3205–3209 |date=Desember 1983 |pmid=6417362 |doi=10.1001/jama.250.23.3205}}</ref> <ref name="SFDPH2011">{{cite web |title=STD Risks Chart |work=Department of Public Health, City & County of San Francisco |date=2011 |url=http://www.sfcityclinic.org/stdbasics/stdchart.asp |archive-url=https://web.archive.org/web/20110816154237/http://www.sfcityclinic.org/stdbasics/stdchart.asp |archive-date=16 Augustus 2011}}</ref> <ref name="Jin_et_al">{{cite journal |vauthors=Jin F, Jansson J, Law M, Prestage GP, Zablotska I, Imrie JC, Kippax SC, Kaldor JM, Grulich AE, Wilson DP |title=Per-contact probability of HIV transmission in homosexual men in Sydney in the era of HAART |journal=AIDS |volume=24 |issue=6 |pages=907–913 |date=Maart 2010 |pmid=20139750 |pmc=2852627 |doi=10.1097/QAD.0b013e3283372d90}}</ref> <ref name="bryan">{{cite web |vauthors=Bryan C |year=2011 |url=http://pathmicro.med.sc.edu/infectious%20disease/sexually%20transmitted%20diseases.htm |publisher=University of South Carolina School of Medicine |work=Microbiology and Immunology On-line |title=Infectious Disease Chapter Eight Sexually Transmitted Diseases |archive-url=https://web.archive.org/web/20140624073420/http://pathmicro.med.sc.edu/infectious%20disease/sexually%20transmitted%20diseases.htm |archive-date=24 Junie 2014}}</ref> <ref name="Merck_Manual">{{cite web |vauthors=Pearson R |title=Pinworm Infection |website=Merck Manual Home Health Handbook |year=2007 |url=http://www.merckmanuals.com/home/infections/parasitic_infections/pinworm_infection.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20131031231313/http://www.merckmanuals.com/home/infections/parasitic_infections/pinworm_infection.html |archive-date=31 Oktober 2013 |url-status=live}}</ref> <ref name="CDCGiardia">{{cite web |title=Giardia, Epidemiology & Risk Factors |publisher=Centers for Disease Control and Prevention |date=13 Julie 2012 |url=https://www.cdc.gov/parasites/giardia/epi.html |access-date=3 Julie 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150502190654/http://www.cdc.gov/parasites/giardia/epi.html |archive-date=2 Mei 2015 |url-status=live}}</ref> <ref name="CDCHepA">{{cite web |title=Hepatitis A, Division of Viral Hepatitis |publisher=Centers for Disease Control and Prevention |date=31 Mei 2015 |url=https://www.cdc.gov/hepatitis/hav/afaq.htm#transmission |access-date=3 Julie 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150704130424/http://www.cdc.gov/hepatitis/hav/afaq.htm#transmission |archive-date=4 Julie 2015 |url-status=live}}</ref> <ref name="CDCShigella">{{cite web |title=''Shigella'' Infections among Gay & Bisexual Men |publisher=Centers for Disease Control and Prevention |date=23 April 2015 |url=https://www.cdc.gov/shigella/msm.html |access-date=3 Julie 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150704130110/http://www.cdc.gov/shigella/msm.html |archive-date=4 Julie 2015 |url-status=live}}</ref> <ref name="CDCurethritis">{{cite web |url=https://www.cdc.gov/std/tg2015/urethritis-and-cervicitis.htm |title=Diseases Characterized by Urethritis and Cervicitis – 2015 STD Treatment Guidelines |website=cdc.gov |access-date=8 Desember 2017}}</ref> <ref name="Lis2015">{{cite journal |vauthors=Lis R, Rowhani-Rahbar A, Manhart LE |title=Mycoplasma genitalium infection and female reproductive tract disease: a meta-analysis |journal=Clinical Infectious Diseases |volume=61 |issue=3 |pages=418–426 |date=Augustus 2015 |pmid=25900174 |doi=10.1093/cid/civ312}}</ref> <ref name="Wiesenfeld2017">{{cite journal |vauthors=Wiesenfeld HC, Manhart LE |title=Mycoplasma genitalium in women: current knowledge and research priorities for this recently emerged pathogen |journal=The Journal of Infectious Diseases |volume=216 |issue=suppl_2 |pages=S389–S395 |date=Julie 2017 |pmid=28838078 |pmc=5853983 |doi=10.1093/infdis/jix198}}</ref> <ref name="WebMDMyco">{{cite news |url=http://www.webmd.com/a-to-z-guides/mycoplasma-infections#2 |title=Mycoplasma Infections |work=WebMD |access-date=29 Junie 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170730025112/http://www.webmd.com/a-to-z-guides/mycoplasma-infections#2 |archive-date=30 Julie 2017 |url-status=live}}</ref> <ref name="LecturioChancroid">{{cite web |url=https://www.lecturio.com/concepts/chancroid/ |title=Chancroid |website=The Lecturio Medical Concept Library |access-date=27 Augustus 2021}}</ref> <ref name="LecturioChlamydia">{{cite web |url=https://www.lecturio.com/concepts/chlamydia/ |title=Chlamydia |website=The Lecturio Medical Concept Library |access-date=27 Augustus 2021}}</ref> <ref name="LecturioGonorrhea">{{cite web |url=https://www.lecturio.com/concepts/gonorrhea/ |title=Gonorrhea |website=The Lecturio Medical Concept Library |access-date=27 Augustus 2021}}</ref> <ref name="LecturioSyphilis">{{cite web |url=https://www.lecturio.com/concepts/syphilis/ |title=Syphilis |website=The Lecturio Medical Concept Library |access-date=27 Augustus 2021}}</ref> <ref name="LecturioMolluscum">{{cite web |url=https://www.lecturio.com/concepts/molluscum-contagiosum/ |title=Molluscum Contagiosum |website=The Lecturio Medical Concept Library |access-date=27 Augustus 2021}}</ref> <ref name="LecturioPID">{{cite web |url=https://www.lecturio.com/concepts/pelvic-inflammatory-disease/ |title=Pelvic Inflammatory Disease |website=The Lecturio Medical Concept Library |access-date=27 Augustus 2021}}</ref> <ref name="LecturioOverview">{{cite web |url=https://www.lecturio.com/concepts/overview-sexually-transmitted-infections/ |title=Overview: Sexually Transmitted Infections |website=The Lecturio Medical Concept Library |access-date=27 Augustus 2021}}</ref> <ref name="OFarrell2002">{{cite journal |vauthors=O'Farrell N |title=Donovanosis |journal=Sexually Transmitted Infections |volume=78 |issue=6 |pages=452–457 |date=Desember 2002 |pmid=12473810 |pmc=1758360 |doi=10.1136/sti.78.6.452}}</ref> <ref name="Ljubin-SternakMestrovic2014">{{cite journal |vauthors=Ljubin-Sternak S, Meštrović T |title=Chlamydia trachomatis and genital mycoplasmas: pathogens with an impact on human reproductive health |journal=Journal of Pathogens |volume=2014 |pages=183167 |year=2014 |pmid=25614838 |pmc=4295611 |doi=10.1155/2014/183167 |doi-access=free}}</ref> <ref name="ZareiRezania2013">{{cite journal |vauthors=Zarei O, Rezania S, Mousavi A |title=Mycoplasma genitalium and cancer: a brief review |journal=Asian Pacific Journal of Cancer Prevention |volume=14 |issue=6 |pages=3425–3428 |year=2013 |pmid=23886122 |doi=10.7314/APJCP.2013.14.6.3425 |doi-access=free}}</ref> <ref name="ManchesterMcGowin2011">{{cite journal |vauthors=McGowin CL, Anderson-Smits C |title=Mycoplasma genitalium: an emerging cause of sexually transmitted disease in women |journal=PLOS Pathogens |volume=7 |issue=5 |pages=e1001324 |date=Mei 2011 |pmid=21637847 |pmc=3102684 |doi=10.1371/journal.ppat.1001324 |doi-access=free}}</ref> <ref name="Weinstein2012">{{cite journal |vauthors=Weinstein SA, Stiles BG |title=Recent perspectives in the diagnosis and evidence-based treatment of Mycoplasma genitalium |journal=Expert Review of Anti-Infective Therapy |volume=10 |issue=4 |pages=487–499 |date=April 2012 |pmid=22512757 |doi=10.1586/eri.12.20}}</ref> <ref name="CainiGandini2014">{{cite journal |vauthors=Caini S, Gandini S, Dudas M, Bremer V, Severi E, Gherasim A |title=Sexually transmitted infections and prostate cancer risk: a systematic review and meta-analysis |journal=Cancer Epidemiology |volume=38 |issue=4 |pages=329–338 |date=Augustus 2014 |pmid=24986642 |doi=10.1016/j.canep.2014.06.002}}</ref> <ref name="SchlichtLovrich2004">{{cite journal |vauthors=Schlicht MJ, Lovrich SD, Sartin JS, Karpinsky P, Callister SM, Agger WA |title=High prevalence of genital mycoplasmas among sexually active young adults with urethritis or cervicitis symptoms in La Crosse, Wisconsin |journal=Journal of Clinical Microbiology |volume=42 |issue=10 |pages=4636–4640 |date=Oktober 2004 |pmid=15472322 |pmc=522307 |doi=10.1128/JCM.42.10.4636-4640.2004}}</ref> <ref name="McIverRismanto2009">{{cite journal |vauthors=McIver CJ, Rismanto N, Smith C, Naing ZW, Rayner B, Lusk MJ, Konecny P, White PA, Rawlinson WD |title=Multiplex PCR testing detection of higher-than-expected rates of cervical mycoplasma, ureaplasma, and trichomonas and viral agent infections in sexually active Australian women |journal=Journal of Clinical Microbiology |volume=47 |issue=5 |pages=1358–1363 |date=Mei 2009 |pmid=19261782 |pmc=2681846 |doi=10.1128/JCM.01873-08}}</ref> <ref name="TaylorRobinson1996">{{cite journal |vauthors=Taylor-Robinson D |title=Infections due to species of Mycoplasma and Ureaplasma: an update |journal=Clinical Infectious Diseases |volume=23 |issue=4 |pages=671–682 |date=Oktober 1996 |pmid=8909826 |doi=10.1093/clinids/23.4.671}}</ref> <ref name="ClarkTal2014">{{cite journal |vauthors=Sharma H, Tal R, Clark NA, Segars JH |title=Microbiota and pelvic inflammatory disease |journal=Seminars in Reproductive Medicine |volume=32 |issue=1 |pages=43–49 |date=Januarie 2014 |pmid=24390920 |pmc=4148456 |doi=10.1055/s-0033-1361822}}</ref> <ref name="LarsenHwang2010">{{cite journal |vauthors=Larsen B, Hwang J |title=Mycoplasma, Ureaplasma, and adverse pregnancy outcomes: a fresh look |journal=Infectious Diseases in Obstetrics and Gynecology |volume=2010 |pages=1–7 |year=2010 |pmid=20706675 |pmc=2913664 |doi=10.1155/2010/521921 |doi-access=free}}</ref> <ref name="CDCRingworm">{{cite web |title=Clinician Brief: Emerging Ringworm |date=6 Februarie 2026 |url=https://www.cdc.gov/ringworm/hcp/clinical-overview/emerging-ringworm-facts-for-clinicians.html |website=cdc.gov |access-date=21 April 2026}}</ref> <ref name="Workowski2006">{{cite journal |vauthors=Workowski KA, Berman SM |title=Sexually transmitted diseases treatment guidelines, 2006 |journal=MMWR. Recommendations and Reports |volume=55 |issue=RR-11 |pages=1–94 |date=Augustus 2006 |pmid=16888612 |url=https://www.cdc.gov/mmwr/preview/mmwrhtml/rr5511a1.htm}}</ref> <ref name="Wu1995">{{cite journal |vauthors=Wu JC, Chen CM, Sheen IJ, Lee SD, Tzeng HM, Choo KB |title=Evidence of transmission of hepatitis D virus to spouses from sequence analysis of the viral genome |journal=Hepatology |volume=22 |issue=6 |pages=1656–1660 |date=Desember 1995 |pmid=7489970 |doi=10.1002/hep.1840220607}}</ref> <ref name="Farci2003">{{cite journal |vauthors=Farci P |title=Delta hepatitis: an update |journal=Journal of Hepatology |volume=39 |issue=Suppl 1 |pages=S212–S219 |year=2003 |pmid=14708706 |doi=10.1016/S0168-8278(03)00331-3}}</ref> <ref name="Shukla2004">{{cite journal |vauthors=Shukla NB, Poles MA |title=Hepatitis B virus infection: co-infection with hepatitis C virus, hepatitis D virus, and human immunodeficiency virus |journal=Clinics in Liver Disease |volume=8 |issue=2 |pages=445–460 |date=Mei 2004 |pmid=15481349 |doi=10.1016/j.cld.2004.02.005}}</ref> <ref name="Baussano2016">{{cite journal |vauthors=Baussano I, Lazzarato F, Brisson M, Franceschi S |title=Human papillomavirus vaccination at a time of changing sexual behavior |journal=Emerging Infectious Diseases |volume=22 |issue=1 |pages=18–23 |date=Januarie 2016 |pmid=26691673 |pmc=4696692 |doi=10.3201/eid2201.150791}}</ref> <ref name="CDCZika">{{cite web |title=Zika Virus |url=https://www.cdc.gov/zika/hc-providers/clinical-guidance/sexualtransmission.html |website=cdc.gov |date=5 November 2014 |access-date=22 Mei 2020}}</ref> <ref name="HoffmanWilliams2012">{{cite book |title=Williams gynecology |date=2012 |publisher=McGraw-Hill Medical |vauthors=Hoffman BL, Williams JW |isbn=978-0-07-171672-7 |edition=2de |location=New York |oclc=779244257}}</ref> <ref name="CDCLice">{{cite web |url=https://www.cdc.gov/parasites/lice/index.html |title=CDC – Lice |publisher=Centers for Disease Control and Prevention |date=2 Mei 2017 |access-date=4 Desember 2017}}</ref> <ref name="CDCPubicLice">{{cite web |url=https://www.cdc.gov/parasites/lice/pubic/index.html |title=Lice: Pubic |work=Centers for Disease Control and Prevention |date=2 Mei 2017 |access-date=4 Desember 2017}}</ref> <ref name="King2009">{{cite book |vauthors=King B |title=Human Sexuality Today |edition=6de |location=Upper Saddle River |publisher=Pearson Education |year=2009}}</ref> <ref name="MedlinePlusChlamydia">{{cite web |url=https://www.nlm.nih.gov/medlineplus/chlamydiainfections.html |title=Chlamydia Infections: MedlinePlus |publisher=nlm.nih.gov |access-date=30 Junie 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130702144024/http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/chlamydiainfections.html |archive-date=2 Julie 2013 |url-status=live}}</ref> <ref name="WebMDHerpes">{{cite web |url=http://www.webmd.com/genital-herpes/guide/genital-herpes-basics |title=The Basics of Genital Herpes |work=WebMD |access-date=22 April 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140922132912/http://www.webmd.com/genital-herpes/guide/genital-herpes-basics |archive-date=22 September 2014 |url-status=live}}</ref> <ref name="AvertHerpes">{{cite web |url=http://www.avert.org/herpes.htm |title=Herpes |publisher=Avert.org |access-date=30 Junie 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130704200815/http://www.avert.org/herpes.htm |archive-date=4 Julie 2013 |url-status=live}}</ref> <ref name="FamilyDoctorHPV">{{cite web |url=http://familydoctor.org/familydoctor/en/diseases-conditions/human-papillomavirus-hpv.html |title=Human Papillomavirus (HPV): Overview |publisher=FamilyDoctor.org |date=1 Desember 2010 |access-date=30 Junie 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130703081608/http://familydoctor.org/familydoctor/en/diseases-conditions/human-papillomavirus-hpv.html |archive-date=3 Julie 2013 |url-status=live}}</ref> <ref name="CDCHPV">{{cite web |url=https://www.cdc.gov/std/hpv/stdfact-hpv.htm |title=STD Facts – Human papillomavirus (HPV) |publisher=cdc.gov |access-date=30 Junie 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130628022801/http://www.cdc.gov/std/HPV/STDFact-HPV.htm |archive-date=28 Junie 2013 |url-status=live}}</ref> <ref name="MedlinePlusGonorrhea">{{cite web |url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmedhealth/PMH0001616/ |title=Gonorrhea – National Library of Medicine – PubMed Health |publisher=ncbi.nlm.nih.gov |access-date=30 Junie 2013}}</ref> <ref name="CDCSyphilis">{{cite web |url=https://www.cdc.gov/std/syphilis/stdfact-syphilis.htm |title=STD Facts – Syphilis |publisher=cdc.gov |access-date=18 Februarie 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130211181644/http://www.cdc.gov/std/syphilis/stdfact-syphilis.htm |archive-date=11 Februarie 2013 |url-status=live}}</ref> <ref name="WHOSyphilis">{{cite web |url=https://www.who.int/docstore/hiv/GRSTI/005.htm |title=Syphilis |publisher=who.int |access-date=18 Februarie 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061030205556/http://www.who.int/docstore/hiv/GRSTI/005.htm |archive-date=30 Oktober 2006}}</ref> <ref name="ClementOkeke2014">{{cite journal |vauthors=Clement ME, Okeke NL, Hicks CB |title=Treatment of syphilis: a systematic review |journal=JAMA |volume=312 |issue=18 |pages=1905–1917 |date=November 2014 |pmid=25387188 |pmc=6690208 |doi=10.1001/jama.2014.13259}}</ref> <ref name="CDCTrich">{{cite web |url=https://www.cdc.gov/std/trichomonas/stdfact-trichomoniasis.htm |title=STD Facts – Trichomoniasis |publisher=cdc.gov |access-date=18 Februarie 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130219210323/http://www.cdc.gov/std/trichomonas/STDFact-Trichomoniasis.htm |archive-date=19 Februarie 2013 |url-status=live}}</ref> <ref name="MedlinePlusTrich">{{cite web |url=https://www.nlm.nih.gov/medlineplus/trichomoniasis.html |title=Trichomoniasis: MedlinePlus |publisher=nlm.nih.gov |access-date=18 Februarie 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130302033550/http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/trichomoniasis.html |archive-date=2 Maart 2013 |url-status=live}}</ref> <ref name="NHSTrich">{{cite web |url=http://www.nhs.uk/conditions/trichomonas_vaginalis/Pages/Introduction.aspx |title=Trichomoniasis – NHS Choices |publisher=nhs.uk |date=27 Februarie 2012 |access-date=18 Februarie 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130211095944/http://www.nhs.uk/conditions/trichomonas_vaginalis/Pages/Introduction.aspx |archive-date=11 Februarie 2013 |url-status=live}}</ref> <ref name="MayoHIV">{{cite web |url=http://www.mayoclinic.com/health/hiv-aids/DS00005 |title=HIV/AIDS |publisher=Mayo Clinic |date=11 Augustus 2012 |access-date=30 Junie 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130703100900/http://www.mayoclinic.com/health/hiv-aids/DS00005 |archive-date=3 Julie 2013 |url-status=live}}</ref> <ref name="AvertAIDS">{{cite web |url=http://www.avert.org/aids.htm |title=AIDS |publisher=Avert.org |access-date=30 Junie 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130704193504/http://www.avert.org/aids.htm |archive-date=4 Julie 2013 |url-status=live}}</ref> <ref name="NIAIDHIV">{{cite web |url=https://www.niaid.nih.gov/topics/hivaids/understanding/treatment/pages/default.aspx |title=HIV/AIDS Treatment |publisher=niaid.nih.gov |date=3 Junie 2009 |access-date=30 Junie 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130703101033/http://www.niaid.nih.gov/topics/hivaids/understanding/treatment/pages/default.aspx |archive-date=3 Julie 2013 |url-status=live}}</ref> <ref name="Salam2017">{{cite journal |vauthors=Salam AP, Horby PW |title=The breadth of viruses in human semen |journal=Emerging Infectious Diseases |volume=23 |issue=11 |pages=1922–1924 |date=November 2017 |pmid=29048276 |pmc=5652425 |doi=10.3201/eid2311.171049}}</ref> <ref name="Naidu2009">{{cite book |vauthors=Naidu KM |title=Community Health Nursing |publisher=Gen Next Publications |year=2009 |page=248}}</ref> <ref name="MicrobiologyBytes">{{cite web |title=Virus Pathogenesis |work=Microbiology Bytes |url=http://www.microbiologybytes.com/virology/Pathogenesis.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20090409095719/http://www.microbiologybytes.com/virology/Pathogenesis.html |archive-date=9 April 2009}}</ref> <ref name="SafeSexChart">{{cite web |vauthors=Blue V |title=Safe Sex Chart |work=Violet Blue: Open Source Sex |url=http://www.tinynibbles.com/safersexchart.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20090221083445/http://www.tinynibbles.com/safersexchart.html |archive-date=21 Februarie 2009}}</ref> <ref name="CDCPregnancy">{{cite web |title=STDs during Pregnancy – CDC Fact Sheet (Detailed) |publisher=Centers for Disease Control and Prevention |date=8 Junie 2020 |url=https://www.cdc.gov/std/pregnancy/stdfact-pregnancy-detailed.htm |access-date=11 Februarie 2016}}</ref> <ref name="Quilliam2011">{{cite journal |vauthors=Quilliam S |title='The Cringe Report': why patients don't dare ask questions, and what we can do about that |journal=The Journal of Family Planning and Reproductive Health Care |volume=37 |issue=2 |pages=110–112 |date=April 2011 |pmid=21454267 |doi=10.1136/jfprhc.2011.0060 |doi-access=free}}</ref> <ref name="USPSTFcounseling">{{cite web |title=Draft Recommendation Statement: Sexually Transmitted Infections: Behavioral Counseling |url=https://www.uspreventiveservicestaskforce.org/Page/Document/draft-recommendation-statement/sexually-transmitted-infections-behavioral-counseling2 |website=uspreventiveservicestaskforce.org |access-date=19 Desember 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191219004019/https://www.uspreventiveservicestaskforce.org/Page/Document/draft-recommendation-statement/sexually-transmitted-infections-behavioral-counseling2 |archive-date=19 Desember 2019}}</ref> <ref name="cdc2015">{{cite journal |vauthors=Workowski KA, Bolan GA |title=Sexually transmitted diseases treatment guidelines, 2015 |journal=MMWR. Recommendations and Reports |volume=64 |issue=RR-03 |pages=1–137 |date=Junie 2015 |pmid=26042815 |pmc=5885289 |url=https://www.cdc.gov/mmwr/preview/mmwrhtml/rr6403a1.htm}}</ref> <ref name="Villhauer2005">{{cite web |vauthors=Villhauer T |title=Condoms Preventing HPV? |publisher=University of Iowa Student Health Service/Health Iowa |date=20 Mei 2005 |url=http://www.uistudenthealth.com/question/default.aspx?q=738 |access-date=26 Julie 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100314084306/http://www.uistudenthealth.com/question/default.aspx?q=738 |archive-date=14 Maart 2010}}</ref> <ref name="DesaiWoodhall2015">{{cite journal |vauthors=Desai M, Woodhall SC, Nardone A, Burns F, Mercey D, Gilson R |title=Active recall to increase HIV and STI testing: a systematic review |journal=Sexually Transmitted Infections |volume=91 |issue=5 |pages=314–323 |date=Augustus 2015 |pmid=25759476 |doi=10.1136/sextrans-2014-051930 |doi-access=free}}</ref> <ref name="CDCMSMhep">{{cite web |url=https://www.cdc.gov/hepatitis/populations/msm.htm |title=Men Who Have Sex with Men: Populations and Settings, Division of Viral Hepatitis |date=31 Mei 2015 |website=cdc.gov |access-date=13 Desember 2017}}</ref> <ref name="BaardaSikora2015">{{cite journal |vauthors=Baarda BI, Sikora AE |title=Proteomics of Neisseria gonorrhoeae: the treasure hunt for countermeasures against an old disease |journal=Frontiers in Microbiology |volume=6 |pages=1190 |year=2015 |pmid=26579097 |pmc=4620152 |doi=10.3389/fmicb.2015.01190 |doi-access=free}}</ref> <ref name="PPFemaleCondom">{{cite web |work=Planned Parenthood |title=Condón femenino |url=https://www.plannedparenthood.org/es/temas-de-salud/anticonceptivos/condon-femenino}}</ref> <ref name="MSCBS">{{cite web |url=http://www.mscbs.gob.es/campannas/campanas10/embarazoescosade2/metodos-anticonceptivos.jsp |title=Métodos anticonceptivos y de prevención de las ITS |publisher=Ministerio de Sanidad, Consumo y Bienestar Social |access-date=18 November 2018}}</ref> <ref name="Wilkinson2002">{{cite journal |vauthors=Wilkinson D, Ramjee G, Tholandi M, Rutherford G |title=Nonoxynol-9 for preventing vaginal acquisition of sexually transmitted infections by women from men |journal=The Cochrane Database of Systematic Reviews |issue=4 |pages=CD003939 |year=2002 |volume=2012 |pmid=12519623 |doi=10.1002/14651858.CD003939 |pmc=11801786}}</ref> <ref name="Williams2009">{{cite book |vauthors=Williams M |title=Healthy Choices for Fertility Control |publisher=CreateSpace |location=Scotts Valley, CA |date=2009 |isbn=978-1-4486-6472-6}}</ref> <ref name="Obiero2021">{{cite journal |vauthors=Obiero J, Ogongo P, Mwethera PG, Wiysonge CS |title=Topical microbicides for preventing sexually transmitted infections |journal=The Cochrane Database of Systematic Reviews |volume=2021 |issue=3 |pages=CD007961 |date=Maart 2021 |pmid=33719075 |pmc=8092571 |doi=10.1002/14651858.CD007961.pub3}}</ref> <ref name="MasonJones2016">{{cite journal |vauthors=Mason-Jones AJ, Sinclair D, Mathews C, Kagee A, Hillman A, Lombard C |title=School-based interventions for preventing HIV, sexually transmitted infections, and pregnancy in adolescents |journal=The Cochrane Database of Systematic Reviews |volume=2016 |issue=11 |pages=CD006417 |date=November 2016 |pmid=27824221 |pmc=5461872 |doi=10.1002/14651858.CD006417.pub3}}</ref> <ref name="cdcscreen">{{cite web |title=Screening Recommendations and Considerations Referenced in Treatment Guidelines |publisher=Centers for Disease Control and Prevention |url=https://www.cdc.gov/std/prevention/screeningreccs.htm |access-date=23 Augustus 2026}}</ref> <ref name="Gavin2014">{{cite journal |vauthors=Gavin L, Moskosky S, Carter M, Curtis K, Glass E, Godfrey E, Marcell A, Mautone-Smith N, Pazol K, Tepper N, Zapata L |title=Providing quality family planning services: recommendations of CDC and the U.S. Office of Population Affairs |journal=MMWR. Recommendations and Reports |volume=63 |issue=RR-04 |pages=1–54 |date=April 2014 |pmid=24759690 |url=https://www.cdc.gov/mmwr/preview/mmwrhtml/rr6304a1.htm}}</ref> <ref name="USPSTF2014">{{cite web |title=Screening for Chlamydia and Gonorrhea: U.S. Preventive Services Task Force Recommendation Statement |url=http://www.uspreventiveservicestaskforce.org/draftrec2.htm#ref5 |work=USPSTF |access-date=29 April 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111009221035/http://www.uspreventiveservicestaskforce.org/draftrec2.htm#ref5 |archive-date=9 Oktober 2011}}</ref> <ref name="mci2017">{{cite book |vauthors=McInerny TK |date=2017 |title=Textbook of Pediatric Care |edition=2de |publisher=American Academy of Pediatrics |isbn=978-1-58110-966-5}}</ref> <ref name="EPT2006">{{cite web |url=https://www.cdc.gov/std/treatment/EPTFinalReport2006.pdf |title=Expedited Partner Therapy in the Management of Sexually Transmitted Diseases |date=2 Februarie 2006 |publisher=Centers for Disease Control and Prevention |archive-url=https://web.archive.org/web/20091102171329/http://cdc.gov/std/treatment/EPTFinalReport2006.pdf |archive-date=2 November 2009}}</ref> <ref name="Ferreira2013">{{cite journal |vauthors=Ferreira A, Young T, Mathews C, Zunza M, Low N |title=Strategies for partner notification for sexually transmitted infections, including HIV |journal=The Cochrane Database of Systematic Reviews |volume=2013 |issue=10 |pages=CD002843 |date=Oktober 2013 |pmid=24092529 |pmc=7138045 |doi=10.1002/14651858.CD002843.pub2}}</ref> <ref name="WHO2004DALY">{{cite web |url=https://www.who.int/healthinfo/global_burden_disease/estimates_country/en/index.html |title=WHO Disease and injury country estimates |year=2004 |work=Wêreldgesondheidsorganisasie |access-date=11 November 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091111101009/http://www.who.int/healthinfo/global_burden_disease/estimates_country/en/index.html |archive-date=11 November 2009 |url-status=live}}</ref> <ref name="GBD2013">{{cite journal |vauthors=Naghavi M, Wang H, Lozano R, Davis A, Liang X, Zhou M |title=Global, regional, and national age-sex specific all-cause and cause-specific mortality for 240 causes of death, 1990–2013: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2013 |journal=Lancet |volume=385 |issue=9963 |pages=117–171 |date=Januarie 2015 |pmid=25530442 |pmc=4340604 |doi=10.1016/S0140-6736(14)61682-2}}</ref> <ref name="CDC2012Cases">{{cite web |title=STD Trends in the United States: 2010 National Data for Gonorrhea, Chlamydia, and Syphilis |url=https://www.cdc.gov/std/stats10/trends.htm |publisher=Centers for Disease Control and Prevention |access-date=15 September 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120909055432/http://www.cdc.gov/std/stats10/trends.htm |archive-date=9 September 2012 |url-status=live}}</ref> <ref name="Altman2008">{{cite news |vauthors=Altman LK |url=https://www.nytimes.com/2008/03/12/science/12std.html |title=Sex Infections Found in Quarter of Teenage Girls |work=The New York Times |date=12 Maart 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170626154853/http://www.nytimes.com/2008/03/12/science/12std.html?_r=1 |archive-date=26 Junie 2017}}</ref> <ref name="Tanner2008">{{cite news |vauthors=Tanner L |url=http://newsok.com/article/3214748/1205233095 |title=CDC study says at least 1 in 4 teen girls has a sexually transmitted disease; HPV most common |work=The Oklahoman |date=11 Maart 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100420035355/http://newsok.com/article/3214748/1205233095 |archive-date=20 April 2010}}</ref> <ref name="KFF2019">{{cite web |title=State Health Facts |url=https://www.kff.org/other/state-indicator/distribution-by-age/ |website=kff.org |date=4 Desember 2019 |publisher=Kaiser Family Foundation |access-date=8 Februarie 2020}}</ref> <ref name="Gholipour2014">{{cite web |vauthors=Gholipour B |title=Hidden STD Epidemic: 110 Million Infections in the US |url=https://www.livescience.com/48100-sexually-transmitted-infections-50-states-map.html |website=Live Science |date=6 Oktober 2014 |access-date=8 Februarie 2020}}</ref> <ref name="PharmJ2018">{{cite news |title=Over 400,000 sexually transmitted infections reported in England in 2017, PHE report reveals |url=https://www.pharmaceutical-journal.com/20204963.article |publisher=Pharmaceutical Journal |date=6 Junie 2018 |access-date=30 Augustus 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180830210234/https://www.pharmaceutical-journal.com/20204963.article |archive-date=30 Augustus 2018}}</ref> <ref name="UNAIDS2007">{{cite web |author=UNAIDS, Wêreldgesondheidsorganisasie |date=Desember 2007 |title=2007 AIDS epidemic update |url=http://data.unaids.org/pub/EPISlides/2007/2007_epiupdate_en.pdf |access-date=12 Maart 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080527201701/http://data.unaids.org/pub/EPISlides/2007/2007_epiupdate_en.pdf |archive-date=27 Mei 2008}}</ref> <ref name="CDCHIVglance">{{cite web |url=https://www.cdc.gov/hiv/statistics/basics/ataglance.html |title=HIV in the United States: At A Glance |work=Centers for Disease Control and Prevention |archive-url=https://web.archive.org/web/20140713114156/http://www.cdc.gov/hiv/statistics/basics/ataglance.html |archive-date=13 Julie 2014}}</ref> <ref name="NPR2012">{{cite web |url=https://www.npr.org/2012/07/05/156292172/aids-in-black-america-a-public-health-crisis |title=AIDS In Black America: A Public Health Crisis |work=NPR |date=5 Julie 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150711080846/http://www.npr.org/2012/07/05/156292172/aids-in-black-america-a-public-health-crisis |archive-date=11 Julie 2015}}</ref> <ref name="MNhepB">{{cite web |url=http://www.health.state.mn.us/divs/idepc/diseases/hepb/hepbstd.html |title=Hepatitis: Type B (caused by hepatitis B virus) |work=Minnesota Department of Health |archive-url=https://web.archive.org/web/20100523234449/http://www.health.state.mn.us/divs/idepc/diseases/hepb/hepbstd.html |archive-date=23 Mei 2010}}</ref> <ref name="FDAhepB">{{cite web |url=https://www.fda.gov/ohrms/dockets/ac/02/slides/3885S2_02_Hoofnagle/tsld002.htm |title=Hepatitis B |work=U.S. Food and Drug Administration |archive-url=https://web.archive.org/web/20100315015945/https://www.fda.gov/ohrms/dockets/ac/02/slides/3885S2_02_Hoofnagle/tsld002.htm |archive-date=15 Maart 2010}}</ref> <ref name="WHOhepDay2012">{{cite web |title=World Hepatitis Day 2012 |url=https://www.who.int/csr/disease/hepatitis/world_hepatitis_day/en/ |publisher=Wêreldgesondheidsorganisasie |date=2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121023233019/http://www.who.int/csr/disease/hepatitis/world_hepatitis_day/en/ |archive-date=23 Oktober 2012 |url-status=live}}</ref> <ref name="sal2">{{cite book |vauthors=Salmon M |title=Medieval syphilis and treponemal disease |date=2022 |publisher=ARC Humanities Press |isbn=978-1-80270-048-0 |series=Past imperfect |location=Leeds}}</ref> <ref name="Salmon2022b">{{cite book |vauthors=Salmon M |url=https://www.cambridge.org/core/product/identifier/9781802700893/type/book |title=Medieval Syphilis and Treponemal Disease |date=31 Augustus 2022 |publisher=Amsterdam University Press |isbn=978-1-80270-089-3 |edition=1ste |doi=10.1017/9781802700893.004}}</ref> <ref name="Lee2012">{{cite journal |vauthors=Lee KC |date=1 Februarie 2012 |title=The Clap Heard Round the World |url=http://archderm.jamanetwork.com/article.aspx?doi=10.1001/archdermatol.2011.2716 |journal=Archives of Dermatology |volume=148 |issue=2 |pages=223 |doi=10.1001/archdermatol.2011.2716 |issn=0003-987X}}</ref> <ref name="sal1">{{cite book |vauthors=Salmon M |url=https://www.cambridge.org/core/product/identifier/9781802700893/type/book |title=Medieval Syphilis and Treponemal Disease |date=31 Augustus 2022 |publisher=Amsterdam University Press |isbn=978-1-80270-089-3 |edition=1ste |doi=10.1017/9781802700893.005}}</ref> <ref name="Sandberg2010">{{cite journal |vauthors=Sandberg B |date=2010 |title="All the Many and Varied Remedies and Secrets": Sexual Practices and Reproductive Knowledge in the Renaissance |url=https://www.jstor.org/stable/23541517 |journal=Early Modern Women |volume=5 |pages=235–242 |issn=1933-0065}}</ref> <ref name="ArderneEvidence">{{cite book |chapter=Evidence from Medical Writings: A Suggestive Example |date=2022 |title=Medieval Syphilis and Treponemal Disease |pages=53–60 |veditors=Salmon M |chapter-url=https://www.cambridge.org/core/books/medieval-syphilis-and-treponemal-disease/evidence-from-medical-writings-a-suggestive-example/CE8FE37033CB931C56FC100F830E92A0 |publisher=Arc Humanities Press |isbn=978-1-80270-089-3 |access-date=6 April 2026}}</ref> <ref name="Henderson2024">{{cite book |vauthors=Henderson J |title=The French Disease in Renaissance Italy: Representation and Experience |publisher=Cambridge University Press |year=2024 |isbn=978-1-009-23631-7}}</ref> <ref name="arr">{{cite book |vauthors=Arrizabalaga J, Henderson J, French RK |title=The great pox: the French disease in Renaissance Europe |date=1997 |publisher=Yale University Press |isbn=978-0-300-06934-1 |location=New Haven}}</ref> <ref name="hay">{{cite book |vauthors=Hayden D |title=Pox: genius, madness, and the mysteries of syphilis |date=2004 |publisher=BasicBooks |isbn=978-0-465-02882-5 |location=New York}}</ref> <ref name="Arrizabalaga1997b">{{cite book |vauthors=Arrizabalaga J, French RK, Henderson J |title=The great pox: the French disease in Renaissance Europe |date=1997 |publisher=Yale University Press |isbn=978-0-300-06934-1 |location=New Haven/Londen}}</ref> <ref name="Siena2004">{{cite book |chapter=The Foul Disease and Moral Reform? The Lock Hospital |date=2004 |title=Venereal Disease, Hospitals and the Urban Poor: London's 'Foul Wards,' 1600–1800 |pages=181–218 |veditors=Siena KP |chapter-url=https://www.cambridge.org/core/books/venereal-disease-hospitals-and-the-urban-poor/foul-disease-and-moral-reform-the-lock-hospital/282F26FE3EFE42040000A910F224F5CC |series=Rochester Studies in Medical History |publisher=Boydell & Brewer |doi=10.1017/9781580466264.006 |isbn=978-1-58046-626-4 |access-date=28 April 2026}}</ref> <ref name="mcg">{{cite book |vauthors=McGough L |title=Gender, Sexuality, and Syphilis in Early Modern Venice: The Disease That Came to Stay |date=2010 |publisher=Palgrave Macmillan UK |isbn=978-0-230-29807-1 |series=Early Modern History: Society and Culture |location=Londen}}</ref> <ref name="Davidson2000">{{cite book |vauthors=Davidson R |year=2000 |title=Dangerous liaisons: a social history of venereal disease in twentieth-century Scotland |series=Clio Medica |volume=57 |location=Amsterdam |publisher=Rodopi |pages=1–383 |isbn=90-420-0618-8 |oclc=45139781 |pmid=11027064}}</ref> <ref name="Gilbert2007">{{cite journal |vauthors=Gilbert MT, Rambaut A, Wlasiuk G, Spira TJ, Pitchenik AE, Worobey M |title=The emergence of HIV/AIDS in the Americas and beyond |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America |volume=104 |issue=47 |pages=18566–18570 |date=November 2007 |pmid=17978186 |pmc=2141817 |doi=10.1073/pnas.0705329104 |doi-access=free}}</ref> }} == Eksterne skakels == * [https://www.cdc.gov/mmwr/preview/mmwrhtml/rr5912a1.htm CDC Sexually Transmitted Diseases Treatment Guidelines, 2010] * [https://www.unfpa.org/sites/default/files/pub-pdf/sti_breaking.pdf UNFPA: Breaking the Cycle of Sexually Transmitted Infections] * [http://wonder.cdc.gov/std.html CDC: Sexually transmitted diseases in the U.S.] {{Normdata}} [[Kategorie:Seksueel oordraagbare siektes| ]] 9a6y723xcqhkfxhp93y96wrxdkj6z4o 0 22678 2967998 2586430 2026-09-17T10:32:03Z Lovetiqa 214641 2967998 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Musikale kunstenaar | naam = Paramore | beeld = Hayley Williams van Paramore.jpg | beeldgrootte = | dwarsformaat = | beeldbeskrywing = | beeldonderskrif = Hayley Williams, die voorsanger van Paramore, tydens 'n opvoering. | agtergrondkleur = groep | geboortenaam = | alias = | geboortedatum = | geboorteplek = | oorsprong = [[Franklin, Tennessee|Franklin]], [[Tennessee]], [[VSA]] | sterfdatum = | sterfplek = | genre = [[Pop punk]]<br />[[Power pop]]<br />[[Pop rock]]<br />[[Alternative rock]] | beroep = | instrument = | jare_aktief = [[2004]] – [[hede]] | etiket = [[Fueled by Ramen]]<br />[[Atlantic Records]] | assosiasies = | webwerf = http://www.paramore.net/ | huidige_lede = Hayley Williams<br />Zac Farro<br />Taylor York | gewese_lede = Josh Farro<br />Jeremy Davis<br />Jason Bynum<br /> John Hembree<br />William 'Hunter' Lamb }} '''Paramore''' is 'n [[rock]]groep vanaf [[Franklin, Tennessee|Franklin]], [[Tennessee]] in die [[Verenigde State van Amerika]]. == Geskiedenis == Paramore is deur drie lede begin: broers Zac en Josh Farro, en Hayley Williams. Toe Williams 13 jaar oud was, het sy van haar tuisdorp, Meridian, [[Mississippi]], na 'n [[Nashville]]-dorp getrek, waar sy die Farro broers ontmoet het. In die daaropvolgende paar jaar het Paramore op plekke buite die Nashvilla-gebied begin optree, insluitende op konserte soos die [[Purple Door]] en die bekroonde [[Warped Tour]]. In [[April]] [[2005]], nadat hulle slegs een keer deur 'n grootkop by die uitgewersmaatskappy [[Fueled by Ramen]] raakgesien is, is die groep 'n reuse-platekontrak aangebied waarmee hulle 'n CD sou kon vervaardig. == Groeplede == * Hayley Williams (gebore [[27 Desember]] [[1988]]) – [[sang|voorsangeres]], [[pianis]], [[akoestiese kitaar]]. * Zac Farro – [[tromme]]. * Taylor York – [[ritmiese kitaar]]. == Gewese lede == * Jeremy Davis (gebore [[8 Februarie]] [[1985]]) – [[baskitaar]]. * John Hembree – [[baskitaar]]. * Jason Bynum – [[ritmiese kitaar]]. * William "Hunter" Lamb – [[ritmiese kitaar]]. * Josh Farro (gebore [[29 September]] [[1987]]) – [[kitaar|hoofkitaar]], [[sang|agtergrondsanger]]. === Treffers === {| class="wikitable" style="margin:auto;" ! width="28" rowspan="2"| Jaar ! width="300" rowspan="2"| Titel ! colspan="4"| Ranglysplek ! width="300" rowspan="2"| Album |- ! width="86"| <small>[[Billboard Hot 100]]</small> ! width="86"| <small>[[Modern Rock Tracks chart|VSA Moderne Rock]]</small> ! width="86"| <small>[[Mainstream Rock Tracks chart|VSA Hoofstroomrock]]</small> ! width="86"| <small>[[UK Singles Chart|VK Trefferranglys]]</small> |- | rowspan="3"|[[2006 in music|2006]] | "[[Pressure (lied)|Pressure]]" ! - ! - ! - ! - | rowspan="3"|''[[All We Know Is Falling]]'' |- | "[[Emergency (lied)|Emergency]]" ! - ! - ! - ! - |- | "[[All We Know]]" ! - ! - ! - ! - |- | rowspan="1"|[[2007 in music|2007]] | "[[Misery Business]]" ! - ! - ! - ! - | rowspan="1"|''[[RIOT!]]'' |} == Ateljeealbums == * All We Know Is Falling (2005) * Riot! (2007) * Brand New Eyes (2009) * Paramore (2013) * After Laughter (2016) * This Is Why (2023) == Eksterne skakels == {{Commonskat|Paramore}} * [http://www.paramore.net/ Amptelike webtuiste] * [http://www.myspace.com/paramore Amptelike MySpace] * [http://www.purevolume.com/paramore Amptelike Purevolume-blad] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080315181310/http://www.purevolume.com/PARAMORE |date=15 Maart 2008 }} * [http://paramoreband.livejournal.com/ Amptelike LiveJournal] * [http://community.livejournal.com/paramoremusic/ Paramore se LiveJournal Community] * [http://www.absolutepunk.net/showthread.php?p=6615517#post6615517 Onderhoud op AbsolutePunk.net] * [http://www.last.fm/music/Paramore Paramore op Last.fm] {{Normdata}} [[Kategorie:Amerikaanse musiekgroepe]] r5tabzvr06bgibzddtx5s6qh3owjlq0 0 23477 2967813 2696889 2026-09-16T19:50:49Z SpesBona 2720 Hersien 2967813 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Tennisspeler | spelernaam = Venus Williams | beeld = [[Lêer:Williams V. US16 (34) (29749092002).jpg|250px]] | onderskrif = Venus Williams tydens die [[VSA-Ope (tennis)|VSA-Ope]] in 2016 | vollenaam = Venus Ebony Starr Williams | noemnaam = | land = {{vlagland|Verenigde State}} | woonplek = Palm Beach Gardens, [[Florida]]<ref name=WTAStats>{{en}} {{cite web |url=https://www.wtatennis.com/players/230220/venus-williams |title=Venus Williams |publisher=Women's Tennis Association |accessdate=14 September 2026}}</ref> | geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1980|7|17}}<ref name="WTAStats" /> | geboorteplek = [[Lynwood, Kalifornië|Lynwood]], [[Kalifornië]]<ref name="WTAStats" /> | sterftedatum = | sterfteplek = | lengte = 1,85&nbsp;m<ref name="WTAStats" /> | gewig = | college = Indiana Universiteit-Oos (BSBA) | afrigter = Richard Williams<br />Oracene Price<br />Morris King<br />David Witt (2007–2018)<br />Eric Hechtman (2019–2023)<br />Hugo Armando (2023–''hede'')<ref name="WTAStats" /> | beginpro = 31 Oktober 1994<ref name="WTAStats" /> | afgetree = | speel = Regshandig (tweehandig handrughou)<ref name="WTAStats" /> | loopbaanwengeld = $43&nbsp;351&nbsp;940 <small>(soos op 14 September 2026)</small><ref name="WTAStats" /> <small>(2de van alle tye)</small><ref>{{en}} {{cite web |url=http://wtafiles.wtatennis.com/pdf/rankings/All_Career_Prize_Money.pdf |title=Career Prize Money Leaders |publisher=Women's Tennis Association |format=PDF |date=14 September 2026 |accessdate=14 September 2026}}</ref> | tennishsjaar = | tennishsid = | webblad = [http://venuswilliams.com/ venuswilliams.com] | enkelspelrekord = 819–293 (73,7%)<ref name="WTAStats" /> | enkelspeltitels = 49 WTA<ref name="WTAStats" /> | hoogsteenkelspelrang = No. '''1''' (25 Februarie 2002)<ref name="WTAStats" /> | huidigeenkelspelrang = No. 589 (14 September 2026)<ref name="WTAStats" /> | AustralieseOpeuitslag = E (2003, 2017) | AustralieseOpejunioruitslag = | AustralieseOpesenioruitslag = | FranseOpeuitslag = E (2002) | FranseOpejunioruitslag = | FranseOpesenioruitslag = | Wimbledonuitslag = '''W''' (2000, 2001, 2005, 2007, 2008) | Wimbledonjunioruitslag = | Wimbledonsenioruitslag = | VSAOpeuitslag = '''W''' (2000, 2001) | VSAOpejunioruitslag = | VSAOpesenioruitslag = | Andertoernooie = Groot toernooie | MeestersBekeruitslag = '''W''' (2008) | WTAKampioenskapuitslag = HE (2009) | Olimpieseuitslag = [[Lêer:Gold medal.svg|20px]] '''Goue medalje''' ([[Olimpiese Somerspele 2000|2000]]) | dubbelspelrekord = 192–50 (79,3%)<ref name="WTAStats" /> | dubbelspeltitels = 22 WTA<ref name="WTAStats" /> | hoogstedubbelspelrang = No. '''1''' (7 Junie 2010)<ref name="WTAStats" /> | huidigedubbelspelrang = No. 208 (14 September 2026)<ref name="WTAStats" /> | AustralieseOpeDubbelspeluitslag = '''W''' (2001, 2003, 2009, 2010) | AustralieseOpeDubbelspeljunioruitslag = | AustralieseOpeDubbelspelsenioruitslag = | FranseOpeDubbelspeluitslag = '''W''' (1999, 2010) | FranseOpeDubbelspeljunioruitslag = | FranseOpeDubbelspelsenioruitslag = | WimbledonDubbelspeluitslag = '''W''' (2000, 2002, 2008, 2009, 2012, 2016) | WimbledonDubbelspeljunioruitslag = | WimbledonDubbelspelsenioruitslag = | VSAOpeDubbelspeluitslag = '''W''' (1999, 2009) | VSAOpeDubbelspeljunioruitslag = | VSAOpeDubbelspelsenioruitslag = | AndertoernooieDubbelspel = Groot dubbelspeltoernooie | MeestersbekerDubbelspeluitslag = HE (2009) | WTAKampioenskapDubbelspeluitslag = | OlimpieseDubbelspeluitslag = [[Lêer:Gold medal.svg|20px]] '''Goue medalje''' ([[Olimpiese Somerspele 2000|2000]], [[Olimpiese Somerspele 2008|2008]], [[Olimpiese Somerspele 2012|2012]]) | Gemeng = Gemengde dubbelspel | gemengdetitels = 2 | gemengderekord = 28–8 (77,8%) | AustralieseOpeGemengdeuitslag = '''W''' (1998) | FranseOpeGemengdeuitslag = '''W''' (1998) | WimbledonGemengdeuitslag = E (2006) | VSAOpeGemengdeuitslag = KE (1998) | opgedateer = 14 September 2026 }} '''Venus Ebony Starr Williams''' (gebore [[17 Junie]] [[1980]] in [[Lynwood, Kalifornië|Lynwood]], [[Kalifornië]]) is 'n [[Verenigde State van Amerika|Amerikaanse]] professionele [[tennis]]speelster. Sy is 'n voormalige Wêreldnr. 1-speelster en het al 'n Olimpiese goue medalje asook 23 [[Grand Slam (tennis)|Grand Slam]]-titels gewen, waaronder sewe enkelspeltitels (waarvan vyf tydens die [[Wimbledon-kampioenskap]]), 14 vrouedubbelspeltitels en twee gemengdespeltitels. Williams is die ouer suster van die voormalige Wêreldnr. 1-tennisspeelster, [[Serena Williams]]; die susters het sedert 1998 31 professionele wedstryde teen mekaar gespeel, waarvan Venus 12 gewen het. Die Williams-susters is bekend vir hulle kragtige spel en Venus hou die rekord vir die vinnigste dienslag ooit deur 'n vroulike speler in 'n wedstryd: 206&nbsp;km/h. Sy is tans die wêreld se nommer 589-damestennisspeler.<ref name="WTAStats" /> == Grand Slam-rekord == [[Lêer:Williams V. WM16 (25) (28418679505).jpg|duimnael|links|upright|Venus Williams tydens die [[Wimbledon-kampioenskap]] in 2016]] [[Lêer:Venus Williams 2012.jpg|duimnael|links|upright|Venus Williams tydens die Western and Southern Open in 2012]] Die tabel toon Venus Williams se prestasie tydens elk van die [[Grand Slam (tennis)|Grand Slam]]-toernooie in enkelspel vir vroue waaraan sy deelgeneem het: {| class="wikitable" style="text-align: center;" width = 60%; !width=10%| Jaar !width=20%| [[Australiese Ope (tennis)|Australiese Ope]] !width=20%| [[Franse Ope]] !width=20%| [[Wimbledon-kampioenskap|Wimbledon]] !width=20%| [[VSA-Ope (tennis)|VSA-Ope]] |- |1997 | ''Beseer'' |style="background:#afeeee;"| Rondte 2 |style="background:#afeeee;"| Rondte 1 |style="background:#D8BFD8;"| Eindstryd |- |1998 |style="background:#ffebcd;"| Kwarteindstryd |style="background:#ffebcd;"| Kwarteindstryd |style="background:#ffebcd;"| Kwarteindstryd |style="background:yellow;"| Halfeindstryd |- |1999 |style="background:#ffebcd;"| Kwarteindstryd |style="background:#afeeee;"| Rondte 4 |style="background:#ffebcd;"| Kwarteindstryd |style="background:yellow;"| Halfeindstryd |- |2000 | ''Beseer'' |style="background:#ffebcd;"| Kwarteindstryd |style="background:#00ff00;"| '''Wenner''' |style="background:#00ff00;"| '''Wenner''' |- |2001 |style="background:yellow;"| Halfeindstryd |style="background:#afeeee;"| Rondte 1 |style="background:#00ff00;"| '''Wenner''' |style="background:#00ff00;"| '''Wenner''' |- |2002 |style="background:#ffebcd;"| Kwarteindstryd |style="background:#D8BFD8;"| Eindstryd |style="background:#D8BFD8;"| Eindstryd |style="background:#D8BFD8;"| Eindstryd |- |2003 |style="background:#D8BFD8;"| Eindstryd |style="background:#afeeee;"| Rondte 4 |style="background:#D8BFD8;"| Eindstryd | ''Beseer'' |- |2004 |style="background:#afeeee;"| Rondte 3 |style="background:#ffebcd;"| Kwarteindstryd |style="background:#afeeee;"| Rondte 2 |style="background:#afeeee;"| Rondte 4 |- |2005 |style="background:#afeeee;"| Rondte 4 |style="background:#afeeee;"| Rondte 3 |style="background:#00ff00;"| '''Wenner''' |style="background:#ffebcd;"| Kwarteindstryd |- |2006 |style="background:#afeeee;"| Rondte 1 |style="background:#ffebcd;"| Kwarteindstryd |style="background:#afeeee;"| Rondte 3 | ''Beseer'' |- |2007 | ''Beseer'' |style="background:#afeeee;"| Rondte 3 |style="background:#00ff00;"| '''Wenner''' |style="background:yellow;"| Halfeindstryd |- |2008 |style="background:#ffebcd;"| Kwarteindstryd |style="background:#afeeee;"| Rondte 3 |style="background:#00ff00;"| '''Wenner''' |style="background:#ffebcd;"| Kwarteindstryd |- |2009 |style="background:#afeeee;"| Rondte 2 |style="background:#afeeee;"| Rondte 3 |style="background:#D8BFD8;"| Eindstryd |style="background:#afeeee;"| Rondte 4 |- |2010 |style="background:#ffebcd;"| Kwarteindstryd |style="background:#afeeee;"| Rondte 4 |style="background:#ffebcd;"| Kwarteindstryd |style="background:yellow;"| Halfeindstryd |- |2011 |style="background:#afeeee;"| Rondte 3 | ''Beseer'' |style="background:#afeeee;"| Rondte 4 |style="background:#afeeee;"| Rondte 2 |- |2012 | ''Beseer'' |style="background:#afeeee;"| Rondte 2 |style="background:#afeeee;"| Rondte 1 |style="background:#afeeee;"| Rondte 2 |- |2013 |style="background:#afeeee;"| Rondte 3 |style="background:#afeeee;"| Rondte 1 | ''Beseer'' |style="background:#afeeee;"| Rondte 2 |- |2014 |style="background:#afeeee;"| Rondte 1 |style="background:#afeeee;"| Rondte 2 |style="background:#afeeee;"| Rondte 3 |style="background:#afeeee;"| Rondte 3 |- |2015 |style="background:#ffebcd;"| Kwarteindstryd |style="background:#afeeee;"| Rondte 1 |style="background:#afeeee;"| Rondte 4 |style="background:#ffebcd;"| Kwarteindstryd |- |2016 |style="background:#afeeee;"| Rondte 1 |style="background:#afeeee;"| Rondte 4 |style="background:yellow;"| Halfeindstryd |style="background:#afeeee;"| Rondte 4 |- |2017 |style="background:#D8BFD8;"| Eindstryd |style="background:#afeeee;"| Rondte 4 |style="background:#D8BFD8;"| Eindstryd |style="background:yellow;"| Halfeindstryd |- |2018 |style="background:#afeeee;"| Rondte 1 |style="background:#afeeee;"| Rondte 1 |style="background:#afeeee;"| Rondte 3 |style="background:#afeeee;"| Rondte 3 |- |2019 |style="background:#afeeee;"| Rondte 3 |style="background:#afeeee;"| Rondte 1 |style="background:#afeeee;"| Rondte 1 |style="background:#afeeee;"| Rondte 2 |- |2020 |style="background:#afeeee;"| Rondte 1 |style="background:#afeeee;"| Rondte 1 | ''Toernooi nie gehou nie'' |style="background:#afeeee;"| Rondte 1 |- |2021 |style="background:#afeeee;"| Rondte 2 |style="background:#afeeee;"| Rondte 1 |style="background:#afeeee;"| Rondte 2 | ''Nie deelgeneem nie'' |- |2022 | ''Nie deelgeneem nie'' | ''Nie deelgeneem nie'' | ''Nie deelgeneem nie'' |style="background:#afeeee;"| Rondte 1 |- |2023 | ''Nie deelgeneem nie'' | ''Nie deelgeneem nie'' |style="background:#afeeee;"| Rondte 1 |style="background:#afeeee;"| Rondte 1 |- |2024 | ''Nie deelgeneem nie'' | ''Nie deelgeneem nie'' | ''Nie deelgeneem nie'' | ''Nie deelgeneem nie'' |- |2025 | ''Nie deelgeneem nie'' | ''Nie deelgeneem nie'' | ''Nie deelgeneem nie'' |style="background:#afeeee;"| Rondte 1 |- |2026 |style="background:#afeeee;"| Rondte 1 | ''Nie deelgeneem nie'' | ''Nie deelgeneem nie'' |style="background:#afeeee;"| Rondte 1 |} == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn}} * {{en}} [http://venuswilliams.com/ Amptelike webtuiste] * {{en}} [https://www.itftennis.com/en/players/venus-williams/800194969/usa/wt/s/overview/ Venus Williams se ITF-profiel] * {{en}} [https://www.wtatennis.com/players/230220/venus-williams Venus Williams se WTA-profiel] * {{en}} {{IMDb naam|1102988}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Williams, Venus}} [[Kategorie:Amerikaanse tennisspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1980]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Olimpiese deelnemers]] odxnwbc1sbvlhoblcmvjrek7o170xif 0 24801 2967903 2967445 2026-09-17T06:39:58Z InternetArchiveBot 131157 Red 4 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2967903 wikitext text/x-wiki : ''Hierdie artikel handel oor die Suid-Afrikaanse nasionale mansrugbyspan. Vir die artikel oor die nasionale vrouerugbyspan, sien [[Suid-Afrikaanse nasionale vrouerugbyspan]], vir die dier, sien [[springbok]] en vir die dorp, sien [[Springbok, Noord-Kaap]].'' {{Inligtingskas Rugbyspan | land = Suid-Afrika | beeld = 02-Springboks RGB Gold-on-Grad.png | unie = [[Suid-Afrikaanse Rugbyunie]] (SARU) | bynaam = Springbokke, Springboks of amaBokoboko | embleem = [[Springbok]] | president = Mark Alexander | stadion = [[Ellispark-stadion]]<br />[[Kaapstad-stadion]]<br />[[Kings Park-stadion]]<br />[[Loftus Versfeld]]<br />[[Nelson Mandelabaaistadion]]<br />[[Vrystaatstadion]] | kapasiteit = | kaptein = [[Siya Kolisi]] | afrigter = {{vlagikoon|Suid-Afrika}} [[Rassie Erasmus]] <small>(sedert 2024)</small> | gestig = | patroon_la1 = _sa23h | patroon_b1 = _sa23h | patroon_ra1 = _sa23h | patroon_sh1 = | patroon_so1 = _Springboksocks19 | linkerarm1 = 006400 | liggaam1 = 006400 | regterarm1 = 006400 | broek1 = FFFFFF | kouse1 = 1b3838 | patroon_la2 = _whiteborder | patroon_b2 = _southafrica_rugby23a | patroon_ra2 = _whiteborder | patroon_sh2 = | patroon_so2 = _sky_blue_on_top | linkerarm2 = 44E4F3 | liggaam2 = FFFFFF | regterarm2 = 44E4F3 | broek2 = 44E4F3 | kouse2 = FFFFFF | statistiek = Statistiek | toetse = [[Eben Etzebeth]] (146)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=matches;team=5;template=results;type=player |title=Most matches |publisher=ESPNscrum |accessdate=14 September 2026}}</ref> | toptoetspuntebehaler = [[Percy Montgomery]] (893)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=points;team=5;template=results;type=player |title=Most points |publisher=ESPNscrum |accessdate=14 September 2026}}</ref> | meestedrieë = [[Bryan Habana]] (67)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=tries;team=5;template=results;type=player |title=Most tries |publisher=ESPNscrum |accessdate=14 September 2026}}</ref> | jongstespeler = AJ Hartley, 1891 (18 jaar, 18 dae) | eerste = [[Lêer:Flag of the Cape Colony (1876–1910).svg|20px]] '''Suid-Afrika''' 0–4 {{BILru-r}}<br />([[Kaapstad]], [[Suid-Afrika]]; 30 Julie 1891) | grootwen = {{RSAru}} 134–3 {{URUru-r}}<br />([[Oos-Londen]], Suid-Afrika; 11 Junie 2005) | grootverloor = {{NZLru}} 57–0 {{RSAru-r}}<br />([[Auckland]], [[Nieu-Seeland]]; 16 September 2017) | Wêreldbekerverskynings = 8/10 | jaar = 1995 | beste = Kampioen in [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]], [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]], [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] en [[Rugbywêreldbeker 2023|2023]] | url = | unieurl = www.sarugby.co.za }} Die '''Springbokke''' ([[Engels]]: ''Springboks''; [[Xhosa]] en [[Zoeloe]]: ''amaBokoboko''; ook korter '''Bokke''' of ''Boks'' genoem) is die nasionale [[rugby]]span wat [[Suid-Afrika]] in internasionale wedstryde (toetswedstryde) verteenwoordig. Die Springbokke is na die [[springbok]], die nasionale dier van Suid-Afrika, genoem. Rugby is een van Suid-Afrika se nasionale sportsoorte en die Springbokke is ’n gedugte krag in internasionale rugby met ’n wenrekord teen byna al die ander lande, behalwe teen die [[Nieu-Seeland]]se [[All Blacks]]. Die Springbokke se belangrikste internasionale verskyning is tydens die vierjaarlikse [[rugbywêreldbeker]]toernooi. Alhoewel die Springbokke as gevolg van die internasionale boikot teen [[apartheid]] nie aan die eerste twee rugbywêreldbekertoernooie in [[Rugbywêreldbeker 1987|1987]] en [[Rugbywêreldbeker 1995|1991]] deelgeneem het nie, het dié land in [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]] as gasheer van die toernooi opgetree en tydens hul debuut die beker gewen. Die Springbokke het die All Blacks in die eindstryd met 15–12 geklop, ’n gebeurtenis wat steeds as een van die grootste prestasies in die Suid-Afrikaanse sportgeskiedenis beskou word. Suid-Afrika het twaalf jaar later die [[Webb Ellis-beker]] tydens die [[Rugbywêreldbeker 2007]] in [[Frankryk]] en weereens twaalf jaar later tydens die [[Rugbywêreldbeker 2019]] in [[Japan]] ingepalm. Tydens die [[Rugbywêreldbeker 2023]] in Frankryk het die Springbokke ná die All Blacks die tweede span geword wat die beker suksesvol kon verdedig en die eerste geword om vier wêreldbekertoernooie te wen. Die Springbokke het sodoende Nieu-Seeland se vorige rekord van drie titels verbeter, maar met twee wêreldbekerverskynings minder. Daarmee is die Springbokke nou die wêreld se suksesvolste span in wêreldbekerrugby, aangesien hulle sedert 1995 vier uit agt rugbywêreldbekertoernooie gewen het. Die All Blacks het daarenteen sedert 1987 drie uit tien rugbywêreldbekertoernooie gewen. Die Springbokke speel jaarliks teen die All Blacks van Nieu-Seeland, die [[Wallabies]] van [[Australië]] en die [[Argentynse nasionale rugbyspan|Poemas]] van [[Argentinië]] in [[die Rugbykampioenskap]], voorheen die Drienasiesreeks genoem, waartydens hulle ook om die [[Mandela Uitdaagplaat]] teen Australië en die [[Vryheidsbeker]] teen Nieu-Seeland meeding. Die Springbokke het die voormalige Drienasiesreeks reeds drie keer in die toernooi se 14 jaar bestaan gewen (in [[1998-Drienasiesreeks|1998]], [[2004-Drienasiesreeks|2004]] en [[2009-Drienasiesreeks|2009]]), en later die uitgebreide Rugbykampioenskapreeks (in [[2019-Rugbykampioenskapreeks|2019]], [[2024-Rugbykampioenskapreeks|2024]] en [[2025-Rugbykampioenskapreeks|2025]]). In 1891 het die Springbokke in hul eerste internasionale wedstryd te staan gekom, toe die [[Britse en Ierse Leeus|Britse Leeus]], ’n span van gekeurde spelers uit die vier Tuisnasies, tydens hul toer Suid-Afrika besoek het. Tot sy professionalisering was rugby ’n amateursport, wat op internasionale vlak deur soms maandelange, oorsese toere gekenmerk was, waartydens die nasionale spanne nie net teen ander nasionale spanne te staan gekom het nie, maar ook teen plaaslike spanne en rugbyklubs. Sedert die begin van rugby in Suid-Afrika word die Springbokke in groen-en-goud as een van die gedugste nasionale spanne wêreldwyd beskou en die beheerliggaam, die [[Suid-Afrikaanse Rugbyunie]] (SARU), word deur [[Wêreldrugby]] saam met tien ander as ’n vlak-een-span geag. Die Suid-Afrikaanse nasionale rugbyspan is tans (September 2026) eerste op Wêreldrugby se wêreldranglys<ref name="ranglys">{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/rankings |title=Women’s and Men’s Rankings |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=14 September 2026}}</ref> en in 2004, 2007, 2009 en 2019 is die Springbokke deur Wêreldrugby as die “span van die jaar” aangewys. 14 voormalige Springbokspelers is in Wêreldrugby se Heldesaal opgeneem. == Beheerliggaam == {{Hoofartikel|Suid-Afrikaanse Rugbyunie}} [[Lêer:SAunions af.PNG|duimnael|’n Kaart van die Suid-Afrikaanse plaaslike beheerliggame en hul spanne]] Die beheerliggaam vir rugby in Suid-Afrika is die Suid-Afrikaanse Rugbyunie (SARU), tot in 2005 Suid-Afrikaanse Rugbyvoetbalunie (SARVU) genoem. Dit het in 1992 met die saamsmelting van die blanke Suid-Afrikaanse Rugbyraad en die multiëtniese Suid-Afrikaanse Rugbyunie ontstaan. Die Suid-Afrikaanse beheerliggaam het in Julie dieselfde jaar aangesluit by die Konfederasie van Afrikarugby (Engels: ''Confederation of African Rugby''; Frans: ''Confédération Africaine de Rugby''; nou [[Rugby Afrika]], RA) en is sedertdien verreweg die vasteland se belangrikste beheerliggaam.<ref name="rugbyafrique">{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyafrique.com/unions/ |title=Rugby Africa Unions |publisher=[[Rugby Afrika]] |date=2020 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Reeds in 1949 het die Suid-Afrikaanse beheerliggaam ’n volle lid van die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) geword.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/organisation/membership/africa/south-africa |title=South Africa |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=14 September 2026}}</ref> Die SARU bestaan uit 14 plaaslike beheerliggame, wat elkeen sy eie span kies vir die [[Curriebeker]], die oudste en belangrikste Suid-Afrikaanse rugbybeker.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sarugby.co.za/tournaments/league?lid=3 |title=Currie Cup Premier Division |publisher=[[Suid-Afrikaanse Rugbyunie]] |accessdate=14 September 2026}} {{dooie skakel}}</ref> Daarnaas is van 1998 tot 2015 die jaarlikse [[Vodacombeker]] beslis.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://supersport.com/rugby/supersport-challenge/faqs |title=SuperSport Rugby Challenge FAQs |publisher=[[SuperSport]] |accessdate=11 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210411190028/https://supersport.com/rugby/supersport-challenge/faqs |archive-date=11 April 2021 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Naas die amptelike nasionale span roep die SARU ook ander keurspanne byeen. Die [[Junior Bokke]] is die o/20-nasionale span en hulle neem aan die o/20-Rugbykampioenskap en die [[Wêreldrugby o/20-kampioenskap]] deel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://super.rugby/therugbychampionship/news/inaugural-rugby-championship-under-20-all-set-for-sunshine-coast-kick-off/ |title=Inaugural rugby championship under-20 all set for sunshine coast kick-off |publisher=[[Superrugby]] |accessdate=14 September 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sarugby.co.za/en/teams/junior-springboks?teamclass=2&category=junior%20boks |title=Junior Springboks |publisher=[[Suid-Afrikaanse Rugbyunie]] |accessdate=14 September 2026}} {{dooie skakel}}</ref> Die [[Blitsbokke]] is die Suid-Afrikaanse [[sewesrugby]]span en hulle neem aan internasionale toernooie soos Wêreldrugby se Sewesreeks, Sewesrugbywêreldbeker, die [[Olimpiese Somerspele]] en [[Statebondspele]] deel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sarugby.co.za/en/teams/blitzboks?teamclass=3&category=blitzboks |title=Springboks Sevens |publisher=[[Suid-Afrikaanse Rugbyunie]] |accessdate=14 September 2026}} {{dooie skakel}}</ref> Kinders en jongmense word reeds op skool aan rugby bekend gestel en na gelang van hul belangstelling en talent begin hulle met hul afrigting. Die talentvolste spelers op skoolvlak word jaarliks ná die Cravenweek (genoem na [[Danie Craven]]) vir die “SA Skolespan” gekeur.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sarugby.co.za/en/teams/sa-schools?teamclass=6 |title=SA Schools |publisher=[[Suid-Afrikaanse Rugbyunie]] |accessdate=14 September 2026}} {{dooie skakel}}</ref> Elke Suid-Afrikaanse universiteit beskik oor ’n eie rugbyspan wat aan die Varsitybeker en die Varsityskild deelneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.varsitycup.co.za/ |title=Main page |publisher=Varsitybeker |accessdate=14 September 2026}}</ref> Benewens die nasionale kampioenskap word daar ook jaarliks in die internasionale [[Verenigde Rugbykampioenskap]]toernooi meegeding teen spanne van [[Ierland]], [[Italië]], [[Skotland]] en [[Wallis]]. Suid-Afrika neem met vier konsessies, waaroor SARU toesig hou, deel: Die [[Bulls (Verenigde Rugbykampioenskap)|Bulls]] uit [[Pretoria]], die [[Lions (Verenigde Rugbykampioenskap)|Lions]] uit [[Johannesburg]], die [[Sharks (Verenigde Rugbykampioenskap)|Sharks]] uit [[Durban]] en die [[Stormers (Verenigde Rugbykampioenskap)|Stormers]] uit [[Kaapstad]]. Aangesien die seisoene min oorvleuel word baie spelers in albei professionele ligas gebruik.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rte.ie/sport/rugby/2020/0929/1168300-sa-rugby-votes-four-leading-sides-into-expanded-pro16/ |title=SA Rugby votes four leading sides into expanded Pro16 from 2021 |publisher=[[RTÉ]] |date=29 September 2020 |accessdate=14 September 2026}}</ref> == Geskiedenis == === Beginjare === [[Lêer:Stellenbosch WC ZA.jpg|duimnael|Landskapstoneel by [[Stellenbosch]] in die [[Wes-Kaap]], waar in 1883 die Stellenboschklub gestig is]] Toe Canon George Ogilvie, wat die bynaam Gog gehad het, in 1861 skoolhoof van Diocesan College in [[Kaapstad]] geword het, het hy die vorm van voetbal wat by die Winchesterskool gespeel is ingevoer. Dié weergawe van voetbal, wat hantering ingesluit en “Gog’s Game” genoem is, word beskou as die begin van rugby in Suid-Afrika.<ref name="sareferees">{{en}} {{cite web |url=http://www.sareferees.co.za/features/history/story_1207144730.php |title=Laws – History – In South Africa |publisher=SA Rugby Referees |accessdate=28 September 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928021039/http://www.sareferees.co.za/features/history/story_1207144730.php |archive-date=28 September 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref name="uctrfc">{{en}} {{cite web |url=http://www.uctrfc.co.za/history.htm |title=History |publisher=THE FNB UCT RFC |accessdate=19 September 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070919202234/http://www.uctrfc.co.za/history.htm |archive-date=19 September 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref name="roodepoort">{{en}} {{cite web |url=https://roodepoortrecord.co.za/2018/08/23/today-in-history-the-first-official-rugby-match-in-south-africa-is-played-web/ |title=Today in History: The first official rugby match in South Africa is played |publisher=Roodepoort Record |date=23 Augustus 2018 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Jong mans in Kaapstad het spoedig ook dié spel begin speel en op 23 Augustus 1862 het die [[Cape Argus]] verslag gedoen oor die eerste bekende wedstryd in Suid-Afrika tussen 17 leëroffisiere van die Elfde Regiment en 15 staatsamptenare, waaronder die latere eerste minister van die [[Kaapkolonie]], [[John X. Merriman]], by [[Groenpunt]] in Kaapstad. Dié wedstryd het met ’n gelykopuitslag van 0–0 geëindig.<ref name="Allen1">{{en}} {{cite web |author=Dean Allen |url=https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/09523360412331305773 |title=Beating them at their own game: rugby, the Anglo-Boer War and Afrikaner nationalism, 1899–1948 |publisher=International Journal of the History of Sport, 20:3, 37 – 57 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Die plaaslike pers het in daardie tyd verslag gedoen oor ’n reeks voetbalwedstryde tussen saamgeroepte spanne; “Dorp teen die Woonbuurte” of “Tuis (Brits)-gebore teen Koloniaal-gebore”.<ref name="roodepoort" /><ref name="sareferees" /><ref name="sarsu">{{en}} {{cite web |url=http://www.sarsu.org/index.php?option=com_content&task=view&id=169&Itemid=275 |title=World of Rugby |publisher=SARSU |accessdate=10 Mei 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080510050826/http://www.sarsu.org/index.php?option=com_content&task=view&id=169&Itemid=275 |archive-date=10 Mei 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die [[Engelse Rugbyvoetbalunie]], wat in 1871 gestig is, het die meeste van die spelreëls neergelê. Die nuwe sport is veral deur Britse koloniste en soldate saamgeneem en versprei. Die voormalige internasionale speler en latere administrateur van [[Masjonaland]], [[William Henry Milton]], het in 1878 die gestandaardiseerde spelreëls na Suid-Afrika gebring. Twee rugbyklubs, ''Hamilton RFC'' en ''Villagers RFC'', beweer dat hulle die eerste rugbyklubs in Suid-Afrika is. Britse koloniste het gehelp om die spel in die [[Oos-Kaap]], [[Natal (kolonie)|Natal]] en langs die [[goud]]- en [[diamant]]roetes na [[Kimberley]] en [[Johannesburg]] te versprei. Britse troepe sou ook ’n leidende rol in die uitbreiding van die spel oor die hele land speel.<ref name="sarsu" /> In 1883 is die [[Stellenbosch]]klub gestig in die [[Landbou|boerderydistrik]] buite Kaapstad. Rugby is entoesiasties deur die jong [[Boere]] aangeneem. Die spel was teen daardie tyd sterk genoeg in die [[Wes-Kaap]] vir die [[Westelike Provinsie|Westelike Provinsie Rugbyvoetbalunie]] om gestig te word. [[Griekwaland-Wes]] het in 1886 gevolg, [[Oostelike Provinsie]] in 1888, en [[Goue Leeus|Transvaal]] in 1889.<ref name="sarsu" /> Die eerste landswye toernooi is in dieselfde jaar in Kimberley gehou met die Westelike Provinsie wat Griekwaland-Wes, die Oostelike Provinsie en Transvaal geklop het. In dieselfde jaar is die Suid-Afrikaanse Rugbyraad gestig,<ref name="sareferees" /> maar slegs “blanke” rugbyklubs is toegelaat om by dié raad aan te sluit. Die rugbyklubs van [[swart mense|swart]] en [[bruin mense]] moes hul eie beheerliggame stig en hulle spelers was oor dekades heen van die nasionale span uitgesluit.<ref>{{en}} {{cite book |author=David R. Black, John Nauright |title=Rugby and the South African nation |url=https://archive.org/details/rugbysouthafrica0000blac |publisher=Manchester University Press |location=Manchester |date=1998 |isbn=0-7190-4931-8 |pages=[https://archive.org/details/rugbysouthafrica0000blac/page/29 29]–30}}</ref> === Eerste internasionale wedstryde === [[Lêer:Donald Currie (1825-1909), by Walter William Ouless.jpg|duimnael|links|upright|[[Donald Currie]], skenker van die Curriebeker in beide krieket en rugby]] [[Lêer:England-v-Cape-Colony-1891.jpg|duimnael|Engeland teen die Kaapkolonie in 1891, die eerste van die onoorwonne Bill MacLagan se [[Britse Eilande]]-toer na Suid-Afrika]] [[Lêer:South africa v british isles.jpg|duimnael|Die Suid-Afrikaanse Springbokspan wat die tweede toets teen die Britse Leeus in 1891 gespeel het]] In 1891 het, befonds deur [[Cecil John Rhodes]] en die Westelike Provinsie, die eerste internasionale toer van ’n Britse keurspan (die huidige [[Britse en Ierse Leeus]]) deur Suid-Afrika plaasgevind.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lionsrugby.com/history/1888/04/28/1888-1899-touring-tradition-begins/ |title=1888-1899 – Touring tradition begins in 19th century |publisher=[[Britse en Ierse Leeus]] |accessdate=30 Junie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180630110730/https://www.lionsrugby.com/history/1888/04/28/1888-1899-touring-tradition-begins/ |archive-date=30 Junie 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Dit was die eerste verteenwoordigende wedstryde deur Suid-Afrikaanse spanne wat nog besig was om die spel aan te leer. Die besoekers het altesaam twintig wedstryde gespeel wat hulle almal gewen het en eers in die laaste wedstryd het die Kaapse span daarin geslaag om ’n punt aan te teken. Die drie wedstryde wat die Leeus teen ’n saamgestelde Suid-Afrikaanse span gespeel het (waarvan die eerste op 30 Julie 1891 in [[Gqeberha|Port Elizabeth]]) word as toetswedstryde beskou, alhoewel die [[Unie van Suid-Afrika]] eers in 1910 gestig is. In ’n noemenswaardige gebeurtenis tydens die toer het die Britse span die [[Curriebeker]] (wat deur [[Donald Currie]] geskenk is) aan Griekwaland-Wes oorhandig, die span wat tydens dié toer volgens hulle mening die beste gepresteer het. Sedertdien is die Curriebeker die trofee waarom tydens die gelyknamige Suid-Afrikaanse rugbykampioenskap meegeding word.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/1891-south-africa/ |title=1891 South Africa |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=14 September 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://rugby365.com/tournaments/currie-cup/sir-donald-currie-and-his-cup |title=Sir Donald Currie and his Cup |publisher=rugby365.com |date=25 Oktober 2017 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Vyf jaar later het die Leeus vir ’n toer van 21 wedstryde na Suid-Afrika teruggekeer. In die tussentyd het die Suid-Afrikaanse spel aansienlik verbeter en hulle het een van vier wedstryde gewen, toe hulle op 5 September 1896 met 5–0 gewen het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/1896-south-africa/ |title=1896 South Africa |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=14 September 2026}}</ref> Die voorspelers het veral beïndruk en die span se eerste sege was ’n teken van wat die toekoms sou inhou. Suid-Afrika se span het vir die eerste keer mirtegroen truie gedra wat die kaptein, [[Barry Heatlie]], by sy Old Diocesian-klub geleen het.<ref name="bigbrian">{{en}} {{cite web |url=http://www.angelfire.com/biz4/bigbrian/heatlie.html |title=The Captian who gave South Africa it's National Colours |publisher=Big Brians Stories |accessdate=14 September 2026}}</ref> Die wendrie is deur die Transvaalse [[losskakel]], Alf Larard, gedruk.<ref name="bigbrian" /> Rugby in Suid-Afrika het ’n groot hupstoot gekry deur die besoekende Leeus wat belangstelling in die Suid-Afrikaanse pers uitgelok het.<ref>{{en}} {{cite book |author=John Nauright |title=Sport, Cultures, and Identities in South Africa |publisher=Continuum International Publishing Group |year=1997 |isbn=0-7185-0072-5 |pages=40}}</ref> Nie net die Britse koloniste, maar ook die Boere van [[Nederland]]se afkoms het die rugbyspel in hul alledaagse lewe geïntegreer. Dié spel was só gewild, dat tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]] op 29 April 1902 ’n kort wapenstilstand gesluit is om ’n wedstryd tussen Britte en Boere te speel. Tydens die oorlog is 27&nbsp;000 Boere krygsgevange geneem, waarvan 24&nbsp;000 na oorsese kampe in [[Britse Ryk|Britse kolonies]] soos [[Sint Helena]], [[Sri Lanka|Ceylon]], [[Brits-Indië]] en [[Bermuda]] asook na [[Portugal]] gestuur is. Die speel van rugby het die [[Boerekrygsgevangenes]] ’n verlossing van die swaarkry in die kampe gebied en dit was in dié tydperk wat ’n groot deel van die Boeregevangenes vir die eerste keer met rugby kennis gemaak het. Ná die oorlog sou rugby veral in die platteland onder die invloed van die terugkerende krygsgevangenes onder die [[Afrikaner]]gemeenskap posvat. [[Sokker]] en rugby was die enigste spansporte wat vir die boere toeganklik was en rugby het die voordeel gebied dat dit makliker op rowwe ongelyke grond gespeel kon word.<ref name="Allen1" /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbydata.com/2014/10/19/war-and-rugby/ |title=War and Rugby |publisher=rugbydata.com |date=19 Oktober 2014 |accessdate=4 Augustus 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190804195021/http://www.rugbydata.com/2014/10/19/war-and-rugby/ |archive-date=4 Augustus 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In die Kaap sou veral die [[Universiteit Stellenbosch]] ’n belangrike rol speel as die teelaarde van toekomstige spelers en administrateurs. Die eerste dokumentêre bewys van ’n rugbyklub by Stellenbosch dateer uit 1880, alhoewel die Universiteitsklub eers amptelik in 1919 gestig is. Stellenbosch se ligging naby Kaapstad, waar die spel reeds goed gevestig was teen die einde van die 19de eeu, het ongetwyfeld bygedra tot die ontwikkeling van rugby in Stellenbosch. Vandaar is rugby na die platteland versprei deur die jaarlikse rugbytoer en deur [[Afrikaans]]e onderwysers en predikante uit Stellenbosch.<ref name="Grundlingh">{{en}} {{cite web |url=http://dx.doi.org/10.1080/09523369408713871 |title=Playing for power? Rugby, Afrikaner nationalism and masculinity in South Africa, c.1900–70 |author=Grundlingh, Albert |year=1994 |publisher=International Journal of the History of Sport, 11:3, 408 – 430 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Skaars ’n jaar nadat die [[Vrede van Vereeniging]] gesluit is om ’n einde te maak aan die Boereoorlog het die Britse Leeus in 1903 vir hulle derde besoek in Suid-Afrika aangekom. Die Leeus sou vir die eerste keer ’n reeksnederlaag in Suid-Afrika lei nadat hulle gelykop gespeel het in die eerste twee toetswedstryde en die laaste op 5 September 1896 op [[Nuwelandstadion|Nuweland]] met 0–8 verloor het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/1903-south-africa/ |title=1903 South Africa |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=14 September 2026}}</ref> Tydens die toer het die Leeus slegs elf van hul 22 wedstryde gewen.<ref name="Allen2">{{en}} {{cite web |url=https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/17460260701437003 |author=Allen, Dean |title=Tours of Reconciliation: Rugby, War and Reconstruction in South Africa, 1891–1907 |publisher=Sport in History, 27:2, 172 – 189 |date=2007 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Die Suid-Afrikaners sou in teenstelling daarmee tot in 1956 nie weer ’n toetsreeks verloor nie – hetsy tuis of weg. In die finale toets het Suid-Afrika se span weer die groen kraaglose Old Diocesan-truie gedra wat hulle tydens hul eerste oorwinning in 1896 gedra het.<ref name="bigbrian" /><ref name="BBC1">{{en}} {{cite web |url=http://www.bbc.co.uk/wales/scrumv/features/history/lionshistory.shtml |title=British Lions |publisher=[[BBC]] |accessdate=11 Maart 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060311031641/http://www.bbc.co.uk/wales/scrumv/features/history/lionshistory.shtml |archive-date=11 Maart 2006 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die sukses wat die span in die toets in die groen trui behaal het, het gelei tot ’n besluit om voortaan altyd in groen te speel.<ref name="bigbrian" /> === Vestiging van die “Springbokke” === [[Lêer:Springboks in Paris - Jan 1907.jpg|duimnael|upright|Die Springbokke in Parys, Januarie 1907]] [[Lêer:Springboks 1906.jpg|duimnael|links|Die 1906-Springbokke in aksie teen Cambridge]] [[Lêer:Southafrica rugby team 1906.jpg|duimnael|links|Die 1906-Springbokspan, teen Cambridge]] [[Lêer:Paul-Roos,-Springbok-.jpg|duimnael|upright|[[Paul Roos]], Springbokkaptein van die eerste Suid-Afrikaanse rugbytoerspan na die Britse Eilande in 1906]] [[Lêer:South africa to the field vs cornwall.jpg|duimnael|links|Die Springbokke draf uit teen Cornwall tydens hul Europese toer in 1912/13]] [[Lêer:South africa ireland teams 1912.jpg|duimnael|links|Gesamentlike groepfoto van die Ierse en Suid-Afrikaanse spanne op 30 November 1912]] Reeds voor die 1903-besoek deur die Leeus het die Suid-Afrikaanse Rugbyraad besluit om ’n groen trui met ’n [[springbok]] as embleem vir Suid-Afrika se nasionale span te gebruik. Die embleem kon egter nie betyds borduur word vir die reeks nie.<ref>{{af}} {{cite web |url=http://www.news24.com/Beeld/Sport/0,,3-63_2004262,00.html |title=Vandag, 100 jaar gelede, is Bok gebore |publisher=[[Beeld]] |date=26 September 2006 |accessdate=29 Februarie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080229120200/http://www.news24.com/Beeld/Sport/0,,3-63_2004262,00.html |archive-date=29 Februarie 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Dit is dus oorgelaat aan die eerste Suid-Afrikaanse span wat in 1906/1907 oorsee getoer het om die eerste Springboktruie te dra. Die 1906/7 span het groen truie met wit krae gedra met swart broeke en blou sokkies.<ref name="bigbrian" /> [[Paul Roos]] was die kaptein van dié eerste Springbokspan, wat oorheers is deur spelers van die Westelike Provinsie. Die eerste toer na Brittanje het in 1906/7 plaasgevind en 29 wedstryde ingesluit, waaronder een toetswedstryd elk teen die nasionale spanne van [[Skotse nasionale rugbyspan|Skotland]], [[Engelse nasionale rugbyspan|Engeland]], [[Walliese nasionale rugbyspan|Wallis]] en [[Ierse nasionale rugbyspan|Ierland]]. Engeland het daarin geslaag om gelykop te speel, maar Skotland was die enigste van die Britse Tuisunies wat teen die Springbokke gewen het. Die Springbokke het ook die [[Engelse Kanaal]] gekruis om ’n nieamptelike wedstryd op die [[Parys]]e [[Parc des Princes]] teen ’n Franse keurspan te speel wat saamgestel is uit lede van twee [[Parys]]e klubs: Stade Français en Racing Club de France. Die amptelike [[Franse nasionale rugbyspan|Franse span]] was op daardie stadium op besoek aan Engeland. Die Springbokke het 13 drieë aangeteken in hulle oorwinning met 55–6.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyrelics.com/Museum/countries/SA/tr-1906.htm |title=1906-07 Springboks tour |publisher=rugbyrelics.com |accessdate=14 September 2026}}</ref> Die naam ‘Springbokke’ is vir die eerste keer tydens die 1906/7-toer gebruik. Paul Roos het saam met die adjunkkaptein [[Paddy Carolin]] en die toerbestuurder Cecil Carden die naam by ’n vergadering uitgedink om die Britse pers daarvan te verhoed om hul eie bynaam vir die span te bedink. Roos het aan koerante gesê om die span ‘De Springbokken’ te noem. Die Daily Mail het daarna ’n artikel gepubliseer waarin na die ‘Springboks’ verwys is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.irb.com/newsmedia/features/newsid=278260,printer.htmx |title=100 years of South African rugby: Part two |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=10 November 2006 |accessdate=10 Oktober 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121010092842/http://www.irb.com/newsmedia/features/newsid=278260,printer.htmx |archive-date=10 Oktober 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die span het van toe af baadjies met ’n springbok op die linkersak gedra. Die toer het bygedra tot die heel van wonde ná die [[Tweede Vryheidsoorlog]] en ’n sin van nasionale trots onder Suid-Afrikaners gekweek. Die term ‘Springbok’ is later gebruik vir al die individue of spanne wat Suid-Afrika internasionaal verteenwoordig het, ongeag die sportsoort. Dié tradisie is beëindig met die begin van die demokratiese bedeling in 1994 in Suid-Afrika en sedertdien word die term slegs vir die nasionale rugbyspanne gebruik.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nytimes.com/1995/11/14/sports/IHT-world-champions-face-next-test-springboks-blossom-flowers-of-a-new.html |title=World Champions Face Next Test: Springboks Blossom, Flowers of a New Land |publisher=International Herald Tribune |author=Ian Thomsen |date=14 November 1995 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Die 1903-Leeutoer en die Springbokke se eerste oorsese toer word gesien as belangrike gebeurtenisse in die versoening tussen die twee wit groepe in Suid-Afrika ná die verwoestende effek van die Tweede Vryheidsoorlog (swartes, bruines en [[Indiese Suid-Afrikaners]] is deur dié versoening egter nie geraak nie). Paul Roos se toerspan het spelers soos [[Billy Millar]], wat ernstig gewond is in die oorlog, A.F.W. Marsberg en W.C. Martheze wat aan die Britse kant geveg het ingesluit sowel as burgers wat die [[Boererepubliek]]e ondersteun het, soos W.S. Morkel wat ’n krygsgevangene in [[Sint Helena]] was.<ref name="Allen2" /> Paul Roos het hom soos volg oor die saak uitgespreek:<ref name="Allen2" /><ref>{{en}} {{cite book |author=Daryl Adair |title=Sport: Race, Ethnicity and Identity: Building Global Understanding |publisher=Routledge |date=2013 |pages=12 |url=https://books.google.de/books?id=-Y3dAAAAQBAJ&printsec=frontcover&dq=Sport:+Race,+Ethnicity+and+Identity:+Building+Global+Understanding&hl=de&sa=X&ved=0ahUKEwjDuqaY5u_pAhUHTsAKHU0FBaMQ6AEIJzAA#v=onepage&q=Sport%3A%20Race%2C%20Ethnicity%20and%20Identity%3A%20Building%20Global%20Understanding&f=false |accessdate=14 September 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |author=George Claassen |title=In the Words of South African Sporting Heroes |publisher=Penguin Books |date=2012 |url=https://books.google.de/books?id=-TtOMLQkvxIC&printsec=frontcover&dq=In+the+Words+of+South+African+Sporting+Heroes&hl=de&sa=X&ved=0ahUKEwi8_Kes5u_pAhVKTcAKHfYWA6oQ6AEIJzAA#v=onepage&q=In%20the%20Words%20of%20South%20African%20Sporting%20Heroes&f=false |accessdate=14 September 2026}}</ref> {{cquote|The tour had united us...from Cape Agulhas to the Zambesi, South Africa was one, and all differences had been forgotten. Here, we are one; may it always be the same. (As for the British) We now understand each other better, and if that is going to be one of the results of our tour, we shall be more than satisfied.}} {{cquote|Die toer het ons verenig...vanaf [[Kaap Agulhas]] tot die [[Zambezirivier|Zambezi]], Suid-Afrika was een, en al die geskille was vergete. Hier is ons een; mag dit altyd dieselfde wees. (Wat die Britte betref) Ons verstaan mekaar nou beter, en as dit een van die resultate van ons toer sou wees, sal ons meer as tevrede wees.}} Die toer het ook die beeld van Afrikaners en Suid-Afrikaners in Brittanje verbeter, nadat die Boere in oorlogspropaganda as agterlik beskryf is. Tydens ’n dinee ná die gelykopuitslag teen Engeland het Paul Roos die saak volgens die ''Sportsman'' soos volg beskryf:<ref name="Allen2" /><ref>{{en}} {{cite book |author=Daryl Adair |title=Sport: Race, Ethnicity and Identity: Building Global Understanding |publisher=Routledge |date=2013 |pages=12}}</ref> {{cquote|The draw was perhaps the best result. Does not this teach that they should all be equal and should “Dutch” and “English” work together side by side? Just as they respected one another so he wished to find things prevail in South Africa. He was proud of his side and the behaviour of his men, who were drawn from all parts and parties, and included men who had fought on each side. They had seen that the Boer was, perhaps, not so bad as he had been painted; on the other hand, the latter had been able to understand things better by making actual acquaintance with this country, and he hoped that in the near future the two races would understand each other better and work hand in hand to noble purpose.}} {{cquote|Die gelykop was miskien die beste uitslag. Leer dit ons nie dat almal gelyk moet wees nie en dat ‘Nederlanders’ en ‘Engelse’ langs mekaar moet werk nie? Net soos hulle mekaar respekteer wou hy hê dat dinge in Suid-Afrika seëvier. Hy was trots op sy span en die gedrag van sy mans, wat uit alle dele en partye benoem is, en mans ingesluit het wat aan albei kante geveg het. Hulle het gesien dat die Boer, miskien, nie so sleg was soos wat hy daargestel is nie; aan die ander kant het laasgenoemde dinge beter begryp deur kennis te maak met hierdie land, en hy het gehoop dat die twee rasse in die nabye toekoms mekaar beter sal verstaan en hand aan hand sou werk tot ’n edele doel.}} Die 1910-Leeutoer na Suid-Afrika was die eerste wat verteenwoordigers van al die vier Britse Tuisunies ingesluit het. Die toerspan het gemiddelde sukses teen nietoetsspanne behaal en net meer as die helfte van hulle wedstryde gewen. Onder hul [[Ierland|Ierse]] kaptein Tom Smyth het die besoekers slegs een van hulle drie toetswedstryde gewen, die tweede toets in Port Elizabeth met ’n telling van 8–3. Die Springbokke het die eerste en laaste toetswedstryde met onderskeidelik 14–10 in Johannesburg en 21–5 in Kaapstad gewen om die reeks met 2–1 te beklink.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/1910-south-africa/ |title=1910 South Africa |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=14 September 2026}}</ref> Gedurende die volgende jare het die Springbokke opgebloei. Die Bokke se tweede Europese toer het in 1912/13 plaasgevind. Op dié toer het die Springbokke al vier die Tuisunies verslaan en sodoende hul eerste [[Grand Slam (Rugby)|Grand Slam]] behaal (Skotland met 16–0, Ierland met 38–0, Wallis met 3–0 en Engeland met 9–3). Die span het ook teen Frankryk gewen (met 38–5 in [[Bordeaux]]).<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/international/3984061.stm |title=History favours Springbok slam |publisher=[[BBC]] |author=James Standley |date=5 November 2004 |accessdate=14 September 2026}}</ref> === Tussenoorlogse era === [[Lêer:South Africa rugby union team against New Zealand, 1921.jpg|duimnael|Die Springbokspan wat in 1921 teen Nieu-Seeland te staan gekom het]] [[Lêer:1937 span 011.jpg|duimnael|Die 1937-Springboktoerspan na Australië en Nieu-Seeland]] Die [[Eerste Wêreldoorlog]] het internasionale rugby onderbreek. Die oorlog sou ook die Springbok Jackie Morkel se lewe eis toe hy in gevegte tydens die [[Oos-Afrika-veldtog]] omgekom het. Tydens die Suid-Afrikaanse toer na Australasië in 1921 het die wedywering tussen die Suid-Afrikaanse Springbokke en die [[Nieu-Seeland]]se [[All Blacks]] wat tot op hede voortduur ’n aanvang geneem. Albei spanne is reeds as die beste spanne wêreldwyd beskou, maar het nog nie een toetswedstryd teen mekaar gespeel nie.<ref>{{en}} {{cite book |author=Grand Harding, David Williams |title=The Toughest of Them All: New Zealand and South Africa: The Struggle for Rugby Supremacy |year=2000 |publisher=Penguin Books |location=[[Auckland]], Nieu-Seeland |isbn=0-14-029577-1 |pages=16}}</ref> Gevolglik is die Springbokke se toer na [[Australië]] en Nieu-Seeland as ’n soort “rugbywêreldbekertoernooi” beskryf.<ref>{{en}} Spiro Zavos: ''The Passion That Keeps An Old Rivalry Burning.'' In: The Sydney Morning Herald, 9 Augustus 1997, bl. 52.</ref> Die strawwe toer het helaas gelykop geëindig, nadat die drie wedstryde in ’n oorwinning, ’n gelykop en ’n nederlaag geëindig het.<ref>{{en}} {{cite book |author=Grand Harding, David Williams |title=The Toughest of Them All: New Zealand and South Africa: The Struggle for Rugby Supremacy |year=2000 |publisher=Penguin Books |location=[[Auckland]], Nieu-Seeland |isbn=0-14-029577-1 |pages=20–21}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/41 |title=1921 South Africa tour to Australasia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Die All Blacks het Suid-Afrika vir die eerste keer in 1928 besoek. Die reeks het weereens gelykop geëindig.<ref>{{en}} {{cite book |author=Grand Harding, David Williams |title=The Toughest of Them All: New Zealand and South Africa: The Struggle for Rugby Supremacy |year=2000 |publisher=Penguin Books |location=[[Auckland]], Nieu-Seeland |isbn=0-14-029577-1 |pages=234–235}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/59 |title=1928 New Zealand tour to South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}</ref> In 1924 het die Britse en Ierse Leeus Suid-Afrika vir die eerste keer sedert 1910 besoek. Die Leeuspan is deur beserings geteister en swak skopwerk het die span verder in die steek gelaat. Die 1924-Leeus het slegs nege van hul 21 wedstryde in Suid-Afrika gewen en hulle het al vier toetswedstryde verloor. ’n Wedstryd teen die Westelike Provinsie het ook toetsstatus geniet.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/1924-south-africa/ |title=1924 South Africa |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=14 September 2026}}</ref> Met die Springbokke se 1931/32-toer na die Britse Eilande het hulle hul tweede Grand Slam behaal. Die span het oor ’n magtige pak voorspelers beskik, wat gebaat het by die [[losskakel]]kaptein [[Bennie Osler]] se skopskoen, alhoewel dit net min entoesiasme veroorsaak het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.scotsman.com/sport/rugbys-great-leap-forward-2477113 |title=Rugby's great leap forward |publisher=The Scotsman |date=27 Januarie 2003 |accessdate=14 September 2026}}</ref> ’n Sterk Walliese span is by St Helen’s met 8–3 verslaan, nadat [[Danie Craven]] ’n uitstekende debuut gelewer het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://tvnz.co.nz/view/sport_story_skin/631712 |title=1924 – South Africa |publisher=Television New Zealand |date=24 November 2005 |accessdate=3 Junie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080603135214/http://tvnz.co.nz/view/sport_story_skin/631712 |archive-date=3 Junie 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 1933 het die Australiese [[Wallabies]] vir die eerste keer Suid-Afrika besoek. Die Springbokke het dié naelskraapse toetsreeks met 3–2 beklink.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://southcoastherald.co.za/364873/july-8-day-world-history-briefly-2/ |title=July 8: On This Day in World History … briefly |publisher=South Coast Herald |date=8 Julie 2019 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Die All Blacks het eers in 1956 daarin geslaag om Suid-Afrika tuis in Nieu-Seeland te klop en dit het selfs langer geneem om die Springbokke in Suid-Afrika te klop (in 1996). Die Springbokke het in 1937 weer Nieu-Seeland besoek en dié toetsreeks met 2–1 beklink. Die All Blacks het die eerste toetswedstryd gewen, maar hulle is in die twee daaropvolgende toetswedstryde verslaan. Vervolgens is die 1937-Springbokke as die beste span beskryf, wat “Nieu-Seeland ooit verlaat het”.<ref>{{en}} {{cite book |author=Ron Palenski |title=Century in Black: 100 Years of All Black Test Rugby |url=https://archive.org/details/centuryinblack0000ronp |publisher=Hodder Moa Beckett |location=Auckland |date=2003 |isbn=1-86958-937-8 |pages=[https://archive.org/details/centuryinblack0000ronp/page/192 192]}}</ref> Die reeksoorwinning oor Nieu-Seeland het gevolg op ’n 2–0-reeksoorwinning oor die Australiese Wallabies.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.clubrugby.co.nz/wellington/story.php?id=1312 |title=Wellington against International teams: versus South Africa 1937 |publisher=Club Rugby |author=Steven White |date=7 April 2015 |accessdate=14 September 2026}}</ref> In 1938 het die Leeus weer Suid-Afrika besoek. Die Leeus het meer as die helfte van hulle wedstryde gewen. Die Springbokke het, soos verwag, die eerste twee toetswedstryde gewen (onderskeidelik met 26–12 in Johannesburg en 19–3 in Port Elizabeth). Die Leeus het egter verras met ’n 21–16-oorwinning in die derde toets in Kaapstad, die eerste Leeus-oorwinning oor Suid-Afrika sedert 1910.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/1938-south-africa/ |title=1938 South Africa |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=14 September 2026 |archive-date=24 Mei 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250524165447/http://www.lions-tour.com/1938-south-africa/ |url-status=dead }}</ref> Die [[Tweede Wêreldoorlog]] het alle internasionale toere gekniehalter. === Naoorlogse tydperk === [[Lêer:Solomon chaired 1953.jpg|duimnael|links|upright|Die Wallabies-kaptein John Solomon word deur die Springbokke gedra (1953)]] [[Lêer:Combined Newbridge and Pontypool Team versus the Springboks (11993224404).jpg|duimnael|’n Saamgestelde Pontypool-Newbridge-span teen Suid-Afrika op 18 Oktober 1951 in Wallis]] [[Lêer:Llanelli versus Springbok match at Stradey Park (8428559381).jpg|duimnael|Llanelli RFC speel op 26 Oktober 1951 teen die Springbokke, Stradeypark, Wallis]] In 1949 het die Suid-Afrikaanse beheerliggaam saam met sy [[Rugby Australia|Australiese]] en [[Nieu-Seeland Rugby|Nieu-Seelandse]] eweknieë volle lede geword van die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) wat voorheen slegs uit verteenwoordigers van [[Engelse Rugbyvoetbalunie|Engeland]], [[Ierse Rugbyvoetbalunie|Ierland]], [[Skotse Rugbyunie|Skotland]] en [[Walliese Rugbyunie|Wallis]] bestaan het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyfootballhistory.com/timeline1940s.htm |title=Historical Rugby Milestones 1940s |publisher=rugbyfootballhistory.com |accessdate=14 September 2026}}</ref> In dieselfde jaar is [[Danie Craven]] as [[afrigter]] aangestel. Die Springbokke sou onder sy leiding tien agtereenvolgende wedstryde wen, waaronder ’n 4–0 pak slae oor Nieu-Seeland tydens hulle 1949-toer na Suid-Afrika, tot op hede ’n wenrekord teen die All Blacks.<ref>{{en}} {{cite book |author=Winston McCarthy |title=Haka! The All Blacks Story |url=https://archive.org/details/hakaallblackssto0000wins |publisher=Pelham Books |location=Londen |date=1968 |pages=[https://archive.org/details/hakaallblackssto0000wins/page/207 207]}}</ref> Die Nieu-Seelanders het ’n swaar pak voorspelers, wat almal meer as 90&nbsp;kg geweeg het, gekies. Craven se strategie het op die spoed van die Transvaalse [[agsteman]] [[Hennie Muller]] staatgemaak. Muller sou die All Black-skakelpaar teister en die span sou ’n vinnige pas op die wedstryd afdwing om ’n oorwinning oor die swaar All Blacks te verseker.<ref>{{af}} {{cite web |url=http://www.webfactor.co.za/index.htm |title=Springbokrugby tussen 1949 en 1953 |accessdate=17 Mei 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090517052713/http://www.webfactor.co.za/index.htm |archive-date=17 Mei 2009 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{af}} {{cite web |url=http://www.webfactor.co.za/vooraf_1949.htm |title=Die 1949 Springbokke teen die All Blacks |accessdate=17 Mei 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090517052739/http://www.webfactor.co.za/vooraf_1949.htm |archive-date=17 Mei 2009 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Gelyktydig het die Wallabies ’n toer na Nieu-Seeland onderneem, omdat die [[Maori|Māorispelers]] as gevolg van die [[Apartheid]]politiek nie vir die wedstryde teen die Springbokke gekies is nie en saam met reserwespelers ’n tweede span gevorm het. Vervolgens het die Springbokke slegs teen ''Pākehā'' (Nieu-Seelanders met ’n Europese afkoms) gespeel.<ref>{{en}} {{cite book |author=Max Howell |title=Born to Lead: Wallaby Test Captains |publisher=Celebrity Books |location=North Harbour |date=2005 |isbn=1-877252-18-2 |pages=128}}</ref> Die 1951/52-span is beskou as een van die beste Springboktoerspanne in dié tyd. Die span het tydens hul besoek aan Europa deur al vier Tuisunies te klop Suid-Afrika se derde Grand Slam behaal. Hennie Muller het die kapteinskap by [[Basil Kenyon]] oorgeneem nadat laasgenoemde ’n ernstige oogbesering opgedoen het. Die span het Frankryk ook verslaan en 30 van hul 31 wedstryde tydens die toer gewen; slegs in die naelskraapse wedstryd teen ’n Londense keurspan is die Springbokke verslaan. Veral die 44–0-oorwinning oor Skotland is noemenswaardig, in dié tyd die hoogste oorwinning (volgens die huidige puntestelsel sou dit ’n 62–0-oorwinning gewees het).<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.scotsman.com/sport/battling-years-2477164 |title=The Battling Years |publisher=The Scotsman |author=Allan Massie |date=28 Januarie 2003 |accessdate=3 Junie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080603213057/http://sport.scotsman.com/guidetoscottishrugby/The-Battling-Years.2397247.jp |archive-date=3 Junie 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 1953 het die Wallabies weer ’n toer na Suid-Afrika onderneem. Tydens die tweede toetswedstryd het die Australiërs aan die Springbokke hul tweede nederlaag ná 15 jaar besorg. Die Suid-Afrikaanse span was baie beïndruk met dié prestasie en sodoende het twee Springbokspelers die Australiese kaptein [[John Solomon]] op hul skouers die speelveld uitgedra.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://apnews.com/0dc38e8ae9061de37d728432778835c3 |title=Ex-Wallabies skipper John Solomon dies at age 90 |publisher=Associated Press |date=18 Maart 2020 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Tydens hul 1955-besoek aan Suid-Afrika het die Leeus 19 van hul 25 wedstryde gewen en in een gelykop gespeel. Die toetsreeks van vier wedstryde het gelykop geëindig. Die span onder die Ierse kaptein en [[Slot (rugby)|slot]] Robin Thompson se taktiek was om by elke geleentheid met die bal te hardloop eerder as om met die Springbokke se voorspelers slaags te raak. Die taktiek het die Leeuspan gehelp om nuwe standaarde daar te stel vir opposisie teen die Springbokke wat as byna onoorwinlik beskou is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/1955-south-africa/ |title=1955 South Africa |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=14 September 2026 |archive-date=10 Augustus 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250810130059/http://www.lions-tour.com/1955-south-africa/ |url-status=dead }}</ref> In 1956 het die Springbokke ’n toer na Nieu-Seeland onderneem. Tydens dié toer het die All Blacks onder kapteinskap van Bob Duff vir die eerste keer daarin geslaag om ’n reeksoorwinning oor die Springbokke te behaal.<ref>{{en}} {{cite book |authors=Grand Harding, David Williams |title=The Toughest of Them All: New Zealand and South Africa: The Struggle for Rugby Supremacy |year=2000 |publisher=Penguin Books |location=[[Auckland]], Nieu-Seeland |isbn=0-14-029577-1 |pages=52–53}}</ref> Met die verrassende insluiting van Don Clarke uit Waikato, wat die bynaam ''The Boot'' gekry het, het die All Blacks die beslissende strafdoele behaal wat die reeks in hul guns beklink het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.allblacks.com/all-players/profile/Don-Clarke-AB-580 |title=Don Clarke #580 |publisher=All Blacks |accessdate=14 September 2026}}</ref> In 1958 het Frankryk die tweede land van die [[Noordelike Halfrond]] geword om Suid-Afrika te besoek; van die Franse is egter min verwag. Die Franse het die Springbokke geskok deur die toetsreeks van twee te wen. Dié span is gelei deur Lucien Mias pleks van die beseerde toerkaptein Michel Celaya. Die onderskatte Franse het gelykop gespeel in die eerste toetswedstryd op Nuweland (met 3–3). Dié prestasie is oortref toe die Franse die Springbokke met 9–5 op Ellispark geklop het. Daardie reeksoorwinning word as ’n keerpunt in die Franse rugbygeskiedenis beskou én het aangedui dat Frankryk nou ’n toprugbyland is.<ref>{{en}} {{cite book |author=Alex Potter, Georges Duthen |title=The Rise of French Rugby |publisher=A.H. & A.W. Reed |location=Wellington |date=1961 |pages=83–91}}</ref> Die 1958-toer is opgevolg deur besoeke in 1964 (’n Franse 1–0-oorwinning) en in 1967 (’n Suid-Afrikaanse 3–1-oorwinning). === Toenemende anti-apartheidproteste === [[Lêer:Danie Craven statue.jpg|duimnael|links|upright|Standbeeld van [[Danie Craven]] in [[Stellenbosch]]]] [[Lêer:NoMaorisNoTour.jpg|duimnael|Aankondiging van ’n protesvergadering deur die Nieu-Seelandse “Burgerlike All Blacks Toervereniging” (1959)]] [[Lêer:Travaglini pumas sudafrica.jpg|duimnael|Suid-Afrika teen Argentinië in 1972, ''El Gráfico'']] Reeds voor die instel van apartheidswette sedert 1948 het spanne wat toere na Suid-Afrika onderneem het, dit as nodig geag om geen nieblanke spelers saam te neem nie. Hierdeur is veral Māorispelers van Nieu-Seelandse spanne geraak. Oor die uitsluiting van George Nepia en Jimmy Mill tydens die All Blacks se 1928-toer,<ref>{{en}} {{cite book |author=Grand Harding, David Williams |title=The Toughest of Them All: New Zealand and South Africa: The Struggle for Rugby Supremacy |year=2000 |publisher=Penguin Books |location=[[Auckland]], Nieu-Seeland |isbn=0-14-029577-1 |pages=31}}</ref> maar ook oor Ranji Wilson se uitsluiting uit die weermagspan nege jaar vroeër<ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.allblacks.com/all-players/profile/Ranji-Wilson-AB-151 |title=Ranji Wilson #151 |publisher=All Blacks |accessdate=14 September 2026}}</ref> is destyds weinig kommentaar gelewer. Maar in 1960 het, veral as gevolg van die “wind van verandering”-toespraak deur die Britse eerste minister [[Harold Macmillan]] en die [[Sharpeville-slagting]], die internasionale kritiek teen die Suid-Afrikaanse apartheidsbeleid skerp toegeneem.<ref name="harding73">{{en}} {{cite book |author=Grand Harding, David Williams |title=The Toughest of Them All: New Zealand and South Africa: The Struggle for Rugby Supremacy |year=2000 |publisher=Penguin Books |location=[[Auckland]], Nieu-Seeland |isbn=0-14-029577-1 |pages=73}}</ref> Sedertdien het die Springbokke in ’n toenemende mate die teiken van internasionale kontroversies en proteste geword. In dieselfde jaar het die All Blacks sonder hul Māorispelers, wat weens druk van die Suid-Afrikaanse regering uitgesluit is, ’n toer na Suid-Afrika onderneem. In Nieu-Seeland was hierdie toer hoogs omstrede: ’n georganiseerde petisie deur die “Burgerlike All Blacks Toervereniging”, wat 160&nbsp;000 handtekeninge versamel het, het tevergeefs vir die skrapping van dié toer gepleit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/the-all-blacks-depart-for-a-tour-of-australia-and-south-africa-with-all-white-players |title=All-white All Blacks leave for South Africa |work=New Zealand History |publisher=Minister van Kultuur en Erfenis |accessdate=14 September 2026}}</ref> Op sportvlak het die Springbokke tydens dié toer twee oorwinnings behaal en een gelykop en een nederlaag gely.<ref name="harding73" /> Rondom die draai van die jaar 1960/61 het die Springbokke onder hul kaptein [[Avril Malan]] ’n viermaande-lange toer na Europa onderneem, waartydens hulle 34 oorwinnings behaal het. Met naelskraapse oorwinnings oor die Tuisunies het hulle hul vierde en laaste Grand Slam van die 20ste eeu beklink, alhoewel die Springbokke teen Frankryk slegs 0–0-gelykop kon speel. Die span het ’n voorspelergeoriënteerde wedstryd gespeel waarin intimidasie ’n belangrike faktor was. Hul teenstanders het ’n reeks omstrede beserings opgedoen. Die Bokke het hulle laaste wedstryd teen die [[Britse Barbarians]] in [[Cardiff]] met 0–6 verloor, teen wat moontlik die beste Barbarianvoorspelers in dié tyd was.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/157 |title=1960/61 South Africa tour to Europe and East Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Tydens hul 1962-toer na Suid-Afrika het die Leeus 16 van hul 25 wedstryde gewen en in vier gelykop gespeel. In die toetswedstryde het hulle egter nie goed gevaar nie en drie verloor, nadat hulle in die eerste toets gelykop gespeel het. Die toer is gekenmerk deur die voorspelerspel wat in die verlede baie sukses aan die Springbokke besorg het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/1962-south-africa/ |title=1962 South Africa |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=14 September 2026 |archive-date= 8 Augustus 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250808202856/http://www.lions-tour.com/1962-south-africa/ |url-status=dead }}</ref> In 1964 het die Walliese span sy eerste toer na Suid-Afrika onderneem. Die enigste toetswedstryd teen die Springbokke het hulle met 3–24 verloor, hul ergste nederlaag in 40 jaar.<ref>{{en}} {{cite book |author=David Smith, Gareth Williams |title=Fields of Praise: The Official History of The Welsh Rugby Union |url=https://archive.org/details/fieldsofpraiseof0000smit |publisher=University of Wales Press |location=Cardiff |date=1980 |isbn=0-7083-0766-3 |pages=[https://archive.org/details/fieldsofpraiseof0000smit/page/368 368]–369}}</ref> Die jaar 1965 word as die swakste in die geskiedenis van Springbokrugby beskou. Tydens hul Europese toer van vyf wedstryde in April het hulle slegs in een gelykop gespeel; die Springbokke is in albei toetswedstryde deur onderskeidelik Ierland en Skotland verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/178 |title=1965 South Africa tour to Ireland and Scotland |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Tydens hul langer toer na Australië en Nieu-Seeland van Junie tot September het die Springbokke herstel, maar hulle is in albei toetswedstryde deur die Wallabies en in drie van die vier toetswedstryde deur die All Blacks verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugby-talk.com/2010/02/springbok-history-1965/ |title=Springbok History 1965 |publisher=rugby-talk.com |date=16 Februarie 2010 |accessdate=8 Mei 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250508095354/https://www.rugby-talk.com/2010/02/springbok-history-1965/ |archive-date=8 Mei 2025 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die Nieu-Seelandse beheerliggaam het die beplande 1967-toer na Suid-Afrika gekanselleer, nadat die Suid-Afrikaanse regering steeds geweier het om Māorispelers in die All Blackspan te aanvaar.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/rugby/news/article.cfm?c_id=80&objectid=10567880 |title=Call to honour Maori denied AB caps |publisher=[[The New Zealand Herald]] |date=22 April 2009 |accessdate=22 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160322050056/http://www.nzherald.co.nz/rugby/news/article.cfm?c_id=80&objectid=10567880 |archive-date=22 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 1968 het die Leeus tydens hul toer na Suid-Afrika 15 van hul 16 wedstryde teen provinsiale spanne gewen, maar hulle het drie van die vier toetswedstryde teen die Springbokke verloor en in een gelykop gespeel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/1968-south-africa/ |title=1968 South Africa |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=14 September 2026 |archive-date=17 Junie 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250617102125/http://www.lions-tour.com/1968-south-africa/ |url-status=dead }}</ref> Die teenbesoek op die Britse Eilande in 1969 het tot groot protesaksie gelei, waarvolgens van die wedstryde agter doringdraad gespeel is.<ref>{{en}} Suid-Afrikaanse Instituut vir Rasseverhoudinge (SAIRV): ''A Survey of Race Relations 1969''. Johannesburg 1970, bl. 253–254.</ref> Die Tuisnasies het nuwe selfvertroue verkry en die Springbokke het twee van hul sewe wedstryde in Wallis, teen Newport RFC en ’n saamgestelde span uit Gwent, verloor. Die Walliese nasionale span was op die punt van ’n oorwinning oor Suid-Afrika, nadat hulle met 6–6 gelykop gespeel het. Teen Ierland het die Springbokke ook gelykop gespeel, terwyl hulle deur Engeland en Skotland verslaan is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/204 |title=1969/70 South Africa tour to UK and Ireland |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Om verdere toerkansellasies deur die Nieu-Seelandse beheerliggaam te voorkom, het die Suid-Afrikaanse regering voor die All Blacks se 1970-toer van mening verander en ingestem om spelers en toeskouers met ’n Māori-afkoms as “eerblankes” toe te laat, soos hulle voorheen met [[Japanners]] in Suid-Afrika gedoen het.<ref>{{en}} SAIRV: ''A Survey of Race Relations 1963''. Johannesburg 1964, bl. 290.</ref> Australië het geweier om die All Blacks se vliegtuig te laat land, waarvolgens hulle oor die VSA, Portugal, [[Griekeland]] en [[Nigerië]] na Suid-Afrika moes reis. Verskeie Māori het tydens die besoek aan Suid-Afrika die apartheidswette doelbewus oortree en met swart mense gesels, waardeur hulle die Suid-Afrikaanse regering opsetlik omgekrap het. Die Springbokke het die toetsreeks van vier wedstryde met 3–1 gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/springbok-rugby-team/news/article.cfm?c_id=327&objectid=10639172 |title=Rugby: Once was hatred |publisher=[[The New Zealand Herald]] |date=18 April 2010 |accessdate=27 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181127194937/https://www.nzherald.co.nz/springbok-rugby-team/news/article.cfm?c_id=327&objectid=10639172 |archive-date=27 November 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Met die oog op die 1971-toer van die Franse span na Suid-Afrika is die gekleurde speler Roger Bourgarel aanvanklik deur die Keurkomitee uitgesluit, maar ná ’n intervensie deur Albert Ferrasse, president van die [[Franse Rugbyfederasie]], weer vir die span gekeur. Die Ferrasse-bevriende Danie Craven, destyds president van die Suid-Afrikaanse beheerliggaam, het sy uitdruklike toestemming hiervoor gegee. Die twee toetswedstryde het in ’n gelykop en ’n oorwinning vir die Springbokke geëindig.<ref>{{fr}} {{cite web |url=https://www.lequipe.fr/Rugby/Actualites/-le-respect-je-l-ai-gagne-sur-le-terrain/419378 |title=«Le respect, je l'ai gagné sur le terrain» |publisher=L'Équipe |author=Gilles Navarro |date=24 November 2013 |accessdate=15 September 2026}}</ref> Massabetogings teen apartheid en onluste het in dieselfde jaar die Springbokke se toer na Australië gekenmerk. Lugrederye, hotelle, restourante, poskantore en hawens is deur stakings gedwing om Suid-Afrikaanse burgers, maatskappye en instellings te boikot. Die Springbokke kon hul toer slegs met hulp van die [[Koninklike Australiese Lugmag]] voortsit en hulle het al drie toetswedstryde met tellings van 19–11, 14–6 en 18–6 gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.solidarity.net.au/aboriginal/1971-springbok-tour-when-campaigners-scored-a-victory-against-racism/ |title=1971 Springbok tour: When campaigners scored a victory against racism |publisher=solidarity.net.au |date=28 September 2011 |accessdate=14 September 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://blogs.sport24.co.za/mclook/2011/12/24/the-1971-springbok-tour/ |title=The 1971 Springbok tour |publisher=Sport24 |date=24 Desember 2011 |accessdate=4 Julie 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120704092029/http://blogs.sport24.co.za/mclook/2011/12/24/the-1971-springbok-tour/ |archive-date=4 Julie 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die 1974-Leeus, aangevoer deur Willie John McBride, het tydens hul toer na Suid-Afrika in al 22 wedstryde onoorwonne gebly. Hulle het drie van die vier toetswedstryde gewen en in een gelykop gespeel. Die afrigters van die Leeus het opgemerk dat die Springbokke hul teenstanders met fisiese aggressie oorheers het. Die Leeus het besluit om hulle vergelding eerste in te kry met hul berugte ‘99 call’. Die idee was dat ’n Suid-Afrikaanse skeidsregter waarskynlik nie al die Leeus sou afstuur as hulle almal teruggeveg het teen blatante vuilspel nie. Die derde toetswedstryd tussen die Leeus en die Springbokke in Port Elisabeth het in die “Slag van Boet Erasmus-stadion” ontaard, een van die mees gewelddadige gevegte in die rugbygeskiedenis. Tydens dié wedstryd het JPR Williams ná so ’n roep oor die helfte van die veld gehardloop en ‘Moaner’ van Heerden aangeval.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://sport.guardian.co.uk/smalltalk/story/0%2C%2C1888496%2C00.html |title=JPR Williams |publisher=[[The Guardian]] |date=25 Augustus 2007 |accessdate=20 Januarie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080120133505/http://sport.guardian.co.uk/smalltalk/story/0%2C%2C1888496%2C00.html |archive-date=20 Januarie 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 1975 het die Franse span weer na Suid-Afrika getoer en elf wedstryde gespeel, waarvan hulle ses gewen het (in albei toetswedstryde het die Springbokke egter geseëvier). Gedurende dié toer het Craven drie wedstryde teen swart en multiëtniese spanne gereël – ’n voorwaarde “sine qua non”, wat Ferrasse vir die Franse besoek geëis het.<ref>{{fr}} {{cite book |author=Henri Garcia |title=La fabuleuse histoire du rugby |publisher=Éditions de La Martinière |location=Parys |year=2011 |isbn=978-2-7324-4528-1 |pages=574–576}}</ref> === Sportisolasie === [[Lêer:South american v south africa rugby.jpg|duimnael|Die Suid-Amerikaanse Jaguares speel in 1982 teen die Springbokke, ''El Gráfico''. Die Suid-Amerikaanse Jaguares is in 1980 gestig om die sportiewe isolasie van Suid-Afrika te omseil]] [[Lêer:1981-springbok-tour-auckland-entry-to-ground.jpg|duimnael|[[Polisie]]beamptes buite [[Edenpark]] voor ’n All Blacks-wedstryd tydens die Springboktoer in 1981]] [[Lêer:1981-springbok-tour-auckland-kingsland-station.jpg|duimnael|Polisiebeamptes bewaak ’n doringdraad rondom Edenpark naby die Kingsland-spoorwegstasie in 1981]] [[Lêer:Hamilton2.jpg|duimnael|Protes teen die Springbokke in Hamilton, aan die regterkant die aktivis Tom Newnham (1981)]] Suid-Afrika is in ’n toenemende mate geïsoleer, wat ook sy nasionale spanne se oorsese toere ingesluit het. Gedurende die toer na Australië van Julie tot Augustus 1971 het die Springbokke se teenwoordigheid tot ’n groot openbare debat gelei. In [[Adelaide, Australië|Adelaide]], [[Brisbane]], [[Melbourne]], [[Perth]] en [[Sydney]] is teen die apartheidspolitiek groot protes aangeteken. Gedurende hierdie betogings het die sondebokke onder die toeskouers met polisiebeamptes slaags geraak. Volgens ramings is tussen 500 en 700 betogers in hegtenis geneem. Die toer van ses weke is nie afgelas nie, maar die stadions het soos doringdraad-beskermde vestings gelyk en is deur ’n groot aantal polisiebeamptes beskerm. Johannes Bjelke-Petersen, [[Queensland]] se eerste minister, het op 14 Julie ’n eenmaandse noodtoestand verklaar, waaruit ’n 24 uur se staking deur sowat 125&nbsp;000 werknemers ontwikkel het. Die koste vir die beskermingsmaatreëls wat getref is, is deur Suid-Afrika op sowat 1,6 miljoen rand beraam.<ref>{{en}} SAIRV: ''A Survey of Race Relations in South Africa 1971''. Johannesburg 1972, bl. 320.</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/110667470 |title=Queensland in state of emergency |publisher=The Canberra Times |date=14 Julie 1971 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Die Nieu-Seelandse eerste minister Norman Kirk het die Springbokke se beplande 1973-toer na Nieu-Seeland gekanselleer, aangesien beide die toeskouers en spelers se veiligheid nie gewaarborg kon word nie. Hy het dié besluit ook gemeen om ’n aangekondigde boikot van die [[Statebondspele]] 1974 in [[Christchurch]] deur Afrikalande verhoed.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/culture/1981-springbok-tour/1973-springbok-tour |title=Stopping the 1973 tour |work=New Zealand History |publisher=Minister van Kultuur en Erfenis |accessdate=14 September 2026}}</ref> Kirk se opvolger Robert Muldoon het in 1976 egter sy toestemming vir ’n toer van die All Blacks na Suid-Afrika gegee.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/nz/news/article.cfm?c_id=1&objectid=10392040 |title=It's time to close the final chapter |publisher=[[The New Zealand Herald]] |date=19 Julie 2006 |accessdate=7 Junie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200607180030/https://www.nzherald.co.nz/nz/news/article.cfm?c_id=1&objectid=10392040 |archive-date=7 Junie 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Nadat die span ondanks skerp proteste na Suid-Afrika vertrek het, het ’n aantal Afrikalande Nieu-Seeland se uitsluiting van die [[Olimpiese Somerspele 1976]] geëis. Die [[Internasionale Olimpiese Komitee]] het egter nie gereageer nie aangesien rugby destyds nie ’n Olimpiese sportsoort was nie. Vervolgens het 28 oorwegend Afrikalande die Olimpiese Spele in [[Montreal]] geboikot.<ref>{{de}} {{cite book |author=Volker Kluge |title=Olympische Sommerspiele – Die Chronik III |publisher=Sportverlag |location=Berlyn |year=2000 |isbn=3-328-00741-5 |pages=450–451}}</ref> Die All Blacks se omstrede toer het met die [[Soweto-opstand]] teen die rassistiese Onderwysbeleid ([[Wet op Bantoe-onderwys]]) en die Apartheidsregering saamgeval, waartydens minstens 176 mense dood is. Die boikot het die wêreld se aandag op samewerking met apartheidsport gevestig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sahistory.org.za/sites/default/files/UN%2C%20India%2C%20apartheid%20sport%2C%20pamphlet%2C%20full.pdf |title=United Nations, India and Boycott of Apartheid Sport (1988) – Paper presented at the seminar of the Sports Authority of India and the Arjuna Awardees Association, New Delhi, July 28–29, 1988. Published as a pamphlet. |publisher=SA History |accessdate=14 September 2026}}</ref> Uit ’n sportiewe oogpunt was die All Blacks se Suid-Afrika-toer van 24 wedstryde minder suksesvol: Hulle het drie wedstryde teen provinsiale spanne en ook drie van die vier toetswedstryde teen die Springbokke verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/272 |title=1976 New Zealand tour to South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Die ondertekening van die Gleneagles-ooreenkoms deur 33 lidlande van die [[Britse Statebond]] op 15 Junie 1977 het Suid-Afrika se sportiewe isolasie verder verskerp. As gevolg van die ooreenkoms is die land ten einde van stappe teen die apartheidspolitiek stelselmatig van die Britse Statebond se sportwêreld ontkoppel. In die ooreenkoms is ook voorsiening gemaak vir sanksies teen lidlande wat die ooreenkoms sou oortree, en instellings wat bewysbaar die Suid-Afrikaanse rasseskeiding ondersteun het, is uit alle internasionale sportgeleenthede uitgesluit.<ref name="glen">{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/culture/1981-springbok-tour/gleneagles-agreement |title=From Montreal to Gleneagles |work=New Zealand History |publisher=Minister van Kultuur en Erfenis |date=11 April 2014 |accessdate=14 September 2026}}</ref><ref name="RR Survey, 1977, 563-564">{{en}} SAIRV: ''A Survey of Race Relations in South Africa 1977''. Johannesburg 1978, bl. 563–564.</ref> Die internasionale druk op die apartheidstelsel het ook in Suid-Afrika tot debate en veranderinge gelei. Die Suid-Afrikaanse Rugbyraad (SARR), die beheerliggaam van swart rugbyspanne, het in 1977 sy naam in Suid-Afrikaanse Rugbyvereniging (SARV) verander. Hulle het ook daarop besluit om die spannaam “Luiperds” te laat vaar, aangesien albei name ’n “rassistiese konnotasie” gehad het. Die voormalige Springbokspeler Cheeky Watson het by die multietniese Suid-Afrikaanse Rugbyunie (SARU) aangesluit, waar hy ’n leidende spanmaat van die Kaapse span geword het. In April 1978 het, as gevolg van die internasionale reaksies, die verskeie Suid-Afrikaanse rugbyliggame vergader. Hulle was SARV (swart spelers), SARR (wit spelers), SARU (multietniese spelers) en die Suid-Afrikaanse Rugbyfederasie (bruin spelers). Hulle het onder andere ooreengekom om wedstryde op klub-, provinsiale en nasionale vlak op openbare sportvelde sonder demografiese segregasie te reël. Die SARU-president Abdul Abbas het egter aangekondig, dat hy aan geen verdere onderhandelinge oor sulke multietniese wedstryde sou deelneem nie, totdat die regering al die wette skrap wat sulke wedstryde verbied of verhinder.<ref name="RR Survey, 1977, 563-564" /> Ná openbare teenkanting en internasionale voorleggings het die Franse regering die 1979-Springboktoer na Frankryk afgelas en aangekondig dat dit “onvanpas” vir Suid-Afrikaanse spanne sou wees om na Frankryk te toer.<ref>{{fr}} {{cite book |author=Henri Garcia |title=La fabuleuse histoire du rugby |publisher=Éditions de La Martinière |location=Parys |year=2011 |isbn=978-2-7324-4528-1 |pages=607}}</ref> Nadat die visumaansoeke vir die Suid-Afrikaanse spelers in September 1979 deur die Franse owerhede afgekeur is, het die buitelandse ministers van albei lande vergader. Daarna het die Suid-Afrikaanse buitelandse minister die Suid-Afrikaanse Rugbyraad (SARR) oor die Franse houding ingelig, waarvolgens tot minstens ná die [[Olimpiese Somerspele 1980]] ’n wedersydse ontmoeting op sportiewe vlak onmoontlik sou wees. Ten spyte van die Franse regering se protes het die Franse Rugbyfederasie daarop besluit om ’n uitnodiging van die SARR te aanvaar om in 1980 na Suid-Afrika te toer, maar ook om vooraf die stand van sake in Suid-Afrika te laat ondersoek.<ref>{{en}} SAIRV: ''Survey of Race Relations in South Africa 1979''. Johannesburg 1980, bl. 592.</ref> Dié ontmoeting het in Oktober 1980 te midde van internasionale betogings plaasgevind. Ná afsluiting van die Franse ondersoek in Suid-Afrika het die president van die Franse beheerliggaam, Albert Ferrasse, verklaar, dat hy nog nie met die vordering rakende die opheffing van rasseskeiding in die Suid-Afrikaanse rugbyspel tevrede was nie.<ref>{{en}} SAIRV: ''Survey of Race Relations in South Africa 1980''. Johannesburg 1981, bl. 598.</ref> Suid-Afrika het gepoog om die land se internasionale sportisolasie teen te werk deur die Suid-Amerikaanse Jaguares in 1980 te nooi vir ’n toer na Suid-Afrika. Dié span het byna slegs uit Argentynse spelers bestaan, aangesien die amptelike [[Argentynse nasionale rugbyspan]] (die Poemas) verbied is om teen die Springbokke te speel.<ref>{{fr}} {{cite book |author=Henri Garcia |title=La fabuleuse histoire du rugby |publisher=Éditions de La Martinière |location=Parys |year=2011 |isbn=978-2-7324-4528-1 |pages=611–612}}</ref> Ten spyte van duidelike protes deur beide die Britse en Ierse regerings wat geen wetlike beheer gehad het nie, het die Leeus na Suid-Afrika getoer. Hulle het al 14 hul nietoetswedstryde gewen. Daarteenoor is hulle in die eerste drie toetswedstryde verslaan, voordat hulle in die vierde geseëvier het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/1980-south-africa/ |title=1980 South Africa |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=14 September 2026}}</ref> In dieselfde jaar het die Springbokke ’n toer na [[Paraguay]], [[Uruguay]] en [[Chili]] onderneem. Hulle het die vyf wedstryde maklik gewen, waaronder twee toetswedstryde teen die Jaguares, wat slegs uit Argentynse spelers bestaan het. As gevolg van die verbod op toetrede vir Suid-Afrikaners kon geen wedstryde in Argentinië aangebied word nie.<ref>{{en}} {{cite book |author=Vivian Jenkins |title=Rothmans Rugby Yearbook 1981–82 |publisher=Rothmans Publications |location=Aylesbury |year=1981 |isbn=0-907574-05-X |pages=52–56}}</ref> Op 30 Mei 1981 het [[Errol Tobias]] tydens ’n wedstryd teen Ierland gedebuteer. Hy was die eerste nieblanke speler wat enigsins vir die Springbokke gekies is, alhoewel baie hom as ’n swart alibi-speler (tokenisme) beskou het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://news.google.com/newspapers?id=BuRYAAAAIBAJ&sjid=VecDAAAAIBAJ&dq=errol-tobias&pg=2841%2C7429759 |title=Big Pressure on 'Token' Black |publisher=The Sydney Morning Herald |author=Malcolm Brown |date=21 Julie 1981 |accessdate=14 September 2026}}</ref> In weerwil met die Gleneagles-ooreenkoms het die Springbokke in 1981 ’n toer na Nieu-Seeland onderneem. Hulle het 16 wedstryde gespeel, waaronder drie toetswedstryde teen die All Blacks. Reeds voor die begin van die toer het dit groot kritiek ontlok. Baie het dit as ondersteuning van ’n blanke oorheersing in Suid-Afrika beskou, terwyl ander na die gespanne verhoudings met die Māori tuis verwys het. Muldoon het weer die omstrede standpunt ingeneem dat die politiek nie by sport mag inmeng nie.<ref name="glen" /> Die wedstryde het groot skares gelok, maar baie stede het ook massabetogings gesien. In [[Hamilton, Nieu-Seeland|Hamilton]] het 350 betogers die versperrings verwyder, die speelveld ingestorm en ’n kansellasie van die wedstryd afgedwing.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/media/video/game-cancelled-in-hamilton |title=Game cancelled in Hamilton, 1981 Springbok tour |work=New Zealand History |publisher=Ministerie van Kultuur en Erfenis |date=4 Julie 2006 |accessdate=14 September 2026}}</ref> In [[Timaru]] moes ’n wedstryd ook afgelas word en Wellington het herhaaldelike straatgevegte gesien. Gedurende die laaste wedstryd in [[Auckland]] is uit ’n laagvlieënde vliegtuig meelsakke, pamflette en ’n plakkaat wat [[Steve Biko]] gehuldig het op die speelveld in [[Edenpark]] neergegooi. As gevolg van hierdie omstandighede was die uitslag van die toer (2–1 in die guns van die All Blacks) minder belangrik.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/nz/news/article.cfm?c_id=1&objectid=10390269 |title=Protests a turning point in the history of New Zealand |publisher=[[The New Zealand Herald]] |date=9 Julie 2006 |accessdate=29 September 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070929121654/http://www.nzherald.co.nz/section/4/story.cfm?c_id=4&ObjectID=10390269 |archive-date=29 September 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.nzhistory.net.nz/culture/1981-springbok-tour/tour-diary |title=A war played out twice a week |work=New Zealand History |publisher=Ministerie van Kultuur en Erfenis |date=17 September 2014 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Op 8 April 1983 het die Franse regering alle sportbeheerliggame verbied om in verbinding met hul Suid-Afrikaanse eweknieë te tree, wat onder andere die skrapping van die Franse span se toer na Suid-Afrika tot gevolg gehad het.<ref>{{fr}} {{cite book |author=Henri Garcia |title=La fabuleuse histoire du rugby |publisher=Éditions de La Martinière |location=Parys |year=2011 |isbn=978-2-7324-4528-1 |pages=638–639}}</ref> In 1984 het die Engelse span ondanks groot kritiek en politieke druk ’n toer na Suid-Afrika onderneem en sewe wedstryde gespeel. Dit was die laaste toer van ’n belangrike span na Suid-Afrika onder die apartheidstelsel. Die Britse regering se onverskilligheid het onder andere tot die boikot van die Statebondspele 1986 in [[Edinburg]] deur 32 lande gelei.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://theconversation.com/england-v-south-africa-a-history-of-tough-tackling-and-political-turmoil-126148 |title=England v South Africa – a history of tough tackling and political turmoil |publisher=The Conversation |author=Dan Feather |date=31 Oktober 2019 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Alhoewel daar nuwe protesaksies verwag is en die projek met die Gleneagles-ooreenkoms gebots het, het die NSRVU die Suid-Afrikaanse beheerliggaam se uitnodiging vir ’n teenbesoek aanvaar en in 1985 ’n toer na Suid-Afrika voorberei. Twee advokate het klagte ingedien en aangevoer dat die toer nie in die grondwetlike belang van die Nieu-Seelandse Rugbyvoetbalunie ten einde van die bevordering van die spel was nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.austlii.edu.au/nz/journals/VUWLRev/1999/32.html |title=Fictions in the thought of Sir John Salmond |publisher=Victoria University of Wellington Law Review |date=1999 |accessdate=15 September 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090915190622/http://www.austlii.edu.au/nz/journals/VUWLRev/1999/32.html |archive-date=15 September 2009 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Beide in Suid-Afrika en Nieu-Seeland was daar mense wat steeds ’n toer van Nieu-Seeland na Suid-Afrika sou ondersteun het. Gevolglik is in 1986 ’n privaat georganiseerde toer met rebellerende spelers gereël. Die span, wat as “die Kavaliers” bekend gestaan het, het 28 van die 30 spelers wat vir die 1985-All Blacks-toer gekies is, ingesluit en twaalf wedstryde in Suid-Afrika gespeel, waaronder vier wat as “toetswedstryde” bestempel is. Die Springbokke het die eerste, derde en vierde toetswedstryde gewen en die rebelle kon nie die droom om die Springbokke in Suid-Afrika te klop verwesenlik nie. Die Geel Bladsye het die toer met R2,5 miljoen geborg wat beskryf is as die grootste rugbyborgskap in Suid-Afrika tot op daardie stadium. Gerugte het die rondte gedoen dat die spelers betaal is, op ’n stadium toe rugby nog ’n streng amateursport was.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbymuseum.co.nz/asp/container_pages/normal_menu/rmArticle.asp?IDID=154 |title=The 1986 Cavaliers Tour |publisher=New Zealand Rugby Museum |accessdate=26 Augustus 2007}} {{dooie skakel}}</ref> Die hoofinpak van die Kavalierstoer in Nieu-Seeland was ontwrigting van die All Blacks se voorbereiding op die eerste [[rugbywêreldbeker]]toernooi in [[Rugbywêreldbeker 1987|1987]]. Die rebelle is baie lig gestraf en slegs vir twee toetswedstryde geskors. Lede van die Kavaliers het maklik gemeng met hul tydelike plaasvervangers, die sogenaamde ‘Baby Blacks’. Die Kavaliers se beproewing op die Suid-Afrikaanse Hoëveld het waarskynlik bygedra tot die All Blacks se oorwinning tydens die eerste wêreldbeker. Meer as die helfte van die span wat Frankryk in die 1987-eindstryd geklop het, was voormalige Kavaliers.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/media/photo/cavaliers-rugby-tour-1985 |title=Cavaliers rugby tour, 1986 |work=New Zealand History |publisher=Ministerie van Kultuur en Erfenis |date=12 Junie 2014 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Eers in 1992, ná die apartheidsera, het weer toetswedstryde tussen Nieu-Seeland en Suid-Afrika gereël. Die Springbokke kon nie aan die eerste rugbywêreldbekertoernooi in 1987 deelneem nie, maar ook nie aan die tweede [[Rugbywêreldbeker 1991|Rugbywêreldbekertoernooi in 1991]] nie. In 1989 het ’n Wêreld XV met die toestemming van die Internasionale Rugbyvoetbalraad ’n kitstoer na Suid-Afrika onderneem. Al die belangrike rugbylande, behalwe vir Nieu-Seeland, het spelers aan die span verskaf met tien Walliesers, agt Franse, ses Australiërs, vier Engelse, een Skot en ’n Ier. Dit was weereens ’n privaat georganiseerde toer om die apartheidsboikot te omseil.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/491 |title=1989 World XV tour to South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}</ref> === “Reënboognasie” en eerste wêreldbekertitel === Op 2 Februarie 1990 het Suid-Afrika se nuwe staatspresident, [[Frederik Willem de Klerk|FW de Klerk]], dramatiese aankondigings gemaak wat gelei het tot die ontbanning van die [[African National Congress|ANC]], die vrylating van [[Nelson Mandela]] en uiteindelik tot die opheffing van [[Apartheid]] en die eerste [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1994|demokratiese verkiesing vir alle Suid-Afrikaners in 1994]]. Dié politieke veranderinge het spoedig tot Suid-Afrika se terugkeer na internasionale sportdeelname gelei. In Maart 1992 het die “blanke” Suid-Afrikaanse Rugbyraad en die multietniese Suid-Afrikaanse Rugbyunie saamgesluit om die Suid-Afrikaanse Rugbyvoetbalunie te vorm, wat sedert 2005 die naam Suid-Afrikaanse Rugbyunie (SARU) dra. In Julie dieselfde jaar het die Suid-Afrikaanse beheerliggaam aangesluit by die Konfederasie van Afrikarugby (Engels: ''Confederation of African Rugby''; Frans: ''Confédération Africaine de Rugby''; nou [[Rugby Afrika]], RA) en is sedertdien verreweg die vasteland se belangrikste beheerliggaam.<ref name="rugbyafrique" /> Tot in die 1990’s het die Springbokke ’n positiewe wenrekord teen alle teenstanders gehad. Ná Suid-Afrika se hertoetrede tot internasionale rugby in 1992 het die span aanvanklik gesukkel om hulle vorige hoë standaarde te handhaaf. In hul eerste wedstryd ná hertoelating, later “terugkeertoets” genoem, het die Springbokke op 15 Augustus 1992 met 24–27 teen die All Blacks op Ellispark verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/548 |title=1992 New Zealand tour to Australia and South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}</ref> As gevolg van die [[Boipatong-slagting]] twee maande tevore was die situasie gespanne. Die ANC het voor die afskop van die wedstryd ’n minuut van stilte geëis en daarop aangedring dat die [[Vlag van Suid-Afrika (1928–1994)|vlag van Suid-Afrika]] (“Oranje, Blanje, Blou”) nie gehys word nie en die volkslied, ''[[Die Stem van Suid-Afrika]]'' nie gespeel word nie. Nie een van die vereistes is nagekom nie, waarvolgens die ANC gedreig het om die sportboikot weer in te stel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.washingtonpost.com/archive/politics/1992/08/18/anc-threatens-call-for-renewal-of-rugby-boycott/147de71d-bbe8-42e8-9d5f-28f403c485d3/ |title=ANC Threatens Call for Renewal of Rugby Boycott |publisher=[[The Washington Post]] |author=William Claiborne |date=18 Augustus 1992 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Die latere Minister van Sport en Ontspanning, [[Steve Tshwete]], het egter ten gunste van ’n tweede kans vir die ondersteuners gepleit en voorgestel om slegs ’n waarskuwing uit te reik.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.washingtonpost.com/archive/politics/1992/08/20/anc-drops-its-objections-to-s-african-rugby-game/232685e0-6198-4d25-be99-f3bf5ea2984b/ |title=ANC Drops Its Objections To S. African Rugby Game |publisher=[[The Washington Post]] |author=William Claiborne |date=20 Augustus 1992 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Hulle het ook teen die Wallabies in Kaapstad met 3–26 verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/551 |title=1992 Australia tour to South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Later dieselfde jaar het die Springbokke vir die eerste keer weer na die buiteland getoer en in [[Lyon]] met 20–15 teen Frankryk gewen, maar hulle het die tweede toets in [[Parys]] met 16–29 verloor en is ook deur Engeland op [[Twickenham-stadion|Twickenham]] met 33–16 verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/553 |title=1992 South Africa tour to France and England 1993 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}</ref> In 1993 het die Franse span vir die eerste keer in 13 jaar weer ’n toer na Suid-Afrika onderneem; hulle het die toetsreeks ná ’n oorwinning en ’n gelykop beklink.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/566 |title=1993 France tour to South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Die Springbokke het tydens hul toer na Australië in dieselfde jaar twee toetswedstryde verloor en een gewen.<ref>{{fr}} {{cite book |author=Henri Garcia |title=La fabuleuse histoire du rugby |publisher=Éditions de La Martinière |location=Parys |year=2011 |isbn=978-2-7324-4528-1 |pages=830–840}}</ref> Die Springbokke se 1993-toer na Suid-Amerika het, in teenstelling met die eerste toer 13 jaar gelede, sonder enige kontroversie verloop; tydens dié toer het die Springbokke in die eerste twee amptelike toetswedstryde teen die Poemas te staan gekom en albei gewen.<ref>{{es}} {{cite web |url=https://uar.com.ar/wp-content/uploads/1993.pdf |title=Memoria y Balance 1993 |publisher=[[Argentynse Rugbyunie]] |date=15 November 1993 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Eweneens ná ’n onderbreking van 13 jaar het die Springbokke tussen Junie en Augustus 1994 hul eerste toer na Nieu-Seeland onderneem. Hulle het tien van hul elf wedstryde teen provinsiale spanne gewen, terwyl hulle in die drie toetswedstryde teen die All Blacks twee keer (in [[Dunedin]] en [[Wellington, Nieu-Seeland|Wellington]]) verslaan is en in die derde toetswedstryd in [[Auckland]] gelykop gespeel het. Dit was hul ergste toetsreeks in Nieu-Seeland in dié tyd.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugby-talk.com/2014/01/history-the-1994-springbok-tour-to-new-zealand/ |title=History: The 1994 Springbok tour to New Zealand |publisher=rugby-talk.com |date=9 Januarie 2014 |accessdate=8 Mei 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250508155954/https://www.rugby-talk.com/2014/01/history-the-1994-springbok-tour-to-new-zealand/ |archive-date=8 Mei 2025 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 1994 het die Nasionale Sportraad op aansoek van die intussen regerende ANC voorgestel om die Springbokke in ''Proteas'' (na die [[Protea]], die Suid-Afrikaanse nasionale blom) te hernoem – soos reeds met die [[Proteas|nasionale krieketspan]] gedoen is. Die Springbokkenteken sou oorspronklik ook deur dié nasionale blom vervang word om met die dubbelsinnige geskiedenis weg te doen. Dié stappe is ná die nuutverkose president [[Nelson Mandela]] se ingryping nie geneem nie en beide die spannaam en kenteken het onveranderd gebly. Hy het die Sportraad se lede daarvan oortuig om die deur die apartheid ontstelde simbole met ’n nuwe betekenis te voorsien, wat met die nuwe Suid-Afrika se waardes van ’n verenigde land ooreenstem. Aartsbiskop [[Desmond Tutu]], wat die term “reënboognasie” bedink het, het met hierdie voorstel saamgestem. Om enige onrus onder spelers en ondersteuners net voor die [[Rugbywêreldbeker 1995]] in Suid-Afrika te vermy, het die Sportraad toe besluit om die simbole tydelik te behou (in Maart 1996 het die Sportraad die simbole uiteindelik goedgekeur).<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sarugbymag.co.za/how-mandela-saved-the-springbok/ |title=How Mandela saved the Springbok |publisher=SARrugbymag |date=6 Desember 2013 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Die naderende rugbywêreldbekertoernooi was die eerste groot sporttoernooi in Suid-Afrika ná die einde van die apartheidsera. In aanloop tot die toernooi is die Springbokke ná aanhoudende oorreding deur Nelson Mandela deur beide blankes en swartes ondersteun en hulle het groot ondersteuning in die hele bevolking geniet. Alhoewel die span multietnies opgetree het, was [[Chester Williams]] die enigste nieblanke speler.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/portal/main.jhtml?view=DETAILS&grid=&xml=/portal/2007/10/19/ftmandela119.xml |title=How Nelson Mandela won the rugby World Cup |publisher=The Daily Telegraph |author=John Carlin |date=19 Oktober 2007 |accessdate=19 April 2009 |archive-url=https://swap.stanford.edu/20090419211812/http://www.telegraph.co.uk/portal/ |archive-date=19 April 2009 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Voor die afskop van die rugbywêreldbekertoernooi was die Springbokke in die negende plek van die wêreldranglys en nie een van die gunstelinge om die toernooi te wen nie. Tydens die groepfase het hulle Australië, [[Roemeense nasionale rugbyspan|Roemenië]] en [[Kanadese nasionale rugbyspan|Kanada]] verslaan. In die kwarteindstryd het hulle [[Samoaanse nasionale rugbyspan|Wes-Samoa]] verslaan en in die naelskraapse halfeindstryd Frankryk. In die eindstryd op [[Ellispark]] het die Springbokke teen die Nieu-Seelandse All Blacks, die eerste span op die wêreldranglys, te staan gekom. Die Springbokke het teen die skynbaar verswakte mededingers met 15–12 in [[ekstra tyd]] gewen, nadat [[Joel Stransky]] die beslissende skepskop aangeteken het, en sodoende tydens hul eerste deelname die rugbywêreldbekertoernooi gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/1995/overview |title=Rugby World Cup 1995: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Die All Blacks is skynbaar deur ’n onheilspellende voedselvergiftiging van die vorige dag geteister. Sedertdien doen samesweringsteorië die rondte, waarvolgens Suid-Afrikaanse rugbyamptenare of ’n kelnerin genaamd “Suzie” ’n stof in die All Blacks se ete sou gemeng het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/observer/osm/story/0,,1251765,00.html |title=OSM's sporting plaque |publisher=[[The Guardian]] |accessdate=14 September 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.independent.co.uk/news/rugby-players-food-may-have-been-spiked-1353245.html |title=Rugby players' food may have been spiked |publisher=[[The Independent]] |date=20 November 1996 |accessdate=14 September 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyheaven.smh.com.au/articles/2003/08/11/1060588317125.html |title=Suzie never existed |publisher=[[The Sydney Morning Herald]] |accessdate=4 Desember 2003 |archive-url=https://web.archive.org/web/20031204033730/http://www.rugbyheaven.smh.com.au/articles/2003/08/11/1060588317125.html |archive-date=4 Desember 2003 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Tydens die toekenningsgeleentheid het ’n in ’n Springboktrui geklede Nelson Mandela die [[Webb Ellis-beker]] aan die kaptein [[Francois Pienaar]] oorhandig. Hierdie gebaar word as ’n belangrike stap vir die versoening tussen die Suid-Afrikaanse bevolkingsgroepe gesien en as een van die mees simboliese oomblikke in die sportgeskiedenis beskou.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.irishtimes.com/sport/rugby/international/rwc-1-nelson-mandela-hands-the-webb-ellis-cup-to-francois-pienaar-1.2348601 |title=RWC #1: Nelson Mandela hands the Webb Ellis Cup to Francois Pienaar |publisher=The Irish Times |author=Patrick Madden |date=18 September 2015 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Die Suid-Afrikaanse beheerliggaamspresident Louis Luyt het op ’n omstrede wyse die na-wedstrydverrigtinge versuur, toe hy by die dinee verklaar het dat die Springbokke die vorige twee wêreldbekertoernooie ook sou gewen het as hulle daaraan kon deelgeneem het. Die dag ná die Wêreldbekeroorwinning het die [[Xhosa]]woord vir die Springbokke, ''Amabokoboko!'' as die opskrif van die [[Sowetan]] se sportafdeling verskyn.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.amabokoboko.com/amabokoboko-sport-7.html |title=About Amabokoboko |publisher=amabokoboko.com |accessdate=27 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200927105135/https://amabokoboko.com/amabokoboko-sport-7.html |archive-date=27 September 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Krisisse in 1995 tot 1997 sou egter later aantoon dat alles nog nie wel was met etniese aangeleenthede in Suid-Afrikaanse Rugby nie. === Begin van die professionele tydperk === [[Lêer:Bob Skinstad.jpg|duimnael|Bobby Skinstad wat in 1997 vir die Springbokke begin speel het <small>(foto 2007 teen Samoa)</small>]] [[Lêer:South Africa vs Georgia - WC 2003.jpg|duimnael|Die Springbokke teen Georgië tydens die [[Rugbywêreldbeker 2003]] – die Springbokke het met 46–19 gewen]] [[Lêer:Springbok-All Black lineout in tri nations 2006.jpg|duimnael|Victor Matfield wen die bal in ’n lynstaan teen die All Blacks in Wellington]] [[Lêer:Wallabies vs Springboks lineout.jpg|duimnael|’n Lynstaan tydens die Drienasie-wedstryd tussen die Wallabies en die Springbokke op 7 Julie 2007]] Om die toenemende oorskakeling van goeie spelers na finansieel-gevestigde [[rugby league]]-spanne teen te werk het die Internasionale Rugbyvoetbalraad in Augustus 1995 besluit om van rugby ’n professionele sport te maak. In dieselfde jaar het die beheerliggame van Suid-Afrika, Nieu-Seeland en Australië die konsortium SANZAR gestig om televisie-uitsaairegte vir twee nuwe kompetisies te verkoop, die internasionale kompetisie Super 12 (nou [[Superrugby]]) en die Drienasiesreeks van die nasionale spanne (nou [[Die Rugbykampioenskap]]).<ref>{{en}} {{cite book |author=Bob Howitt |title=SANZAR Saga: Ten Years of Super 12 and Tri-Nations Rugby |publisher=HarperCollins Publishers |location=New York |year=2005 |isbn=1-86950-566-2 |pages=7}}</ref> Aangesien die nuwe toernooie min plek vir maandelange oorsese toere gelaat het, het dié tradisie uit die amateurtydperk vinnig tot ’n einde gekom (behalwe vir die vierjaarlikse Leeustoere). Op die veld is die Springbokke swaar getref deur afrigter [[Kitch Christie]] se uittrede in 1996 nadat hy met [[leukemie]] gediagnoseer is. Die Springbokke het al 14 hul toetswedstryde gewen terwyl Christie die afrigter was. Suid-Afrika het daarna ’n insinking beleef en gesukkel in beide die provinsiale [[1996 Super 12-seisoen|Super 12]] en die [[1996-Drienasiesreeks|Drienasiesreeks]] met Nieu-Seeland en Australië.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/61?Stagione=1996 |title=1996 Super 12 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=1996 |title=1996 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Tydens die laaste toer volgens die ou tradisie deur Suid-Afrika in 1996 het die All Blacks die toetsreeks met 2–1 beklink en wraak geneem vir die nederlaag tydens die rugbywêreldbekereindstryd.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rnz.co.nz/news/sport/395187/all-blacks-vs-springboks-the-memorable-moments |title=All Blacks vs Springboks: The memorable moments |publisher=Radio New Zealand |author=Matt Chatterton |date=25 Julie 2019 |accessdate=14 September 2026}}</ref> In 1997 is die afrigter [[André Markgraaff]] verplig om te bedank, nadat hy ’n rassistiese opmerking oor die foon gemaak het wat openbaar gemaak is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.independent.co.uk/news/world/sa-rugby-coach-quits-over-racist-outburst-1279426.html |title=SA rugby coach quits over racist outburst |publisher=[[The Independent]] |date=19 Februarie 1997 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Sy opvolger [[Carel du Plessis]] het ook nie lank gehou nie, nadat die Springbokke tydens die Leeus se 1997-toer na Suid-Afrika en die [[1997-Drienasiesreeks]] swak presteer het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/1997-south-africa/ |title=1997 South Africa |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=14 September 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=1997 |title=1997 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Hy is deur [[Nick Mallett]] opgevolg, wat die Springbokke terug na sukses geneem het. In 1998 het Mallett en die nuwe kaptein [[Gary Teichmann]] ’n rekordwenlopie behaal met 17 opeenvolgende toetsoorwinnings wat die [[1998-Drienasiesreeks]] ingesluit het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://sarugbystats.co.za/south-africas-17-test-wins-in-a-row/ |title=South Africa's 17 test wins |publisher=sarugbystats.com |accessdate=14 September 2026}}</ref> Christie is dié jaar oorlede. Die Springbokke het die [[Rugbywêreldbeker 1999]] as verdedigende kampioen aangepak. Tydens die groepfase het hulle Skotland, [[Spaanse nasionale rugbyspan|Spanje]] en [[Uruguaanse nasionale rugbyspan|Uruguay]] verslaan en in die kwarteindstryd Engeland. In die halfeindstryd op Twickenham is hulle in ’n taai wedstryd deur die latere kampioen Australië verslaan. Die Springbokke het wel daarin geslaag om die derde plek te behaal deur die All Blacks met 22–18 op die [[Millennium-stadion]] in Cardiff te klop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/1999/overview |title=Rugby World Cup 1999: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Ná die teleurstellende [[2000-Drienasiesreeks]] het Mallett die beheerliggaam van gierigheid beskuldig, aangesien kaartjies teen baie hoë pryse verkoop is. Die beheerliggaam het met die beskuldiging gereageer, dat Mallett die sport diskrediteer het. Net voor die begin van die eerste dissiplinêre verhoor het hy bedank.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/rugbyunion/international/england/9159141/Former-South-Africa-and-Italy-coach-Nick-Mallett-brings-formidable-pedigree-to-the-fight-for-the-England-job.html |title=Former South Africa and Italy coach Nick Mallett brings formidable pedigree to the fight for the England job |publisher=[[The Daily Telegraph]] |author=Brendan Gallagher |date=22 September 2015 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Onder Mallett se opvolgers [[Harry Viljoen]] en [[Rudolf Straeuli]] was die Springbokke blykbaar op ’n laagtepunt. Op 23 November 2002 het die Springbokke hulle ergste nederlaag in dié tyd op Twickenham teen Engeland gely (met 3–53). Tydens die wedstryd het die al hoe moedeloser Suid-Afrikaanse span die Engelse spelers met fisiese aanvalle begin teiken. Beeldmateriaal van die wedstryd dui daarop dat die kaptein [[Corné Krige]] ’n voorbok in die optrede was.<ref name="krige">{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/international/2525929.stm |title=Krige in the spotlight |publisher=[[BBC]] |date=28 November 2002 |accessdate=14 September 2026}}</ref> In die 2002/3-seisoen het die Springbokke ook met rekordtellings teen Frankryk, Skotland en die All Blacks verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2002/nov/25/rugbyunion.englandrugbyunionteam |title=England earn credit but Springboks only contempt |publisher=[[The Guardian]] |author=Robert Kitson |date=25 November 2002 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Die aanloop tot die Springbokke se [[Rugbywêreldbeker 2003]]-veldtog het heelwat opskudding veroorsaak. Gedurende die oefenkamp voor die kompetisie was daar ’n wydgepubliseerde onderonsie tussen die wit speler Geo Cronjé en die bruin speler Quinton Davids. Albei is uit die span weggelaat en Cronjé is voor ’n tribunaal gehaal om op aantygings dat sy aksies rasgemotiveer was te antwoord. Cronjé is uiteindelik kwytgeskeld.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2003/aug/29/rugbyunion1 |title=Springboks kick out Cronje for racism |publisher=[[The Guardian]] |author=Andy Colquhoun |date=29 Augustus 2003 |accessdate=14 September 2026}}</ref> In September het die Springbokke op ’n militêre-styl ''boot camp'' genaamd “Kamp Staaldraad” in die bos naby [[Thabazimbi]] byeengekom. Toe twee maande later besonderhede en videomateriaal van Kamp Staaldraad uitgelek is, het die Suid-Afrikaanse rugbyondersteuners met misnoeë gereageer, aangesien die spelers in die kamp onmenslik behandel is en vernederende teisteringe moes ondergaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://edition.cnn.com/2003/SPORT/11/16/safrica.rugby.tactics/index.html |title=Springbok rugby secrets laid bare |publisher=[[CNN]] |date=17 November 2003 |accessdate=7 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240907111336/https://edition.cnn.com/2003/SPORT/11/16/safrica.rugby.tactics/index.html |archive-date=7 September 2024 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die uiteindelike toernooi het teleurstellend verloop: Hulle het tydens die groepfase maklik teen Uruguay en [[Georgiese nasionale rugbyspan|Georgië]] gewen, maar Argentinië is met slegs een punt geklop en in die laaste groepwedstryd is hulle deur die latere kampioen Engeland verneder. In die kwarteindstryd is hulle deur die All Blacks uitgeskakel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2003/overview |title=Rugby World Cup 2003: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Na die wêreldbekerdebakel was die Bokafrigter [[Rudolf Straeuli]] in die spervuur, nie net as gevolg van die span se powere prestasie nie maar ook as gevolg van sy rol in die organisering van Kamp Staaldraad. Hy het bedank en in Februarie 2004 is Jake White as die nuwe afrigter aangewys. White het tevore die o/21-Springbokspan afgerig wat die eerste o/21-Rugbywêreldbeker in 2002 gewen het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.abc.net.au/news/2004-02-14/new-springbok-coach-white-out-to-avoid-errors-of/136398 |title=New Springbok coach White out to avoid errors of the past |publisher=Australian Broadcasting Corporation |date=14 Februarie 2004 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Die Bokke het hierna voortgegaan om aan die rugbywêreld te bewys dat hulle gereed was om na hulle voormalige glorie terug te keer. Hulle het in ’n tweetoetsreeks Ierland weggevee en Wallis in die span se besoek aan die Suidelik Halfrond in Junie 2004 verslaan, waarop ’n oorwinning oor die [[Pasifiese Eilanders]] gevolg het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/779 |title=2004 Ireland tour to South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/777 |title=2004 Wales tour to Argentina and South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/781 |title=2004 Pacific Islanders tour to Australasia and South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Die [[2004-Drienasiesreeks]] het met die nouste eindresultaat in dié tyd geëindig: Al drie spanne het twee oorwinnings en nederlae elk aangeteken, maar as gevolg van ’n beter puntestand het die Springbokke hul tweede titel na 1998 ingepalm.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2004 |title=2004 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}</ref> In November 2004 het die Springbokke vertrek op ’n ambisieuse Grand Slam-toerpoging. Hulle is egter beslissend deur Engeland verslaan en het op omstrede wyse teen Ierland verloor. Die span het egter wel daarin geslaag om in ’n harde stryd teen Wallis te wen en het met Skotland maklik afgereken.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/786 |title=2004 South Africa tour to UK, Ireland and Argentina |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Hoewel die toer nie voldoen het aan die verwagtinge wat geskep is nie, het dit bewys dat die Springbokke die insinking van die afgelope jare te bowe gekom het. Die Springbokke se herstel is beloon met ’n reeks IRR-toekennings. Die Bokke is aangewys as die IRR se “span van die jaar”, Jake White as “afrigter van die jaar” en die jong [[losvoorspeler]] [[Schalk Burger]] as “speler van die jaar”.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rte.ie/sport/rugby/2004/1129/187854-burger/ |title=Burger scoops top player accolade |publisher=RTÉ |date=29 November 2004 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Op 11 Junie 2005 het die Springbokke hulle hoogste oorwinning in dié tyd oor Uruguay aangeteken: ’n 134–3 in [[Oos-Londen]]. Die Zimbabwies-gebore [[Tonderai Chavhanga]] het ses drieë in dié wedstryd gedruk om [[Stefan Terblanche]] se vorige rekord van vyf te verbeter.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.abc.net.au/news/2005-06-12/springboks-smash-records-with-uruguay-rout/1591678 |title=Springboks smash records with Uruguay rout |publisher=ABC |date=12 Junie 2005 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Die span het tweede geëindig in die [[2005-Drienasiesreeks]] nadat hulle deur die All Blacks geklop is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2005 |title=2005 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Die jaar het geëindig met oorwinnings oor Argentinië en Wallis en ’n nederlaag teen Frankryk in Parys.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/809 |title=2005 South Africa tour to Argentina and Europe |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Met verskeie nuwe spelers het die 2006-Springbokke weggespring met twee oorwinnings oor Skotland in Suid-Afrika voordat hulle teen Frankryk verloor het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/827 |title=2006 Scotland tour to South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/831 |title=2006 France tour to Romania and South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Tydens ’n swak begin van die [[2006-Drienasiesreeks]] het die Springbokke met 0–49 teen die Wallabies verloor. Die Springbokke het beter vertonings gelewer in die volgende twee wedstryde en naelskraap in die laaste minute van die tweede toets teen Australië verloor. Suid-Afrikaanse ondersteuners se oproep vir ’n meer ''expansive'' rugbystyl is deur White beantwoord met die samestelling van ’n meer uitdagende span. Die span het Suid-Afrika se verloorlopie van vyf wedstryde beëindig deur die All Blacks met 21–20 op die [[Royal Bafokeng-stadion]] te klop in die eerste toetswedstryd wat op dié landelike stadion naby [[Rustenburg]] gespeel is. In Julie 2006 het die Springbokafrigter Jake White die pers meegedeel dat hy nie toegelaat is om sommige wit spelers te kies nie “as gevolg van transformasie” – ’n verwysing na die ANC-regering se beleid wat daarop gemik is om historiese raswanbalanse in nasionale sport teen te werk.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/sport/news/article.cfm?c_id=4&objectid=10394794 |title=Chili cure for Springbok ills |publisher=[[The New Zealand Herald]] |author=Paul Lewis |date=5 Augustus 2006 |accessdate=19 Junie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200619044211/https://www.nzherald.co.nz/sport/news/article.cfm?c_id=4&objectid=10394794 |archive-date=19 Junie 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die hoogtepunt van Suid-Afrika se Europatoer was ’n 25–14 oorwinning oor Engeland op Twickenham, ná nederlae teen Ierland en Engeland die vorige week.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/837 |title=2006 South Africa tour to England and Ireland |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}</ref> ’n Suid-Afrika XV het ook teen ’n Wêreld XV gewen tydens die toer by die Walkersstadion in [[Leicester]]. === Tweede wêreldbekertitel en daarna === [[Lêer:Percy Montgomery against Samoa.jpg|duimnael|Springbokheelagter [[Percy Montgomery]] vleg sy pad oop na die doellyn tydens die toets teen Samoa op Saterdag, 9 Junie 2007 op [[Ellispark-stadion|Ellispark]] in [[Johannesburg]]. Montgomery het dié drie in die drie-en-sestigste minuut gedruk om sy 700ste punt in toetsrugby aan te teken. Die Springbokke het Samoa met 35–8 geklop.]] [[Lêer:09-09-07 058.jpg|duimnael|Die Springbokke voor hul [[Rugbywêreldbeker 2007]]-wedstryd teen Samoa]] [[Lêer:Springbok parade.jpg|duimnael|[[Bryan Habana]] wys die [[Webb Ellis-beker]] in 2007]] [[Lêer:South Africa vs Fiji 2011 RWC (2).jpg|duimnael|Die Springbokke teen Fidji tydens die [[Rugbywêreldbeker 2011]]]] [[Lêer:South Africa vs USA 2015 RWC (8).jpg|duimnael|Suid-Afrika teen die VSA tydens die [[Rugbywêreldbeker 2015]]]] Die Springbokke se voorbereiding op die [[Rugbywêreldbeker 2007]] in Frankryk is afgeskop met twee toetsoorwinnings oor ’n besoekende Engelse span; met 58–10 op 26 Mei in [[Bloemfontein]] en met 55–22 op 2 Junie in [[Pretoria]]. Die Engelse span was egter nie ’n volstoomspan nie met 35 Engelse spelers wat as gevolg van klubverpligtinge en beserings vir die toer nie beskikbaar was nie, maar ook weens siektes en beserings terwyl hulle in Suid-Afrika was.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/6711699.stm |title=Wilkinson leads battered England |publisher=[[British Broadcasting Corporation|BBC]] |date=1 Junie 2007 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Die oorwinning oor Engeland is opgevolg deur ’n 35–8-oorwinning op 9 Junie oor [[Samoaanse nasionale rugbyspan|Samoa]] teen wie Suid-Afrika later in groep A in die wêreldbeker sou kragte meet. Tydens die [[2007-Drienasiesreeks]] het Suid-Afrika Australië op Nuweland op 16 Junie met 22–19 geklop en op 23 Junie in [[Durban]] met 21–26 teen die All Blacks verloor in die tuisbeen van Suid-Afrika se veldtog. Ná vyf toetswedstryde in minder as ’n maand is daar te midde van groot omstredenheid besluit om 20 van Suid-Afrika se topspelers te laat rus tydens die wegbeen van die Drienasiesreeks in Nieu-Seeland en Australië. Die sogenaamde “tweede span” verras egter deur ’n goeie vertoning te lewer en op 7 Julie met slegs 17–25 teen Australië te verloor. Die All Blacks moes hard werk vir hul 33–6-oorwinning in [[Christchurch]] op 14 Julie waarin dit Nieu-Seeland 69 minute geneem het voordat hulle teen die Springbokke ’n drie gedruk het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nytimes.com/2007/07/15/sports/15iht-rugby.1.6661413.html |title=Rugby Union: A halting victory adds more tarnish to All Blacks's aura |publisher=[[The New York Times]] |date=15 Julie 2007 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Die Springbokke se plaaslike voorbereidings is afgesluit met ’n vriendskaplike wedstryd teen [[Namibiese nasionale rugbyspan|Namibië]] op Nuweland wat hulle met 105–13 gewen het. Tydens Suid-Afrika se eerste wedstryd in Europa in 2007 het die Bokke nie juis oortuig met ’n 18–3-oorwinning oor die [[Ierland|Ierse]] klubspan Connacht in [[Galway]] nie.<ref>{{af}} {{cite web |url=http://www.dieburger.com/Stories/Sport/15.0.2978835574.aspx |title=Rugby-piekniek verby |publisher=Die Burger |accessdate=28 September 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928121805/http://www.dieburger.com/Stories/Sport/15.0.2978835574.aspx |archive-date=28 September 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Op 25 Augustus 2007 het die Springbokke egter beter vertoon in ’n oortuigende 27–3-oorwinning oor Skotland op Murrayfield.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/947 |title=2007 South Africa tour to UK and Ireland |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Voor die afskop van die Rugbywêreldbeker 2007 in Frankryk is die uitgeruste Springbokke as een van die gunstelinge beskou om die toernooi te wen. Hulle het hul groepwedstryde teen Samoa, Engeland en die VSA maklik gewen, maar teen Tonga het hulle ’n nederlaag net naelskraap vermy. Ná oorwinnings oor Fidji met 37–20 in die kwarteindstryd en oor Argentinië met 37–13 in die halfeindstryd het die Springbokke teen Engeland te staan gekom. In die eindstryd klop Suid-Afrika Engeland met 15–6 om die Webb Ellis-beker vir ’n tweede keer omhoog te hou.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2007/overview |title=Rugby World Cup 2007: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Die telling, waarin geen drieë gedruk is nie, is behaal met vier strafskoppe deur [[Percy Montgomery]] en een deur [[François Steyn]], teenoor die twee deur Engeland se [[Jonny Wilkinson]]. Vervolgens het Suid-Afrika vir die eerste keer die eerste plek op die wêreldranglys behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/7052822.stm |title=World Cup final 2007 |publisher=[[BBC]] |author=James Standley |date=20 Oktober 2007 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Ná die Springbokke se triomf tydens die Rugbywêreldbeker 2007 is hulle as die IRR se “span van die jaar”, Jake White as “afrigter van die jaar” en die vleuel [[Bryan Habana]] as “speler van die jaar” aangewys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/tournaments/awards/past-winners/2007 |title=IRB Awards 2007 |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=2007 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Daarna het hulle Laureus se toekenning as “span van die jaar” gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.laureus.com/world-sports-awards/2008/laureus-world-team-of-the-year/south-africa-rugby-union-team |title=South Africa Rugby Union Team |publisher=Laureus Wêreldsporttoekennings |date=2008 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Ná die bedanking van White is [[Peter de Villiers]] in Januarie 2008 as die eerste nieblanke afrigter aangestel. Hy het tien gekleurde spelers vir sy eerste span benoem, wat die jaar met twee oorwinnings oor Wallis en een oorwinning oor Italië afgeskop het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/953 |title=2008 Wales tour to South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/955 |title=2008 Italy tour to South Africa and Argentina |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Tydens die [[2008-Drienasiesreeks]] het die Springbokke ’n reeks van vyf tuisoorwinnings deur die All Blacks beëindig, nadat Suid-Afrika Nieu-Seeland met 30–28 in [[Dunedin]] verslaan het; dit was ook die Springbokke se eerste oorwinning oor hul mededinger sedert 1998. Daarbenewens is [[Carisbrook]] as ’n soort vestiging van die All Blacks beskou, aangesien die Springbokke gedurende sewe pogings sedert 1921 nie daarin geslaag het om op dié stadion ’n oorwinning te behaal nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.news24.com/Sport/Top-10-Bok-highs-under-Div-20101125 |title=Top 10 Bok highs under Div |publisher=[[Nuus24]] |date=25 November 2010 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Gedurende dieselfde toernooi het die Springbokke die hoogste oorwinning in dié tyd oor die Wallabies aangeteken, nadat Suid-Afrika hulle met 53–8 verslaan het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theroar.com.au/2008/08/31/springboks-inflict-wallabies-worst-test-loss-ever/ |title=Springboks inflict Wallabies' worst Test loss ever |publisher=The Roar |author=David Beniuk |date=30 Augustus 2008 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Nadat die Springbokke in die vier oorblywende wedstryde verslaan is, het hulle nogtans in die laaste plek van die toernooi geëindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2008 |title=2008 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Daarna het hulle egter Wallis (met 20–15), Skotland (met 14–10) en Engeland (met 42–6) tydens die 2008-eindjaarrugbytoetsreeks verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/960 |title=2008 South Africa tour to British Isles |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Die 2009-seisoen was meer suksesvol. Die Britse en Ierse Leeus het een van hul intussen skaars toere na Suid-Afrika onderneem. Die Springbokke het twee van die drie toetswedstryde gewen en sodoende die toetsreeks met 2–1 beklink.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/8133265.stm |title=South Africa 9-28 Lions |publisher=[[BBC]] |date=4 Julie 2009 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Die Springbokke het ook die [[2009-Drienasiesreeks]] op ’n oortuigende manier ingepalm, nadat hulle vyf van die ses wedstryde gewen het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2009 |title=2009 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Hulle het egter hul 2009-eindjaarrugbytoetsreeks verloor nadat die Springbokke deur beide Frankryk en Ierland geklop is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/982 |title=2009 South Africa tour to Europe |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Suid-Afrika was vervolgens sy top-posisie op die IRR-ranglys kwyt. Nogtans is die Springbokke deur die IRR as die “span van die jaar” aangewys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/tournaments/awards/past-winners/2009 |title=IRB Awards 2009 |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=2009 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Die Springbokke se Junie 2010-toetsveldtog het ’n oorwinning oor Frankryk ingesluit, hul eerste oorwinning oor die Franse sedert 2005.<ref name="supersport1">{{en}} {{cite web |url=http://www.supersport.com/rugby/springboks/news/100612/Aplons_brace_buries_hapless_French |title=Aplon's brace buries hapless French |publisher=Supersport |date=12 Junie 2010 |accessdate=24 Maart 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190324000711/https://www.supersport.com/rugby/springboks/news/100612/Aplons_brace_buries_hapless_French |archive-date=24 Maart 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Tydens die [[2010-Drienasiesreeks]] het die Springbokke egter sleg gevaar, slegs een oorwinning aangeteken en in die derde plek op die wêreldranglys geëindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.supersport.com/rugby/springboks/news/100710/Boks_bullied_into_defeat |title=Boks bullied into defeat |publisher=[[SuperSport]] |accessdate=24 Maart 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190324000700/https://www.supersport.com/rugby/springboks/news/100710/Boks_bullied_into_defeat |archive-date=24 Maart 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Op 6 November 2010 het die Springbokke die eer gehad om die eerste besoekende span in die nuwe [[Aviva-stadion]] in [[Dublin]] te wees.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/irish/8296992.stm |title=SA to play in Aviva rugby opener |publisher=[[BBC]] |date=8 Oktober 2009 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Die Springbokke het tydens die 2010-eindjaarrugbytoetsreeks gepoog om ná vyf dekades hul eerste Grand Slam te behaal. Hulle het wél daarin geslaag om Ierland, Wallis en Engeland te verslaan, maar hulle is op ’n verrassende manier deur Skotland geklop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.news24.com/Sport/Boks-trail-at-Murrayfield-20101120 |title=Boks' Grand Slam hopes end |publisher=[[Nuus24]] |date=20 November 2010 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Tydens die [[2011-Drienasiesreeks]] het Peter de Villiers in voorbereiding op die komende [[Rugbywêreldbeker 2011]] in Nieu-Seeland van sy spelers laat rus (waarvolgens hulle laaste geëindig het).<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2011 |title=2011 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}</ref> In teenstelling met die 2007-toernooi het hierdie taktiek dié keer egter misluk. Die Springbokke het hul groepwedstryde teen Wallis, Fidji, Namibië en Samoa gewen, maar hulle is met 9–11 in die naelskraapse kwarteindstryd deur die Wallabies uitgeskakel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2011/overview |title=Rugby World Cup 2011: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Die Springbokke het onder hul nuwe afrigter [[Heyneke Meyer]] die 2012-seisoen met twee oorwinnings en een gelykop teen Engeland afgeskop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/1029 |title=2012 England tour to South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Ná die aansluiting van Argentinië by die Drienasiesreeks het dié toernooi [[die Rugbykampioenskap]] geword. Tydens die eerste [[2012-Rugbykampioenskapreeks|Rugbykampioenskapreeks]] het die Springbokke slegs twee oorwinnings aangeteken en teen die nuweling uit Argentinië slegs gelykop gespeel.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2012 |title=2012 The Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Tydens die [[2012 eindjaarrugbytoetsreeks]] het die Springbokke drie naelskraapse oorwinnings oor Ierland, Skotland en Wallis aangeteken.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/1038 |title=2012 South Africa tour to UK and Ireland |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Dié wenreeks is in Junie 2013 met oorwinnings oor Italië, Skotland en Samoa voortgesit.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/130?Stagione=2013 |title=2013 Castle Beer Series |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Tydens die [[2013-Rugbykampioenskapreeks]] was die Springbokke op die punt om dié toernooi te wen, maar hulle is in die beslissende laaste tuiswedstryd deur die All Blacks geklop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2013 |title=2013 The Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Daarteenoor was die [[2013 eindjaarrugbytoetsreeks]] meer suksesvol, nadat die Springbokke drie oorwinnings aangeteken het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/1058 |title=2013 South Africa tour to British Isles and France |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Ná oorwinnings oor Wallis en Skotland tydens die Junie 2014-toetswedstryde het die Springbokke blykbaar hul pad na sukses voortgesit, maar hulle is tydens die [[2014-Rugbykampioenskapreeks]] deur Australië en Nieu-Seeland verslaan, waardeur hulle die toernooi-oorwinning ten spyte van vier oorwinnings misgeloop het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/1074 |title=2014 Wales tour to South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/1073 |title=2014 Scotland tour to America and South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2014 |title=2014 The Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Hulle het dié jaar met nederlae teen Ierland en Wallis afgesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/1083 |title=2014 South Africa tour to UK, Ireland and Italy |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Daarna het die vleuel [[Schalk Burger]] Laureus se toekenning as “terugkoms van die jaar” gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.laureus.com/world-sports-awards/2015 |title=Laureus World Sports Awards 2015 winners & nominees |publisher=Laureus Wêreldsporttoekennings |date=2015 |accessdate=14 September 2026}}</ref> In voorbereiding op die daaropvolgende [[Rugbywêreldbeker 2015]] in Engeland is die [[2015-Rugbykampioenskapreeks]] in ’n verkorte formaat beslis. Suid-Afrika het al drie sy wedstryde verloor en in die laaste plek geëindig. Gedurende die laaste wedstryd van die toernooi het die Springbokke ’n geskiedkundige nederlaag gely: Suid-Afrika is in Durban deur Argentinië met 25–37 verslaan; dit was die Poemas se eerste oorwinning oor die Springbokke ooit.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/story/270873.html |title=Argentina shock Springboks for historic victory in Durban |publisher=ESPNscrum |date=8 Augustus 2015 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Vyf weke later het die Springbokke hierdie nederlaag blykbaar nog nie oorgekom nie, toe hulle in hul eerste groepwedstryd vir die eerste keer teen [[Japannese nasionale rugbyspan|Japan]] te staan gekom het. Die buiteperde, wat voor die afskop van die wedstryd heeltemal laer geag is, het in [[Brighton]] een van die grootste verrassings in die rugbygeskiedenis behaal, nadat hulle die Springbokke met 34–32 verslaan het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/34269878 |title=Rugby World Cup 2015: South Africa 32–34 Japan |publisher=[[BBC]] |date=19 September 2015 |accessdate=14 September 2026}}</ref><ref>{{de}} {{cite web |url=https://www.spiegel.de/sport/sonst/rugby-wm-japan-schafft-sensation-gegen-suedafrika-a-1053809.html |title=Japan bejubelt Sensation |publisher=Der Spiegel |date=19 September 2015 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Ná oorwinnings oor Samoa, Skotland en die VSA het die Springbokke nogtans die eerste plek in Groep B behaal. Nadat hulle tydens die kwarteindstryd Wallis met 23–19 verslaan het, is hulle in die naelskraapse halfeindstryd deur die latere kampioen Nieu-Seeland met 20–18 uitgeskakel. Tydens die klein finale om die derde plek het die Springbokke aan die Poemas wraak geneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2015/overview |title=Rugby World Cup 2015: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=14 September 2026}}</ref> === Vanaf laagtepunt tot die vierde wêreldbekertitel === [[Lêer:Bokke Webb Ellis-beker toer JHB 20191107 145608.jpg|duimnael|Die Springbokke tydens hul toer deur Suid-Afrika in Johannesburg nadat hulle die [[Rugbywêreldbeker 2019]] in Japan gewen het]] [[Lêer:Adelaide Oval hosts Wallabies and Springboks Rugby Union 27 August 2022.jpg|duimnael|Australië teen Suid-Afrika tydens die [[2022-Rugbykampioenskapreeks]] in Adelaide]] [[Allister Coetzee]] het in 2016 by Heyneke Meyer as afrigter van die Springbokke oorgeneem. In Junie 2016 het die Springbokke die Iere vir drie toetswedstryde gehuisves (twee oorwinnings en een nederlaag).<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/1111 |title=2016 Ireland tour to South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Die daaropvolgende [[2016-Rugbykampioenskapreeks]] het die Springbokke ná twee oorwinnings in ses wedstryde in die derde plek afgesluit. Tydens dié toernooi moes hulle hul eerste wegnederlaag teen Argentinië in [[Salta]] met 24–26<ref>{{en}} {{cite web |url=https://super.rugby/therugbychampionship/news/argentina-edge-out-south-africa-in-salta/ |title=Argentina edge out South Africa in Salta |publisher=[[Superrugby]] |date=28 Augustus 2016 |accessdate=14 September 2026}}</ref> en hul ergste tuisnederlaag teen die All Blacks in Durban met 15–57 verduur.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://super.rugby/therugbychampionship/news/all-blacks-cruise-to-perfect-trc-clean-sweep/ |title=All Blacks Cruise to Perfect TRC Clean Sweep |publisher=[[Superrugby]] |date=8 Oktober 2016 |accessdate=14 September 2026}}</ref> In die drie toetswedstryde aan die einde van die jaar is die Springbokke ook verslaan. Onder andere is hulle op 19 November vir die eerste keer ooit deur Italië verslaan, nadat hulle naelskraap in [[Florence]] met 18–20 verloor het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2016/nov/19/italy-beat-south-africa-first-time |title=Italy celebrate famous first win over sorry South Africa |publisher=[[The Guardian]] |date=9 November 2016 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Ondanks sy swak wenrekord het die beheerliggaam agter Coetzee geskaar. Die vertroue in hom is aanvanklik vergoed, toe die Springbokke in Junie 2017 drie agtereenvolgende oorwinnings oor Frankryk en aan die begin van die [[2017-Rugbykampioenskapreeks]] twee oorwinnings oor Argentinië aangeteken het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/1137 |title=2017 France tour to South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2017 |title=2017 The Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Gedurende die verdere toernooi het hulle egter nie meer oortuig nie: Hulle is op 16 September in [[North Shore City]] deur die All Blacks met 57–0 verslaan, die swakste telling vir die Springbokke in dié tyd.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2017/sep/16/new-zealand-south-africa-rugby-championship-all-blacks-irresistible-record-defeat-report |title=All Blacks irresistible in remarkable 57-0 drubbing of South Africa |publisher=[[The Guardian]] |date=16 September 2017 |accessdate=14 September 2026}}</ref> In November dieselfde jaar is hulle deur die Iere met 38–3 weg verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espn.co.uk/rugby/report?gameId=291261&league=289234 |title=Ireland humble the Springboks in one-sided affair in Dublin |publisher=ESPNscrum |date=11 November 2017 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Coetzee is met [[Rassie Erasmus]] vervang en Erasmus het die opdrag gekry om die Springbokke vanuit hul laagtepunt te neem. In Junie 2018 het hulle twee oorwinnings oor Engeland aangeteken en tydens die [[2018-Rugbykampioenskapreeks]] het hulle die tweede plek behaal; tydens dié toernooi het hulle slegs naelskraapse nederlae gely.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/1426 |title=2018 England tour to South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2018 |title=2018 The Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Aan die einde van die jaar was hul wenrekord geëwenaar.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/1435 |title=2018 South Africa tour to British Isles and France |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Tydens die verkorte [[2019-Rugbykampioenskapreeks]] het die Springbokke twee oorwinnings en een gelykop aangeteken, waardeur hulle dié toernooi vir die eerste keer gewen het; as die vorige toernooi, die Drienasiereeks, in ag geneem word, was dit hul eerste toernooi-oorwinning in tien jaar én ná die aansluiting van Argentinië in 2012.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://super.rugby/therugbychampionship/news/springboks-thrash-argentina-to-clinch-rugby-championship-crown/ |title=Springboks thrash Argentina to clinch Rugby Championship crown |publisher=[[Superrugby]] |date=11 Augustus 2019 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Voor die afskop van die [[Rugbywêreldbeker 2019]] in Japan was die Springbokke een van die gunstelinge om die toernooi te wen. Alhoewel hulle in die eerste groepwedstryd deur die All Blacks verslaan is, het hulle ná goeie oorwinnings oor Namibië, Italië en Kanada die uitklopfase gemaklik bereik. In die kwarteindstryd het hulle die gasheer Japan verslaan en in die halfeindstryd Wallis. Die eindstryd tussen Suid-Afrika en Engeland was ’n herontmoeting van die 2007-eindstryd, maar dié keer het die Springbokke met 32–12 ’n makliker sege aangeteken en hul derde wêreldbekertitel ingepalm. Hierdie sukses is uit verskeie redes noemenswaardig: Die Springbokke het die vorige rekord van die All Blacks geëwenaar, hulle is die eerste wêreldkampioen wat tydens die groepfase ’n nederlaag gely en [[Siya Kolisi]] is die eerste swart kaptein wat die Webb Ellis-beker omhoog gehou het; hy het vervolgens die nommer 6-trui aan president [[Cyril Ramaphosa]] oorhandig in herinnering aan Nelson Mandela wat dié trui tydens die Rugbywêreldbeker 1995 ná Suid-Afrika se oorwinning gedra het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://edition.cnn.com/2019/11/02/sport/south-africa-rugby-world-cup-final-spt-intl/index.html |title=Why South Africa's Rugby World Cup victory means so much more |publisher=[[CNN]] |author=Daniel Gallan |date=4 November 2019 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Ná die afloop van die Rugbywêreldbeker 2019 was die Springbokke eerste op Wêreldrugby se wêreldranglys.<ref name="ranglys" /> Die Bokke is aangewys as Wêreldrugby se “span van die jaar”, [[Rassie Erasmus]] as “afrigter van die jaar” en die slot [[Pieter-Steph du Toit]] as “speler van die jaar”.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/news/538564 |title=Du Toit and Scarratt named World Rugby Players of the Year 2019 |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=3 November 2019 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Daarna het hulle Laureus se toekenning as “span van die jaar” gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.laureus.com/world-sports-awards/2020/laureus-world-team-of-the-year/south-africa-men-s-rugby-team |title=South Africa Men's Rugby Union Team |publisher=Laureus Wêreldsporttoekennings |date=2020 |accessdate=14 September 2026}}</ref> In Januarie 2020 het [[Jacques Nienaber]] Rassie Erasmus opgevolg, wat die Suid-Afrikaanse beheerliggaam se rugbydirekteur geword het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://apnews.com/article/1373337688034cb7c88be44561b42cd3 |title=Nienaber replaces Erasmus as coach of world champ Springboks |publisher=Associated Press |author=Gerald Imrayap |date=24 Januarie 2020 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Die Springbokke het vanweë die wêreldwye [[Covid-19-pandemie]] nie aan die [[2020-Drienasiesreeks]] deelgeneem nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2020 |title=2020 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Die Britse en Ierse Leeus se 2021-toer was vir Suid-Afrika die terugkeer na die internasionale speelprogram, hoewel van die wedstryde sonder toeskouers moes plaasvind. Die gasheer het dié reeks met 2–1 beklink.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/58130765 |title=South Africa 19–16 British and Irish Lions: Morne Steyn's late penalty wins series |publisher=[[BBC]] |author=Becky Grey |date=7 Augustus 2021 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Die daaropvolgende [[2021-Rugbykampioenskapreeks]] het Suid-Afrika ná drie oorwinnings en nederlae elk slegs in die derde plek afgesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/58689678 |title=Rugby Championship – New Zealand 19–17 South Africa: All Blacks seal title with late penalty |publisher=[[BBC]] |date=25 September 2021 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Suid-Afrika het [[2021 eindjaarrugbytoetsreeks|die jaar]] met oorwinnings oor Wallis en Skotland afgesluit, maar ook ’n nederlaag teen Engeland.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/59361364 |title=England clinch dramatic 27–26 win over South Africa at Twickenham |publisher=[[BBC]] |author=Mike Henson |date=20 November 2021 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Tydens die [[2022 midjaarrugbytoetsreeks]] het die Springbokke hul tuisreeks teen Wallis met 2–1 beklink, nadat die gaste vir die eerste keer in Suid-Afrika kon wen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/62191313 |title=South Africa 30–14 Wales: Hosts end tourists' dream in Cape Town |publisher=[[BBC]] |author=Gareth Griffiths |date=16 Julie 2022 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Die daaropvolgende [[2022-Rugbykampioenskapreeks]] kon die All Blacks slegs met een bonuspunt meer as die Springbokke beklink.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://super.rugby/therugbychampionship/news/trc-rd-6-pumas-make-springboks-work-hard-for-victory/ |title=Pumas Make Springboks Work Hard for Victory |publisher=[[Superrugby]] |date=25 September 2022 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Tydens die [[2022 eindjaarrugbytoetsreeks]] het Suid-Afrika teen Ierland en Frankryk verloor, terwyl hulle Italië en Engeland kon klop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/1875 |title=2022 South Africa tour to Europe |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Tydens die verkorte [[2023-Rugbykampioenskapreeks]] het hulle ná twee oorwinnings en nederlae elk die tweede plek behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/66350321 |title=South Africa 22–21 Argentina: Springboks edge impressive Pumas by single point |publisher=[[BBC]] |date=29 Julie 2023 |accessdate=14 September 2026}}</ref> In hul laaste opwarmingswedstryd voor die [[Rugbywêreldbeker 2023]] in Frankryk het Suid-Afrika hul aartsvyand Nieu-Seeland op Twickenham met 35–7 hul ergste nederlaag in dié tyd toegedien.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/sport/all-blacks-v-springboks-live-updates-at-twickenham/ISFKUMXIWRD7ZGW4MIS4HCWATU/ |title=All Blacks suffer record defeat to Springboks at Twickenham – as it happened |publisher=[[The New Zealand Herald]] |date=25 Augustus 2023 |accessdate=26 Augustus 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230826032944/https://www.nzherald.co.nz/sport/all-blacks-v-springboks-live-updates-at-twickenham/ISFKUMXIWRD7ZGW4MIS4HCWATU/ |archive-date=26 Augustus 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Vir die hooftoernooi is die Springbokke as verdedigende kampioen en vanweë hul goeie prestasies in die onlangse jare as een van die gunstelinge op die titel beskou. In die groepfase het Suid-Afrika maklike oorwinnings oor Skotland (met 18–3), Roemenië (met 76–0) en Tonga (met 49–18) aangeteken, terwyl hulle teen die medegunsteling Ierland naelskraap verloor het (met 8–13). In die kwarteindstryd het die Springbokke met die gasheer Frankryk nog ’n medegunsteling ontmoet en hulle kon ’n naelskraapse 29–28-oorwinning aanteken. In die halfeindstryd kon hulle ook Engeland naelskraap klop (met 16–15), waarmee hulle hul vierde eindstryd gehaal het. Hier het hulle die aartsvyand Nieu-Seeland ontmoet, waardeur een span vir die eerste keer ’n vierde wêreldbekertitel kon inpalm. In een van die nouste eindstryde in dié tyd het Suid-Afrika met 12–11 gewen, waartydens hulle vanweë ’n rooikaart vir ’n Nieu-Seelandse speler van die 27ste minuut af een speler meer op die veld gehad het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/888444/south-africa-rugby-world-cup-2023-review |title=South Africa: Rugby World Cup 2023 review |publisher=rugbyworldcup.com |date=29 Oktober 2023 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Weens hul uitstekende prestasies is die Springbokke in 2024 as Laureus se “span van die jaar” en hul kaptein Siya Kolisi as “terugkoms van die jaar” genomineer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.laureus.com/world-sports-awards/2024 |title=Laureus World Sports Awards 2024 winners & nominees |publisher=Laureus Wêreldsporttoekennings |date=2024 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Vroeg in 2024 het Rassie Erasmus weer oorgeneem as Springbokafrigter.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2024/feb/06/rassie-erasmus-says-massive-honour-to-return-as-south-africa-head-coach-rugby-union |title=‘Massive honour’: Rassie Erasmus returns as South Africa head coach |publisher=[[The Guardian]] |date=6 Februarie 2024 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Tydens die [[2024-Rugbykampioenskapreeks]] het die Springbokke hul eerste titel in vyf jaar ingepalm, waaronder hul vierde agtereenvolgende oorwinning oor die All Blacks sedert 1949.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/articles/ce81zgvqqmgo |title=What have we learned from the Rugby Championship? |publisher=[[BBC]] |author=Alastair Telfer |date=29 September 2024 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Aan die einde van dieselfde jaar is [[Pieter-Steph du Toit]] vir ’n tweede keer as “speler van die jaar” aangewys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/news/974759/world-rugby-awards-2024-winners |title=Ellie Kildunne, Pieter-Steph du Toit, Maddison Levi and Antoine Dupont named World Rugby Players of the Year |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=24 November 2024 |accessdate=24 November 2024}}</ref> Tydens die [[2025-Rugbykampioenskapreeks]] het Suid-Afrika die aartsvyand Nieu-Seeland nog ’n rekordnederlaag toegedien, dié keer met 43–10.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/sport/all-blacks-v-south-africa-new-zealand-out-to-regain-freedom-cup-at-wellingtons-sky-stadium/JMY2764YCRGOPAEWVLIAZCRRMI |title=All Blacks v South Africa recap: Springboks hand All Blacks record defeat in Wellington |publisher=[[The New Zealand Herald]] |authors=Benjamin Plummer, Alex Powell, Christopher Reive |date=13 September 2025 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Daarna het die Springbokke ook vir die eerste keer in die toernooigeskiedenis die titel verdedig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/articles/c2375g123zgo |title=What did we learn from the Rugby Championship? |publisher=[[BBC]] |author=Alastair Telfer |date=5 Oktober 2025 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Die in 2026 vir die eerste keer besliste „Rugby se Grootste Wedywering“-reeks van vier toetswedstryde teen die aartsvyand Nieu-Seeland het Suid-Afrika met 3–1 gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/articles/c8e3xk48wk9o |titel=Boks power & All Blacks of old – what did we learn from series? |publisher=[[BBC]] |author=Alastair Telfer |date=13 September 2026 |accessdate=14 September 2026}}</ref> == Springboktrui == [[Lêer:SAF-Rugby-jersey-2002.jpg|duimnael|links|’n Vorige Springboktrui (2002), deur Castle geborg]] [[Lêer:Paul Roos 1906.jpg|duimnael|’n Kleurafbeelding van Paul Roos, kaptein van die 1906-Springbokke]] [[Lêer:Springboks Emblem.jpeg|duimnael|links|Oorsig oor die vorige Springbok-embleme by die Springbokmuseum in Kaapstad]] Suid-Afrika speel in groen truie met ’n goue kraag, wit broeke en groen sokkies. Op die linker bors is die Suid-Afrikaanse Rugbyuniekenteken en op die regter bors die springbokkenteken geborduur. Die [[Japan]]nese maatskappy ASICS is tans die truiverskaffer vir al die Suid-Afrikaanse rugbyspanne,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.asics.com/za/en-za/blog/article/asics-signs-south-african-rugby-union |title=Asics signs South Africa Rugby Union |publisher=ASICS |date=1 Oktober 2013 |accessdate=14 September 2026}}</ref> nadat hulle ’n kontrak met SARU onderteken het wat tot minstens 2024 streek.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.iol.co.za/business-report/companies/asics-in-six-year-springbok-kit-deal-1569432 |title=Asics in six-year Springbok kit deal |publisher=Independent Online |date=28 Augustus 2013 |accessdate=14 September 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.asics.com/za/en-za/blog/article/asics-renews-contracts-with-springboks-and-wallabies |title=ASICS renews contracts with Springboks and Wallabies |publisher=Asics |date=24 Oktober 2018 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Suid-Afrika se hempborg is die plaaslike selfoonverskaffer [[MTN]]. Bykomende truiborge sluit in [[Eerste Nasionale Bank|ENB]] bo die nommers op die rug, Land Rover, FlySafair, en Suidelike Paleis wat om die agterste soom van die kortbroek roteer. Tydens die Britse Leeus se 1903-toer na Suid-Afrika is die groen trui vir die eerste keer deur ’n Suid-Afrikaanse span gedra. Nadat hulle die eerste twee toetswedstryde in wit truie gespeel het, het Suid-Afrika in hul laaste toetswedstryd op Nuweland vir die eerste keer in ’n groen trui uitgedraf, wat by die Old Diocesan-klub geleen is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theroar.com.au/2016/09/08/great-history-green-gold-wallabies-springboks-jerseys/ |title=The great history of green and gold |publisher=Roar |author=Harry Jones |date=7 September 2016 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Tydens hul eerste toer na die Britse Eilande in 1906–07 het Suid-Afrika in ’n groen trui met ’n wit kraag, blou broeke en blou sokkies gespeel; dié trui is by die Old Diocesan-klub geleen. Tydens die Suid-Afrikaanse toer na Ierland in 2006 het die Springbokke tydens hul toets teen Ierland in [[Dublin]] in ’n replika van die historiese trui uitgedraf om die eeufees van die eerste toer te herdenk.<ref name="stripvirish">{{en}} {{cite web |url=http://www.iol.co.za/index.php?click_id=18&art_id=vn20061105111240610C604962&set_id= |title=Boks to wear original strip against Irish |publisher=[[IOL]] |date=5 November 2006 |accessdate=21 Februarie 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090221035236/http://www.iol.co.za/index.php?click_id=18&art_id=vn20061105111240610C604962&set_id= |archive-date=21 Februarie 2009 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Toe die Australiese Wallabies in 1933 vir die eerste keer na Suid-Afrika getoer het, het die besoekers hemelblou truie gedra om verwarring te voorkom, omdat destyds albei spanne donkergroen truie gebruik het. Tydens die Australiese toer in 1953 het die Suid-Afrikaners tydens die toetswedstryde wit truie gedra. Tydens hul 1961-toer het die Wallabies in goue truie uitgedraf om verdere verwarring te vermy.<ref name="strip">{{en}} {{cite web |title=History of the ARU |url=http://rugby.com.au/about_the_aru/history_of_the_aru/history_of_the_aru,183.html |publisher=[[Rugby Australia]] |accessdate=19 Augustus 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060819163106/http://rugby.com.au/about_the_aru/history_of_the_aru/history_of_the_aru%2C183.html |archive-date=19 Augustus 2006 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 2017 het die Springbokke in Argentinië in ’n rooi wegtrui gespeel, dit was deel van ’n Asics-program tydens die seisoen waarin die Springbokke en [[Blitsbokke]] truie in al die kleure van die [[Vlag van Suid-Afrika|Suid-Afrikaanse vlag]] gedra het — die XV-span het in groen, wit en rooi truie gespeel, terwyl die sewesspan goud, blou en swart gedra het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.iol.co.za/sport/opinion/fans-seeing-red-but-not-everything-is-pure-about-springboks-10918098 |title=Fans seeing red, but not everything is pure about Springboks |publisher=Independent Online |author=Darryn Pollock |date=26 Augustus 2007 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Geel/goud en groen is die nasionale sportkleure van Suid-Afrika en word ook op die landsvlag gebruik.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.scielo.org.za/scielo.php?script=sci_arttext&pid=S0018-229X2011000100003 |title=Flagging the "new" South Africa, 1910–2010 |publisher=SciELO |accessdate=26 Maart 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326151411/http://www.scielo.org.za/scielo.php?pid=S0018-229X2011000100003&script=sci_arttext |archive-date=26 Maart 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die bynaam van die Springbokke het sy oorsprong ook in die 1906–07-toer na die Britse Eilande. Die [[springbok]] is deur die destydse kaptein [[Paul Roos]] as simbool gekies om te verhoed dat die Britse pers op sy beurt ’n simbool aan die Suid-Afrikaners toeken. Die kenteken was nie vir die wit span alleenlik nie – die springbok is in 1939 deur die eerste gekleurde span en in 1950 deur die eerste swart gebruik.<ref name="SymbolOfUnity">{{en}} {{cite web |url=https://www.independent.co.uk/news/world/africa/symbol-of-unity-the-springbok-vs-the-protea-770538.html?r=RSS |title=Symbol of unity: the Springbok vs the Protea |publisher=The Independent |author=Ian Evans |date=16 Januarie 2008 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Ná die einde van [[apartheid]] in 1992 is ’n krans van die [[koningsprotea]] by die kenteken bygevoeg. Nadat die ANC die verkiesings in 1994 gewen het, is die spannaam, anders as by die [[Proteas|Suid-Afrikaanse nasionale krieketspan]], nie in Proteas verander nie, deels te danke aan die destydse president [[Nelson Mandela]] se ingryping.<ref name="SymbolOfUnity" /><ref name="StrainsShow">{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/world/2007/oct/21/southafrica.rugbyleague |title=Strains show as nation cheers on the Boks |publisher=[[The Guardian]] |author=Ruaridh Nicoll |date=21 Oktober 2007 |accessdate=14 September 2026}}</ref> In Desember 2008 het die SARU besluit om die Springboktrui te herontwerp en die protea na die linkerkant van die Springbokke se trui te skuif, soos op ander truie van Suid-Afrikaanse nasionale spanne, en die springbok na die regterkant van die trui.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.sarugby.net/component/supersportcontent/6777?view=news |title=Springbok badge to move to right |publisher=[[Suid-Afrikaanse Rugbyunie]] |date=1 Desember 2008 |accessdate=10 Desember 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151210012823/http://www.sarugby.net/component/supersportcontent/6777?view=news |archive-date=10 Desember 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die nuwe trui is tydens die Britse en Ierse Leeus se 2009-toer na Suid-Afrika gebruik.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.sarugby.net/component/supersportcontent/6803?view=news |title=New Springbok jersey to be launched in time for British & Irish Lions tour |publisher=[[Suid-Afrikaanse Rugbyunie]] |date=21 Januarie 2009 |accessdate=20 November 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151120215631/http://www.sarugby.net/component/supersportcontent/6803?view=news |archive-date=20 November 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die span se gelukbringer is ’n springbok en dra die bynaam “Bokkie”. == Truiverskaffers en -borge == [[Lêer:After Wikimania 2018, Cape Town (P1060095).jpg|duimnael|Springboktrui (2018) in Kaapstad met MTN as hoofborg]] Sedert Suid-Afrika se hertoelating by internasionale sportbyeenkomste in 1992 het die volgende truiverskaffers en -borge verskyn: {| class="wikitable" ! Tydperk !! Verskaffer !! Borg |- | 1992–1996 | Cotton Traders | [[Suid-Afrikaanse Brouerye|Lion Lager]] |- | 1996–1999 | rowspan=2| [[Nike (maatskappy)|Nike]] | ''Geen truiborg'' |- | 2000–2003 | rowspan=3|[[Castle Lager]] |- | 2004 midjaarrugbytoetsreeks | ''Geen truiverskaffer'' |- | [[2004-Drienasiesreeks]] | rowspan=3| [[Canterbury of New Zealand|Canterbury]] |- | Desember 2004–2010 | [[SASOL]] |- | 2011–2013 | rowspan=2|[[Barclays Afrika Groep|Absa]] |- | 2014–2015 | rowspan="3" | [[Asics]] |- | 2016 midjaarrugbytoetsreeks | Blue Label Telecoms |- | 2017–2023 | rowspan="3" | [[MTN]] |- | 2023–2025 | [[Nike (maatskappy)|Nike]] |- | sedert 2025 | [[Eerste Nasionale Bank|ENB]] |} == Tuisstadions == [[Lêer:South-africa rugby wc 1995.png|duimnael|links|Stadions in Suid-Afrika tydens die Rugbywêreldbeker 1995]] {{Location map+ |Suid-Afrika |caption=Kaart van Suid-Afrika se huidige tuisstadions |places= {{Location map~ |Suid-Afrika |label={{nowrap|[[Loftus Versfeld]]}} |position=top |mark=Red pog.svg |marksize=5 |lat_deg=-25 |lat_min=-45 |lat_sec=-12 |lon_deg=28 |lon_min=13 |lon_sec=22 }} {{Location map~ |Suid-Afrika |label=[[Nuwelandstadion|Nuweland]] |position=bottom |mark=Red pog.svg |marksize=5 |lat_deg=-33 |lat_min=-58 |lat_sec=-14 |lon_deg=18 |lon_min=28 |lon_sec=6 }} {{Location map~ |Suid-Afrika |label={{nowrap|[[Kings Park-stadion|Kings Park]]}} |position=bottom |mark=Red pog.svg |marksize=5 |lat_deg=-29 |lat_min=-49 |lat_sec=-30 |lon_deg=31 |lon_min=1 |lon_sec=47 }} {{Location map~ |Suid-Afrika |label={{nowrap|[[Vrystaatstadion]]}} |position=top |mark=Red pog.svg |marksize=5 |lat_deg=-29 |lat_min=-7 |lat_sec=-2 |lon_deg=26 |lon_min=12 |lon_sec=32 }} {{Location map~ |Suid-Afrika |label={{nowrap|[[Nelson Mandelabaaistadion|Nelson Mandelabaai]]}} |position=bottom |mark=Red pog.svg |marksize=5 |lat_deg=-33 |lat_min=-56 |lat_sec=-16 |lon_deg=25 |lon_min=35 |lon_sec=56 }} {{Location map~ |Suid-Afrika |label=[[Ellispark-stadion|Ellispark]] |position=bottom |mark=Red pog.svg |marksize=5 |lat_deg=-26 |lat_min=-11 |lat_sec=-51 |lon_deg=28 |lon_min=3 |lon_sec=39 }} }} Net soos ander vername rugbylande soos Argentinië, Australië, Frankryk en Nieu-Seeland beskik Suid-Afrika oor geen amptelike tuisstadion vir sy nasionale span nie. Die Springbokke span vir hul toetswedstryde eerder ’n verskeidenheid stadions dwarsdeur Suid-Afrika in. [[Ellispark-stadion|Ellispark]] in [[Johannesburg]] met sowat 60&nbsp;000 sitplekke was die hoofstadion gedurende die [[Rugbywêreldbeker 1995]],<ref name="EllisHistory">{{en}} {{cite web| url=http://www.ellispark.co.za/Content.aspx?Page=24&Menu=24 |title=The History of Ellis Park |publisher=ellispark.co.za |accessdate=16 Maart 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070316143833/http://www.ellispark.co.za/Content.aspx?Page=24&Menu=24 |archive-date=16 Maart 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> waar die Springbokke die All Blacks in die eindstryd verslaan het. Ander gereelde stadions vir toetswedstryde sluit in [[Pretoria]] se [[Loftus Versfeld]], [[Nuwelandstadion|Nuweland]] in [[Kaapstad]], [[Kings Park-stadion|Kings Park]] in [[Durban]], [[Vrystaatstadion]] in [[Bloemfontein]] en [[Nelson Mandelabaaistadion]] in [[Gqeberha|Port Elizabeth]].<ref name="PickAndGo">{{en}} {{cite web |url=http://www.lassen.co.nz/pickandgo.php |publisher=lassen.co.nz |title=Pick and go: Test match results database |accessdate=14 September 2026}}</ref> Die Springbokke het op 21 Augustus 2010 hul eerste toetswedstryd op [[ENB-stadion|Sokkerstad]] gespeel, ’n [[2010-Drienasiesreeks|Drienasieswedstryd]] teen Nieu-Seeland.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sport24.co.za/Rugby/NZ-SA-to-meet-in-Soweto-20100702 |publisher=Nuus24 |title=NZ, SA to meet in Soweto |date=2 Julie 2010 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Ander stadions wat al vir toetswedstryde gebruik is, sluit in [[Buffalo City-stadion]] in [[Oos-Londen]], die [[Royal Bafokeng-stadion]] net buite [[Rustenburg]], [[Mbombela-stadion]] in [[Nelspruit]] en die [[Pumastadion]] in [[Witbank]]. Tydens die Rugbywêreldbeker 1995 is ook die [[Boet Erasmus-stadion]] in Port Elizabeth, die [[Olympia-park]] in Rustenburg en die [[Danie Craven-stadion]] in [[Stellenbosch]] vir wedstryde gebruik. Oorspronklik is ook wedstryde in [[Brakpan]], [[Germiston]], [[Pietermaritzburg]], [[Potchefstroom]] en [[Witbank]] beplan, maar dié wedstryde is na ander plekke verskuif. Suid-Afrika se eerste toetswedstryd is in 1891 op Port Elizabeth se [[St. Georgespark, Port Elizabeth|St. Georgespark]] gespeel.<ref name="GeorgePark">{{en}} {{cite web |url=http://stgeorgespark.nmmu.ac.za/ |title=St George's Park History |publisher=stgeorgespark.nmmu.ac.za |author1=Ivor Markman |author2=Debbie Derry |accessdate=5 Mei 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200505035139/http://stgeorgespark.nmmu.ac.za/ |archive-date=5 Mei 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Ellispark is in 1928 opgerig en het in 1955 ’n rekordskare van 100&nbsp;000 toeskouers tydens die wedstryd tussen Suid-Afrika en die Britse en Ierse Leeus gehuisves.<ref name="EllisHistory" /> Die Springbokke het glo ’n goeie vertoning teen besoekende spanne wanneer hulle op die [[Hoëveld]] speel.<ref name="Lions2009">{{en}} {{cite web |url=http://www.news24.com/News24/Sport/Rugby/0,,2-9-838_2224190,00.html |title=Lions tour itinerary leaked |publisher=[[Nuus24]] |date=22 November 2007 |accessdate=14 Februarie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071122155356/http://www.news24.com/News24/Sport/Rugby/0%2C%2C2-9-838_2224190%2C00.html |archive-date=22 November 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Wedstryde op Ellispark, Loftus Versfeld of Vodacompark laat vervolgens fisiese probleme opduik,<ref name="AltitudeEllis">{{en}} {{cite web |url=http://sport.iafrica.com/rugby/news/464846.htm |title=Altitude, Madiba spook Aus |publisher=sport.iafrica.com |date=25 Julie 2005 |accessdate=13 Februarie 2008}} {{dooie skakel}}</ref><ref name="AltitudeLoftus">{{en}} {{cite web |url=http://www.scrum.com/3305_16827.php |publisher=scrum.com |title=It's all in the mind games |date=27 Julie 2001 |accessdate=14 Februarie 2008}} {{dooie skakel}}</ref> en beïnvloed ’n wedstryd op ’n aantal ander maniere, soos die bal wat verder rol indien hy geskop word.<ref name="altitude">{{en}} {{cite web |url=http://www.world.rugby.com.au/aru_shared/news/imported_-_old_site/2002_august/wallabies_focus_on_upsetting_springboks_14472,6467.html |title=Wallabies Focus on Upsetting Springboks |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=23 Maart 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070323022150/http://www.world.rugby.com.au/aru_shared/news/imported_-_old_site/2002_august/wallabies_focus_on_upsetting_springboks_14472%2C6467.html |archive-date=23 Maart 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Deskundiges is nie eens nie of besoekende spanne se tradisioneel swak vertonings direk verband hou met die hoogte bo seespieël en ’n fisiese uitdaging as gevolg daarvan of dit eerder ’n saak van hul gemoedstoestand is.<ref name="AltitudeLoftus" /> == Toetswedstryde == [[Lêer:South Africa IRB World Rankings.png|duimnael|400px|Suid-Afrika se plek op [[Wêreldrugby]] se ranglys vanaf 10 Oktober 2003 tot op hede]] Die Springbokke het teen byna elke teenstander ’n positiewe wenrekord; slegs teen die Nieu-Seelandse All Blacks is hul wenrekord negatief. Suid-Afrika het 374 van sy 583 toetswedstryde gewen, ’n wenrekord van 64,15%.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=team;team=5;template=results;type=team;view=opposition |title=International Rugby Union Statistics – South Africa |publisher=ESPNscrum |accessdate=14 September 2026}}</ref> Daarmee is die Springbokke een van die mees suksesvolle nasionale rugbyspanne. Hul hoogste oorwinning het die Springbokke op 11 Juli 2005 met 134–3 teen Uruguay aangeteken,<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=difference;team=5;template=results;type=team;view=match |title=Points difference (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=14 September 2026}}</ref> hul ergste nederlaag was op 16 September 2017 met 0–57 teen Nieu-Seeland.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=difference;orderbyad=reverse;team=5;template=results;type=team;view=match |title=Points difference (reverse) |publisher=ESPNscrum |accessdate=14 September 2026}}</ref> Suid-Afrika se statistieke in toetswedstryde teen al die lande, in alfabetiese volgorde, is soos volg (korrek teen September 2026): {| class="sortable wikitable" ! Teenstander ! Gespeel ! Gewen ! Verloor ! Gelykop ! % Gewen |- bgcolor="#d0ffd0" align="center" |- | {{ARGru}} || 41 || 36 || 4 || 1 || 87,80 |- | {{AUSru}} || 97 || 53 || 41 || 3 || 54,64 |- | {{geenvlag|[[Britse Barbarians|Barbarians]]}} || 8 || 3 || 4 || 1 || 37,50 |- | {{BILru}} || 49 || 25 || 18 || 6 || 51,02 |- | {{ENGru}} || 48 || 30 || 16 || 2 || 62,50 |- | {{FIJru}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{FRAru}} || 47 || 29 || 12 || 6 || 61,70 |- | {{GEOru}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{IRLru}} || 31 || 20 || 10 || 1 || 64,52 |- | {{ITAru}} || 19 || 18 || 1 || 0 || 94,74 |- | {{JPNru}} || 4 || 3 || 1 || 0 || 75,00 |- | {{CANru}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{NAMru}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{NZLru}} || 114 || 46 || 64 || 4 || 40,35 |- | [[Lêer:Flag of rugby Pacific Islanders.svg|24px|raam]] Pasifiese Eilanders || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{PORru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{ROMru}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{SAMru}} || 9 || 9 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{SCOru}} || 31 || 26 || 5 || 0 || 83,87 |- | {{ESPru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | [[Lêer:Flag sudamerica xv 1980.jpg|24px|raam]] [[Suid-Amerikaanse Jaguares]] || 8 || 7 || 1 || 0 || 87,50 |- | {{TGAru}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{URUru}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{USAru}} || 4 || 4 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{WALru}} || 45 || 37 || 7 || 1 || 82,22 |- | {{geenvlag|Wêreld XV}} || 5 || 5 || 0 || 0 || 100,00 |- class="sortbottom" ! Algeheel || 583 || 374 || 184 || 25 || 64,15 |} Wedstryde teen verskeie saamgestelde spanne tydens oorsese toere van die amateurtydperk en die deur [[Nieu-Seeland Rugby]] nieerkende wedstryde teen die Nieu-Seelandse Kavaliers is nie in die lys ingesluit nie. Wedstryde teen die [[Waratahs (Superrugbyspan)|Nieu-Suid-Walliese Waratahs]] (1920–1928) word deur die [[Suid-Afrikaanse Rugbyunie]] ook nie as sulks erken nie. == Wedywering met ander nasionale spanne == === Noordelike Halfrond === Net soos die ander rugbylande van die Suidelike Halfrond handhaaf Suid-Afrika ’n wedywering met die nasionale spanne van die Noordelike Halfrond. Net só het Suid-Afrika tydens twee van sy eindstrydverskynings teen Engeland te staan gekom (in 2007 en 2019), wat hulle albei kon wen. Sedert 2007 ding Suid-Afrika en Wallis mee om die [[Prins William-beker]] (genoem na [[William, Prins van Wallis|prins William]]).<ref name="Part Two">{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/story/84879.html |title=The Scrum.com trophy guide – Part Two |publisher=ESPNscrum |date=5 November 2008 |accessdate=13 Mei 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230513190101/http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/story/84879.html |archive-date=13 Mei 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> === Nieu-Seeland === [[Lêer:1981-springbok-tour-auckland-1.jpg|duimnael|Die All Blacks se 1981-toetswedstryd teen die Springbokke in Auckland moes agter doringdraad plaasvind en is deur betogings begelei]] Sedert die eerste ontmoeting in 1921 op Nieu-Seelandse bodem handhaaf die Springbokke en die All Blacks, wat albei as die beste nasionale rugbyspanne wêreldwyd beskou word, ’n intensiewe wedywering. Reeds destyds is albei spanne as die bestes beskou, wat deur die gelykopuitslag van die eerste toetsreeks bevestig is. Die tweede toetsreeks tydens die teenbesoek van 1928 in Suid-Afrika het ook in ’n gelykopuitslag geëindig. In 1937 het die Springbokke daarin geslaag om in Nieu-Seeland ’n toetsreeks teen die All Blacks te wen. In 1949 het die Springbokke die tuisreeks teen die All Blacks met ’n negatiewe rekord vir die Nieu-Seelanders, wat vandag nog bestaan, gewen. In 1956 het die All Blacks egter die tuisreeks teen die Springbokke gewen. In 1960 was die Springbokke weer tydens die tuisreeks teen die All Blacks suksesvol; dié toer word egter vir politieke rusies as vir sportiewe suksesse onthou. Daarna is die wedersydse toetsreekse veral deur die Suid-Afrikaanse apartheidsbeleid en die gepaardgaande twis oor die All Blacks se Māorispelers gekenmerk. Tot in die 1980’s is onderlinge toere onderneem, maar hulle het veral politieke weerstand van anti-apartheidsaktiviste ontlok en is vervolgens deur proteste van ander lande begelei. Die Nieu-Seelandse regering se vashou aan die 1976-toer na Suid-Afrika en die Internasionale Olimpiese Komitee se weiering (rugby was destyds nie ’n Olimpiese sportsoort nie) om Nieu-Seeland ná proteste deur Afrikalande van die [[Olimpiese Somerspele 1976]] te skors het tot die boikot van dié Olimpiese Spele deur 30 oorwegend Afrikalande gelei.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cbc.ca/sports/olympics-summer/african-nations-boycott-costly-montreal-games-1.770807 |title=African nations boycott costly Montreal Games |publisher=Canadian Broadcasting Corporation |date=7 Augustus 2009 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Eers ná die einde van die apartheidsbewind in Suid-Afrika het die onderlinge wedywering genormaliseer. Tot vandag toe het die Springbokke slegs teen die All Blacks ’n negatiewe wenrekord.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.investec.com/en_za/sponsorships/rugby/all-blacks-vs-springboks-the-greatest-sports-rivalry.html |title=Springboks vs the All Blacks – The Great Rivalry |publisher=Investec |accessdate=14 September 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.allblacks.com/news/a-rivalry-in-numbers-all-blacks-vs-south-africa |title=A Rivalry in Numbers: All Blacks vs South Africa |publisher=All Blacks |date=23 Julie 2019 |accessdate=4 Oktober 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221004192056/https://www.allblacks.com/news/a-rivalry-in-numbers-all-blacks-vs-south-africa |archive-date=4 Oktober 2022 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die wedywering sluit intussen ook die rugbywêreldbekertoernooie in, aangesien beide die All Blacks en die Springbokke die enigste nasionale rugbyspanne was wat die Webb Ellis-beker al drie keer omhoog kon hou. In 2023 het die Springbokke die eerste span geword wat die toernooi vir ’n vierde keer kon wen (gedurende altesaam tien rugbywêreldbekertoernooie). Albei spanne het tot dusver tydens ses rugbywêreldbekertoernooie ontmoet, waarvan die All Blacks en die Springbokke drie wedstryde elk kon wen. Die Springbokke se belangrikste oorwinnings was die 1995-eindstryd, toe hulle met 15–12 in ekstra tyd gewen het, en die 2023-eindstryd, wat hulle met 12–11 kon wen. Sedert 1996 ontmoet albei spanne tydens die jaarlikse Drienasiesreeks, sedert 2012 die Rugbykampioenskap. Tydens die [[2017-Rugbykampioenskapreeks]] moes die Springbokke hul (tot dusver) ergste nederlaag verduur: 0–57 teen die All Blacks.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://super.rugby/therugbychampionship/news/rampant-all-blacks-blow-springboks-away/ |title=Rampant All Blacks blow Springboks away |publisher=Super Rugby |date=17 Augustus 2017 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Tydens die [[2025-Rugbykampioenskapreeks]] het die Springbokke op hul beurt die All Blacks hul ergste nederlaag in dié tyd toegedien: 10–43. As gevolg van die Springbokke se geskiedenis as ’n suiwer “wit” span het baie Suid-Afrikaners, wat destyds onder die rassistiese diskriminasie gely het, die All Blacks pleks van die Springbokke ondersteun, ook oor generasies heen. Dit het sy oorsprong in apartheid, toe anti-apartheidsaktiviste by elke geleentheid die teenstander van die Springbokke as ’n soort weerstand teen apartheid en sy simbole ondersteun het. Ná die einde van apartheid is hierdie gedrag deur ander Suid-Afrikaners egter as “onpatrioties” en “verraad” bestempel. Sedert die oorwinnings van ’n span toenemend saamgestel uit “swart”, “wit” en “bruin” spelers (sedert die Rugbywêreldbeker 1995), asook herstrukturering in die bestuurspan kon al hoe meer Suid-Afrikaners van alle etniese agtergronde hulself met die nasionale rugbyspan identifiseer, en om hierdie rede het die ondersteuning vir die All Blacks of ander spanne gekwyn.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://theconversation.com/cape-crusaders-why-some-south-africans-still-support-the-kiwis-not-the-springboks-87207 |title=Cape Crusaders: why some South Africans (still) support the Kiwis, not the Springboks |publisher=The Conversation |accessdate=14 September 2026}}</ref> == Rekords == === Wêreldbekerrekord === [[Lêer:Rugby World Cup Trophy.JPG|duimnael|upright|Suid-Afrika het in 1995, 2007, 2019 en 2023 die [[Webb Ellis-beker]] omhoog gehou]] Alhoewel die Springbokke as gevolg van apartheid die eerste twee wêreldbekertoernooie misgeloop het, het hulle die Webb Ellis-beker, die trofee waarom tydens die vierjaarlikse rugbywêreldbekertoernooi meegeding word, reeds vier keer verower: tydens die derde toernooi tuis in 1995, 2007 in Frankryk en 2019 in Japan. Daarmee het die Springbokke die tweede span geword wat dié toernooi drie keer gewen het. In 1999 en in 2015 is hulle in die halfeindstryd uitgeskakel, maar het die daaropvolgende klein finale om die derde plek gewen. In 2003 en in 2011 is hulle reeds in die kwarteindstryd uitgeskakel, tot dusver hul swakste uitslag tydens ’n wêreldbekertoernooi. {| class="wikitable" ! Jaar !! Uitslag |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1987|1987]] || Geen deelname |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]] || Geen deelname |- style="background:#F7F6A8;" | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]] || '''Kampioen''' |- style="background:#FFDAB9;" | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]] || Derde plek |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]] || Kwarteindrondte |- style="background:#F7F6A8;" | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]] || '''Kampioen''' |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] || Kwarteindrondte |- style="background:#FFDAB9;" | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]] || Derde plek |- style="background:#F7F6A8;" | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] || '''Kampioen''' |- style="background:#F7F6A8;" | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2023|2023]] || '''Kampioen''' |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2027|2027]] || ''gekwalifiseer'' |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2031|2031]] || {{n.v.t.}} |} === Drienasies/Rugbykampioenskap === Suid-Afrika se enigste jaarlikse toernooi is die Rugbykampioenskap (voorheen die Drienasies), waar hulle teen drie ander lande van die Suidelike Halfrond speel: Australië en Nieu-Seeland sedert 1996; Argentinië het in 2012 by dié toernooi aangesluit. Suid-Afrika het die toernooi tot dusver ses keer gewen: in [[1998-Drienasiesreeks|1998]], [[2004-Drienasiesreeks|2004]], [[2005-Drienasiesreeks|2005]], [[2019-Rugbykampioenskapreeks|2019]], [[2024-Rugbykampioenskapreeks|2024]] en [[2025-Rugbykampioenskapreeks|2025]]. As deel van die Rugbykampioenskap ding die Springbokke sedert 2000 met die Wallabies om die [[Mandela Uitdaagplaat]] en sedert 2004 met die All Blacks om die [[Vryheidsbeker]] mee.<ref name="Part Two" /> {{Drie-Nasiesrekord}} {{Die Rugbykampioenskap-rekord}} <small>Punte word soos volg toegeken: 4 punte vir ’n oorwinning, 2 punte vir ’n gelykopuitslag, 0 punte vir ’n nederlaag (saam met moontlike bonuspunte), 1 bonuspunt vir ten minste drie drieë meer as die teenstander, 1 bonuspunt vir ’n nederlaag met minder as sewe punte.</small> === Ander toetswedstryde === Gedurende die amateurtydperk het die Springbokke maandelange oorsese toere onderneem, waartydens hulle teen ander nasionale spanne, plaaslike saamgestelde spanne en klubspanne gespeel het. Eweneens het oorsese spanne na Suid-Afrika getoer. Die Springbokke het al vier keer ’n Grand Slam behaal, d.w.s. ’n oorwinning oor die vier Tuisnasies Engeland, Ierland, Skotland en Wallis tydens dieselfde toer (die Grand Slam-toere was in 1912/13, 1931/32, 1951/52 en 1960/61). Teen die jaar 2000 het die oorsese toere volgens die ou tradisie tot ’n einde gekom, aangesien die professionalisering van die rugbyspel te min tyd vir toere oorlaat (’n uitsondering is die [[Britse en Ierse Leeus]] se vierjaarlikse toere). Deesdae is toetswedstryde teen die spanne van die Noordelike Halfrond tweekeer per jaar moontlik. Gedurende Juniemaand se [[midjaarrugbytoetsreeks]] vertrek Europese spanne na Suid-Afrika en gedurende Novembermaand se [[eindjaarrugbytoetsreeks]] reis die Springbokke na Europa. As deel daarvan ding die Springbokke sedert 2007 met Wallis om die Prins William-beker (genoem na [[William, Prins van Wallis|prins William]]) mee.<ref name="Part Two" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.principalitystadium.wales/2008/02/08/prince-william-cup-to-go-on-display/ |title=Prince William Cup to go on display |publisher=[[Millennium-stadion]] |date=8 Februarie 2008 |accessdate=5 September 2023}}</ref> Sedert 2021 ding die Springbokke met die Britse en Ierse Leeus mee om die Lions Series-trofee wat aan die wenner van elke vierjaarlikse Leeus-reeks oorhandig word.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lionsrugby.com/en/news/lions-and-springboks-to-play-for-new-tour-trophy-created-by-thomas-lyte |title=Lions and Springboks to play for new Tour trophy created by Thomas Lyte |publisher=[[Britse en Ierse Leeus]] |date=4 Mei 2021 |accessdate=14 September 2026}}</ref> == Spelers == === Huidige span === Die volgende spelers het die Springbokspan gevorm tydens die 2026-„Rugby se Grootste Wedywering“-reeks:<ref>{{en}} {{cite web |url=https://springboks.rugby/news-features/articles/2026/7/22/erasmus-takes-strategic-approach-to-the-next-leg-of-international-season |title=Erasmus takes strategic approach to the next leg of international season |publisher=[[Suid-Afrikaanse Rugbyunie]] |date=22 Julie 2026 |accessdate=14 September 2026}}</ref> {| | valign="top"| {| class="wikitable" |+ Agterspelers |- ! Speler !! Posisie !! Klub !! Toets-<br/>wedstryde |- | [[Herschel Jantjies]] || [[Skrumskakel]] || [[Aviron Bayonnais|Bayonnais]] || align=center | {{0}}25 |- | [[Cobus Reinach]] || Skrumskakel || [[Stormers (Verenigde Rugbykampioenskap)|Stormers]] || align=center | {{0}}55 |- | [[Morné van den Berg]] || Skrumskakel || [[Lions (Verenigde Rugbykampioenskap)|Lions]] || align=center | {{0|00}}8 |- | [[Grant Williams]] || Skrumskakel || [[Kobelco Kobe Steelers]] || align=center | {{0}}31 |- | [[Sacha Feinberg-Mngomezulu]] || [[Losskakel]] || [[Stormers (Verenigde Rugbykampioenskap)|Stormers]] || align=center | {{0}}22 |- | [[Manie Libbok]] || Losskakel || [[Kintetsu Liners]] || align=center | {{0}}32 |- | [[Vusi Moyo]] || Losskakel || [[Sharks (Verenigde Rugbykampioenskap)|Sharks]] || align=center | {{0|00}}1 |- | [[Handré Pollard]] || Losskakel || [[Bulls (Verenigde Rugbykampioenskap)|Bulls]] || align=center | {{0}}87 |- | [[Damian de Allende]] || [[Senter]] || [[Saitama Wild Knights]] || align=center | 101 |- | [[André Esterhuizen]] || Senter || [[Sharks (Verenigde Rugbykampioenskap)|Sharks]] || align=center | {{0}}33 |- | [[Jesse Kriel]] || Senter || [[Yokohama Canon Eagles]] || align=center | {{0}}92 |- | [[Kurt-Lee Arendse]] || [[Vleuel]] || [[Sagamihara DynaBoars]] || align=center | {{0}}34 |- | [[Ethan Hooker]] || Vleuel || [[Sharks (Verenigde Rugbykampioenskap)|Sharks]] || align=center | {{0}}11 |- | [[Cheslin Kolbe]] || Vleuel || [[Stormers (Verenigde Rugbykampioenskap)|Stormers]] || align=center | {{0}}51 |- | [[Canan Moodie]] || Vleuel || [[Bulls (Verenigde Rugbykampioenskap)|Bulls]] || align=center | {{0}}25 |- | [[Edwill van der Merwe]] || Vleuel || [[Sharks (Verenigde Rugbykampioenskap)|Sharks]] || align=center | {{0|00}}7 |- | [[Aphelele Fassi]] || [[Heelagter]] || [[Toshiba Brave Lupus Tokyo|Toshiba Brave Lupus]] || align=center | {{0}}18 |- | [[Quan Horn]] || Heelagter || [[Lions (Verenigde Rugbykampioenskap)|Lions]] || align=center | {{0|00}}2 |- | [[Damian Willemse]] || Heelagter || [[Stormers (Verenigde Rugbykampioenskap)|Stormers]] || align=center | {{0}}54 |} | | valign="top" | {| class="wikitable" |+ Voorspelers |- ! Speler !! Posisie !! Klub !! Toets-<br/>wedstryde |- | [[Deon Fourie]] || [[Haker]] || [[Stormers (Verenigde Rugbykampioenskap)|Stormers]] || align=center | {{0}}14 |- | [[Johan Grobbelaar]] || Haker || [[Bulls (Verenigde Rugbykampioenskap)|Bulls]] || align=center | {{0}}10 |- | [[Malcolm Marx]] || Haker || [[Kubota Spears]] || align=center | {{0}}91 |- | [[Jan-Hendrik Wessels]] || Haker || [[Bulls (Verenigde Rugbykampioenskap)|Bulls]] || align=center | {{0}}14 |- | [[Thomas du Toit]] || [[Stut]] || [[Sharks (Verenigde Rugbykampioenskap)|Sharks]] || align=center | {{0}}35 |- | [[Wilco Louw]] || Stut || [[Stormers (Verenigde Rugbykampioenskap)|Stormers]] || align=center | {{0}}33 |- | [[Ox Nché]] || Stut || [[Sharks (Verenigde Rugbykampioenskap)|Sharks]] || align=center | {{0}}50 |- | [[Zachary Porthen]] || Stut || [[Stormers (Verenigde Rugbykampioenskap)|Stormers]] || align=center | {{0|00}}7 |- | [[Carlü Sadie]] || Stut || [[Union Bordeaux Bègles|Bordeaux Bègles]] || align=center | {{0|00}}1 |- | [[Gerhard Steenekamp]] || Stut || [[Bulls (Verenigde Rugbykampioenskap)|Bulls]] || align=center | {{0}}21 |- | [[Boan Venter]] || Stut || [[Lions (Verenigde Rugbykampioenskap)|Lions]] || align=center | {{0}}10 |- | [[Lood de Jager]] || [[Slot (rugby)|Slot]] || [[Saitama Wild Knights|Wild Knights]] || align=center | {{0}}75 |- | [[Eben Etzebeth]] || Slot || [[Sharks (Verenigde Rugbykampioenskap)|Sharks]] || align=center | 144 |- | [[Franco Mostert]] || Slot || [[Mie Honda Heat|Honda Heat]] || align=center | {{0}}84 |- | [[Ruan Nortjé]] || Slot || [[Kubota Spears]] || align=center | {{0}}22 |- | [[Paul de Villiers]] || [[Losvoorspeler]] || [[Stormers (Verenigde Rugbykampioenskap)|Stormers]] || align=center | {{0|00}}4 |- | [[Ben-Jason Dixon]] || Losvoorspeler || [[Stormers (Verenigde Rugbykampioenskap)|Stormers]] || align=center | {{0}}11 |- | [[Pieter-Steph du Toit]] || Losvoorspeler || [[Toyota Verblitz]] || align=center | 100 |- | [[Cameron Hanekom]] || Losvoorspeler || [[Bulls (Verenigde Rugbykampioenskap)|Bulls]] || align=center | {{0|00}}4 |- | [[Siya Kolisi]] [[Lêer:Captain sports.svg|15px|Kaptein]] || Losvoorspeler || [[Stormers (Verenigde Rugbykampioenskap)|Stormers]] || align=center | 105 |- | [[Elrigh Louw]] || Losvoorspeler || [[Bulls (Verenigde Rugbykampioenskap)|Bulls]] || align=center | {{0}}15 |- | [[Vincent Tshituka]] || Losvoorspeler || [[Sharks (Verenigde Rugbykampioenskap)|Sharks]] || align=center | {{0|00}}2 |- | [[Marco van Staden]] || Losvoorspeler || [[Bulls (Verenigde Rugbykampioenskap)|Bulls]] || align=center | {{0}}37 |- | [[Cobus Wiese]] || Losvoorspeler || [[Bulls (Verenigde Rugbykampioenskap)|Bulls]] || align=center | {{0|00}}6 |- | [[Jasper Wiese]] || Losvoorspeler || [[Urayasu D-Rocks]] || align=center | {{0}}47 |} |} === Bekende spelers === [[Lêer:FairyHeatlie.jpg|duimnael|upright|Barry Heatlie]] [[Lêer:Rugby Naas Botha.jpg|duimnael|upright|Naas Botha (1987)]] [[Lêer:Capt.jpg|duimnael|upright|John Smit (2008)]] 14 voormalige Suid-Afrikaanse spelers is vir hul uitstekende prestasies in Wêreldrugby se Heldesaal opgeneem:<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/halloffame/inductees |title=Inductees |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=14 September 2026}}</ref> {| class="wikitable" ! Speler !! Posisie !! Inskrywing |- | [[Naas Botha]] || [[Losskakel]] || 2015 |- | [[Danie Craven]] || [[Skrumskakel]] || 2007 |- | [[Morné du Plessis]] || [[Agsteman]] || 2015 |- | [[Frik du Preez]] || [[Slot (rugby)|Slot]], [[Losvoorspeler]] || 2009 |- | [[Os du Randt]] || [[Stut]] || 2019 |- | [[Danie Gerber]] || [[Senter]] || 2015 |- | [[Bryan Habana]] || [[Vleuel]], [[Senter]] || 2023 |- | [[Barry Heatlie]] || [[Slot (rugby)|Slot]] || 2009 |- | [[Hennie Muller]] || [[Agsteman]] || 2015 |- | [[Bennie Osler]] || [[Losskakel]] || 2009 |- | [[Francois Pienaar]] || [[Losvoorspeler]] || 2011 |- | [[John Smit]] || [[Haker]], [[Stut]] || 2009 |- | [[Joel Stransky]] || [[Losskakel]] || 2026 |- | [[Joost van der Westhuizen]] || [[Skrumskakel]] || 2015 |} Daarbenewens is die twee wêreldkampioenafrigters [[Kitch Christie]] en [[Jake White]] asook oudpresident [[Nelson Mandela]] (vir sy invloed op die sport) ingeskryf.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/halloffame/inductees/706549 |title=Nelson Mandela – World Rugby – Hall of Fame |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=14 September 2026}}</ref> 25 spelers is tweeledige wêreldkampioene: Os du Randt (in 1995 en in 2007), [[François Steyn]] (in 2007 en in 2019), asook [[Damian de Allende]], [[Lukhanyo Am]], [[Faf de Klerk]], [[Pieter-Steph du Toit]], [[Eben Etzebeth]], [[Steven Kitshoff]], [[Vincent Koch]], [[Cheslin Kolbe]], [[Siya Kolisi]], [[Jesse Kriel]], [[Willie le Roux]], [[Frans Malherbe]], [[Makazole Mapimpi]], [[Malcolm Marx]], [[Bongi Mbonambi]], [[Franco Mostert]], [[Trevor Nyakane]], [[Handré Pollard]], [[Cobus Reinach]], [[Kwagga Smith]], [[RG Snyman]], [[Duane Vermeulen]] en [[Damian Willemse]] (almal in 2019 en 2023). [[Wêreldrugby]] het vier Springbokke as speler van die jaar benoem: [[Schalk Burger]] (in 2004), [[Bryan Habana]] (in 2007), [[Pieter-Steph du Toit]] (in 2019 en 2024) en [[Malcolm Marx]] (in 2025).<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/tournaments/awards/past-winners/ |title=World Rugby Awards Past Winners |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=14 September 2026}}</ref> === Spelerkeuring === Rugby was oor dekades heen ’n amateursport, waarvolgens die spelers hul geld met ’n beroep moes verdien en slegs van hul prestasies finansieel kon baat as hulle by rugby-league-spanne aangesluit het, waardeur hulle nie meer in aanmerking vir rugby union gekom het nie. Hierdie situasie het in 1995 verander, toe rugby union ’n professionele sport geword het. Vervolgens het baie Suid-Afrikaanse spelers kontrakte met Europese spanne onderteken, aangesien hulle in die Europese ligas hoër salarisse verdien het as tuis. ’n Aantal bekende Springbokke het in die buiteland gespeel, waaronder [[Naas Botha]] (Italië), [[Francois Pienaar]] (Engeland), [[Percy Montgomery]] (Wallis en Frankryk), [[Stefan Terblanche]] (Wallis), [[Butch James]] (Engeland), [[Victor Matfield]] (Frankryk) en [[John Smit]] (Frankryk). Die beheerliggaam het oor jare heen sulke spelers nie vir die nasionale span benoem nie. Dienooreenkomstig het die afrigter Jake White in 2004 verras, toe hy twee spelers wat buite Suid-Afrika gespeel het, vir die nasionale span benoem het: Percy Montgomery en [[Jaco van der Westhuyzen]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://mg.co.za/article/2004-05-17-shock-selections-in-whites-springbok-squad/ |title=Shock selections in White's Springbok squad |publisher=[[Mail & Guardian]] |author=Andrew Hollely |date=17 Mei 2004 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Te midde van voortdurende vertrek na Europa en ook na Japan, bestaan die risiko van permanente uitvloei aan talentvolle spelers, veral omdat, volgens Wêreldrugby se reëls, ’n ononderbroke verblyf van vyf jaar in die buiteland voldoende is om in aanmerking te kom vir ’n ander land se nasionale span (tot einde 2020 was dit drie jaar).<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/39868065 |title=World Rugby raises international eligibility period from three to five years |publisher=[[BBC]] |date=10 Mei 2017 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Sedert 1 Julie 2017 laat die Suid-Afrikaanse Rugbyunie spelers wat by ’n buitelandse klub aangesluit het, slegs toe om vir die Springbokke gekies te word indien hulle al meer as 30 toetswedstryde vir die Bokke gespeel het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sbs.com.au/news/springboks-to-tighten-selection-rules |title=Springboks to tighten selection rules |publisher=Special Broadcasting Service |date=4 Maart 2017 |accessdate=14 September 2026}}</ref> === Spelerstatistieke === [[Lêer:Victor Matfield.jpg|duimnael|upright|Victor Matfield (2006)]] [[Lêer:Habana, Bryan (Canon).jpg|duimnael|upright|Bryan Habana (2006)]] [[Lêer:Morné Steyn.jpg|duimnael|upright|Morné Steyn (2010)]] Vervolgens die belangrikste statistieke van Suid-Afrika se spelers. Die spelers wat met <nowiki>*</nowiki> gekenmerk is, is nog aktief en kan hul statistieke verbeter. <small>(Korrek teen September 2026)</small> {| | {| class="wikitable" |+ Meeste toetswedstryde<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;team=5;template=results;type=player |title=Total matches played (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=14 September 2026}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Toets-<br/>wedstryde |- | {{0}}1 || [[Eben Etzebeth]] * || 2012–2026 || 146 |- | {{0}}2 || [[Victor Matfield]] || 2001–2015 || 127 |- | {{0}}3 || [[Bryan Habana]] || 2004–2016 || 124 |- | {{0}}4 || [[Tendai Mtawarira]] || 2008–2019 || 117 |- | {{0}}5 || [[John Smit]] || 2000–2011 || 111 |- | {{0}}6 || [[Jean de Villiers]] || 2002–2015 || 109 |- | {{0}}7 || [[Siya Kolisi]] * || 2013–2026 || 107 |- | {{0}}8 || [[Damian de Allende]] * || 2014–2026 || 103 |- | rowspan="2"| {{0}}9 || [[Percy Montgomery]] || 1997–2008 || rowspan="2"| 102 |- | [[Pieter-Steph du Toit]] * || 2013–2026 |} | {| class="wikitable" |+ Meeste toetswedstryde as kaptein<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?captain=1;class=1;filter=advanced;orderby=matches;team=5;template=results;type=player |title=Total matches played as captain (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=14 September 2026}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Toets-<br/>wedstryde |- | {{0}}1 || [[John Smit]] || 2003–2011 || 83 |- | {{0}}2 || [[Siya Kolisi]] * || 2018–2026 || 69 |- | {{0}}3 || [[Jean de Villiers]] || 2012–2015 || 37 |- | {{0}}4 || [[Gary Teichmann]] || 1995–1999 || 36 |- | {{0}}5 || [[Francois Pienaar]] || 1993–1996 || 29 |- | {{0}}6 || [[Victor Matfield]] || 2007–2015 || 27 |- | {{0}}7 || [[Dawie de Villiers]] || 1965–1970 || 22 |- | {{0}}8 || [[Corné Krige]] || 1999–2003 || 18 |- | {{0}}9 || [[André Vos]] || 1999–2001 || 16 |- | 10 || [[Morné du Plessis]] || 1975–1980 || 15 |} |- | {| class="wikitable" |+ Meeste punte aangeteken<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=points;team=5;template=results;type=player |title=Total points scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=14 September 2026}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Punte |- | {{0}}1 || [[Percy Montgomery]] || 1997–2008 || 893 |- | {{0}}2 || [[Handré Pollard]] * || 2014–2026 || 837 |- | {{0}}3 || [[Morné Steyn]] || 2009–2021 || 742 |- | {{0}}4 || [[Bryan Habana]] || 2004–2016 || 335 |- | {{0}}5 || [[Elton Jantjies]] || 2012–2022 || 331 |- | {{0}}6 || [[Naas Botha]] || 1980–1992 || 312 |- | {{0}}7 || [[Joel Stransky]] || 1993–1996 || 240 |- | {{0}}8 || [[Braam van Straaten]] || 1999–2001 || 221 |- | {{0}}9 || [[Sacha Feinberg-Mngomezulu]] * || 2024–2026 || 191 |- | 10 || [[Joost van der Westhuizen]] || 1993–2003 || 190 |} | {| class="wikitable" |+ Meeste drieë gedruk<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=tries;team=5;template=results;type=player |title=Total tries scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=14 September 2026}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Drieë |- | {{0}}1 || [[Bryan Habana]] || 2004–2016 || 67 |- | {{0}}2 || [[Joost van der Westhuizen]] || 1993–2003 || 38 |- | {{0}}3 || [[Makazole Mapimpi]] || 2018–2025 || 33 |- | {{0}}4 || [[Jaque Fourie]] || 2003–2013 || 32 |- | {{0}}5 || [[Malcolm Marx]] * || 2016–2026 || 28 |- | rowspan="2"| {{0}}6 || [[Jean de Villiers]] || 2012–2015 || rowspan="2"| 27 |- | [[Kurt-Lee Arendse]] * || 2022–2026 |- | {{0}}8 || [[Breyton Paulse]] || 1999–2007 || 26 |- | rowspan="2"| {{0}}9 || [[Percy Montgomery]] || 1997–2008 || rowspan="2"| 25 |- | [[Jesse Kriel]] * || 2015–2026 |} |} == Afrigters == {{Hoofartikel|Springbokafrigters}} [[Lêer:Danie Craven 1956b.jpg|duimnael|upright|Danie Craven (1956)]] [[Lêer:Man of the moment Jake White.jpg|duimnael|upright|Jake White wys die William Webb Ellis-beker wat deur die Springbokspan as wenner van die Wêreldbekertoernooi van 2007 omhoog gehou is]] [[Lêer:Peter de Villiers.jpg|duimnael|upright|Peter de Villiers (2011)]] Aangesien die definisie en rol van afrigters tot die besoek van die All Blacks in 1949 baie uiteenlopend was, bevat die volgende tabel slegs afrigters wat sedertdien benoem is. Sedert die begin af was al die Springbokke se afrigters Suid-Afrikaners. {| class="wikitable" ! Naam !! Tydperk !! % Gewen |- | [[Danie Craven]] || 1949–1956 || 74 |- | [[Basil Kenyon]] || 1958 || 0 |- | [[Hennie Muller]] || 1960–1961, 1963, 1965 || 44 |- | [[Boy Louw]] || 1960–1961, 1965 || 67 |- | [[Izak van Heerden (rugbyafrigter)|Izak van Heerden]] || 1962 || 75 |- | [[Felix du Plessis]] || 1964 || 100 |- | [[Ian Kirkpatrick]] || 1967, 1974 || 60 |- | [[Avril Malan]] || 1969–1970 || 50 |- | [[Johan Claassen]] || 1964, 1970–1974 || 50 |- | [[Nelie Smith]] || 1980–1981 || 80 |- | [[Cecil Moss]] || 1982–1989 || 83 |- | [[John Williams (rugbyafrigter)|John Williams]] || 1992 || 20 |- | [[Ian McIntosh]] || 1993–1994 || 33 |- | [[Kitch Christie]] || 1994–1996 || 100 |- | [[André Markgraaff]] || 1996 || 61 |- | [[Carel du Plessis]] || 1997 || 37 |- | [[Nick Mallett]] || 1997–2000 || 71 |- | [[Harry Viljoen]] || 2000–2002 || 53 |- | [[Rudolf Straeuli]] || 2002–2003 || 52 |- | [[Jake White]] || 2004–2007 || 67 |- | [[Peter de Villiers]] || 2008–2011 || 62 |- | [[Heyneke Meyer]] || 2012–2015 || 67 |- | [[Allister Coetzee]] || 2016–2018 || 47 |- | [[Rassie Erasmus]] || 2018–2019 || 63 |- | [[Jacques Nienaber]] || 2020–2023 || 69 |- | [[Rassie Erasmus]] || sedert 2024 || 77 |} == Toekennings == Die Italiaanse sporttydskrif ''Gazzetta dello Sport'' het die Springbokke in 2007 as “wêreldspan van die jaar” aangewys. Die Internasionale Rugbyraad, sedert 2014 Wêreldrugby, het die Springbokke vier keer as “span van die jaar” benoem (in 2004, 2007, 2009 en 2019). Die Springbokke het ook twee keer die Laureus Wêreldsporttoekennings as “span van die jaar” ontvang (in 2008 en 2020).<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.laureus.com/world-sports-awards/2008 |title=Laureus World Sports Awards 2008 |publisher=Laureus Wêreldsporttoekennings |date=2008 |accessdate=14 September 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.laureus.com/world-sports-awards/2020 |title=Laureus World Sports Awards 2020 |publisher=Laureus Wêreldsporttoekennings |date=2020 |accessdate=14 September 2026}}</ref> == Kulturele invloed == === Rolprente === Die Springbokke speel ’n sentrale rol in die Amerikaanse 2009-rolprent ''Invictus''. Die rolprent, wat op die boek ''Playing the Enemy'' van John Carlin gebaseer is, beskryf hoe die destydse Suid-Afrikaanse president Nelson Mandela die rugbywêreldbekertoernooi gebruik het om die Suid-Afrikaanse samelewing, wat kort tevore nog weens apartheid erg verdeeld was, met hulp van die Springbokke oor die politiesgemotiveerde verdeling heen verenig het. Die regie is behartig deur [[Clint Eastwood]], die hoofrolle is [[Morgan Freeman]] as Nelson Mandela en [[Matt Damon]] as spankaptein [[Francois Pienaar]]. Die Suid-Afrikaanse 2016-rolprent ''[[Modder en Bloed]]'' handel oor die benadering van rugby in die krygsgevangenekamp op die Britse eiland [[Sint Helena]] tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]]. Die Suid-Afrikaanse musikant en akteur [[Bok van Blerk]] speel die rol as Boerebevelvoerder [[Gideon Scheepers]]. Die protagonis Willem Morkel is op die rugbyspeler Sommie Morkel gebaseer, wat in 1906 in vier wedstryde vir die Springbokke uitgedraf het. Die Australiese 2019-rolprent ''Die Wonderwerk van Brighton'' handel oor die verrassende Japannese oorwinning oor Suid-Afrika tydens die [[Rugbywêreldbeker 2015]] se groepfase in die Engelse stad [[Brighton]]. === Liedjies === Sedert hul sukses tydens die Rugbywêreldbeker in 1995 word die Springbokke deur die tradisionele volkslied ''[[Shosholoza]]'' begelei. Onder meer [[Ladysmith Black Mambazo]] en die Soweto Gospelkoor het die liedjie ter ondersteuning van die Springbokke opgeneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugby15.co.za/learn-the-lyrics-of-shosholoza-the-south-african-rugby-fan-songs/ |title=Learn the Lyrics of "Shosholoza" the South African Rugby Fan Songs |publisher=rugby15.co.za |accessdate=14 September 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thesouthafrican.com/lifestyle/ndlovu-youth-choir-shosholoza/ |title=Watch: The Ndlovu Youth Choir performs ‘Shosholoza’ for the Springboks &#91;video&#93; |publisher=The South African (intekening benodig)|author=Roux, Erene |date=15 Oktober 2019 |accessdate=15 September 2026}}</ref> [[Leon Schuster]] se ''Hier kom die Bokke'' is nog ’n gewilde liedjie wat ter ondersteuning van die Springbokke gesing word. Dit het ook tydens die Rugbywêreldbeker 1995 gewild geword en begeester die Springbokke sedertdien.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sapeople.com/fab-south-african-stuff/watch-leon-schusters-special-message-for-the-springboks-hey-bokke/ |title=WATCH Leon Schuster’s Hey Bokke! Sing-Along Rugby Anthem for the Springboks |publisher=SA People News |author=Baxter, Jenni |date=22 September 2019 |accessdate=15 September 2026}}</ref> [[Siya Kolisi]] het as Springbokkaptein saam met [[Makazole Mapimpi]] en [[Lukhanyo Am]] die ritueel begin, om voor elke wedstryd in hul [[Xhosa]]-moedertaal ’n ''Gwijo'' op te sê. ’n Gwijo is ’n tradisionele a capella-sangstyl in die [[Xhosas|Xhosakultuur]] in ’n vraag-en-antwoord-formaat wat emosies en motivering sal oordra.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.jeremydetolly.com/blog/ep39 |title=Gwijo: Healing Anthems for South Africa |publisher=Jeremy de Tolly |date=30 November 2020 |accessdate=15 September 2026}}</ref> Dié idee is deur ondersteuners oorgeneem en sodoende is die Springbokke tydens beide die 2019- en 2023-rugbywêreldbekertoernooie musikaal deur ’n Gwijo-span aangemoedig en ondersteun.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.citizen.co.za/entertainment/bok-supporters-the-gwijo-squad-finally-arrive-in-france-after-years-of-saving/ |title=Bok supporters, the Gwijo Squad, finally arrive in France after years of saving |publisher=[[The Citizen]] |author=Tiwane, Bonginkosi |date=13 Oktober 2023 |accessdate=14 September 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thesouthafrican.com/sport/rugby/rugby-world-cup-2023/what-is-siya-singing-in-tunnel-before-game-19-october-2023-breaking/ |title=WHAT is Siya singing in the TUNNEL before a game? |publisher=The South African |author=Leathern, Ray |date=19 Oktober 2023 |accessdate=15 September 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sowetanlive.co.za/sport/rugby/2023-09-08-gwijo-squad-to-hype-up-boks-as-world-cup-defence-begins/ |title=Gwijo Squad to hype up Boks as World Cup defence begins |publisher=[[Sowetan]] |author=Mbele, Thulani |date=8 September 2023 |accessdate=15 September 2026}}</ref> == Sien ook == {{Portaal|Rugby|Ru ball.svg}} * [[Proteas]] * [[Suid-Afrikaanse nasionale vrouerugbyspan]] * [[Suid-Afrikaanse nasionale sokkerspan]] == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronnelys == * {{en}} {{cite book |author=Grant Harding, David Williams |title=The Toughest of Them All: New Zealand and South Africa: The Struggle for Rugby Supremacy |publisher=Penguin Books |year=2000 |location=[[Auckland]], Nieu-Seeland |isbn=0-14-029577-1}} * {{en}} {{cite book |author=Bob Howitt |title=SANZAR Saga – Ten Years of Super 12 and Tri-Nations Rugby |publisher=Harper Collins Publishers |year=2005 |isbn=1-86950-566-2}} * {{en}} {{cite book |author=John Nauright |title=Sport, Cultures, and Identities in South Africa |publisher=Continuum International Publishing Group |year=1997 |isbn=0-7185-0072-5}} * {{en}} {{cite book |author=A.C. Parker |title=The Springboks, 1891–1970 |publisher=Cassell & Company Ltd. |year=1970 |location=Londen |isbn=0-304-93591-3}} * {{en}} {{cite book |author=David Smith, Gareth Williams |title=Fields of Praise: The Official History of The Welsh Rugby Union |url=https://archive.org/details/fieldsofpraiseof0000smit |publisher=University of Wales Press |year=1980 |location=Cardiff |isbn=0-7083-0766-3}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|South Africa national rugby union team|Springbokke}} * {{en}} [http://www.sarugby.co.za/ Amptelike webwerf] * {{en}} [https://springboksupporter.co.za/ Amptelike webwerf van die Springbokke se aanhangersklub] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200722055656/https://springboksupporter.co.za/ |date=22 Julie 2020}} * {{en}} [http://www.genslin.us/bokke Springbokke se Rugbyheldesaal] * {{en}} [https://www.world.rugby/organisation/membership/africa/south-africa Suid-Afrika by Wêreldrugby] * {{en}} [https://www.planetrugby.com/team/south-africa Suid-Afrika op Planet Rugby] {{Navbox |name = Springbokke |state = collapsed |title = Springbokspanne gehaal |list1 = {{Springbokke (1995 Rugbywêreldbeker)}} {{Springbokke (1999 Rugbywêreldbeker)}} {{Springbokke (2003 Rugbywêreldbeker)}} {{Springbokke (2007 Rugbywêreldbeker)}} {{Springbokke (2008)}} {{Springbokke (2009)}} {{Springbokke (2010)}} {{Springbokke (2011 Rugbywêreldbekergroep)}} {{Springbokke (2012)}} {{Springbokke (2013)}} {{Springbokke (2014)}} {{Springbokke (2015 Rugbywêreldbeker)}} {{Springbokke (2015)}} {{Springbokke (2016)}} {{Springbokke (2017)}} {{Springbokke (2018)}} {{Springbokke (2019)}} {{Springbokke (2019 Rugbywêreldbeker)}} {{Springbokke (2023 Rugbywêreldbeker)}} }} {{Nasionale rugbyspanne}} {{Die Rugbykampioenskap}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Nasionale rugbyspanne van Afrika]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse rugbyspanne]] oehcp8nrljmpfjqm68m9e175bc8xngx 0 25796 2968013 2941758 2026-09-17T11:17:48Z Thermofan 22693 /* Lys van werke */ Skakel na Pretoriastasie 2968013 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Herbert Baker | bynaam = | beeld = Herbert Baker00.jpg | beeldbeskrywing = | onderskrif = | geboortenaam = | geboortedatum = [[9 Junie]] [[1862]] | geboorteplek = Cobham, [[Kent]], [[Engeland]] | dood_datum = {{SDEO|1862|6|9|1946|2|4}} | sterfteplek = Cobham, Kent, Engeland | ouers = Thomas Henry Baker<br />Frances Georgina Davis | titel = | nasionaliteit = {{vlagland|Verenigde Koninkryk}} | beroep = argitek | ander = | bekend = [[Uniegebou]] in [[Pretoria]]<br />[[Rhodes-gedenkteken]] in [[Kaapstad]]<br />Suid-Afrikaanse ambassade in [[Londen]] | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | godsdiens = | huweliksmaat = | kinders = | webblad = | handtekening = }} Sir '''Herbert Baker''' (9 Junie 1862 – 4 Februarie 1946) was 'n [[Verenigde Koninkryk|Britse]] argitek wat 'n groot uitwerking op [[Suid-Afrika]]anse [[argitektuur]] tussen 1892 en 1912 gehad het. Hy het bygedra tot die skepping van wat op daardie stadium 'n nuwe inheemse argitektuur was en was verantwoordelik vir die ontwerp van bekende bakens soos die [[Uniegebou]] in [[Pretoria]], die [[Rhodes-gedenkteken]] in [[Kaapstad]], die [[Suid-Afrika-huis (Londen)|Suid-Afrika-huis]] en die Suid-Afrikaanse ambassade in [[Londen]]. Hy het sy inspirasie uit die Kaapse volksargitektuur en die klassiekeherlewingstyl geput.<ref name="HAT Taal-en-feitegids">HAT Taal-en-feitegids, Pearson, Desember 2013, {{ISBN|978-1-77578-243-8}}</ref> Hy het talle katedrale, kerke, woonhuise en skole in Suid-Afrika ontwerp, waaronder St George's Katedraal in [[Kaapstad]], St John Kollege in [[Johannesburg]] en Michael House in [[Balgowan]]. Hy het eredoktorate van [[Universiteit van Oxford|Oxford]] en die [[Universiteit van die Witwatersrand]] ontvang en was tot ridder geslaan vir sy ontwerp van die regsgeboue in [[Nieu-Delhi]]. == Vroeë lewe == [[Beeld:Herbert Baker, skets.jpg|duimnael|links|180px|'n Skets van Baker in sy jonger jare.]] Herbert Baker is op 9 Junie 1862 in Cobham, [[Kent]], gebore as die vierde seun van Thomas Henry Baker en Frances Georgina Davies. Hy het sy kindertyd in die plattelandse omgewing van Kent deurgebring, waar die afsondering tradisies van goeie vakmanskap bewaar het. Hier het hy die tradisionele boumetodes bewonder en bestudeer soos metodes van steen en pleister, verskillende aspekte van hout, middeleeuse kerkbeplanning en steenkonstruksie. Hy is onderrig aan die Tonbridge Skool, wat hom gevorm het in 'n patroon van leer, godsdiens, lojaliteit en leierskap. Na sy besluit om argitek te word, het hy op sy wiskunde- en meganika studies gefokus. Met tien ander broers en susters, was daar egter nie genoeg geld om Baker na universiteit te stuur nie, dus het hy in 1879 as vakleerling ingeskryf by sy neef Arthur Baker. Arthur Baker het 'n klein praktyk gehad wat hoofsaaklik doenig was met die herstel van ou kerke en die bou van nuwes volgens die [[Gotiese argitektuur|Gotiese styl]]. Herbert het 'n groot belangstelling in hierdie werk getoon en hom daarop toegespits. Later kon hy dit bekostig om klasse by die Royal Academy Schools en Architectural Association by te woon, wat deur vooraanstaande argitekte aangebied is. Baker het saans in sy vrye tyd talle museum, soos die Victoria en Albert-museum. Hy het sy socius-lidmaatskapeksamen van die Royal Institute of British Architects eerste in sy klas geslaag. Na sy driejarige opleiding het Baker by 'n vername argitekfirma, ''Ernest George en Peto'', in Londen gaan werk en sou later ook reise na [[Frankryk]], [[België]] en [[Italië]] onderneem. In 1884 het hy lid geword van die nuwe ''Art Guild'' en in 1891 het hy assessorlid van die Royal Institute of British Architects geword. Hy het ook die Ashpitel-prys vir sy prestasies in sy studies verower. == Loopbaan in Suid-Afrika == [[Lêer:Groote-schuur-c1905.jpg|duimnael|Agteraansig van die [[Groote Schuur]] in ongeveer 1905]] In 1892 het hy na die [[Kaap die Goeie Hoop]] gegaan om 'n jonger broer, Lionel, op 'n vrugteplaas te help. Skoudadmiraal Henry Nicholson, wat familie van die Bakers en 'n bevelvoerder aan die Kaap was, het Baker aan die vernaamste Kapenaars voorgestel, ook eerste minister [[Cecil John Rhodes]]. Rhodes het hom versoek om sy afgebrande woning, [[Groote Schuur]], te herbou. Baker het hom sodanig van sy taak gekwyt, dat daar nie 'n tekort aan nuwe opdragte was nie. Dit was die begin van sy belangrike loopbaan in Suid-Afrika. Eers was sy werk hoofsaaklik die ontwerp en bou van huise en kerke, die opknap van verwaarloosde [[Kaaps-Hollandse Styl|Kaaps-Hollandse huise]], en die versameling van ou meubels, porselein en silwer. Later het hy verskeie kantoor- en ander openbare geboue ontwerp. In 1900 het Cecil Rhodes besef dat Baker se argitekopleiding nie die presiese klassieke tradisies insluit wat hy geglo het geskik was vir die monumentale geboue wat hy so graag in Suid-Afrika wou sien nie en het hy vir Baker gestuur om in Italië, [[Griekeland]] en [[Egipte]] die klassieke boustyle te gaan bestudeer. Die gevolg van hierdie reise kan gesien word in die meer gekunstelde werk wat hy na sy terugkeer in monumente en openbare geboue openbaar het. Die bedoeling was egter nie om hierdie style na te aap nie: Rhodes en Baker wou saam 'n boustyl eie aan Suid-Afrika skep en baie van Baker se werk was opdragte wat direk van Rhodes afkomstig was. Na Rhodes se dood in 1902 en aan die einde van die [[Tweede Vryheidsoorlog|Engelse oorlog]], het [[Alfred Milner|Lord Milner]] Baker genooi om in die [[Transvaal]] te praktiseer en tot sy program vir heropbou by te dra. Tydens die tien jaar wat hy in die Transvaal gewerk het, het Baker 'n nuwe fase van argitektuur begin. Soos in die Kaap het hy eers as baanbreker en organiseerder van mans en materiaal opgetree sodat hy met natuurlike materiaal soos steen, gras, teëls en hout kon bou in plaas van met ingevoerde, voorafvervaardigde boukomponente wat tot op daardie stadium algemeen vir huise gebruik is. Hy het baie huise gebou waarvan sommige herehuise was, sommige plaashuise en ander het tot behuisingskemas vir ambagsmanne by myne behoort. Sy steenhuise is gebou van steen wat uit die koppies gebreek is en was Baker se eerste oorspronklike bydrae tot Suid-Afrikaanse argitektuur sedert die Kaaps-Hollandse Barokstyl. Sy behuisingskemas vir die myne het bewys dat argitek-ontwerpte huise net so goedkoop, maar beter was as die hout-en-yster-strukture met steenvoerings wat tot op daardie stadium gebou is. In 1904 is Baker terug na Brittanje vir 'n besoek aan sy familie. Daar het hy verlief geraak op sy niggie, Florence Edmeades, en die twee is nie lank daarna nie getroud. Florence het saam met hom na Suid-Afrika teruggekeer en die paartjie sou in totaal vier kinders kry. Die heropbouing van 'n na-oorlogse Suid-Afrika het vir baie opdragte gesorg. Baker het na die [[Transvaal]] teruggekeer, waar hy algehele beheer behou het van 'n wydverspreide praktyk wat elke aspek van die boubedryf ingesluit het en deur sy vennote bestuur is. Die vennootskap het kantore in Kaapstad, [[Bloemfontein]] en [[Johannesburg]] gehad en in die Kaap, die [[Oranjerivierkolonie]], die Transvaal en (Suid-) [[Rhodesië]] gewerk. Naas die reedsgenoemde ambagshuise, het Baker wetenskapslaboratoriums, teen groot administrasiekoste en die verandering en vergroting van die Goewerneurswoning in Kaapstad ontwerp. [[Lêer:Uniegebou.jpg|duimnael|Die [[Uniegebou]] in [[Pretoria]]]] Baker se grootste argitektoniese geleenthede het hulself voorgedoen na die [[Unie van Suid-Afrika]] in 1908 betwis was. In 1909 het hy die [[Pretoria]]-stasie ontwerp en in 1910 die [[Uniegebou]] op [[Meintjieskop]] in Pretoria – sy grootste prestasie. Hierdie geboue kroon sy Suid-Afrikaanse loopbaan en het sedertdien die karakter van [[Suid-Afrika]]anse argitektuur beïnvloed. Vir die Uniegebou het Baker opdrag gekry om 'n administrasiegebou vir die nuwe Unie te skep. Hy het gepoog om met die eenvoudigste elemente 'n ruim en eenvormige indruk te skep. Die terrein waarop die gebou gebou sou word, 'n plato, verdeel deur 'n laagte, het Baker aan die amfiteaters in Griekeland herinner en hy het dieselfde styl op sy ontwerp vir die Uniegebou toegepas, sodat sy gebou twee groot kantoorvleuels gehad het wat gekoppel is deur 'n boogvormige gebou met 'n suilegang. Een van sy laaste opdragte in Suid-Afrika voor hy na Brittanje teruggekeer het, was die Suid-Afrikaanse Instituut vir Mediese Navorsing in [[Johannesburg]], wat hy in 1912 ontwerp het. == Loopbaan elders == Baker het Suid-Afrika in 1912 verlaat om saam met Sir [[Edwin Lutyens]] aan die nuwe parlementsgeboue in [[Nieu-Delhi]] te werk en om in [[Engeland]] te praktiseer. Sy werke in Engeland (en elders) het egter steeds 'n Suid-Afrikaanse tema gehad; hy het die Suid-Afrika-huis in Londen, die Rhodes-huis in Oxford en die Suid-Afrikaanse gedenkteken by Delvillebos aan die Somme in Frankryk ontwerp. Sy prestasies is deur die monargie vereer en is hy in 1923 tot ridder geslaan. Baker het op 4 Februarie 1946 op die ouderdom van 82 gesterf. Sy as is in die [[Westminster-abdy]] in Londen begrawe. == Nalatenskap == Baker het 'n groot bydrae totdat die ontwikkeling van Suid-Afrikaanse boukunde gelewer deur sover moontlik slegs materiaal te gebruik wat in Suid-Afrika vervaardig is. Voor Baker was so iets haas ondenkbaar en was feitlik alle boumateriaal ingevoer, maar hy het bewys dat ook hout, glas en klip goeie boumateriaal is. Die Uniegebou is byna uitsluitlik van inheemse produkte gebou. Baker het nie slegs nuwe huise ontwerp nie, maar ook 'n aantal skemas vir stadsbeplanning gedoen. Hy het nuwe kerke, veral Anglikaanse kerke, ontwerp, maar ook 'n reuse aantal beskadigde kerke gerestoureer. == Lys van werke == [[Lêer:Rhodes memorial.jpg|duimnael|Die [[Rhodes-gedenkteken]] in Kaapstad]] [[Lêer:2018-07-16 - Herbert Baker Plaque Cape Town - Andy Mabbett - 01.jpg|thumb|Sir Herbert Baker se laaste gebou in Suid-Afrika - 1933<!-- Multi-lingual (Afrikaans and English) blue plaque on the First National Bank building, Adderley Street, Cape Town|alt=plaque reads "Sir Herbert Baker's last building in South Africa", then the same in Afrikaans-->]] Hier volg sommige van Herbert Baker se werke. * [[Rhodes-gedenkteken]], [[Kaapstad]], 1905 * [[Reserwebank]], [[Pretoria]], 1930 * [[Barclays Bank]], [[Kaapstad]], 1930 * [[Marksgebou]], [[Kaapstad]] * Athol- en Inanda-huis, [[Johannesburg]], 1902 * Huis van sir [[Abe Bailey]], [[Muizenberg]] * Huis van sir [[George Herbert Farrar|George Farrar]], [[Johannesburg]] * Huis van sir [[Drummond Chaplin]], [[Johannesburg]] * Suid-Afrikaanse Instituut vir Mediese Navorsing, [[Johannesburg]], 1912 * [[Parlement]]sgebou, [[Kaapstad]] (omgewerk) 1909 * [[Pretoriastasie]], 1909 * [[Uniegebou]], 1909 * [[Hoër Seunskool Wynberg]], [[Kaapstad]] * St. Boniface Anglikaanse Kerk, [[Germiston]] * [[Dale-kollege]], [[King William's Town]] * [[Grey-kollege]], [[Bloemfontein]] * Groot Constantia, [[Kaapstad]] * McClean teleskoopgebou, Koninklike Observatorium, [[Kaapstad]] * [[Michaelhouse]] (skool), [[Balgowan]], [[KwaZulu-Natal]] * [[Rhodes-universiteit]], [[Grahamstad]] * [[St. John's-kollege]], [[Johannesburg]] * [[Villa Arcadia, Parktown]], Johannesburg, 1909, vir sir [[Lionel Phillips|Lionel]] en lady [[Florence Phillips]] == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronne == {{CommonsKategorie}} * ''Baker, Herbert (1862–1946) in Wêreldspektrum, volume 2. 1983 Ensiklopedie Afrikana: (EDMS) BPK. * Lee, Janet: The Transvaal Churches of Sir Herbert Baker. In: Mining Survey. Nr. 1/3, 1987. SA ISSN 0026-5268 * [[Eric Rosenthal|Rosenthal, Eric]]. (1966). Southern African Dictionary of National Biography. London: Frederick Warne & Co. bls. 15. {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Baker, Herbert}} [[Kategorie:Britse argitekte]] [[Kategorie:Geboortes in 1862]] [[Kategorie:Sterftes in 1946]] 1s918h9grununo8rnr31r1v45h0kh8r 0 33114 2967881 2963795 2026-09-16T23:51:05Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2967881 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Rugbywêreldbeker | kenteken = Rugbywêreldbeker 2011.svg | kentekengrootte = | gasheer = {{vlagland|Nieu-Seeland}} | datums = 9 September – 23 Oktober | nasies = 20 (92 kwalifiseer) | kampioen = {{NZLru}} | naaswenner = {{FRAru}} | derdeplek = {{AUSru}} | wedstryde = 48 | bywoning = 1477294 | drieë = 262 | toppuntebehaler = {{vlagikoon|Suid-Afrika}} [[Morné Steyn]] (62)<ref name="Most_Points">{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2011/stats/players?metric=points&event=1023 |title=Rugby World Cup 2011: Player Stats |publisher=rugbyworldcup.com |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> | meeste drieë = {{vlagikoon|Engeland}} [[Chris Ashton]]<br />{{vlagikoon|Frankryk}} [[Vincent Clerc]] (6 drieë elk)<ref name="Most_Tries">{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2011/stats/players?metric=tries&event=1023 |title=Rugby World Cup 2011: Player Stats |publisher=rugbyworldcup.com |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> | vorige = [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]] | volgende = [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]] }} Die '''Rugbywêreldbeker 2011''' ([[Engels]]: ''2011 Rugby World Cup''; [[Maori (taal)|Maori]]: ''Ipu o te Ao Whutupōro 2011'') is van 9 September tot 23 Oktober 2011 in [[Nieu-Seeland]] beslis. Dit was die sewende [[rugbywêreldbeker]]toernooi van die vierjaarlikse rugbywêreldkampioenskap wat deur die [[Wêreldrugby|Internasionale Rugbyraad]] (IRR; nou Wêreldrugby) aangebied word en die vierde in die [[Suidelike Halfrond]]. Nieu-Seeland het saam met [[Australië]] die eerste [[Rugbywêreldbeker 1987]] gehuisves. Nieu-Seeland se bod om die toernooi aan te bied is in 2005 bo Japan en Suid-Afrika s’n verkies. [[Lêer:Rugby World Cup Trophy.JPG|duimnael|links|upright|Die [[Webb Ellis-beker]] waarom meegeding is]] Die toernooi se formaat van 2003 en 2007 het onveranderd gebly en 20 nasionale [[rugby]]spanne het aan die Rugbywêreldbeker 2011 deelgeneem: die twaalf regstreekse kwalifiseerders van die 2007-toernooi ([[Argentynse nasionale rugbyspan|Argentinië]], [[Wallabies|Australië]], [[Engelse nasionale rugbyspan|Engeland]], [[Fidjiaanse nasionale rugbyspan|Fidji]], [[Franse nasionale rugbyspan|Frankryk]], [[Ierse nasionale rugbyspan|Ierland]], [[Italiaanse nasionale rugbyspan|Italië]], [[All Blacks|Nieu-Seeland]], [[Skotse nasionale rugbyspan|Skotland]], [[Springbokke|Suid-Afrika]], [[Tongaanse nasionale rugbyspan|Tonga]] en [[Walliese nasionale rugbyspan|Wallis]]), saam met die agt beste spanne van die kwalifisering ([[Georgiese nasionale rugbyspan|Georgië]], [[Japannese nasionale rugbyspan|Japan]], [[Kanadese nasionale rugbyspan|Kanada]], [[Namibiese nasionale rugbyspan|Namibië]], [[Roemeense nasionale rugbyspan|Roemenië]], [[Russiese nasionale rugbyspan|Rusland]], [[Samoaanse nasionale rugbyspan|Samoa]] en die [[Verenigde State se nasionale rugbyspan|Verenigde State]]). Rusland het vir die eerste keer aan ’n rugbywêreldbekertoernooi deelgeneem. Tydens die Rugbywêreldbeker 2011 is 48 wedstryde gespeel, waaronder 40 tydens die groepfase en agt tydens die uitklopfase, insluitende die eindstryd. Die spanne is in vier groepe van vyf elk verdeel, waarvan elke span een keer teen al die ander spanne in die groep gespeel het. Die twee beste spanne van elke groep het hierna vir die kwarteindrondte gekwalifiseer, terwyl die drie beste spanne van elke groep – altesaam twaalf spanne – regstreeks vir die volgende [[Rugbywêreldbeker 2015]] in [[Engeland]] en [[Wallis]] gekwalifiseer het. Voor die afskop van die Rugbywêreldbeker 2011 is Nieu-Seeland, Australië, Suid-Afrika, Engeland en Frankryk as gunstelinge op die titel beskou.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://bleacherreport.com/articles/814304-2011-rugby-world-cup-predictions |title=2011 Rugby World Cup Predictions |publisher=Bleacher Report |author=Aidan Mackie |date=22 Augustus 2011 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/blog/2010/nov/05/contenders-2011-rugby-world-cup |title=How are the contenders shaping up for the 2011 Rugby World Cup? |publisher=[[The Guardian]] |author=Shaun Edwards |date=5 November 2010 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Die gasheer Nieu-Seeland het die eindstryd op [[Edenparkstadion|Edenpark]] in [[Auckland]] teen Frankryk met 8–7 gewen en sodoende sy tweede wêreldtitel ná [[Rugbywêreldbeker 1987|1987]] ingepalm. Dit is die derde keer wat die gasheer die rugbywêreldbekertoernooi kon wen, ná Nieu-Seeland in 1987 en Suid-Afrika in [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]]. Daarbenewens het Nieu-Seeland die eerste rugbyland geword wat die rugbywêreldbekertitel vir beide mans en vroue op dieselfde tydstip gehou het, nadat die [[Black Ferns|vrouespan]] die [[Vrouerugbywêreldbeker 2010|2010-wêreldbekertoernooi]] kon wen. Edenpark het die eerste rugbystadion geword wat die rugbywêreldbekereindwedstryd vir meer as een keer – ná die 1987-toernooi – gehuisves het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/newzealand/rugby/ground/16155.html |title=Eden Park |publisher=ESPNscrum |accessdate=28 Oktober 2024 |archive-date= 8 Desember 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151208220437/http://en.espn.co.uk/newzealand/rugby/ground/16155.html |url-status=dead }}</ref> Australië het in die derde en Wallis in die vierde plek geëindig. Interessant genoeg het in die laaste vier wedstryde – die bronseindstryd en die eindstryd – dieselfde vier lande verskyn as tydens die erste Rugbywêreldbeker 1987, wat ook in Nieu-Seeland beslis is. Die verdedigende kampioen Suid-Afrika is in die kwarteindrondte deur Australië met 11–9 uitgeskakel. Namibië is ná vier nederlae reeds in die groepfase uitgeskakel. Die toernooi was die grootste sportgebeurtenis wat in dié tyd in Nieu-Seeland aangebied is,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/business/christchurch-loses-all-rwc-games/PQN7SI6ZWP5R6MER436HDVXVPA/?c_id=3&objectid=10712838 |title=Christchurch loses all RWC games |publisher=[[The New Zealand Herald]] |date=16 Maart 2011 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> groter as die Rugbywêreldbeker 1987, [[Statebondspele]] 1990, [[Krieketwêreldbeker 1992]], [[America's Cup]] 2003 en die toer van die [[Britse en Ierse Leeus]] na Nieu-Seeland in 2005.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.mfat.govt.nz/RWC2011/index.php |title=Rugby World Cup 2011 |publisher=New Zealand Ministry of Foreign Affairs and Trade |date=26 September 2011 |accessdate=10 Februarie 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130210062455/http://www.mfat.govt.nz/RWC2011/index.php |archive-date=10 Februarie 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die organiseerders het 95&nbsp;000 oorsese besoekers verwag wat na Nieu-Seeland vir die aangeleentheid sou reis.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/business/here-come-the-cup-fans/PIVME272J2DLE3AXK4VEUWPJSM/?c_id=3&objectid=10746238 |title=Here come the Cup fans |publisher=[[The New Zealand Herald]] |author=Owen Hembry |date=19 Augustus 2011 |accessdate=26 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240926135334/https://www.nzherald.co.nz/business/here-come-the-cup-fans/PIVME272J2DLE3AXK4VEUWPJSM/?c_id=3&objectid=10746238 |archive-date=26 September 2024 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rbnz.govt.nz/-/media/e6d0ae877fef48a582ecdd3821c51099.ashx?sc_lang=en |title=No.1 The macroeconomic impact of the Rugby World Cup |publisher=Reserwebank van Nieu-Seeland |author=Adam Richardson |date=Augustus 2011 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Ná die toernooi is beraam dat sowat 133&nbsp;200 toeriste Nieu-Seeland ten einde van die 2011-toernooi besoek het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.mbie.govt.nz/dmsdocument/2757-rugby-world-cup-2011-a-tourism-perspective-pdf |title=New Zealand’s 2011 Rugby World Cup: A Tourism Perspective |publisher=Nieu-Seelandse Ministerie van Sake, Innovasie en Indiensneming |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Met sowat 3,9 miljard televisiekykers wêreldwyd was die Rugbywêreldbeker 2011 een van die mees gesiene rugbywêreldbekertoernooi in dié tyd. Altesaam is daar amper 1,5 miljoen kaartjies vir die 48 wedstryde verkoop, waarmee elke wedstryd gemiddeld 30&nbsp;777 toeskouers gelok het;<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbypass.com/rugby-world-cup/history/rwc-2011/ |title=2011 Rugby World Cup in Review |publisher=Rugby Pass |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> die wedstryde het ’n bywoning van 87% gehad.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.researchgate.net/publication/260185025_Rugby_World_Cup_2011_Sport_Mega-events_between_the_Global_and_the_Local |title=Rugby World Cup 2011: Sport Mega-events between the Global and the Local |publisher=researchgate |author=Steve J Jackson |date=September 2013 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Die wedstryde het op 9 September 2011 begin en is oor sewe weke geskeduleer. Die eindstryd het op Sondag, 23 Oktober 2011 op Edenpark in Auckland plaasgevind. Dié dag is gekies omdat dit op ’n lang naweek in Nieu-Seeland geval het (24 Oktober is [[werkersdag]] in Nieu-Seeland).<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.allblacks.co.nz/index.cfm?layout=displayNews&newsArticle=6419 |title=Final date for RWC 2011 revealed |publisher=[[All Blacks]] |date=24 Julie 2007 |accessdate=30 September 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070930005939/http://www.allblacks.co.nz/index.cfm?layout=displayNews&newsArticle=6419 |archive-date=30 September 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Daar is ’n 10-ure verskil in tyd tussen Nieu-Seeland en Suid-Afrika, gevolglik is al die wedstryde vroegoggend in Suid-Afrika gebeeldsend. Die Rugbywêreldbeker 2011 was in dié tyd die toernooi met die minste geelkaarte sedert die instelling van die 10-minuut-tydstraf.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://rugby365.com/countries/argentina/cards-like-christmas-world-cups-red-and-yellow-records/ |title=Cards like Christmas: World Cup’s red and yellow records |publisher=Rugby365 |author=Antoinette Muller |date=14 Oktober 2019 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> == Toewysing == [[Lêer:Rwc11 submission of interest.png|duimnael|400px|Kaart van die kandidaatlande vir die Rugbywêreldbeker 2011]] [[Lêer:NZ Rugby World Cup.jpg|duimnael|Vlae in die strate van Nieu-Seeland tydens die Rugbywêreldbeker 2011. Van links na regs: Die [[vlag van Skotland]], ’n swart vlag met die [[silwervaring]] (kenteken van die [[All Blacks|Nieu-Seelandse nasionale span]]), die [[vlag van Australië]] en die vlag van die [[Ierse nasionale rugbyspan]]]] Die wêreldbeheerliggaam Internasionale Rugbyraad het tot op 31 Januarie 2005 vir botte van belangstellende lande wat die Rugbywêreldbeker 2011 wou aanbied tyd gegee. Tot op hierdie datum was slegs ’n formele verklaring sonder gedetailleerde planne voldoende. Die tenderdokument vir die 2005-aansoekproses moes teen 13 Mei 2005 ingedien word.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/international/4225249.stm |title=Trio target 2011 Rugby World Cup |publisher=[[BBC]] |date=1 Februarie 2005 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Drie lande het aangebied om die Rugbywêreldbeker 2011 te huisves: Nieu-Seeland, Japan en Suid-Afrika.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/rugby_union/international/4535303.stm |title=Three bids for 2011 World Cup |publisher=[[BBC]] |date=13 Mei 2005 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Nieu-Seeland het saam met Australië die eerste Rugbywêreldbeker 1987 aangebied en is oorspronklik saam met Australië as medegasheer van die [[Rugbywêreldbeker 2003]] aangewys, maar ’n kontraktuele dispuut oor grondtekenregte tussen die [[Nieu-Seeland Rugby|Nieu-Seelandse Rugbyunie]] en die IRR het tot gevolg gehad dat Nieu-Seeland van sy gasheerregte ontneem en Australië as alleenlike gasheer aangewys is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/1861398.stm |title=New Zealand loses Cup status |publisher=[[BBC]] |date=8 Maart 2002 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Nieu-Seeland sou oorspronklik 23 van die 48 wedstryde huisves, maar Nieu-Seeland se aandringing op die wysiging van die bepalings rakende stadionadvertensies was onaanvaarbaar vir die IRR.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/international/1937084.stm |title=NZ loses Rugby World Cup |publisher=[[BBC]] |date=18 April 2002 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Die Nieu-Seelandse Rugbyvoetbalunie het die bod in 2005 saam met die Nieu-Seelandse regering ingedien en onder andere beklemtoon dat Nieu-Seeland een van die min lande wêreldwyd is waar rugby die hoofsport is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.beehive.govt.nz/release/new-zealand-launches-bid-rugby-world-cup-2011 |title=New Zealand launches bid for rugby world cup 2011 |publisher=Nieu-Seelandse regering |author=Trevor Mallard |date=12 Mei 2005 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Nieu-Seeland se bod vir 2011 het planne ingesluit om Edenpark en ander stadions uit te brei en sodoende die kommersiële lewensvatbaarheid van die toernooi te verhoog. Vir Edenpark se opknapping is ook fasiliteite beplan vir ’n moontlike toekomstige [[Statebondspele]]bod deur Auckland.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/nz/world-cup-bid-hinges-on-eden-park-upgrade/NGWDOEVMXZCLFCYVMHPB5VBCBA/ |title=World Cup bid hinges on Eden Park upgrade |publisher=[[The New Zealand Herald]] |author=Helen Tunnah |date=11 Mei 2005 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Japan wou die eerste Asiatiese land en daarmee buite die “tradisionele tuiste” van rugby word om ’n rugbywêreldbekertoernooi aan te bied. Al die vorige rugbywêreldbekertoernooie is afwisselend in lande van óf die destydse [[Die Rugbykampioenskap|Drienasiesreeks]] (nou die Rugbykampioenskap) of die [[Sesnasies-toernooi|Sesnasiestoernooi]] gehou.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.irishexaminer.com/sport/rugby/arid-10037767.html |title=Japan bid to host 2011 World Cup |publisher=Irish Examiner |author=Andrew Baldock |date=23 September 2004 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Japan het al oor die nodige [[infrastruktuur]] beskik, nadat dié land saam met [[Suid-Korea]] as gashere van die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002]] opgetree het. In sy bod het die [[Japannese Rugbyvoetbalunie]] ook op Japan se ervaring as gasheer van groot toernooie soos die [[Olimpiese Somerspele 1964]], [[Olimpiese Winterspele 1972]] en [[Olimpiese Winterspele 1998]] verwys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/sport/rugby/rugby-world-cup/japan-launches-world-cup-bid/W6GF5WUKUAAGRSGDOQYYO6MVZA/ |title=Japan launches World Cup bid |publisher=[[The New Zealand Herald]] |author=David Llewellyn |date=17 Oktober 2005 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Die Internasionale Rugbyraad was egter van mening dat Japan nie volle stadions sou kon waarborg nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/international/4447330.stm |title=Japan frustrated by 2011 decision |publisher=[[BBC]] |date=17 November 2005 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Japan het later wel die [[Rugbywêreldbeker 2019]] aangebied en kon met ’n 99% bywoning spog, die hoogste in die rugbywêreldbekergeskiedenis.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/news/572269/rwc-2019-delivers-record-economic-social-and-sporting-outcomes-for-japan |title=RWC 2019 delivers record economic, social and sporting outcomes for Japan |publisher=rugbyworldcup.com |date=24 Junie 2020 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Suid-Afrika het die [[Rugbywêreldbeker 1995]] gehuisves en voor sy bodindiening die [[Krieketwêreldbeker 2003]] aangebied.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.abc.net.au/news/2003-04-18/south-africa-confirm-bid-for-2011-world-cup/1838514 |title=South Africa confirm bid for 2011 World Cup |publisher=[[ABC]] |date=18 April 2003 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Die Suid-Afrikaanse bod vir 2011, gelei deur die voormalige Springbokkaptein [[Francois Pienaar]], het ’n sterk ondersteuning deur die nasionale regering geniet.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://mg.co.za/article/2004-06-18-dumb-dutchman-to-lead-sas-rugby-world-cup-bid/ |title=‘Dumb Dutchman’ to lead SA’s Rugby World Cup bid |publisher=[[Mail & Guardian]] |author=Andrew Hollely |date=18 Junie 2004 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Intussen is die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010]] aan Suid-Afrika toegewys.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/international/3722015.stm |title=South Africa eyes Cup bid |publisher=[[BBC]] |date=17 Mei 2004 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Tydens ’n parlementêre komitee op 19 Januarie 2005 het die [[South African Rugby Union]] hulle voorneme aangekondig om stadions van die sokktertoernooi ook tydens die rugbytoernooi een jaar later te gebruik.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://pmg.org.za/committee-meeting/4750/ |title=SARFU on 2011 World Cup Bid: briefing |publisher=Parlementêre Moniteringsgroep |date=19 Januarie 2005 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Tydens die IRR-raadsvergadering op 17 November 2005 in [[Dublin]] is die Rugbywêreldbeker 2011 ná die IRR-inspeksies van elke gasheerland van die botte gedurende Junie en Julie 2005 aan Nieu-Seeland toegeken, bo Japan en Suid-Afrika.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/international/4433818.stm |title=New Zealand handed 2011 World Cup |publisher=[[BBC]] |date=17 November 2005 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/sport/rugby/rugby-world-cup/an-anatomy-of-the-world-cup-vote/OGKFMRJZ55KSHWTJAL2GPWNUFU/ |title=An anatomy of the World Cup vote |publisher=[[The New Zealand Herald]] |author=Gregor Paul |date=19 November 2005 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Daarmee het dit ná die [[Rugbywêreldbeker 1995]] in Suid-Afrika en die [[Rugbywêreldbeker 2003]] in Australië die derde rugbywêreldbekertoernooi geword wat geheel en al in een land aangebied is. Daarbenewens het Nieu-Seeland in terme van bevolking die kleinste land in dié tyd geword wat ’n rugbywêreldbekertoernooi aangebied het. Die koste vir die aanbieding van die toernooi het sowat 310 miljoen [[Nieu-Seelandse dollar|NZD]] beloop. Die inkomste is op sowat 280 miljoen NZD beraam, met die Nieu-Seelandse regering en die Nieu-Seelandse rugbybeheerliggaam wat die tekort vergoed het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.nzherald.co.nz/nz/news/article.cfm?c_id=1&objectid=10459608 |title=World Cup 2011 tickets won't come cheap |publisher=[[The New Zealand Herald]] |date=24 Augustus 2007 |accessdate=28 Oktober 2024 |archive-date= 2 Mei 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180502141110/https://www.nzherald.co.nz/nz/news/article.cfm?c_id=1&objectid=10459608 |url-status=dead }}</ref> == Deelnemers == === Kwalifisering === Die IRR het dit aanvanklik oorweeg om die aantal spanne op 16 nasionale spanne (en daarmee 32 wedstryde) te reduseer, soos dit in 1995 laas die geval was. Die hoofrede was om ’n wanverhouding tussen die spanne met professionele en amateurspelers, waarvan party nie hulle spelers kon betaal nie, te vermy. Die wêreldbeheerliggaam wou ná die [[Rugbywêreldbeker 2007]] oor dié kwessie vergader en het ’n deeglike hersiening van die toernooi aangekondig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2007/mar/07/rugbyunion.sixnations20071 |title=World Cup may be cut to 16 teams to avoid mismatches |publisher=[[The Guardian]] |author=Paul Rees |date=7 Maart 2007 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> In November 2008 is eindelik op 20 deelnemende spanne besluit. Die IRR se verteenwoordigers het agtergekom, dat baie van die spanne wat tydens die 2007-toernooi aanvanklik as “aanvullers” beskou is, die grootste entoesiasme onder die toeskouers ontketen het en dat baie wedstryde nie so eensydig was as wat dit eers gevrees is nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyworldcup.com/home/news/newsid=2021307.html |title=Twenty teams to compete at Rugby World 2011 |publisher=rugbyworldcup.com |date=1 Desember 2008 |accessdate=26 Julie 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100726075822/http://www.rugbyworldcup.com/home/news/newsid=2021307.html |archive-date=26 Julie 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die drie beste spanne in elke groep van die Rugbywêreldbeker 2007 – Argentinië, Australië, Engeland, Fidji, Frankryk, Ierland, Italië, Nieu-Seeland, Skotland, Suid-Afrika, Tonga en Wallis – het almal regstreeks gekwalifiseer terwyl die res van die spanne moes kwalifiseer tydens ’n reeks kompetisies wat regoor die wêreld gehou is. Sewe van die twintig posisies wat in die toernooi beskikbaar was, is gevul deur streekskwalifiseerders, terwyl die oorblywende posisie deur heruitdunning gevul is. Die kwalifiseringstoernooi is in vyf streeksgroepe verdeel: [[Rugby Afrika|Afrika]], [[Rugby Amerikas Noord|Noord-Amerika]] saam met [[Suid-Amerika Rugby|Suid-Amerika]], [[Asië Rugby|Asië]], [[Rugby Europa|Europa]] en [[Oseanië Rugby|Oseanië]]. Twee plekke elk is vir die nasionale spanne van die Amerikas en Europa gereserveer en een elk vir Afrika, Asië en Oseanië. Die oorblywende plek is tydens ’n interkontinentale kwalifiseringsrondte beslis.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/6644163.stm |title=Qualifying changes for 2011 RWC |publisher=[[BBC]] |date=10 Mei 2007 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> As die regstreekse klassifiseerders getel word, het 92 spanne in aanmerking gekom vir kwalifisering vir die finale toernooi in Nieu-Seeland.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rwc2011.irb.com/qualifying/news/newsid=2041183.html#the+road+rugby+world+cup+2011 |title=The road to Rugby World Cup 2011 |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=31 Desember 2010 |accessdate=30 Augustus 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140830160335/http://www.rwc2011.irb.com/qualifying/news/newsid=2041183.html#the+road+rugby+world+cup+2011 |archive-date=30 Augustus 2014 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In Julie 2009 het [[Kanadese nasionale rugbyspan|Kanada]] as Amerikas 1 gekwalifiseer toe hulle die [[Verenigde State se nasionale rugbyspan|Verenigde State]] met ’n algehele telling van 47–30 verslaan het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.eurosport.com/rugby/canada-qualify-for-rwc_sto1999965/story.shtml |title=Canada qualify for RWC |publisher=Eurosport |date=12 Julie 2009 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Een week later is [[Samoaanse nasionale rugbyspan|Samoa]] bevestig as kwalifiseerder van Oseanië as Oseanië 1.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.planetrugby.com/samoa-put-100-points-on-png |title=Samoa put 100 points on PNG |publisher=Planet Rugby |date=12 Julie 2009 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Amerikas 2 is in November gevul toe die Verenigde State [[Uruguaanse nasionale rugbyspan|Uruguay]] met ’n algehele telling van 54–28 geklop het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/8372808.stm |title=Eagles claim 2011 World Cup berth |publisher=[[BBC]] |date=22 November 2009 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> In dieselfde maand het [[Namibiese nasionale rugbyspan|Namibië]] vir sy vierde agtereenvolgende rugbyêreldbekertoernooi gekwalifiseer toe die span [[Tunisiese nasionale rugbyspan|Tunisië]] oor twee seksies geklop het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2008%2F09 |title=2008–09 Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> In Maart 2010 het [[Georgiese nasionale rugbyspan|Georgië]] as Europa 1 gekwalifiseer en [[Russiese nasionale rugbyspan|Rusland]] as Europa 2.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/7?Stagione=2008%2F10 |title=European Nations Cup 2008/10 – Division 1 |publisher=rugbyarchive.net |date=2021 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Twee maande later het [[Japannese nasionale rugbyspan|Japan]] die enigste Asiatiese toekenning gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.stuff.co.nz/sport/3728239/Japan-seals-2011-Rugby-World-Cup-spot |title=Japan seals 2011 Rugby World Cup spot |publisher=Stuff |date=22 Mei 2010 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> [[Roemeense nasionale rugbyspan|Roemenië]] het deur heruitdunning gekwalifiseer nadat die span Uruguay met ’n algehele telling van 60–33 geklop het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/176?Stagione=2011 |title=Rugby World Cup – Qualifiers repechage |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> === Kwalifiserende spanne === Die volgende 20 spanne het vir die finale toernooi gekwalifiseer. Rusland, wat [[Portugese nasionale rugbyspan|Portugal]] vervang het, is die enigste verandering in die 20-span-lys van die Rugbywêreldbeker 2007. [[Lêer:World Map 2011 RWC qualif.png|duimnael|400px|Spanne wat aan die kwalifiseringstoernooi deelgeneem en die wat regstreeks gekwalifiseer het; altesaam 92 spanne het deelgeneem. {{columns-list|2| {{sleutel|#FF8C00|[[Rugby Afrika|Afrika]]}} {{sleutel|#00FF00|[[Rugby Amerikas Noord|Noord-]] en [[Suid-Amerika Rugby|Suid-Amerika]]}} {{sleutel|#FF00FF|[[Asië Rugby|Asië]]}} {{sleutel|#0000FF|[[Rugby Europa|Europa]]}} {{sleutel|#FFFF00|[[Oseanië Rugby|Oseanië]]}} {{sleutel|#e0e0e0|Nie deelgeneem nie}}}}]] [[Lêer:2011 Rugby World Cup (men) participating nations.svg|duimnael|400px|Uitslag van die kwalifisering: {{sleutel|#f00|Gasheer}} {{sleutel|#07f|Twaalf beste spanne van die 2007-toernooi}} {{sleutel|#0d0|Wenner van die plaaslike kwalifisering}} {{sleutel|#ff0|Versuim om te kwalifiseer}} {{sleutel|#e0e0e0|Nie deelgeneem nie}}]] {| class="wikitable sortable" !Span !Kwalifiseringmetode !Verskynings by eindstryde !Laaste verskyning !Vorige beste prestasie !Groep |- |{{NZLru}} |'''Gasheer''' |Sewende |[[Rugbywêreldbeker 2007|2007]] |'''Kampioen''' <small>([[Rugbywêreldbeker 1987|1987]])</small> |A |- |{{ARGru}} |rowspan="11"|'''Regstreeks''' |Sewende |[[Rugbywêreldbeker 2007|2007]] |Derde plek <small>([[Rugbywêreldbeker 2007|2007]])</small> |B |- |{{AUSru}} |Sewende |[[Rugbywêreldbeker 2007|2007]] |'''Kampioen''' <small>([[Rugbywêreldbeker 1991|1991]], [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]])</small> |C |- |{{ENGru}} |Sewende |[[Rugbywêreldbeker 2007|2007]] |'''Kampioen''' <small>([[Rugbywêreldbeker 2003|2003]])</small> |B |- |{{FIJru}} |Sesde |[[Rugbywêreldbeker 2007|2007]] |Kwarteindrondte <small>([[Rugbywêreldbeker 1987|1987]], [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]])</small> |D |- |{{FRAru}} |Sewende |[[Rugbywêreldbeker 2007|2007]] |Naaswenner <small>([[Rugbywêreldbeker 1987|1987]], [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]])</small> |A |- |{{IRLru}} |Sewende |[[Rugbywêreldbeker 2007|2007]] |Kwarteindrondte <small>([[Rugbywêreldbeker 1987|1987]], [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]], [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]], [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]])</small> |C |- |{{ITAru}} |Sewende |[[Rugbywêreldbeker 2007|2007]] |Groepfase <small>([[Rugbywêreldbeker 1987|1987]], [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]], [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]], [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]], [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]], [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]])</small> |C |- |{{SCOru}} |Sewende |[[Rugbywêreldbeker 2007|2007]] |Vierde plek <small>([[Rugbywêreldbeker 1991|1991]])</small> |B |- |{{RSAru}} |Vyfde |[[Rugbywêreldbeker 2007|2007]] |'''Kampioen''' <small>([[Rugbywêreldbeker 1995|1995]], [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]])</small> |D |- |{{TGAru}} |Sesde |[[Rugbywêreldbeker 2007|2007]] |Groepfase <small>([[Rugbywêreldbeker 1987|1987]], [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]], [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]], [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]], [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]])</small> |A |- |{{WALru}} |Sewende |[[Rugbywêreldbeker 2007|2007]] |Derde plek <small>([[Rugbywêreldbeker 1987|1987]])</small> |D |- |{{GEOru}} |Europa 1 |Derde |[[Rugbywêreldbeker 2007|2007]] |Groepfase <small>([[Rugbywêreldbeker 2003|2003]], [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]])</small> |B |- |{{JPNru}} |Asië 1 |Sewende |[[Rugbywêreldbeker 2007|2007]] |Groepfase <small>([[Rugbywêreldbeker 1987|1987]], [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]], [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]], [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]], [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]], [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]])</small> |A |- |{{CANru}} |Amerikas 1 |Sewende |[[Rugbywêreldbeker 2007|2007]] |Kwarteindrondte <small>([[Rugbywêreldbeker 1991|1991]])</small> |A |- |{{NAMru}} |Afrika 1 |Vierde |[[Rugbywêreldbeker 2007|2007]] |Groepfase <small>([[Rugbywêreldbeker 1999|1999]], [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]], [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]])</small> |D |- |{{ROMru}} |Uitspeelwenner |Sewende |[[Rugbywêreldbeker 2007|2007]] |Groepfase <small>([[Rugbywêreldbeker 1987|1987]], [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]], [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]], [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]], [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]], [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]])</small> |B |- |{{RUSru}} |Europa 2 |Eerste | – |Debuut |C |- |{{SAMru}} |Oseanië 1 |Sesde |[[Rugbywêreldbeker 2007|2007]] |Kwarteindrondte <small>([[Rugbywêreldbeker 1991|1991]], [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]])</small> |D |- |{{USAru}} |Amerikas 2 |Sesde |[[Rugbywêreldbeker 2007|2007]] |Groepfase <small>([[Rugbywêreldbeker 1987|1987]], [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]], [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]], [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]], [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]])</small> |C |} == Stadions == [[Lêer:Lancaster Park aerial July 2011.jpg|duimnael|’n Lugfoto van Lancasterpark in Christchurch ná die 2011-aardbewing]] Die 13 stadions vir die Rugbywêreldbeker 2011 is op 12 Maart 2009 bevestig.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyworldcup.com/mediazone/news/newsid=2029942.html |title=RWC 2011 fixtures and pool venues announced |publisher=rugbyworldcup.com |date=12 Maart 2009 |accessdate=13 Maart 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120313092218/http://www.rugbyworldcup.com/mediazone/news/newsid=2029942.html |archive-date=13 Maart 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Van die stadions is met die oog op dié toernooi ten einde van meer kapasiteit opgeknap. Die regering het dit oorweeg om ’n wet goed te keur om die toestemmingsproses te omseil om toe te laat dat van die stadions se herontwikkeling betyds voltooi sou word.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/nz/deadline-fears-for-stadium/X4P5YEK3L2PEQ7JFJTZSJ3AUIA/?c_id=1&objectid=10547881&pnum=0 |title=Deadline fears for stadium |publisher=[[The New Zealand Herald]] |author=Patrick Gower |date=12 Desember 2008 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Agt wedstryde is in [[Wellington, Nieu-Seeland|Wellington]] aangebied, vier elk in [[Dunedin]] en [[North Shore City]], drie elk in [[Hamilton, Nieu-Seeland|Hamilton]], [[Invercargill]], [[Nelson, Nieu-Seeland|Nelson]], [[Nieu-Plymouth]] en [[Rotorua]], asook twee elk in [[Napier, Nieu-Seeland|Napier]], [[Palmerston North]] en [[Whangarei]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworld.com/countries/england-countries/world-cup-changes-confirmed-9816 |title=World Cup changes confirmed |publisher=Rugby World |author=Lesleigh Mudaly |date=30 Maart 2011 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> As gevolg van skade aan die [[Rugby League Park|Christchurchstadion]] en die ander fasiliteite in [[Christchurch]], die land se tweede grootste stad, ná die aardbewings in Februarie 2011, het die verantwoordelike minister Murray McCully op 16 Maart die wedstryde se verskuiwing aangekondig. Die twee kwarteindwedstryde is na Auckland verskuif, terwyl die vyf groepwedstryde na ander stede verskuif is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://tvnz.co.nz/rugby-world-cup/rwc-press-release-christchurch-matches-4066086 |title=RWC press release on Christchurch matches |publisher=Television New Zealand |date=16 Maart 2011 |accessdate=19 Maart 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110319203134/https://www.tvnz.co.nz/rugby-world-cup/rwc-press-release-christchurch-matches-4066086 |archive-date=19 Maart 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Op 10 November 2006 het die Nieu-Seelandse regering planne vir die “Stadion Nieu-Seeland” in Auckland bekend gemaak. Volgens dié voorstel sou die nuwe stadion met 60&nbsp;000 sitplekke aan die waterfront gebou word.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/nz/700m-waterfront-stadium-is-governments-first-choice-audio/KU5NANZ2FFPTRXQW67ZKSHG4GM/ |title=$700m waterfront stadium is Government's first choice &#91;+audio&#93; |publisher=[[The New Zealand Herald]] |author=Bernard Orsman |date=3 November 2006 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Ná protes deur die bevolking en ’n gebrek aan ondersteuning deur die Aucklandse Streekraad is die voorstel ten gunste van [[Edenparkstadion|Edenpark]] se opknapping geskrap. Die herontwikkeling van Edenpark se suidelike en suidwestelike pawiljoens was gedurende 2010 klaar. Edenpark met ’n kapasiteit van 60&nbsp;000 het die eindstryd, die bronseindstryd die twee halfeindstryde, twee kwarteindstryde en vyf groepwedstryde gehuisves.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/nz/its-eden-park-says-disappointed-mallard/ATKNMCKBPWSRLRIYCFUB2IWYZQ/?c_id=1&objectid=10412665 |title=It's Eden Park says disappointed Mallard |publisher=[[The New Zealand Herald]] |date=27 November 2006 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Die bouwerk aan Dunedin se [[Forsyth Barr-stadion]] (tydens die toernooi bekend as Otagostadion) was 'n bron van kommer aangesien dié projek in ’n nou tydraamwerk beplan is. Volgens ’n vorderingsverslag in April 2010 sou die projek betyds klaar wees voor die rugbywêreldbekertoernooi, hoewel daar ’n gemiddelde risiko was met sekere belangrike en potensieel skadelike bekommernisse.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.dunedin.govt.nz/__data/assets/minutes_agenda/0006/110886/ma_fsc_r_stakeholders_2010_04_26.pdf |title=STADIUM STAKEHOLDERS GROUP REPORT", Athol Stephens, Dunedin City Council, Acting Chief Executive |publisher=Dunedin Stadsraad |date=26 April 2010 |accessdate=15 Mei 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100515033626/http://www.dunedin.govt.nz/__data/assets/minutes_agenda/0006/110886/ma_fsc_r_stakeholders_2010_04_26.pdf |archive-date=15 Mei 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> As die projek nie betyds voltooi sou gewees het nie, sou organiseerders op Carisbrook as die rugsteunopsie teruggekeer het. Op 6 Augustus 2011 is die Forsyth Barr-stadion amptelik geopen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.odt.co.nz/news/dunedin/stadium-opened-amid-celebrations |title=Stadium opened amid celebrations |publisher=Otago Daily Times Online |author=David Loughrey |date=6 Augustus 2011 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Vervolgens is Dunedin se nuwe Forsyth Barr-stadion in Augustus 2011 voltooi en pleks van Carisbrook gebruik.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.odt.co.nz/news/dunedin/carisbrook-track-cup-games |title=Carisbrook 'on track' for cup games |publisher=Otago Daily Times |author=Mark Price |date=4 Maart 2009 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> <center> {| class="wikitable" style="text-align:center" ! [[Auckland]], [[Noordeiland]] ! [[Wellington, Nieu-Seeland|Wellington]], [[Noordeiland]] ! [[Dunedin]], [[Suideiland]] ! [[Auckland]], Noordeiland |- | [[Edenparkstadion|Edenpark]] | [[Westpacstadion|Westpac]] | [[Forsyth Barr-stadion|Otago]] (voorheen [[Carisbrook]]) | [[North Harbour-stadion|North Harbour]] |- | <small>{{Koördinate|36|52|30|S|174|44|41|O|region:NZ_type:landmark|aansig=inlyn|name=Edenparkstadion}}</small> | <small>{{Koördinate|41|16|23|S|174|47|9|O|region:NZ_type:landmark|aansig=inlyn|name=Westpacstadion}}</small> | <small>{{Koördinate|45|52|9|S|170|31|28|O|region:NZ_type:landmark|aansig=inlyn|name=Otagostadion}}</small> | <small>{{Koördinate|36|43|37|S|174|42|6|O|region:NZ_type:landmark|aansig=inlyn|name=North Harbour-stadion}}</small> |- | Kapasiteit: '''60&nbsp;000''' | Kapasiteit: '''40&nbsp;000''' | Kapasiteit: '''30&nbsp;000''' | Kapasiteit: '''30&nbsp;000''' |- | [[Lêer:Eden Park cropped.jpg|150px]] | [[Lêer:Westpac Trust stadium viewed from Wadestown.jpg|150px]] | [[Lêer:Dunedin Forsyth Barr Stadium.JPG|150px]] | [[Lêer:North Harbour Stadium East Side.jpg|150px]] |- ! [[Hamilton, Nieu-Seeland|Hamilton]], Noordeiland ! rowspan=10 colspan=2| {{Location map+ |Nieu-Seeland |float=center |width=400 |caption= |places= {{Location map~ |Nieu-Seeland |lat=-35.732222 |long=174.328889 |label=[[Okarapark]] | position=right}} {{Location map~ |Nieu-Seeland |lat=-36.726944 |long=174.701667 |label=[[North Harbour-stadion|North Harbour]]|position=left}} {{Location map~ |Nieu-Seeland |lat=-36.875 |long=174.744722 |label=[[Edenparkstadion|Edenpark]]|position=right}} {{Location map~ |Nieu-Seeland |lat=-37.781111 |long=175.268333 |label=[[Waikatostadion|Waikato]]|position=left}} {{Location map~ |Nieu-Seeland |lat=-38.155833 |long=176.224167 |label=[[Rotorua Internasionale Stadion|Rotorua]]|position=right}} {{Location map~ |Nieu-Seeland |lat=-39.070278 |long=174.065 |label=[[Yarrowstadion|Yarrow]] |position=left}} {{Location map~ |Nieu-Seeland |lat=-39.501944 |long=176.912778 |label=[[McLeanpark]] |position=bottom}} {{Location map~ |Nieu-Seeland |lat=-40.356667 |long=175.601111 |label=[[Arena Manawatu]]}} {{Location map~ |Nieu-Seeland |lat=-41.273056 |long=174.785833 |label=[[Westpacstadion|Westpac]] |position=right}} {{Location map~ |Nieu-Seeland |lat=-41.266944 |long=173.283056 |label=[[Trafalgarpark]] |position=bottom}} {{Location map~ |Nieu-Seeland |lat=-45.869914 |long=170.525042 |label=[[Forsyth Barr-stadion|Otago]] |position=bottom}} {{Location map~ |Nieu-Seeland |lat=-46.416944 |long=168.362778 |label=[[Rugby Park-stadion|Rugby Park]] |position=top}} }} ! [[Rotorua]], Noordeiland |- | [[Waikatostadion]] | [[Rotorua Internasionale Stadion|Rotorua Int’l Stadion]] |- | <small>{{Koördinate|37|46|52|S|175|16|6|O|region:NZ_type:landmark|aansig=inlyn|name=Waikatostadion}}</small> | <small>{{Koördinate|38|9|21|S|176|13|27|O|region:NZ_type:landmark|aansig=inlyn|name=Rotorua Int’l Stadion}}</small> |- | Kapasiteit: '''30&nbsp;000''' | Kapasiteit: '''26&nbsp;000''' |- | [[Lêer:Hamilton 03.jpg|150px]] | [[Lêer:Rotorua looking south from Mt Ngongotaha.JPG|150px]] |- ! [[Nieu-Plymouth]], Noordeiland ! [[Nelson, Nieu-Seeland|Nelson]], Suideiland |- | [[Yarrowstadion]] | [[Trafalgarpark]] |- | <small>{{Koördinate|39|4|13|S|174|3|54|O|region:NZ_type:landmark|aansig=inlyn|name=Yarrowstadion}}</small> | <small>{{Koördinate|41|16|1|S|173|16|59|O|region:NZ_type:landmark|aansig=inlyn|name=Trafalgarpark}}</small> |- | Kapasiteit: '''26&nbsp;000''' | Uitgebrei na '''18&nbsp;000''' |- | [[Lêer:YarrowStadium20101002.jpg|150px]] | [[Lêer:Trafalgar Park.jpg|150px]] |- ! [[Invercargill]], Suideiland ! [[Whangarei]], Noordeiland ! [[Napier, Nieu-Seeland|Napier]], Noordeiland ! [[Palmerston North]], Noordeiland |- | [[Rugby Park-stadion|Rugby Park]] | [[Okarapark]] | [[McLeanpark]] | [[Arena Manawatu]] |- | <small>{{Koördinate|46|25|1|S|168|21|46|O|region:NZ_type:landmark|aansig=inlyn|name=Rugby Park-stadion}}</small> | <small>{{Koördinate|35|43|56|S|174|19|44|O|region:NZ_type:landmark|aansig=inlyn|name=Okarapark}}</small> | <small>{{Koördinate|39|30|7|S|176|54|46|O|region:NZ_type:landmark|aansig=inlyn|name=McLeanpark}}</small> | <small>{{Koördinate|40|21|24|S|175|36|4|O|region:NZ_type:landmark|aansig=inlyn|name=Arena Manawatu}}</small> |- | Kapasiteit: '''17&nbsp;000''' | Kapasiteit: '''18&nbsp;000''' | Uitgebrei na '''15&nbsp;000''' | Uitgebrei na '''15&nbsp;000''' |- | [[Lêer:Rugby Park Invercargill.jpg|150px]] | [[Lêer:Whangarei view from parahki.JPG|150px]] | [[Lêer:Napier and bay.jpg|150px]] | [[Lêer:Fmgstadium.JPG|150px]] |}</center> == Formaat == [[Lêer:Waka Coming Into The Viaduct Basin.jpg|duimnael|’n Tradisionele [[Maori's|Māori]]-''waka'' word as deel van die vieringe rondom die Rugbywêreldbeker 2011 in die [[Auckland]]se Viaduct-hawe geroei]] Die Rugbywêreldbeker 2011 is oor 44 dae tussen 20 verskillende spanne oor 48 wedstryde beslis. Dit het op 9 September 2011 afgeskop op Edenpark met die openingswedstryd tussen die gasheer Nieu-Seeland en Tonga. Die toernooi het geëindig by dieselfde stadion op 23 Oktober met die eindstryd tussen Nieu-Seeland en Frankryk, waartydens die All Blacks die Webb Ellis-beker ingepalm het. === Kalender === Die volgende tabel dui die Rugbywêreldbeker 2011 se daaglikse program aan. ’n Rooi blokkie dui op beide die openings- en sluitingseremonie, ’n pers blokkie op wedstryde tydens die groepfase, ’n groen blokkie op wedstryde tydens die uitklopfase, ’n blou blokkie op die bronseindstryd en ’n geel blokkie op die eindstryd. {| | {| class="wikitable left center" "style=margin:0.5em auto;font-size:95%;line-height:1.25em" |+ Aantal daaglikse wedstryde tydens die toernooi |- ! scope=col |Groepfase<br />September/Oktober ! scope=col |Vr<br />9 ! scope=col |Sa<br />10 ! scope=col |So<br />11 ! scope=col |Ma<br />12 ! scope=col |Di<br />13 ! scope=col |Wo<br />14 ! scope=col |Do<br />15 ! scope=col |Vr<br />16 ! scope=col |Sa<br />17 ! scope=col |So<br />18 ! scope=col |Ma<br />19 ! scope=col |Di<br />20 ! scope=col |Wo<br />21 ! scope=col |Do<br />22 ! scope=col |Vr<br />23 ! scope=col |Sa<br />24 ! scope=col |So<br />25 ! scope=col |Ma<br />26 ! scope=col |Di<br />27 ! scope=col |Wo<br />28 ! scope=col |Do<br />29 ! scope=col |Vr<br />30 ! scope=col |Sa<br />1 ! scope=col |So<br />2 |- align=center |align=left|Seremonies <!-- 9 -->| bgcolor=#d6325b | '''{{Afkorting|OS|Openingseremonie}}''' <!-- 10 -->| <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| <!-- 28 -->| <!-- 29 -->| <!-- 30 -->| <!-- 1 -->| <!-- 2 -->| |- align=center | align=left|Groep A <!-- 9 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 10 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 28 -->| <!-- 29 -->| <!-- 30 -->| <!-- 1 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 2 -->| bgcolor=#c364f3| 1 |- align=center |align=left|Groep B <!-- 9 -->| <!-- 10 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 18 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 25 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| <!-- 28 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 29 -->| <!-- 30 -->| <!-- 1 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 2 -->| bgcolor=#c364f3| 1 |- align=center |align=left|Groep C <!-- 9 -->| <!-- 10 -->| <!-- 11 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 28 -->| <!-- 29 -->| <!-- 30 -->| <!-- 1 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 2 -->| bgcolor=#c364f3| 1 |- align=center |align=left|Groep D <!-- 9 -->| <!-- 10 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 11 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 18 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 26 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 27 -->| <!-- 28 -->| <!-- 29 -->| <!-- 30 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 1 -->| <!-- 2 -->| bgcolor=#c364f3| 1 |- ! scope=col |Uitklopfase<br />Oktober ! scope=col |Ma<br />3 ! scope=col |Di<br />4 ! scope=col |Wo<br />5 ! scope=col |Do<br />6 ! scope=col |Vr<br />7 ! scope=col |Sa<br />8 ! scope=col |So<br />9 ! scope=col |Ma<br />10 ! scope=col |Di<br />11 ! scope=col |Wo<br />12 ! scope=col |Do<br />13 ! scope=col |Vr<br />14 ! scope=col |Sa<br />15 ! scope=col |So<br />16 ! scope=col |Ma<br />17 ! scope=col |Di<br />18 ! scope=col |Wo<br />19 ! scope=col |Do<br />20 ! scope=col |Vr<br />21 ! scope=col |Sa<br />22 ! scope=col |So<br />23 |- align=center |align=left|Seremonies <!-- 3 -->| <!-- 4 -->| <!-- 5 -->| <!-- 6 -->| <!-- 7 -->| <!-- 8 -->| <!-- 9 -->| <!-- 10 -->| <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| bgcolor=#d6325b| '''{{Afkorting|SS|Sluitingseremonie}}''' |- align=center |align=left|Uitklopfase <!-- 3 -->| <!-- 4 -->| <!-- 5 -->| <!-- 6 -->| <!-- 7 -->| <!-- 8 -->| bgcolor=#00cc33| 2 <!-- 9 -->| bgcolor=#00cc33| 2 <!-- 10 -->| <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| bgcolor=#00cc33| 1 <!-- 16 -->| bgcolor=#00cc33| 1 <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| bgcolor=#3399ff| '''1''' <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| bgcolor=#ffcc00| '''1''' |} | {| style="margin:0.5em auto;" wikitable right | colspan=2 |'''Verklaring''' |- | {{sleutel|#d6325b|Seremonies}} |- | {{sleutel|#c364f3|Groepfase}} |- | {{sleutel|#00cc33|Uitklopfase}} |- | {{sleutel|#3399ff|Bronseindstryd}} |- | {{sleutel|#ffcc00|Eindstryd}} |} |} === Groepe === [[Lêer:Tower Bridge from Shad Thames.jpg|duimnael|Die loting vir die Rugbywêreldbeker 2011 het op 1 Desember 2008 by die [[Londen]]se Tower Bridge plaasgevind]] [[Lêer:Rugby World Cup 2011 New Zealand.jpg|duimnael|Stede in Nieu-Seeland waar wedstryde plaasvind het]] Die eerste rondte, of die groepfase, het 20 lande wat in vier groepe van vyf spanne gedeel is met dieselfde formaat as wat in 2003 en 2007 gebruik is. Die regstreekse kwalifiseerders se plasing was vir die eerste keer gebaseer op hulle posisie op die IRR-ranglys.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.irb.com/newsmedia/mediazone/pressrelease/newsid=2022353.html |title=IRB World Rankings used for RWC 2011 draw |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=22 Februarie 2008 |accessdate=25 Februarie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080225140834/http://www.irb.com/newsmedia/mediazone/pressrelease/newsid=2022353.html |archive-date=25 Februarie 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Aan die vier beste spanne van die Rugbywêreldbeker 2007 (Suid-Afrika, Engeland, Argentinië en Frankryk) is dus nie topgroepplekke toegeken nie, maar “die ranglys is nou baie goed gevestig en gee ons ’n geloofwaardige en bondige manier om spanne vir die trekking van die Rugbywêreldbekergroep te plaas”, het die destydse Rugbywêreldbeker Bpk-voorsitter Syd Millar gemeen.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/7258823.stm |title=Rankings to determine RWC pools |publisher=[[BBC]] |date=22 Februarie 2008 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Die loting is op 1 Desember 2008, gedurende die kwalifisering, by die [[Londen]]se Tower Bridge gehou en was gebaseer op die IRR-ranglys op dié dag,<ref name="rank">{{en}} {{cite web |url=http://www.irb.com/rankings/archive/date=2008-12-01/histranking.html |title=IRB World Rankings at 1 December 2008 |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=1 Desember 2008 |accessdate=25 November 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101125093200/http://www.irb.com/rankings/archive/date=2008-12-01/histranking.html |archive-date=25 November 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> ná die [[Noordelike Halfrond]] se [[2008 eindjaarrugbytoetsreeks]].<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.irb.com/newsmedia/mediazone/pressrelease/newsid=2022353.html |title=IRB World Rankings used for RWC 2011 draw |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=22 Februarie 2008 |accessdate=26 Februarie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080226082701/http://www.irb.com/newsmedia/mediazone/pressrelease/newsid%3D2022353.html |archive-date=26 Februarie 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die lootstelsel van vorige rugbywêreldbekertoernooie is behou met die twaalf regstreekse kwalifiseerders uit 2007 wat op die lotingsdag aan hulle onderskeie groepe toegewys is, gebaseer op hulle plek op die IRR-ranglys op 1 Desember 2008:<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.irishrugby.ie/2008/12/01/rugby-world-cup-draw-live/ |title=Rugby World Cup Draw Live |publisher=[[Ierse Rugbyvoetbalunie]] |date=1 Desember 2008 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * '''Groep 1:''' Die vier beste gekeurde spanne * '''Groep 2:''' Die vier naasbeste gekeurde spanne * '''Groep 3:''' Die vier laagste regstreekse kwalifiseerders Die twee oorblywende groepe bestaan uit die agt bykomende spanne, met die toewysing in elke groep gebaseer op die vorige Rugbywêreldbekertoernooi: * '''Groep 4:''' Amerikas 1, Europa 1, Europa 2, Oseanië 1 * '''Groep 5:''' Afrika 1, Amerikas 2, Asië 1 en uitspeelwedstrydwenner Die groepe is soos volg (in hakies is die ranglysplasing vóór die loting):<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyworldcup.com/mediazone/news/newsid=2027905.html |title=Top three RWC Draw bands confirmed |publisher=rugbyworldcup.com |date=30 November 2008 |accessdate=1 Desember 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081201171533/http://www.rugbyworldcup.com/mediazone/news/newsid=2027905.html |archive-date=1 Desember 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> {| |- style="text-align:left" !style="width:10em"|Groep 1 !style="width:10em"|Groep 2 !style="width:10em"|Groep 3 !style="width:14em"|Groep 4 !style="width:12em"|Groep 5 |- style="vertical-align:top" |{{plainlist| * {{NZLru}} <small>(1)</small> * {{RSAru}} <small>(2)</small> * {{AUSru}} <small>(3)</small> * {{ARGru}} <small>(4)</small> }} |{{plainlist| * {{WALru}} <small>(5)</small> * {{ENGru}} <small>(6)</small> * {{FRAru}} <small>(7)</small> * {{IRLru}} <small>(8)</small> }} |{{plainlist| * {{SCOru}} <small>(9)</small> * {{FIJru}} <small>(10)</small> * {{ITAru}} <small>(11)</small> * {{TGAru}} <small>(12)</small> }} |{{plainlist| * Amerikas 1 ({{CANru}}) * Europa 1 ({{GEOru}}) * Europa 2 ({{RUSru}}) * Oseanië 1 ({{SAMru}}) }} |{{plainlist| * Afrika 1 ({{NAMru}}) * Amerikas 2 ({{USAru}}) * Asië 1 ({{JPNru}}) * Uitspeelwedstrydwenner ({{ROMru}}) }} |} Die volledige groepe en plekke vir die toernooi is op 12 Maart 2009 aangekondig.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyworldcup.com/home/pools/index.html |title=RWC 2011 pools and match schedule |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=12 Maart 2009 |accessdate=16 Maart 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090316024344/http://www.rugbyworldcup.com/home/pools/index.html |archive-date=16 Maart 2009 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Ná die loting op 1 Desember 2008 lyk die groepe soos volg:<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyworldcup.com/mediazone/news/newsid=2027914.html |title=Rugby World Cup 2011 pools announced |publisher=rugbyworldcup.com |date=1 Desember 2008 |accessdate=4 Desember 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081204105801/http://www.rugbyworldcup.com/mediazone/news/newsid=2027914.html |archive-date=4 Desember 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> {| class="wikitable" style="width:98%;" !width=25%|[[#Groep A|Groep A]] !width=25%|[[#Groep B|Groep B]] !width=25%|[[#Groep C|Groep C]] !width=25%|[[#Groep D|Groep D]] |- | {{NZLru}}<ref group="n" name="auto">Regstreekse kwalifiseerder (drie beste spanne van elke groep in [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]]).</ref><ref group="n">Benewens regstreekse kwalifisering as gevolg van sy prestasie in 2007 is Nieu-Seeland die gasheer en sou die land op grond daarvan gekwalifiseer het.</ref><br /> {{FRAru}}<ref group="n" name="auto" /><br /> {{TGAru}}<ref group="n" name="auto" /><br /> {{CANru}}<br /> {{JPNru}}<br /> | {{ARGru}}<ref group="n" name="auto" /><br /> {{ENGru}}<ref group="n" name="auto" /><br /> {{SCOru}}<ref group="n" name="auto" /><br /> {{GEOru}}<br /> {{ROMru}}<br /> | {{AUSru}}<ref group="n" name="auto" /><br /> {{IRLru}}<ref group="n" name="auto" /><br /> {{ITAru}}<ref group="n" name="auto" /><br /> {{RUSru}}<br /> {{USAru}}<br /> | {{RSAru}}<ref group="n" name="auto" /><br /> {{WALru}}<ref group="n" name="auto" /><br /> {{FIJru}}<ref group="n" name="auto" /><br /> {{SAMru}}<br /> {{NAMru}}<br /> |} === Groepfase === [[Lêer:Ballon cdm.JPG|duimnael|''Virtuo'', die amptelike rugbybal van die Rugbywêreldbeker 2011]] [[Lêer:Maori trumpeter 2011 RWC.jpg|duimnael|upright|[[Maori's|Maori]]danser voor die wedstryd tussen Suid-Afrika en Fidji]] Soos in die rugbywêreldbekertoernooie van 2003 en 2007 is die 20 spanne wat vir die Rugbywêreldbeker 2011 gekwalifiseer het in vier groepe verdeel. Die groepe is verdeel van Groep A tot Groep D en elke groep het bestaan uit vyf spanne. Elke groep het drie regstreekse kwalifiseerders van die Rugbywêreldbeker 2007 bevat, met die ander twee plekke wat deur die kwalifiseringstelsel gevul is. Elke land het een keer teen elke ander span in sy groep gespeel: elke land het dus vier wedstryde tydens die groepfase gespeel. Klassifisering binne elke groep was gegrond op die volgende puntestelsel: * vier wedstrydpunte vir ’n oorwinning; * twee vir ’n gelykopuitslag; * geen vir ’n nederlaag; * Een bonuspunt vir die druk van vier of meer [[Drie (sport)|drieë]], of ’n nederlaag met sewe punte of minder.<ref name=rules>{{en}} {{cite web |url=http://www.rwc2011.irb.com/home/tournamentrules/index.html |title=Tournament Rules |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=9 Oktober 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141009050731/http://www.rwc2011.irb.com/home/tournamentrules/index.html |archive-date=9 Oktober 2014 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Bonuspunte wat bydra tot spanne se versamelde wedstrydpuntetelling is toegeken in elkeen van die volgende omstandighede (een wedstrydpunt vir elke geval): * ’n span druk vier of meer drieë (ongeag van die wedstryduitslag); * ’n span verloor met sewe punte (’n verdoelde drie) of minder.<ref name="rules" /> Aan die einde van die groepfase is die spanne gerangskik van die eerste na die vyfde posisie, gegrond op versamelde wedstrydpunte, met die twee beste spanne wat na die kwarteindrondte deurgedring het. As twee of meer spanne ewe veel punte behaal het, is ’n kriteriastelsel gebruik om te bepaal watter span ’n hoër rang gehad het. Die kriteriastelsel het berus op ’n gedetailleerde analise van die wedstryde waaraan die spanne deelgeneem het. As geen uitslag met die stelsel bereik kon word nie, is die span wat die hoër rang op die amptelike ranglys van die IRR gehad het (soos gepubliseer op 3 Oktober 2011) die hoër rang toegeken.<ref name="rules" /> === Uitklopfase === Van die begin van dié fase af het die toernooi ’n uitklopformaat aangeneem wat uit agt wedstryde bestaan het: vier kwarteindstryde, twee halfeindstryde, ’n derdeplekwedstryd en die eindstryd. Die wenner en naaswenner van elk van die groepe het na die uitklopfase deurgedring. Groepwenners het teen naaswenners in ander groepe in die kwarteindstryde gespeel, byvoorbeeld: die wenner van Groep A het teen die naaswenner van Groep B en die wenner van Groep B teen die naaswenner van Groep A gespeel. Spanne van dieselfde groep sou dus eers in óf die klein finale óf die eindstryd kon herontmoet het. Elke wedstryd in die uitklopfase moes met ’n oorwinning vir een van die spanne eindig. As daar ná tagtig minute van gewone spel ’n gelykopuitslag was, is daar verder gespeel om te bepaal wie die wenner is. Aanvanklik is daar twee periodes van [[ekstra tyd]] gespeel, tien minute in elke rigting: as daar dan steeds geen wenner was nie, is daar vir tien minute gespeel in ’n uitklopformaat, waar die eerste span wat daarin geslaag het om punte aan te teken, gewen het. As daar steeds nie ’n wenner was ná 110 minute nie is die wenner bepaal deur ’n stelskopkompetisie.<ref name="rules" /> === 2011-effek op 2015-kwalifisering === Soos tydens die Rugbywêreldbeker 2007 het die drie beste spanne in elke groep regstreeks vir die volgende Rugbywêreldbeker 2015 in Engeland en Wallis gekwalifiseer. Hulle was Argentinië, Australië, Engeland, Frankryk, Ierland, Italië, Nieu-Seeland, Samoa, Skotland, Suid-Afrika, Tonga en Wallis. == Kaartjies en borgskappe == [[Lêer:Auckland 21.jpg|duimnael|Amptelike 2011 Rugbywêreldbeker-winkel in Auckland]] [[Lêer:Airbus A380 (Emirates) (6109360891).jpg|duimnael|’n [[Emirates]] [[Airbus A380|A380-800]] adverteer vir die Rugbywêreldbeker 2011]] Kaartjies vir die Rugbywêreldbeker 2011 is in drie fases verdeel. Die eerste-fase-kaartjies is in April 2010 vrygestel toe die wêreldwye publiek die geleentheid gebied is om verskeie kaartjiepakkette vir die groepfase, kwarteindrondte en die bronseindstryd aan te skaf. Aan die einde van 2010 is individuelle kaartjies vir alle wedstryde behalwe die halfeindrondte en die eindstryd vrygestel. Die oorblywende kaartjies is tydens die derde fase vrygestel: dié kaartjies was individuele kaartjies na die halfeindrondte en die eindstryd.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://static.stuff.co.nz/files/rugby-world-cup-ticket-prices.pdf |title=Rugby World Cup 2011 Ticket Prices Information Pack |publisher=Stuff |accessdate=28 Oktober 2024 |archive-date= 9 Desember 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221209003857/http://static.stuff.co.nz/files/rugby-world-cup-ticket-prices.pdf |url-status=dead }}</ref> Aan die begin van Julie 2011 is daar aangekondig dat daar reeds 900&nbsp;000 van die 1,35 miljoen kaartjies verkoop is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworld.com/countries/new-zealand-countries/rwc-2011-ticket-sales-hit-nz200m-mark-13369 |title=RWC 2011 ticket sales hit £100m mark |publisher=Rugby World |date=1 Julie 2011 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Altesaam is daar 1,6 miljoen kaartjies verkoop, minder as die 2007-toernooi se 2,25 miljoen en die 2015-toernooi se 2,42 miljoen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/news/business-34578804 |title=Rugby World Cup 2015 hailed as commercial success |publisher=[[BBC]] |date=21 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Die wêreldwye vennote van die toernooi was [[Emirates]], [[Mastercard]] en [[Heineken]].<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyworldcup.com:80/partners/index.html |title=Worldwide Partners |publisher=rugbyworldcup.com |accessdate=29 Junie 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090629081109/http://www.rugbyworldcup.com:80/partners/index.html |archive-date=29 Junie 2009 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> [[William Gilbert (rugby)|Gilbert]] het die rugbyballe vir die toernooi verskaf en die ''Virtuo''-wedstrydbal is deurgaans in die toernooi gebruik. Dit sit Gilbert se betrokkenheid by rugbywêreldbekertoernooie voort nadat die maatskappy die ''Barbarian''- (1995), ''Revolution''- (1999), ''Xact''- (2003) en ''Synergie''-balle (2007) vir vorige toernooie verskaf het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.gilbertrugby.com/pages/rugbymemories |title=Gilbert Rugby Memories |publisher=Gilbert |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Saam met Gilbert was die amptelike verskaffers [[Russell McVeagh]], [[Canterbury of New Zealand|Canterbury]], [[KPMG]], [[Coca-Cola]], [[Dole Bpk|Dole]] en [[TAG Heuer]].<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rwc2011.irb.com/suppliers/index.html |title=Tournament Suppliers |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=23 Oktober 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141023171836/http://www.rwc2011.irb.com/suppliers/index.html |archive-date=23 Oktober 2014 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> == Betrokkenes == === Wedstrydbeamptes === ’n Paneel van tien skeidsregters en elf lynregters is vir die groepfase ingespan. Vir die uitkloprondte het die tien skeidsregters as skeidsregters, lynregters en televisieskeidsregters opgetree.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.irb.com/mm/document/training/matchofficialpnl/02/04/22/99/2042299_pdf.pdf |title=RWC 2011 Selection |publisher=[[Wêreldrugby]] |format=PDF |date=8 April 2011 |accessdate=1 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121101113956/http://www.irb.com/mm/document/training/matchofficialpnl/02/04/22/99/2042299_pdf.pdf |archive-date=1 November 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> {{col-begin}} {{col-2}} ; Skeidsregters * {{vlagikoon|Engeland}} [[Wayne Barnes]] <small>([[Engelse Rugbyvoetbalunie|Engeland]])</small> * {{vlagikoon|Engeland}} Dave Pearson <small>([[Engelse Rugbyvoetbalunie|Engeland]])</small> * {{vlagikoon|Frankryk}} Romain Poite <small>([[Franse Rugbyfederasie|Frankryk]])</small> * {{vlagikoon|Ierland|rugby}} George Clancy <small>([[Ierse Rugbyvoetbalunie|Ierland]])</small> * {{vlagikoon|Ierland|rugby}} Alain Rolland <small>([[Ierse Rugbyvoetbalunie|Ierland]])</small> * {{vlagikoon|Suid-Afrika}} [[Craig Joubert]] <small>([[Suid-Afrikaanse Rugbyunie|Suid-Afrika]])</small> * {{vlagikoon|Suid-Afrika}} [[Jonathan Kaplan]] <small>([[Suid-Afrikaanse Rugbyunie|Suid-Afrika]])</small> * {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} Bryce Lawrence <small>([[Nieu-Seeland Rugby|Nieu-Seeland]])</small> * {{vlagikoon|Australië}} Steve Walsh <small>([[Nieu-Seeland Rugby|Nieu-Seeland]])</small> * {{vlagikoon|Wallis}} Nigel Owens <small>([[Walliese Rugbyunie|Wallis]])</small> {{col-2}} ; Lynregters * {{vlagikoon|Australië}} Matt Goddard <small>([[Rugby Australia|Australië]])</small> * {{vlagikoon|Engeland}} Graham Hughes <small>([[Engelse Rugbyvoetbalunie|Engeland]])</small> * {{vlagikoon|Engeland}} Stuart Terheege <small>([[Engelse Rugbyvoetbalunie|Engeland]])</small> * {{vlagikoon|Frankryk}} Jérôme Garcès <small>([[Franse Rugbyfederasie|Frankryk]])</small> * {{vlagikoon|Ierland|rugby}} Simon McDowell <small>([[Ierse Rugbyvoetbalunie|Ierland]])</small> * {{vlagikoon|Italië}} Carlo Damasco <small>([[Italiaanse Rugbyfederasie|Italië]])</small> * {{vlagikoon|Italië}} Giulio De Santis <small>([[Italiaanse Rugbyfederasie|Italië]])</small> * {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} Chris Pollock <small>([[Nieu-Seeland Rugby|Nieu-Seeland]])</small> * {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} Vinny Munro <small>([[Nieu-Seeland Rugby|Nieu-Seeland]])</small> * {{vlagikoon|Suid-Afrika}} [[Shaun Veldsman]] <small>([[Suid-Afrikaanse Rugbyunie|Suid-Afrika]])</small> * {{vlagikoon|Wallis}} Tim Hayes <small>([[Walliese Rugbyunie|Wallis]])</small> {{col-end}} === Spanne === Elke land kon 30 spelers vir die toernooi kies. Die spanne moes teen 22 Augustus 2011 aan die Internasionale Rugbyraad voorgelê word.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://jrfu.org/index.php?option=com_content&view=article&id=520:initial-rwc-squad-named&catid=1:latest-news |title=Initial RWC squad named |publisher=[[Japannese Rugbyvoetbalunie]] |accessdate=19 Julie 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719162249/http://jrfu.org/index.php?option=com_content&view=article&id=520:initial-rwc-squad-named&catid=1:latest-news |archive-date=19 Julie 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Nadat die span voorgelê is, kon ’n beseerde speler vervang word, maar so ’n speler is nie toegelaat om weer by die span aan te sluit nie. == Wedstryde == {| class="infobox bordered" | style="background:#cfc;"|Kwalifiseer vir die kwarteindrondte én regstreeks vir die [[Rugbywêreldbeker 2015]]. |- | style="background:#ffc;"|Uit die toernooi geskakel, maar kwalifiseer regstreeks vir die Rugbywêreldbeker 2015. |- | style="background:;"|Uit die toernooi geskakel én loop regstreekse kwalifisering vir die Rugbywêreldbeker 2015 mis. |} Die wedstryde is in twee fases opgedeel, naamlik die groep- en die uitklopfase. === Groepfase === 20 spanne het aan die groepfase deelgeneem. Die twee beste spanne in elke groep het na die uitklopfase deurgedring, terwyl die drie beste spanne regstreeks vir die volgende toernooi gekwalifiseer het. ==== Groep A ==== [[Lêer:New Zealand vs Canada 2011 RWC (1).jpg|duimnael|Wedstryd van 2 Oktober, Nieu-Seeland verslaan Kanada met 79–15]] [[Lêer:South Africa vs Fiji 2011 RWC (4).jpg|duimnael|Wedstryd van 17 September, Suid-Afrika verslaan Fidji met 49–3]] {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=165|Span !width=25|{{Afkorting|S|Wedstryde gespeel}} !width=25|{{Afkorting|W|Wedstryde gewen}} !width=25|{{Afkorting|G|Gelykop}} !width=25|{{Afkorting|V|Wedstryde verloor}} !width=25|{{Afkorting|P&nbsp;v|Punte vir}} !width=25|{{Afkorting|P&nbsp;t|Punte teen}} !width=25|{{Afkorting|+/−|Punteverskil}} !width=25|{{Afkorting|D&nbsp;v|Drieë vir}} !width=25|{{Afkorting|BP|Bonuspunte}} !width=25|{{Afkorting|P|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{NZLru}} |4||4||0||0||240||49||+191||34||4||'''20''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{FRAru}} |4||2||0||2||124||96||+28||12||3||'''11''' |- style="background:#ffc" |style="text-align:left;"|{{TGAru}} |4||2||0||2||80||98||–18||7||1||'''9''' |- |style="text-align:left;"|{{CANru}} |4||1||1||2||82||168||–86||9||0||'''6''' |- |style="text-align:left;"|{{JPNru}} |4||0||1||3||69||184||–115||8||0||'''2''' |} {{rugbywedstryd | datum = 9 September 2011 | tyd = 20:30 (NZDT) | tuis = {{NZLru-r}} | telling = 41–10 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/10920 Verslag] | weg = {{TGAru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Israel Dagg]] (2), [[Richard Kahui]] (2), [[Jerome Kaino]], [[Ma’a Nonu]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Dan Carter]] (3), [[Colin Slade]]<br />'''Strafdoel:''' [[Dan Carter]] | wegpunte = '''Drie:''' [[Sona Taumalolo]]<br />'''Doelskop:''' [[Kurt Morath]]<br />'''Strafdoel:''' [[Kurt Morath]] | stadion = [[Edenparkstadion|Edenpark]], [[Auckland]] | bywoning = 60&nbsp;214 | skeidsregter = George Clancy ([[Ierse Rugbyvoetbalunie|Irl]]) | speler van die wedstryd = [[Richard Kahui]] (NZL) | notas = }} {{rugbywedstryd | datum = 10 September 2011 | tyd = 18:00 (NZDT) | tuis = {{FRAru-r}} | telling = 47–21 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/10923 Verslag] | weg = {{JPNru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Julien Pierre]], [[François Trinh-Duc]], [[Vincent Clerc]], [[Lionel Nallet]], [[Pascal Papé]], [[Morgan Parra]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Dimitri Yachvili]] (4)<br />'''Strafdoele:''' [[Dimitri Yachvili]] (3) | wegpunte = '''Drieë:''' [[James Arlidge]] (2)<br />'''Doelskop:''' [[James Arlidge]]<br />'''Strafdoele:''' [[James Arlidge]] (3) | stadion = [[North Harbour-stadion|North Harbour]], [[Auckland]] | bywoning = 28&nbsp;569 | skeidsregter = Steve Walsh ([[Nieu-Seeland Rugby|NZL]]) | speler van die wedstryd = [[James Arlidge]] (JPN) | notas = }} {{rugbywedstryd | datum = 14 September 2011 | tyd = 17:00 (NZDT) | tuis = {{TGAru-r}} | telling = 20–25 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/10929 Verslag] | weg = {{CANru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Siale Piutau]] (2)<br />'''Doelskoppe:''' [[Kurt Morath]] (2)<br />'''Strafdoele:''' [[Kurt Morath]] (2) | wegpunte = '''Drieë:''' [[Jebb Sinclair]], [[Aaron Carpenter]], [[Phil Mackenzie]]<br />'''Doelskoppe:''' [[James Pritchard]] (2)<br />'''Strafdoele:''' [[James Pritchard]] (2) | stadion = [[Okarapark]], [[Whangarei]] | bywoning = 17&nbsp;174 | skeidsregter = [[Jonathan Kaplan]] ([[Suid-Afrikaanse Rugbyunie|RSA]]) | speler van die wedstryd = [[Adam Kleeberger]] (Kan) | notas = }} {{rugbywedstryd | datum = 16 September 2011 | tyd = 20:00 (NZDT) | tuis = {{NZLru-r}} | telling = 83–7 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/10932 Verslag] | weg = {{JPNru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Conrad Smith]], [[Richard Kahui]] (2), [[Jerome Kaino]], [[Keven Mealamu]], [[Andrew Ellis]], [[Colin Slade]], [[Sonny Bill Williams]] (2), [[Isaia Toeava]], [[Andrew Hore]], [[Ma’a Nonu]], [[Adam Thomson]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Colin Slade]] (9) | wegpunte = '''Drie:''' [[Hirotoki Onozawa]]<br />'''Doelskop:''' [[Murray Williams]] | stadion = [[Waikatostadion|Waikato]], [[Hamilton, Nieu-Seeland|Hamilton]] | bywoning = 30&nbsp;484 | skeidsregter = Nigel Owens ([[Walliese Rugbyunie|Wal]]) | speler van die wedstryd = [[Ma’a Nonu]] (NZL) | notas = }} {{rugbywedstryd | datum = 18 September 2011 | tyd = 20:30 (NZDT) | tuis = {{FRAru-r}} | telling = 46–19 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/10938 Verslag] | weg = {{CANru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Vincent Clerc]] (3)<br />'''Doelskoppe:''' [[Morgan Parra]] (4)<br />'''Strafdoele:''' [[Morgan Parra]] (5)<br />'''Skepdoel:''' [[François Trinh-Duc]] | wegpunte = '''Drie:''' [[Ryan Smith (rugbyspeler)|Ryan Smith]]<br />'''Doelskop:''' [[James Pritchard]]<br />'''Strafdoele:''' [[James Pritchard]] (2)<br />'''Skepdoele:''' [[Ander Monro]] (2) | stadion = [[McLeanpark]], [[Napier, Nieu-Seeland|Napier]] | bywoning = 14&nbsp;200 | skeidsregter = [[Craig Joubert]] ([[Suid-Afrikaanse Rugbyunie|RSA]]) | speler van die wedstryd = [[Louis Picamoles]] (Fra) | notas = [[Vincent Clerc]] (Fra) teken ’n driekuns aan.<ref name="Driekuns">{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=date;template=results;triesmin1=3;triesval1=tries;trophy=17;type=player;view=match |title=Statsguru / Test matches / Player records / Rugby World Cup / Tries scored: greater than or equal to 3 |publisher=ESPNscrum |accessdate=3 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181103210211/http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=date;template=results;triesmin1=3;triesval1=tries;trophy=17;type=player;view=match |archive-date=3 November 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 21 September 2011 | tyd = 19:30 (NZDT) | tuis = {{TGAru-r}} | telling = 31–18 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/10947 Verslag] | weg = {{JPNru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Viliami Ma’afu]], [[Tukulua Lokotui]], [[Fetu’u Vainikolo]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Kurt Morath]] (2)<br />'''Strafdoele:''' [[Kurt Morath]] (4)<br />'''Kaarte:''' [[Halani Aulika]] {{Geelkaart|61|71}}, [[Tukulua Lokotui]] {{Geelkaart|79|80+}} | wegpunte = '''Drieë:''' [[Kensuke Hatakeyama]], [[Michael Leitch]], [[Alisi Tupuailai]]<br />'''Strafdoel:''' [[Shaun Webb]]<br />'''Kaart:''' [[James Arlidge]] {{Geelkaart|31|41}} | stadion = [[Okarapark]], [[Whangarei]] | bywoning = 17&nbsp;364 | skeidsregter = Dave Pearson ([[Engelse Rugbyvoetbalunie|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Michael Leitch]] (JPN) | notas = <span style="color:red">Japan is hiermee uit die toernooi geskakel.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://edition.cnn.com/2011/09/21/sport/rugby-tonga-japan |title=Tonga win ends Japan’s Rugby World Cup hopes |publisher=[[CNN]] |date=21 September 2011 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 24 September 2011 | tyd = 20:30 (NZDT) | tuis = {{NZLru-r}} | telling = 37–17 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/10951 Verslag] | weg = {{FRAru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Adam Thomson]], [[Cory Jane]], [[Israel Dagg]] (2), [[Sonny Bill Williams]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Dan Carter]] (3)<br />'''Strafdoel:''' [[Dan Carter]]<br />'''Skepdoel:''' [[Dan Carter]] | wegpunte = '''Drieë:''' [[Maxime Mermoz]], [[François Trinh-Duc]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Dimitri Yachvili]] (2)<br />'''Strafdoel:''' [[Dimitri Yachvili]] | stadion = [[Edenparkstadion|Edenpark]], [[Auckland]] | bywoning = 60&nbsp;856 | skeidsregter = Alain Rolland ([[Ierse Rugbyvoetbalunie|Irl]]) | speler van die wedstryd = [[Israel Dagg]] (NZL) | notas = [[Richie McCaw]] word die eerste Nieu-Seelandse rugbyspeler wat in sy 100ste toetswedstryd speel.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/nz/all-blacks-richie-grabs-100th-test-cap-and-thanks-mum/F3QYM6M75EOPRYKNF2ROWLSGSE/ |title=All Blacks: Richie grabs 100th test cap and thanks mum |publisher=[[The New Zealand Herald]] |author=Nicholas Jones |date=25 September 2011 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * <span style="color:green">''Nieu-Seeland vorder hiermee tot die kwarteindrondte.</span> }} {{rugbywedstryd | datum = 27 September 2011 | tyd = 17:00 (NZST) | tuis = {{CANru-r}} | telling = 23–23 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/10956 Verslag] | weg = {{JPNru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[D.T.H. van der Merwe]], [[Phil Mackenzie]], [[Ander Monro]]<br />'''Doelskop:''' [[James Pritchard]]<br />'''Strafdoele:''' [[Ander Monro]] (2) | wegpunte = '''Drieë:''' [[Shota Horie]], [[Kosuke Endo]]<br />'''Doelskoppe:''' [[James Arlidge]] (2)<br />'''Strafdoele:''' [[James Arlidge]] (3) | stadion = [[McLeanpark]], [[Napier, Nieu-Seeland|Napier]] | bywoning = 14&nbsp;335 | skeidsregter = [[Jonathan Kaplan]] ([[Suid-Afrikaanse Rugbyunie|RSA]]) | speler van die wedstryd = [[Sione Vatuvei]] (JPN) | notas = Dit is die derde rugbywêreldbekerwedstryd wat gelykop geëindig het en ná die 2007-toernooi die tweede tussen dié twee spanne.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/14829809 |title=Rugby World Cup 2011 Pool A: Canada 23–23 Japan |publisher=[[BBC]] |date=27 September 2011 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 1 Oktober 2011 | tyd = 18:00 (NZST) | tuis = {{FRAru-r}} | telling = 14–19 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/11221 Verslag] | weg = {{TGAru}} | tuispunte = '''Drie:''' [[Vincent Clerc]]<br />'''Strafdoele:''' [[Dimitri Yachvili]] (3)<br />'''Kaart:''' [[Fabrice Estebanez]] {{Geelkaart|65|75}} | wegpunte = '''Drie:''' [[Sukanaivalu Hufanga]]<br />'''Doelskop:''' [[Kurt Morath]]<br />'''Strafdoele:''' [[Kurt Morath]] (4)<br />'''Kaart:''' [[Suka Hufanga]] {{Geelkaart|39|49}} | stadion = [[McLeanpark]], [[Wellington, Nieu-Seeland|Wellington]] | bywoning = 32&nbsp;763 | skeidsregter = Steve Walsh ([[Nieu-Seeland Rugby|NZL]]) | speler van die wedstryd = [[Sione Kalamafoni]] (TGA) | notas = Tonga sorg vir die tweede verrassing deur Frankryk met ’n telling van 19–14 te klop.''<ref name="FRAvTGA">{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/14830039 |title=Rugby World Cup 2011 Pool A: France 14–19 Tonga |publisher=[[BBC]] |author=James Standley |date=1 Oktober 2011 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * <span style="color:green">''Frankryk vorder hiermee tot die kwarteindrondte.''</span><ref name="FRAvTGA" /> * ''Met hierdie nederlaag word Frankryk die eerste span wat ondanks twee nederlae die uitklopfase kon haal.''<ref name="FRAvTGA" /> * <span style="color:red">''Tonga en Kanada is hiermee uit die toernooi geskakel.</span><ref name="FRAvTGA" /> }} {{rugbywedstryd | datum = 2 Oktober 2011 | tyd = 15:30 (NZST) | tuis = {{NZLru-r}} | telling = 79–15 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/11224 Verslag] | weg = {{CANru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Zac Guildford]] (4), [[Victor Vito]] (2), [[Israel Dagg]], [[Mils Muliaina]], [[Jimmy Cowan]], [[Jerome Kaino]] (2), [[Sonny Bill Williams]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Colin Slade]] (4), [[Piri Weepu]] (4)<br />'''Strafdoel:''' [[Colin Slade]] | wegpunte = '''Drieë:''' [[Conor Trainor]] (2)<br />'''Doelskop:''' [[Ander Monro]]<br />'''Strafdoel:''' [[Ander Monro]] | stadion = [[Westpacstadion|Westpac]], [[Wellington, Nieu-Seeland|Wellington]] | bywoning = 37&nbsp;665 | skeidsregter = Romain Poite ([[Franse Rugbyfederasie|Fra]]) | speler van die wedstryd = [[Jerome Kaino]] (NZL) | notas = [[Zac Guildford]] (NZL) teken ’n driekuns aan en druk vier drieë.<ref name="Driekuns" /> }} ==== Groep B ==== [[Lêer:Argentina vs England 2011 RWC (1).jpg|duimnael|Wedstryd van 10 September, Engeland verslaan Argentinië met 13–9]] {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=165|Span !width=25|{{Afkorting|S|Wedstryde gespeel}} !width=25|{{Afkorting|W|Wedstryde gewen}} !width=25|{{Afkorting|G|Gelykop}} !width=25|{{Afkorting|V|Wedstryde verloor}} !width=25|{{Afkorting|P&nbsp;v|Punte vir}} !width=25|{{Afkorting|P&nbsp;t|Punte teen}} !width=25|{{Afkorting|+/−|Punteverskil}} !width=25|{{Afkorting|D&nbsp;v|Drieë vir}} !width=25|{{Afkorting|BP|Bonuspunte}} !width=25|{{Afkorting|P|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;" |{{ENGru}} |4||4||0||0||137||34||+103||18||2||'''18''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;" |{{ARGru}} |4||3||0||1||90||40||+50||10||2||'''14''' |- style="background:#ffc" |style="text-align:left;" |{{SCOru}} |4||2||0||2||73||59||+14||4||3||'''11''' |- |style="text-align:left;" |{{GEOru}} |4||1||0||3||48||90||–42||3||0||'''4''' |- |style="text-align:left;" |{{ROMru}} |4||0||0||4||44||169||–125||3||0||'''0''' |} {{rugbywedstryd | datum = 10 September 2011 | tyd = 13:00 (NZDT) | tuis = {{SCOru-r}} | telling = 34–24 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/10921 Verslag] | weg = {{ROMru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Mike Blair]], [[Joe Ansbro]], [[Simon Danielli]] (2)<br />'''Doelskop:''' [[Chris Paterson]]<br />'''Strafdoele:''' [[Chris Paterson]] (4) | wegpunte = '''Drieë:''' [[Mihaita Lazăr]], [[Daniel Carpo]]<br />'''Doelskop:''' [[Ionuţ Dimofte]]<br />'''Strafdoele:''' [[Dănuţ Dumbravă]] (2), [[Ionuţ Dimofte]] (2) | stadion = [[Rugby Park-stadion|Rugby Park]], [[Invercargill]] | bywoning = 12&nbsp;592 | skeidsregter = Dave Pearson ([[Engelse Rugbyvoetbalunie|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Marius Tincu]] (Rom) | notas = }} {{rugbywedstryd | datum = 10 September 2011 | tyd = 20:30 (NZDT) | tuis = {{ARGru-r}} | telling = 9–13 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/10924 Verslag] | weg = {{ENGru}} | tuispunte = '''Strafdoele:''' [[Felipe Contepomi]], [[Martín Rodríguez]] (2) | wegpunte = '''Drie:''' [[Ben Youngs]]<br />'''Doelskop:''' [[Jonny Wilkinson]]<br />'''Strafdoele:''' [[Jonny Wilkinson]] (2)<br />'''Kaart:''' [[Dan Cole]] {{Geelkaart|35|45}} | stadion = [[Forsyth Barr-stadion|Forsyth Barr]], [[Dunedin]] | bywoning = 30&nbsp;700 | skeidsregter = Bryce Lawrence ([[Nieu-Seeland Rugby|NZL]]) | speler van die wedstryd = [[Juan Martín Fernández Lobbe]] (Arg) | notas = }} {{rugbywedstryd | datum = 14 September 2011 | tyd = 19:30 (NZDT) | tuis = {{SCOru-r}} | telling = 15–6 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/10930 Verslag] | weg = {{GEOru}} | tuispunte = '''Strafdoele:''' [[Dan Parks]] (4)<br />'''Skepdoel:''' [[Dan Parks]] | wegpunte = '''Strafdoele:''' [[Merab Kwirikasjwili]] (2) | stadion = [[Rugby Park-stadion|Rugby Park]], [[Invercargill]] | bywoning = 10&nbsp;267 | skeidsregter = George Clancy ([[Ierse Rugbyvoetbalunie|Irl]]) | speler van die wedstryd = [[Kelly Brown]] (Sko) | notas = }} {{rugbywedstryd | datum = 17 September 2011 | tyd = 15:30 (NZDT) | tuis = {{ARGru-r}} | telling = 43–8 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/10933 Verslag] | weg = {{ROMru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Santiago Fernández]], [[Juan Manuel Leguizamón]], [[Juan Figallo]], [[Lucas González Amorosino]], [[Juan José Imhoff]], [[Genaro Fessia]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Martín Rodríguez]] (5)<br />'''Strafdoel:''' [[Martín Rodríguez]] | wegpunte = '''Drie:''' [[Ionel Cazan]]<br />'''Strafdoel:''' [[Ionuţ Dimofte]]<br />'''Kaart:''' [[Mihai Lazăr]] {{Geelkaart|54|64}} | stadion = [[Rugby Park-stadion|Rugby Park]], [[Invercargill]] | bywoning = 12&nbsp;605 | skeidsregter = Steve Walsh ([[Nieu-Seeland Rugby|NZL]]) | speler van die wedstryd = [[Lucas González Amorosino]] (Arg) | notas = <span style="color:red">Roemenië is hiermee uit die toernooi geskakel.</span> }} {{rugbywedstryd | datum = 18 September 2011 | tyd = 18:00 (NZDT) | tuis = {{ENGru-r}} | telling = 41–10 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/10937 Verslag] | weg = {{GEOru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Shontayne Hape]] (2), [[Delon Armitage]], [[Manu Tuilagi]], [[Chris Ashton]] (2)<br />'''Doelskoppe:''' [[Toby Flood]] (4)<br />'''Strafdoel:''' [[Toby Flood]]<br />'''Kaart:''' [[Dylan Hartley]] {{Geelkaart|40|50}} | wegpunte = '''Drie:''' [[Dimitri Basilaia]]<br />'''Doelskop:''' [[Merab Kwirikasjwili]]<br />'''Strafdoel:''' [[Merab Kwirikasjwili]] | stadion = [[Forsyth Barr-stadion|Forsyth Barr]], [[Dunedin]] | bywoning = 20&nbsp;117 | skeidsregter = [[Jonathan Kaplan]] ([[Suid-Afrikaanse Rugbyunie|RSA]]) | speler van die wedstryd = [[Mamoeka Gorgodse]] (Geo) | notas = [[Joe Simpson]] (Eng) het sy toetsdebuut gemaak.'' * <span style="color:red">''Georgië is hiermee uit die toernooi geskakel.</span> }} {{rugbywedstryd | datum = 24 September 2011 | tyd = 18:00 (NZDT) | tuis = {{ENGru-r}} | telling = 67–3 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/10950 Verslag] | weg = {{ROMru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Mark Cueto]] (3), [[Chris Ashton]] (3), [[Ben Youngs]], [[Ben Foden]], [[Manu Tuilagi]], [[Tom Croft]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Jonny Wilkinson]] (3), [[Toby Flood]] (4)<br />'''Strafdoel:''' [[Jonny Wilkinson]] | wegpunte = '''Strafdoel:''' [[Dănuţ Dumbravă]] | stadion = [[Forsyth Barr-stadion|Forsyth Barr]], [[Dunedin]] | bywoning = 25&nbsp;687 | skeidsregter = Romain Poite ([[Franse Rugbyfederasie|Fra]]) | speler van die wedstryd = [[Mark Cueto]] (Eng) | notas = [[Mark Cueto]] en [[Chris Ashton]] (albei Eng) teken ’n driekuns aan.<ref name="Driekuns" /> }} {{rugbywedstryd | datum = 25 September 2011 | tyd = 20:30 (NZST) | tuis = {{ARGru-r}} | telling = 13–12 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/10954 Verslag] | weg = {{SCOru}} | tuispunte = '''Drie:''' [[Lucas Gonzalez Amorosino]]<br />'''Doelskop:''' [[Felipe Contepomi]]<br />'''Strafdoele:''' [[Felipe Contepomi]] (2) | wegpunte = '''Strafdoele:''' [[Chris Paterson]], [[Ruaridh Jackson]]<br />'''Skepdoele:''' [[Ruaridh Jackson]], [[Dan Parks]] | stadion = [[Westpacstadion]], [[Wellington, Nieu-Seeland|Wellington]] | bywoning = 26&nbsp;937 | skeidsregter = Wayne Barnes ([[Engelse Rugbyvoetbalunie|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Ruaridh Jackson]] (Sko) | notas = }} {{rugbywedstryd | datum = 28 September 2011 | tyd = 19:30 (NZST) | tuis = {{GEOru-r}} | telling = 25–9 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/11218 Verslag] | weg = {{ROMru}} | tuispunte = '''Drie:''' [[Mamoeka Gorgodse]]<br />'''Doelskop:''' [[Merab Kwirikasjwili]]<br />'''Strafdoele:''' [[Merab Kwirikasjwili]] (5), [[Malkhas Oerjoekasjwili]] | wegpunte = '''Strafdoele:''' [[Dănuț Dumbravă]] (2), [[Florin Vlaicu]] | stadion = [[Arena Manawatu]], [[Palmerston North]] | bywoning = 13&nbsp;228 | skeidsregter = Dave Pearson ([[Engelse Rugbyvoetbalunie|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Mamoeka Gorgodse]] (Geo) | notas = }} {{rugbywedstryd | datum = 1 Oktober 2011 | tyd = 20:30 (NZST) | tuis = {{ENGru-r}} | telling = 16–12 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/11222 Verslag] | weg = {{SCOru}} | tuispunte = '''Drie:''' [[Chris Ashton]]<br />'''Doelskop:''' [[Toby Flood]]<br />'''Strafdoele:''' [[Jonny Wilkinson]] (2)<br />'''Skepdoel:''' [[Jonny Wilkinson]] | wegpunte = '''Strafdoele:''' [[Chris Paterson]] (2), [[Dan Parks]]<br />'''Skepdoel:''' [[Dan Parks]] | stadion = [[Edenparkstadion]], [[Auckland]] | bywoning = 58&nbsp;213 | skeidsregter = [[Craig Joubert]] ([[Suid-Afrikaanse Rugbyunie|RSA]]) | speler van die wedstryd = [[Dan Parks]] (Sko) | notas = <span style="color:green">Engeland vorder hiermee tot die kwarteindrondte.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/15124512 |title=Rugby World Cup 2011: England 16–12 Scotland |publisher=[[BBC]] |author=Tom Fordyce |date=1 Oktober 2011 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 2 Oktober 2011 | tyd = 13:00 (NZST) | tuis = {{ARGru-r}} | telling = 25–7 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/11223 Verslag] | weg = {{GEOru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Juan José Imhoff]], [[Felipe Contepomi]], [[Agustin Gosio]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Felipe Contepomi]], [[Marcelo Bosch]]<br />'''Strafdoele:''' [[Felipe Contepomi]] (2) | wegpunte = '''Drie:''' [[Lasja Khmaladse]]<br />'''Doelskop:''' [[Malkhas Oerjoekasjwili]] | stadion = [[Arena Manawatu]], [[Palmerston North]] | bywoning = 13&nbsp;754 | skeidsregter = Alain Rolland ([[Ierse Rugbyvoetbalunie|Irl]]) | speler van die wedstryd = [[Juan Manuel Leguizamón]] (Arg) | notas = [[Agustin Gosio]] en [[Tomas Vallejos Cinalli]] (albei Arg) het hulle toetsdebuut gemaak.'' * <span style="color:green">''Argentinië vorder hiermee tot die kwarteindrondte.''</span><ref name="ARGvSCO">{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/15086286 |title=Rugby World Cup 2011: Argentina 25–7 Georgia |publisher=[[BBC]] |date=2 Oktober 2011 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * <span style="color:red">''Skotland is hiermee uit die toernooi geskakel.''</span><ref name="ARGvSCO" /> * ''Skotland versuim vir die eerste keer die uitklopfase van ’n rugbywêreldbekertoernooi.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rte.ie/sport/rugby-world-cup-2019/2011/1002/285448-rwc_argentina_georgia/ |title=Argentina 25–7 Georgia |publisher=Raidió Teilifís Éireann |date=2 Oktober 2011 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} ==== Groep C ==== [[Lêer:Australia vs USA 2011 RWC (2).jpg|duimnael|Wedstryd van 23 September, Australië verslaan die Verenigde State met 67–5]] {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=165|Span !width=25|{{Afkorting|S|Wedstryde gespeel}} !width=25|{{Afkorting|W|Wedstryde gewen}} !width=25|{{Afkorting|G|Gelykop}} !width=25|{{Afkorting|V|Wedstryde verloor}} !width=25|{{Afkorting|P&nbsp;v|Punte vir}} !width=25|{{Afkorting|P&nbsp;t|Punte teen}} !width=25|{{Afkorting|+/−|Punteverskil}} !width=25|{{Afkorting|D&nbsp;v|Drieë vir}} !width=25|{{Afkorting|BP|Bonuspunte}} !width=25|{{Afkorting|P|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;" |{{IRLru}} |4||4||0||0||135||34||+101||15||1||'''17''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;" |{{AUSru}} |4||3||0||1||173||48||+125||25||3||'''15''' |- style="background:#ffc" |style="text-align:left;" |{{ITAru}} |4||2||0||2||92||95||–3||13||2||'''10''' |- |style="text-align:left;" |{{USAru}} |4||1||0||3||38||122||–84||4||0||'''4''' |- |style="text-align:left;" |{{RUSru}} |4||0||0||4||57||196||–139||8||1||'''1''' |} {{rugbywedstryd | datum = 11 September 2011 | tyd = 15:30 (NZDT) | tuis = {{AUSru-r}} | telling = 32–6 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/10925 Verslag] | weg = {{ITAru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Ben Alexander]], [[Adam Ashley-Cooper]], [[James O’Connor]], [[Digby Ioane]]<br />'''Doelskoppe:''' [[James O’Connor]] (3)<br />'''Strafdoele:''' [[Quade Cooper]] (2) | wegpunte = '''Strafdoele:''' [[Mirco Bergamasco]] (2) | stadion = [[North Harbour-stadion|North Harbour]], [[Auckland]] | bywoning = 25&nbsp;731 | skeidsregter = Alain Rolland ([[Ierse Rugbyvoetbalunie|Irl]]) | speler van die wedstryd = [[James Horwill]] (Aus) | notas = }} {{rugbywedstryd | datum = 11 September 2011 | tyd = 18:00 (NZDT) | tuis = {{IRLru-r}} | telling = 22–10 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/10926 Verslag] | weg = {{USAru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Tommy Bowe]] (2), [[Rory Best]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Jonathan Sexton]], [[Ronan O’Gara]]<br />'''Strafdoel:''' [[Jonathan Sexton]] | wegpunte = '''Drie:''' [[Paul Emerick]]<br />'''Doelskop:''' [[Valenese Malifa]]<br />'''Strafdoel:''' [[James Paterson]] | stadion = [[Yarrowstadion]], [[Nieu-Plymouth]] | bywoning = 20&nbsp;823 | skeidsregter = [[Craig Joubert]] ([[Suid-Afrikaanse Rugbyunie|RSA]]) | speler van die wedstryd = [[Paul O’Connell]] (Irl) | notas = }} {{rugbywedstryd | datum = 15 September 2011 | tyd = 19:30 (NZDT) | tuis = {{RUSru-r}} | telling = 6–13 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/10931 Verslag] | weg = {{USAru}} | tuispunte = '''Strafdoele:''' [[Joeri Koesjnarew]], [[Konstantin Rachkof]] | wegpunte = '''Drie:''' [[Mike Petri]]<br />'''Doelskop:''' [[Chris Wyles]]<br />'''Strafdoele:''' [[Chris Wyles]] (2) | stadion = [[Yarrowstadion]], [[Nieu-Plymouth]] | bywoning = 13&nbsp;931 | skeidsregter = Dave Pearson ([[Engelse Rugbyvoetbalunie|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Mike MacDonald]] (VSA) | notas = Dit was die eerste rugbywêreldbekerwedstryd ooit tussen die twee spanne.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2011/sep/15/rugby-world-cup-russia-usa-live |title=Rugby World Cup 2011: Russia v USA - as it happened |publisher=[[The Guardian]] |author=Scott Murray |date=15 September 2011 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Dit was ook Rusland se eerste rugbywêreldbekerwedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2011/sep/15/russia-usa-rugby-world-cup |title=USA survive brave challenge from Russia in Rugby World Cup |publisher=[[The Guardian]] |author=Eddie Butler |date=15 September 2011 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''[[Adam Byrnes]] (Rus) het sy toetsdebuut gemaak. }} {{rugbywedstryd | datum = 17 September 2011 | tyd = 20:30 (NZDT) | tuis = {{AUSru-r}} | telling = 6–15 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/10935 Verslag] | weg = {{IRLru}} | tuispunte = '''Strafdoele:''' [[James O’Connor]] (2) | wegpunte = '''Strafdoele:''' [[Jonathan Sexton]] (2), [[Ronan O’Gara]] (2)<br />'''Skepdoel:''' [[Jonathan Sexton]] | stadion = [[Edenparkstadion|Edenpark]], [[Auckland]] | bywoning = 58&nbsp;678 | skeidsregter = Bryce Lawrence ([[Nieu-Seeland Rugby|NZL]]) | speler van die wedstryd = [[Cian Healy]] (Irl) | notas = Ierland sorg vir die eerste verrassing deur Australië met ’n telling van 15–6 te klop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/14811966 |title=Rugby World Cup 2011: Australia 6–15 Ireland |publisher=[[BBC]] |date=17 September 2011 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 20 September 2011 | tyd = 19:30 (NZDT) | tuis = {{ITAru-r}} | telling = 53–17 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/10939 Verslag] | weg = {{RUSru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Sergio Parisse]], [[Giulio Toniolatti]] (2), [[Tommaso Benvenuti]] (2), [[Drie (sport)#Strafdrie|Strafdrie]], [[Edoardo Gori]], [[Luke McLean]], [[Alessandro Zanni]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Riccardo Bocchino]] (4)<br />'''Kaart:''' [[Fabio Ongaro]] {{Geelkaart|33|43}} | wegpunte = '''Drieë:''' [[Aleksander Janjoesjkin]], [[Wladimir Ostroesjko]], [[Aleksej Makowetski]]<br />'''Doelskop:''' [[Konstantin Rachkof]] | stadion = [[Trafalgarpark]], [[Nelson, Nieu-Seeland|Nelson]] | bywoning = 12&nbsp;415 | skeidsregter = Wayne Barnes ([[Engelse Rugbyvoetbalunie|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Wiktor Gresef]] (Rus) | notas = Dit was die eerste rugbywêreldbekerwedstryd ooit tussen die twee spanne.'' * ''Dit is Italië se meeste punte in dié tyd tydens ’n rugbywêreldbekerwedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rnz.co.nz/news/rugby-2011/85738/captain-leads-italy-victory-over-russia |title=Captain leads Italy victory over Russia |publisher=Radio New Zealand |date=20 September 2011 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * <span style="color:red">''Rusland is hiermee uit die toernooi geskakel.</span> }} {{rugbywedstryd | datum = 23 September 2011 | tyd = 20:30 (NZDT) | tuis = {{AUSru-r}} | telling = 67–5 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/10949 Verslag] | weg = {{USAru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Rob Horne]], [[Rocky Elsom]], [[Kurtley Beale]], [[Anthony Fainga’a]] (2), [[Drew Mitchell]], [[Pat McCabe]], [[Adam Ashley-Cooper]] (3), [[Radike Samo]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Quade Cooper]] (2), [[Berrick Barnes]] (4) | wegpunte = '''Drie:''' [[JJ Gagiano]]<br />'''Kaart:''' [[Blaine Scully]] {{Geelkaart|75|80+}} | stadion = [[Westpacstadion]], [[Wellington, Nieu-Seeland|Wellington]] | bywoning = 33&nbsp;824 | skeidsregter = Nigel Owens ([[Walliese Rugbyunie|Wal]]) | speler van die wedstryd = [[Adam Ashley-Cooper]] (Aus) | notas = [[Adam Ashley-Cooper]] (Aus) teken ’n driekuns aan.''<ref name="Driekuns" /> * <span style="color:red">''Die Verenigde State is hiermee uit die toernooi geskakel.</span> }} {{rugbywedstryd | datum = 25 September 2011 | tyd = 18:00 (NZST) | tuis = {{IRLru-r}} | telling = 62–12 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/10953 Verslag] | weg = {{RUSru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Fergus McFadden]], [[Sean O’Brien]], [[Isaac Boss]], [[Keith Earls]] (2), [[Andrew Trimble]], [[Rob Kearney]], [[Shane Jennings]], [[Tony Buckley]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Ronan O’Gara]] (6), [[Jonathan Sexton]]<br />'''Strafdoel:''' [[Ronan O’Gara]] | wegpunte = '''Drieë:''' [[Wasilij Artemjef]], [[Denis Simplikewitsj]]<br />'''Doelskop:''' [[Konstantin Rachkof]]<br />'''Kaart:''' [[Konstantin Rachkof]] {{Geelkaart|8|18}} | stadion = [[Rotorua Internasionale Stadion|Rotorua Int’l Stadion]], [[Rotorua]] | bywoning = 25&nbsp;661 | skeidsregter = [[Craig Joubert]] ([[Suid-Afrikaanse Rugbyunie|RSA]]) | speler van die wedstryd = [[Ronan O’Gara]] (Irl) | notas = Dit was die eerste rugbywêreldbekerwedstryd ooit tussen die twee spanne.'' * ''[[Denis Simplikewitsj]] (Rus) het sy toetsdebuut gemaak.'' * <span style="color:green">''Ierland vorder hiermee tot die kwarteindrondte.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.odt.co.nz/ireland-book-spot-quarters-russia-rout |title=Ireland book spot in quarters with Russia rout |publisher=Otago Daily Times |date=25 September 2011 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 27 September 2011 | tyd = 19:30 (NZST) | tuis = {{ITAru-r}} | telling = 27–10 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/11217 Verslag] | weg = {{USAru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Sergio Parisse]], [[Luciano Orquera]], [[Martin Castrogiovanni]], [[Drie (sport)#Strafdrie|Strafdrie]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Mirco Bergamasco]] (2)<br />'''Strafdoel:''' [[Mirco Bergamasco]] | wegpunte = '''Drie:''' [[Chris Wyles]]<br />'''Doelskop:''' [[Chris Wyles]]<br />'''Strafdoel:''' [[Chris Wyles]]<br />'''Kaart:''' [[Louis Stanfill]] {{Geelkaart|59|69}} | stadion = [[Trafalgarpark]], [[Nelson, Nieu-Seeland|Nelson]] | bywoning = 14&nbsp;997 | skeidsregter = George Clancy ([[Ierse Rugbyvoetbalunie|Irl]]) | speler van die wedstryd = [[Martin Castrogiovanni]] (Ita) | notas = }} {{rugbywedstryd | datum = 1 Oktober 2011 | tyd = 15:30 (NZST) | tuis = {{AUSru-r}} | telling = 68–22 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/11220 Verslag] | weg = {{RUSru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Berrick Barnes]] (2), [[Drew Mitchell]] (2), [[Ben McCalman]], [[David Pocock]] (2), [[Stephen Moore (rugbyspeler)|Stephen Moore]], [[Adam Ashley-Cooper]], [[Salesi Ma’afu]]<br />'''Doelskoppe:''' [[James O’Connor]] (9) | wegpunte = '''Drieë:''' [[Wladimir Ostroesjko]], [[Denis Simplikewitsj]], [[Konstantin Rachkof]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Konstantin Rachkof]] (2)<br />'''Skepdoel:''' [[Konstantin Rachkof]] | stadion = [[Trafalgarpark]], [[Nelson, Nieu-Seeland|Nelson]] | bywoning = 16&nbsp;307 | skeidsregter = Bryce Lawrence ([[Nieu-Seeland Rugby|NZL]]) | speler van die wedstryd = [[Wiktor Gresef]] (Rus) | notas = Dit was die eerste rugbywêreldbekerwedstryd ooit tussen die twee spanne.'' * <span style="color:green">''Australië vorder hiermee tot die kwarteindrondte.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/14829971 |title=Rugby World Cup 2011 Pool C: Australia 68-22 Russia |publisher=[[BBC]] |date=1 Oktober 2011 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 2 Oktober 2011 | tyd = 20:30 (NZST) | tuis = {{IRLru-r}} | telling = 36–6 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/11226 Verslag] | weg = {{ITAru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Brian O’Driscoll]], [[Keith Earls]] (2)<br />'''Doelskoppe:''' [[Ronan O’Gara]] (2), [[Jonathan Sexton]]<br />'''Strafdoele:''' [[Ronan O’Gara]] (4), [[Jonathan Sexton]] | wegpunte = '''Strafdoele:''' [[Mirco Bergamasco]] (2) | stadion = [[Forsyth Barr-stadion|Forsyth Barr]], [[Dunedin]] | bywoning = 28&nbsp;027 | skeidsregter = Jonathan Kaplan ([[Suid-Afrikaanse Rugbyunie|RSA]]) | speler van die wedstryd = [[Sean O’Brien]] (Irl) | notas = Dit was die eerste rugbywêreldbekerwedstryd ooit tussen die twee spanne.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rte.ie/sport/rugby-world-cup-2019/2011/1002/285521-rwc_ireland_italy_live/ |title=As It Happened: Ireland 36-6 Italy |publisher=Raidió Teilifís Éireann |author=Brendan Cole |date=2 Oktober 2011 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * <span style="color:red">''Italië is hiermee uit die toernooi geskakel.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2011/oct/02/ireland-italy-rugby-world-cup-live |title=Ireland v Italy – as it happened |publisher=[[The Guardian]] |author=Evan Fanning |date=2 Oktober 2011 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} ==== Groep D ==== [[Lêer:South Africa vs Samoa 2011 RWC (4).jpg|duimnael|Wedstryd van 30 September, Suid-Afrika verslaan Samoa met 13–5]] {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=165|Span !width=25|{{Afkorting|S|Wedstryde gespeel}} !width=25|{{Afkorting|W|Wedstryde gewen}} !width=25|{{Afkorting|G|Gelykop}} !width=25|{{Afkorting|V|Wedstryde verloor}} !width=25|{{Afkorting|P&nbsp;v|Punte vir}} !width=25|{{Afkorting|P&nbsp;t|Punte teen}} !width=25|{{Afkorting|+/−|Punteverskil}} !width=25|{{Afkorting|D&nbsp;v|Drieë vir}} !width=25|{{Afkorting|BP|Bonuspunte}} !width=25|{{Afkorting|P|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;" |{{RSAru}} |4||4||0||0||166||24||+142||21||2||'''18''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;" |{{WALru}} |4||3||0||1||180||34||+146||23||3||'''15''' |- style="background:#ffc" |style="text-align:left;" |{{SAMru}} |4||2||0||2||91||49||+42||10||2||'''10''' |- |style="text-align:left;" |{{FIJru}} |4||1||0||3||59||167||–108||7||1||'''5''' |- |style="text-align:left;" |{{NAMru}} |4||0||0||4||44||266||–222||5||0||'''0''' |} {{rugbywedstryd | datum = 10 September 2011 | tyd = 15:30 (NZDT) | tuis = {{FIJru-r}} | telling = 49–25 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/10922 Verslag] | weg = {{NAMru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Vereniki Goneva]] (4), [[Leone Nakarawa]], [[Napolioni Nalaga]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Seremaia Bai]] (5)<br />'''Strafdoele:''' [[Seremaia Bai]] (3) | wegpunte = '''Drieë:''' [[Heinz Koll]], [[Chrysander Botha]]<br />'''Strafdoele:''' [[Theuns Kotzé (rugbyspeler)|Theuns Kotzé]] (2)<br />'''Skepdoele:''' [[Theuns Kotzé (rugbyspeler)|Theuns Kotzé]] (3) | stadion = [[Rotorua Internasionale Stadion|Rotorua Int’l Stadion]], [[Rotorua]] | bywoning = 10&nbsp;100 | skeidsregter = Nigel Owens ([[Walliese Rugbyunie|Wal]]) | speler van die wedstryd = [[Vereniki Goneva]] (Fij) | notas = [[Danie Dames]] en [[Raoul Larson]] (albei Nam) het hulle toetsdebuut gemaak.'' * ''[[Vereniki Goneva]] (Fij) teken ’n driekuns aan en druk vier drieë.''<ref name="Driekuns" /> * ''Dit is Namibië se meeste punte in dié tyd tydens ’n rugbywêreldbekerwedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://globalnews.ca/news/153094/winger-vereniki-goneva-scores-4-tries-as-fiji-beats-tough-namibia-49-25-in-world-cup/ |title=Winger Vereniki Goneva scores 4 tries as Fiji beats tough Namibia 49-25 in World Cup |publisher=Global News |author=Foster Niumata |date=9 September 2011 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''[[Theuns Kotzé (rugbyspeler)|Theuns Kotzé]] (Nam) teken ná [[Jannie de Beer]] (RSA) se vyf skepdoele teen Engeland tydens die 1999-toernooi die naasmeeste skepdoele (3) deur ’n enkele speler in dié tyd tydens ’n rugbywêreldbekerwedstryd aan en sluit daarmee by [[Jonny Wilkinson]] (Eng) teen Frankryk tydens die 2003-toernooi en [[Juan Martín Hernández]] (Arg) teen Ierland tydens die 2007-toernooi aan.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/scrum/rugby/records/player/most_drop_goals_match.html?id=17;type=trophy |title=Statsguru / Test matches / Player records / Rugby World Cup / Most individual drop goals in a match |publisher=ESPNscrum |accessdate=4 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304130753/http://stats.espnscrum.com/scrum/rugby/records/player/most_drop_goals_match.html?id=17;type=trophy |archive-date=4 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.planetrugby.com/news/watch-george-ford-rockets-over-three-drop-goals-in-world-cup-opener |title=WATCH: George Ford rockets over THREE drop goals in World Cup opener |publisher=Planet Rugby |author=Jared Wright |date=9 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 11 September 2011 | tyd = 20:30 (NZDT) | tuis = {{RSAru-r}} | telling = 17–16 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/10927 Verslag] | weg = {{WALru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[François Steyn]], [[Francois Hougaard]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Morné Steyn]] (2)<br />'''Strafdoel:''' [[Morné Steyn]] | wegpunte = '''Drie:''' [[Taulupe Faletau]]<br />'''Doelskop:''' [[James Hook]]<br />'''Strafdoele:''' [[James Hook]] (3) | stadion = [[Westpacstadion]], [[Wellington, Nieu-Seeland|Wellington]] | bywoning = 28&nbsp;498 | skeidsregter = Wayne Barnes ([[Engelse Rugbyvoetbalunie|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Sam Warburton]] (Wal) | notas = }} {{rugbywedstryd | datum = 14 September 2011 | tyd = 14:30 (NZDT) | tuis = {{SAMru-r}} | telling = 49–12 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/match/10928 Verslag] | weg = {{NAMru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Kahn Fotuali’i]], [[Alesana Tuilagi]] (3), [[Paul Williams (rugbyspeler)|Paul Williams]], [[Drie (sport)#Strafdrie|Strafdrie]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Tusi Pisi]] (2), [[Paul Williams (rugbyspeler)|Paul Williams]] (3)<br />'''Strafdoele:''' [[Tusi Pisi]] (2), [[Paul Williams (rugbyspeler)|Paul Williams]]<br />'''Kaart:''' [[Paul Williams (rugbyspeler)|Paul Williams]] {{Geelkaart|40|50}} | wegpunte = '''Drieë:''' [[Danie van Wyk]], [[Theuns Kotzé (rugbyspeler)|Theuns Kotzé]]<br />'''Doelskop:''' [[Theuns Kotzé (rugbyspeler)|Theuns Kotzé]]<br />'''Kaart:''' [[Rohan Kitshoff]] {{Geelkaart|66|76}} | stadion = [[Rotorua Internasionale Stadion|Rotorua Int’l Stadion]], [[Rotorua]] | bywoning = 12&nbsp;752 | skeidsregter = Romain Poite ([[Franse Rugbyfederasie|Fra]]) | speler van die wedstryd = [[George Stowers]] (Sam) | notas = [[Henk Franken]] (Nam) het sy toetsdebuut gemaak.'' * ''[[Alesana Tuilagi]] (Sam) teken ’n driekuns aan.<ref name="Driekuns" /> }} {{rugbywedstryd | datum = 17 September 2011 | tyd = 18:00 (NZDT) | tuis = {{RSAru-r}} | telling = 49–3 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/match/10934 Verslag] | weg = {{FIJru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Gurthrö Steenkamp]], [[Jaque Fourie]], [[François Steyn]], [[Morné Steyn]], [[Tendai Mtawarira]], [[Danie Rossouw]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Morné Steyn]] (5)<br />'''Strafdoele:''' [[François Steyn]], [[Morné Steyn]] (2) | wegpunte = '''Strafdoel:''' [[Seremaia Bai]] | stadion = [[Westpacstadion]], [[Wellington, Nieu-Seeland|Wellington]] | bywoning = 33&nbsp;262 | skeidsregter = Romain Poite ([[Franse Rugbyfederasie|Fra]]) | speler van die wedstryd = [[Danie Rossouw]] (RSA) | notas = }} {{rugbywedstryd | datum = 18 September 2011 | tyd = 15:30 (NZDT) | tuis = {{WALru-r}} | telling = 17–10 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/10936 Verslag] | weg = {{SAMru}} | tuispunte = '''Drie:''' [[Shane Williams]]<br />'''Strafdoele:''' [[James Hook]] (2), [[Rhys Priestland]] (2) | wegpunte = '''Drie:''' [[Anthony Perenise]]<br />'''Doelskop:''' [[Paul Williams (rugbyspeler)|Paul Williams]]<br />'''Strafdoel:''' [[Paul Williams (rugbyspeler)|Paul Williams]] | stadion = [[Waikatostadion|Waikato]], [[Hamilton, Nieu-Seeland|Hamilton]] | bywoning = 30&nbsp;804 | skeidsregter = Alain Rolland ([[Ierse Rugbyvoetbalunie|Irl]]) | speler van die wedstryd = [[Alun Wyn Jones]] (Wal) | notas = [[Jeremy Su’a]] (Sam) het sy toetsdebuut gemaak.'' * ''Dit is Wallis se eerste rugbywêreldbekeroorwinning ooit oor Samoa.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyworldcup.com/home/matches/match%3D10936/report.html |title=Wales survive Samoa scare |publisher=rugbyworldcup.com |date=18 September 2011 |accessdate=23 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110923201531/http://www.rugbyworldcup.com/home/matches/match%3D10936/report.html |archive-date=23 September 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 22 September 2011 | tyd = 20:00 (NZDT) | tuis = {{RSAru-r}} | telling = 87–0 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/10948 Verslag] | weg = {{NAMru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Gio Aplon]] (2), [[Bryan Habana]], [[Drie (sport)#Strafdrie|Strafdrie]], [[Jaque Fourie]], [[François Steyn]], [[Morné Steyn]], [[Juan de Jongh]] (2), [[Francois Hougaard]] (2), [[Danie Rossouw]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Morné Steyn]] (6), [[Ruan Pienaar]] (6)<br />'''Strafdoel:''' [[Morné Steyn]] | wegpunte = | stadion = [[North Harbour-stadion|North Harbour]], [[Auckland]] | bywoning = 26&nbsp;839 | skeidsregter = George Clancy ([[Ierse Rugbyvoetbalunie|Irl]]) | speler van die wedstryd = [[Willem Alberts]] (RSA) | notas = Dit was die eerste rugbywêreldbekerwedstryd ooit tussen die twee spanne.''<ref name="nam">{{en}} {{cite web |url=https://edition.cnn.com/2011/09/22/sport/south-africa-namibia-rugby |title=South Africa overpower Namibia in 12-try romp at World Cup |publisher=[[CNN]] |date=23 September 2011 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Dit is Suid-Afrika se meeste punte in dié tyd tydens ’n rugbywêreldbekerwedstryd.''<ref name="RSAvNAM">{{af}} {{cite web |url=http://afrikaans.news24.com/RugbyWereldBeker/Bokke-slag-Namibie-20110922 |title=Rugby-wêreldbeker Bokke slag Namibië |publisher=[[Nuus24]] |date=22 September 2011 |accessdate=24 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110924124657/http://afrikaans.news24.com/RugbyWereldBeker/Bokke-slag-Namibie-20110922 |archive-date=24 September 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> * ''[[Bryan Habana]] word die eerste Suid-Afrikaanse rugbyspeler wat sy 39ste toetsdrie druk.''<ref name="RSAvNAM" /> * <span style="color:red">''Namibië is hiermee uit die toernooi geskakel.</span><ref name="nam" /> }} {{rugbywedstryd | datum = 25 September 2011 | tyd = 15:30 (NZST) | tuis = {{FIJru-r}} | telling = 7–27 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/10952 Verslag] | weg = {{SAMru}} | tuispunte = '''Drie:''' [[Netani Talei]]<br />'''Doelskop:''' [[Waisea Luveniyali]] | wegpunte = '''Drieë:''' [[Kahn Fotuali’i]], [[George Stowers]]<br />'''Doelskop:''' [[Paul Williams (rugbyspeler)|Paul Williams]]<br />'''Strafdoele:''' [[Tusi Pisi]] (4)<br />'''Skepdoel:''' [[Tusi Pisi]] | stadion = [[Edenparkstadion|Edenpark]], [[Auckland]] | bywoning = 60&nbsp;327 | skeidsregter = Bryce Lawrence ([[Nieu-Seeland Rugby|NZL]]) | speler van die wedstryd = [[Paul Williams (rugbyspeler)|Paul Williams]] (Sam) | notas = <span style="color:red">Fidji is hiermee uit die toernooi geskakel.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/14823860 |title=Rugby World Cup 2011: Fiji 7-27 Samoa |publisher=[[BBC]] |date=25 September 2011 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 26 September 2011 | tyd = 19:30 (NZST) | tuis = {{WALru-r}} | telling = 81–7 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/10955 Verslag] | weg = {{NAMru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Scott Williams]] (3), [[Aled Brew]], [[Taulupe Faletau]], [[Gethin Jenkins]], [[George North]] (2), [[Jonathan Davies]], [[Lloyd Williams]], [[Lee Byrne]], [[Alun Wyn Jones]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Stephen Jones (rugbyspeler)|Stephen Jones]] (6), [[Rhys Priestland]] (3)<br />'''Strafdoel:''' [[Stephen Jones (rugbyspeler)|Stephen Jones]] | wegpunte = '''Drie:''' [[Heinz Koll]]<br />'''Doelskop:''' [[Theuns Kotzé (rugbyspeler)|Theuns Kotzé]]<br />'''Kaart:''' [[Raoul Larson]] {{Geelkaart|59|69}} | stadion = [[Yarrowstadion]], [[Nieu-Plymouth]] | bywoning = 14&nbsp;710 | skeidsregter = Steve Walsh ([[Nieu-Seeland Rugby|NZL]]) | speler van die wedstryd = [[Tinus du Plessis]] (Nam) | notas = [[Ken Owens]] (Wal) het sy toetsdebuut gemaak.'' * ''[[Scott Williams]] (Wal) teken ’n driekuns aan.''<ref name="Driekuns" /> * ''[[George North]] (Wal) word op 19 jaar en 166 dae die jongste speler in dié tyd wat ’n drie in ’n rugbywêreldbekerwedstryd kon druk.''<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/scrum/rugby/records/player/youngest_tryscorer.html?id=17;type=trophy |title=Youngest tryscorer |publisher=ESPNscrum |accessdate=2 Julie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190702185859/http://stats.espnscrum.com/scrum/rugby/records/player/youngest_tryscorer.html?id=17;type=trophy |archive-date=2 Julie 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> * ''Dit is Wallis se grootste rugbywêreldbekeroorwinning in dié tyd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyworldcup.com/home/matches/match%3D10955/report.html |title=Coach's rocket sparks record Welsh win |publisher=rugbyworldcup.com |date=26 September 2011 |accessdate=2 Oktober 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111002000331/http://www.rugbyworldcup.com/home/matches/match%3D10955/report.html |archive-date=2 Oktober 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> * ''Namibië staan met 266 punte en 46 drieë die meeste deur enige span in dié tyd tydens ’n rugbywêreldbekertoernooi af.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://apnews.com/article/tonga-romania-rugby-world-cup-15c4d0089cd7536a2164cc259b809944 |title=Tonga ends Rugby World Cup with win against Romania |publisher=AP News |date=8 Oktober 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 30 September 2011 | tyd = 20:30 (NZST) | tuis = {{RSAru-r}} | telling = 13–5 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/11219 Verslag] | weg = {{SAMru}} | tuispunte = '''Drie:''' [[Bryan Habana]]<br />'''Doelskop:''' [[Morné Steyn]]<br />'''Strafdoele:''' [[François Steyn]], [[Morné Steyn]]<br />'''Kaart:''' [[John Smit]] {{Geelkaart|71|80+}} | wegpunte = '''Drie:''' [[George Stowers]]<br />'''Kaart:''' [[Paul Williams (rugbyspeler)|Paul Williams]] {{Rooikaart|0|70}} | stadion = [[North Harbour-stadion|North Harbour]], [[Auckland]] | bywoning = 29&nbsp;734 | skeidsregter = Nigel Owens ([[Walliese Rugbyunie|Wal]]) | speler van die wedstryd = [[Schalk Burger]] (RSA) | notas = [[Paul Williams (rugbyspeler)|Paul Williams]] (Sam) ontvang in die 70ste minuut ’n rooikaart ná ’n stryery met die Springbok [[Heinrich Brüssow]].''<ref name="RSAvSAM">{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/14829924 |title=Rugby World Cup 2011 Pool D: South Africa 13–5 Samoa |publisher=[[BBC]] |author=Ben Dirs |date=30 September 2011 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * <span style="color:green">''Suid-Afrika vorder hiermee tot die kwarteindrondte.''</span><ref name="RSAvSAM" /> * <span style="color:red">''Samoa is hiermee uit die toernooi geskakel.</span><ref name="RSAvSAM" /> }} {{rugbywedstryd | datum = 2 Oktober 2011 | tyd = 18:00 (NZST) | tuis = {{WALru-r}} | telling = 66–0 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/11225 Verslag] | weg = {{FIJru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Jamie Roberts]] (2), [[Scott Williams]], [[George North]], [[Sam Warburton]], [[Lloyd Burns]], [[Leigh Halfpenny]], [[Lloyd Williams]], [[Jonathan Davies]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Rhys Priestland]] (5), [[Stephen Jones (rugbyspeler)|Stephen Jones]] (4)<br />'''Strafdoel:''' [[Rhys Priestland]] | wegpunte = | stadion = [[Waikatostadion|Waikato]], [[Hamilton, Nieu-Seeland|Hamilton]] | bywoning = 28&nbsp;476 | skeidsregter = Wayne Barnes ([[Engelse Rugbyvoetbalunie|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[George North]] (Wal) | notas = Dit is Fidji se ergste rugbywêreldbekernederlaag in dié tyd.''<ref name="WALvFIJ">{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyworldcup.com/home/matches/match%3D11225/report.html |title=Wales overpower misfiring Fiji |publisher=rugbyworldcup.com |date=2 Oktober 2011 |accessdate=4 Oktober 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111004130839/http://www.rugbyworldcup.com/home/matches/match%3D11225/report.html |archive-date=4 Oktober 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> * <span style="color:green">''Wallis vorder hiermee tot die kwarteindrondte.</span><ref name="WALvFIJ" /> }} === Uitklopfase === [[Lêer:RWC 2011 final FRA - NZL McCaw with Ellis Cup.jpg|duimnael|Die All Blacks nadat hulle in 2011 as die wêreldkampioen gekroon is]] [[Lêer:All Blacks parade 2011 RWC (1).jpg|duimnael|Vieringe in Nieu-Seeland]] {{Wedstrydskema laatste 8 | RD1 = Kwarteindrondte | RD2 = Halfeindrondte | RD3 = Finale | RD1-header01 = 8 Oktober – Wellington | RD1-team01 = {{IRLru}} | RD1-score01 = 10 | RD1-team02 = '''{{WALru}}''' | RD1-score02 = '''22''' | RD1-header02 = 8 Oktober – Auckland | RD1-team03 = {{ENGru}} | RD1-score03 = 12 | RD1-team04 = '''{{FRAru}}''' | RD1-score04 = '''19''' | RD1-header03 = 9 Oktober – Wellington | RD1-team05 = {{RSAru}} | RD1-score05 = 9 | RD1-team06 = '''{{AUSru}}''' | RD1-score06 = '''11''' | RD1-header04 = 9 Oktober – Auckland | RD1-team07 = '''{{NZLru}}''' | RD1-score07 = '''33''' | RD1-team08 = {{ARGru}} | RD1-score08 = 10 | RD2-header01 = 15 Oktober – Auckland | RD2-team01 = {{WALru}} | RD2-score01 = 8 | RD2-team02 = '''{{FRAru}}''' | RD2-score02 = '''9''' | RD2-header02 = 16 Oktober – Auckland | RD2-team03 = {{AUSru}} | RD2-score03 = 6 | RD2-team04 = '''{{NZLru}}''' | RD2-score04 = '''20''' | RD3-header01 = 23 Oktober – Auckland | RD3-team01 = {{FRAru}} | RD3-score01 = 7 | RD3-team02 = '''{{NZLru}}''' | RD3-score02 = '''8''' | RD3-header02 = 21 Oktober – Auckland | RD3-team03 = {{WALru}} | RD3-score03 = 18 | RD3-team04 = '''{{AUSru}}''' | RD3-score04 = '''21''' }} ==== Kwarteindrondte ==== {{rugbywedstryd | datum = 8 Oktober 2011 | tyd = 18:00 (NZST) | tuis = {{IRLru-r}} | telling = 10–22 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/11227 Verslag] | weg = {{WALru}} | tuispunte = '''Drie:''' [[Keith Earls]]<br />'''Doelskop:''' [[Ronan O’Gara]]<br />'''Strafdoel:''' [[Ronan O’Gara]] | wegpunte = '''Drieë:''' [[Shane Williams]], [[Mike Phillips]], [[Jonathan Davies]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Rhys Prietsland]] (2)<br />'''Strafdoel:''' [[Leigh Palfpenny]] | stadion = [[Westpacstadion]], [[Wellington, Nieu-Seeland|Wellington]] | bywoning = 35&nbsp;787 | skeidsregter = [[Craig Joubert]] ([[Suid-Afrikaanse Rugbyunie|RSA]]) | speler van die wedstryd = [[Mike Phillips]] (Wal) | notas = }} {{rugbywedstryd | datum = 8 Oktober 2011 | tyd = 20:30 (NZST) | tuis = {{ENGru-r}} | telling = 12–19 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/11228 Verslag] | weg = {{FRAru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Ben Foden]], [[Mark Cueto]]<br />'''Doelskop:''' [[Jonny Wilkinson]] | wegpunte = '''Drieë:''' [[Vincent Clerc]], [[Maxime Medard]]<br />'''Strafdoele:''' [[Dimitri Yachvilli]] (2)<br />'''Skepdoel:''' [[Francois Trihn-Duc]] | stadion = [[Edenparkstadion|Edenpark]], [[Auckland]] | bywoning = 49&nbsp;105 | skeidsregter = [[Steve Walsh]] ([[Nieu-Seeland Rugby|NZL]]) | speler van die wedstryd = [[Imanol Harinordoquy]] (Fra) | notas = }} {{rugbywedstryd | datum = 9 Oktober 2011 | tyd = 18:00 (NZST) | tuis = {{RSAru-r}} | telling = 9–11 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/11229 Verslag] | weg = {{AUSru}} | tuispunte = '''Strafdoele:''' [[Morné Steyn]] (2)<br />'''Skepdoel:''' [[Morné Steyn]] | wegpunte = '''Drie:''' [[James Horwill]]<br />'''Strafdoele:''' [[James O’Connor]] (2) | stadion = [[Westpacstadion]], [[Wellington, Nieu-Seeland|Wellington]] | bywoning = 34&nbsp;914 | skeidsregter = [[Bryce Lawrence]] ([[Nieu-Seeland Rugby|NZL]]) | speler van die wedstryd = [[David Pocock]] (Aus) | notas = }} {{rugbywedstryd | datum = 9 Oktober 2011 | tyd = 20:30 (NZST) | tuis = {{NZLru-r}} | telling = 33–10 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/11230 Verslag] | weg = {{ARGru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Kieran Read]], [[Brad Thorn]]<br />'''Doelskop:''' [[Aaron Cruden]]<br />'''Strafdoele:''' [[Piri Weepu]] (7) | wegpunte = '''Drie:''' [[Julio Cabello]]<br />'''Doelskop:''' [[Felipe Contepomi]]<br />'''Strafdoel:''' [[Marcelo Bosch]]<br />'''Kaarte:''' [[Nicolas Vergallo]] {{Geelkaart|58|68}} | stadion = [[Edenparkstadion|Edenpark]], [[Auckland]] | bywoning = 57&nbsp;912 | skeidsregter = [[Nigel Owens]] ([[Walliese Rugbyunie|Wal]]) | speler van die wedstryd = [[Piri Weepu]] (NZL) | notas = [[Mils Muliaina]] word ná [[Richie McCaw]] die tweede Nieu-Seelandse rugbyspeler wat in sy 100ste toetswedstryd speel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/sport/all-blacks-muliainas-celebration-cut-out/NQS3F2CFX3IDP5HEPOTNS3FYPE/?c_id=522&objectid=10758019 |title=All Blacks: Muliaina's celebration cut out |publisher=[[The New Zealand Herald]] |author=Paul Harper |date=10 Oktober 2011 |accessdate=28 Oktober 2024}} {{dooie skakel}}</ref> }} ==== Halfeindrondte ==== {{rugbywedstryd | datum = 15 Oktober 2011 | tyd = 21:00 (NZST) | tuis = {{WALru-r}} | telling = 8–9 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/11231 Verslag] | weg = {{FRAru}} | tuispunte = '''Drie:''' [[Michael Phillips]]<br />'''Strafdoel:''' [[James Hook]]<br />'''Kaart:''' [[Sam Warburton]] {{Rooikaart|0|19}} | wegpunte = '''Strafdoele:''' [[Morgan Parra]] (3) | stadion = [[Edenparkstadion|Edenpark]], [[Auckland]] | bywoning = 58&nbsp;629 | skeidsregter = [[Alail Rolland]] ([[Ierse Rugbyvoetbalunie|Irl]]) | speler van die wedstryd = [[Julien Bonnaire]] (Fra) | notas = [[Sam Warburton]] (Wal) ontvang in die 19de minuut ’n rooikaart omdat hy ’n wipplank begaan het.''<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/9616363.stm |title=Rugby World Cup 2011: Wales v France as it happened |publisher=[[BBC]] |author=James Standley |date=15 Oktober 2011 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Ná Australië in 2003 en Engeland in 2007 word Frankryk die derde span wat drie eindstryde haal, nadat hulle in die 1987- en 1999-eindstryde verskyn het. }} {{rugbywedstryd | datum = 16 Oktober 2011 | tyd = 21:00 (NZST) | tuis = {{NZLru-r}} | telling = 20–6 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/11232 Verslag] | weg = {{AUSru}} | tuispunte = '''Drie:''' [[Ma’a Nonu]]<br />'''Strafdoele:''' [[Piri Weepu]] (4)<br />'''Skepdoel:''' [[Aaron Cruden]]<br />'''Kaart:''' [[Sonny Bill Williams]] {{Geelkaart|76|80+}} | wegpunte = '''Strafdoel:''' [[James O’Connor]]<br />'''Skepdoel:''' [[Quade Cooper]] | stadion = [[Edenparkstadion|Edenpark]], [[Auckland]] | bywoning = 60&nbsp;087 | skeidsregter = [[Craig Joubert]] ([[Suid-Afrikaanse Rugbyunie|RSA]]) | speler van die wedstryd = [[Cory Jane]] (NZL) | notas = Ná Australië in 2003, Engeland in 2007 en Frankryk een dag vroeër word Nieu-Seeland die vierde span wat drie eindstryde haal, nadat hulle in die 1987- en 1995-eindstryde verskyn het. }} ==== Bronseindstryd ==== {{rugbywedstryd | datum = 21 Oktober 2011 | tyd = 20:30 (NZST) | tuis = {{WALru-r}} | telling = 18–21 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/11234 Verslag] | weg = {{AUSru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Shane Williams]], [[Leigh Halfpenny]]<br />'''Doelskop:''' [[Stephen Jones (rugbyspeler)|Stephen Jones]]<br />'''Strafdoele:''' [[James Hook]], [[Stephen Jones (rugbyspeler)|Stephen Jones]] | wegpunte = '''Drieë:''' [[Berrick Barnes]], [[Ben McCalman]]<br />'''Doelskop:''' [[James O’Connor]]<br />'''Strafdoele:''' [[James O’Connor]] (2)<br />'''Skepdoel:''' [[Berrick Barnes]] | stadion = [[Edenparkstadion|Edenpark]], [[Auckland]] | bywoning = 53&nbsp;013 | skeidsregter = [[Wayne Barnes]] ([[Engelse Rugbyvoetbalunie|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Berrick Barnes]] (Aus) | notas = [[Nathan Sharpe]] word die vyfde Australiese rugbyspeler wat in sy 100ste toetswedstryd speel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theaustralian.com.au/sport/rugby-union/lock-nathan-sharpe-to-play-100th-test-for-wallabies-in-world-cup-play-off/news-story/3025aff26f4068bc616973e349887a32 |title=Lock Nathan Sharpe to play 100th Test for Wallabies, in World Cup play-off |publisher=The Australian |author=Wayne Smith |date=19 Oktober 2011 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} ==== Eindstryd ==== {{rugbywedstryd | datum = 23 Oktober 2011 | tyd = 21:00 (NZST) | tuis = {{NZLru-r}} | telling = 8–7 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/11235 Verslag] | weg = {{FRAru}} | tuispunte = '''Drie:''' [[Tony Woodcock]]<br />'''Strafdoel:''' [[Stephen Donald]] | wegpunte = '''Drie:''' [[Thierry Dusautoir]]<br />'''Doelskop:''' [[Francois Trihn-Duc]] | stadion = [[Edenparkstadion|Edenpark]], [[Auckland]] | bywoning = 61&nbsp;079 | skeidsregter = [[Craig Joubert]] ([[Suid-Afrikaanse Rugbyunie|RSA]]) | speler van die wedstryd = [[Thierry Dusautoir]] (Fra) | notas = [[Jean-Marc Doussain]] (Fra) het sy toetsdebuut gemaak, waarmee hy die eerste rugbyspeler word wat tydens ’n rugbywêreldbekereindstryd debuteer.''<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.irb.com/jwc/news/newsid=2060448.html#first+juniors+rwc+2011 |title=First for Juniors at RWC 2011 |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=23 Oktober 2011 |accessdate=3 November 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111103235555/http://www.irb.com/jwc/news/newsid=2060448.html#first+juniors+rwc+2011 |archive-date=3 November 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> * ''Frankryk en Nieu-Seeland word die tweede paartjie van spanne – ná Engeland en Australië (in 1991 en 2003) – wat in twee rugbywêreldbekereindstryde ten mekaar te staan kom, nadat hulle ook die 1987-eindstryd beslis het – interessant genoeg op dieselfde stadion.'' * ''Ná die 2007-bronseindstryd en -eindstryd was dit die derde keer tydens ’n rugbywêreldbekertoernooi wat twee spanne mekaar herontmoet nadat hulle voorheen in die groepfase ook teen mekaar gespeel het.'' * ''Die 15 aangetekende punte is die minste in dié tyd tydens ’n rugbywêreldbekereindstryd.'' * ''Die punteverskil is ook die minste in dié tyd tydens ’n rugbywêreldbekereindstryd.'' * ''Frankryk word die eerste span wat drie eindstryde verloor het.'' * ''Nieu-Seeland wen die Rugbywêreldbeker 2011 sonder ’n verlore wedstryd.'' * ''Nieu-Seeland word die eerste rugbyland wat die rugbywêreldbekertitel vir beide mans en vroue op dieselfde tydstip hou, nadat die [[Black Ferns|vrouespan]] die [[Vrouerugbywêreldbeker 2010|2010-titel]] kon wen.'' * ''Hulle word ook die derde gasheer wat ’n rugbywêreldbekertoernooi tuis kon wen. }} <br /> {| class="wikitable" style="text-align: center; margin: 0 auto;" !Rugbywêreldkampioen 2011 |- |align=center|'''{{NZLru}}''' |} == Statistiek == === Finale puntestand === Hierdie tabel toon die finale puntestand van al 20 deelnemende nasionale rugbyspanne in die Rugbywêreldbeker 2011.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=won;spanmax1=31+Dec+2011;spanmin1=01+Jan+2011;spanval1=span;template=results;trophy=17;type=team |title=Rugby Union – Statsguru – Test matches – Team records |publisher=ESPNscrum |accessdate=23 Junie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200623083915/http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=won;spanmax1=31+Dec+2011;spanmin1=01+Jan+2011;spanval1=span;template=results;trophy=17;type=team |archive-date=23 Junie 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> [[Lêer:2011 Rugby World Cup (men) results.svg|duimnael|400px|Uitslag van die Rugbywêreldbeker 2011: {{columns-list|2| {{sleutel|#fd0|Kampioen}} {{sleutel|#880|Naaswenner}} {{sleutel|#c96|Derde plek}} {{sleutel|#07f|Vierde plek}} {{sleutel|#0d0|Kwarteindrondte}} {{sleutel|#f55|Groepfase}} {{sleutel|#e0e0e0|Nie deelgeneem nie}}}}]] {| class="wikitable" style="text-align:center" !width=25|Rang !width=165|Span !width=25|Groep !width=25|{{Afkorting|S|Wedstryde gespeel}} !width=25|{{Afkorting|W|Wedstryde gewen}} !width=25|{{Afkorting|G|Gelykop}} !width=25|{{Afkorting|V|Wedstryde verloor}} !width=25|{{Afkorting|P|Punte}} !width=25|Drieë !width=25|Doelskoppe !width=25|Strafdoele !width=25|Skepdoele |- style="background:#fd0" | 1 || style="text-align:left;"|{{NZLru}} || A || 7 || 7 || 0 || 0 || 301 || 40 || 25 || 15 || 2 |- style="background:#880;" | 2 || style="text-align:left;"|{{FRAru}} || A || 7 || 4 || 0 || 3 || 159 || 16 || 11 || 17 || 2 |- style="background:#c96;" | 3 || style="text-align:left;"|{{AUSru}} || C || 7 || 5 || 0 || 2 || 211 || 28 || 19 || 9 || 2 |- style="background:#07f;" | 4 || style="text-align:left;"|{{WALru}} || D || 7 || 4 || 0 || 3 || 228 || 29 || 22 || 13 || 0 |- | colspan="12"| '''In die kwarteindrondte uitgeskakel''' |- style="background:#0d0" | 5 || style="text-align:left;"|{{RSAru}} || D || 5 || 4 || 0 || 1 || 175 || 21 || 20 || 9 || 1 |- style="background:#0d0" | 6 || style="text-align:left;"|{{ENGru}} || B || 5 || 4 || 0 || 1 || 149 || 20 || 14 || 6 || 1 |- style="background:#0d0" | 7 || style="text-align:left;"|{{IRLru}} || C || 5 || 4 || 0 || 1 || 145 || 16 || 13 || 12 || 1 |- style="background:#0d0" | 8 || style="text-align:left;"|{{ARGru}} || B || 5 || 3 || 0 || 2 || 100 || 11 || 9 || 9 || 0 |- | colspan="12"| '''In die groepfase uitgeskakel''' |- style="background:#f55" | 9 || style="text-align:left;"|{{ITAru}} || C || 4 || 2 || 0 || 2 || 92 || 13 || 6 || 5 || 0 |- style="background:#f55" | 10 || style="text-align:left;"|{{SAMru}} || D || 4 || 2 || 0 || 2 || 91 || 10 || 7 || 8 || 1 |- style="background:#f55" | 11 || style="text-align:left;"|{{TGAru}} || A || 4 || 2 || 0 || 2 || 80 || 7 || 6 || 11 || 0 |- style="background:#f55" | 12 || style="text-align:left;"|{{SCOru}} || B || 4 || 2 || 0 || 2 || 73 || 4 || 1 || 13 || 4 |- style="background:#f55" | 13 || style="text-align:left;"|{{CANru}} || A || 4 || 1 || 1 || 2 || 82 || 9 || 5 || 7 || 2 |- style="background:#f55" | 14 || style="text-align:left;"|{{FIJru}} || D || 4 || 1 || 0 || 3 || 59 || 7 || 6 || 4 || 0 |- style="background:#f55" | 15 || style="text-align:left;"|{{GEOru}} || B || 4 || 1 || 0 || 3 || 48 || 3 || 3 || 9 || 0 |- style="background:#f55" | 16 || style="text-align:left;"|{{USAru}} || C || 4 || 1 || 0 || 3 || 38 || 4 || 3 || 4 || 0 |- style="background:#f55" | 17 || style="text-align:left;"|{{JPNru}} || A || 4 || 0 || 1 || 3 || 69 || 8 || 4 || 7 || 0 |- style="background:#f55" | 18 || style="text-align:left;"|{{RUSru}} || C || 4 || 0 || 0 || 4 || 57 || 8 || 4 || 2 || 1 |- style="background:#f55" | 19 || style="text-align:left;"|{{ROMru}} || B || 4 || 0 || 0 || 4 || 44 || 3 || 1 || 9 || 0 |- style="background:#f55" | 20 || style="text-align:left;"|{{NAMru}} || D || 4 || 0 || 0 || 4 || 44 || 5 || 2 || 2 || 3 |- class="sortbottom" bgcolor="#EFEFEF" style="font-weight:bold;" | || style="text-align:left;"|Algeheel || || 48 || || || || 2245 || 262 || 181 || 171 || 20 |} === Meeste punte en drieë === {| class="toptextcells" | Meeste punte aangeteken:<ref name="Most_Points" /> {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! ! Naam ! Punte |- | 1 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Suid-Afrika}} [[Morné Steyn]] | 62 |- | 2 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Australië}} [[James O’Connor]] | 52 |- | 3 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Tonga}} [[Kurt Morath]] | 45 |- | 4 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Ierland|rugby}} [[Ronan O’Gara]] | 44 |- | 5 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} [[Piri Weepu]] | 41 |- | 6 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Frankryk}} [[Dimitri Yachvili]] | 39 |- | 7 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Frankryk}} [[Morgan Parra]] | 37 |- | 8 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} [[Colin Slade]] | 36 |- | 9 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Japan}} [[James Arlidge]] | 34 |- |rowspan="2"| 10 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Frankryk}} [[Vincent Clerc]] |rowspan="2"| 30 |- |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Engeland}} [[Chris Ashton]] |} | Meeste drieë gedruk:<ref name="Most_Tries" /> {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! ! Naam ! Drieë |- |rowspan="2"| 1 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Engeland}} [[Chris Ashton]] |rowspan="2"| 6 |- |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Frankryk}} [[Vincent Clerc]] |- |rowspan="3"| 3 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Australië}} [[Adam Ashley-Cooper]] |rowspan="3"| 5 |- |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} [[Israel Dagg]] |- |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Ierland|rugby}} [[Keith Earls]] |- |rowspan="7"| 6 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Engeland}} [[Mark Cueto]] |rowspan="7"| 4 |- |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Fidji}} [[Vereniki Goneva]] |- |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} [[Zac Guildford]] |- |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} [[Richard Kahui]] |- |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} [[Jerome Kaino]] |- |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Wallis}} [[Scott Williams]] |- |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} [[Sonny Bill Williams]] |} |} == Sien ook == {{Portaal|Rugby|Ru ball.svg}} * [[Krieketwêreldbeker 2011]] == Notas == <references group="n" /> == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronnelys == * {{en}} {{cite book |author=Simon Barclay |title=Rugby World Cup 1987–2015: Complete Match Results & Statistics |publisher=Silverthorn Publishing |year=2015 |isbn=978-1-326-46806-4}} * {{en}} {{cite book |author=Lance Peatey |title=In Pursuit of Bill: A Complete History of the Rugby World Cup |url=https://archive.org/details/inpursuitofbill0000peat |publisher=New Holland Publishers |year=2011 |isbn=978-1-74257-191-1}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|2011 Rugby World Cup|Rugbywêreldbeker 2011}} * {{en}} [https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2011/overview Amptelike Rugbywêreldbekerwebwerf] * {{en}} [http://en.espn.co.uk/2011-rugby-world-cup/rugby/series/86293.html?template=results Volledige uitslae en statistiek] by ESPNscrum * {{en}} [https://www.espn.co.uk/rugby/table/_/league/164205/season/2011 Rugby World Cup Standings – 2011] * {{en}} [http://www.rugbyrefs.com/wiki/index.php/Rugby_World_Cup_Referees Rugbywêreldbekerskeidsregters] by RugbyRefs.com {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150401160106/http://www.rugbyrefs.com/wiki/index.php/Rugby_World_Cup_Referees |date=1 April 2015}} {{Rugbywêreldbekerstadions 2011}} {{Springbokke (2011 Rugbywêreldbekergroep)}} {{Navigasie Rugbywêreldbeker}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} {{DEFAULTSORT:Rugbywereldbeker 2011}} [[Kategorie:Geskiedenis van Nieu-Seeland]] [[Kategorie:Rugbykompetisies in Nieu-Seeland]] [[Kategorie:Rugbywêreldbeker|2011]] [[Kategorie:Sport in 2011]] a426sbslm96tynvx4ui8daqd6qekrzv 0 36689 2967920 2903777 2026-09-17T07:54:15Z JMK 649 byskrif, opdateer takso, meer werk nodig 2967920 wikitext text/x-wiki {{Taksoboks | name = Skaaldiere | image = Abludomelita obtusata.jpg | image_width = 250px | image_caption = ''Abludomelita obtusata'' uit Belgiese waters – dit is een van die amfipode, een van 16 ordes in die hoër kreefagtiges (klas [[Malacostraca]]) | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Arthropoda]] | subphylum = '''Crustacea''' | subphylum_authority = [[Morten Thrane Brünnich|Brünnich]], 1772 | subdivision_ranks = [[Klas (biologie)|Klasse]] & Subklasse | subdivision = [[Thylacocephala]]? [[Branchiopoda]] : [[Phyllopoda]] : [[Fairy shrimp|Sarsostraca]] [[Remipedia]]<br /> [[Cephalocarida]]<br /> [[Maxillopoda]] : [[Thecostraca]] : [[Tantulocarida]] : [[Branchiura]] : [[Pentastomida]] : [[Mystacocarida]] : [[Copepoda]] [[Ostracod]]a : [[Myodocopa]] : [[Podocopa]] [[Malacostraca]] : [[Phyllocarida]] : [[Hoplocarida]] : [[Eumalacostraca]] }} '''Skaaldiere''' of '''krustaseë''' (''Crustacea'') is 'n groot groep [[geleedpotige]]s (''Arthropoda''), wat uit byna 52&nbsp;000 [[spesie]]s bestaan<ref name="M&D">{{cite book |url=http://www.nhm.org/research/publications/CrustaceaClassification.pdf |title=An Updated Classification of the Recent Crustacea |author=Martin, JW & Davis, GE |year=2001 |pages=132 pp |publisher=Natural History Museum of Los Angeles County |access-date= 7 Februarie 2009 |archive-date=25 Mei 2006 |archive-url=http://web.archive.bibalex.org/web/20060525172232/http://www.nhm.org/research/publications/CrustaceaClassification.pdf |url-status=dead }}</ref> en gewoonlik as 'n subfilum behandel word.<ref>{{ITIS|ID=83677|taxon=Crustacea|access-date=1 Mei 2006}}</ref> Die groep sluit 'n aantal bekende diere in, soos [[krap]]pe, [[kreef|krewe]], [[garnaal|garnale]], [[planktonkrefie]]s en eendmossels. Die oorgrote meerderheid '''skaaldiere''' is waterliewend en kom óf in [[see]]- óf [[varswater]]gebiede voor. 'n Paar skaaldiere is egter ook aangepas om op land te lewe, soos [[grondkrap]]pe en [[houtluis]]e. Die "skaal-" verwys daarna dat hulle as skelet 'n eksterne skaal- of dopstruktuur as omhulsel het. Alhoewel die meeste skaaldiere klein is, wissel hulle [[morfologie (biologie)|morfologie]] drasties en sluit hulle ook groot diere in, soos 70&nbsp;cm-lange krewe en [[spinnekopkrap]]pe met 'n uitgestrekte lengte van 4&nbsp;m.<ref name="Encarta">''Encarta Encyclopedia'' 2005. Article&nbsp;— Crustacean, deur Michael T. Ghiselin</ref> 'n Groot aantal word ook in varswater en op land aangetref. Die kreefagtiges bestaan reeds sedert die [[Kambrium]] (sowat 500 miljoen jaar gelede). Hulle word veral van ander geleedpotiges onderskei op grond van hul twee paar voelers (antennae) en hulle spleetpote. Krappe, krewe, garnale, visluise, houtluise, eendmossels en watervlooie is almal skaaldiere. == Bou == Die Kreefagtiges (klas ''Crustacea'') het net soos [[insek]]te 'n kop, 'n borsstuk (toraks) en 'n agterlyf (abdomen), maar het 'n baie groter verskeidenheid pote. Die skaaldiere, soos hulle ook bekend is, word onder die phylum ''Arthropoda'' geklassifiseer en bestaan reeds sedert die [[Kambrium]] (sowat 500 miljoen jaar gelede). 'n Belangrike kenmerk is die rugskild (karapaks), wat van die kop na agter uitgroei. Dit is dikwels met die borsskild vergroei tot 'n aaneengeslote harnas wat ook die dier se sye en 'n gedeelte van sy pote omhul. 'n Aantal borssegmente is ook baie keer met die kop vergroei tot 'n kopborsstuk. Die ''Crustacea'' se doppe word van tyd tot tyd vervang namate die diere groei. Die kop bestaan uit 'n aantal segmente met twee paar voelers asook drie paar kaakpote (1 paar mandibels en 2 paar maksille), wat gebruik word om voedsel na die mond te bring. Hulle het ook goed ontwikkelde oë. Die ledemate van die borssegment word vir voortbeweging gebruik en die wat aan die agterlyf kan voorkom, word, benewens vir swem of loop, gebruik om die eiers te vervoer of as gryporgane by paring. Kreefagtiges het gesplete pote wat vanuit die eerste segment (protopodiet) in 'n binneste endopodiet en 'n buitenste eksopodiet vertak. Blaaragtige aanhangels (epipodiete) met verskillende funksies kom ook dikwels aan die protopodiet voor. Met uitsondering van die voelers was die ledemate van die vroegste skaaldiere gesplete. Verskillende soorte het later hieruit ontwikkel, naamlik roeipote, swempote en looppote. Die Crustacea verskil ook inwendig van die ander geleedpotiges, naamlik die gifkaakdraers (subphylum Chelicerata) en die trageale diere (subphylum Tracheata). Hulle het byvoorbeeld uitskeidingsorgane in die vorm van voeler- of maksilkliere wat aan die basis van die agterste voelers of aan die basis van die tweede maksille uitloop. Hulle senuweestelsel varieer van 'n eenvoudige touleerstelsel by die primitiewe Crustacea tot 'n uiters gekompliseerde stelsel by die hoëres. Sommige hoër skaaldiere het die vermoë om 'n beseerde ledemaat te amputeer. Krappe, krewe, garnale, visluise, houtluise, eendmossels en watervlooie is almal skaaldiere. Die diere word hoofsaaklik van ander geleedpotiges onderskei op grond van die twee paar voelers en die gesplete pote. == Verspreiding en lewenswyse == Die meeste skaaldiere word in die see aangetref, veral aan die kus of in die boonste watervlakke van die oseane. 'n Groot aantal kom egter ook in varswater voor, byvoorbeeld in mere of riviere tot 5&nbsp;000&nbsp;m bo seevlak. Sommige leef egter op land. Enkele tropiese krappe en sommige landkrappe voer 'n amfibiese bestaan. Die volwasse diere leef naamlik op land, maar lê hulle eiers in die water. Houtluise van die orde Isopoda is egter ware landdiere. Hoewel die meeste houtluise in vogtige gebiede leef, kom sommige selfs in woestyne voor. Die seekakkerlak (''Ligia dilatata'') is 'n voorbeeld hiervan: hulle kom algemeen op Suid-Afrikaanse kuste voor, meestal in die omgewing van die hoogwatermerk. Sekere Crustacea parasiteer op spesies van hul eie orde asook op [[walvis]]se of [[vis]]se. By skaaldiere is die geslagte gewoonlik geskei. Tweeslagtigheid ([[Hermafrodiet|hermafroditisme]]) kom egter ook voor en partenogenese, dit wil sê embriovorming sonder voorafgaande bevrugting, geskied by die mosselkrewe van die subklas Ostracoda en by enkele houtluise. Mannetjies en wyfies verskil gewoonlik aansienlik in bou en grootte. Die mannetjies van die hoër skaaldiere is meestal groter as die wyfies, terwyl die omgekeerde die geval is by die laer skaaldiere. 'n Kenmerkende eienskap van die Crustacea is die verskillende larvale stadia. Die naupliuslarwe, 'n ongesegmenteerde organisme, ontwikkel uit die bevrugte eier. Die organisme het sy naam te danke aan die naupliusoog, 'n sentraal geleë liggevoelige orgaantjie. Die larwe het drie paar aanhangsels soortgelyk aan die twee paar voelers en die eerste paar kaakpote van die volwasse skaaldier. Die onderskeie larvale stadia gaan gepaard met 'n reeks vervellings, waarna die dier se liggaam elke keer verder ontwikkel. Sommige skaaldiere bring 'n aantal larvale stadia in die eier deur en klein skaaldiertjies wat reeds baie soos die volwassenes lyk, broei direk uit die eiers. Die meeste larwes swem vryelik rand en het ooreenkomstig hulle lewenswyse talryke aanhangsels wat hulle dryfvermoë aanhelp. == Hoër kreefagtiges == Meer as die helfte van alle skaaldiere word tot die hoër kreefagtiges gereken (sowat 40&nbsp;000 [[spesie]]s is beskryf). Die groepe behoort tot die klas [[Malacostraca]], en 99% hiervan tot die subklas Eumalacostraca wat die krappe, krewe, garnale, kril en houtluise insluit. In teenstelling met ander kreefagtiges wat dikwels meer as 40 liggaamsegmente het, het die diere altyd 19 segmente. Die hoër skaaldiere verskil egter baie onder mekaar wat vorm, lewenswyse en gedrag betref. Hulle kan swem of loop of passief in waterstrome meegevoer word. Een van die opvallendste kenmerke van 'n groot aantal hoër skaaldiere, is die knypers aan die pote van die borsstuk. Die knypers word gebruik om voedsel na die mond te bring, as wapens en om ʼn maat tydens paring vas te hou. Malacostraca vreet byvoorbeeld allerlei planktondeeltjies wat in die water of op die bodem voorkom, seewiere, vrugte of dooie plante- en dierreste. In die meeste gevalle is hulle sintuie, senuweestelsel en inwendige organe besonder goed ontwikkel. Die dominante subklas Eumalacostraca bestaan uit sestien lewende ordes wat onder drie superordes resorteer, naamlik die Eucarida (krappe, krewe, garnale en kril), Peracarida (isopode, amfipode en mysiede) en Syncarida (klein, primitiewe varswater- en blinde ondergrondse spesies). <!--Phyllocarida, Hoplocarida, Syncarida, Eucarida, Pancarida en Peracarida--> Slegs uiters primitiewe hoër kreefagtiges behoort tot die subklas Phyllocarida, en word gegroepeer onder die orde Leptostraca. Lede van die orde het 'n bolvormige skild of pantser wat die kop en borsstuk beskerm, en die agterlyf eindig in 'n sogenaamde stertvurk. Laasgenoemde ontbreek by ander hoër kreefagtiges. Die subklas Hoplocarida het net een orde, naamlik [[Stomatopoda]] (hottentotsgotkrewe) - diere met sterk agterlywe en lang, buigsame pote, wat soos hottentotsgotte lyk. ''Squilla mantis'' word byvoorbeeld op baie Suid-Europese markte aangetref. Die spesie is 'n groot dier wat goed swem en garnale, visse en weekdiere vreet. Die prooi word met ʼn blitsige beweging van die tweede kaakpoot gevang. Die Syncarida is primitiewe Malacostraca sonder 'n rugskild. Die voorste segment van die borsstuk is ook nie met die kopstuk vergroei nie. Die twee grootste en vernaamste ordes van hoër kreefagtiges word onder die Eucarida geklassifiseer, naamlik ''Decapoda'' en ''Euphausiacea''. ''Panacarida'' het net ses spesies, wat enkele millimeters lank word en in warmwaterbronne asook grotte leef. Die wyfies van dié superorde dra hulle eiers in 'n broeisak op die rug. By die Panacarida het die wyfies 'n soortgelyke broeisak (marsupium) voor aan die sykant van die borsgedeelte. Dit het broeiplate wat aan die basis van die pote ontwikkel net voor of ná die eiers gelê word. Die plate vou oor mekaar en vorm 'n opening in die maagwand waarin die mannetjie sy sperma plaas. == Laer kreefagtiges == Die kreefagtiges wat nie as hoër kreefagtiges geklassifiseer is nie, is vroeër almal as laer kreefagtiges geklassifiseer. Aangesien daar nie 'n duidelike verwante eenheid is nie, word dié diere egter nou in tien subklasse verdeel. Onderstaande klassifikasie is een variant van só 'n indeling; taksonome verskil egter soms van mekaar en dus word ander klassifikasies ook gebruik. * Cephalocarida * Lipostraca * Anostraca * Phyllopoda * Ostracoda (skulpkrefies) * Copepoda (roeipootkrewe) * Mystacocarida * Branchiura (visluise) * Ascothoracida * Cirripedia (eendemossels) == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronnelys == * [[Kennis (ensiklopedie)|''Kennis'']], 1980, vol 5, bl. 842-843, {{ISBN|0 7981 0827 4}} * ''[[Wêreldspektrum]]'', 1982, {{ISBN|0908409567}} band == Eksterne skakels == * {{Wikt-inlyn|skaaldier}} {{Normdata}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Skaaldiere| ]] 5u8kbiozijn334kt2txct4kmwekcfyv 2967921 2967920 2026-09-17T07:57:14Z JMK 649 2967921 wikitext text/x-wiki {{Taksoboks | name = Skaaldiere | image = Abludomelita obtusata.jpg | image_width = 250px | image_caption = ''Abludomelita obtusata'' uit Belgiese waters – dit is een van die amfipode, een van 16 ordes in die hoër kreefagtiges (klas [[Malacostraca]]) | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Arthropoda]] | subphylum = '''Crustacea''' | subphylum_authority = [[Morten Thrane Brünnich|Brünnich]], 1772 | subdivision_ranks = [[Klas (biologie)|Klasse]] & Subklasse | subdivision = [[Thylacocephala]]? [[Branchiopoda]] : [[Phyllopoda]] : [[Fairy shrimp|Sarsostraca]] [[Remipedia]]<br /> [[Cephalocarida]]<br /> [[Maxillopoda]] : [[Thecostraca]] : [[Tantulocarida]] : [[Branchiura]] : [[Pentastomida]] : [[Mystacocarida]] : [[Copepoda]] [[Ostracod]]a : [[Myodocopa]] : [[Podocopa]] [[Malacostraca]] : [[Phyllocarida]] : [[Hoplocarida]] : [[Eumalacostraca]] }} '''Skaaldiere''' of '''krustaseë''' (''Crustacea'') is 'n groot groep [[geleedpotige]]s (''Arthropoda''), wat uit byna 52&nbsp;000 [[spesie]]s bestaan<ref name="M&D">{{cite book |url=http://www.nhm.org/research/publications/CrustaceaClassification.pdf |title=An Updated Classification of the Recent Crustacea |author=Martin, JW & Davis, GE |year=2001 |pages=132 pp |publisher=Natural History Museum of Los Angeles County |access-date= 7 Februarie 2009 |archive-date=25 Mei 2006 |archive-url=http://web.archive.bibalex.org/web/20060525172232/http://www.nhm.org/research/publications/CrustaceaClassification.pdf |url-status=dead }}</ref> en gewoonlik as 'n subfilum behandel word.<ref>{{ITIS|ID=83677|taxon=Crustacea|access-date=1 Mei 2006}}</ref> Die groep sluit 'n aantal bekende diere in, soos [[krap]]pe, [[kreef|krewe]], [[garnaal|garnale]], [[planktonkrefie]]s en eendmossels. Die oorgrote meerderheid '''skaaldiere''' is waterliewend en kom óf in [[see]]- óf [[varswater]]gebiede voor. 'n Paar skaaldiere is egter ook aangepas om op land te lewe, soos [[grondkrap]]pe en [[houtluis]]e. Die "skaal-" verwys daarna dat hulle as skelet 'n eksterne skaal- of dopstruktuur as omhulsel het. Alhoewel die meeste skaaldiere klein is, wissel hulle [[morfologie (biologie)|morfologie]] drasties en sluit hulle ook groot diere in, soos 70&nbsp;cm-lange krewe en [[spinnekopkrap]]pe met 'n uitgestrekte lengte van 4&nbsp;m.<ref name="Encarta">''Encarta Encyclopedia'' 2005. Article&nbsp;— Crustacean, deur Michael T. Ghiselin</ref> 'n Groot aantal word ook in varswater en op land aangetref. Die kreefagtiges bestaan reeds sedert die [[Kambrium]] (sowat 500 miljoen jaar gelede). Hulle word veral van ander geleedpotiges onderskei op grond van hul twee paar voelers (antennae) en hulle spleetpote. Krappe, krewe, garnale, visluise, houtluise, eendmossels en watervlooie is almal skaaldiere. == Bou == Die Kreefagtiges (klas Crustacea) het net soos [[insek]]te 'n kop, 'n borsstuk (toraks) en 'n agterlyf (abdomen), maar het 'n baie groter verskeidenheid pote. Die skaaldiere, soos hulle ook bekend is, word onder die phylum [[Arthropoda]] geklassifiseer en bestaan reeds sedert die [[Kambrium]] (sowat 500 miljoen jaar gelede). 'n Belangrike kenmerk is die rugskild (karapaks), wat van die kop na agter uitgroei. Dit is dikwels met die borsskild vergroei tot 'n aaneengeslote harnas wat ook die dier se sye en 'n gedeelte van sy pote omhul. 'n Aantal borssegmente is ook baie keer met die kop vergroei tot 'n kopborsstuk. Die Crustacea se doppe word van tyd tot tyd vervang namate die diere groei. Die kop bestaan uit 'n aantal segmente met twee paar voelers asook drie paar kaakpote (1 paar mandibels en 2 paar maksille), wat gebruik word om voedsel na die mond te bring. Hulle het ook goed ontwikkelde oë. Die ledemate van die borssegment word vir voortbeweging gebruik en die wat aan die agterlyf kan voorkom, word, benewens vir swem of loop, gebruik om die eiers te vervoer of as gryporgane by paring. Kreefagtiges het gesplete pote wat vanuit die eerste segment (protopodiet) in 'n binneste endopodiet en 'n buitenste eksopodiet vertak. Blaaragtige aanhangels (epipodiete) met verskillende funksies kom ook dikwels aan die protopodiet voor. Met uitsondering van die voelers was die ledemate van die vroegste skaaldiere gesplete. Verskillende soorte het later hieruit ontwikkel, naamlik roeipote, swempote en looppote. Die Crustacea verskil ook inwendig van die ander geleedpotiges, naamlik die gifkaakdraers (subphylum Chelicerata) en die trageale diere (subphylum Tracheata). Hulle het byvoorbeeld uitskeidingsorgane in die vorm van voeler- of maksilkliere wat aan die basis van die agterste voelers of aan die basis van die tweede maksille uitloop. Hulle senuweestelsel varieer van 'n eenvoudige touleerstelsel by die primitiewe Crustacea tot 'n uiters gekompliseerde stelsel by die hoëres. Sommige hoër skaaldiere het die vermoë om 'n beseerde ledemaat te amputeer. Krappe, krewe, garnale, visluise, houtluise, eendmossels en watervlooie is almal skaaldiere. Die diere word hoofsaaklik van ander geleedpotiges onderskei op grond van die twee paar voelers en die gesplete pote. == Verspreiding en lewenswyse == Die meeste skaaldiere word in die see aangetref, veral aan die kus of in die boonste watervlakke van die oseane. 'n Groot aantal kom egter ook in varswater voor, byvoorbeeld in mere of riviere tot 5&nbsp;000&nbsp;m bo seevlak. Sommige leef egter op land. Enkele tropiese krappe en sommige landkrappe voer 'n amfibiese bestaan. Die volwasse diere leef naamlik op land, maar lê hulle eiers in die water. Houtluise van die orde Isopoda is egter ware landdiere. Hoewel die meeste houtluise in vogtige gebiede leef, kom sommige selfs in woestyne voor. Die seekakkerlak (''Ligia dilatata'') is 'n voorbeeld hiervan: hulle kom algemeen op Suid-Afrikaanse kuste voor, meestal in die omgewing van die hoogwatermerk. Sekere Crustacea parasiteer op spesies van hul eie orde asook op [[walvis]]se of [[vis]]se. By skaaldiere is die geslagte gewoonlik geskei. Tweeslagtigheid ([[Hermafrodiet|hermafroditisme]]) kom egter ook voor en partenogenese, dit wil sê embriovorming sonder voorafgaande bevrugting, geskied by die mosselkrewe van die subklas Ostracoda en by enkele houtluise. Mannetjies en wyfies verskil gewoonlik aansienlik in bou en grootte. Die mannetjies van die hoër skaaldiere is meestal groter as die wyfies, terwyl die omgekeerde die geval is by die laer skaaldiere. 'n Kenmerkende eienskap van die Crustacea is die verskillende larvale stadia. Die naupliuslarwe, 'n ongesegmenteerde organisme, ontwikkel uit die bevrugte eier. Die organisme het sy naam te danke aan die naupliusoog, 'n sentraal geleë liggevoelige orgaantjie. Die larwe het drie paar aanhangsels soortgelyk aan die twee paar voelers en die eerste paar kaakpote van die volwasse skaaldier. Die onderskeie larvale stadia gaan gepaard met 'n reeks vervellings, waarna die dier se liggaam elke keer verder ontwikkel. Sommige skaaldiere bring 'n aantal larvale stadia in die eier deur en klein skaaldiertjies wat reeds baie soos die volwassenes lyk, broei direk uit die eiers. Die meeste larwes swem vryelik rand en het ooreenkomstig hulle lewenswyse talryke aanhangsels wat hulle dryfvermoë aanhelp. == Hoër kreefagtiges == Meer as die helfte van alle skaaldiere word tot die hoër kreefagtiges gereken (sowat 40&nbsp;000 [[spesie]]s is beskryf). Die groepe behoort tot die klas [[Malacostraca]], en 99% hiervan tot die subklas Eumalacostraca wat die krappe, krewe, garnale, kril en houtluise insluit. In teenstelling met ander kreefagtiges wat dikwels meer as 40 liggaamsegmente het, het die diere altyd 19 segmente. Die hoër skaaldiere verskil egter baie onder mekaar wat vorm, lewenswyse en gedrag betref. Hulle kan swem of loop of passief in waterstrome meegevoer word. Een van die opvallendste kenmerke van 'n groot aantal hoër skaaldiere, is die knypers aan die pote van die borsstuk. Die knypers word gebruik om voedsel na die mond te bring, as wapens en om ʼn maat tydens paring vas te hou. Malacostraca vreet byvoorbeeld allerlei planktondeeltjies wat in die water of op die bodem voorkom, seewiere, vrugte of dooie plante- en dierreste. In die meeste gevalle is hulle sintuie, senuweestelsel en inwendige organe besonder goed ontwikkel. Die dominante subklas Eumalacostraca bestaan uit sestien lewende ordes wat onder drie superordes resorteer, naamlik die Eucarida (krappe, krewe, garnale en kril), Peracarida (isopode, amfipode en mysiede) en Syncarida (klein, primitiewe varswater- en blinde ondergrondse spesies). <!--Phyllocarida, Hoplocarida, Syncarida, Eucarida, Pancarida en Peracarida--> Slegs uiters primitiewe hoër kreefagtiges behoort tot die subklas Phyllocarida, en word gegroepeer onder die orde Leptostraca. Lede van die orde het 'n bolvormige skild of pantser wat die kop en borsstuk beskerm, en die agterlyf eindig in 'n sogenaamde stertvurk. Laasgenoemde ontbreek by ander hoër kreefagtiges. Die subklas Hoplocarida het net een orde, naamlik [[Stomatopoda]] (hottentotsgotkrewe) - diere met sterk agterlywe en lang, buigsame pote, wat soos hottentotsgotte lyk. ''Squilla mantis'' word byvoorbeeld op baie Suid-Europese markte aangetref. Die spesie is 'n groot dier wat goed swem en garnale, visse en weekdiere vreet. Die prooi word met ʼn blitsige beweging van die tweede kaakpoot gevang. Die Syncarida is primitiewe Malacostraca sonder 'n rugskild. Die voorste segment van die borsstuk is ook nie met die kopstuk vergroei nie. Die twee grootste en vernaamste ordes van hoër kreefagtiges word onder die Eucarida geklassifiseer, naamlik Decapoda en Euphausiacea. Panacarida het net ses spesies, wat enkele millimeters lank word en in warmwaterbronne asook grotte leef. Die wyfies van dié superorde dra hulle eiers in 'n broeisak op die rug. By die Panacarida het die wyfies 'n soortgelyke broeisak (marsupium) voor aan die sykant van die borsgedeelte. Dit het broeiplate wat aan die basis van die pote ontwikkel net voor of ná die eiers gelê word. Die plate vou oor mekaar en vorm 'n opening in die maagwand waarin die mannetjie sy sperma plaas. == Laer kreefagtiges == Die kreefagtiges wat nie as hoër kreefagtiges geklassifiseer is nie, is vroeër almal as laer kreefagtiges geklassifiseer. Aangesien daar nie 'n duidelike verwante eenheid is nie, word dié diere egter nou in tien subklasse verdeel. Onderstaande klassifikasie is een variant van só 'n indeling; taksonome verskil egter soms van mekaar en dus word ander klassifikasies ook gebruik. * Cephalocarida * Lipostraca * Anostraca * Phyllopoda * Ostracoda (skulpkrefies) * Copepoda (roeipootkrewe) * Mystacocarida * Branchiura (visluise) * Ascothoracida * Cirripedia (eendemossels) == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronnelys == * [[Kennis (ensiklopedie)|''Kennis'']], 1980, vol 5, bl. 842-843, {{ISBN|0 7981 0827 4}} * ''[[Wêreldspektrum]]'', 1982, {{ISBN|0908409567}} band == Eksterne skakels == * {{Wikt-inlyn|skaaldier}} {{Normdata}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Skaaldiere| ]] gd47xgsnjbzh4xudgi5sj6nq5d784gb 0 37003 2967931 2878304 2026-09-17T08:57:06Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2967931 wikitext text/x-wiki {{Taksoboks | name = Swartrenoster | status = CR | status_system = iucn3.1 | trend = up | status_ref = | image = Black rhino.jpg | image_width = 240px | image_caption = 'n Swartrenoster in die Tarongadieretuin van [[Sydney]], [[Australië]] | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Chordata]] | classis = [[Mammalia]] | ordo = [[Perissodactyla]] | familia = [[Rhinocerotidae]] | genus = '''''Diceros''''' | species = '''''D. bicornis''''' | binomial = ''Diceros bicornis'' | binomial_authority = [[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758 | subdivision_ranks = [[Subspesie]]s | subdivision = ''Diceros bicornis michaeli''<br /> ''Diceros bicornis longipes''†<br /> ''Diceros bicornis minor''<br /> ''Diceros bicornis bicornis'' | range_map = Historical range (c. 1700 A.D.) of Diceros bicornis..svg | range_map_caption = Die swartrenoster se oorspronklike verspreiding (ca. 1700 n.C.).<ref name=Hillma994>{{cite journal | url = http://www.science.smith.edu/departments/Biology/VHAYSSEN/msi/pdf/i0076-3519-455-01-0001.pdf |format=PDF |journal = Mammalian Species | title = ''Diceros bicornis'' | author = Hillman-Smith, A.K.K. & Groves, C.P. | year = 1994 | doi = 10.2307/3504292 | pages = 1–8 | jstor = 3504292 | issue = 455 }}</ref> Gestreep: Moontlike historiese verspreiding in Wes-Afrika.<ref name=Rookmaker2004>{{cite journal | url = http://www.rhinoresourcecenter.com/pdf_files/117/1175862484.pdf | format = PDF | journal = African Zoology | title = Historical distribution of the black rhinoceros (''Diceros bicornis'') in West Africa | author = Rookmaaker, L.C. | year = 2004 | pages = 63–70 | volume = 39 | issue = 1 | access-date = 31 Desember 2015 | archive-date = 25 Mei 2013 | archive-url = https://web.archive.org/web/20130525105840/http://www.rhinoresourcecenter.com/pdf_files/117/1175862484.pdf | url-status = dead }}</ref> | range_map2 = Black Rhinoceros area.svg | range_map2_caption = Die swartrenoster se huidige verspreiding<br /> {{columns |col1 = {{Legend|SaddleBrown|inheems}} {{Legend|DeepPink|heringevoer}} {{Legend|red|ingevoer}} |col2 = {{Legend|Coral|moontlik uitgestorwe}} {{Legend|black|uitgestorwe}}}} }} Die '''swartrenoster''' (''Diceros bicornis'') is 'n [[renoster]]spesie endemies aan die oostelike en suidelike gebiede van [[Afrika]]. Saam met die [[witrenoster]] is dit een van die twee renostersoorte wat in [[Suid-Afrika]] voorkom. Die spesie in die algemeen word geklassifiseer as 'n [[Kritiek bedreigde spesie|kritiek bedreig]]. In die 1970's was daar nog 'n geraamde 65&nbsp;000 swartrenosters in lewe, wat weens stroping egter gedaal het tot 'n laagtepunt van minder as 2&nbsp;300 in 1993. Hul getalle het herstel tot 4&nbsp;880 in 2010, en tussen 5&nbsp;366 en 5&nbsp;627 in 2020.<ref name="somer1">{{cite web |last1=Somerville |first1=Keith |title=Rhino poaching down in South Africa and Namibia but on the rise in Botswana |url=https://talkinghumanities.blogs.sas.ac.uk/2020/03/03/rhino-poaching-down-in-south-africa-and-namibia-but-on-the-rise-in-botswana/ |website=talkinghumanities.blogs.sas.ac.uk |publisher=talking humanities |date=3 March 2020 |accessdate=6 March 2020 |archive-date=31 Oktober 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201031170004/https://talkinghumanities.blogs.sas.ac.uk/2020/03/03/rhino-poaching-down-in-south-africa-and-namibia-but-on-the-rise-in-botswana/ |url-status=dead }}</ref> Gevolglik het hul bevolking van hul laagtepunt (1993-1995) meer as verdubbel, maar daar is steeds 90% minder swartrenosters as drie mensegenerasies gelede.<ref>{{IUCN|id=6557|taxon="Diceros bicornis" |assessors=Emslie, R. |assessment_year=2012 | version = 2014.2 | accessdate=2014-09-09 }}</ref> == Verspreiding en habitat == Swartrenosters word aangetref in gebiede met beskikbare water, in areas tussen woud en grasvlaktes. Vroeër het die swartrenoster van ongeveer 10 grade Noord tot by die punt van Afrika voorkgekom. Die verspreidingsgebied is egter hewig verklein en die dier is vandag beperk tot wildreservate in [[Kenia]], [[Tanzanië]], [[Namibië]], [[Zambië]] en [[Suid-Afrika]]. Die [[Internasionale Unie vir die Bewaring van die Natuur]] het op [[7 Julie]] [[2006]] aangekondig dat een van die swartrenostersubspesies, ''Diceros bicornis longipes'', voorlopig as uitgesterf beskou word.<ref name=Times>{{cite news |url=http://www.timesonline.co.uk/article/0,,3-2260631,00.html |title=West African black rhino 'is extinct' |work=[[The Times]] |date=7 Julie 2006 |access-date=9 Oktober 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20080905035926/http://www.timesonline.co.uk/article/0,,3-2260631,00.html |archive-date=5 September 2008 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> == Voorkoms == Die naam is misleidend, aangesien die renoster meer 'n donker grys-bruinerige kleur het. Die maklikste manier om die swartrenoster van die witrenoster te onderskei is deur sy gepunte bolip wat oor sy onderlip strek. Die witrenoster het 'n wyer, vierkantige bolip en is 'n grasvreter. Swartrenosters is blaarvreters en hou hule kop dikwels hoër as die witrenosters. 'n Volwasse swartrenoster weeg tussen 1000 en 2000&nbsp;kg, 'n gemiddelde hoogte van ongeveer 160&nbsp;cm en 'n lengte van 3 tot 3,7 meter (sy 70&nbsp;cm-lange stert uitgesluit). 'n Ander kenmerk van enige renoster is sy horing: 'n swartrenoster se voorste horing kan tot 135&nbsp;cm lang wees en sy tweede horing tot 46&nbsp;cm. == Voortplanting == Paring vind dwarsdeur die jaar plaas, alhoewel daar piektye in sommige gebiede is. Na 'n draagtyd van 18 maande gee die koei geboorte aan 'n enkele kalfie. Die koei sal elke twee tot vyf jaar geboorte skenk. Na 2,5 tot 3,5 jaar kan die kleintjie onafhanklik van sy ouers funksioneer. Koeie is teen 4-6 jaar geslagsryp en bulle teen 7-9 jaar. In gevangenskap kan swartrenosters tot 45 jaar oud word. == Dieet == Swartrenosters gebruik hulle lippe om blare en ander plantagtige materiaal mee af te skeur. In teenstelling hiermee gebruik die witrenoster sy breë lip om gras na sy mond te "vee". Renosters benodig vars [[drinkwater]] en sal dus nie te ver van waterbronne dwaal nie. == Gedrag == [[Lêer:Diceros bicornis (Etosha).jpg|duimnael|links|Swartrenoster moeder en kalf in die [[Nasionale Etoshawildtuin]], [[Namibië]].]] Swartrenosters baai graag in vlak watergate. Die water help moontlik om die renosters af te koel, terwyl die modder hulle moontlik 'n beskermende lagie teen bytende vlieë bied. Hulle is nie trekdiere nie en hulle tuisgebied oorvleuel. Alhoewel bulle waarskynlik territoriaal is, sal hulle ander ondergeskikte bulle in hulle gebiede duld. Koeie bly gewoonlik alleen saam het haar kalfies, maar sal soms 'n weggooikalfie tot die groep toelaat. Renosters loop saam in los groepe van tot 13 diere. Die swartrenosters is onvoorspelbaar en kan gevaarlik wees. Hulle het nie baie goeie visie nie, maar 'n uitstekende reuksintuig en sal mense, voertuie of kampeerplekke bestorm as hulle mense ruik. 'n Swartrenoster kan 'n spoed van 45&nbsp;km/h haal wanneer hy hardloop. Meeste bestormings is alleen bedoel om die vyand af te skrik en word nie met 'n aanval gevolg nie, maar swartrenosters kan ernstige skade berokken wanneer hulle wel aanval. == Menslike bedreiging == Die swartrenoster se horing is 'n uiters gewilde tradisionele medisyne in [[China]], [[Taiwan]], [[Hongkong]] en [[Singapoer]] en as 'n ornamentele dolkhandvatsel in Noord-Afrika en die [[Midde-Ooste]]. Die aanvraag vir swartrenosters se horing is so groot dat 'n beraamde 90% van alle swartrenostersterftes as gevolg van stroping vir die horing is. == Sien ook == * [[Witrenoster]] * [[Lys van Suider-Afrikaanse soogdiere]] == Bronnelys en verwysings == * ''Soogdiere van die Krugerwildtuin en ander Nasionale Parke'' (1979). Saamgestel deur Die Nasionale Parkeraad. 'n Publikasie van die Raad van Kuratore vir Nasionale Parke van die Republiek van Suid-Afrika. {{ISBN|0-86953-027-5}}. * Jansa, S. 1999. [http://animaldiversity.ummz.umich.edu/site/accounts/information/Diceros_bicornis.html ''Diceros bicornis''], ''Animal Diversity Web''. {{Verwysings|2}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn|Diceros bicornis}} {{Wikt-inlyn|swartrenoster}} {{Wikispecies-inlyn|Diceros bicornis}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Renosters]] b6uiczs6z5y5amwj1nljx0vk3dfg5sy 0 39794 2967810 2606290 2026-09-16T19:40:19Z SpesBona 2720 Hersien 2967810 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Tennisspeler | spelernaam = Serena Williams | beeld = [[Lêer:Serena Williams Wimbledon 2015.jpg|250px]] | onderskrif = Serena Williams tydens die [[Wimbledon-kampioenskap]] in 2015 | vollenaam = Serena Jameka Williams | noemnaam = | land = {{vlagland|Verenigde State van Amerika}} | woonplek = Palm Beach Gardens, [[Florida]]<ref name=WTAStats>{{en}} {{cite web |url=https://www.wtatennis.com/players/230234/serena-williams |title=Serena Williams |publisher=Women's Tennis Association |accessdate=14 September 2026}}</ref> | geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1981|9|26}}<ref name="WTAStats" /> | geboorteplek = [[Saginaw]], [[Michigan]]<ref name="WTAStats" /> | sterftedatum = | sterfteplek = | lengte = 1,75&nbsp;m<ref name="WTAStats" /> | gewig = | college = | afrigter = Richard Williams (1994–2022)<br />Oracene Price (1994–2003)<br />Patrick Mouratoglou (2012–2022)<br />Eric Hechtman (2022)<br />Rennae Stubbs (2022)<ref name="WTAStats" /> | beginpro = Oktober 1995<ref name="WTAStats" /> | afgetree = September 2022<ref name="WTAStats" /> | speel = Regshandig (tweehandig handrughou)<ref name="WTAStats" /> | loopbaanwengeld = $94&nbsp;966&nbsp;162 <small>(soos op 14 September 2026)</small><ref name="WTAStats" /> <small>(1ste van alle tye onder vroue-atlete en 4de van alle tye onder tennis-atlete)</small><ref>{{en}} {{cite web |url=http://wtafiles.wtatennis.com/pdf/rankings/All_Career_Prize_Money.pdf |title=Career Prize Money Leaders |publisher=Women's Tennis Association |format=PDF |date=14 September 2026 |accessdate=14 September 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.forbes.com/profile/serena-williams/#24580ace4e48 |title=Serena Williams |work=Forbes.com |accessdate=14 September 2026}}</ref> | tennishsjaar = | tennishsid = | webblad = [http://www.serenawilliams.com/ serenawilliams.com] | enkelspelrekord = 858–157 (84,5%)<ref name="WTAStats" /> | enkelspeltitels = 73 WTA<ref name="WTAStats" /> <small>(5de in algehele ranglys)</small> | hoogsteenkelspelrang = No. '''1''' (8 Julie 2002)<ref name="WTAStats" /> | huidigeenkelspelrang = No. 1211 (14 September 2026)<ref name="WTAStats" /> | AustralieseOpeuitslag = '''W''' (2003, 2005, 2007, 2009, 2010, 2015, 2017) | AustralieseOpejunioruitslag = | AustralieseOpesenioruitslag = | FranseOpeuitslag = '''W''' (2002, 2013, 2015) | FranseOpejunioruitslag = | FranseOpesenioruitslag = | Wimbledonuitslag = '''W''' (2002, 2003, 2009, 2010, 2012, 2015, 2016) | Wimbledonjunioruitslag = | Wimbledonsenioruitslag = | VSAOpeuitslag = '''W''' (1999, 2002, 2008, 2012, 2013, 2014) | VSAOpejunioruitslag = | VSAOpesenioruitslag = | Andertoernooie = Groot toernooie | MeestersBekeruitslag = '''W''' (2001, 2009, 2012, 2013, 2014) | WTAKampioenskapuitslag = | Olimpieseuitslag = [[Lêer:Gold medal.svg|20px]] '''Goue medalje''' ([[Olimpiese Somerspele 2012|2012]]) | dubbelspelrekord = 193–38 (83,5%)<ref name="WTAStats" /> | dubbelspeltitels = 23 WTA<ref name="WTAStats" /> | hoogstedubbelspelrang = No. '''1''' (21 Junie 2010)<ref name="WTAStats" /> | huidigedubbelspelrang = No. 527 (14 September 2026)<ref name="WTAStats" /> | AustralieseOpeDubbelspeluitslag = '''W''' (2001, 2003, 2009, 2010) | AustralieseOpeDubbelspeljunioruitslag = | AustralieseOpeDubbelspelsenioruitslag = | FranseOpeDubbelspeluitslag = '''W''' (1999, 2010) | FranseOpeDubbelspeljunioruitslag = | FranseOpeDubbelspelsenioruitslag = | WimbledonDubbelspeluitslag = '''W''' (2000, 2002, 2008, 2009, 2012, 2016) | WimbledonDubbelspeljunioruitslag = | WimbledonDubbelspelsenioruitslag = | VSAOpeDubbelspeluitslag = '''W''' (1999, 2009) | VSAOpeDubbelspeljunioruitslag = | VSAOpeDubbelspelsenioruitslag = | AndertoernooieDubbelspel = Groot dubbelspeltoernooie | MeestersbekerDubbelspeluitslag = HE (2009) | WTAKampioenskapDubbelspeluitslag = | OlimpieseDubbelspeluitslag = [[Lêer:Gold medal.svg|20px]] '''Goue medalje''' ([[Olimpiese Somerspele 2000|2000]], [[Olimpiese Somerspele 2008|2008]], 2012) | Gemeng = Gemengde dubbelspel | gemengdetitels = 2 | gemengderekord = 27–4 (87,1%) | AustralieseOpeGemengdeuitslag = E (1999) | FranseOpeGemengdeuitslag = E (1998) | WimbledonGemengdeuitslag = '''W''' (1998) | VSAOpeGemengdeuitslag = '''W''' (1998) | opgedateer = 14 September 2026 }} '''Serena Jameka Williams''' (gebore [[26 September]] [[1981]] in [[Saginaw]], [[Michigan]]) is 'n voormalige [[Verenigde State van Amerika|Amerikaanse]] professionele [[tennis]]speelster. Sy is op vier afsonderlike geleenthede deur die internasionale ''Women's Tennis Association'' as die Wêreldnr. 1 gelys.<ref name="WTAStats" /> Sy is die huidige Olimpiese vroue-enkelspelwenner en het reeds 37 [[Grand Slam (tennis)|Grand Slam]]-titels gewen: 23 in enkelspelle, 14 in dubbelspelle en 2 in gemengde dubbelspelle. Sy het ook vier Olimpiese goue medaljes in die dubbelspel vir vroue gewen. Sy is die mees onlangse speelster wat al vier Grand Slam-titels tegelykertyd gehou het (sewe Australiese, drie Franse Ope, sewe Wimbledon-kampioenskappe en ses VS Opes). Sy het meer Grand Slams as enige ander aktiewe speelster en ook meer prysgeld as enige ander sportvrou in die geskiedenis gewen. Sy is die jonger suster van die voormalige Wêreldnr. 1 professionele vrouetennisspeler [[Venus Williams]]; die susters het sedert 1998 31 professionele wedstryde teen mekaar gespeel, waarvan Serena 19 gewen het. Sy word deur baie as een van die beste tennisspelers van alle tye beskou. == Grand Slam-rekord == [[Lêer:Serena Williams at the Summer Olympics 2016.jpg|duimnael|links|upright|Serena Williams tydens die [[Olimpiese Somerspele 2016]] in [[Rio de Janeiro]]]] [[Lêer:Serena Williams wins Gold cropped.jpg|duimnael|links|upright|Serena Williams nadat sy tydens die [[Olimpiese Somerspele 2012]] in [[Londen]] die goue medalje gewen het]] [[Lêer:Melbourne Australian Open 2010 Serena Serve.jpg|duimnael|links|upright|Serena Williams tydens die [[Australiese Ope (tennis)|Australiese Ope]] in 2010]] Die tabel toon Serena Williams se prestasie tydens elk van die [[Grand Slam (tennis)|Grand Slam]]-toernooie in enkelspel vir vroue waaraan sy deelgeneem het: {| class="wikitable" style="text-align: center;" width = 60%; !width=10%| Jaar !width=20%| [[Australiese Ope (tennis)|Australiese Ope]] !width=20%| [[Franse Ope]] !width=20%| [[Wimbledon-kampioenskap|Wimbledon]] !width=20%| [[VSA-Ope (tennis)|VSA-Ope]] |- |1998 |style="background:#afeeee;"| Rondte 2 |style="background:#afeeee;"| Rondte 4 |style="background:#afeeee;"| Rondte 3 |style="background:#afeeee;"| Rondte 3 |- |1999 |style="background:#afeeee;"| Rondte 3 |style="background:#afeeee;"| Rondte 3 | ''Beseer'' |style="background:#00ff00;"| '''Wenner''' |- |2000 |style="background:#afeeee;"| Rondte 4 | ''Beseer'' |style="background:yellow;"| Halfeindstryd |style="background:#ffebcd;"| Kwarteindstryd |- |2001 |style="background:#ffebcd;"| Kwarteindstryd |style="background:#ffebcd;"| Kwarteindstryd |style="background:#ffebcd;"| Kwarteindstryd |style="background:#D8BFD8;"| Eindstryd |- |2002 | ''Beseer'' |style="background:#00ff00;"| '''Wenner''' |style="background:#00ff00;"| '''Wenner''' |style="background:#00ff00;"| '''Wenner''' |- |2003 |style="background:#00ff00;"| '''Wenner''' |style="background:yellow;"| Halfeindstryd |style="background:#00ff00;"| '''Wenner''' | ''Beseer'' |- |2004 | ''Beseer'' |style="background:#ffebcd;"| Kwarteindstryd |style="background:#D8BFD8;"| Eindstryd |style="background:#ffebcd;"| Kwarteindstryd |- |2005 |style="background:#00ff00;"| '''Wenner''' | ''Beseer'' |style="background:#afeeee;"| Rondte 3 |style="background:#afeeee;"| Rondte 4 |- |2006 |style="background:#afeeee;"| Rondte 3 | ''Beseer'' | ''Beseer'' |style="background:#afeeee;"| Rondte 4 |- |2007 |style="background:#00ff00;"| '''Wenner''' |style="background:#ffebcd;"| Kwarteindstryd |style="background:#ffebcd;"| Kwarteindstryd |style="background:#ffebcd;"| Kwarteindstryd |- |2008 |style="background:#ffebcd;"| Kwarteindstryd |style="background:#afeeee;"| Rondte 3 |style="background:#D8BFD8;"| Eindstryd |style="background:#00ff00;"| '''Wenner''' |- |2009 |style="background:#00ff00;"| '''Wenner''' |style="background:#ffebcd;"| Kwarteindstryd |style="background:#00ff00;"| '''Wenner''' |style="background:yellow;"| Halfeindstryd |- |2010 |style="background:#00ff00;"| '''Wenner''' |style="background:#ffebcd;"| Kwarteindstryd |style="background:#00ff00;"| '''Wenner''' | ''Beseer'' |- |2011 | ''Beseer'' | ''Beseer'' |style="background:#afeeee;"| Rondte 4 |style="background:#D8BFD8;"| Eindstryd |- |2012 |style="background:#afeeee;"| Rondte 4 |style="background:#afeeee;"| Rondte 1 |style="background:#00ff00;"| '''Wenner''' |style="background:#00ff00;"| '''Wenner''' |- |2013 |style="background:#ffebcd;"| Kwarteindstryd |style="background:#00ff00;"| '''Wenner''' |style="background:#afeeee;"| Rondte 4 |style="background:#00ff00;"| '''Wenner''' |- |2014 |style="background:#afeeee;"| Rondte 4 |style="background:#afeeee;"| Rondte 2 |style="background:#afeeee;"| Rondte 3 |style="background:#00ff00;"| '''Wenner''' |- |2015 |style="background:#00ff00;"| '''Wenner''' |style="background:#00ff00;"| '''Wenner''' |style="background:#00ff00;"| '''Wenner''' |style="background:yellow;"| Halfeindstryd |- |2016 |style="background:#D8BFD8;"| Eindstryd |style="background:#D8BFD8;"| Eindstryd |style="background:#00ff00;"| '''Wenner''' |style="background:yellow;"| Halfeindstryd |- |2017 |style="background:#00ff00;"| '''Wenner''' | ''Beseer'' | ''Beseer'' | ''Beseer'' |- |2018 | ''Beseer'' |style="background:#afeeee;"| Rondte 4 |style="background:#D8BFD8;"| Eindstryd |style="background:#D8BFD8;"| Eindstryd |- |2019 |style="background:#ffebcd;"| Kwarteindstryd |style="background:#afeeee;"| Rondte 3 |style="background:#D8BFD8;"| Eindstryd |style="background:#D8BFD8;"| Eindstryd |- |2020 |style="background:#afeeee;"| Rondte 3 |style="background:#afeeee;"| Rondte 2 | ''Toernooi nie gehou nie'' |style="background:yellow;"| Halfeindstryd |- |2021 |style="background:yellow;"| Halfeindstryd |style="background:#afeeee;"| Rondte 4 |style="background:#afeeee;"| Rondte 1 | ''Nie deelgeneem nie'' |- |2022 | ''Nie deelgeneem nie'' | ''Nie deelgeneem nie'' |style="background:#afeeee;"| Rondte 1 |style="background:#afeeee;"| Rondte 3 |- |2026 | ''Nie deelgeneem nie'' | ''Nie deelgeneem nie'' |style="background:#afeeee;"| Rondte 1 | ''Nie deelgeneem nie'' |} == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn}} * {{en}} [http://www.serenawilliams.com/ Amptelike webtuiste] * {{en}} [https://www.itftennis.com/en/players/serena-williams/800205424/usa/wt/s/overview/ Serena Williams se ITF-profiel] * {{en}} [https://www.wtatennis.com/players/230234/serena-williams Serena Williams se WTA-profiel] * {{en}} {{IMDb naam|1102987}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Williams, Serena}} [[Kategorie:Amerikaanse tennisspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1981]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Olimpiese deelnemers]] dp9vqw5202dh5ohg5wfwuifylez1i8h 0 41069 2967786 2917428 2026-09-16T19:00:35Z SpesBona 2720 Hersien 2967786 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{Inligtingskas Tennisspeler | spelernaam = Gaël Monfils | beeld = [[Lêer:Monfils WM16 (7) (28135964710).jpg|220px]] | onderskrif = Gaël Monfils tydens die [[Wimbledon-kampioenskap]] in 2016 | vollenaam = Gaël Sébastien Monfils | noemnaam = | land = {{vlagland|Frankryk}} | woonplek = [[Genève]], [[Switserland]]<ref name=atp_profile>{{en}} {{cite web |url=https://www.atptour.com/en/players/gael-monfils/mc65/overview |title=Player profile – Gaël Monfils |publisher=ATP World Tour |accessdate=14 September 2026}}</ref> | geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1986|9|1}}<ref name=atp_profile /> | geboorteplek = [[Parys]], [[Frankryk]]<ref name=atp_profile /> | sterftedatum = | sterfteplek = | lengte = 1,93&nbsp;m<ref name=atp_profile /> | gewig = 85&nbsp;kg<ref name=atp_profile /> | college = | afrigter = Thierry Champion (2004–2006)<br />Tarik Benhabiles (2007–2008)<br />Roger Rasheed (2008–2011)<br />Patrick Chamagne (2011–2013)<br />Jan de Witt (2015)<br />Mikael Tillström (2016–2018)<br />Liam Smith (2019–2020)<br />Richard Ruckelshausen (2021–2022)<br />Günter Bresnik (2021–2022)<br />Peter Lucassen (2023–''hede'')<br />Mikael Tillstrom (2023–''hede'')<ref name=atp_profile /> | beginpro = 2004<ref name=atp_profile /> | afgetree = | speel = Regshandig (tweehandige handrughou)<ref name=atp_profile /> | loopbaanwengeld = $25&nbsp;257&nbsp;477 <small>(soos op 14 September 2026)</small><ref name=atp_profile /> <small>(25ste van alle tye)</small><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.protennislive.com/posting/ramr/career_prize.pdf |title=Career Prize Money |publisher=Pro Tennis Live |format=PDF |date=14 September 2026 |accessdate=14 September 2026}}</ref> | tennishsjaar = | tennishsid = | webblad = [http://www.gaelmonfils.com/ gaelmonfils.com] | enkelspelrekord = 588–360 (62,0%)<ref name=atp_profile /> | enkelspeltitels = 13<ref name=atp_profile /> | hoogsteenkelspelrang = No. 6 (7 November 2016)<ref name=atp_profile /> | huidigeenkelspelrang = No. 251 (14 September 2026)<ref name=atp_profile /> | AustralieseOpeuitslag = KE (2016, 2022) | AustralieseOpejunioruitslag = '''W''' (2004) | AustralieseOpesenioruitslag = | FranseOpeuitslag = HE (2008) | FranseOpejunioruitslag = '''W''' (2004) | FranseOpesenioruitslag = | Wimbledonuitslag = 4R (2018) | Wimbledonjunioruitslag = '''W''' (2004) | Wimbledonsenioruitslag = | VSAOpeuitslag = HE (2016) | VSAOpejunioruitslag = 3R (2004) | VSAOpesenioruitslag = | Andertoernooie = Groot toernooie | MeestersBekeruitslag = RR (2016) | WTAKampioenskapuitslag = | Olimpieseuitslag = KE ([[Olimpiese Somerspele 2008|2008]], [[Olimpiese Somerspele 2016|2016]]) | dubbelspelrekord = 29–86 (25,2%)<ref name=atp_profile /> | dubbelspeltitels = 0<ref name=atp_profile /> | hoogstedubbelspelrang = No. 155 (8 Augustus 2011)<ref name=atp_profile /> | huidigedubbelspelrang = No. – (14 September 2026)<ref name=atp_profile /> | AustralieseOpeDubbelspeluitslag = 1R (2006) | AustralieseOpeDubbelspeljunioruitslag = HE (2004) | AustralieseOpeDubbelspelsenioruitslag = | FranseOpeDubbelspeluitslag = 2R (2007) | FranseOpeDubbelspeljunioruitslag = KE (2004) | FranseOpeDubbelspelsenioruitslag = | WimbledonDubbelspeluitslag = | WimbledonDubbelspeljunioruitslag = | WimbledonDubbelspelsenioruitslag = | VSAOpeDubbelspeluitslag = 1R (2005) | VSAOpeDubbelspeljunioruitslag = | VSAOpeDubbelspelsenioruitslag = | AndertoernooieDubbelspel = | MeestersBekerDubbelspeluitslag = | WTAKampioenskapDubbelspeluitslag = | OlimpieseDubbelspeluitslag = 2R ([[Olimpiese Somerspele 2020|2020]], [[Olimpiese Somerspele 2024|2024]]) | Gemeng = Gemengde dubbelspel | gemengdetitels = 0 | gemengderekord = 2–4 (33,3%) | AustralieseOpeGemengdeuitslag = 2R (2006) | FranseOpeGemengdeuitslag = 2R (2008) | WimbledonGemengdeuitslag = | VSAOpeGemengdeuitslag = 1R (2025) | opgedateer = 14 September 2026 }} '''Gaël Sébastien Monfils''' ([[Frans]]: [ɡaɛl mɔ̃ˈfis]; gebore op [[1 September]] [[1986]] in [[Parys]], [[Frankryk]]) is 'n Franse professionele [[tennis]]speler. Hy was die Franse tennisspeler met die hoogste posisie, toe hy in 2016 no.&nbsp;6 in die wêreld was.<ref name=atp_profile /> == Grand Slam-rekord == [[Lêer:Gael Monfils (18404453710).jpg|duimnael|links|upright|Gaël Monfils tydens die Mutua Madrid Open in 2015]] [[Lêer:Gael Monfils backhand.jpg|duimnael|links|upright|Gaël Monfils tydens die Qatar Exxonmobil Open in 2012]] Die tabel toon Monfils se prestasie tydens elk van die [[Grand Slam (tennis)|Grand Slam]]-toernooie in mansenkels waaraan hy deelgeneem het: {| class="wikitable" style="text-align: center;" width="auto; !width=10%| Jaar !width=20%| [[Australiese Ope (tennis)|Australiese Ope]] !width=20%| [[Franse Ope]] !width=20%| [[Wimbledon-kampioenskap|Wimbledon]] !width=20%| [[VSA-Ope (tennis)|VSA-Ope]] |- |2004 | ''Nie ingeskryf nie'' | K1 | ''Nie ingeskryf nie'' | ''Nie ingeskryf nie'' |- |2005 |style="background:#afeeee;"| Rondte 2 |style="background:#afeeee;"| Rondte 1 |style="background:#afeeee;"| Rondte 3 |style="background:#afeeee;"| Rondte 1 |- |2006 |style="background:#afeeee;"| Rondte 1 |style="background:#afeeee;"| Rondte 4 |style="background:#afeeee;"| Rondte 1 |style="background:#afeeee;"| Rondte 2 |- |2007 |style="background:#afeeee;"| Rondte 3 |style="background:#afeeee;"| Rondte 3 |style="background:#afeeee;"| Rondte 3 | ''Beseer'' |- |2008 | ''Beseer'' |style="background:#FFEC8B;"| Halfeindstryd | ''Beseer'' |style="background:#afeeee;"| Rondte 4 |- |2009 |style="background:#afeeee;"| Rondte 4 |style="background:#ffebcd;"| Kwarteindstryd | ''Beseer'' |style="background:#afeeee;"| Rondte 4 |- |2010 |style="background:#afeeee;"| Rondte 3 |style="background:#afeeee;"| Rondte 2 |style="background:#afeeee;"| Rondte 3 |style="background:#ffebcd;"| Kwarteindstryd |- |2011 |style="background:#afeeee;"| Rondte 3 |style="background:#ffebcd;"| Kwarteindstryd |style="background:#afeeee;"| Rondte 3 |style="background:#afeeee;"| Rondte 2 |- |2012 |style="background:#afeeee;"| Rondte 3 | ''Nie deelgeneem nie'' | ''Nie deelgeneem nie'' | ''Nie deelgeneem nie'' |- |2013 |style="background:#afeeee;"| Rondte 3 |style="background:#afeeee;"| Rondte 3 | ''Beseer'' |style="background:#afeeee;"| Rondte 2 |- |2014 |style="background:#afeeee;"| Rondte 3 |style="background:#ffebcd;"| Kwarteindstryd |style="background:#afeeee;"| Rondte 2 |style="background:#ffebcd;"| Kwarteindstryd |- |2015 |style="background:#afeeee;"| Rondte 2 |style="background:#afeeee;"| Rondte 4 |style="background:#afeeee;"| Rondte 3 |style="background:#afeeee;"| Rondte 1 |- |2016 |style="background:#ffebcd;"| Kwarteindstryd | ''Nie deelgeneem nie'' |style="background:#afeeee;"| Rondte 1 |style="background:#FFEC8B;"| Halfeindstryd |- |2017 |style="background:#afeeee;"| Rondte 4 |style="background:#afeeee;"| Rondte 4 |style="background:#afeeee;"| Rondte 3 |style="background:#afeeee;"| Rondte 3 |- |2018 |style="background:#afeeee;"| Rondte 2 |style="background:#afeeee;"| Rondte 3 |style="background:#afeeee;"| Rondte 4 |style="background:#afeeee;"| Rondte 2 |- |2019 |style="background:#afeeee;"| Rondte 2 |style="background:#afeeee;"| Rondte 4 |style="background:#afeeee;"| Rondte 1 |style="background:#ffebcd;"| Kwarteindstryd |- |2020 |style="background:#afeeee;"| Rondte 4 |style="background:#afeeee;"| Rondte 1 | ''Toernooi nie gehou nie'' | ''Nie deelgeneem nie'' |- |2021 |style="background:#afeeee;"| Rondte 1 |style="background:#afeeee;"| Rondte 2 |style="background:#afeeee;"| Rondte 2 |style="background:#afeeee;"| Rondte 3 |- |2022 |style="background:#ffebcd;"| Kwarteindstryd | ''Nie deelgeneem nie'' | ''Nie deelgeneem nie'' | ''Nie deelgeneem nie'' |- |2023 | ''Nie deelgeneem nie'' |style="background:#afeeee;"| Rondte 2 | ''Nie deelgeneem nie'' |style="background:#afeeee;"| Rondte 2 |- |2024 |style="background:#afeeee;"| Rondte 2 |style="background:#afeeee;"| Rondte 2 |style="background:#afeeee;"| Rondte 3 |style="background:#afeeee;"| Rondte 2 |- |2025 |style="background:#afeeee;"| Rondte 4 |style="background:#afeeee;"| Rondte 2 |style="background:#afeeee;"| Rondte 2 |style="background:#afeeee;"| Rondte 1 |- |2026 |style="background:#afeeee;"| Rondte 1 |style="background:#afeeee;"| Rondte 1 | ''Nie deelgeneem nie'' |style="background:#afeeee;"| Rondte 2 |} == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn}} * {{fr}} [http://www.gaelmonfils.com/ Amptelike webwerf] * {{en}} [https://www.atptour.com/en/players/gael-monfils/mc65/overview Gaël Monfils se ATP-profiel] * {{en}} [https://www.itftennis.com/en/players/gael-monfils/800235018/fra/mt/s/overview/ Gaël Monfils se ITF-profiel] * {{en}} {{IMDb naam|2258589}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Monfils, Gael}} [[Kategorie:Franse tennisspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1986]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Olimpiese deelnemers]] 8s4p45hmslpbn8wlj3pjf9i4h14l31r 0 42460 2967895 2958267 2026-09-17T06:18:00Z InternetArchiveBot 131157 Red 3 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2967895 wikitext text/x-wiki : ''Hierdie artikel handel oor die Spaanse nasionale mansrugbyspan. Vir die artikel oor die nasionale vrouerugbyspan, sien [[Spaanse nasionale vrouerugbyspan]].'' {{Inligtingskas Rugbyspan | land = Spanje | beeld = Kenteken van die Spaanse nasionale rugbyspan.svg | unie = [[Spaanse Rugbyfederasie]] (FER) | bynaam = ''Los Leones'' (“die [[leeu]]s”) | embleem = Leeu | stadion = [[Estadio Nacional Universidad Complutense|Estadio Nacional Complutense]], [[Madrid]] | kapasiteit = 12&nbsp;400 | kaptein = [[Jon Zabala]] | afrigter = {{vlagikoon|Argentinië}} [[Pablo Bouza]] <small>(sedert 2023)</small> | patroon_la1 = _esp25h | patroon_b1 = _esp25h | patroon_ra1 = _esp25h | patroon_sh1 = | patroon_so1 = | linkerarm1 = e30d22 | liggaam1 = e30d22 | regterarm1 = e30d22 | broek1 = 003163 | kouse1 = e30d22 | patroon_la2 = __esp25a | patroon_b2 = __esp25a | patroon_ra2 = __esp25a | patroon_sh2 = | patroon_so2 = | linkerarm2 = 003163 | liggaam2 = 003163 | regterarm2 = 003163 | broek2 = 003163 | kouse2 = 003163 | statistiek = Statistiek | toetse = [[Francisco Puertas]] (93)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=matches;team=18;template=results;type=player |title=Most matches |publisher=ESPNscrum |accessdate=17 Maart 2026}}</ref> | toppuntebehaler = [[Esteban Roqué]] (285)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=points;team=18;template=results;type=player |title=Most points |publisher=ESPNscrum |accessdate=17 Maart 2026}}</ref> | meestedrieë = [[César Sempere]] (31)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=tries;team=18;template=results;type=player |title=Most tries |publisher=ESPNscrum |accessdate=17 Maart 2026}}</ref> | eerste = {{vlagikoon|Spanje|1785}} '''Spanje''' 9–0 [[Italiaanse nasionale rugbyspan|Italië]] {{vlagikoon|Italië|1861}}<br />([[Barcelona]], [[Spanje]]; 20 Mei 1929) | grootwen = {{ESPru}} 90–8 {{CZEru-r}}<br />([[Madrid]], Spanje; 2 April 1995) | grootverloor = {{ESPru}} 10–92 {{AUSru-r}}<br />(Madrid, Spanje; 1 November 2001) | Wêreldbekerverskynings = 1/10 | jaar = 1999 | beste = Laaste in groep in [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]] | url = | unieurl = www.ferugby.es }} Die '''Spaanse nasionale rugbyspan''' ([[Spaans]]: ''Selección nacional de rugby de España'') is die nasionale [[rugby]]span wat [[Spanje]] in internasionale wedstryde (toetswedstryde) verteenwoordig. Dié span se bynaam is ''Los Leones'' (“die [[leeu]]s”). Rugby word in Spanje geadministreer deur die [[Spaanse Rugbyfederasie]] (''Federación Española de Rugby'', FER) wat in 1923 gestig is. Spanje word deur [[Wêreldrugby]] as ’n vlak twee-span erken. Daarmee behoort Spanje tot die beste Europese rugbyspanne naas die [[Sesnasies-toernooi|Sesnasies]]. Die Spaanse rugbyspan is tans (Maart 2026) 17de op Wêreldrugby se wêreldranglys gelys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/rankings |title=Women’s and Men’s Rankings |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=17 Maart 2026}}</ref> Spanje het in 1929 sy eerste toetswedstryd teen [[Italiaanse nasionale rugbyspan|Italië]] gespeel. Spanje het tot dusver vir een [[rugbywêreldbeker]]toernooi gekwalifiseer, maar hulle is in [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]] reeds in die groepfase uitgeskakel. Hulle het tydens die [[Europese Rugbykampioenskap]] nog geen titel ingepalm nie, vyf keer as naaswenner en agt keer in die derde plek geëindig. Spanje speel tradisioneel in rooi truie met blou broeke en blou sokkies. == Beheerliggaam == {{Hoofartikel|Spaanse Rugbyfederasie}} Die beheerliggaam vir rugby in Spanje is die Spaanse Rugbyfederasie (''Federación Española de Rugby'', FER). Die FER is in 1923 gestig en het in 1988 ’n volle lid van die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) geword.<ref name="Wêreldrugby">{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/organisation/membership/europe/spain |title=Spain |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=17 Maart 2026}}</ref> Daarbenewens was die Spaanse Rugbyfederasie in 1934 ’n stigterslid van die ''Fédération internationale de rugby amateur'' (FIRA; nou [[Rugby Europa]], RE).<ref name="rugbyfootballhistory">{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyfootballhistory.com/timeline1930s.htm |title=Historical Rugby Milestones 1930s |publisher=Rugby Football History |accessdate=17 Maart 2026}}</ref> Van 1934 tot 1941 is die streek [[Katalonië]] verteenwoordig deur sy eie nasionale span, en dié beheerliggaam was ook ’n lid van FIRA. Die hoogste rugbyliga in Spanje is die semiprofessionele ''División de Honor de Rugby'', waaraan twaalf spanne deelneem. Weens die beter finansiële moontlikhede verkies baie spelers egter ’n loopbaan op professionele vlak by ’n klub in [[Frankryk]] of ’n ander [[Wes-Europa|Wes-Europese]] land. In Spanje aktiewe nasionale spelers draf meestal uit vir die professionele span Castilla y Leon Iberians wat sedert 2021 aan die Rugby Europa Superbeker deelneem. Vir slegs een seisoen, van 2009 tot 2010, het die professionele liga ''Superibérica de Rugby'' bestaan. Naas die amptelike nasionale span roep die FER ook ander keurspanne byeen. Net soos ander rugbylande beskik Spanje oor ’n o/20-nasionale span wat aan die Europese en [[Wêreldrugby o/20-kampioenskap]] deelneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/tournaments/u20/championship |title=World Rugby U20 Championship |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=17 Maart 2026}}</ref> Die ''Spain Sevens'' is die Spaanse [[sewesrugby]]span en hulle neem aan internasionale toernooie soos Wêreldrugby se Sewesreeks, Sewesrugbywêreldbeker en [[Olimpiese Somerspele]] deel. Kinders en jongmense word reeds op skool aan rugby bekend gestel en na gelang van hul belangstelling en talent begin hulle met hul afrigting. Derhalwe het die beheerliggaam ’n uit verskeie module bestaande konsep ontwikkel, wat deur sportonderwysers op [[Laerskool|Laer-]] en [[Hoërskool]] gebruik kan word.<ref>{{es}} {{cite web |url=https://ferugby.es/rugby-escolar/ |title=Rugby Escolar |publisher=[[Spaanse Rugbyfederasie]] |date=2023 |accessdate=17 Maart 2026}}</ref> == Geskiedenis == === Invoering en vestiging van rugby === Die presiese beginpunt van rugby in Spanje is onbekend. Dié sport is waarskynlik in die land vir die eerste keer deur Britte beoefen. Onder andere word berig dat by die Engelse Skool (''Colegio de los Ingleses'') in [[Valladolid]] van 1875 tot 1887 wedstryde beslis is, waarvan die reëls sterk ooreenkomste met dié van rugby getoon het. Aan die einde van die 1890’s was rugby ook op enkele Spaanse skole se leerplanne. Kort daarna het [[sokker]] egter oorgeneem, wat weens sy elegansie baie meer belangstelling onder [[Spanjaarde]] gewek het. Rugby, wat as “brutal” bestempel is, kon rondom die eeuwisseling eers slegs in [[Barcelona]] en dele van die [[Baskeland]] vestig, veral danksy die nabyheid van die rugbysentrums in die suidweste van [[Frankryk]].<ref>{{es}} {{cite journal |author=Xavier Torrebadella-Flix |title=La historia del rugby en España, 1a parte: De los inicios del juego hasta 1923 |publisher=Universidad de Extremadura, Federación Extremeña de balonmano |work=Revista de Ciencias del Deporte |edition=16 |volume=3 |location=Badajoz |year=2020 |pages=180–182}}</ref> In Februarie 1901 is in [[Bilbao]] se Velodrom die eerste gedokumenteerde rugbywedstryd gespeel, nadat die Engelsman Stuart Nicholson by die [[Parys]]e [[Racing 92|Racingklub]] vir hulp aangeklop het. Hy het vir “’n opvallende teenstander vir ’n toernooi met drie spanne gevra, waaraan ook emigrante uit Barcelona sou kon deelneem”.<ref>{{en}} {{cite book |author=Huw Richards |title=A Game for Hooligans: The History of Rugby Union |url=https://archive.org/details/gameforhooligans0000rich |publisher=Mainstream |location=Edinburg |year=2007 |isbn=978-1-84596-255-5 |pages=102}}</ref> Vir Barcelona se keurspan het onder andere die Switserse [[Joan Gamper|Hans Gamper]] verskyn, die stigter van [[FC Barcelona]]. Rugby het in Spanje vir jare egter ’n onbekende sportsoort gebly en daar is slegs sporadies wedstryde met veral buitelandse deelnemers gereël.<ref>{{es}} {{cite journal |author=Xavier Torrebadella-Flix |title=La historia del rugby en España, 1a parte: De los inicios del juego hasta 1923 |publisher=Universidad de Extremadura, Federación Extremeña de balonmano |work=Revista de Ciencias del Deporte |edition=16 |volume=3 |location=Badajoz |year=2020 |pages=182–183}}</ref> Tydens die [[Eerste Wêreldoorlog]] het die Spaanse belangstelling in rugby vir ’n rukkie verdwyn. Dit het in April 1921 verander, toe die klub [[USA Perpignan|US Perpignan]] die Franse kampioenskap gewen het. Die Katalaans-nasionalistiese koerant ''La Veu de Catalunya'' het dié sukses uitbundig as ’n patriotiese triomf gevier, aangesien die stad [[Perpignan]] ([[Katalaans]]: ''Perpinyà'') in die streek Noord-Katalonië geleë is en derhalwe al die spelers glo [[Katalane]] was.<ref>{{es}} {{cite journal |author=Xavier Torrebadella-Flix |title=La historia del rugby en España, 1a parte: De los inicios del juego hasta 1923 |publisher=Universidad de Extremadura, Federación Extremeña de balonmano |work=Revista de Ciencias del Deporte |edition=16 |volume=3 |location=Badajoz |year=2020 |pages=188}}</ref> Kort daarna het Baldiri Aleu Torres, wat in [[Toulouse]] in [[veearts]]enykunde gegradueer en daar rugby leer ken het, na sy tuisdorp [[Sant Boi de Llobregat]] (’n voorstad van Barcelona) teruggekeer. Daar het hy ''Unió Esportiva Santboiana'', die eerste Spaanse rugbyklub, gestig.<ref name="richards129">{{en}} {{cite book |author=Huw Richards |title=A Game for Hooligans: The History of Rugby Union |url=https://archive.org/details/gameforhooligans0000rich |publisher=Mainstream |location=Edinburg |year=2007 |isbn=978-1-84596-255-5 |pages=[https://archive.org/details/gameforhooligans0000rich/page/129 129]}}</ref> Met ondersteuning van die [[Franse Rugbyfederasie|Franse rugbybeheerliggaam]], met wie daar kontak gemaak is tydens die [[Olimpiese Kongres]] in [[Lausanne]], het rugby eers spoedig in Katalonië versprei en toe ook na ander streke. Reeds op 13 April 1922 is die nasionale beheerliggaam [[Spaanse Rugbyfederasie]] (''Federación Española de Rugby'', FER) gestig en in 1923 het Santboiana die eerste Spaanse kampioenskap gewen.<ref>{{es}} {{cite journal |author=Xavier Torrebadella-Flix |title=La historia del rugby en España, 1a parte: De los inicios del juego hasta 1923 |publisher=Universidad de Extremadura, Federación Extremeña de balonmano |work=Revista de Ciencias del Deporte |edition=16 |volume=3 |location=Badajoz |year=2020 |pages=188–189}}</ref> Op 20 Mei 1923 is die eerste wedstryd in die hoofstad [[Madrid]] op die [[Metropolitano-stadion]] gespeel voor ’n gehoor van 10&nbsp;000 (waaronder koning [[Alfons XIII van Spanje|Alfons XIII]]), toe die Franse klubs [[Biarritz Olympique]] en [[Tarbes Pyrénées Rugby|Stadoceste Tarbais]] teen mekaar te staan gekom het.<ref>{{es}} {{cite journal |author=Xavier Torrebadella-Flix |title=La historia del rugby en España, 1a parte: De los inicios del juego hasta 1923 |publisher=Universidad de Extremadura, Federación Extremeña de balonmano |work=Revista de Ciencias del Deporte |edition=16 |volume=3 |location=Badajoz |year=2020 |pages=195}}</ref> === Die nasionale span se eerste jare === In 1927 het ’n nieamptelike Spaanse keurspan in ’n wedstryd gespeel teen [[Franse nasionale rugbyspan|Frankryk]] (insluitende [[Yves du Manoir]]), maar dit word oor die algemeen nie as ’n toetswedstryd erken nie.<ref name="richards129" /> Tydens die [[wêreldtentoonstelling]] ''Exposició Internacional de Barcelona'' het die Spaanse nasionale span op 20 Mei 1929 op Barcelona se ''Estadi Olímpic de Montjuïc'' in sy eerste toetswedstryd gespeel, waar hulle [[Italiaanse nasionale rugbyspan|Italië]] met 9–0 gewen het. Die Spaanse koninklike gesin het dié wedstryd bygewoon en al die spelers was uit Katalonië afkomstig. Op 18 Mei 1930 is die eerste wegwedstryd in [[Dresden]] teen [[Duitse nasionale rugbyspan|Duitsland]] gespeel en met 0–5 verloor. In 1934 was die FRR een van die stigterslede van die vastelandse beheerliggaam ''Fédération internationale de rugby amateur'' (FIRA; nou [[Rugby Europa]], RE) wat onder Franse leiding as mededinger tot die destydse eksklusiewe, Angel-Saksies oorheersde Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) gestig is.<ref name="rugbyfootballhistory" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyeurope.eu/about-us/about-rugby-europe |title=About us |publisher=[[Rugby Europa]] |accessdate=17 Maart 2026}}</ref> Op 13 April 1935 het die tot op hede voortdurende mededinging met die buurland [[Portugese nasionale rugbyspan|Portugal]] met ’n 6–5-wegoorwinning in [[Lissabon]] afgeskop.<ref name="richards129" /> Toe die [[Tweede Spaanse Republiek]] in 1932 aan die streek Katalonië volle outonomie toegeken het, het dit ongekende sportiewe gevolge gehad. Die Katalaanse streeksbeheerliggaam (''Federació Catalana de Rugbi'', FCR), wat entoesiasties na onafhanklikheid gestreef het, die Kastiliaanse streeksbeheerliggaam en die FER het in 1933 hopeloos uitgeval. In reaksie op die nasionale beheerliggaam se wanbestuur het die FCR 1934 nog voor die FER by die FIRA aangesluit en sy eie nasionale span saamgestel. Dié radikale skuif het tot Katalonië se skorsing uit die FER gelei, aangesien die FIRA op sy beurt geweier het om een van sy lede te ontslaan. Vervolgens het die Katalaanse nasionale span verskeie wedstryde teen Frankryk, Italië en [[Roemeense nasionale rugbyspan|Roemenië]] gespeel.<ref>{{en}} {{cite journal |author=Mariano Pasarello Clerice, Marc Sentís Sabaté |title=The origins of rugby in Catalonia |work=Physical education and sport through the centuries |edition=8 |volume=2 |publisher=FIEP Europe |year=2021 |pages=68–69 |DOI=10.5937/spes2102042P |url=https://scindeks-clanci.ceon.rs/data/pdf/2335-0598/2021/2335-05982102042P.pdf |format=PDF |accessdate=17 Maart 2026}}</ref> Ná die [[Spaanse Burgeroorlog]] is in 1940 die sportiewe onafhanklikheid beëindig. Die regering onder die diktator [[Francisco Franco]] het die FCR ontmagtig, hulle van ’n groot deel van hul finansiële hulpbronne ontneem en baie van sy lede in hegtenis geneem. Hulle het ook die FCR se uitsluiting van die FIRA afgedwing en die Katalaanse span tot ’n streekspan gerelegeer. In die daaropvolgende jare het Katalonië sy voorheen onbetwiste oorheersing binne Spanje verloor.<ref>{{ca}} {{cite web |url=https://www.seleccions.cat/2011/03/31/la-trista-historia-del-rugbi-catala/ |title=La trista història del rugbi català |publisher=Seleccions catalanes |date=2023 |accessdate=17 Maart 2026}}</ref> === Gemengde resultate by die Europese Nasiesbeker === Eers in 1951, ná ’n onderbreking van vyftien jaar, het die Spaanse nasionale span weer in ’n toetswedstryd gespeel. ’n Jaar later het hulle vir die eerste keer aan ’n [[Europese Rugbykampioenskap|Europese Nasiesbeker]] deelgeneem, die FIRA-beker 1952. Tydens die FIRA-beker 1954 het hulle, danksy oorwinnings oor Portugal en [[Belgiese nasionale rugbyspan|België]], die halfeindrondte gehaal, maar teen Italië vasgeval en die derde plek met Duitsland gedeel.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/39?Stagione=1954 |title=1954 European Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2023 |accessdate=17 Maart 2026}}</ref> Die Europese Nasiesbeker is vir ’n dekade lank nie beslis nie, waarvolgens hulle slegs vriendskaplike wedstryde teen ander Europese spanne kon speel. ’n Uitsondering hierop was die Mediterreense Spele, waarvan die tweede toernooi in 1955 in Barcelona aangebied is. Tydens dié Spele se rugbytoernooi het Spanje ná Frankryk en Italië met die bronsmedalje weggestap.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/188?Stagione=1955 |title=1955 Mediterranean Games |publisher=rugbyarchive.net |date=2023 |accessdate=17 Maart 2026}}</ref> Toe die Europese Nasiesbeker in 1965 onder deelname van [[Noord-Afrika]]anse lande hervat is, het die Spanjaarde in die tweede afdeling begin en verskeie kere tevergeefs op die eerste afdeling gemik. Hulle het dit tydens die FIRA-nasiesbeker 1969/70 naelskraap misgeloop ná ’n 8–11-eindstrydnederlaag in [[Casablanca]] teen [[Marokkaanse nasionale rugbyspan|Marokko]].<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/144?Stagione=1969%2F70 |title=1969/70 FIRA Nations Cup – Division 2 |publisher=rugbyarchive.net |date=2023 |accessdate=17 Maart 2026}}</ref> Hulle het tydens die FIRA-nasiesbeker 1971/72 teen Italië wél daarin geslaag, ná ’n 10–0 in die tuiswedstryd in Madrid en ’n 6–6-gelykop in die wegwedstryd in [[Ivrea]].<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/144?Stagione=1971%2F72 |title=1971/72 FIRA Nations Cup – Division 2 |publisher=rugbyarchive.net |date=2023 |accessdate=17 Maart 2026}}</ref> In die daaropvolgende jare het die Spanjaarde in die eerste afdeling gemiddelde prestasies behaal, maar sonder enige groot suksesse. Nietemin het hulle in 1977 ’n oorwinning oor Italië aangeteken, terwyl hulle teen onder andere Roemenië of Frankryk steeds sonder enige kans was.<ref>{{en}} {{cite book |author=Huw Richards |title=A Game for Hooligans: The History of Rugby Union |url=https://archive.org/details/gameforhooligans0000rich |publisher=Mainstream |location=Edinburg |year=2007 |isbn=978-1-84596-255-5 |pages=204}}</ref> Tydens die FIRA-beker 1978/79 het hulle al hul wedstryde verloor, waarna hulle gerelegeer is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/39?Stagione=1978%2F79 |title=1978/79 FIRA Trophy |publisher=rugbyarchive.net |date=2023 |accessdate=17 Maart 2026}}</ref> Nadat hulle tydens die FIRA-beker 1979/80 se tweede afdeling al hul teenstanders heeltemal oorheers het en regstreeks gepromoveer is, is hulle slegs een jaar later ná die FIRA-beker 1980/81 weer gerelegeer.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/39?Stagione=1980%2F81 |title=1980/81 FIRA Trophy |publisher=rugbyarchive.net |date=2023 |accessdate=17 Maart 2026}}</ref> In November 1982 het Spanje vir die eerste keer nasionale spanne van buite Europa en Noord-Afrika gehuisves. Eers het hulle twee wedstryde teen die [[Nieu-Seeland]]se Maori (die [[Maori's]] se keurspan) ver verloor. Daarna kon hulle teen [[Argentynse nasionale rugbyspan|Argentinië]], [[Suid-Amerika]] se oorheersende span, vir ’n lang tyd goed tred hou en het redelik naelskraap met 19–28 verloor.<ref>{{es}} {{cite web |url=https://elpais.com/diario/1982/11/24/deportes/406940411_850215.html |title=Magnífico resultado de España ante los Pumas, en rugby |publisher=[[El País]] |date=24 November 1982 |accessdate=17 Maart 2026}}</ref> Spanje het drie jaar in die tweede afdeling gespeel, voordat hulle tydens die FIRA-beker 1983/84 weer na die eerste afdeling gepromoveer is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/144?Stagione=1983%2F84 |title=1983/84 FIRA Trophy – Division 2 |publisher=rugbyarchive.net |date=2023 |accessdate=17 Maart 2026}}</ref> In Julie 1984 het die span ’n kort toer deur [[Suider-Afrika]] aangepak, waartydens die twee toetswedstryde teen [[Zimbabwiese nasionale rugbyspan|Zimbabwe]] in een oorwinning en een nederlaag elk geëindig het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/406 |title=1984 Spain tour to Zimbabwe |publisher=rugbyarchive.net |date=2023 |accessdate=17 Maart 2026}}</ref> Spanje het die FIRA-beker 1984/85 in die vyfde plek afgesluit en moes vervolgens in die promosie-relegasiewedstryd teen die sesde geplaasde [[Tunisiese nasionale rugbyspan|Tunisië]] te staan kom. Hulle het die beslissende wedstryd in die Franse dorp [[Lavelanet]] met 9–12 verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/39?Stagione=1984%2F85 |title=1984/85 FIRA Trophy |publisher=rugbyarchive.net |date=2023 |accessdate=17 Maart 2026}}</ref> Tydens die FIRA-beker 1985–1987 se tweede afdeling het die Spanjaarde weer hul teenstanders oorheers en vyf van hul ses wedstryde gewen. Hulle het die promosie-relegasiewedstryd teen [[Nederlandse nasionale rugbyspan|Nederland]] in [[Bordeaux]] met 28–10 gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/144?Stagione=1985%2F87 |title=1985–87 FIRA Trophy – Division 2 |publisher=rugbyarchive.net |date=2023 |accessdate=17 Maart 2026}}</ref> As ’n pas gepromoveerde span is Spanje in 1987 nie vir die [[Rugbywêreldbeker 1987|eerste rugbywêreldbekertoernooi]] genooi nie. Pleks daarvan het die nasionale span ’n toer na Suid-Amerika onderneem; onder andere het hulle [[Uruguaanse nasionale rugbyspan|Uruguay]] geklop, maar teen Argentinië verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/455 |title=1987 Spain tour to South America |publisher=rugbyarchive.net |date=2023 |accessdate=17 Maart 2026}}</ref> In 1988 het die Spaanse beheerliggaam ’n volle lid van die Internasionale Rugbyvoetbalraad geword.<ref name="Wêreldrugby" /><ref>{{en}} {{cite book |author=Richard Bath |title=The Complete Book of Rugby |url=https://archive.org/details/rugby0000rich |publisher=Seven Oaks Ltd. |date=1997 |isbn=1-86200-013-1 |pages=[https://archive.org/details/rugby0000rich/page/74 74]}}</ref> Aangesien Spanje in die FIRA-beker 1987–1989 se eerste afdeling die laaste plek beklee het, is hulle weer gerelegeer.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/39?Stagione=1987%2F89 |title=1987–89 FIRA Trophy |publisher=rugbyarchive.net |date=2023 |accessdate=17 Maart 2026}}</ref> === Eerste rugbywêreldbekerdeelname === Die FIRA-beker 1989/90 se tweede afdeling se uitslae is ook in ag geneem vir die [[Rugbywêreldbeker 1991]]-kwalifisering. Met drie oorwinnings en een gelykopuitslag is Spanje weer gepromoveer en het ook in die rugbywêreldbekerkwalifisering die volgende rondte gehaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/144?Stagione=1989%2F90 |title=1989/90 FIRA Trophy – Division 2 |publisher=rugbyarchive.net |date=2023 |accessdate=17 Maart 2026}}</ref> Die FIRA-Pokal 1990–1992 se eerste rondte se uitslae is ook gebruik om die plek vir die hooftoernooi te bepaal. Spanje het ná Italië en Roemenië, maar voor Nederland uit die tweede afdeling, die derde plek beklee, waardeur die span die kwalifisering misgeloop het. In April 1992 het hulle vir die eerste keer Roemenië verslaan. Aan die einde van die Europese Nasiesbeker een maand later was Spanje weer in die laaste plek, maar dié keer is geen span gerelegeer nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/39?Stagione=1990%2F92 |title=1990/92 FIRA Trophy |publisher=rugbyarchive.net |date=2023 |accessdate=17 Maart 2026}}</ref> Die FIRA-beker 1992–1994 was in twee gedeel met ’n eerste rondte en ’n hoofrondte. Die Spanjaarde het in die eerste rondte se Groep B die derde plek behaal en ná ’n gelykop teen die Marokkane, Groep A se derde span, die hoofrondte gehaal. Dit het ná vier nederlae egter teleurstellend verloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/39?Stagione=1992%2F94 |title=1992/94 FIRA Trophy |publisher=rugbyarchive.net |date=2023 |accessdate=17 Maart 2026}}</ref> Die FIRA-beker 1992–94 se eerste rondte (uitsluitende die wedstryde teen Tunisië) was gelyktydig deel van die [[Rugbywêreldbeker 1995]]-kwalifisering. Onderbroke deur die Mediterreense Spele 1993 in die Franse gewes [[Languedoc-Roussillon]], waartydens Spanje die bronsmedalje gewen het, is die rugbywêreldbekerkwalifisering in Mei 1994 met ’n driehoekige toernooi voortgesit. Terwyl hulle die wedstryd teen Portugal kon wen, het hulle teen [[Walliese nasionale rugbyspan|Wallis]] met 0–54 verloor, waarmee die Spanjaarde die hooftoernooi in [[Suid-Afrika]] misgeloop het.<ref>{{en}} {{cite book |author=Huw Richards |title=A Game for Hooligans: The History of Rugby Union |url=https://archive.org/details/gameforhooligans0000rich |publisher=Mainstream |location=Edinburg |year=2007 |isbn=978-1-84596-255-5 |pages=235}}</ref> Die FIRA-beker 1994–1997 was verdeel in twee fases. In die eerste het Spanje ná vier oorwinnings met gemak gekwalifiseer vir die tweede fase. Daartussen het hulle in laat [[somer]] 1995 ’n tweeweekse toer na Suid-Amerika aangepak, wat in vyf nederlae geëindig het, onder andere in albei toetswedstryde teen [[Chileense nasionale rugbyspan|Chili]] en Uruguay.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/617 |title=1995 Spain tour to South America |publisher=rugbyarchive.net |date=2023 |accessdate=17 Maart 2026}}</ref> ’n Wenreeks wat tot November 1997 geduur het, het in Maart 1996 begin, toe die Spanjaarde nege toetswedstryde agtereenvolgens kon wen (tot op hede hul langste wenstreep). In die FIRA-beker 1994–1997 se tweede fase het die Spanjaarde ná die Franse reserwespan in Groep 2 die tweede plek beklee en sodoende die eindstryd naelskraap misgeloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/39?Stagione=1994%2F96 |title=1994/96 FIRA Trophy |publisher=rugbyarchive.net |date=2023 |accessdate=17 Maart 2026}}</ref> Die jare van 1997 tot 1999 was ’n tyd van veranderinge in Europese rugby, aangesien FIRA homself onder die IRVR as vastelandse beheerliggaam geskik en gelyktydig die nie-Europese lede ontslaan het. Buitendien het met Frankryk en Italië die twee sterkste spanne nie meer aan die Europese kampioenskappe deelgeneem nie. Om dié redes is ander toernooie beslis, wat nie as vastelandse kampioenskappe geag is nie. Die Spanjaarde het die FIRA-toernooi 1996/97 beklink, nadat hulle in die eindstryd met 25–18 teen Portugal geseëvier het. Daarmee kon hulle die [[Rugbywêreldbeker 1999]]-kwalifisering se eerste rondte oorspring. Ná vier oorwinnings in die tweede kwalifiseringsrondte teen Portugal, Duitsland, [[Tsjeggiese nasionale rugbyspan|Tsjeggië]] en [[Andorrese nasionale rugbyspan|Andorra]] het hulle die derde rondte gehaal, wat in November 1998 op [[Murrayfield-stadion]] in [[Edinburg]] beslis is. Ná ’n 21–17-oorwinning oor Portugal en ten spyte van ’n 3–85-nederlaag teen [[Skotse nasionale rugbyspan|Skotland]] het hulle gekwalifiseer vir die hooftoernooi, wat in die destydse [[Sesnasies-toernooi|Vyfnasies]] beslis is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/174?Stagione=1999 |title=1999 Rugby World Cup – European qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2023 |accessdate=17 Maart 2026}}</ref> Die eerste rugbywêreldbekerwedstryd het in ’n 15–27-nederlaag teen Uruguay geëindig. Daarop het ’n 3–47-nederlaag teen die verdedigende wêreldkampioen [[Springbokke|Suid-Afrika]] en ’n 0–48-nederlaag teen die medegasheer Skotland gevolg. Spanje is met sy laaste plek in die groepfase uitgeskakel en hulle was ook die enigste span, wat tydens die toernooi nie daarin kon slaag om ’n [[Drie (sport)|drie]] te druk nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/1999/overview |title=Rugby World Cup 1999: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=17 Maart 2026}}</ref> Saam met die opwarmingswedstryde voor die hooftoernooi het Spanje in 1999 agt agtereenvolgende nederlae gely, hul ergste verloorreeks in dié tyd. === Aanhoudende stagnasie === [[Lêer:España-alemania2.JPG|duimnael|Spanje speel teen [[Duitse nasionale rugbyspan|Duitsland]] op 15 November 2008]] [[Lêer:Mathieulopez.jpg|duimnael|Die Spaanse nasionale span in 2009]] Ná afsluiting van die Europese rugby se herstrukturering het die Spanjaarde in die Europese Nasiesbeker 1999/2000 se eerste afdeling gespeel en ná Roemenië die tweede plek beklee.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/7?Stagione=2000 |title=2000 European Nations Cup – Division 1 |publisher=rugbyarchive.net |date=2023 |accessdate=17 Maart 2026}}</ref> In November 2001 het die destydse wêreldkampioen [[Wallabies|Australië]] tydens sy toer na Europa Madrid besoek en die gasheer met 92–10 oorrompel.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/722 |title=2001 Australia tour to Europe |publisher=rugbyarchive.net |date=2023 |accessdate=17 Maart 2026}}</ref> Spanje het die [[Rugbywêreldbeker 2003]]-kwalifisering in die derde rondte begin. Dit was baie gebalanseerd, aangesien al drie deelnemers een oorwinning en nederlaag elk aangeteken het: Terwyl Spanje met ’n algehele telling van 49–48 die vierde rondte gehaal het, is Portugal (met 60–60) en [[Poolse nasionale rugbyspan|Pole]] (met 53–54) naelskraap uitgeskakel.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/7?Stagione=2001%2F02 |title=2003 Rugby World Cup 3rd qualifying round (ENC relegation tie break) |publisher=rugbyarchive.net |date=2023 |accessdate=17 Maart 2026}}</ref> Daarna het Spanje albei wedstryde teen Italië en Roemenië verloor, maar die kans gehad om in Oktober en November 2002 in die Europese uitspeelwedstryd teen [[Russiese nasionale rugbyspan|Rusland]] die vyfde rondte te haal. Terwyl hulle die tuiswedstryd in Madrid met 3–36 verloor het, het hulle in die wegwedstryd in [[Moskou]] ’n verrassende 38–22-oorwinning aangeteken. Hoewel hulle volgens algehele telling verloor het (met 41–58), het die Spanjaarde nogtans die interkontinentale uitspeelrondte gehaal, aangesien die Russe drie uitgeslote Suid-Afrikaanse spelers ingespan het en in die nadraai gediskwalifiseer is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espn.com/rugby/story/_/id/15364892/russia-expelled-rwc03 |title=Russia expelled from RWC'03 |publisher=ESPNscrum |date=23 Januarie 2003 |accessdate=17 Maart 2026}}</ref> Spanje het in Maart 2003 Tunisië verslaan, maar hulle is een maand later deur die [[Verenigde State se nasionale rugbyspan|Verenigde State]] met 13–62 en 13–58 geklop, waarmee hulle die hooftoernooi misgeloop het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/176?Stagione=2003 |title=2003 Rugby World Cup – Qualifiers repechage |publisher=rugbyarchive.net |date=2023 |accessdate=17 Maart 2026}}</ref> Die Spanjaarde is as sesde geplaasde span tydens die Europese Nasiesbeker 2002–2004 na die tweede afdeling gerelegeer. Tydens die Europese Nasiesbeker 2004–2006 het hulle albei groepfases onoorwonne afgesluit en in Mei 2006 in die tweede afdeling se eindstryd Duitsland ontmoet. Terwyl hulle in die wegwedstryd in [[Heidelberg, Duitsland|Heidelberg]] met 18–6 verslaan is, het hulle die tuiswedstryd in Madrid met 36–10 gewen, waarmee hulle gepromoveer is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/148?Stagione=2004%2F06 |title=2004/06 European Nations Cup – Division 2 |publisher=rugbyarchive.net |date=2023 |accessdate=17 Maart 2026}}</ref> Met dié oorwinning het hulle ook die [[Rugbywêreldbeker 2007]]-kwalifisering se vierde rondte gehaal, waar Spanje met 46–17 teen Tsjeggië geseëvier het. Die vyfde rondte was ’n driehoekige toernooi in Oktober 2006: Die Spanjaarde is deur Roemenië en [[Georgiese nasionale rugbyspan|Georgië]] geklop, waarmee hulle uitgeskakel is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/174?Stagione=2007 |title=2007 Rugby World Cup – European qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2023 |accessdate=17 Maart 2026}}</ref> Die Europese Nasiesbeker 2008–2010 was gelyktydig deel van die [[Rugbywêreldbeker 2011]]-kwalifisering. Spanje het agt van sy tien wedstryde verloor (die enigste oorwinnings was teen Duitsland) en as vyfde geplaasde span die hooftoernooi misgeloop, vir die interkontinentale uitspeelrondte om die oorblywende plek het hulle ook nie in aanmerking gekom nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/7?Stagione=2008%2F10 |title=2008/10 European Nations Cup – Division 1 |publisher=rugbyarchive.net |date=2023 |accessdate=17 Maart 2026}}</ref> [[Lêer:Spain vs Portugal rugby union match in Santiago de Compostela.jpg|duimnael|Spanje speel teen [[Portugese nasionale rugbyspan|Portugal]] op 16 Maart 2013 in [[Santiago de Compostela]], Spanje]] In Februarie 2012 was Spanje vir die eerste keer onder die 20 beste spanne op die IRR se ranglys, nadat hulle tydens die Europese Nasiesbeker 2010–2012 beide Roemenië en Georgië kon klop; die toernooi het hulle in die derde plek afgesluit. Daarteenoor het die [[Rugbywêreldbeker 2015]]-kwalifisering teleurstellend verloop, waarvoor die Europese Nasiesbeker 2012–2014 in ag geneem is. Spanje kon slegs twee van sy wedstryde wen en in twee gelykop speel, terwyl hulle ses nederlae gely het, waarvolgens Spanje met sy vierde plek vir die vierde agtereenvolgende keer die hooftoernooi misgeloop het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/7?Stagione=2012%2F14 |title=2012/14 European Nations Cup – Division 1 |publisher=rugbyarchive.net |date=2023 |accessdate=17 Maart 2026}}</ref> Volgens die algemene siening het die Spaanse rugby nie sy potensiaal ten volle benut nie en, ondanks noemenswaardige suksesse op juniorvlak, gevaar geloop om ná die Europese elite terug te val. Die FER het hierdie kritiek aangegryp as ’n geleentheid om homself te heroriënteer en sy verouderde strukture te moderniseer.<ref>{{es}} {{cite web |url=https://www.eurosport.es/futbol/blog-de-la-calle-rugby-espanol-ni-espanol-ni._sto5192377/story.shtml |title=Blog De la Calle: Rugby español, ni español ni… |publisher=[[Eurosport]] |author=Fermín de la Calle |date=25 Februarie 2016 |accessdate=17 Maart 2026}}</ref> === Skandale verhoed twee hooftoernooiverskynings === [[Lêer:España vs Classic All Blacks.jpg|duimnael|Spanje teen die Klassieke All Blacks op die Madridse Estadio Metropolitano, 2022]] Ná nog ’n formaatverandering in die Europese Nasiesbeker het Spanje aan die hoogste vlak Europese Rugbykampioenskap 2017 deelgeneem. Dié toernooi se uitslae is soos die Europese Rugbykampioenskap 2018 s’n vir die [[Rugbywêreldbeker 2019]]-kwalifisering in ag geneem (uitsluitende die wedstryde teen die reeds gekwalifiseerde Georgiërs). Die Spanjaarde het baie verbeter en in 2017 die derde plek beklee. Die 2018-toernooi het belowend begin met die eerste oorwinning oor Rusland sedert 2002 en die eerste oorwinning oor Roemenië sedert 2012. Met dié suksesse was Spanje ná die eerste geplaasde Georgië en het in die kwalifisering goeie kanse op regstreekse kwalifisering gehad. Op 18 Maart 2018 het hulle in [[Brussel]] egter ’n omstrede 10–18-wegnederlaag teen België gely. Die Roemeense skeidsregter [[Vlad Iordăchescu]] en die twee Roemeense lynregters het tydens die wedstryd verskeie omstrede besluite ten gunste van die Belge geneem, wat daartoe gelei het dat Roemenië pleks van Spanje sou gekwalifiseer het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2018/03/18/belgium-down-spain-in-rwc-qualifier-amid-controversy/ |title=Belgium Down Spain in RWC Qualifier Amid Controversy |publisher=America Rugby News |author=Paul Tait |date=18 Maart 2018 |accessdate=17 Maart 2026 |archive-date=10 Mei 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250510125441/https://www.americasrugbynews.com/2018/03/18/belgium-down-spain-in-rwc-qualifier-amid-controversy/ |url-status=dead }}</ref> Drie weke later het Wêreldrugby ’n ondersoek aangekondig. Die amptenare was bekommerd oor die benoeming van ’n klaarblyklik nie neutrale skeidsregterspan deur die vastelandse beheerliggaam [[Rugby Europa]]. Hulle wou ook ondersoek instel na gerugte wat intussen opgeduik het, waarvolgens verskeie spanne uitgesluite spelers ingespan het. Nasionale rugbyspanne kon destyds naas staatsburgers ook buitelandse spelers insluit, wat vir ten minste drie jaar sonder onderbreking hul verblyf in die betrokke land gehad het (sedert 2020 is dit vyf jaar).<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.irishtimes.com/sport/rugby/international/world-rugby-to-review-spain-and-belgium-qualifier-1.3451807 |title=World Rugby to review Spain and Belgium qualifier |publisher=[[The Irish Times]] |date=5 April 2018 |accessdate=17 Maart 2026}}</ref> Middel Mei 2018 het die onafhanklike ondersoekkomitee in opdrag van Wêreldrugby sy verslag gepubliseer. Volgens dié berig het België, Roemenië en Spanje in verskeie wedstryde spelers ingespan, wat volgens die verblyfreël nie geskik was nie. In Spanje se geval was dit nege wedstryde, waaronder agt kwalifiseringswedstryde, en hulle is met die aftrekking van 40 tabelpunte beboet (vyf vir elke wedstryd). Gevolglik het die span van die tweede na die vyfde plek afgegly. Roemenië, wat ook beboet is, is by dié toernooi deur Rusland vervang, terwyl Duitsland pleks van Spanje aan die volgende kwalifiseringsrondte kon deelneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rte.ie/sport/rugby/2018/0515/963738-russia-into-rugby-world-cup-as-romania-are-disqualified/ |title=Russia into Rugby World Cup as Romania are punished |publisher=[[Raidió Teilifís Éireann|RTÉ]] |date=16 Mei 2018 |accessdate=17 Maart 2026}}</ref> In Junie het ’n onafhanklike appèlliggaam dié uitspraak bevestig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.japantimes.co.jp/sports/2018/06/07/rugby/romania-spain-lose-appeals-wont-compete-2019-rugby-world-cup/ |title=Romania, Spain lose appeals, won't compete in 2019 Rugby World Cup |publisher=[[The Japan Times]] |date=7 Junie 2018 |accessdate=17 Maart 2026}}</ref> Die Spaanse nasionale span het spoedig van hierdie terugslag herstel en tydens die Europese Rugbykampioenskap 2019 die tweede plek ná Georgië beklee. Soos vier jaar vroeër het die uitslae van die Europese Rugbykampioenskappe 2020/21 en 2021/22 gesamentlik as [[Rugbywêreldbeker 2023]]-kwalifisering gedien. Aanvanklik het Spanje met sy tweede plek glo regstreeks die hooftoernooi behaal. Op versoek van die [[Roemeense Rugbyfederasie|Roemeense beheerliggaam]] het Wêreldrugby einde Maart 2022 nog ’n geskiktheidsondersoek gedoen. Daarby het aan die lig gekom, dat die Suid-Afrikaans-gebore [[Gavin van den Berg]], wat in twee wedstryde teen Nederland ingespan is, anders as deur die FER beweer is, nog nie ten volle aan die verblyfreël voldoen het nie. Nadat hulle met die aftrekking van tien tabelpunte beboet is, het Spanje na die vierde plek geval. In die hooftoernooi is hulle deur die Roemene vervang en op hul beurt het die Portugese die volgende kwalifiseringsrondte gehaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/61258214 |title=Spain stripped of Rugby World Cup place for second time after using ineligible player |publisher=[[BBC]] |date=28 April 2022 |accessdate=17 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/news/710182/independent-judicial-committee-decision-rugby-world-cup-2023-european-qualifying |title=Independent Judicial Committee decision: Rugby World Cup 2023 European qualifying |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=28 April 2022 |accessdate=17 Maart 2026}}</ref> Tydens die Europese Rugbykampioenskap 2022/23 het die Spanjaarde die vierde plek behaal. In Oktober dieselfde jaar het die Argentyn [[Pablo Bouza]] as afrigter oorgeneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2023/10/30/spain-look-to-pablo-bouza-as-new-head-coach/ |title=Spain appointed Pablo Bouza as new Head Coach |publisher=Americas Rugby News |date=30 Oktober 2023 |accessdate=17 Maart 2026 |archive-date=10 Mei 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250510193102/https://www.americasrugbynews.com/2023/10/30/spain-look-to-pablo-bouza-as-new-head-coach/ |url-status=dead }}</ref> Daarna kon die span tydens die Europese Rugbykampioenskap 2023/24 verbeter en die derde plek behaal. Tydens die daaropvolgende [[2024 midjaarrugbytoetsreeks]] kon die Spanjaarde hul eerste wegoorwinning oor [[Tongaanse nasionale rugbyspan|Tonga]] aanteken, gelyk aan hul eerste oorwinning oor ’n [[Stille Oseaan]]-[[eilandstaat]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2024/07/19/pablo-bouzas-spain-complete-historic-away-win-over-tonga |title=Pablo Bouza’s Spain Complete Historic Away Win Over Tonga |publisher=Americas Rugby News |date=19 Julie 2024 |accessdate=17 Maart 2026 |archive-date=27 November 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251127125202/https://www.americasrugbynews.com/2024/07/19/pablo-bouzas-spain-complete-historic-away-win-over-tonga/ |url-status=dead }}</ref> Tydens die Europese Rugbykampioenskap 2024/25 het die span die tweede plek behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyeurope.eu/news/georgia-crowned-rugby-europe-championship-kings-again-as-romania-take-third |title=Georgia crowned Rugby Europe Championship kings again as Romania take third |publisher=[[Rugby Europa]] |author=Gary Heatly |accessdate=17 Maart 2026}}</ref> Gevolglik het hulle vir die [[Rugbywêreldbeker 2027]] in Australië gekwalifiseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbypass.com/news/european-quartet-qualify-for-rugby-world-cup-2027/ |title=No shocks as four REC sides qualify for Rugby World Cup 2027 |publisher=Rugby Pass |author=Francisco Isaac |date=9 Februarie 2025 |accessdate=17 Maart 2026}}</ref> Die Europese Rugbykampioenskap 2025/26 het die Spanjaarde in die derde plek afgesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbypass.com/news/portugal-dethrone-georgia-with-shock-win-in-rec-final/ |title=Portugal dethrone Georgia after shock win in REC final |publisher=RugbyPass |author=Francisco Isaac |date=16 Maart 2026 |accessdate=17 Maart 2026}}</ref> == Kleure, embleem en bynaam == [[Lêer:Equipe de rugby d'Espagne.jpg|duimnael|Die Spaanse nasionale span in 2009]] Die truikleure is die nasionale kleure van die land; die rooi trui en die blou broeke is aan die [[Huis van Bourbon]] ontleen. Die huidige trui bestaan uit ’n rooi hemp met ’n driehoekige patroon en swart middellyfsye, donkerblou broeke en donkerblou kouse, terwyl die wegtrui uit ’n donkerblou hemp, rooi middellyfsye, donkerblou broeke en donkerblou kouse bestaan. Gedurende die 1980’s en 1990’s het die Spaanse span ’n geel hemp as wegtrui gehad.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.oldrugbyshirts.com/en/teams/s/spain/shirts-t698.html |title=Spain Rugby Shirts |publisher=oldrugbyshirts.com |accessdate=18 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210418054727/http://www.oldrugbyshirts.com/en/teams/s/spain/shirts-t698.html |archive-date=18 April 2021 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 2013 is die Ierse sportuitruster [[O’Neills]] as Spanje se nuwe truiverskaffer aangekondig. Dié ooreenkoms sou tot aan die einde van die dekade loop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.newrugbykits.com/2013/11/new-spain-rugby-shirt-20142015-spanish-home-rugby-kit-1415/ |title=New Spain Rugby Shirt 2014/2015 – Spanish Home Rugby Kit 14/15 |publisher=New Rugby Kits |date=20 November 2013 |accessdate=17 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.balls.ie/rugby/437890-picture-oneills-are-making-the-spanish-rugby-teams-shirt-203408 |title=Check Out The Spanish Rugby Team's Jersey Made By O'Neills |publisher=Balls.ie |author=PJ Browne |date=4 Februarie 2014 |accessdate=17 Maart 2026}}</ref> Voorheen is die span deur [[IBERIA|Iberia]], [[Orange (firma)|Orange]] en [[Renfe]] geborg. Voormalige truiverskaffers was [[Canterbury of New Zealand|Canterbury]], Westport, Viator, Carisbrook New Zealand en [[Puma (maatskappy)|Puma]]. Die nasionale span se huidige truiverskaffer is sedert 2016 die Spaanse sportuitruster [[Joma (maatskappy)|Joma]]<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.joma-sport.com/blog/en/in-a-defining-season-for-spanish-rugby/ |title=In a defining season for Spanish rugby |publisher=Joma |date=21 Oktober 2020 |accessdate=17 Maart 2026}}</ref> en sedert 2017 is die Italiaanse versekeringsmaatskappy [[Assicurazioni Generali]] die truiborg.<ref>{{es}} {{cite web |url=https://ferugby.es/generali-get-into-rugby-ya-es-una-realidad-apunta-ya-a-tu-colegio/ |title=GENERALI Get Into Rugby ya es una realidad: ¡apunta ya a tu colegio! |publisher=[[Spaanse Rugbyfederasie]] |date=5 Maart 2019 |accessdate=17 Maart 2026}}</ref> Die beheerliggaam se kenteken verskyn op die regterbors, die truiverskaffer se kenteken links en die borgkenteken in die middel. Die beheerliggaam Spaanse Rugbyfederasie, wat ook op die trui verskyn, toon ’n leeu wat op ’n rubgybal leen, met die belettering ''España Rugby'' daaronder. Die nasionale span se bynaam is ''Los Leones'' (“die [[leeu]]s”). == Truiverskaffers en -borge == [[Lêer:Spain NT REC 2024.jpg|duimnael|Die Spaanse nasionale span in 2024]] Sedert 1987 het die volgende truiverskaffers en -borge verskyn: {| class=wikitable style=text-align:center ! Tydperk ! Truiverskaffer ! Truiborg |- |1987–1990 |[[Puma (maatskappy)|Puma]] | |- |1992–1993 |Kondy Sport | |- |1994–1996 |Viator | |- |1997–2009 |Westport |[[IBERIA|Iberia]] (2001), [[Renfe]] (2005) |- |2009–2013 |[[Canterbury of New Zealand|Canterbury]] |Renfe |- |2013–2015 |[[O’Neills]] | |- |sedert 2016 |[[Joma (maatskappy)|Joma]] |[[Assicurazioni Generali]] |} == Tuisstadion == [[Lêer:España-rugby2.jpg|duimnael|[[Estadio Nacional Universidad Complutense]]]] Spanje se tuisstadion is die [[Estadio Nacional Universidad Complutense]] in die hoofstad [[Madrid]]. Dit is geleë op die [[Complutense-universiteit van Madrid]] se kampus, is in 1943 ingewy en beskik oor ’n kapasiteit van sowat 12&nbsp;400. Die nasionale span het dié stadion in 1952 begin gebruik, sedertdien is hier meer as driekwart van Spanje se tuiswedstryde gespeel. Die tweede mees gebruikte plek is [[Barcelona]], gevolg deur [[Sevilla]]. == Toetswedstryde == Spanje het 188 van sy 385 toetswedstryde gewen, ’n wenrekord van 48,83%. Spanje se statistieke in toetswedstryde teen al die lande, in alfabetiese volgorde, is soos volg (korrek teen Maart 2026):<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;team=18;template=results;type=team;view=opposition |title=International Rugby Union Statistics – Spain |publisher=ESPNscrum |accessdate=17 Maart 2026}}</ref> {| class="sortable wikitable" ! Teenstander ! Gespeel ! Gewen ! Verloor ! Gelykop ! % Gewen |- bgcolor="#d0ffd0" align="center" |- | {{ANDru}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{ARGru}} || 5 || 0 || 5 || 0 || 0,00 |- | {{AUSru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00 |- | {{geenvlag|[[Britse Barbarians|Barbarians]]}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00 |- | {{BELru}} || 18 || 15 || 2 || 1 || 83,33 |- | {{BRAru}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{BULru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{CHIru}} || 6 || 4 || 2 || 0 || 66,67 |- | {{DENru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{GERru}} || 26 || 16 || 8 || 2 || 61,54 |- | {{FIJru}} || 3 || 0 || 3 || 0 || 0,00 |- | {{GEOru}} || 29 || 3 || 25 || 1 || 10,34 |- | {{HUNru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{HKGru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{ITAru}} || 27 || 3 || 23 || 1 || 11,11 |- | {{JPNru}} || 3 || 0 || 3 || 0 || 0,00 |- | {{YUGru}} || 4 || 4 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{CANru}} || 5 || 3 || 2 || 0 || 60,00 |- | {{KENru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00 |- | {{CROru}} || 2 || 1 || 0 || 1 || 50,00 |- | {{MARru}} || 17 || 11 || 5 || 1 || 64,71 |- | {{MDAru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{NAMru}} || 6 || 5 || 1 || 0 || 83,33 |- | {{NEDru}} || 20 || 19 || 0 || 1 || 95,00 |- | {{UKRru}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{POLru}} || 16 || 10 || 6 || 0 || 62,50 |- | {{PORru}} || 46 || 30 || 14 || 2 || 65,22 |- | {{ROMru}} || 43 || 7 || 36 || 0 || 16,28 |- | {{RUSru}} || 25 || 9 || 16 || 0 || 36,00 |- | {{SAMru}} || 2 || 0 || 2 || 0 || 0,00 |- | {{SCOru}} || 2 || 0 || 2 || 0 || 0,00 |- | {{SLOru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{SOWru}} || 7 || 0 || 7 || 0 || 0,00 |- | {{RSAru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00 |- | {{SWEru}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{SUIru}} || 4 || 4 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{TGAru}} || 3 || 1 || 2 || 0 || 33,33 |- | {{CZEru}} || 9 || 7 || 2 || 0 || 77,78 |- | {{CSKru}} || 5 || 3 || 1 || 1 || 60,00 |- | {{TUNru}} || 6 || 5 || 1 || 0 || 83,33 |- | {{URUru}} || 15 || 8 || 7 || 0 || 53,33 |- | {{USAru}} || 6 || 1 || 5 || 0 || 16,67 |- | {{WALru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00 |- | {{ZIMru}} || 7 || 5 || 2 || 0 || 71,43 |- | align="left" |'''Algeheel''' || '''385''' || '''188''' || '''186''' || '''11''' || '''48,83''' |} == Rekords == === Wêreldbekerrekord === Spanje het tot dusver aan een [[rugbywêreldbeker]]toernooi deelgeneem, maar hulle is tydens die [[Rugbywêreldbeker 1999]] sonder ’n oorwinning reeds in die groepfase uitgeskakel. {| class="wikitable" ! Jaar !! Uitslag |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1987|1987]] || Nie genooi nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]] || Groepfase |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2023|2023]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2027|2027]] || ''gekwalifiseer'' |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2031|2031]] || {{n.v.t.}} |} === Europese Rugbykampioenskap === [[Lêer:Spain vs Czech Republic 2007 rugby (1).jpg|duimnael|Spanje speel teen [[Tsjeggiese nasionale rugbyspan|Tsjeggië]] op 3 November 2007]] Die Spaanse nasionale span neem sedert 1952 aan die [[Europese Rugbykampioenskap]] deel. Hulle het sedertdien nog nie ’n toernooi gewen nie en vyf keer as naaswenner geëindig. === Nasiesbeker === Spanje het van 2015 tot 2017 drie keer aan die jaarlikse Nasiesbeker deelgeneem. Hul beste prestasie was ’n derde plek by die eerste deelname. === Tbilisi-beker === Spanje het een keer aan die Tbilisi-beker deelgeneem en in 2014 die vierde plek behaal. === Mediterreense Spele === Tot op hede is tydens Mediterreense Spele vier rugbytoernooie aangebied. Die Spaanse nasionale span het aan al die toernooie deelgeneem en in 1955 en 1993 die bronsmedalje gewen. === Ander toetswedstryde === In teenstelling met die meeste ander rugbylande het die Spanjaarde gedurende die amateurtydperk geen oorsese toere onderneem nie. Hul teenstanders was in dié tydperk op Europese en Noord-Afrikaanse spanne tydens die FIRA-toernooie beperk. Eers sedert die 1990’s vertrek die nasionale span gereeld na lande in ander streke. Deesdae is toetswedstryde teen die spanne van die Suidelike Halfrond tweekeer per jaar moontlik. Gedurende Juniemaand se midjaarrugbytoetsreeks reis Spanje na die Suidelike Halfrond en gedurende Novembermaand se eindjaarrugbytoetsreeks tree Spanje as gasheer op. In teenstelling met die meeste ander rugbylande speel Spanje nie vir enige trofee teen sy teenstanders nie. == Spelers == === Huidige span === Die volgende spelers het die Spaanse span gevorm tydens die [[Europese Rugbykampioenskap]] 2026:<ref>{{es}} {{cite web |url=https://ferugby.es/pablo-bouza-desvela-la-ilusionantes-lista-de-leones-concentrados-antes-del-arranque-del-campeonato-de-europa/ |title=Pablo Bouza desvela la ilusionante lista de Leones concentrados, antes del arranque del Campeonato de Europa |publisher=[[Spaanse Rugbyfederasie]] |date=31 Januarie 2026 |accessdate=17 Maart 2026}}</ref> {| | valign="top"| {| class="wikitable" |+ Agterspelers ''(zagueros)'' |- ! Speler !! Posisie !! Klub !! Toetswedstryde |- | [[Estanislao Bay]] || [[Skrumskakel]] || [[Real Ciencias RC|Sevilla]] || style="text-align:center" | 29 |- | [[Nicolás Infer]] || Skrumskakel || [[CR Cisneros|Cisneros]] || style="text-align:center" | {{0}}3 |- | [[Pablo Pérez]] || Skrumskakel || [[FC Barcelona Rugby|Barcelona]] || style="text-align:center" | {{0}}0 |- | [[Gonzalo Vinuesa]] || [[Losskakel]] || [[CR Cisneros|Cisneros]] || style="text-align:center" | 27 |- | [[Samuel Ezeala]] || [[Senter]] || [[Stade Français]] || style="text-align:center" | {{0}}1 |- | [[Álvar Gimeno]] || Senter || [[RC Valencia|Valencia]] || style="text-align:center" | 48 |- | [[Oriol Marsinyac]] || Senter || [[Stade Toulousain|Toulouse]] || style="text-align:center" | {{0}}4 |- | [[Iñaki Mateu]] || Senter || [[Alcobendas Rugby|Alcobendas]] || style="text-align:center" | 31 |- | [[Pau Aira]] || [[Vleuel]] || [[FC Barcelona Rugby|Barcelona]] || style="text-align:center" | {{0}}9 |- | [[Martiniano Cian]] || Vleuel || [[Valladolid RAC|Valladolid]] || style="text-align:center" | 21 |- | [[Gauthier Minguillon]] || Vleuel || [[CR El Salvador|El Salvador]] || style="text-align:center" | 22 |- | [[Alejandro Laforga]] || Vleuel || [[CR Cisneros|Cisneros]] || style="text-align:center" | {{0}}2 |- | [[John-Wessel Bell]] || [[Heelagter]] || [[Quins-Bobbies RC|Harlequins RC]] || style="text-align:center" | 30 |- | [[Alberto Carmona]] || Heelagter || [[Colomiers Rugby|Colomiers]] || style="text-align:center" | 18 |- | [[Beltrán Ortega]] || Heelagter || [[Valladolid RAC|Valladolid]] || style="text-align:center" | {{0}}0 |- | [[Bernardo Vázquez]] || Heelagter || [[Club Deportivo Aparejadores Rugby Burgos|Recoletas Burgos]] || style="text-align:center" | {{0}}0 |} | | valign="top"| {| class="wikitable" |+ Voorspelers ''(delanteros)'' |- ! Speler !! Posisie !! Klub !! Toetswedstryde |- | [[Álvaro García]] || [[Haker]] || [[Stade Français]] || style="text-align:center" | 18 |- | [[Santiago Ovejero]] || Haker || [[Aparejadores Rugby|Aparejadores]] || style="text-align:center" | 25 |- | [[Raúl Calzón]] || [[Stut]] || [[Valladolid RAC|Valladolid]] || style="text-align:center" | {{0}}6 |- | [[Hugo González]] || Stut || [[Aviron Bayonnais|Bayonne]] || style="text-align:center" | {{0}}0 |- | [[Hugo Pirlet]] || Stut || [[Biarritz Olympique|Biarritz]] || style="text-align:center" | {{0}}6 |- | [[Bernardo Vasquez]] || Stut || [[Aparejadores Rugby|Aparejadores]] || style="text-align:center" | {{0}}8 |- | [[Matthew Foulds]] || [[Slot (rugby)|Slot]] || [[UE Santboiana|Santboiana]] || style="text-align:center" | 40 |- | [[Pablo Guirao]] || Slot || [[UE Santboiana|Santboiana]] || style="text-align:center" | 38 |- | [[Ignacio Piñeiro]] || Slot || [[FC Grenoble Rugby|Grenoble]] || style="text-align:center" | 18 |- | [[Imanol Urraza]] || Slot || [[Aparejadores Rugby|Aparejadores]] || style="text-align:center" | 10 |- | [[Manex Ariceta]] || [[Losvoorspeler]] || [[Aviron Bayonnais|Bayonne]] || style="text-align:center" | {{0}}7 |- | [[Vicente Boronat]] || Losvoorspeler || [[Aparejadores Rugby|Aparejadores]] || style="text-align:center" | 10 |- | [[Pepe Borraz]] || Losvoorspeler || [[CR Cisneros|Cisneros]] || style="text-align:center" | {{0}}0 |- | [[Nicolás Moleti]] || Losvoorspeler || [[UE Santboiana|Santboiana]] || style="text-align:center" | {{0}}4 |- | [[Raphaël Nieto]] || Losvoorspeler || [[Stade Niortais|Niort]] || style="text-align:center" | 16 |- | [[Alex Saleta]] || Losvoorspeler || [[Valladolid RAC|Valladolid]] || style="text-align:center" | 10 |} |} === Bekende spelers === Tot dusver is nog geen Spaanse speler in Wêreldrugby se Heldesaal opgeneem nie. === Spelerstatistieke === [[Lêer:Pablofeijoo.JPG|duimnael|upright|Pablo Feijoo (2008)]] [[Lêer:Ignaciomartinrugby.JPG|duimnael|upright|Ignacio Martín (2008)]] [[Lêer:Estebanroque.jpg|duimnael|upright|Esteban Roqué(2008)]] [[Lêer:Cesarsempere.JPG|duimnael|upright|Cesar Sempere (2008)]] Vervolgens die belangrikste statistieke van Spanje se spelers. Die spelers wat met <nowiki>*</nowiki> gekenmerk is, is nog aktief en kan hul statistieke verbeter. <small>(Korrek teen Maart 2026)</small> {| | {| class="wikitable" |+ Meeste toetswedstryde<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;team=18;template=results;type=player |title=Total matches played (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=17 Maart 2026}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Toetswedstryde |- | {{0}}1 || [[Jaime Nava]] || 2002–2018 || 78 |- | {{0}}2 || [[Álvar Enciso]] || 1993–2006 || 70 |- | {{0}}3 || [[Pablo Feijoo]] || 2002–2015 || 67 |- | {{0}}4 || [[Francisco Puertas]] || 1984–1999 || 66 |- | {{0}}5 || [[Alberto Malo]] || 1985–1999 || 64 |- | {{0}}6 || [[Javier Salazar]] || 2000–2014 || 59 |- | {{0}}7 || [[Ferran Velazco]] || 1995–2006 || 59 |- | {{0}}8 || [[César Sempere]] || 2004–2014 || 56 |- | {{0}}9 || [[Ivan Criado]] || 2002–2010 || 53 |- | 10 || [[Jesús Moreno Rodríguez|Jesús Moreno]] || 2008–2018 || 53 |} | {| class="wikitable" |+ Meeste toetswedstryde as kaptein<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?captain=1;class=1;filter=advanced;orderby=matches;team=18;template=results;type=player |title=Total matches played as captain (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=17 Maart 2026}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Toetswedstryde |- | {{0}}1 || [[Jaime Nava]] || 2014–2018 || 22 |- | {{0}}2 || [[Pablo Feijoo]] || 2009–2014 || 12 |- | {{0}}3 || [[Jesús Recuerda]] || 2012–2016 || {{0}}8 |- | {{0}}4 || [[Álvar Enciso]] || 1999–2006 || {{0}}7 |- | {{0}}5 || [[Alberto Malo]] || 1998–1999 || {{0}}7 |- | {{0}}6 || [[Ferran Velazco]] || 2004–2006 || {{0}}7 |- | {{0}}7 || [[Ivan Criado]] || 2007–2008 || {{0}}5 |- | {{0}}8 || [[Gautier Gibouin]] || 2017–2018 || {{0}}5 |- | {{0}}9 || [[Mario Pichardie]] || 2024–2024 || {{0}}5 |- | 10 || colspan=3 | Twee spelers met vier wedstryde elk |} |} {| | {| class="wikitable" |+ Meeste punte aangeteken<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=points;team=18;template=results;type=player |title=Total points scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=17 Maart 2026}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Punte |- | {{0}}1 || [[Esteban Roqué]] || 2004–2007 || 285 |- | {{0}}2 || [[Brad Linklater]] || 2015–2020 || 260 |- | {{0}}3 || [[Andriy Kovalenco]] || 1995–2007 || 198 |- | {{0}}4 || [[César Sempere]] || 2004–2014 || 177 |- | {{0}}5 || [[Mathieu Peluchon]] || 2010–2018 || 146 |- | {{0}}6 || [[Pablo Feijoo]] || 2002–2015 || 100 |- | {{0}}7 || [[Francisco Puertas]] || 1984–1999 || {{0}}97 |- | {{0}}8 || [[Alfons Martínez]] || 2000–2004 || {{0}}87 |- | {{0}}9 || [[Ferran Velazco]] || 1995–2006 || {{0}}81 |- | 10 || [[Manuel Cascarra]] || 2002–2003 || {{0}}80 |} | {| class="wikitable" |+ Meeste drieë gedruk<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=tries;team=18;template=results;type=player |title=Total tries scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=17 Maart 2026}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Drieë |- | {{0}}1 || [[César Sempere]] || 2004–2014 || 31 |- | {{0}}2 || [[Pablo Feijoo]] || 2002–2015 || 19 |- | {{0}}3 || [[Ferran Velazco]] || 1997–2006 || 13 |- | {{0}}4 || [[Ivan Criado]] || 2002–2010 || {{0}}9 |- | {{0}}5 || [[Ignacio Martín]] || 2000–2010 || {{0}}9 |- | {{0}}6 || [[Álvar Enciso]] || 1993–2006 || {{0}}8 |- | {{0}}7 || [[David Mota]] || 2004–2009 || {{0}}8 |- | {{0}}8 || [[Rafael Álvarez Prieto|Rafael Álvarez]] || 2006–2009 || {{0}}6 |- | {{0}}9 || [[Jon Etxeberria]] || 1990–1995 || {{0}}6 |- | 10 || [[Jaime Nava]] || 2002–2016 || {{0}}6 |} |} == Afrigters == Die volgende persone het al as hoofafrigters van die Spaanse nasionale rugbyspan gedien: {| class="wikitable sortable" ! Naam !! Tydperk |- | {{vlagikoon|Spanje}} Enrique Gutiérrez || 1927–1928 |- | {{vlagikoon|Spanje}} Manuel Ordóñez || 1931–1932 |- | {{vlagikoon|Spanje}} José Hermosa || 1935–1936 |- | {{vlagikoon|Spanje}} César Palomino || 1936 |- | {{vlagikoon|Spanje}} Jesús Luque || 1952–1953 |- | {{vlagikoon|Spanje}} Juan Vázquez || 1953–1960 |- | {{vlagikoon|Spanje}} Arnaldo Griñó || 1960–1966 |- | {{vlagikoon|Spanje}} Ramón Rabassa (tussentyds) || 1965 |- | {{vlagikoon|Spanje}} Alberto Serena || 1967–1968 |- | {{vlagikoon|Spanje}} Alfredo Calzada || 1968–1970 |- | {{vlagikoon|Frankryk}} Gérard Murillo || 1970–1978 |- | {{vlagikoon|Wallis}} Morgan Thomas || 1978–1979 |- | {{vlagikoon|Spanje}} Luis Mocoroa (tussentyds) || 1979 |- | {{vlagikoon|Spanje}} Francisco Sacristán || 1979–1982 |- | {{vlagikoon|Spanje}} Jesús Linares || 1982–1984 |- | {{vlagikoon|Spanje}} Ángel Luis Jiménez || 1984–1986 |- | {{vlagikoon|Spanje}} José Maria Epalza || 1986–1989 |- | {{vlagikoon|Frankryk}} Gérard Murillo || 1989–1993 |- | {{vlagikoon|Spanje}} Alfonso Feijoo (tussentyds) || 1992 |- | {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} Bryce Bevin || 1993–1997 |- | {{vlagikoon|Spanje}} Alfonso Feijoo || 1997–1999 |- | {{vlagikoon|Spanje}} Tomás García || 1999–2002 |- | {{vlagikoon|Frankryk}} Pierre Pérez || 2002–2003 |- | {{vlagikoon|Engeland}} Gerard Glynn || 2003–2010 |- | {{vlagikoon|Frankryk}} Régis Sonnes || 2010–2012 |- | {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} Bryce Bevin || 2012–2013 |- | {{vlagikoon|Spanje}} Santiago Santos || 2013–2023 |- | {{vlagikoon|Argentinië}} Pablo Bouza || sedert 2023 |} == Sien ook == {{Portaal|Rugby|Ru ball.svg}} * [[Spaanse nasionale vrouerugbyspan]] * [[Spaanse nasionale sokkerspan]] == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronnelys == * {{en}} {{cite book |author=Huw Richards |title=A Game for Hooligans: The History of Rugby Union |url=https://archive.org/details/gameforhooligans0000rich |publisher=Mainstream Publishing |location=Edinburg |year=2007 |isbn=978-1-84596-255-5}} * {{en}} {{cite book |author=Richard Bath |title=The Complete Book of Rugby |url=https://archive.org/details/rugby0000rich |publisher=Seven Oaks Ltd. |year=1997 |ISBN=1-86200-013-1}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Spain national rugby union team|Spaanse nasionale rugbyspan}} * {{es}} [http://www.ferugby.es/ Amptelike webwerf van die Spaanse Rugbyfederasie] * {{en}} [https://www.world.rugby/organisation/membership/europe/spain Spanje by Wêreldrugby] * {{en}} [https://www.planetrugby.com/country/spain/ Spanje op Planet Rugby] {{Nasionale rugbyspanne}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Rugby in Spanje]] [[Kategorie:Nasionale rugbyspanne van Europa]] heyzl61ubkni3u6imn1dy73npsaycx0 0 45585 2967814 2676795 2026-09-16T19:51:35Z Pynappel 70858 Nie so seker hiervan nie - geen bron - verwyder eerder 2967814 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Beginning Odyssey.svg|duimnael|Die nege beginverse van [[Homeros]] se ''Odussee''.]] [[Lêer:John William Waterhouse - Ulysses and the Sirens (1891).jpg|thumb|''Odusseus en die Sirenes'', deur John William Waterhouse, 1891.]] Die '''''Odussee''''' of '''''Odusseia''''' ([[Grieks]]: Ὀδύσσεια) is een van twee belangrike, [[Antieke Griekeland|antieke Griekse]] [[Epiek|epiese]] [[Poësie|gedigte]] wat met [[Homeros]] verbind word. Dit is gedeeltelik ’n opvolg op die ''[[Ilias]]'', die ander werk wat waarskynlik deur Homeros geskyf is. Dit is die tweede werk van die [[Weste|Westerse]] letterkunde (die ''Illias'' is die eerste) en is vermoedelik geskryf aan die einde van die [[8ste eeu v.C.]]<ref name="The Odyssey 2003" /><ref name="bbc" /> [[File:Odyssey manuscript.jpg|thumb|Homeros, ''Odussee'', manuskrip, 3de kwartaal van die 15de eeu (Britse Biblioteek)]] Die hoofonderwerp van die gedig is [[Odusseus]] (of Odysseus) en sy lang reis huiswaarts ná die val van [[Troje]]. Dit neem hom tien jaar om terug te kom op [[Ithaka]] ná die tienjarige [[Trojaanse Oorlog]]. In sy afwesigheid is aangeneem dat hy dood is, en sy vrou, [[Penelope (mitologie)|Penelope]], moes in dié tyd hard probeer om ’n klomp vryers aan ’n lyntjie te hou wat graag met die "[[weduwee]]" wou trou. Die oorspronklike gedig is in ’n mondelinge tradisie geskryf en was bedoel om gesing eerder as gelees te word.<ref name="The Odyssey 2003" /> Die ''Odussee'' is geskryf in ’n streeklose poëtiese [[dialek]] van Grieks en bestaan uit 12 110 reëls van [[Daktilus (poësie)|daktiliese]] [[heksameter]].<ref name="fox" /> == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="The Odyssey 2003">D.C.H. Rieu se inleing tot ''The Odyssey'' (Penguin, 2003), bl. ''xi''.</ref> <ref name="fox">{{citation |title=The Classical World: An Epic History from Homer to Hadrian |last=Fox |first=Robin Lane |page=19 |publisher=Basic Books |year=2006 |isbn=046502496 }}</ref> <ref name="bbc">{{cite web |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-44779492?SThisFB= |title=Oldest extract of Homer's Odyssey found |access-date=21 Julie 2019 |work=[[BBC]] |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200523135046/https://www.bbc.com/news/world-europe-44779492?SThisFB= |archive-date=23 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> }} {{Eur-mit-saadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Griekse mitologie]] [[Kategorie:Epiese gedigte]] d8ky7ceieq7i9wwj6nd6vynca708p1v 2967828 2967814 2026-09-16T20:20:39Z Pynappel 70858 Wysiging deur [[Special:Contributions/Pynappel|Pynappel]] teruggerol na laaste weergawe deur [[User:Rooiratel|Rooiratel]] 2676795 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Beginning Odyssey.svg|duimnael|Die nege beginverse van [[Homeros]] se ''Odussee''.]] [[Lêer:John William Waterhouse - Ulysses and the Sirens (1891).jpg|thumb|''Odusseus en die Sirenes'', deur John William Waterhouse, 1891.]] Die '''''Odussee''''' of '''''Odusseia''''' (ook geskryf '''''Odyssee''''' – [[Grieks]]: Ὀδύσσεια) is een van twee belangrike, [[Antieke Griekeland|antieke Griekse]] [[Epiek|epiese]] [[Poësie|gedigte]] wat met [[Homeros]] verbind word. Dit is gedeeltelik ’n opvolg op die ''[[Ilias]]'', die ander werk wat waarskynlik deur Homeros geskyf is. Dit is die tweede werk van die [[Weste|Westerse]] letterkunde (die ''Illias'' is die eerste) en is vermoedelik geskryf aan die einde van die [[8ste eeu v.C.]]<ref name="The Odyssey 2003" /><ref name="bbc" /> [[File:Odyssey manuscript.jpg|thumb|Homeros, ''Odussee'', manuskrip, 3de kwartaal van die 15de eeu (Britse Biblioteek)]] Die hoofonderwerp van die gedig is [[Odusseus]] (of Odysseus) en sy lang reis huiswaarts ná die val van [[Troje]]. Dit neem hom tien jaar om terug te kom op [[Ithaka]] ná die tienjarige [[Trojaanse Oorlog]]. In sy afwesigheid is aangeneem dat hy dood is, en sy vrou, [[Penelope (mitologie)|Penelope]], moes in dié tyd hard probeer om ’n klomp vryers aan ’n lyntjie te hou wat graag met die "[[weduwee]]" wou trou. Die oorspronklike gedig is in ’n mondelinge tradisie geskryf en was bedoel om gesing eerder as gelees te word.<ref name="The Odyssey 2003" /> Die ''Odussee'' is geskryf in ’n streeklose poëtiese [[dialek]] van Grieks en bestaan uit 12 110 reëls van [[Daktilus (poësie)|daktiliese]] [[heksameter]].<ref name="fox" /> == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="The Odyssey 2003">D.C.H. Rieu se inleing tot ''The Odyssey'' (Penguin, 2003), bl. ''xi''.</ref> <ref name="fox">{{citation |title=The Classical World: An Epic History from Homer to Hadrian |last=Fox |first=Robin Lane |page=19 |publisher=Basic Books |year=2006 |isbn=046502496 }}</ref> <ref name="bbc">{{cite web |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-44779492?SThisFB= |title=Oldest extract of Homer's Odyssey found |access-date=21 Julie 2019 |work=[[BBC]] |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200523135046/https://www.bbc.com/news/world-europe-44779492?SThisFB= |archive-date=23 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> }} {{Eur-mit-saadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Griekse mitologie]] [[Kategorie:Epiese gedigte]] 0q5ntagnu5rkdtix9343k2ioafizm04 2967829 2967828 2026-09-16T20:21:10Z Pynappel 70858 2967829 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Beginning Odyssey.svg|duimnael|Die nege beginverse van [[Homeros]] se ''Odussee''.]] [[Lêer:John William Waterhouse - Ulysses and the Sirens (1891).jpg|thumb|''Odusseus en die Sirenes'', deur John William Waterhouse, 1891.]] Die '''''Odussee''''' of '''''Odusseia''''' (ook geskryf '''''Odyssee'''''<ref name="Pharos">Pharos-Afrikaans/Engels</ref> – [[Grieks]]: Ὀδύσσεια) is een van twee belangrike, [[Antieke Griekeland|antieke Griekse]] [[Epiek|epiese]] [[Poësie|gedigte]] wat met [[Homeros]] verbind word. Dit is gedeeltelik ’n opvolg op die ''[[Ilias]]'', die ander werk wat waarskynlik deur Homeros geskyf is. Dit is die tweede werk van die [[Weste|Westerse]] letterkunde (die ''Illias'' is die eerste) en is vermoedelik geskryf aan die einde van die [[8ste eeu v.C.]]<ref name="The Odyssey 2003" /><ref name="bbc" /> [[File:Odyssey manuscript.jpg|thumb|Homeros, ''Odussee'', manuskrip, 3de kwartaal van die 15de eeu (Britse Biblioteek)]] Die hoofonderwerp van die gedig is [[Odusseus]] (of Odysseus<ref name="Pharos" />) en sy lang reis huiswaarts ná die val van [[Troje]]. Dit neem hom tien jaar om terug te kom op [[Ithaka]] ná die tienjarige [[Trojaanse Oorlog]]. In sy afwesigheid is aangeneem dat hy dood is, en sy vrou, [[Penelope (mitologie)|Penelope]], moes in dié tyd hard probeer om ’n klomp vryers aan ’n lyntjie te hou wat graag met die "[[weduwee]]" wou trou. Die oorspronklike gedig is in ’n mondelinge tradisie geskryf en was bedoel om gesing eerder as gelees te word.<ref name="The Odyssey 2003" /> Die ''Odussee'' is geskryf in ’n streeklose poëtiese [[dialek]] van Grieks en bestaan uit 12 110 reëls van [[Daktilus (poësie)|daktiliese]] [[heksameter]].<ref name="fox" /> == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="The Odyssey 2003">D.C.H. Rieu se inleing tot ''The Odyssey'' (Penguin, 2003), bl. ''xi''.</ref> <ref name="fox">{{citation |title=The Classical World: An Epic History from Homer to Hadrian |last=Fox |first=Robin Lane |page=19 |publisher=Basic Books |year=2006 |isbn=046502496 }}</ref> <ref name="bbc">{{cite web |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-44779492?SThisFB= |title=Oldest extract of Homer's Odyssey found |access-date=21 Julie 2019 |work=[[BBC]] |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200523135046/https://www.bbc.com/news/world-europe-44779492?SThisFB= |archive-date=23 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> }} {{Eur-mit-saadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Griekse mitologie]] [[Kategorie:Epiese gedigte]] qx2crijf8u3tjsqbbimg3xkunq4442m 2967831 2967829 2026-09-16T20:26:33Z Pynappel 70858 2967831 wikitext text/x-wiki {{SKUINS TITEL}} [[Lêer:Beginning Odyssey.svg|duimnael|Die nege beginverse van [[Homeros]] se ''Odussee''.]] [[Lêer:John William Waterhouse - Ulysses and the Sirens (1891).jpg|thumb|''Odusseus en die Sirenes'', deur John William Waterhouse, 1891.]] Die '''''Odussee''''' of '''''Odusseia''''' (ook geskryf '''''Odyssee'''''<ref name="Pharos">Pharos-Afrikaans/Engels</ref> – [[Grieks]]: Ὀδύσσεια) is een van twee belangrike, [[Antieke Griekeland|antieke Griekse]] [[Epiek|epiese]] [[Poësie|gedigte]] wat met [[Homeros]] verbind word. Dit is gedeeltelik ’n opvolg op die ''[[Ilias]]'', die ander werk wat waarskynlik deur Homeros geskyf is. Dit is die tweede werk van die [[Weste|Westerse]] letterkunde (die ''Illias'' is die eerste) en is vermoedelik geskryf aan die einde van die [[8ste eeu v.C.]]<ref name="The Odyssey 2003" /><ref name="bbc" /> [[File:Odyssey manuscript.jpg|thumb|Homeros, ''Odussee'', manuskrip, 3de kwartaal van die 15de eeu (Britse Biblioteek)]] Die hoofonderwerp van die gedig is [[Odusseus]] (of Odysseus<ref name="Pharos" />) en sy lang reis huiswaarts ná die val van [[Troje]]. Dit neem hom tien jaar om terug te kom op [[Ithaka]] ná die tienjarige [[Trojaanse Oorlog]]. In sy afwesigheid is aangeneem dat hy dood is, en sy vrou, [[Penelope (mitologie)|Penelope]], moes in dié tyd hard probeer om ’n klomp vryers aan ’n lyntjie te hou wat graag met die "[[weduwee]]" wou trou. Die oorspronklike gedig is in ’n mondelinge tradisie geskryf en was bedoel om gesing eerder as gelees te word.<ref name="The Odyssey 2003" /> Die ''Odussee'' is geskryf in ’n streeklose poëtiese [[dialek]] van Grieks en bestaan uit 12 110 reëls van [[Daktilus (poësie)|daktiliese]] [[heksameter]].<ref name="fox" /> == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="The Odyssey 2003">D.C.H. Rieu se inleing tot ''The Odyssey'' (Penguin, 2003), bl. ''xi''.</ref> <ref name="fox">{{citation |title=The Classical World: An Epic History from Homer to Hadrian |last=Fox |first=Robin Lane |page=19 |publisher=Basic Books |year=2006 |isbn=046502496 }}</ref> <ref name="bbc">{{cite web |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-44779492?SThisFB= |title=Oldest extract of Homer's Odyssey found |access-date=21 Julie 2019 |work=[[BBC]] |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200523135046/https://www.bbc.com/news/world-europe-44779492?SThisFB= |archive-date=23 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> }} {{Eur-mit-saadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Griekse mitologie]] [[Kategorie:Epiese gedigte]] 64pxujj5havzmpl4b4qvrh0gslwmtcm 2967832 2967831 2026-09-16T20:26:50Z Pynappel 70858 2967832 wikitext text/x-wiki {{Skuins titel}} [[Lêer:Beginning Odyssey.svg|duimnael|Die nege beginverse van [[Homeros]] se ''Odussee''.]] [[Lêer:John William Waterhouse - Ulysses and the Sirens (1891).jpg|thumb|''Odusseus en die Sirenes'', deur John William Waterhouse, 1891.]] Die '''''Odussee''''' of '''''Odusseia''''' (ook geskryf '''''Odyssee'''''<ref name="Pharos">Pharos-Afrikaans/Engels</ref> – [[Grieks]]: Ὀδύσσεια) is een van twee belangrike, [[Antieke Griekeland|antieke Griekse]] [[Epiek|epiese]] [[Poësie|gedigte]] wat met [[Homeros]] verbind word. Dit is gedeeltelik ’n opvolg op die ''[[Ilias]]'', die ander werk wat waarskynlik deur Homeros geskyf is. Dit is die tweede werk van die [[Weste|Westerse]] letterkunde (die ''Illias'' is die eerste) en is vermoedelik geskryf aan die einde van die [[8ste eeu v.C.]]<ref name="The Odyssey 2003" /><ref name="bbc" /> [[File:Odyssey manuscript.jpg|thumb|Homeros, ''Odussee'', manuskrip, 3de kwartaal van die 15de eeu (Britse Biblioteek)]] Die hoofonderwerp van die gedig is [[Odusseus]] (of Odysseus<ref name="Pharos" />) en sy lang reis huiswaarts ná die val van [[Troje]]. Dit neem hom tien jaar om terug te kom op [[Ithaka]] ná die tienjarige [[Trojaanse Oorlog]]. In sy afwesigheid is aangeneem dat hy dood is, en sy vrou, [[Penelope (mitologie)|Penelope]], moes in dié tyd hard probeer om ’n klomp vryers aan ’n lyntjie te hou wat graag met die "[[weduwee]]" wou trou. Die oorspronklike gedig is in ’n mondelinge tradisie geskryf en was bedoel om gesing eerder as gelees te word.<ref name="The Odyssey 2003" /> Die ''Odussee'' is geskryf in ’n streeklose poëtiese [[dialek]] van Grieks en bestaan uit 12 110 reëls van [[Daktilus (poësie)|daktiliese]] [[heksameter]].<ref name="fox" /> == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="The Odyssey 2003">D.C.H. Rieu se inleing tot ''The Odyssey'' (Penguin, 2003), bl. ''xi''.</ref> <ref name="fox">{{citation |title=The Classical World: An Epic History from Homer to Hadrian |last=Fox |first=Robin Lane |page=19 |publisher=Basic Books |year=2006 |isbn=046502496 }}</ref> <ref name="bbc">{{cite web |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-44779492?SThisFB= |title=Oldest extract of Homer's Odyssey found |access-date=21 Julie 2019 |work=[[BBC]] |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200523135046/https://www.bbc.com/news/world-europe-44779492?SThisFB= |archive-date=23 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> }} {{Eur-mit-saadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Griekse mitologie]] [[Kategorie:Epiese gedigte]] i27f8zxe53jonwyuh92lnluzdqnk01m 2967839 2967832 2026-09-16T20:40:50Z Pynappel 70858 Pynappel het bladsy [[Odussee]] na [[Odusseia]] oor 'n aanstuur geskuif 2967832 wikitext text/x-wiki {{Skuins titel}} [[Lêer:Beginning Odyssey.svg|duimnael|Die nege beginverse van [[Homeros]] se ''Odussee''.]] [[Lêer:John William Waterhouse - Ulysses and the Sirens (1891).jpg|thumb|''Odusseus en die Sirenes'', deur John William Waterhouse, 1891.]] Die '''''Odussee''''' of '''''Odusseia''''' (ook geskryf '''''Odyssee'''''<ref name="Pharos">Pharos-Afrikaans/Engels</ref> – [[Grieks]]: Ὀδύσσεια) is een van twee belangrike, [[Antieke Griekeland|antieke Griekse]] [[Epiek|epiese]] [[Poësie|gedigte]] wat met [[Homeros]] verbind word. Dit is gedeeltelik ’n opvolg op die ''[[Ilias]]'', die ander werk wat waarskynlik deur Homeros geskyf is. Dit is die tweede werk van die [[Weste|Westerse]] letterkunde (die ''Illias'' is die eerste) en is vermoedelik geskryf aan die einde van die [[8ste eeu v.C.]]<ref name="The Odyssey 2003" /><ref name="bbc" /> [[File:Odyssey manuscript.jpg|thumb|Homeros, ''Odussee'', manuskrip, 3de kwartaal van die 15de eeu (Britse Biblioteek)]] Die hoofonderwerp van die gedig is [[Odusseus]] (of Odysseus<ref name="Pharos" />) en sy lang reis huiswaarts ná die val van [[Troje]]. Dit neem hom tien jaar om terug te kom op [[Ithaka]] ná die tienjarige [[Trojaanse Oorlog]]. In sy afwesigheid is aangeneem dat hy dood is, en sy vrou, [[Penelope (mitologie)|Penelope]], moes in dié tyd hard probeer om ’n klomp vryers aan ’n lyntjie te hou wat graag met die "[[weduwee]]" wou trou. Die oorspronklike gedig is in ’n mondelinge tradisie geskryf en was bedoel om gesing eerder as gelees te word.<ref name="The Odyssey 2003" /> Die ''Odussee'' is geskryf in ’n streeklose poëtiese [[dialek]] van Grieks en bestaan uit 12 110 reëls van [[Daktilus (poësie)|daktiliese]] [[heksameter]].<ref name="fox" /> == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="The Odyssey 2003">D.C.H. Rieu se inleing tot ''The Odyssey'' (Penguin, 2003), bl. ''xi''.</ref> <ref name="fox">{{citation |title=The Classical World: An Epic History from Homer to Hadrian |last=Fox |first=Robin Lane |page=19 |publisher=Basic Books |year=2006 |isbn=046502496 }}</ref> <ref name="bbc">{{cite web |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-44779492?SThisFB= |title=Oldest extract of Homer's Odyssey found |access-date=21 Julie 2019 |work=[[BBC]] |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200523135046/https://www.bbc.com/news/world-europe-44779492?SThisFB= |archive-date=23 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> }} {{Eur-mit-saadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Griekse mitologie]] [[Kategorie:Epiese gedigte]] i27f8zxe53jonwyuh92lnluzdqnk01m 2967843 2967839 2026-09-16T20:41:13Z Pynappel 70858 2967843 wikitext text/x-wiki {{Skuins titel}} [[Lêer:Beginning Odyssey.svg|duimnael|Die nege beginverse van [[Homeros]] se ''Odussee''.]] [[Lêer:John William Waterhouse - Ulysses and the Sirens (1891).jpg|thumb|''Odusseus en die Sirenes'', deur John William Waterhouse, 1891.]] Die '''''Odusseia''''' of '''''Odussee''''' (ook geskryf '''''Odyssee'''''<ref name="Pharos">Pharos-Afrikaans/Engels</ref> – [[Grieks]]: Ὀδύσσεια) is een van twee belangrike, [[Antieke Griekeland|antieke Griekse]] [[Epiek|epiese]] [[Poësie|gedigte]] wat met [[Homeros]] verbind word. Dit is gedeeltelik ’n opvolg op die ''[[Ilias]]'', die ander werk wat waarskynlik deur Homeros geskyf is. Dit is die tweede werk van die [[Weste|Westerse]] letterkunde (die ''Illias'' is die eerste) en is vermoedelik geskryf aan die einde van die [[8ste eeu v.C.]]<ref name="The Odyssey 2003" /><ref name="bbc" /> [[File:Odyssey manuscript.jpg|thumb|Homeros, ''Odussee'', manuskrip, 3de kwartaal van die 15de eeu (Britse Biblioteek)]] Die hoofonderwerp van die gedig is [[Odusseus]] (of Odysseus<ref name="Pharos" />) en sy lang reis huiswaarts ná die val van [[Troje]]. Dit neem hom tien jaar om terug te kom op [[Ithaka]] ná die tienjarige [[Trojaanse Oorlog]]. In sy afwesigheid is aangeneem dat hy dood is, en sy vrou, [[Penelope (mitologie)|Penelope]], moes in dié tyd hard probeer om ’n klomp vryers aan ’n lyntjie te hou wat graag met die "[[weduwee]]" wou trou. Die oorspronklike gedig is in ’n mondelinge tradisie geskryf en was bedoel om gesing eerder as gelees te word.<ref name="The Odyssey 2003" /> Die ''Odussee'' is geskryf in ’n streeklose poëtiese [[dialek]] van Grieks en bestaan uit 12 110 reëls van [[Daktilus (poësie)|daktiliese]] [[heksameter]].<ref name="fox" /> == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="The Odyssey 2003">D.C.H. Rieu se inleing tot ''The Odyssey'' (Penguin, 2003), bl. ''xi''.</ref> <ref name="fox">{{citation |title=The Classical World: An Epic History from Homer to Hadrian |last=Fox |first=Robin Lane |page=19 |publisher=Basic Books |year=2006 |isbn=046502496 }}</ref> <ref name="bbc">{{cite web |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-44779492?SThisFB= |title=Oldest extract of Homer's Odyssey found |access-date=21 Julie 2019 |work=[[BBC]] |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200523135046/https://www.bbc.com/news/world-europe-44779492?SThisFB= |archive-date=23 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> }} {{Eur-mit-saadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Griekse mitologie]] [[Kategorie:Epiese gedigte]] dp03oc975lyinwswklzr81ige8nsbob 2967853 2967843 2026-09-16T21:20:32Z Pynappel 70858 Werk by uit Engels 2967853 wikitext text/x-wiki {{Skuins titel}} [[Lêer:Beginning Odyssey.svg|duimnael|Die nege beginverse van [[Homeros]] se ''Odussee''.]] [[Lêer:John William Waterhouse - Ulysses and the Sirens (1891).jpg|duimnael|''Odusseus en die Sirenes'', deur John William Waterhouse, 1891.]] Die '''''Odusseia''''' of '''''Odussee''''' (ook geskryf '''''Odyssee'''''<ref name="Pharos">Pharos-Afrikaans/Engels</ref> – [[Grieks]]: Ὀδύσσεια) is een van twee belangrike, [[Antieke Griekeland|antieke Griekse]] [[Epiek|epiese]] [[Poësie|gedigte]] wat met [[Homeros]] verbind word. Dit is een van die oudste letterkundige werke wat behoue gebly het en is by hedendaagse lesers steeds gewild. Dit is gedeeltelik ’n opvolg op die ''[[Ilias]]'', die ander werk wat waarskynlik deur Homeros geskryf is, en is soos die ''Ilias'' in 24 boeke verdeel. Dit is die tweede werk van die [[Weste|Westerse]] letterkunde (die ''Ilias'' is die eerste) en is vermoedelik geskryf aan die einde van die [[8ste eeu v.C.]]<ref name="The Odyssey 2003" /><ref name="bbc" /> Die hoofonderwerp van die gedig is [[Odusseus]] (of Odysseus<ref name="Pharos" />), die heldhaftige koning van [[Ithaka]], en sy lang reis huiswaarts ná die val van [[Troje]]. Dit neem hom tien jaar om terug te kom op Ithaka ná die tienjarige [[Trojaanse Oorlog]], en op die reis trotseer hy talle gevare en verloor hy sy hele bemanning. In sy afwesigheid is aangeneem dat hy dood is, en sy vrou, [[Penelope (mitologie)|Penelope]], en sy seun Telemachos moes in dié tyd hard probeer om ’n klomp onhebbelike vryers aan ’n lyntjie te hou wat graag met die "[[weduwee]]" wou trou. Die ''Odussee'' is in Homeriese Grieks saamgestel, omstreeks die 8ste of [[7de eeu v.C.]]; teen die middel van die 6de eeu v.C. het dit reeds deel van die Griekse letterkundige kanon geword. In die oudheid is Homeros se outeurskap as vanselfsprekend aanvaar, maar die meeste hedendaagse vakkundiges neem aan dat die ''Ilias'' en die ''Odussee'' onafhanklik van mekaar ontstaan het, elkeen as deel van ’n lang mondelinge tradisie. Omdat min mense kon lees en skryf, is die gedig deur ’n ''aoidos'' of rapsood vir ’n gehoor voorgedra. Die oorspronklike gedig is in ’n mondelinge tradisie geskep en was bedoel om gesing eerder as gelees te word.<ref name="The Odyssey 2003" /> Die ''Odussee'' is geskryf in ’n streeklose poëtiese [[dialek]] van Grieks en bestaan uit 12 110 reëls van [[Daktilus (poësie)|daktiliese]] [[heksameter]].<ref name="fox" /> Belangrike temas in die epos sluit ''nostos'' ({{Lang|grc|νόστος}}; "terugkeer", tuiskoms), swerftog, ''xenia'' ({{Lang|grc|ξενία}}; "gasvriendskap"), toetsing en voortekens in. Vakkundiges bespreek die prominente plek wat sekere groepe in die gedig inneem, soos vroue en slawe, wat groter rolle speel as in ander werke uit die antieke letterkunde. Dit val veral op in vergelyking met die ''Ilias'', wat op die dade van soldate en konings tydens die Trojaanse Oorlog toegespits is. Die ''Odussee'' word as een van die belangrikste werke van die [[Westerse kanon]] beskou. Die eerste volledige Engelse vertaling het in 1616 verskyn, en verwerkings en herverbeeldings word steeds in ’n wye verskeidenheid mediums geskep. == Agtergrond == === Datering === [[Lêer:Fragment Odyssee 2245 2.jpg|duimnael|Die oudste bekende manuskripfragment van die ''Odussee'', in die 3de eeu v.C. in [[Ptolemeïese Ryk|Ptolemeïese Egipte]] vervaardig en by Medinet Ghoram opgegrawe.]] Daar is al baie voorstelle vir die datering van die samestelling van die ''Ilias'' en die ''Odussee'' gemaak, maar daar is geen eenstemmigheid nie.{{Sfn|Wilson|2018|p=21}} Robert Lamberton sê die eposse het "die begin van wydverspreide geletterdheid" van die middel van die 5de eeu v.C. af oorspan,{{Sfn|Lamberton|2020|p=411}} maar die taal van die gedigte kan lank voor daardie tydperk gedateer word.{{Sfn|Wilson|2020|p=xiii}} Die Grieke het in die 8ste eeu v.C. ’n aangepaste weergawe van die [[Fenisiese alfabet]] begin gebruik om hul eie skryfstelsel te skep;{{Sfn|Wilson|2018|p=21}} as die Homeriese gedigte van die vroegste produkte van daardie geletterdheid was, sou hulle teen die einde van daardie eeu saamgestel gewees het.{{Sfn|Wilson|2018|p=23}}{{Efn|Op ’n kleibeker wat op [[Ischia (eiland)|Ischia]] in Italië gevind is, staan die woorde "Nestor se beker, lekker om uit te drink".{{Sfn|Higgins|2019}} Sommige vakkundiges, soos Calvert Watkins, verbind hierdie beker met ’n beskrywing van koning Nestor se goue beker in die ''Ilias''.{{Sfn|Watkins|1976|p=28}} As die beker ’n sinspeling op die ''Ilias'' is, kan daardie gedig se samestelling op minstens 700-750 v.C. gedateer word.{{Sfn|Wilson|2018|p=21}}}} Volgens Rudolf Pfeiffer is hulle waarskynlik neergeskryf, maar daar is geen bewyse van publikasie of fisiese verspreiding vir ’n geletterde gehoor nie.{{Sfn|Pfeiffer|1968|p=25}}{{Efn|[[Papirus]]fragmente van die ''Odussee'' is in [[Egipte]] ontdek, waar die droë klimaat hulle bewaar het; dié dateer uit die 3de eeu v.C. en verskil van die middeleeuse weergawes.{{Sfn|Daley|2018}}}} Die datering word verder bemoeilik deurdat die Homeriese gedigte, of dele daarvan, honderde jare lank deur rapsode voorgedra is.{{Sfn|Wilson|2018|p=21}} === Samestelling en outeurskap === {{Hoofartikel|Homeriese kwessie}} Vakkundiges is dit eens dat die Homeriese eposse oor honderde jare as deel van ’n mondelinge tradisie ontwikkel het.{{Sfn|Pache|2020|p=xxvii}} Milman Parry en Albert Lord het in die vroeë 20ste eeu getoon dat hulle die kenmerke van mondelinge digkuns duidelik vertoon,{{Sfn|Wilson|2020|pp=xiv-xv}}{{Efn|Dit sluit in die paring van naamwoorde met byvoeglike epitete, tipetonele en chiastiese struktuur.{{Sfn|Dué|Marks|2020|p=588}}}} wat selfs ’n ongeletterde digter in staat sou stel om lang gedigte te improviseer{{Sfn|Hall|2008|pp=20-21}} en hulle al pratende saam te stel.{{Sfn|Wilson|2020|pp=xiv-xv}} Vakkundiges stem nie saam oor hoe die gedigte uit hierdie tradisie ontstaan het nie,{{Sfn|Wilson|2020|p=xiii}} en dit is nie duidelik of die mondelinge tradisie volle krediet vir die samestelling daarvan kan eis nie.{{Sfn|Finkelberg|2003|p=68}} In die 19de eeu het ’n reeks verwante vrae oor die outeurskap van die eposse as die [[Homeriese kwessie]] bekend geword.{{Sfn|Dué|Marks|2020|p=585}} Bronne uit die oudheid het mitiese vertellings geskep om Homeros te verklaar.{{Sfn|Nagy|2020|p=82}} Die debat oor baie van die Homeriese vrae duur vandag nog voort,{{Sfn|Wilson|2020|p=xiii}} byvoorbeeld oor die samestellingsverhouding tussen die ''Ilias'', die ''Odussee'' en die grootliks verlore gedigte van die [[Epiese Siklus]]; oor die vraag of Homeros geleef het en, indien wel, wanneer;{{Sfn|Dué|Marks|2020|p=585}} en of die gedigte enige geografiese, historiese of kulturele werklikheid weerspieël.{{Sfn|Wilson|2020|p=xiii}} [[Herodotos]] skryf die ''Ilias'' en die ''Odussee'' aan Homeros toe,<ref name="herodotos" /> maar ander werke, waaronder die ''Homeriese himnes'', is histories ook aan hom toegeskryf.{{Sfn|Nagy|2020|p=81}} Tekstuele rekonstruksies dui daarop dat die gedigte baie vorme aangeneem het.{{Sfn|Nagy|2020|p=92}} Omdat terugvoer ’n belangrike deel van ’n lewende voordrag is, kon die inhoud van die gedig van vertelling tot vertelling verskil.{{Sfn|Nagy|2020|p=81}} Hierdie konteks is belangrik om die eposse te verstaan en te interpreteer;{{Sfn|Myrsiades|Pinsker|1976|p=237}} John Miles Foley skryf dat voordrag ’n noodsaaklike deel van hul betekenis is.{{Sfn|Foley|2002|p=82}} Die voordrag van epiese poësie is ’n onderwerp in albei gedigte, en die ''Odussee'' beeld selfs beroepsangers soos Femios en Demodokos uit.{{Sfn|Ebbott|2020|pp=9-10}} As dié voordragte binne die verhaal op die moderne begrip van die eposse se voordrag toegepas word, sou dit kon beteken dat hulle in die 2de en vroeë 1ste millennium v.C. by die huise van vername families as deel van feesmale of etes voorgedra is,{{Sfn|Ebbott|2020|pp=10-11}}{{Sfn|Ebbott|2020|p=12}} en dat toehoorders dit kon gerig het of daaraan kon deelgeneem het.{{Sfn|Ebbott|2020|pp=10-11}} Hulle is waarskynlik gereciteer, dit wil sê nie met musiek begelei nie.{{Sfn|Martin|2020|p=38}} Soos die ''Ilias'' is die ''Odussee'' in vier-en-twintig dele verdeel.{{Efn|Om hierdie dele "boeke" te noem, is ’n anachronisme.{{Sfn|Muellner|2020|p=24}}}} Vroeë vakkundiges het gemeen dat dit met die 24 letters van die [[Griekse alfabet]] ooreenstem, maar dit word wyd as ahistories beskou.{{Sfn|González|2020|p=140}}{{Efn|Die Ioniese alfabet het in die Homeriese tydperk tussen 20 en 26 letters gehad.{{Sfn|Taplin|1995|p=285}}}} Die verdeling is waarskynlik lank ná die gedig se samestelling gemaak, maar word vandag algemeen as deel van die gedig se moderne struktuur aanvaar.{{Sfn|Lattimore|1951|p=14}} Daar is baie teorieë oor hoe dit ontstaan het. Sommige meen dit was ’n egte deel van die mondelinge tradisie, of dat dit deur [[Alexandrië|Alexandrynse]] vakkundiges bedink is.{{Sfn|Frame|2009|p=561}} Pseudo-Plutarchos het die verdelings aan Aristarchos van Samothrake toegeskryf, maar daar is getuienis hierteen.{{Sfn|Olson|1995|pp=228 n.1; 237-238}}{{Sfn|Jensen|1999|pp=5-90}}{{Sfn|Janko|2000}} Sommige vakkundiges verbind die segmentering van die eposse aan die voordragtradisie, byvoorbeeld as ’n skepping van die rapsode.{{Sfn|Jensen|1999|pp=5-34}}{{Sfn|Frame|2009|pp=561-562}} Albei eposse veronderstel ’n mate van voorkennis by hul gehore, byvoorbeeld oor die [[Trojaanse Oorlog]]. Dit dui sterk daarop dat die eposse met ’n reeds bestaande mitologiese tradisie in gesprek was.{{Sfn|Marks|2020|pp=49-50}} Hoewel die Trojaanse Oorlog vir albei belangrik is, verwys die ''Odussee'' nie regstreeks na enige gebeure uit die ''Ilias'' se uitbeelding van die oorlog nie,{{Sfn|Monro|1901|p=325}}{{Efn|Hierdie waarneming staan as "Monro se wet" bekend, na die geleerde David Monro.{{Sfn|Marks|2020|p=50}}}} en daar word oor die algemeen aanvaar dat hulle onafhanklik van mekaar gevorm het.{{Sfn|Marks|2020|p=51}} Daar is argumente dat enigeen van die twee eposse eerste saamgestel is; dit is nie duidelik nie.{{Sfn|Marks|2020|p=51}} === Invloede === [[Lêer:Humbaba deamon-AO 9034-IMG 0655-black (cropped).jpg|duimnael|regs|Terracotta-plaket van die Mesopotamiese monster Humbaba, wat as ’n moontlike inspirasie vir die figuur van Polifemos beskou word.]] Vakkundiges merk sterk invloede van Nabye-Oosterse mitologie en letterkunde in die ''Odussee'' op.{{Sfn|West|1997|p=403}} Martin West wys op aansienlike ooreenkomste tussen die ''[[Heldedig van Gilgamesj]]'' en die ''Odussee''.{{Sfn|West|1997|pp=402-417}} Sowel Odusseus as [[Gilgamesj]] is bekend daarvoor dat hulle na die uithoeke van die aarde reis en op hul reise die land van die dooies besoek.{{Sfn|West|1997|p=405}} Op sy vaart na die onderwêreld volg Odusseus die aanwysings van [[Kirke]], wat aan die rand van die wêreld woon en met sonbeelde verbind word.{{Sfn|West|1997|p=406}} Soos Odusseus kry Gilgamesj aanwysings oor hoe om die land van die dooies te bereik van ’n goddelike helper: die godin Siduri, wat, soos Kirke, aan die see aan die uithoeke van die aarde woon en wie se huis eweneens met die son verbind word. Gilgamesj bereik Siduri se huis deur ’n tonnel onder die berg Mashu, die hoë berg waaruit die son in die hemel opkom.{{Sfn|West|1997|p=410}} West voer aan dat die ooreenkoms tussen Odusseus en Gilgamesj se reise na die uithoeke van die aarde die gevolg is van die Gilgamesj-epos se invloed op die ''Odussee''.{{Sfn|West|1997|p=417}} Die klassieke volkskundige Graham Anderson wys op ander patrone: die helde van die ''Odussee'' en ''Gilgamesj'' ontmoet vroue wat mense in diere kan verander, is betrokke by die dood van goddelike beeste, en geniet ná ’n reis deur die onderwêreld ongelukkig die geselskap van ’n "wulpse dame in ’n bo-aardse paradys".{{Sfn|Anderson|2000|p=127}} Vakkundiges het ondersoek of figure binne die gedig self ontstaan het en of hulle aan ’n tradisie buite die gedig behoort. Adrienne Mayor sê die Oostenrykse paleontoloog Othenio Abel het ongegronde bewerings gemaak dat die vyfde-eeuse v.C. filosoof [[Empedokles]] die [[Sikloop|sikloop]] met prehistoriese olifantskedels verbind het.{{Sfn|Mayor|2000|pp=6-7}} Of die epiese gedig die verhaal van Polifemos geskep, gewild gemaak of bloot oorvertel het, is ’n ou twispunt,{{Sfn|Anderson|2000|p=123}} maar Anderson sê daar is ’n mate van eenstemmigheid onder vakkundiges dat die verhaal apart van die epos bestaan het.{{Sfn|Anderson|2000|p=127}} William Bedell Stanford merk op dat daar aanduidings is dat Odusseus onafhanklik van Homeros bestaan het, hoewel dit nie afdoende is nie.{{Sfn|Stanford|1968|p=8}} === Geografie === Vakkundiges is verdeeld oor die vraag of enige van die plekke wat Odusseus besoek werklik bestaan.{{Sfn|Fox|2008}} Daar is al gesê dat die gebeure in die hoofverhaal van die ''Odussee'' (buiten Odusseus se ingebedde vertelling van sy omswerwinge) oor die [[Peloponnesos]] en die Ioniese Eilande afspeel.<ref name="strabo" /> Baie mense het al probeer om Odusseus se reis op ’n kaart uit te lê, maar daar is grootliks eenstemmigheid dat die landskappe – veral dié wat in boeke 9 tot 11 beskryf word – te veel mitiese elemente bevat om werklik karteerbaar te wees.{{Sfn|Zazzera|2019}} Dit is byvoorbeeld moeilik om vas te stel of Odusseus se tuiste Ithaka dieselfde eiland is wat vandag {{Lang|grc|Ἰθάκη}} genoem word;<ref name="strabo" /> dieselfde geld vir die roete wat Odusseus aan die Phaiakiërs beskryf en vir hul eiland Scheria.{{Sfn|Fox|2008}} Die Britse klassikus Peter Jones skryf dat die gedig waarskynlik oor etlike eeue baie keer deur mondelinge verhaalvertellers bygewerk is voordat dit neergeskryf is, wat dit "feitlik onmoontlik" maak om te sê "in watter sin [die gedig] ’n historiese samelewing of akkurate geografiese kennis weerspieël".{{Sfn|Jones|1996|p=xi}} Moderne vakkundiges is geneig om Odusseus se reis eerder metafories as letterlik te ondersoek.{{Sfn|Pache|Dué|Lupack|Lamberton|2020|p=275}} == Opsomming == [[Lêer:Villa Romana de La Olmeda Mosaicos romanos 001 Ulises.jpg|duimnael|’n [[Mosaïek]] met Odusseus daarop, uit die villa van La Olmeda, Pedrosa de la Vega, Spanje, laat 4de tot 5de eeu n.C.]] Tien jaar nadat die Achajers (Grieke) die Trojaanse Oorlog gewen het, het Odusseus, koning van Ithaka, nog nie van Troje af huis toe gekom nie. In sy afwesigheid ding 108 onbeskofte vryers na die hand van sy vrou Penelope. Penelope sê vir hulle sy sal weer trou wanneer sy klaar ’n doodskleed vir Odusseus se bejaarde vader Laërtes geweef het, maar snags trek sy dit heimlik weer uit. Die godin [[Atena]], eers as Mentes en daarna as Mentor vermom, sê vir Odusseus se seun Telemachos om nuus oor sy vader te gaan soek. Die twee verlaat Ithaka en besoek Nestor, wat hulle vertel dat [[Agamemnon]], die bevelvoerder van die Griekse leër by Troje, kort ná die oorlog vermoor is. Telemachos reis na [[Sparta]] om Agamemnon se broer [[Menelaos]] te ontmoet, wat op sy beurt sy ontmoeting met die vormveranderende god, die Ou Man van die See, beskryf. Menelaos sê hy het by die Ou Man van die See verneem dat Odusseus nog leef, maar deur die [[nimf]] [[Kalipso (mitologie)|Kalipso]] gevange gehou word. Atena pleit by [[Zeus]] om Odusseus te red, en Zeus stuur [[Hermes]] om oor sy vrylating te onderhandel. Toe Odusseus Kalipso se eiland verlaat, vernietig [[Poseidon]] sy vlot met ’n storm. Die seenimf Ino beskerm Odusseus terwyl hy na Scheria, die tuiste van die Phaiakiërs, swem, en Atena lei die Phaiakiese prinses Nausikaä om hom te gaan haal. Aan die hof van Nausikaä se ouers, Arete en Alkinoös, blink Odusseus in atletiese spele uit en word hy deur emosie oorweldig wanneer die sanger Demodokos oor die Trojaanse Oorlog sing. Odusseus maak sy identiteit bekend en vertel van sy avonture ná die oorlog. [[Lêer:Odysseus vecht met de Kikonen De werken van Odysseus (serietitel), RP-P-OB-66.735.jpg|duimnael|links|Odusseus en sy soldate veg teen die Kikone – bondgenote van die Trojane – tydens die plundering van hul stad.]] Toe hulle Troje verlaat, het Odusseus se manne die Kikone, bondgenote van die Trojane, sonder sukses aangeval. Nadat hulle hul stad Ismaros onverhoeds ingeneem het, het Odusseus en sy manne dit [[Plunder|geplunder]] en die krygers doodgemaak. Hul buit het uit goedere, vee en vroue bestaan. Net Maron, die priester van Apollo, en sy gesin is deur Odusseus gespaar, en uit dankbaarheid het hy ’n vat [[wyn]] present gekry. Omdat hulle nie haastig was om dieselfde aand te vertrek nie, is Odusseus se manne deur die Kikone aangeval, wat by hul bure gaan hulp soek het. Nadat hy ses van sy manne verloor het, moes Odusseus haastig vlug.<ref name="greekmyths" /><ref name="christopoulos" /> Daarna het hulle op ’n eiland van lotuseters ’n bedwelmende vrug gevind wat hulle laat vergeet het om huis toe te gaan. Op ’n ander eiland is hulle deur die sikloop Polifemos gevange geneem. Odusseus, wat homself misleidend "Niemand" ({{Lang|grc|Οὔτις}}) genoem het, het ontsnap deur die sikloop dronk te maak en hom te verblind. Terwyl hy weggevaar het, het hy egter spoggerig sy ware naam bekend gemaak, en Polifemos het sy vader Poseidon gevra om wraak te neem. Odusseus se bemanning het amper Ithaka bereik, maar is van koers gewaai nadat hulle ’n sak winde oopgemaak het wat hulle van Aiolos gekry het. Daarna is al hul skepe op een na deur reusagtige kannibale, die Laistrugoniërs, vernietig. Op die eiland Aiaia het die godin Kirke Odusseus se manne in varke verander. Hermes het Odusseus gehelp om Kirke se towerkrag met die kruid ''moly'' te weerstaan, en Odusseus het haar gedwing om sy bemanning se menslike gedaantes te herstel. Odusseus en Kirke was daarna ’n jaar lank minnaars voordat hy verder huis toe vertrek het. Vervolgens het Odusseus na die rand van [[Okeanos]] gereis, waar die lewendes met die dooies kan praat. Die gees van die profeet Teiresias het vir Odusseus gesê hy sal huis toe kom, maar hy sal uiteindelik nog ’n reis moet onderneem. Odusseus het ook die geeste van sy moeder Antikleia en van sy voormalige strydmakkers Agamemnon en [[Achilles]] ontmoet. Odusseus se bemanning het daarna by die Sirenes verbygevaar, wie se verleidelike sang matrose tot hul dood gelok het. Sy manne het hul ore met byewas toegestop om hulle nie te hoor nie, terwyl Odusseus homself aan die skip se mas laat vasbind het. Daarna het hulle deur die nou vaarweg tussen die draaikolk Charubdis en die veelkoppige monster Skulla gevaar. Op die eiland Thrinakia het Odusseus se manne uiteindelik heilige beeste van die songod [[Helios]] geslag en geëet. Helios het Zeus gevra om hulle te straf, wat hy gedoen het deur hul laaste skip te vernietig. Odusseus, die enigste oorlewende, het op die eiland Ogigië uitgespoel. Daar het hy Kalipso ontmoet, wat hom as haar minnaar gevange gehou het totdat Hermes uiteindelik ingegryp het. Nadat hulle Odusseus se verhaal gehoor het, neem die Phaiakiërs hom na Ithaka, waar Atena hom as ’n bejaarde bedelaar vermom. Sonder om sy identiteit te ken, bied die varkwagter Eumaios hom verblyf en kos aan. Telemachos keer van Sparta af terug huis toe en ontwyk ’n lokval van die vryers. Odusseus maak homself aan sy seun bekend en die twee gaan huis toe, waar Odusseus se ou hond Argos, lank verwaarloos, hom ondanks sy vermomming herken; die ou hond het getrou op sy baas gewag en sterf vredig toe hy hom uiteindelik sien terugkeer. Die vryers spot met Odusseus en mishandel hom in sy eie huis. Hy en Telemachos versteek die vryers se wapens ter voorbereiding van wraak. Odusseus ontmoet ook weer vir Penelope en haar bediende Eurukleia, wat hom aan ’n litteken op sy been herken. Penelope kondig aan dat sy gereed is om weer te trou, en dat sy sal kies wie ook al ’n [[Boogskiet|boogskietwedstryd]] met Odusseus se boog wen. Nadat elke vryer nie eens daarin kon slaag om die boog te span nie, span Odusseus dit en skiet ’n pyl deur ’n ry byldoppe. Nadat hy die wedstryd gewen het, maak hy die vryers dood; Telemachos hang ’n groep slavinne op wat seksueel deur die vryers gebruik is. Odusseus maak sy identiteit aan Penelope bekend, en sy toets hom deur te vra dat hulle bed verskuif word. Hy sê tereg dat die bed, wat hy uit die stam van ’n olyfboom gekerf het, onverskuifbaar is, en die twee herenig liefdevol. Die volgende dag, nadat Odusseus homself aan sy vader Laërtes bekend gemaak het, kom die families van die vermoorde vryers bymekaar om wraak te neem. Atena gryp in en verhoed verdere bloedvergieting. == Styl == === Struktuur === [[Lêer:Odyssey-crop.jpg|duimnael|15de-eeuse manuskrip van Boek I, geskryf deur die skrywer Johannes Rhosos ([[Britse Museum]]).]] Die vertelling begin ''in medias res'' ("in die middel van die dinge"); die voorafgaande gebeure word deur [[Terugflits (narratief)|terugflitse]] en vertellings beskryf.{{Sfn|Foley|2007|p=19}} In [[Klassieke Griekeland]] het sommige boeke of gedeeltes hul eie titels gehad. Boeke 1 tot 4, wat op Telemachos se perspektief toegespits is, staan as die ''Telemachie'' bekend.{{Sfn|Willcock|2007|p=32}} Boeke 9 tot 12, waarin Odusseus ’n weergawe van sy avonture gee, staan as die ''Apologos'' of ''Apologoi'' bekend.{{Sfn|Pache|Dué|Lupack|Lamberton|2020|p=275}}{{Sfn|Most|1989|pp=15-16}} Boek 22 was as die ''Mnesterofonia'' bekend ({{Lang|grc|mnesteres}}, "vryers", en {{Lang|grc|phonos}}, "slagting").{{Sfn|Cairns|2014|p=231}} Daar word algemeen gesê dat boek 22 die Griekse [[Epiese Siklus]] afsluit, maar fragmente van ’n verlore opvolg, die ''[[Telegonie]]'', het behoue gebly.{{Sfn|Carne-Ross|1998|p=lxi}} Daar is debat oor wat die "oorspronklike" ''Odussee'' behels. Sommige vakkundiges beskou die ''Telemachie'' as ’n latere toevoeging, terwyl ander daarop wys dat latere dele sonder daardie boeke nie sin maak nie.{{Sfn|Jones|1996|p=48}} Net so is die gedig se slot sedert die oudheid ’n onderwerp van debat: Aristarchos van Samothrake en Aristofanes van Bisantium het reëls 293-295 van boek 23 as die epos se werklike einde beskou. Soortgelyke debatte oor die gedig se slot duur vandag nog voort.{{Sfn|Wilson|2020|p=lv}} === Vertelling en taal === Die epos is in [[Daktilus (poësie)|daktiliese]] [[heksameter]], soms Homeriese heksameter genoem, saamgestel – ’n versmaat met ses versvoete.{{Sfn|Myrsiades|2019|p=3}}{{Sfn|Haslam|1976|p=203}} Die vorm van heksameter is katalekties, wat beteken dat dit ’n verwagte lettergreep in die laaste voet kortkom. Elke reël het tussen twaalf en sewentien lettergrepe en vorm gewoonlik ’n grammatikaal volledige sin.{{Sfn|Muellner|2020|p=24}} Die gedigte het moontlik sommige stilistiese tradisies geërf, maar ander self uitgedink.{{Sfn|Bremer|de Jong|Kalff|1987|p=vii}} Die vertelling word hoofsaaklik deur middel van gesprek oorgedra, dit wil sê karakters wat met hulself of met iemand anders praat.{{Sfn|Beck|2020|p=203}} Gevolglik tree hulle dikwels saam met die Homeriese verteller as vertellers op, en hul spraak is die vernaamste middel van karakterisering.{{Sfn|de Jong|2001|p=viii}} Die taal is eenvoudig, direk en vinnig.{{Sfn|Clarke|1967|p=102}} Dit is ook literêr van styl – die woordeskat was waarskynlik nooit die omgangstaal van enige Griekse bevolking nie.{{Sfn|Wilson|2020|p=ix}} ’n Belangrike kenmerk van die taal is die Homeriese [[Vergelykings (taalkunde)|vergelyking]]. Dit is vergelykende [[metafoor|metafore]] wat lank{{Efn|Tydens die twis tussen die Antiekes en die Modernes het die Modernes lang Homeriese vergelykings so onaangenaam gevind dat hulle dit ''comparisons à longue queuë'' ("vergelykings met ’n lang stert") genoem het.{{Sfn|Clarke|1981|p=126}}}} of kort kan wees,{{Sfn|Karanika|2020|p=201}} en gewoonlik uit die natuur of die alledaagse lewe kom. Irene de Jong beskryf hulle as "omnitemporeel": hulle kan die eenvoudige teenwoordige tyd gebruik, of die epiese tyd (wat verlede en hede vermeng), of hulle kan ’n tydlose waarheid weergee (die gnomiese aoristos).{{Sfn|de Jong|2001|p=xviii}} Hul funksies wissel; voorbeelde sluit karakterisering en die versterking van tema in.{{Sfn|de Jong|2001|p=49}} Tradisioneel is die Homeriese vergelyking as ’n voorloper van Europese literêre vergelykings beskou. Dit is betwis, onder meer deur Oliver Taplin.{{Sfn|Hardwick|2025|pp=41-42}} Moderne vakkundiges stem oor die algemeen saam dat die Homeriese vergelykings as deel van die eposse se mondelinge tradisie gevorm het, maar vroeëre skrywers het soms gesê dat hulle deur een of meer latere digters bygevoeg is.{{Sfn|Karanika|2020|p=202}} ’n Verdere belangrike element van Homeriese tekste is die gebruik van epitete, wat in vertaling dikwels as saamgestelde byvoeglike naamwoorde weergegee word.{{Sfn|Clarke|1967|p=103}} == Temas en patrone == === Tuiskoms === [[Lêer:Homerus - Odissea, 1794 - 3939651 F.jpg|duimnael|regs|’n Studente-uitgawe van die ''Odussee'' uit 1794, met die ''Batrachomyomachia'' daarby ingesluit.]] Tuiskoms (Antieke Grieks: {{Lang|grc|νόστος}}, ''nostos'') is ’n sentrale tema van die ''Odussee''.{{Sfn|Bonifazi|2009|pp=481, 492}} Die Griekse woord ''nostos'' dui sowel ’n tuisreis oor see as vertellings oor die tuiskoms aan.{{Sfn|Hall|2008|p=163}}{{Sfn|Bonifazi|2009|p=481}} Die klassikus Agathe Thornton merk op dat ''nostos'' vir die oorwinnende Achajers ná die val van Troje gegeld het, maar dat die verteller op Odusseus toespits en die ander Achajers se tuiskomste as deel van sy vertelling weergee.{{Sfn|Thornton|1970|pp=1-2}} Ná Agamemnon se tuiskoms maak sy vrou Klutaimnestra en haar minnaar Aigisthos hom dood. Agamemnon se seun Orestes maak Aigisthos uit wraak dood, wat die dood van die vryers met dié van Aigisthos parallel stel; Atena en Nestor gebruik Orestes as bekende voorbeeld vir Telemachos om hom tot dade aan te spoor.{{Sfn|Thornton|1970|pp=1-15}} Tydens Odusseus se reis na die onderwêreld vertel Agamemnon hom van Klutaimnestra se verraad. Nadat hy Ithaka bereik het, verander Atena Odusseus in ’n bedelaar sodat hy die lojaliteit van sy vrou Penelope kan toets.{{Sfn|Thornton|1970|pp=3-4}} Agamemnon prys Penelope uiteindelik omdat sy nie vir Odusseus doodgemaak het nie, en haar getrouheid verseker vir Odusseus sowel roem as ’n geslaagde tuiskoms in vergelyking met die ander Achajers. Agamemnon se mislukte tuiskoms het sy dood veroorsaak; Achilles het roem verwerf maar is oorlede en is ’n tuiskoms ontsê.{{Sfn|Thornton|1970|pp=7-9}} === Swerftog === Voor Odusseus se aankoms op Ithaka word net twee van sy avonture deur die verteller beskryf; die res word deur Odusseus self vertel. Die twee tonele wat die verteller beskryf, is Odusseus op Kalipso se eiland en Odusseus se ontmoeting met die Phaiakiërs. Hierdie tonele word deur die digter vertel om ’n belangrike oorgang in Odusseus se reis voor te stel: van verborge wees tot die terugkeer huis toe.{{Sfn|Thornton|1970|pp=16-37}} Kalipso se naam kom van die Griekse woord {{Lang|grc|καλύπτω}} (''kalúptō''), wat "bedek" of "versteek" beteken – gepas, want dit is presies wat sy met Odusseus doen.<ref name="etymonline" /> Kalipso hou Odusseus van die wêreld weg en verhinder hom om huis toe te gaan. Ná sy vertrek van Kalipso se eiland beskryf die digter Odusseus se ontmoetings met die Phaiakiërs – dié wat "alle mense ongedeerd oorvaar"{{Sfn|Lattimore|1975|loc=8.566}} – wat sy oorgang van nie-terugkeer na terugkeer voorstel.{{Sfn|Thornton|1970|pp=16-37}} Odusseus ontmoet op sy reis ook baie wesens wat naby aan die gode staan. Hierdie ontmoetings help om te verstaan dat Odusseus hom in ’n wêreld buite dié van die mens bevind, wat daartoe bydra dat hy nie kan huis toe kom nie.{{Sfn|Thornton|1970|pp=16-37}} Tot dié wesens behoort die Phaiakiërs, wat naby die siklope gewoon het{{Sfn|Lattimore|1975|loc=6.4-5}} en wie se koning, Alkinoös, die agterkleinseun van Eurumedon, die koning van die [[Gigant|gigante]], en die kleinseun van Poseidon is.{{Sfn|Thornton|1970|pp=16-37}} Van die ander karakters wat Odusseus teëkom, is die sikloop Polifemos, seun van Poseidon; Kirke, ’n towenares wat mans in diere verander; en die kannibalistiese reuse, die Laistrugoniërs.{{Sfn|Thornton|1970|pp=16-37}} === Gasvriendskap === [[Lêer:3115 - Athens - Stoà of Attalus - Allegory of the Odyssey - Photo by Giovanni Dall'Orto, Nov 9 2009.jpg|duimnael|Beeld wat die ''Odussee'' voorstel, Museum van die Antieke Agora van [[Athene]].]] Deur die loop van die epos kom Odusseus verskeie voorbeelde van ''xenia'' ("gasvriendskap") teë, wat modelle bied van hoe ’n gasheer hom wel en nie behoort te gedra nie.{{Sfn|Reece|1993}}{{Sfn|Thornton|1970|pp=38-46}} Die Phaiakiërs toon voorbeeldige gasvriendskap deur Odusseus te voed, vir hom ’n slaapplek te gee en hom baie geskenke en ’n veilige vaart huis toe te gun – alles dinge wat ’n goeie gasheer behoort te doen. Polifemos toon swak gasvriendskap: sy enigste "geskenk" aan Odusseus is dat hy hom laaste sal opeet.{{Sfn|Thornton|1970|pp=38-46}} Kalipso is ook ’n voorbeeld van swak gasvriendskap omdat sy Odusseus nie toelaat om haar eiland te verlaat nie.{{Sfn|Thornton|1970|pp=38-46}} ’n Verdere belangrike faktor in gasvriendskap is dat koningskap vrygewigheid impliseer. Daar word aanvaar dat ’n koning die middele het om ’n vrygewige gasheer te wees en meer vrygewig met sy eie besittings is.{{Sfn|Thornton|1970|pp=38-46}} Dit blyk die beste wanneer Odusseus, as bedelaar vermom, vir Antinoös, een van die vryers, om kos smeek en Antinoös hom weier. Odusseus sê in wese dat Antinoös, hoewel hy soos ’n koning lyk, ver van ’n koning is omdat hy nie vrygewig is nie.{{Sfn|Lattimore|1975|loc=17.415-444}} Volgens J. B. Hainsworth volg gasvriendskap ’n baie bepaalde patroon:{{Sfn|Hainsworth|1972|pp=320-321}} # Die aankoms en ontvangs van die gas. # Die gas word gebaai of van skoon klere voorsien. # Die gas word van kos en drank voorsien. # Vrae mag aan die gas gestel word, en die gasheer behoort vermaak te verskaf. # Die gas moet ’n slaapplek kry, en sowel die gas as die gasheer gaan slaap. # Die gas en die gasheer ruil geskenke uit, die gas word ’n veilige reis huis toe gegun en hy vertrek. ’n Verdere belangrike faktor van gasvriendskap is om die gas nie langer te hou as wat hy wil bly nie, en ook om sy veiligheid te waarborg solank hy ’n gas in die gasheer se huis is.{{Sfn|Reece|1993}}{{Sfn|Edwards|1992|pp=284-330}} === Toetsing === [[Lêer:Odysseus und Penelope (Tischbein).jpg|duimnael|Penelope ondervra Odusseus om sy identiteit te bewys; skildery van 1802 deur Johann Heinrich Wilhelm Tischbein.]] Nog ’n tema deur die ''Odussee'' heen is toetsing.{{Sfn|Thornton|1970|pp=47-51}} Dit gebeur op twee afsonderlike maniere: Odusseus toets die lojaliteit van ander, en ander toets Odusseus se identiteit. ’n Voorbeeld van Odusseus wat ander se lojaliteit toets, is wanneer hy huis toe kom.{{Sfn|Thornton|1970|pp=47-51}} In plaas daarvan om sy identiteit dadelik bekend te maak, arriveer hy as bedelaar vermom en bepaal hy dan wie in sy huis aan hom getrou gebly het en wie die vryers gehelp het. Nadat Odusseus sy ware identiteit bekend gemaak het, toets die karakters sy identiteit om te sien of hy werklik is wie hy sê hy is.{{Sfn|Thornton|1970|pp=47-51}} Penelope toets byvoorbeeld Odusseus se identiteit deur te sê dat sy die bed na die ander kamer sal laat skuif. Dit is ’n moeilike taak, want dit is uit ’n lewende boom gemaak wat afgekap sou moes word – ’n feit wat net die werklike Odusseus sou ken, en wat sy identiteit dus bewys.{{Sfn|Thornton|1970|pp=47-51}} Toetsing het ook ’n baie bepaalde tipetoneel wat daarmee gepaard gaan. Die toetsing van ander volg deur die hele epos ’n tipiese patroon:{{Sfn|Thornton|1970|pp=47-51}}{{Sfn|Edwards|1992|pp=284-330}} # Odusseus is huiwerig om ander se lojaliteit te bevraagteken. # Odusseus toets ander se lojaliteit deur hulle uit te vra. # Die karakters antwoord op Odusseus se vrae. # Odusseus maak sy identiteit bekend. # Die karakters toets Odusseus se identiteit. # Emosies loop hoog by die herkenning van Odusseus, gewoonlik geweeklaag of vreugde. # Ten slotte werk die versoende karakters saam. === Voortekens === [[Lêer:Odysseus and Euryclea by Johann Heinrich Wilhelm Tischbein.jpg|duimnael|regs|''Odusseus en Eurukleia'' deur Johann Heinrich Wilhelm Tischbein.]] Voortekens kom gereeld in die ''Odussee'' voor. In die epiese gedig behels hulle dikwels voëls.{{Sfn|Thornton|1970|pp=52-57}} Volgens Thornton is dit die belangrikste wie elke voorteken ontvang en op watter manier dit hom voordoen. Voëlvoortekens word byvoorbeeld aan Telemachos, Penelope, Odusseus en die vryers getoon.{{Sfn|Thornton|1970|pp=52-57}} Telemachos en Penelope ontvang hul voortekens ook in die vorm van woorde, genies en drome.{{Sfn|Thornton|1970|pp=52-57}} Odusseus is egter die enigste karakter wat donderweer of weerlig as voorteken ontvang.{{Sfn|Lattimore|1975|loc=20.103-104}}{{Sfn|Lattimore|1975|loc=21.414}} Thornton beklemtoon dit as belangrik omdat weerlig, as simbool van Zeus, Odusseus se koningskap verteenwoordig.{{Sfn|Thornton|1970|pp=52-57}} Odusseus word deur sowel die ''Ilias'' as die ''Odussee'' heen met Zeus verbind.{{Sfn|Kundmueller|2013|p=7}} Voortekens is nog ’n voorbeeld van ’n tipetoneel in die ''Odussee''. Twee belangrike dele van ’n voortekentoneel is die ''herkenning'' van die voorteken, gevolg deur die ''interpretasie'' daarvan.{{Sfn|Thornton|1970|pp=52-57}} In die ''Odussee'' toon al die voëlvoortekens – met die uitsondering van die eerste – groot voëls wat kleiner voëls aanval.{{Sfn|Thornton|1970|pp=52-57}}{{Sfn|Edwards|1992|pp=284-330}} By elke voorteken hoort ’n wens wat óf uitdruklik gestel word óf net geïmpliseer word.{{Sfn|Thornton|1970|pp=52-57}} Telemachos wens byvoorbeeld om wraak{{Sfn|Lattimore|1975|loc=2.143-145}} en dat Odusseus tuis sal wees,{{Sfn|Lattimore|1975|loc=15.155-159}} Penelope wens om Odusseus se terugkeer,{{Sfn|Lattimore|1975|loc=19.136}} en die vryers wens om Telemachos se dood.{{Sfn|Lattimore|1975|loc=20.240-243}} == Ontvangs == === Voorklassieke tydperk tot die laat oudheid === Homeros is in die Griekse samelewing wyd gevier as ’n indrukwekkend talentvolle en didaktiese digter wat gehore oor onderwerpe van filosofie tot wetenskap onderrig het.{{Sfn|Kim|2020|p=417}} Gehore is hoofsaaklik deur voordragte in sowel [[Argaïese Griekeland|Argaïese]] as [[Klassieke Griekeland]] aan die eposse blootgestel,{{Sfn|Dué|2020|p=6}} maar hul status onder gehore in die vroeë Argaïese tydperk (840-700 v.C.) is nie goed bekend nie.{{Sfn|Lamberton|2020|p=411}} Vakkundiges van minstens twee antieke biblioteke – die [[Biblioteek van Alexandrië]] en die Biblioteek van Pergamon{{Efn|Hierdie biblioteke was in die vroeë tweede eeu v.C. mededingers. Alexandrië het weens interne politieke onenigheid ’n uittog van geleerdes beleef. Die Romeinse Republiek het Pergamon in 133 v.C. oorgeneem.{{Sfn|Kim|2020|p=429}}}} – het antieke weergawes van die Homeriese eposse bestudeer.{{Sfn|Nagy|2020|p=92}} Onder die Alexandrynse vakkundiges was Zenodotos van Efese (vroeë derde eeu v.C.), Aristofanes van Bisantium (vroeë tweede eeu v.C.) en Aristarchos van Samothrake (middel van die tweede eeu v.C.).{{Sfn|Marks|2020|p=92}} Antieke vakkunde het ’n verskeidenheid onderwerpe ondersoek, waaronder narratiewe teenstrydighede.{{Sfn|Wilson|2020|p=315}} Allegorie was ’n besonder gewilde interpretasieskool{{Sfn|Wilson|2020|p=326}} wat, volgens Emily Wilson, vakkundiges in staat gestel het om "sin te maak van verwarrende of ontstellende tonele in die ''Odussee''".{{Sfn|Wilson|2020|p=lxii}} Allegoriese argumente is ook gebruik om Homeros te verdedig teen bewerings dat hy die gode oneer aangedoen het{{Sfn|Clarke|1981|p=62}}{{Sfn|Browning|1992|p=134}} – ’n kritiek wat veral deur die vyfde- of sesde-eeuse v.C. filosoof [[Xenophanes]] uitgespreek is{{Sfn|Christensen|2020a|p=126}} – maar Alexandrynse vakkundiges het dit as te gerieflik verwerp.{{Sfn|Browning|1992|p=134}} Die Pergameense geleerde Krates van Mallos het die eposse ondersoek as draers van allegoriese insig in kosmologie en geografie.{{Sfn|Kim|2020|p=429}} Herakleitos (eerste eeu n.C.) en [[Porphyrius (filosoof)|Porphyrius]] (derde eeu n.C.) het ook allegoriese interpretasies geskryf.{{Sfn|Clarke|1981|p=62}}{{Sfn|Lamberton|1989|p=114}} In sy ''Homeriese vrae'' – die enigste omvattende werk oor Homeriese eksegese wat uit die oudheid behoue gebly het – het Porphyrius sy ontleding beperk tot vrae wat uit die Homeriese teks self opgeklaar kon word.{{Efn|Hierdie interpretasiebeginsel is veral deur Aristarchos van Samothrake toegepas;{{Sfn|Nünlist|2015|p=401}} of die eintlike spreuk wat Porphyrius gebruik het, {{Lang|grc|Hómēron ex Homḗrou saphēnízein}} (om Homeros uit Homeros te verklaar – dit wil sê, moenie elders na verklarings soek nie), ook aan Aristarchos toegeskryf kan word, word steeds gedebatteer.{{Sfn|Pfeiffer|1968|pp=225-227}}{{Sfn|Montanari|1997|pp=279-281}}{{Sfn|Nünlist|2015|p=385}}}}{{Sfn|Lamberton|1989|pp=108-109}} Hy sou hierdie metode later laat vaar ten gunste van ’n allegoriese benadering in sy latere werk ''Oor die grot van die nimfe'', waarin hy die nimfe se grotte as ’n voorstelling van die menslike lewe ondersoek het.{{Sfn|Pfeiffer|1968|p=226}}{{Sfn|Wilson|2020|p=326}} Herakleitos het aangevoer dat Telemachos se ontmoeting met Atena "die ontwikkeling van rasionaliteit" verteenwoordig namate hy ’n man word.{{Sfn|Wilson|2020|p=326}} Daar was baie antieke uitgawes van die Homeriese eposse, en die biblioteek van Alexandrië het ’n aantal daarvan besit.{{Sfn|Schironi|2020|p=114}} In materiaal wat uit die kommentaar van die eerste-eeuse v.C. geleerde Didumos afkomstig is, word antieke weergawes in "stadsuitgawes" en "individuele uitgawes" verdeel.{{Efn|Stadsuitgawes is wisselend ''ekdoseis kata poleis'', ''apo tōn poleōn'' of ''politikai'' genoem; individuele uitgawes was ''ekdoseis kat’andra''.{{Sfn|Kim|2020|p=112}}}} Stadsuitgawes is waarskynlik binne die stad geskep (miskien as "amptelike" weergawes), terwyl individuele uitgawes onafhanklik deur geleerdes voorberei is.{{Sfn|Schironi|2020|p=112}} Hy noem individuele weergawes wat aan Antimachos, Aristofanes van Bisantium, Sosigenes,{{Sfn|Schironi|2020|p=112}} Rhianos van Kreta, Kallistratos en Filemon behoort het.{{Sfn|Schironi|2020|p=112}} Stadsuitgawes is bekend vir Aiolis, Argos, [[Siprus]] en [[Marseille]].{{Efn|Hulle is onderskeidelik {{Lang|grc|hē Aiolikē}} (of {{Lang|grc|hē Aiolis}}), {{Lang|grc|hē Argolis}}, {{Lang|grc|hē Kypria}} en {{Lang|grc|hē Massaliōtikē}} genoem.{{Sfn|West|2001|p=67 n. 67}}}}{{Sfn|Schironi|2020|p=112}} Sowel die ''Ilias'' as die ''Odussee'' was skooltekste op plekke waar Grieks gepraat is.{{Sfn|Lamberton|2010|pp=449-452}}{{Sfn|Browning|1992|pp=134-148}} Hulle was waarskynlik deel van die leerplan vir die elite van klassieke [[Athene]]{{Sfn|Kim|2020|pp=411, 417}} en in die [[Romeinse Ryk]]. Hulle is as leersaam vir retoriese vaardigheid{{Sfn|Kim|2020|p=431}}{{Efn|Homeros is deur die oudheid heen herhaaldelik "die vader van die redekuns" genoem, onder meer deur Telefos van Pergamon.{{Sfn|Lamberton|1989|pp=135-136}}}} en vir leeswerk beskou.{{Efn|Robert Browning skryf: "Dit mag vandag vreemd lyk dat kinders die leeskuns geleer word uit gedigte wat in ’n taalvorm saamgestel is wat niemand werklik gepraat het of ooit gepraat het nie, maar die Griekse samelewing was nie die enigste wat hulle so geleer het nie."{{Sfn|Browning|1992|p=134}}}} Die Trojaanse Oorlog en sy deelnemers was reeds belangrike mitologiese en historiese verwysings vir die Romeinse Ryk,{{Sfn|Lamberton|2020|p=417}} en die Romeine het Homeros geredelik in hul kultuur opgeneem en die epos oos en wes versprei.{{Sfn|Lamberton|2020|p=411}} [[Alexander die Grote]] se verowerings het [[Hellenistiese tydperk|Hellenistiese]] kulturele invloed deur die oostelike Middellandse See versprei, en die werk is deur elke skoolkind in die Griekse wêreld gelees.{{Sfn|Pache|Dué|Lupack|Lamberton|2020|p=417}} Teen die sesde eeu het die Homeriese gedigte ’n kanonieke plek binne die instellings van antieke Athene gehad.{{Sfn|Davison|1955|pp=7-8}} Die Atheense tiran Peisistratos of sy seun Hipparchos het ’n burgerlike en godsdienstige fees, die Panatenaia, ingestel wat waarskynlik voordragte van Homeriese poësie ingesluit het;{{Sfn|Davison|1955|pp=9-10}}{{Sfn|Kim|2020|p=420}}{{Efn|Mary Ebbott skryf: "Antieke bronne dui daarop dat rapsode van minstens die laat sesde eeu tot die laat vierde eeu v.C. in 'musiekwedstryde' (''mousikoi agōnes'') by die Panatenaia opgetree het."{{Sfn|Ebbott|2020|p=13}}}} ’n "korrekte" weergawe moes voorgedra word, wat moontlik daarop dui dat ’n weergawe van die teks gekanoniseer is.{{Sfn|Wilson|2018|p=21}}{{Efn|Volgens Mary Ebbott het rapsode gedeeltes uit die ''Ilias'' en die ''Odussee'' voorgedra, wat mettertyd daartoe bygedra het dat Atheners net daardie gedigte as Homeros se werk beskou het.{{Sfn|Ebbott|2020|p=13}}}} Hulle het moontlik net gedeeltes van die gedigte voorgedra,{{Sfn|Ebbott|2020|p=13}} en dit is onwaarskynlik dat dit sonder onderbreking voorgedra is.{{Sfn|Fantuzzi|Tsagalis|2015a|p=15}} Trufiodoros het ’n lipogrammatiese ''Odussee'' geskryf waarin elke boek doelbewus ’n ander enkele letter van die Griekse alfabet weggelaat het.<ref name="suda" /> === Ná die klassieke tydperk === [[Lêer:Odyssey manuscript.jpg|duimnael|Homeros, ''Odussee'', manuskrip, 3de kwartaal van die 15de eeu (Britse Biblioteek).]] Buite die klassieke oudheid en tot in die Bisantynse tydperk het die verspreiding van die Griekse taal – en die gevolglike interne vertaling van die Homeriese tekste soos dit versprei het – die ''Odussee'' se relevansie en status behou.{{Efn|Sommige vakkundiges voer aan dat godsdienstige spanning in hierdie tydperk deur die verspreiding van die [[Christendom]] veroorsaak is omdat Homeros toenemend as [[Paganisme|heidens]] beskou is, maar daar is geen akademiese eenstemmigheid nie.{{Sfn|Mavroudi|2020a|pp=445-446}}}} Armstrong sê die ''Ilias'' en die ''Odussee'' sou andersins uit die kennis kon verdwyn het, en noem ''[[Beowulf]]'' as voorbeeld van so ’n lot.{{Sfn|Armstrong|2025|p=6}} Die ortodokse Bisantynse siening was dat Homeros die twee eposse saam met die ''Homeriese himnes'' en die ''Batrachomyomachia'' geskryf het, met ’n mate van filologiese skeptisisme oor laasgenoemde.{{Sfn|Mavroudi|2020a|p=444}} Die twee eposse is deur die [[Middeleeue]] heen wyd bestudeer en as skooltekste in die [[Bisantynse Ryk]] gebruik.{{Sfn|Lamberton|2010|pp=449-452}}{{Sfn|Browning|1992|pp=134-148}} Homeriese Grieks was vir Bisantynse studente moeilik en het parateks vereis om grammatikale en mitologiese verwysings te verduidelik.{{Sfn|Browning|1992|pp=136-137}} Baie van die Bisantynse vakkunde wat behoue gebly het, was oorspronklik as onderrigmateriaal bedoel.{{Sfn|Mavroudi|2020a|p=446}}{{Efn|Een werk van ’n anonieme Bisantynse geleerde het behoue gebly (in 1983 as ''Homeriese epimerismes'' gepubliseer), waarskynlik uit die middel van die 9de eeu.{{Sfn|Dyck|1983|p=7}}{{Sfn|Browning|1992|p=137}}}} Studente het waarskynlik nie fisiese eksemplare van die eposse gehad nie, maar sekere manuskripte is moontlik aan talentvolle studente beskikbaar gestel. Hulle het hoofsaaklik deur diktee en herhaling geleer.{{Sfn|Browning|1992|pp=138-139}} Volgens Lamberton het die gehoor van die eposse in die middel-Bisantynse tydperk verander. Waar dit eens die domein van grammatici en studente was, het volwassenes hulle vir plesier begin lees en gewonder hoe die vertellings van die ''Ilias'' en die ''Odussee'' met die wyer Trojaanse verhaal verband hou.{{Sfn|Browning|1992|p=140}} Die twaalfde-eeuse digter [[Johannes Tzetzes]] het ''Homeriese allegorieë'' vir die gemalin van [[Manuel I Komnenos]] geskryf, wat die ''Odussee'' en ander tekste opgesom het.{{Sfn|Browning|1992|p=140}} Mavroudi sê Tzetzes se werk het kulturele begrippe uit die Homeriese en die Bisantynse tydperke verenig; Tzetzes het Manuel I met die koninklike figure Zeus en Agamemnon vergelyk{{Sfn|Mavroudi|2020a|p=447}} en Odusseus met ’n uitpeulende maag uitgebeeld.{{Sfn|Stanford|1968|p=254}} Bisantynse interpretasie is via Neo-Pythagoreïese en Neoplatoniese geleerdes deur Porphyrius se ''Homeriese vrae'' beïnvloed.{{Sfn|Browning|1992|p=135}}{{Sfn|Lamberton|1989|p=112}} Die Bisantynse geleerde en aartsbiskop Eustathios van Thessalonika (ca. 1115-1195/6 n.C.) het omvattende kommentare op albei Homeriese eposse geskryf wat deur latere geslagte as gesaghebbend beskou is;{{Sfn|Lamberton|2010|pp=449-452}}{{Sfn|Browning|1992|pp=134-148}} sy kommentaar op die ''Odussee'' alleen beslaan bykans 2 000 oorgroot bladsye in ’n 20ste-eeuse uitgawe.{{Sfn|Lamberton|2010|pp=449-452}} Die eerste gedrukte uitgawe van die ''Odussee'', die ''editio princeps'',{{Efn|Die ''Odussee'' was nie die enigste teks in hierdie uitgawe nie: dit het al die werke bevat wat klassiek aan Homeros toegeskryf is – die ''Ilias'', die ''Batrachomyomachia'' en die ''Homeriese himnes''.{{Sfn|Wolfe|2020|p=491}} Maria Mavroudi skryf Demetrios se versameling van alle moontlike Homeriese tekste vir sy uitgawe toe aan Bisantynse geleerdes se belangstelling in die interpretasie van die tekste eerder as in debatte oor die outeurskap daarvan.{{Sfn|Mavroudi|2020a|p=444}}}} is in 1488 deur die Griekse geleerde Demetrios Chalkokondyles vervaardig, wat in Athene gebore is en in [[Konstantinopel]] studeer het.{{Sfn|Lamberton|2010|pp=449-452}}{{Sfn|Browning|1992|pp=134-148}} Sy uitgawe is in [[Milaan]] deur ’n Griekse drukker, Antonios Damilas, gedruk.{{Sfn|Browning|1992|pp=134-148}} === Vroegmodern === [[Lêer:Thomas Degeorge Ulysse.jpg|duimnael|''Odusseus en Telemachos maak Penelope se vryers dood'' deur Thomas Degeorge (1812).]] Tydens die twis tussen die Antiekes en die Modernes – ’n artistieke debat in Frankryk aan die einde van die 17de en die begin van die 18de eeu – was die ''Odussee'' en die ''Ilias'' twee van die vernaamste onderwerpe. Die Homeriese tekste is deur die skrywers Jean Desmarets, Pierre Bayle en Charles Perrault gekritiseer;{{Sfn|Clarke|1981|p=122}} Howard Clarke sê Perrault het hom daarvan weerhou om die gedigte direk te veroordeel by gebrek aan ’n Franse epos, en het Homeros "rituele lof" toegeswaai deur hom die "Vader van al die Kunste" te noem. Onder die verdedigers van die eposse en van Homeros was [[Jean de La Fontaine]] en Nicolas Boileau-Despréaux.{{Sfn|Clarke|1981|p=122}} Die debat het in 1700 kortstondig bedaar en later weer opgevlam tussen die Franse geleerde Anne Dacier, ’n vertaler en onwrikbare verdediger van Homeros, en die voorstander van die Modernes, Antoine Houdar de la Motte.{{Sfn|Clarke|1981|p=123}} Dacier se Homeriese vertalings het ’n inleiding van 90 bladsye bevat wat die kritiek van Perrault en ander Modernes aangespreek het; Houdar de la Motte het in sy verkorte vertaling van Homeros geantwoord, en Dacier het ’n weerlegging van 600 bladsye gelewer. ’n Retoriese wapenstilstand is in 1716 aangekondig.{{Sfn|Candler Hayes|2025|p=165}} As deel van die twis het vrae ontstaan oor die tradisionele siening van Homeros as ’n enkele digter.{{Sfn|Dué|Marks|2020|pp=585-586}} François Hédelin, abbé d’Aubignac, het Homeros se volgehoue tema en sy taal gekritiseer en opgemerk dat niks van sy lewe bekend was nie.{{Sfn|Clarke|1981|p=150}} Perrault het aangevoer dat die eposse deur verskillende digters geskryf is, moontlik uit elke stad wat daarop aanspraak gemaak het dat Homeros daar gebore is, en toe saamgevoeg is; hy het die teorie aan die oorlede Hédelin toegeskryf.{{Sfn|Clarke|1981|p=154}} Richard Bentley het aangevoer dat die Atheense tiran Peisistratos vyfhonderd jaar ná die aanvanklike samestelling verskillende liedere saamgevoeg het.{{Sfn|Dué|Marks|2020|p=587}} Sy navorsing het ook getoon dat Homeriese Grieks nie soos die Grieks van die klassieke tydperk gelyk het nie.{{Sfn|Wilson|2020|p=xiii}} === Modern === In die vroeë 20ste eeu het Milman Parry en Albert Lord getoon dat ongeletterde sangers formuletaal kon benut om lang gedigte te improviseer, net soos die Homeriese Grieks.{{Sfn|Hall|2008|pp=20-21}} Van die 27 803 reëls in die oorspronklike tekste is sowat 9 200 herhalings, wat wissel van woordgroepe tot hele gedeeltes.{{Sfn|Clarke|1981|p=264}} Hul navorsing het beslissend getoon dat die Homeriese tekste as mondelinge digkuns gevorm het.{{Sfn|Thornton|1970|p=xi}} Parry en Lord het die Suid-Slawiese epiese tradisie ondersoek, geïnspireer deur die werk van die filoloog Matija Murko.{{Sfn|Hall|2008|pp=20-21}} Parry se doktorale proefskrif het tradisionele Homeriese epitete ondersoek en op die werk van die Franse taalkundige Antoine Meillet gesteun, maar hy het die belang daarvan eers ten volle begryp nadat hy saam met Lord veldwerk in [[Joego-Slawië]] gaan doen het.{{Sfn|Dué|Nagy|2020|p=590}}{{Efn|Parry is op 33-jarige ouderdom aan ’n toevallige skietwond in die bors oorlede.{{Sfn|Wilson|2020|p=xv}}}} Vakkunde het in die laat 20ste eeu toenemend interdissiplinêr geword en letterkundige navorsing met argeologiese en godsdienstige bevindinge saamgevoeg.{{Sfn|Bremer|de Jong|Kalff|1987|p=vii}} == Nalatenskap == Die invloed van die Homeriese tekste is moeilik om op te som weens die groot uitwerking wat hulle op die openbare verbeelding en op kulturele waardes gehad het.{{Sfn|Kenner|1971|p=50}} Die ''Odussee'' en die ''Ilias'' het die grondslag gevorm van die opvoeding van lede van die antieke Mediterreense samelewing. Daardie leerplan is deur Westerse humaniste oorgeneem,{{Sfn|Hall|2008|p=25}} wat beteken die teks was so deel van die kulturele weefsel dat dit selfs dié beïnvloed het wat dit nie gelees het nie.{{Sfn|Ruskin|1869|p=17}} Robert Browning sê die vakkunde wat by die Biblioteek van Alexandrië oor die Homeriese eposse gedoen is, het "die grondslag gelê" vir "Europese geletterdheid en filologiese studies".{{Sfn|Browning|1992|p=134}} Die eposse merk die begin van die Westerse letterkundige tradisie en het, volgens Corinne Ondine Pache, ongeëwenaarde invloed.{{Sfn|Pache|2020|p=xxvii}} Die ''Odussee'' weerklink al meer as ’n millennium lank in die skryfkuns; toe ''BBC Culture'' in 2018 kenners regoor die wêreld gepols het om die letterkunde se mees blywende verhaal te vind, was die ''Odussee'' boaan die lys.{{Sfn|Haynes|2018}} === Vertalings === Livius Andronicus het ’n [[Latyn|Latynse]] vertaling, die ''Odusia'', gemaak.{{Sfn|von Albrecht|1997|pp=113-114}} Min is oor die volledige werk bekend, wat waarskynlik nie bloot ’n vertaling was nie,{{Sfn|Stanford|1968|p=268}} maar die fragmente wat behoue gebly het, is formeler as die oorspronklike, en hy het Homeriese beelde van een deel van die gedig na ’n ander oorgedra.{{Sfn|von Albrecht|1997|pp=114-115}} Livius se ''Odusia'' het mettertyd ’n skoolteks vir Latynse studente geword; Michael von Albrecht sê sy vertaling is in ’n jong [[Horatius]] "ingeslaan".{{Sfn|von Albrecht|1997|p=117}} Nicholas Sigeros het [[Francesco Petrarca|Petrarca]] in 1354 van manuskripte van die ''Ilias'' en die ''Odussee'' voorsien.{{Efn|Petrarca het in ’n brief geskryf: "Homeros is stom vir my, of eerder, ek is doof vir hom. Tog geniet ek dit om net na hom te kyk, en dikwels sê ek, terwyl ek hom omhels en sug: 'O groot man, hoe gretig sou ek na jou wou luister.'" Hy het tevergeefs probeer om Grieks te leer.{{Sfn|Clarke|1981|pp=56-57}}}} Petrarca se korrespondent [[Giovanni Boccaccio]] het ’n monnik, Leontius Pilatus, oorreed om vertalings in Latynse prosa te maak; hy het die ''Ilias'' voltooi, maar die ''Odussee'' net bykans klaargekry.{{Sfn|Clarke|1981|pp=56-57}} Gedrukte vertalings in moderne Europese tale het in die 16de eeu ’n oplewing in gewildheid beleef,{{Sfn|Wolfe|2020|p=495}} hoewel baie daarvan slegs gedeeltelike vertalings was.{{Sfn|Wolfe|2020|p=496}} Die gewildste uitgawe van die eeu was ’n woordelikse Latynse vertaling deur Andreas Divus.{{Sfn|Wolfe|2020|p=495}} Die eerste voltooide [[Italiaans]]e ''Odussee'', deur Girolamo Baccelli in vrye vers geskryf, is in 1582 gepubliseer.{{Sfn|Wolfe|2020|p=497}} Die eerste voltooide [[Frans]]e vertaling is deur Salomon Certon in aleksandrynse koeplette saamgestel en in 1604 gedruk.{{Sfn|Wolfe|2020|p=496}} Dit het openbare guns verloor ná die [[Académie française]] se taalhervormings in die 1630's en 1640's.{{Sfn|Candler Hayes|2025|p=164}} Arthur Hall was die eerste wat Homeros in [[Engels]] vertaal het: sy vertaling van die eerste tien boeke van die ''Ilias'', wat in 1581 gepubliseer is,{{Sfn|Wolfe|2020|p=497}} het op ’n Franse weergawe gesteun.{{Sfn|Lawton|2020|p=598}} George Chapman het die eerste skrywer geword wat ’n vertaling van albei eposse in Engels voltooi het toe hy sy vertaling van die ''Odussee'' klaargemaak het.{{Sfn|Clarke|1981|p=57}} Hierdie vertalings is in 1616 saam gepubliseer, maar het vroeër in aflewerings verskyn, en was die eerste moderne vertalings wat wye sukses behaal het.{{Sfn|Fay|1952|p=104}} Hy het die grootste deel van sy lewe aan die vertaling van Homeros gewerk,{{Sfn|Brammall|2018}} en sy werk het later [[John Keats]] se sonnet "On First Looking into Chapman's Homer" (1816) geïnspireer.{{Sfn|Grafton|Most|Settis|2010|p=331}} Emily Wilson skryf dat byna al die prominente vertalers van Grieks-Romeinse letterkunde mans was,{{Sfn|Wilson Guardian|2017}} en voer aan dat dit die algemene begrip van die ''Odussee'' beïnvloed het.{{Sfn|Wilson|2018|p=86}}{{Efn|Wilson voer aan dat dit die vertelling belaai het met konnotasies wat nie in die oorspronklike teks voorkom nie. Sy sê byvoorbeeld verskeie vertalers het die taal wat gebruik word om te verwys na die slavinne wat met die vryers seks gehad het – die vroulike lidwoord ''hai'' ("daardie vroulike mense") – as "slette" of "hoere" vertolk.{{Sfn|Wilson|2017}}}} Johann Heinrich Voss se 18de-eeuse vertalings van die eposse tel onder sy bekendste werke{{Sfn|Curran|1996|pp=173-175}}{{Efn|Voss het ook ander klassieke werke vertaal en uiteindelik sy weergawe van die ''Odussee'' hersien, maar dié is minder gunstig ontvang.{{Sfn|Curran|1996|pp=173-175}}}} en het die [[Duits]]e taal diepgaande beïnvloed.{{Sfn|Steiner|1975|p=266}} [[Johann Wolfgang von Goethe]] het Voss se vertalings transformerende meesterstukke genoem wat belangstelling in Duitse Hellenisme aangewakker het.{{Sfn|Steiner|1975|p=259}} Anne Dacier het die ''Ilias'' en die ''Odussee'' in Franse prosa vertaal;{{Efn|Dacier se ''Ilias'' is krities goed ontvang; sy het historiese en taalkundige kommentaar daarby verskaf.{{Sfn|Candler Hayes|2025|p=168}}}} dié het onderskeidelik in 1711 en 1716 verskyn{{Sfn|Candler Hayes|2025|p=164}} en was tot die laat 18de eeu die standaard Franse Homeros-vertaling.{{Sfn|Candler Hayes|2025|p=176}} Antoine Houdar de La Motte, wat nie Grieks kon lees nie, het Dacier se ''Ilias'' gebruik om sy eie verkorte weergawe van die ''Ilias'' te maak, en het Homeros in die voorwoord gekritiseer.{{Sfn|Clarke|1981|p=123}}{{Efn|Houdar de la Motte se vertaling was veel korter en gemoderniseer. Sy bewering dat hy op Homeros verbeter het, het Dacier vertoorn, wat ’n weerlegging van 600 bladsye geskryf het.{{Sfn|Candler Hayes|2025|pp=164-165}}}} Dacier se vertaling van die ''Odussee'' het Alexander Pope se vertaling van die 1720's diepgaande beïnvloed,{{Sfn|Armstrong|2018|p=225}}{{Efn|Dacier kon nie Engels praat nie en het op ’n swak vertaling gesteun om Pope se ''Odussee'' te lees; sy het dit veroordeel in ’n voorwoord tot ’n nuwe weergawe van haar ''Ilias''. Pope het Dacier bewonder en was gekrenk, maar sy is in 1720 oorlede voordat hy kon reageer.{{Sfn|Candler Hayes|2025|p=176}}}} wat hy om finansiële redes jare ná sy ''Ilias'' vervaardig het.{{Sfn|Baines|2000|p=25}} Hy het twaalf boeke self vertaal en die ander twaalf tussen Elijah Fenton en William Broome verdeel; laasgenoemde het ook aantekeninge verskaf.{{Sfn|Gray|1984|p=108}}{{Sfn|Barnard|2003|p=509}} Dié inligting het uiteindelik uitgelek en sy reputasie en winste geskaad.{{Sfn|Damrosch|1987|p=59}} Die eerste ''Odussee'' in [[Russies]] was moontlik Vasili Zjoekofski se vertaling van 1849 in heksameter.{{Sfn|Cooper|2007|p=196}}{{Sfn|UOM|2012}} Luo Niansheng het in die laat 1980's begin om die eerste ''Ilias'' in [[Chinees]] te vertaal, maar hy is in 1990 oorlede voordat hy dit kon voltooi; sy student Wang Huansheng het die projek voltooi en dit is in 1994 gepubliseer. Wang se ''Odussee'' het drie jaar later gevolg.{{Sfn|Zhang|2021|pp=353-354}} === Letterkunde === [[Lêer:JoyceUlysses2.jpg|duimnael|Voorblad van [[James Joyce]] se ''Ulysses'' (1922).]] Die klassikus Edith Hall sê die ''Odussee'' is beskou as "die geboorteplek self van literêre fiksie"; in [[T. E. Lawrence]] se inleiding tot die epos van 1932 het hy dit "die grootste roman wat ooit geskryf is" genoem.{{Sfn|Hall|2008|p=46}} Dit word deur Westerse letterkundige kritici wyd as ’n tydlose klassieke werk beskou,<ref name="worldhistory" /> en dit bly een van die oudste letterkundige werke wat gereeld deur Westerse lesers gelees word.{{Sfn|North|2017}} Brian Stableford, wat dit as ’n soort voorloper van [[wetenskapsfiksie]] beskryf het, sê dit is meer as enige ander letterkundige werk as wetenskapsfiksie herverbeeld.{{Sfn|Stableford|2004|p=5}} In Canto XXVI van die ''[[Inferno (Dante)|Inferno]]'' ontmoet [[Dante Alighieri]] vir Odusseus in die agtste kring van die hel: Odusseus voeg ’n nuwe slot aan die epos toe waarin hy verder gaan avontuur soek en nie na Ithaka terugkeer nie.{{Sfn|Mayor|2000}} Edith Hall meen Dante se uitbeelding van Odusseus is verstaan as ’n manifestasie van [[Renaissance]]-[[kolonialisme]] en van die uitbeelding van die ander, met die sikloop wat "verhale van monsteragtige rasse aan die rand van die wêreld" verteenwoordig, en sy nederlaag wat "die Romeinse oorheersing van die westelike Middellandse See" simboliseer.{{Sfn|Reece|1993}} Sommige van Odusseus se avonture kom weer voor in die Arabiese verhale van Sindbad die Seeman.<ref name="britannica-sinbad" /><ref name="burton" /> Die Ierse skrywer [[James Joyce]] se epiese roman ''Ulysses'' (1922) is in ’n beduidende mate ’n herbewerking van die ''Odussee'', wat Joyce in die [[Dublin]] van sy eie tyd geplaas het.<ref name="ellmann" /> Joyce het die figuur van Odusseus in Charles Lamb se ''Adventures of Ulysses'' teëgekom, ’n verwerking van die epiese gedig vir kinders, wat klaarblyklik die Latynse naam in Joyce se gedagtes gevestig het.{{Sfn|Gorman|1939|p=45}}{{Sfn|Jaurretche|2005|p=29}} ''Ulysses'' is in agtien afdelings ("episodes") verdeel wat ruweg op die vier-en-twintig boeke van die ''Odussee'' afgebeeld kan word.<ref name="drabble" /> Joyce het beweer dat hy met die oorspronklike Homeriese Grieks vertroud was, maar dit is deur sommige vakkundiges betwis, wat sy swak begrip van die taal as teenbewys aanvoer.{{Sfn|Ames|2005|p=17}} Die boek, en veral die bewussynstroomprosa daarin, word wyd as grondleggend vir die [[Modernisme|modernistiese]] genre beskou.<ref name="williams" /> Joyce se gebruik van die mite het Joseph Campbell se ''The Hero with a Thousand Faces'' geïnspireer, wat aanvoer dat die meeste vertellings bewustelik of onbewustelik ’n "heldereis"-struktuur volg wat soortgelyk is aan dié van die ''Odussee''. Campbell se ontleding het baie werke in die populêre kultuur sterk beïnvloed, maar die meeste vakkundiges beskou dit vandag as reduksionisties.<ref name="larsen" /><ref name="time-ulysses" /> Moderne skrywers het na die ''Odussee'' teruggekeer om die gedig se vroulike karakters te belig. Die Kanadese skrywer [[Margaret Atwood]] het dele van die ''Odussee'' vir haar novelle ''[[The Penelopiad]]'' (2005) verwerk. Die novelle fokus op Penelope en die twaalf slavinne wat aan die einde van die gedig opgehang word,<ref name="beard" /> ’n beeld wat Atwood bygebly het.<ref name="atwood-independent" /> Atwood se novelle lewer kommentaar op die oorspronklike teks, waarin Odusseus se geslaagde terugkeer na Ithaka die herstel van ’n [[patriargie|patriargale]] stelsel meebring.<ref name="atwood-independent" /> Net so besoek Madeline Miller se ''Circe'' (2018) die verhouding tussen Odusseus en Kirke op Aiaia opnuut.<ref name="guardian-circe" /> As leser was Miller gefrustreerd deur Kirke se gebrek aan motivering in die oorspronklike gedig en wou sy haar wispelturigheid verklaar.<ref name="npr-circe" /> Die roman verander die towenares se verandering van matrose in varke van ’n daad van kwaadwilligheid in een van selfverdediging, beïnvloed deur haar vorige ervaring met seksuele roofdiere.<ref name="nyt-circe" /> === Film en televisie === * ''L'Odissea'' (1911) is ’n Italiaanse stilfilm deur Giuseppe de Liguoro.<ref name="luzzi" /> * ''Ulysses'' (1954) is ’n Italiaanse verwerking met [[Kirk Douglas]] as Ulysses, Silvana Mangano as Penelope en Kirke, en [[Anthony Quinn]] as Antinoös.<ref name="wilsonherman" /> * ''L'Odissea'' (1968) is ’n Italiaans-Frans-Duits-Joego-Slawiese televisiereeks wat vir sy getroue weergawe van die oorspronklike epos geprys is.<ref name="morcillo" /> * ''Ulysses 31'' (1981-1982) is ’n Frans-Japannese animasiereeks vir televisie wat in die futuristiese 31ste eeu afspeel.<ref name="omc" /> * ''The Odyssey'' (1987) is ’n Australiese animasiefilm wat direk op video uitgereik is, vervaardig deur Burbank Films Australia, wat die ''Odussee'' tot ’n verwerking van 55 minute vir kinders saamvat.<ref name="blanshard" /> * ''Nostos: The Return'' (1989) is ’n Italiaanse film oor Odusseus se tuiskoms. Dit is deur Franco Piavoli geregisseer, steun op visuele vertelling en fokus sterk op die natuur.<ref name="lapena" /> * ''Ulysses' Gaze'' (1995), geregisseer deur Theo Angelopoulos, bevat baie van die elemente van die ''Odussee'' teen die agtergrond van die mees onlangse en die vorige Balkanoorloë.{{Sfn|Grafton|Most|Settis|2010|p=653}} * ''The Odyssey'' (1997) is ’n televisiereeks geregisseer deur Andrei Kontsjalofski, met [[Armand Assante]] as Odusseus en Greta Scacchi as Penelope.{{Sfn|Roman|2005|p=267}} * ''O Brother, Where Art Thou?'' (2000) is ’n misdaad-komediedrama wat deur die [[Coen-broers]] geskryf, vervaardig, mede-geredigeer en geregisseer is en baie los op Homeros se gedig gebaseer is.<ref name="siegel" /> * ''The Return'' (2024) is ’n film gebaseer op boeke 13-24, geregisseer deur Uberto Pasolini, met [[Ralph Fiennes]] as Odusseus en [[Juliette Binoche]] as Penelope.<ref name="variety" /> * ''[[The Odyssey]]'' (2026) is ’n film geskryf en geregisseer deur [[Christopher Nolan]], met [[Matt Damon]] as Odusseus en [[Anne Hathaway]] as Penelope.<ref name="deadline" /><ref name="radiotimes" /> === Opera en musiek === * ''Il ritorno d'Ulisse in patria'', wat in 1640 vir die eerste keer opgevoer is, is ’n [[opera]] deur [[Claudio Monteverdi]] wat op die tweede helfte van die ''Odussee'' gebaseer is.<ref name="npr-monteverdi" /> * [[Gabriel Fauré]] se opera ''Pénélope'', wat eweneens op die latere gedeeltes van die ''Odussee'' gebaseer is, het in 1913 première gehad.<ref name="berry" /> * Rolf Riehm het ’n opera oor die mite gekomponeer, ''Sirenen – Bilder des Begehrens und des Vernichtens'' ("Sirenes: Beelde van begeerte en vernietiging"), wat in 2014 by die Frankfurtse Opera première gehad het.<ref name="griffel" /> * Robert W. Smith se tweede simfonie vir konsertorkes, ''The Odyssey'', vertel vier van die vernaamste hoogtepunte van die verhaal in die werk se vier bewegings: "The Iliad", "The Winds of Poseidon", "The Isle of Calypso" en "Ithaca".<ref name="alfred" /> * Jean-Claude Gallotta se ballet ''Ulysse''<ref name="lemoal" /> is op sowel die ''Odussee'' as James Joyce se ''Ulysses'' gebaseer.<ref name="romaeuropa" /> * Jorge Rivera-Herrans se deurgesongde werk ''Epic: The Musical'' vertel die verhaal van die ''Odussee'' oor die loop van nege "sagas", wat by die einde van die Trojaanse Oorlog begin en tot by Odusseus se tuiskoms op Ithaka strek.<ref name="troysaga" /><ref name="musicreview" /> === Wetenskappe === Die psigiater Jonathan Shay het twee boeke geskryf, ''Achilles in Vietnam: Combat Trauma and the Undoing of Character'' (1994)<ref name="achilles" /> en ''Odysseus in America: Combat Trauma and the Trials of Homecoming'' (2002),<ref name="odysseus-america" /> wat die ''Ilias'' en die ''Odussee'' in verband bring met [[Posttraumatiese stressteuring|posttraumatiese stresversteuring]] en morele besering soos dit in die rehabilitasiegeskiedenisse van veterane met gevegservaring voorkom. == Aantekeninge == {{Notelist}} == Verwysings == {{Verwysings|30em|verwysings= <ref name="The Odyssey 2003">D.C.H. Rieu se inleiding tot ''The Odyssey'' (Penguin, 2003), bl. ''xi''.</ref> <ref name="fox">{{Citation |title=The Classical World: An Epic History from Homer to Hadrian |last=Fox |first=Robin Lane |page=19 |publisher=Basic Books |year=2006 |isbn=046502496 }}</ref> <ref name="bbc">{{Cite web |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-44779492?SThisFB= |title=Oldest extract of Homer's Odyssey found |access-date=21 Julie 2019 |work=[[BBC]] |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200523135046/https://www.bbc.com/news/world-europe-44779492?SThisFB= |archive-date=23 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> <ref name="herodotos">[[Herodotos]], ''Historiae'', 2.116.</ref> <ref name="strabo">[[Strabo]], ''Geographica'', 1.2.15, aangehaal in {{Harvnb|Finley|1976|p=33}}.</ref> <ref name="greekmyths">{{Cite web |date=25 September 2020 |title=The Departure from Troy and the Raid on the Cicones: the end of all 'hard' work (Book IX) |url=https://www.greekmyths-interpretation.com/en/odyssey-cicones-interpretation/ |access-date=18 Julie 2026 |website=Greek Mythology Interpretation |language=en}}</ref> <ref name="christopoulos">{{Cite journal |last=Christopoulos |first=Ménélaos |date=8 Augustus 2019 |title=Formes de violence dans le monde d'Ulysse |url=https://shs.cairn.info/revue-dialogues-d-histoire-ancienne-2019-1-page-13 |journal=Dialogues d'histoire ancienne |language=fr |volume=451 |issue=1 |pages=13-22 |doi=10.3917/dha.451.0013 |issn=0755-7256}}</ref> <ref name="etymonline">{{Cite web |title=Calypso |url=https://www.etymonline.com/word/Calypso |website=Online Etymology Dictionary |language=en |access-date=16 September 2026}}</ref> <ref name="suda">[https://www.cs.uky.edu/~raphael/sol/sol-entries/tau/1111 Suda, Tryphiodorus] {{In lang|en}}</ref> <ref name="worldhistory">{{Cite web |last=Cartwright |first=Mark |date=15 Maart 2017 |title=Odyssey |url=http://www.worldhistory.org/Odyssey/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170704162738/http://www.ancient.eu/Odyssey/ |archive-date=4 Julie 2017 |access-date=29 Julie 2022 |publisher=World History Encyclopedia |language=en}}</ref> <ref name="britannica-sinbad">{{Cite web |title=Sinbad the Sailor |url=https://www.britannica.com/topic/Sindbad-the-Sailor |website=Encyclopedia Britannica |language=en |access-date=12 November 2024 |archive-date=9 Julie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190709135335/https://www.britannica.com/topic/Sindbad-the-Sailor |url-status=live}}</ref> <ref name="burton">{{Cite book |last=Burton |first=Richard |title=The Book of the Thousand Nights and a Night, Volume VI |date=1885 |publisher=The Burton Club |page=40 |url=https://ia801607.us.archive.org/34/items/arabiantranslat06burtuoft/arabiantranslat06burtuoft.pdf}}</ref> <ref name="ellmann">{{Cite book |last=Ellmann |first=Richard |title=James Joyce Ulysses, with Ulysses: A Short History by Richard Ellmann |publisher=Penguin |year=1968 |pages=705, 708-710}}</ref> <ref name="drabble">{{Cite encyclopedia |editor-last=Drabble |editor-first=Margaret |year=1995 |encyclopedia=The Oxford Companion to English Literature |entry=Ulysses |publisher=Oxford University Press |location=Oxford |isbn=978-0-19-866221-1 |page=1023}}</ref> <ref name="williams">{{Cite book |editor-last=Williams |editor-first=Linda R. |year=1992 |title=The Bloomsbury Guides to English Literature: The Twentieth Century |publisher=Bloomsbury |location=Londen |pages=108-109}}</ref> <ref name="larsen">{{Cite book |last1=Larsen |first1=Stephen |last2=Larsen |first2=Robin |title=Joseph Campbell: A Fire in the Mind |publisher=Inner Traditions |year=2002}}</ref> <ref name="time-ulysses">[https://time.com/archive/6858000/cinema-in-the-footsteps-of-ulysses/ "Cinema: In the Footsteps of Ulysses"], ''Time'', 18 Mei 1980.</ref> <ref name="beard">{{Cite news |last=Beard |first=Mary |date=28 Oktober 2005 |title=Review: Helen of Troy {{!}} Weight {{!}} The Penelopiad {{!}} Songs on Bronze |work=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/books/2005/oct/29/highereducation.classics |issn=0261-3077 |archive-date=26 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160326055559/http://www.theguardian.com/books/2005/oct/29/highereducation.classics |url-status=live}}</ref> <ref name="atwood-independent">{{Cite web |date=28 Oktober 2005 |title=Margaret Atwood: A personal odyssey and how she rewrote Homer |url=http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/features/margaret-atwood-a-personal-odyssey-and-how-she-rewrote-homer-322675.html |website=The Independent |language=en |archive-date=7 Julie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200707112443/https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/features/margaret-atwood-a-personal-odyssey-and-how-she-rewrote-homer-322675.html |url-status=live}}</ref> <ref name="guardian-circe">{{Cite web |date=21 April 2018 |title=Circe by Madeline Miller review – myth, magic and single motherhood |url=http://www.theguardian.com/books/2018/apr/21/circe-by-madeline-miller-review |website=The Guardian |language=en |archive-date=14 Junie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200614111203/https://www.theguardian.com/books/2018/apr/21/circe-by-madeline-miller-review |url-status=live}}</ref> <ref name="npr-circe">{{Cite news |title='Circe' Gets A New Motivation |url=https://www.npr.org/2018/04/15/602605359/circe-gets-a-new-motivation |website=NPR |language=en |archive-date=25 April 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180425180413/https://www.npr.org/2018/04/15/602605359/circe-gets-a-new-motivation |url-status=live}}</ref> <ref name="nyt-circe">{{Cite news |last=Messud |first=Claire |date=28 Mei 2018 |title=December's Book Club Pick: Turning Circe Into a Good Witch |language=en |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2018/05/28/books/review/circe-madeline-miller.html |issn=0362-4331 |archive-date=6 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200906104718/https://www.nytimes.com/2018/05/28/books/review/circe-madeline-miller.html |url-status=live}}</ref> <ref name="luzzi">{{Cite book |last=Luzzi |first=Joseph |url=https://books.google.com/books?id=EKPODwAAQBAJ&pg=PA11 |title=Italian Cinema from the Silent Screen to the Digital Image |publisher=Bloomsbury Publishing |year=2020 |isbn=9781441195616}}</ref> <ref name="wilsonherman">{{Cite book |last1=Wilson |first1=Wendy S. |last2=Herman |first2=Gerald H. |url=https://books.google.com/books?id=wR1ru604KPYC&pg=PA3 |title=World History On The Screen: Film And Video Resources, grade 10-12 |publisher=Walch Publishing |year=2003 |isbn=978-0-8251-4615-2 |page=3 |archive-date=5 Januarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200105061127/https://books.google.com/books?id=wR1ru604KPYC&pg=PA3 |url-status=live}}</ref> <ref name="morcillo">{{Cite book |last1=Garcia Morcillo |first1=Marta |last2=Hanesworth |first2=Pauline |last3=Lapeña Marchena |first3=Óscar |url=https://books.google.com/books?id=DaugBgAAQBAJ&pg=PA139 |title=Imagining Ancient Cities in Film: From Babylon to Cinecittà |date=11 Februarie 2015 |publisher=Routledge |isbn=978-1-135-01317-2 |page=139}}</ref> <ref name="omc">{{Cite web |title=Ulysses 31 [Ulysse 31] |url=http://omc.obta.al.uw.edu.pl/myth-survey/item/343 |access-date=8 Junie 2024 |website=Our Mythical Childhood Survey |language=en |archive-date=8 Junie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240608213930/http://omc.obta.al.uw.edu.pl/myth-survey/item/343 |url-status=live}}</ref> <ref name="blanshard">{{Cite book |last=Blanshard |first=Alastair J. L. |title=Hellas on Screen: Cinematic Receptions of Ancient History, Literature and Myth |publisher=Bristol Classical Press |location=Londen |page=45 |year=2009 |isbn=9780715637746}}</ref> <ref name="lapena">{{Cite book |last=Lapeña Marchena |first=Óscar |year=2018 |chapter=Ulysses in the Cinema: The Example of ''Nostos, il ritorno'' (Franco Piavoli, Italy, 1990) |chapter-url=https://books.google.com/books?id=N78-DwAAQBAJ&pg=PA98 |editor-last=Rovira Guardiola |editor-first=Rosario |title=The Ancient Mediterranean Sea in Modern Visual and Performing Arts: Sailing in Troubled Waters |location=Londen |publisher=Bloomsbury Academic |page=98 |isbn=978-1-4742-9859-9}}</ref> <ref name="siegel">{{Cite journal |last=Siegel |first=Janice |date=2007 |title=The Coens' O Brother, Where Art Thou? and Homer's Odyssey |url=https://muse.jhu.edu/article/247584 |journal=Mouseion: Journal of the Classical Association of Canada |language=en |volume=7 |issue=3 |pages=213-245 |doi=10.1353/mou.0.0029 |issn=1913-5416 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200806081425/https://muse.jhu.edu/article/247584 |archive-date=6 Augustus 2020 |url-status=live}}</ref> <ref name="variety">{{Cite web |url=https://variety.com/2022/film/global/juliette-binoche-ralph-fiennes-the-return-pasolini-1235243530 |title='English Patient' Stars Juliette Binoche, Ralph Fiennes Will Reunite in 'The Return,' a Gritty Take on 'The Odyssey' |website=Variety |date=28 April 2023 |first=Manori |last=Ravindran |language=en |access-date=3 Junie 2023 |archive-date=16 Februarie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230216174050/https://variety.com/2022/film/global/juliette-binoche-ralph-fiennes-the-return-pasolini-1235243530/ |url-status=live}}</ref> <ref name="deadline">{{Cite web |last=Grobar |first=Matt |date=23 Desember 2024 |title=Christopher Nolan's Next Film Is An Adaptation Of Homer's 'The Odyssey,' Universal Reveals |url=https://deadline.com/2024/12/christopher-nolan-the-odyssey-confirmed-directors-new-film-universal-1236241340/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241223222535/https://deadline.com/2024/12/christopher-nolan-the-odyssey-confirmed-directors-new-film-universal-1236241340/ |archive-date=23 Desember 2024 |access-date=24 Desember 2024 |website=Deadline Hollywood |language=en}}</ref> <ref name="radiotimes">{{Cite web |title=The Odyssey cast: Full list of confirmed actors |url=https://www.radiotimes.com/movies/the-odyssey-cast/ |access-date=19 Julie 2026 |website=Radio Times |language=en}}</ref> <ref name="npr-monteverdi">{{Cite news |title=Monteverdi's 'The Return of Ulysses' |url=https://www.npr.org/2007/03/23/9078832/monteverdis-the-return-of-ulysses |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170224131808/http://www.npr.org/2007/03/23/9078832/monteverdis-the-return-of-ulysses |archive-date=24 Februarie 2017 |newspaper=NPR |language=en |date=23 Maart 2007}}</ref> <ref name="berry">{{Cite web |last=Berry |first=Mark |title=Pénélope at Bavarian State Opera |url=https://operatoday.com/2025/07/penelope-at-bavarian-state-opera/ |website=Opera Today |language=en}}</ref> <ref name="griffel">{{Cite book |last=Griffel |first=Margaret Ross |title=Operas in German: A Dictionary |publisher=Rowman & Littlefield |year=2018 |isbn=978-1-4422-4797-0 |page=448 |chapter=Sirenen |chapter-url=https://books.google.com/books?id=H-xEDwAAQBAJ&pg=PA448}}</ref> <ref name="alfred">{{Cite web |title=The Iliad (from The Odyssey (Symphony No. 2)) |url=https://www.alfred.com/the-iliad-from-the-odyssey-symphony-no-2/p/00-BDM00052/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200808130104/https://www.alfred.com/the-iliad-from-the-odyssey-symphony-no-2/p/00-BDM00052/ |archive-date=8 Augustus 2020 |website=alfred.com |language=en}}</ref> <ref name="lemoal">[https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k12005041/f629 Inskrywing ''Ulysse''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231125011539/https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k12005041/f629 |date=25 November 2023}}, Philippe Le Moal, ''Dictionnaire de la danse'', Éditions Larousse, 1999, {{ISBN|2035113180}}, bl. 507. {{In lang|fr}}</ref> <ref name="romaeuropa">[http://www.romaeuropa.net/archivio/eventi/ulysse/stile.html ''Esiste uno stile Gallotta?''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070401213110/http://www.romaeuropa.net/archivio/eventi/ulysse/stile.html |date=1 April 2007}}, deur Marinella Guatterini, 1994, op Romaeuropa se webwerf. {{In lang|it}}</ref> <ref name="troysaga">{{Cite web |last=Rabinowitz |first=Chloe |title=Epic: The Troy Saga Passes 3 Million Streams in First Week of Release |url=https://www.broadwayworld.com/article/EPIC-THE-TROY-SAGA-Passes-3-Million-Streams-in-First-Week-of-Release-20230104 |access-date=30 November 2024 |website=BroadwayWorld |date=4 Januarie 2023 |language=en |archive-date=13 November 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241113012848/https://www.broadwayworld.com/article/EPIC-THE-TROY-SAGA-Passes-3-Million-Streams-in-First-Week-of-Release-20230104 |url-status=live}}</ref> <ref name="musicreview">{{Cite web |last=McKinnon |first=Madeline |title=Music Review: 'Epic: The Musical' |url=https://ndsuspectrum.com/music-review-epic-the-musical/ |access-date=30 November 2024 |website=The Spectrum |language=en |archive-date=9 November 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241109021335/https://ndsuspectrum.com/music-review-epic-the-musical/ |url-status=live}}</ref> <ref name="achilles">{{Cite book |last=Shay |first=Jonathan |title=Achilles in Vietnam: Combat Trauma and the Undoing of Character |publisher=Scribner |year=1994 |isbn=978-0-684-81321-9}}</ref> <ref name="odysseus-america">{{Cite book |last=Shay |first=Jonathan |title=Odysseus in America: Combat Trauma and the Trials of Homecoming |location=New York |publisher=Scribner |year=2002 |isbn=978-0-7432-1157-4}}</ref> }} == Bibliografie == {{Refbegin|30em}} * {{Cite book |last=Anderson |first=Graham |year=2000 |title=Fairytale in the Ancient World |publisher=Routledge |isbn=978-0-415-23702-4 |url=https://books.google.com/books?id=B2DAAlUrbBIC}} * {{Cite book |last=Armstrong |first=Richard H. |year=2025 |chapter=Introduction |title=A Companion to the Translation of Classical Epic |editor-last=Armstrong |editor-first=Richard H. |editor-last2=Lianeri |editor-first2=Alexandra |publisher=Wiley |isbn=9781119094265}} * {{Cite book |last=Baines |first=Paul |title=The Complete Critical Guide to Alexander Pope |publisher=Routledge |year=2000 |isbn=0-203-16993-X |oclc=48139753}} * {{Cite book |last=Barnard |first=John |title=Alexander Pope: The Critical Heritage |date=2003 |publisher=Taylor and Francis |isbn=978-0-203-19423-2 |location=Hoboken}} * {{Cite book |last=Beck |first=Deborah |year=2020 |chapter=Speech |title=The Cambridge Guide to Homer |editor-last=Pache |editor-first=Corinne Ondine |editor-last2=Dué |editor-first2=Casey |editor-last3=Lupack |editor-first3=Susan |editor-last4=Lamberton |editor-first4=Robert |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-22564-9}} * {{Cite book |last1=Bremer |first1=Jan Maarten |last2=de Jong |first2=Irene |last3=Kalff |first3=Jurriaan |title=Homer: Beyond Oral Poetry |date=1987 |publisher=B.R. Grüner |isbn=978-90-6032-215-4}} * {{Cite book |last=Browning |first=Robert |year=1992 |chapter=The Byzantines and Homer |title=Homer's Ancient Readers: The Hermeneutics of Greek Epic's Earliest Exegetes |editor-last=Lamberton |editor-first=Robert |editor-last2=Keaney |editor-first2=John J. |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0-6916-5627-4}} * {{Cite book |last=Cairns |first=Douglas |year=2014 |title=Defining Greek Narrative |publisher=Edinburgh University Press |isbn=978-0-7486-8010-8}} * {{Cite book |last=Candler Hayes |first=Julie |year=2025 |chapter=Anne Dacier's Homer: Epic Force |title=A Companion to the Translation of Classical Epic |editor-last=Armstrong |editor-first=Richard H. |editor-last2=Lianeri |editor-first2=Alexandra |publisher=Wiley |isbn=9781119094265}} * {{Cite book |last=Carne-Ross |first=D. S. |year=1998 |chapter=The Poem of Odysseus |title=The Odyssey |translator-last=Fitzgerald |translator-first=Robert |publisher=Farrar, Straus and Giroux |isbn=978-0-374-52574-3}} * {{Cite book |last=Christensen |first=Joel P. |year=2020 |chapter=Gods and Goddesses |title=The Cambridge Guide to Homer |editor-last=Pache |editor-first=Corinne Ondine |editor-last2=Dué |editor-first2=Casey |editor-last3=Lupack |editor-first3=Susan |editor-last4=Lamberton |editor-first4=Robert |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-22564-9 |ref={{harvid|Christensen|2020a}}}} * {{Cite book |last=Clarke |first=Howard W. |title=The Art of the Odyssey |chapter=Appendix II: Translators and Translations |year=1967}} * {{Cite book |last=Clarke |first=Howard W. |title=Homer's Readers: A Historical Introduction to the Iliad and the Odyssey |publisher=University of Delaware Press |year=1981}} * {{Cite book |last=Damrosch |first=Leopold |url=https://archive.org/details/imaginativeworld0000damr/page/n5/mode/2up |title=The Imaginative World of Alexander Pope |date=1987 |publisher=University of California Press |isbn=978-0-520-05975-7}} * {{Cite book |last=de Jong |first=Irene J. F. |title=A Narratological Commentary on the Odyssey |year=2001 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-46478-9}} * {{Cite book |last=Dué |first=Casey |year=2020 |chapter=Introduction (Part I) |title=The Cambridge Guide to Homer |editor-last=Pache |editor-first=Corinne Ondine |editor-last2=Dué |editor-first2=Casey |editor-last3=Lupack |editor-first3=Susan |editor-last4=Lamberton |editor-first4=Robert |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-22564-9}} * {{Cite book |last1=Dué |first1=Casey |last2=Marks |first2=Jim |year=2020 |chapter=Homeric Question |title=The Cambridge Guide to Homer |editor-last=Pache |editor-first=Corinne Ondine |editor-last2=Dué |editor-first2=Casey |editor-last3=Lupack |editor-first3=Susan |editor-last4=Lamberton |editor-first4=Robert |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-22564-9}} * {{Cite book |last1=Dué |first1=Casey |last2=Nagy |first2=Gregory |year=2020 |chapter=Milman Parry |title=The Cambridge Guide to Homer |editor-last=Pache |editor-first=Corinne Ondine |editor-last2=Dué |editor-first2=Casey |editor-last3=Lupack |editor-first3=Susan |editor-last4=Lamberton |editor-first4=Robert |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-22564-9}} * {{Cite book |editor-last=Dyck |editor-first=Andrew R. |title=Epimerismi Homerici |date=1983 |publisher=De Gruyter |isbn=978-3-11-006556-5}} * {{Cite book |last=Ebbott |first=Mary |year=2020 |chapter=Homeric Epic in Performance |title=The Cambridge Guide to Homer |editor-last=Pache |editor-first=Corinne Ondine |editor-last2=Dué |editor-first2=Casey |editor-last3=Lupack |editor-first3=Susan |editor-last4=Lamberton |editor-first4=Robert |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-22564-9}} * {{Cite book |last1=Fantuzzi |first1=Marco |last2=Tsagalis |first2=Christos |year=2015 |chapter=Introduction |title=The Greek Epic Cycle and its Ancient Reception: A Companion |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-107-01259-2 |ref={{harvid|Fantuzzi|Tsagalis|2015a}}}} * {{Cite book |last=Finley |first=Moses |year=1976 |title=The World of Odysseus |publisher=Viking Compass |edition=hersiene}} * {{Cite book |last=Foley |first=John M. |title=How to Read an Oral Poem |date=2002 |publisher=University of Illinois Press |isbn=978-0-252-07082-2}} * {{Cite book |last=Fox |first=Robin Lane |year=2008 |chapter=Finding Neverland |title=Travelling Heroes in the Epic Age of Homer |publisher=Alfred A. Knopf}} * {{Cite book |last=Frame |first=Douglas |title=Hippota Nestor |year=2009 |publisher=Center for Hellenic Studies |url=https://chs.harvard.edu/read/frame-douglas-hippota-nestor-2 |archive-date=7 September 2025 |access-date=31 Julie 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250907060342/https://chs.harvard.edu/read/frame-douglas-hippota-nestor-2/ |url-status=live}} * {{Cite book |last=González |first=José M. |year=2020 |chapter=Homer and the Alphabet |title=The Cambridge Guide to Homer |editor-last=Pache |editor-first=Corinne Ondine |editor-last2=Dué |editor-first2=Casey |editor-last3=Lupack |editor-first3=Susan |editor-last4=Lamberton |editor-first4=Robert |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-22564-9}} * {{Cite book |last=Gorman |first=Herbert Sherman |year=1939 |title=James Joyce |publisher=Rinehart |url=https://archive.org/details/jamesjoyce00gorm/ |oclc=1035888158}} * {{Cite book |last1=Grafton |first1=Anthony |last2=Most |first2=Glenn W. |last3=Settis |first3=Salvatore |title=The Classical Tradition |year=2010 |publisher=The Belknap Press of Harvard University Press |isbn=978-0-674-03572-0}} * {{Cite book |last=Hall |first=Edith |year=2008 |title=The Return of Ulysses: A Cultural History of Homer's Odyssey |publisher=I. B. Tauris & Co. |isbn=978-1-84511-575-3}} * {{Cite book |last=Hardwick |first=Lorna |year=2025 |chapter=Between Translation and Reception |title=A Companion to the Translation of Classical Epic |editor-last=Armstrong |editor-first=Richard H. |editor-last2=Lianeri |editor-first2=Alexandra |publisher=Wiley |isbn=9781119094265}} * {{Cite book |last=Jaurretche |first=Colleen |year=2005 |title=Beckett, Joyce and the Art of the Negative |publisher=Rodopi |isbn=978-90-420-1617-0 |series=European Joyce Studies |volume=16 |url=https://books.google.com/books?id=__8cwVnwFEoC&pg=PA29}} * {{Cite book |last=Jones |first=Peter V. |title=Homer's Odyssey: A Companion to the English Translation of Richmond Lattimore |date=1996 |publisher=Bristol Classical Press |isbn=978-1-85399-038-0}} * {{Cite book |last=Karanika |first=Andromache |year=2020 |chapter=Similes |title=The Cambridge Guide to Homer |editor-last=Pache |editor-first=Corinne Ondine |editor-last2=Dué |editor-first2=Casey |editor-last3=Lupack |editor-first3=Susan |editor-last4=Lamberton |editor-first4=Robert |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-22564-9}} * {{Cite book |last=Kenner |first=Hugh |year=1971 |title=The Pound Era |publisher=University of California Press}} * {{Cite book |last=Kim |first=Lawrence |year=2020 |chapter=Homer in Antiquity |title=The Cambridge Guide to Homer |editor-last=Pache |editor-first=Corinne Ondine |editor-last2=Dué |editor-first2=Casey |editor-last3=Lupack |editor-first3=Susan |editor-last4=Lamberton |editor-first4=Robert |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-22564-9}} * {{Cite book |last=Lamberton |first=Robert |title=Homer the Theologian: Neoplatonist Allegorical Reading and the Growth of the Epic Tradition |date=1989 |publisher=University of California Press |isbn=978-0-520-06622-9}} * {{Cite book |last=Lamberton |first=Robert |year=2010 |chapter=Homer |title=The Classical Tradition |editor-last=Grafton |editor-first=Anthony |editor-last2=Most |editor-first2=Glenn W. |editor-last3=Settis |editor-first3=Salvatore |publisher=The Belknap Press of Harvard University Press |isbn=978-0-674-03572-0}} * {{Cite book |last=Lamberton |first=Robert |year=2020 |chapter=Introduction (Part III) |title=The Cambridge Guide to Homer |editor-last=Pache |editor-first=Corinne Ondine |editor-last2=Dué |editor-first2=Casey |editor-last3=Lupack |editor-first3=Susan |editor-last4=Lamberton |editor-first4=Robert |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-22564-9}} * {{Cite book |last=Lattimore |first=Richmond |year=1951 |title=The Iliad of Homer |publisher=The University of Chicago Press}} * {{Cite book |last=Lattimore |first=Richmond |year=1975 |title=The Odyssey of Homer |publisher=Harper & Row}} * {{Cite book |last=Lawton |first=David |year=2020 |chapter=Shakespeare and Homer |title=The Cambridge Guide to Homer |editor-last=Pache |editor-first=Corinne Ondine |editor-last2=Dué |editor-first2=Casey |editor-last3=Lupack |editor-first3=Susan |editor-last4=Lamberton |editor-first4=Robert |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-22564-9}} * {{Cite book |last=Marks |first=Jim |year=2020 |chapter=Epic Traditions |title=The Cambridge Guide to Homer |editor-last=Pache |editor-first=Corinne Ondine |editor-last2=Dué |editor-first2=Casey |editor-last3=Lupack |editor-first3=Susan |editor-last4=Lamberton |editor-first4=Robert |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-22564-9}} * {{Cite book |last=Martin |first=Richard P. |year=2020 |chapter=Homer in a World of Song |title=The Cambridge Guide to Homer |editor-last=Pache |editor-first=Corinne Ondine |editor-last2=Dué |editor-first2=Casey |editor-last3=Lupack |editor-first3=Susan |editor-last4=Lamberton |editor-first4=Robert |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-22564-9}} * {{Cite book |last=Mavroudi |first=Maria |year=2020 |chapter=Homer in Greece from the End of Antiquity: The Byzantine Reception of Homer and His Export to Other Cultures |title=The Cambridge Guide to Homer |editor-last=Pache |editor-first=Corinne Ondine |editor-last2=Dué |editor-first2=Casey |editor-last3=Lupack |editor-first3=Susan |editor-last4=Lamberton |editor-first4=Robert |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-22564-9 |ref={{harvid|Mavroudi|2020a}}}} * {{Cite book |last=Mayor |first=Adrienne |year=2000 |title=The First Fossil Hunters: Paleontology in Greek and Roman Times |publisher=Princeton University Press}} * {{Cite book |last=Monro |first=David |year=1901 |title=Homer's Odyssey: Books XIII-XXIV |publisher=Clarendon Press}} * {{Cite book |last=Montanari |first=Franco |date=1997 |chapter=The Fragments of Hellenistic Scholarship |editor-last=Most |editor-first=Glenn W. |title=Collecting Fragments / Fragmente sammeln |pages=273-288 |series=Aporemata |volume=1 |publisher=Vandenhoeck & Ruprecht |place=Göttingen |isbn=978-3-525-25900-9}} * {{Cite book |last=Muellner |first=Leonard |year=2020 |chapter=Homeric Poetics |title=The Cambridge Guide to Homer |editor-last=Pache |editor-first=Corinne Ondine |editor-last2=Dué |editor-first2=Casey |editor-last3=Lupack |editor-first3=Susan |editor-last4=Lamberton |editor-first4=Robert |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-22564-9}} * {{Cite book |last=Myrsiades |first=Kostas |year=2019 |title=Reading Homer's Odyssey |publisher=Rutgers University Press |isbn=978-1-68448-136-1}} * {{Cite book |last=Nagy |first=Gregory |year=2020 |chapter=From Song to Text |title=The Cambridge Guide to Homer |editor-last=Pache |editor-first=Corinne Ondine |editor-last2=Dué |editor-first2=Casey |editor-last3=Lupack |editor-first3=Susan |editor-last4=Lamberton |editor-first4=Robert |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-22564-9}} * {{Cite book |last=Olson |first=S. Douglas |title=Blood and Iron: Stories and Storytelling in Homer's ''Odyssey'' |chapter=Book-Divisions in the ''Odyssey'' |pages=228-239 |series=Mnemosyne Supplements |volume=148 |date=1995 |publisher=E. J. Brill |place=Leiden |issn=0169-8958 |isbn=978-90-04-10251-4 |doi=10.1163/9789004329539_013}} * {{Cite book |last=Pache |first=Corinne Ondine |year=2020 |chapter=General Introduction |title=The Cambridge Guide to Homer |editor-last=Pache |editor-first=Corinne Ondine |editor-last2=Dué |editor-first2=Casey |editor-last3=Lupack |editor-first3=Susan |editor-last4=Lamberton |editor-first4=Robert |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-22564-9}} * {{Cite book |url=https://www.cambridge.org/core/product/identifier/9781139225649/type/book |title=The Cambridge Guide to Homer |date=2020 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-22564-9 |editor-last=Pache |editor-first=Corinne Ondine |editor-last2=Dué |editor-first2=Casey |editor-last3=Lupack |editor-first3=Susan |editor-last4=Lamberton |editor-first4=Robert |doi=10.1017/9781139225649}} * {{Cite book |last=Pfeiffer |first=Rudolf |title=History of Classical Scholarship: From the Beginnings to the End of the Hellenistic Age |date=1968 |publisher=Clarendon Press |isbn=978-0-19-814342-0 |url=https://archive.org/details/historyofclassic0000rudo/page/n7/mode/2up}} * {{Cite book |last=Reece |first=Steve |year=1993 |title=The Stranger's Welcome: Oral Theory and the Aesthetics of the Homeric Hospitality Scene |publisher=University of Michigan Press}} * {{Cite book |last=Roman |first=James W. |year=2005 |title=From Daytime to Primetime: The History of American Television Programs |publisher=Greenwood Publishing Group |isbn=978-0-313-31972-3 |url=https://books.google.com/books?id=h8AqrjoCueUC&pg=PA267}} * {{Cite book |last=Ruskin |first=John |year=1869 |title=The Mystery of Life and its Arts |publisher=John Wiley |location=New York |url=https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=njp.32101068585726&seq=29}} * {{Cite book |last=Schironi |first=Francesca |year=2020 |chapter=Early Editions |title=The Cambridge Guide to Homer |editor-last=Pache |editor-first=Corinne Ondine |editor-last2=Dué |editor-first2=Casey |editor-last3=Lupack |editor-first3=Susan |editor-last4=Lamberton |editor-first4=Robert |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-22564-9}} * {{Cite book |last=Stableford |first=Brian |title=Anatomy of Wonder: A Critical Guide to Science Fiction |date=2004 |publisher=Libraries Unlimited |isbn=978-1-59158-171-0 |editor-last=Barron |editor-first=Neil |edition=5de |chapter=The Emergence of Science Fiction, 1516-1914}} * {{Cite book |last=Stanford |first=W. B. |title=The Ulysses Theme: A Study in the Adaptability of the Traditional Hero |year=1968 |edition=2de |publisher=University of Michigan Press}} * {{Cite book |last=Steiner |first=George |title=After Babel: Aspects of Language and Translation |publisher=Oxford University Press |year=1975}} * {{Cite book |last=Taplin |first=Oliver |title=Homeric Soundings: The Shaping of the Iliad |date=1995 |publisher=Clarendon Press |isbn=978-0-19-815014-5 |edition=hersiene}} * {{Cite book |last=Thornton |first=Agathe |year=1970 |title=People and Themes in Homer's Odyssey |publisher=Methuen}} * {{Cite book |last=von Albrecht |first=Michael |title=A History of Roman Literature |date=1997 |publisher=Brill |isbn=978-90-04-10711-3 |url=https://archive.org/details/historyofromanli0001albr/page/114/mode/2up}} * {{Cite book |last=West |first=Martin L. |year=1997 |title=The East Face of Helicon: West Asiatic Elements in Greek Poetry and Myth |publisher=Clarendon Press}} * {{Cite book |last=West |first=Martin L. |date=2001 |title=Studies in the Text and Transmission of the Iliad |publisher=K. G. Saur |place=München |isbn=978-3-598-73005-4 |doi=10.1515/9783110963120}} * {{Cite book |last=Willcock |first=Malcolm L. |year=2007 |title=A Companion to The Iliad: Based on the Translation by Richmond Lattimore |publisher=Phoenix Books |isbn=978-0-226-89855-1}} * {{Cite book |last=Wilson |first=Emily |year=2018 |chapter=Introduction: When Was The Odyssey Composed? |title=The Odyssey |publisher=W. W. Norton & Company |isbn=978-0-393-08905-9}} * {{Cite book |last=Wilson |first=Emily |year=2020 |title=The Odyssey: A Norton Critical Edition |publisher=W. W. Norton and Company |isbn=9780393655063}} * {{Cite book |last=Wolfe |first=Jessica |year=2020 |chapter=Homer in Renaissance Europe (1488-1649) |title=The Cambridge Guide to Homer |editor-last=Pache |editor-first=Corinne Ondine |editor-last2=Dué |editor-first2=Casey |editor-last3=Lupack |editor-first3=Susan |editor-last4=Lamberton |editor-first4=Robert |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-22564-9}} {{Refend}} {{Refbegin|30em}} * {{Cite journal |last=Ames |first=Keri Elizabeth |year=2005 |title=Joyce's Aesthetic of the Double Negative and His Encounters with Homer's "Odyssey" |journal=European Joyce Studies |volume=16 |pages=15-48 |jstor=44871207 |issn=0923-9855}} * {{Cite journal |last=Armstrong |first=Richard H. |date=2018 |title=Review of Homer: The Odyssey |url=https://www.jstor.org/stable/26831950 |journal=Museum Helveticum |volume=75 |issue=2 |pages=225-226 |jstor=26831950 |issn=0027-4054}} * {{Cite journal |last=Bonifazi |first=Anna |date=2009 |title=Inquiring into Nostos and Its Cognates |journal=The American Journal of Philology |volume=130 |issue=4 |pages=481-510 |issn=0002-9475 |jstor=20616206}} * {{Cite journal |last=Brammall |first=Sheldon |date=1 Julie 2018 |title=Review: George Chapman: Homer's Iliad |journal=Translation and Literature |volume=27 |issue=2 |doi=10.3366/tal.2018.0339 |issn=0968-1361}} * {{Cite journal |last=Cooper |first=David L. |date=2007 |title=Vasilii Zhukovskii as a Translator and the Protean Russian Nation |url=https://www.jstor.org/stable/20620532 |journal=The Russian Review |volume=66 |issue=2 |pages=185-203 |doi=10.1111/j.1467-9434.2007.00437.x |jstor=20620532 |issn=0036-0341}} * {{Cite journal |last=Curran |first=Jane V. |date=1996 |title=Wieland's Revival of Horace |url=https://www.jstor.org/stable/30222268 |journal=International Journal of the Classical Tradition |volume=3 |issue=2 |pages=171-184 |doi=10.1007/BF02677914 |jstor=30222268 |issn=1073-0508}} * {{Cite news |last=Daley |first=Jason |date=11 Julie 2018 |title=Oldest Greek Fragment of Homer Discovered on Clay Tablet |url=https://www.smithsonianmag.com/smart-news/oldest-greek-fragment-homer-discovered-clay-tablet-180969602/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190123223253/https://www.smithsonianmag.com/smart-news/oldest-greek-fragment-homer-discovered-clay-tablet-180969602/ |archive-date=23 Januarie 2019 |access-date=29 Julie 2022 |work=Smithsonian |language=en}} * {{Cite journal |last=Davison |first=John A. |date=1955 |title=Peisistratus and Homer |journal=Transactions and Proceedings of the American Philological Association |volume=86 |pages=1-21 |doi=10.2307/283605 |issn=0065-9711 |jstor=283605}} * {{Cite journal |last=Edwards |first=Mark W. |date=1992 |title=Homer and the Oral Tradition |journal=Oral Tradition |volume=7 |issue=2 |pages=284-330}} * {{Cite journal |last=Fay |first=H. C. |date=1952 |title=George Chapman's Translation of Homer's 'Iliad' |url=https://www.jstor.org/stable/640882 |journal=Greece & Rome |volume=21 |issue=63 |pages=104-111 |doi=10.1017/S0017383500011578 |jstor=640882 |issn=0017-3835}} * {{Cite journal |last=Finkelberg |first=Margalit |date=2003 |title=Neoanalysis and Oral Tradition in Homeric Studies |journal=Oral Tradition |volume=18 |issue=1 |pages=68-69 |doi=10.1353/ort.2004.0014 |issn=1542-4308 |doi-access=free}} * {{Cite journal |last=Foley |first=John Miles |date=2007 |title="Reading" Homer through Oral Tradition |journal=College Literature |volume=34 |issue=2 |pages=1-28 |issn=0093-3139 |jstor=25115419}} * {{Cite journal |last=Gray |first=James |date=1984 |title="Postscript to the 'Odyssey'": Pope's Reluctant Debt to Milton |url=https://www.jstor.org/stable/24464409 |journal=Milton Quarterly |volume=18 |issue=4 |pages=105-116 |doi=10.1111/j.1094-348X.1984.tb00295.x |jstor=24464409 |issn=0026-4326}} * {{Cite journal |last=Hainsworth |first=J. B. |date=Desember 1972 |title=The Odyssey – Agathe Thornton: People and Themes in Homer's Odyssey |journal=The Classical Review |volume=22 |issue=3 |pages=320-321 |doi=10.1017/s0009840x00996720 |issn=0009-840X}} * {{Cite journal |last=Haslam |first=M. W. |date=1976 |title=Homeric Words and Homeric Metre: Two Doublets Examined |journal=Glotta |volume=54 |issue=3/4 |pages=201-211 |issn=0017-1298 |jstor=40266365}} * {{Cite web |last=Haynes |first=Natalie |date=22 Mei 2018 |title=The Greatest Tale Ever Told? |url=https://www.bbc.com/culture/article/20180521-the-greatest-tale-ever-told |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200619135051/https://www.bbc.com/culture/article/20180521-the-greatest-tale-ever-told |archive-date=19 Junie 2020 |website=BBC |language=en}} * {{Cite news |last=Higgins |first=Charlotte |date=13 November 2019 |title=From Carnage to a Camp Beauty Contest: The Endless Allure of Troy |url=http://www.theguardian.com/culture/2019/nov/13/carnage-camp-beauty-contest-endless-allure-troy-british-museum |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200109174814/https://www.theguardian.com/culture/2019/nov/13/carnage-camp-beauty-contest-endless-allure-troy-british-museum |archive-date=9 Januarie 2020 |work=The Guardian |language=en}} * {{Cite journal |last=Janko |first=Richard |year=2000 |title=Review: 'Dividing Homer: When and How were the Iliad and the Odyssey divided into songs?' |url=https://bmcr.brynmawr.edu/2000/2000.01.25/ |journal=Bryn Mawr Classical Review |issn=1055-7660 |archive-date=14 Junie 2025 |access-date=31 Julie 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250614170108/https://bmcr.brynmawr.edu/2000/2000.01.25/ |url-status=live}} * {{Cite journal |last=Jensen |first=Minne Skafte |year=1999 |title=Dividing Homer: When and How were the Iliad and the Odyssey divided into songs? |journal=Symbolae Osloenses |volume=74}} * {{Cite journal |last=Kundmueller |first=Michelle |date=2013 |title=Following Odysseus Home: an Exploration of the Politics of Honor and Family in the Iliad, Odyssey, and Plato's Republic |journal=American Political Science |pages=1-39 |url=https://ssrn.com/abstract=2301247}} * {{Cite journal |last=Most |first=Glenn W. |date=1989 |title=The Structure and Function of Odysseus' Apologoi |url=https://www.jstor.org/stable/284257 |journal=Transactions of the American Philological Association |volume=119 |pages=15-30 |doi=10.2307/284257 |jstor=284257 |issn=0360-5949}} * {{Cite journal |last1=Myrsiades |first1=Kostas |last2=Pinsker |first2=Sanford |date=1976 |title=A Bibliographical Guide to Teaching the Homeric Epics in College Courses |url=https://www.jstor.org/stable/25111144 |journal=College Literature |volume=3 |issue=3 |pages=237-259 |issn=0093-3139 |jstor=25111144}} * {{Cite news |last=North |first=Anna |date=20 November 2017 |title=Historically, men translated the Odyssey. Here's what happened when a woman took the job |url=https://www.vox.com/identities/2017/11/20/16651634/odyssey-emily-wilson-translation-first-woman-english |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200627123124/https://www.vox.com/identities/2017/11/20/16651634/odyssey-emily-wilson-translation-first-woman-english |archive-date=27 Junie 2020 |access-date=29 Julie 2022 |work=Vox |language=en}} * {{Cite journal |last=Nünlist |first=René |date=2015 |title=What does Ὅμηρον ἐξ Ὁμήρου σαφηνίζειν actually mean? |journal=Hermes |volume=143 |issue=4 |pages=385-403 |issn=0018-0777 |doi=10.25162/hermes-2015-0026 |jstor=43652974}} * {{Cite web |date=30 September 2012 |title=The Wanderings of a Translation: From Greek to German to Russian |work=Translation at Michigan |publisher=University of Michigan |url=https://sites.lsa.umich.edu/translation/2012/09/30/the-wanderings-of-a-translation-from-greek-to-german-to-russian/ |access-date=30 Julie 2025 |language=en |ref={{harvid|UOM|2012}} |archive-date=8 September 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250908133043/https://sites.lsa.umich.edu/translation/2012/09/30/the-wanderings-of-a-translation-from-greek-to-german-to-russian/ |url-status=live}} * {{Cite journal |last=Watkins |first=Calvert |date=1976 |title=Observations on the 'Nestor's Cup' Inscription |journal=Harvard Studies in Classical Philology |volume=80 |pages=25-40 |doi=10.2307/311231 |issn=0073-0688 |jstor=311231}} * {{Cite news |last=Wilson |first=Emily |date=7 Julie 2017 |title=Found in Translation: How Women are Making the Classics Their Own |url=https://www.theguardian.com/books/2017/jul/07/women-classics-translation-female-scholars-translators |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200729234906/https://www.theguardian.com/books/2017/jul/07/women-classics-translation-female-scholars-translators |archive-date=29 Julie 2020 |work=The Guardian |language=en |issn=0261-3077 |ref={{harvid|Wilson Guardian|2017}}}} * {{Cite magazine |last=Wilson |first=Emily |date=8 Desember 2017 |title=A Translator's Reckoning With the Women of The Odyssey |url=https://www.newyorker.com/books/page-turner/a-translators-reckoning-with-the-women-of-the-odyssey |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200806144049/https://www.newyorker.com/books/page-turner/a-translators-reckoning-with-the-women-of-the-odyssey |archive-date=6 Augustus 2020 |access-date=29 Julie 2022 |magazine=The New Yorker |language=en}} * {{Cite web |last=Zazzera |first=Elizabeth Della |date=27 Februarie 2019 |title=The Geography of the Odyssey |url=https://www.laphamsquarterly.org/roundtable/geography-odyssey |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201008231344/https://www.laphamsquarterly.org/roundtable/geography-odyssey |archive-date=8 Oktober 2020 |access-date=29 Julie 2022 |website=Lapham's Quarterly |language=en}} * {{Cite journal |last=Zhang |first=Wei |date=2021 |title=Reading Homer in Contemporary China (From the 1980s Until Today) |url=https://www.jstor.org/stable/48698763 |journal=International Journal of the Classical Tradition |volume=28 |issue=3 |pages=353-379 |doi=10.1007/s12138-020-00558-z |jstor=48698763 |issn=1073-0508}} {{Refend}} == Eksterne skakels == {{Commonscat|Odyssey}} * [https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:1999.01.0135:book=1:card=1 ''Die Odussee''] in Antieke Grieks by die Perseus-projek * [https://www.bbc.co.uk/programmes/p004y297 BBC-klankgreep] – ''In Our Time'', BBC Radio 4 (besprekingsprogram, 45 minute) {{In lang|en}} {{Normdata}} [[Kategorie:Griekse mitologie]] [[Kategorie:Epiese gedigte]] m6fgv8w8jp80n0kctzaop34lxhsn2ql 2967855 2967853 2026-09-16T21:24:14Z Pynappel 70858 Odusseia 2967855 wikitext text/x-wiki {{Skuins titel}} [[Lêer:Beginning Odyssey.svg|duimnael|Die nege beginverse van [[Homeros]] se ''Odusseia''.]] [[Lêer:John William Waterhouse - Ulysses and the Sirens (1891).jpg|duimnael|''Odusseus en die Sirenes'', deur John William Waterhouse, 1891.]] Die '''''Odusseia''''' of '''''Odussee''''' (ook geskryf '''''Odyssee'''''<ref name="Pharos">Pharos-Afrikaans/Engels</ref> – [[Grieks]]: Ὀδύσσεια) is een van twee belangrike, [[Antieke Griekeland|antieke Griekse]] [[Epiek|epiese]] [[Poësie|gedigte]] wat met [[Homeros]] verbind word. Dit is een van die oudste letterkundige werke wat behoue gebly het en is by hedendaagse lesers steeds gewild. Dit is gedeeltelik ’n opvolg op die ''[[Ilias]]'', die ander werk wat waarskynlik deur Homeros geskryf is, en is soos die ''Ilias'' in 24 boeke verdeel. Dit is die tweede werk van die [[Weste|Westerse]] letterkunde (die ''Ilias'' is die eerste) en is vermoedelik geskryf aan die einde van die [[8ste eeu v.C.]]<ref name="The Odyssey 2003" /><ref name="bbc" /> Die hoofonderwerp van die gedig is [[Odusseus]] (of Odysseus<ref name="Pharos" />), die heldhaftige koning van [[Ithaka]], en sy lang reis huiswaarts ná die val van [[Troje]]. Dit neem hom tien jaar om terug te kom op Ithaka ná die tienjarige [[Trojaanse Oorlog]], en op die reis trotseer hy talle gevare en verloor hy sy hele bemanning. In sy afwesigheid is aangeneem dat hy dood is, en sy vrou, [[Penelope (mitologie)|Penelope]], en sy seun Telemachos moes in dié tyd hard probeer om ’n klomp onhebbelike vryers aan ’n lyntjie te hou wat graag met die "[[weduwee]]" wou trou. Die ''Odusseia'' is in Homeriese Grieks saamgestel, omstreeks die 8ste of [[7de eeu v.C.]]; teen die middel van die 6de eeu v.C. het dit reeds deel van die Griekse letterkundige kanon geword. In die oudheid is Homeros se outeurskap as vanselfsprekend aanvaar, maar die meeste hedendaagse vakkundiges neem aan dat die ''Ilias'' en die ''Odusseia'' onafhanklik van mekaar ontstaan het, elkeen as deel van ’n lang mondelinge tradisie. Omdat min mense kon lees en skryf, is die gedig deur ’n ''aoidos'' of rapsood vir ’n gehoor voorgedra. Die oorspronklike gedig is in ’n mondelinge tradisie geskep en was bedoel om gesing eerder as gelees te word.<ref name="The Odyssey 2003" /> Die ''Odusseia'' is geskryf in ’n streeklose poëtiese [[dialek]] van Grieks en bestaan uit 12 110 reëls van [[Daktilus (poësie)|daktiliese]] [[heksameter]].<ref name="fox" /> Belangrike temas in die epos sluit ''nostos'' ({{Lang|grc|νόστος}}; "terugkeer", tuiskoms), swerftog, ''xenia'' ({{Lang|grc|ξενία}}; "gasvriendskap"), toetsing en voortekens in. Vakkundiges bespreek die prominente plek wat sekere groepe in die gedig inneem, soos vroue en slawe, wat groter rolle speel as in ander werke uit die antieke letterkunde. Dit val veral op in vergelyking met die ''Ilias'', wat op die dade van soldate en konings tydens die Trojaanse Oorlog toegespits is. Die ''Odusseia'' word as een van die belangrikste werke van die [[Westerse kanon]] beskou. Die eerste volledige Engelse vertaling het in 1616 verskyn, en verwerkings en herverbeeldings word steeds in ’n wye verskeidenheid mediums geskep. == Agtergrond == === Datering === [[Lêer:Fragment Odyssee 2245 2.jpg|duimnael|Die oudste bekende manuskripfragment van die ''Odusseia'', in die 3de eeu v.C. in [[Ptolemeïese Ryk|Ptolemeïese Egipte]] vervaardig en by Medinet Ghoram opgegrawe.]] Daar is al baie voorstelle vir die datering van die samestelling van die ''Ilias'' en die ''Odusseia'' gemaak, maar daar is geen eenstemmigheid nie.{{Sfn|Wilson|2018|p=21}} Robert Lamberton sê die eposse het "die begin van wydverspreide geletterdheid" van die middel van die 5de eeu v.C. af oorspan,{{Sfn|Lamberton|2020|p=411}} maar die taal van die gedigte kan lank voor daardie tydperk gedateer word.{{Sfn|Wilson|2020|p=xiii}} Die Grieke het in die 8ste eeu v.C. ’n aangepaste weergawe van die [[Fenisiese alfabet]] begin gebruik om hul eie skryfstelsel te skep;{{Sfn|Wilson|2018|p=21}} as die Homeriese gedigte van die vroegste produkte van daardie geletterdheid was, sou hulle teen die einde van daardie eeu saamgestel gewees het.{{Sfn|Wilson|2018|p=23}}{{Efn|Op ’n kleibeker wat op [[Ischia (eiland)|Ischia]] in Italië gevind is, staan die woorde "Nestor se beker, lekker om uit te drink".{{Sfn|Higgins|2019}} Sommige vakkundiges, soos Calvert Watkins, verbind hierdie beker met ’n beskrywing van koning Nestor se goue beker in die ''Ilias''.{{Sfn|Watkins|1976|p=28}} As die beker ’n sinspeling op die ''Ilias'' is, kan daardie gedig se samestelling op minstens 700-750 v.C. gedateer word.{{Sfn|Wilson|2018|p=21}}}} Volgens Rudolf Pfeiffer is hulle waarskynlik neergeskryf, maar daar is geen bewyse van publikasie of fisiese verspreiding vir ’n geletterde gehoor nie.{{Sfn|Pfeiffer|1968|p=25}}{{Efn|[[Papirus]]fragmente van die ''Odusseia'' is in [[Egipte]] ontdek, waar die droë klimaat hulle bewaar het; dié dateer uit die 3de eeu v.C. en verskil van die middeleeuse weergawes.{{Sfn|Daley|2018}}}} Die datering word verder bemoeilik deurdat die Homeriese gedigte, of dele daarvan, honderde jare lank deur rapsode voorgedra is.{{Sfn|Wilson|2018|p=21}} === Samestelling en outeurskap === {{Hoofartikel|Homeriese kwessie}} Vakkundiges is dit eens dat die Homeriese eposse oor honderde jare as deel van ’n mondelinge tradisie ontwikkel het.{{Sfn|Pache|2020|p=xxvii}} Milman Parry en Albert Lord het in die vroeë 20ste eeu getoon dat hulle die kenmerke van mondelinge digkuns duidelik vertoon,{{Sfn|Wilson|2020|pp=xiv-xv}}{{Efn|Dit sluit in die paring van naamwoorde met byvoeglike epitete, tipetonele en chiastiese struktuur.{{Sfn|Dué|Marks|2020|p=588}}}} wat selfs ’n ongeletterde digter in staat sou stel om lang gedigte te improviseer{{Sfn|Hall|2008|pp=20-21}} en hulle al pratende saam te stel.{{Sfn|Wilson|2020|pp=xiv-xv}} Vakkundiges stem nie saam oor hoe die gedigte uit hierdie tradisie ontstaan het nie,{{Sfn|Wilson|2020|p=xiii}} en dit is nie duidelik of die mondelinge tradisie volle krediet vir die samestelling daarvan kan eis nie.{{Sfn|Finkelberg|2003|p=68}} In die 19de eeu het ’n reeks verwante vrae oor die outeurskap van die eposse as die [[Homeriese kwessie]] bekend geword.{{Sfn|Dué|Marks|2020|p=585}} Bronne uit die oudheid het mitiese vertellings geskep om Homeros te verklaar.{{Sfn|Nagy|2020|p=82}} Die debat oor baie van die Homeriese vrae duur vandag nog voort,{{Sfn|Wilson|2020|p=xiii}} byvoorbeeld oor die samestellingsverhouding tussen die ''Ilias'', die ''Odusseia'' en die grootliks verlore gedigte van die [[Epiese Siklus]]; oor die vraag of Homeros geleef het en, indien wel, wanneer;{{Sfn|Dué|Marks|2020|p=585}} en of die gedigte enige geografiese, historiese of kulturele werklikheid weerspieël.{{Sfn|Wilson|2020|p=xiii}} [[Herodotos]] skryf die ''Ilias'' en die ''Odusseia'' aan Homeros toe,<ref name="herodotos" /> maar ander werke, waaronder die ''Homeriese himnes'', is histories ook aan hom toegeskryf.{{Sfn|Nagy|2020|p=81}} Tekstuele rekonstruksies dui daarop dat die gedigte baie vorme aangeneem het.{{Sfn|Nagy|2020|p=92}} Omdat terugvoer ’n belangrike deel van ’n lewende voordrag is, kon die inhoud van die gedig van vertelling tot vertelling verskil.{{Sfn|Nagy|2020|p=81}} Hierdie konteks is belangrik om die eposse te verstaan en te interpreteer;{{Sfn|Myrsiades|Pinsker|1976|p=237}} John Miles Foley skryf dat voordrag ’n noodsaaklike deel van hul betekenis is.{{Sfn|Foley|2002|p=82}} Die voordrag van epiese poësie is ’n onderwerp in albei gedigte, en die ''Odusseia'' beeld selfs beroepsangers soos Femios en Demodokos uit.{{Sfn|Ebbott|2020|pp=9-10}} As dié voordragte binne die verhaal op die moderne begrip van die eposse se voordrag toegepas word, sou dit kon beteken dat hulle in die 2de en vroeë 1ste millennium v.C. by die huise van vername families as deel van feesmale of etes voorgedra is,{{Sfn|Ebbott|2020|pp=10-11}}{{Sfn|Ebbott|2020|p=12}} en dat toehoorders dit kon gerig het of daaraan kon deelgeneem het.{{Sfn|Ebbott|2020|pp=10-11}} Hulle is waarskynlik gereciteer, dit wil sê nie met musiek begelei nie.{{Sfn|Martin|2020|p=38}} Soos die ''Ilias'' is die ''Odusseia'' in vier-en-twintig dele verdeel.{{Efn|Om hierdie dele "boeke" te noem, is ’n anachronisme.{{Sfn|Muellner|2020|p=24}}}} Vroeë vakkundiges het gemeen dat dit met die 24 letters van die [[Griekse alfabet]] ooreenstem, maar dit word wyd as ahistories beskou.{{Sfn|González|2020|p=140}}{{Efn|Die Ioniese alfabet het in die Homeriese tydperk tussen 20 en 26 letters gehad.{{Sfn|Taplin|1995|p=285}}}} Die verdeling is waarskynlik lank ná die gedig se samestelling gemaak, maar word vandag algemeen as deel van die gedig se moderne struktuur aanvaar.{{Sfn|Lattimore|1951|p=14}} Daar is baie teorieë oor hoe dit ontstaan het. Sommige meen dit was ’n egte deel van die mondelinge tradisie, of dat dit deur [[Alexandrië|Alexandrynse]] vakkundiges bedink is.{{Sfn|Frame|2009|p=561}} Pseudo-Plutarchos het die verdelings aan Aristarchos van Samothrake toegeskryf, maar daar is getuienis hierteen.{{Sfn|Olson|1995|pp=228 n.1; 237-238}}{{Sfn|Jensen|1999|pp=5-90}}{{Sfn|Janko|2000}} Sommige vakkundiges verbind die segmentering van die eposse aan die voordragtradisie, byvoorbeeld as ’n skepping van die rapsode.{{Sfn|Jensen|1999|pp=5-34}}{{Sfn|Frame|2009|pp=561-562}} Albei eposse veronderstel ’n mate van voorkennis by hul gehore, byvoorbeeld oor die [[Trojaanse Oorlog]]. Dit dui sterk daarop dat die eposse met ’n reeds bestaande mitologiese tradisie in gesprek was.{{Sfn|Marks|2020|pp=49-50}} Hoewel die Trojaanse Oorlog vir albei belangrik is, verwys die ''Odusseia'' nie regstreeks na enige gebeure uit die ''Ilias'' se uitbeelding van die oorlog nie,{{Sfn|Monro|1901|p=325}}{{Efn|Hierdie waarneming staan as "Monro se wet" bekend, na die geleerde David Monro.{{Sfn|Marks|2020|p=50}}}} en daar word oor die algemeen aanvaar dat hulle onafhanklik van mekaar gevorm het.{{Sfn|Marks|2020|p=51}} Daar is argumente dat enigeen van die twee eposse eerste saamgestel is; dit is nie duidelik nie.{{Sfn|Marks|2020|p=51}} === Invloede === [[Lêer:Humbaba deamon-AO 9034-IMG 0655-black (cropped).jpg|duimnael|regs|Terracotta-plaket van die Mesopotamiese monster Humbaba, wat as ’n moontlike inspirasie vir die figuur van Polifemos beskou word.]] Vakkundiges merk sterk invloede van Nabye-Oosterse mitologie en letterkunde in die ''Odusseia'' op.{{Sfn|West|1997|p=403}} Martin West wys op aansienlike ooreenkomste tussen die ''[[Heldedig van Gilgamesj]]'' en die ''Odusseia''.{{Sfn|West|1997|pp=402-417}} Sowel Odusseus as [[Gilgamesj]] is bekend daarvoor dat hulle na die uithoeke van die aarde reis en op hul reise die land van die dooies besoek.{{Sfn|West|1997|p=405}} Op sy vaart na die onderwêreld volg Odusseus die aanwysings van [[Kirke]], wat aan die rand van die wêreld woon en met sonbeelde verbind word.{{Sfn|West|1997|p=406}} Soos Odusseus kry Gilgamesj aanwysings oor hoe om die land van die dooies te bereik van ’n goddelike helper: die godin Siduri, wat, soos Kirke, aan die see aan die uithoeke van die aarde woon en wie se huis eweneens met die son verbind word. Gilgamesj bereik Siduri se huis deur ’n tonnel onder die berg Mashu, die hoë berg waaruit die son in die hemel opkom.{{Sfn|West|1997|p=410}} West voer aan dat die ooreenkoms tussen Odusseus en Gilgamesj se reise na die uithoeke van die aarde die gevolg is van die Gilgamesj-epos se invloed op die ''Odusseia''.{{Sfn|West|1997|p=417}} Die klassieke volkskundige Graham Anderson wys op ander patrone: die helde van die ''Odusseia'' en ''Gilgamesj'' ontmoet vroue wat mense in diere kan verander, is betrokke by die dood van goddelike beeste, en geniet ná ’n reis deur die onderwêreld ongelukkig die geselskap van ’n "wulpse dame in ’n bo-aardse paradys".{{Sfn|Anderson|2000|p=127}} Vakkundiges het ondersoek of figure binne die gedig self ontstaan het en of hulle aan ’n tradisie buite die gedig behoort. Adrienne Mayor sê die Oostenrykse paleontoloog Othenio Abel het ongegronde bewerings gemaak dat die vyfde-eeuse v.C. filosoof [[Empedokles]] die [[Sikloop|sikloop]] met prehistoriese olifantskedels verbind het.{{Sfn|Mayor|2000|pp=6-7}} Of die epiese gedig die verhaal van Polifemos geskep, gewild gemaak of bloot oorvertel het, is ’n ou twispunt,{{Sfn|Anderson|2000|p=123}} maar Anderson sê daar is ’n mate van eenstemmigheid onder vakkundiges dat die verhaal apart van die epos bestaan het.{{Sfn|Anderson|2000|p=127}} William Bedell Stanford merk op dat daar aanduidings is dat Odusseus onafhanklik van Homeros bestaan het, hoewel dit nie afdoende is nie.{{Sfn|Stanford|1968|p=8}} === Geografie === Vakkundiges is verdeeld oor die vraag of enige van die plekke wat Odusseus besoek werklik bestaan.{{Sfn|Fox|2008}} Daar is al gesê dat die gebeure in die hoofverhaal van die ''Odusseia'' (buiten Odusseus se ingebedde vertelling van sy omswerwinge) oor die [[Peloponnesos]] en die Ioniese Eilande afspeel.<ref name="strabo" /> Baie mense het al probeer om Odusseus se reis op ’n kaart uit te lê, maar daar is grootliks eenstemmigheid dat die landskappe – veral dié wat in boeke 9 tot 11 beskryf word – te veel mitiese elemente bevat om werklik karteerbaar te wees.{{Sfn|Zazzera|2019}} Dit is byvoorbeeld moeilik om vas te stel of Odusseus se tuiste Ithaka dieselfde eiland is wat vandag {{Lang|grc|Ἰθάκη}} genoem word;<ref name="strabo" /> dieselfde geld vir die roete wat Odusseus aan die Phaiakiërs beskryf en vir hul eiland Scheria.{{Sfn|Fox|2008}} Die Britse klassikus Peter Jones skryf dat die gedig waarskynlik oor etlike eeue baie keer deur mondelinge verhaalvertellers bygewerk is voordat dit neergeskryf is, wat dit "feitlik onmoontlik" maak om te sê "in watter sin [die gedig] ’n historiese samelewing of akkurate geografiese kennis weerspieël".{{Sfn|Jones|1996|p=xi}} Moderne vakkundiges is geneig om Odusseus se reis eerder metafories as letterlik te ondersoek.{{Sfn|Pache|Dué|Lupack|Lamberton|2020|p=275}} == Opsomming == [[Lêer:Villa Romana de La Olmeda Mosaicos romanos 001 Ulises.jpg|duimnael|’n [[Mosaïek]] met Odusseus daarop, uit die villa van La Olmeda, Pedrosa de la Vega, Spanje, laat 4de tot 5de eeu n.C.]] Tien jaar nadat die Achajers (Grieke) die Trojaanse Oorlog gewen het, het Odusseus, koning van Ithaka, nog nie van Troje af huis toe gekom nie. In sy afwesigheid ding 108 onbeskofte vryers na die hand van sy vrou Penelope. Penelope sê vir hulle sy sal weer trou wanneer sy klaar ’n doodskleed vir Odusseus se bejaarde vader Laërtes geweef het, maar snags trek sy dit heimlik weer uit. Die godin [[Atena]], eers as Mentes en daarna as Mentor vermom, sê vir Odusseus se seun Telemachos om nuus oor sy vader te gaan soek. Die twee verlaat Ithaka en besoek Nestor, wat hulle vertel dat [[Agamemnon]], die bevelvoerder van die Griekse leër by Troje, kort ná die oorlog vermoor is. Telemachos reis na [[Sparta]] om Agamemnon se broer [[Menelaos]] te ontmoet, wat op sy beurt sy ontmoeting met die vormveranderende god, die Ou Man van die See, beskryf. Menelaos sê hy het by die Ou Man van die See verneem dat Odusseus nog leef, maar deur die [[nimf]] [[Kalipso (mitologie)|Kalipso]] gevange gehou word. Atena pleit by [[Zeus]] om Odusseus te red, en Zeus stuur [[Hermes]] om oor sy vrylating te onderhandel. Toe Odusseus Kalipso se eiland verlaat, vernietig [[Poseidon]] sy vlot met ’n storm. Die seenimf Ino beskerm Odusseus terwyl hy na Scheria, die tuiste van die Phaiakiërs, swem, en Atena lei die Phaiakiese prinses Nausikaä om hom te gaan haal. Aan die hof van Nausikaä se ouers, Arete en Alkinoös, blink Odusseus in atletiese spele uit en word hy deur emosie oorweldig wanneer die sanger Demodokos oor die Trojaanse Oorlog sing. Odusseus maak sy identiteit bekend en vertel van sy avonture ná die oorlog. [[Lêer:Odysseus vecht met de Kikonen De werken van Odysseus (serietitel), RP-P-OB-66.735.jpg|duimnael|links|Odusseus en sy soldate veg teen die Kikone – bondgenote van die Trojane – tydens die plundering van hul stad.]] Toe hulle Troje verlaat, het Odusseus se manne die Kikone, bondgenote van die Trojane, sonder sukses aangeval. Nadat hulle hul stad Ismaros onverhoeds ingeneem het, het Odusseus en sy manne dit [[Plunder|geplunder]] en die krygers doodgemaak. Hul buit het uit goedere, vee en vroue bestaan. Net Maron, die priester van Apollo, en sy gesin is deur Odusseus gespaar, en uit dankbaarheid het hy ’n vat [[wyn]] present gekry. Omdat hulle nie haastig was om dieselfde aand te vertrek nie, is Odusseus se manne deur die Kikone aangeval, wat by hul bure gaan hulp soek het. Nadat hy ses van sy manne verloor het, moes Odusseus haastig vlug.<ref name="greekmyths" /><ref name="christopoulos" /> Daarna het hulle op ’n eiland van lotuseters ’n bedwelmende vrug gevind wat hulle laat vergeet het om huis toe te gaan. Op ’n ander eiland is hulle deur die sikloop Polifemos gevange geneem. Odusseus, wat homself misleidend "Niemand" ({{Lang|grc|Οὔτις}}) genoem het, het ontsnap deur die sikloop dronk te maak en hom te verblind. Terwyl hy weggevaar het, het hy egter spoggerig sy ware naam bekend gemaak, en Polifemos het sy vader Poseidon gevra om wraak te neem. Odusseus se bemanning het amper Ithaka bereik, maar is van koers gewaai nadat hulle ’n sak winde oopgemaak het wat hulle van Aiolos gekry het. Daarna is al hul skepe op een na deur reusagtige kannibale, die Laistrugoniërs, vernietig. Op die eiland Aiaia het die godin Kirke Odusseus se manne in varke verander. Hermes het Odusseus gehelp om Kirke se towerkrag met die kruid ''moly'' te weerstaan, en Odusseus het haar gedwing om sy bemanning se menslike gedaantes te herstel. Odusseus en Kirke was daarna ’n jaar lank minnaars voordat hy verder huis toe vertrek het. Vervolgens het Odusseus na die rand van [[Okeanos]] gereis, waar die lewendes met die dooies kan praat. Die gees van die profeet Teiresias het vir Odusseus gesê hy sal huis toe kom, maar hy sal uiteindelik nog ’n reis moet onderneem. Odusseus het ook die geeste van sy moeder Antikleia en van sy voormalige strydmakkers Agamemnon en [[Achilles]] ontmoet. Odusseus se bemanning het daarna by die Sirenes verbygevaar, wie se verleidelike sang matrose tot hul dood gelok het. Sy manne het hul ore met byewas toegestop om hulle nie te hoor nie, terwyl Odusseus homself aan die skip se mas laat vasbind het. Daarna het hulle deur die nou vaarweg tussen die draaikolk Charubdis en die veelkoppige monster Skulla gevaar. Op die eiland Thrinakia het Odusseus se manne uiteindelik heilige beeste van die songod [[Helios]] geslag en geëet. Helios het Zeus gevra om hulle te straf, wat hy gedoen het deur hul laaste skip te vernietig. Odusseus, die enigste oorlewende, het op die eiland Ogigië uitgespoel. Daar het hy Kalipso ontmoet, wat hom as haar minnaar gevange gehou het totdat Hermes uiteindelik ingegryp het. Nadat hulle Odusseus se verhaal gehoor het, neem die Phaiakiërs hom na Ithaka, waar Atena hom as ’n bejaarde bedelaar vermom. Sonder om sy identiteit te ken, bied die varkwagter Eumaios hom verblyf en kos aan. Telemachos keer van Sparta af terug huis toe en ontwyk ’n lokval van die vryers. Odusseus maak homself aan sy seun bekend en die twee gaan huis toe, waar Odusseus se ou hond Argos, lank verwaarloos, hom ondanks sy vermomming herken; die ou hond het getrou op sy baas gewag en sterf vredig toe hy hom uiteindelik sien terugkeer. Die vryers spot met Odusseus en mishandel hom in sy eie huis. Hy en Telemachos versteek die vryers se wapens ter voorbereiding van wraak. Odusseus ontmoet ook weer vir Penelope en haar bediende Eurukleia, wat hom aan ’n litteken op sy been herken. Penelope kondig aan dat sy gereed is om weer te trou, en dat sy sal kies wie ook al ’n [[Boogskiet|boogskietwedstryd]] met Odusseus se boog wen. Nadat elke vryer nie eens daarin kon slaag om die boog te span nie, span Odusseus dit en skiet ’n pyl deur ’n ry byldoppe. Nadat hy die wedstryd gewen het, maak hy die vryers dood; Telemachos hang ’n groep slavinne op wat seksueel deur die vryers gebruik is. Odusseus maak sy identiteit aan Penelope bekend, en sy toets hom deur te vra dat hulle bed verskuif word. Hy sê tereg dat die bed, wat hy uit die stam van ’n olyfboom gekerf het, onverskuifbaar is, en die twee herenig liefdevol. Die volgende dag, nadat Odusseus homself aan sy vader Laërtes bekend gemaak het, kom die families van die vermoorde vryers bymekaar om wraak te neem. Atena gryp in en verhoed verdere bloedvergieting. == Styl == === Struktuur === [[Lêer:Odyssey-crop.jpg|duimnael|15de-eeuse manuskrip van Boek I, geskryf deur die skrywer Johannes Rhosos ([[Britse Museum]]).]] Die vertelling begin ''in medias res'' ("in die middel van die dinge"); die voorafgaande gebeure word deur [[Terugflits (narratief)|terugflitse]] en vertellings beskryf.{{Sfn|Foley|2007|p=19}} In [[Klassieke Griekeland]] het sommige boeke of gedeeltes hul eie titels gehad. Boeke 1 tot 4, wat op Telemachos se perspektief toegespits is, staan as die ''Telemachie'' bekend.{{Sfn|Willcock|2007|p=32}} Boeke 9 tot 12, waarin Odusseus ’n weergawe van sy avonture gee, staan as die ''Apologos'' of ''Apologoi'' bekend.{{Sfn|Pache|Dué|Lupack|Lamberton|2020|p=275}}{{Sfn|Most|1989|pp=15-16}} Boek 22 was as die ''Mnesterofonia'' bekend ({{Lang|grc|mnesteres}}, "vryers", en {{Lang|grc|phonos}}, "slagting").{{Sfn|Cairns|2014|p=231}} Daar word algemeen gesê dat boek 22 die Griekse [[Epiese Siklus]] afsluit, maar fragmente van ’n verlore opvolg, die ''[[Telegonie]]'', het behoue gebly.{{Sfn|Carne-Ross|1998|p=lxi}} Daar is debat oor wat die "oorspronklike" ''Odusseia'' behels. Sommige vakkundiges beskou die ''Telemachie'' as ’n latere toevoeging, terwyl ander daarop wys dat latere dele sonder daardie boeke nie sin maak nie.{{Sfn|Jones|1996|p=48}} Net so is die gedig se slot sedert die oudheid ’n onderwerp van debat: Aristarchos van Samothrake en Aristofanes van Bisantium het reëls 293-295 van boek 23 as die epos se werklike einde beskou. Soortgelyke debatte oor die gedig se slot duur vandag nog voort.{{Sfn|Wilson|2020|p=lv}} === Vertelling en taal === Die epos is in [[Daktilus (poësie)|daktiliese]] [[heksameter]], soms Homeriese heksameter genoem, saamgestel – ’n versmaat met ses versvoete.{{Sfn|Myrsiades|2019|p=3}}{{Sfn|Haslam|1976|p=203}} Die vorm van heksameter is katalekties, wat beteken dat dit ’n verwagte lettergreep in die laaste voet kortkom. Elke reël het tussen twaalf en sewentien lettergrepe en vorm gewoonlik ’n grammatikaal volledige sin.{{Sfn|Muellner|2020|p=24}} Die gedigte het moontlik sommige stilistiese tradisies geërf, maar ander self uitgedink.{{Sfn|Bremer|de Jong|Kalff|1987|p=vii}} Die vertelling word hoofsaaklik deur middel van gesprek oorgedra, dit wil sê karakters wat met hulself of met iemand anders praat.{{Sfn|Beck|2020|p=203}} Gevolglik tree hulle dikwels saam met die Homeriese verteller as vertellers op, en hul spraak is die vernaamste middel van karakterisering.{{Sfn|de Jong|2001|p=viii}} Die taal is eenvoudig, direk en vinnig.{{Sfn|Clarke|1967|p=102}} Dit is ook literêr van styl – die woordeskat was waarskynlik nooit die omgangstaal van enige Griekse bevolking nie.{{Sfn|Wilson|2020|p=ix}} ’n Belangrike kenmerk van die taal is die Homeriese [[Vergelykings (taalkunde)|vergelyking]]. Dit is vergelykende [[metafoor|metafore]] wat lank{{Efn|Tydens die twis tussen die Antiekes en die Modernes het die Modernes lang Homeriese vergelykings so onaangenaam gevind dat hulle dit ''comparisons à longue queuë'' ("vergelykings met ’n lang stert") genoem het.{{Sfn|Clarke|1981|p=126}}}} of kort kan wees,{{Sfn|Karanika|2020|p=201}} en gewoonlik uit die natuur of die alledaagse lewe kom. Irene de Jong beskryf hulle as "omnitemporeel": hulle kan die eenvoudige teenwoordige tyd gebruik, of die epiese tyd (wat verlede en hede vermeng), of hulle kan ’n tydlose waarheid weergee (die gnomiese aoristos).{{Sfn|de Jong|2001|p=xviii}} Hul funksies wissel; voorbeelde sluit karakterisering en die versterking van tema in.{{Sfn|de Jong|2001|p=49}} Tradisioneel is die Homeriese vergelyking as ’n voorloper van Europese literêre vergelykings beskou. Dit is betwis, onder meer deur Oliver Taplin.{{Sfn|Hardwick|2025|pp=41-42}} Moderne vakkundiges stem oor die algemeen saam dat die Homeriese vergelykings as deel van die eposse se mondelinge tradisie gevorm het, maar vroeëre skrywers het soms gesê dat hulle deur een of meer latere digters bygevoeg is.{{Sfn|Karanika|2020|p=202}} ’n Verdere belangrike element van Homeriese tekste is die gebruik van epitete, wat in vertaling dikwels as saamgestelde byvoeglike naamwoorde weergegee word.{{Sfn|Clarke|1967|p=103}} == Temas en patrone == === Tuiskoms === [[Lêer:Homerus - Odissea, 1794 - 3939651 F.jpg|duimnael|regs|’n Studente-uitgawe van die ''Odusseia'' uit 1794, met die ''Batrachomyomachia'' daarby ingesluit.]] Tuiskoms (Antieke Grieks: {{Lang|grc|νόστος}}, ''nostos'') is ’n sentrale tema van die ''Odusseia''.{{Sfn|Bonifazi|2009|pp=481, 492}} Die Griekse woord ''nostos'' dui sowel ’n tuisreis oor see as vertellings oor die tuiskoms aan.{{Sfn|Hall|2008|p=163}}{{Sfn|Bonifazi|2009|p=481}} Die klassikus Agathe Thornton merk op dat ''nostos'' vir die oorwinnende Achajers ná die val van Troje gegeld het, maar dat die verteller op Odusseus toespits en die ander Achajers se tuiskomste as deel van sy vertelling weergee.{{Sfn|Thornton|1970|pp=1-2}} Ná Agamemnon se tuiskoms maak sy vrou Klutaimnestra en haar minnaar Aigisthos hom dood. Agamemnon se seun Orestes maak Aigisthos uit wraak dood, wat die dood van die vryers met dié van Aigisthos parallel stel; Atena en Nestor gebruik Orestes as bekende voorbeeld vir Telemachos om hom tot dade aan te spoor.{{Sfn|Thornton|1970|pp=1-15}} Tydens Odusseus se reis na die onderwêreld vertel Agamemnon hom van Klutaimnestra se verraad. Nadat hy Ithaka bereik het, verander Atena Odusseus in ’n bedelaar sodat hy die lojaliteit van sy vrou Penelope kan toets.{{Sfn|Thornton|1970|pp=3-4}} Agamemnon prys Penelope uiteindelik omdat sy nie vir Odusseus doodgemaak het nie, en haar getrouheid verseker vir Odusseus sowel roem as ’n geslaagde tuiskoms in vergelyking met die ander Achajers. Agamemnon se mislukte tuiskoms het sy dood veroorsaak; Achilles het roem verwerf maar is oorlede en is ’n tuiskoms ontsê.{{Sfn|Thornton|1970|pp=7-9}} === Swerftog === Voor Odusseus se aankoms op Ithaka word net twee van sy avonture deur die verteller beskryf; die res word deur Odusseus self vertel. Die twee tonele wat die verteller beskryf, is Odusseus op Kalipso se eiland en Odusseus se ontmoeting met die Phaiakiërs. Hierdie tonele word deur die digter vertel om ’n belangrike oorgang in Odusseus se reis voor te stel: van verborge wees tot die terugkeer huis toe.{{Sfn|Thornton|1970|pp=16-37}} Kalipso se naam kom van die Griekse woord {{Lang|grc|καλύπτω}} (''kalúptō''), wat "bedek" of "versteek" beteken – gepas, want dit is presies wat sy met Odusseus doen.<ref name="etymonline" /> Kalipso hou Odusseus van die wêreld weg en verhinder hom om huis toe te gaan. Ná sy vertrek van Kalipso se eiland beskryf die digter Odusseus se ontmoetings met die Phaiakiërs – dié wat "alle mense ongedeerd oorvaar"{{Sfn|Lattimore|1975|loc=8.566}} – wat sy oorgang van nie-terugkeer na terugkeer voorstel.{{Sfn|Thornton|1970|pp=16-37}} Odusseus ontmoet op sy reis ook baie wesens wat naby aan die gode staan. Hierdie ontmoetings help om te verstaan dat Odusseus hom in ’n wêreld buite dié van die mens bevind, wat daartoe bydra dat hy nie kan huis toe kom nie.{{Sfn|Thornton|1970|pp=16-37}} Tot dié wesens behoort die Phaiakiërs, wat naby die siklope gewoon het{{Sfn|Lattimore|1975|loc=6.4-5}} en wie se koning, Alkinoös, die agterkleinseun van Eurumedon, die koning van die [[Gigant|gigante]], en die kleinseun van Poseidon is.{{Sfn|Thornton|1970|pp=16-37}} Van die ander karakters wat Odusseus teëkom, is die sikloop Polifemos, seun van Poseidon; Kirke, ’n towenares wat mans in diere verander; en die kannibalistiese reuse, die Laistrugoniërs.{{Sfn|Thornton|1970|pp=16-37}} === Gasvriendskap === [[Lêer:3115 - Athens - Stoà of Attalus - Allegory of the Odyssey - Photo by Giovanni Dall'Orto, Nov 9 2009.jpg|duimnael|Beeld wat die ''Odusseia'' voorstel, Museum van die Antieke Agora van [[Athene]].]] Deur die loop van die epos kom Odusseus verskeie voorbeelde van ''xenia'' ("gasvriendskap") teë, wat modelle bied van hoe ’n gasheer hom wel en nie behoort te gedra nie.{{Sfn|Reece|1993}}{{Sfn|Thornton|1970|pp=38-46}} Die Phaiakiërs toon voorbeeldige gasvriendskap deur Odusseus te voed, vir hom ’n slaapplek te gee en hom baie geskenke en ’n veilige vaart huis toe te gun – alles dinge wat ’n goeie gasheer behoort te doen. Polifemos toon swak gasvriendskap: sy enigste "geskenk" aan Odusseus is dat hy hom laaste sal opeet.{{Sfn|Thornton|1970|pp=38-46}} Kalipso is ook ’n voorbeeld van swak gasvriendskap omdat sy Odusseus nie toelaat om haar eiland te verlaat nie.{{Sfn|Thornton|1970|pp=38-46}} ’n Verdere belangrike faktor in gasvriendskap is dat koningskap vrygewigheid impliseer. Daar word aanvaar dat ’n koning die middele het om ’n vrygewige gasheer te wees en meer vrygewig met sy eie besittings is.{{Sfn|Thornton|1970|pp=38-46}} Dit blyk die beste wanneer Odusseus, as bedelaar vermom, vir Antinoös, een van die vryers, om kos smeek en Antinoös hom weier. Odusseus sê in wese dat Antinoös, hoewel hy soos ’n koning lyk, ver van ’n koning is omdat hy nie vrygewig is nie.{{Sfn|Lattimore|1975|loc=17.415-444}} Volgens J. B. Hainsworth volg gasvriendskap ’n baie bepaalde patroon:{{Sfn|Hainsworth|1972|pp=320-321}} # Die aankoms en ontvangs van die gas. # Die gas word gebaai of van skoon klere voorsien. # Die gas word van kos en drank voorsien. # Vrae mag aan die gas gestel word, en die gasheer behoort vermaak te verskaf. # Die gas moet ’n slaapplek kry, en sowel die gas as die gasheer gaan slaap. # Die gas en die gasheer ruil geskenke uit, die gas word ’n veilige reis huis toe gegun en hy vertrek. ’n Verdere belangrike faktor van gasvriendskap is om die gas nie langer te hou as wat hy wil bly nie, en ook om sy veiligheid te waarborg solank hy ’n gas in die gasheer se huis is.{{Sfn|Reece|1993}}{{Sfn|Edwards|1992|pp=284-330}} === Toetsing === [[Lêer:Odysseus und Penelope (Tischbein).jpg|duimnael|Penelope ondervra Odusseus om sy identiteit te bewys; skildery van 1802 deur Johann Heinrich Wilhelm Tischbein.]] Nog ’n tema deur die ''Odusseia'' heen is toetsing.{{Sfn|Thornton|1970|pp=47-51}} Dit gebeur op twee afsonderlike maniere: Odusseus toets die lojaliteit van ander, en ander toets Odusseus se identiteit. ’n Voorbeeld van Odusseus wat ander se lojaliteit toets, is wanneer hy huis toe kom.{{Sfn|Thornton|1970|pp=47-51}} In plaas daarvan om sy identiteit dadelik bekend te maak, arriveer hy as bedelaar vermom en bepaal hy dan wie in sy huis aan hom getrou gebly het en wie die vryers gehelp het. Nadat Odusseus sy ware identiteit bekend gemaak het, toets die karakters sy identiteit om te sien of hy werklik is wie hy sê hy is.{{Sfn|Thornton|1970|pp=47-51}} Penelope toets byvoorbeeld Odusseus se identiteit deur te sê dat sy die bed na die ander kamer sal laat skuif. Dit is ’n moeilike taak, want dit is uit ’n lewende boom gemaak wat afgekap sou moes word – ’n feit wat net die werklike Odusseus sou ken, en wat sy identiteit dus bewys.{{Sfn|Thornton|1970|pp=47-51}} Toetsing het ook ’n baie bepaalde tipetoneel wat daarmee gepaard gaan. Die toetsing van ander volg deur die hele epos ’n tipiese patroon:{{Sfn|Thornton|1970|pp=47-51}}{{Sfn|Edwards|1992|pp=284-330}} # Odusseus is huiwerig om ander se lojaliteit te bevraagteken. # Odusseus toets ander se lojaliteit deur hulle uit te vra. # Die karakters antwoord op Odusseus se vrae. # Odusseus maak sy identiteit bekend. # Die karakters toets Odusseus se identiteit. # Emosies loop hoog by die herkenning van Odusseus, gewoonlik geweeklaag of vreugde. # Ten slotte werk die versoende karakters saam. === Voortekens === [[Lêer:Odysseus and Euryclea by Johann Heinrich Wilhelm Tischbein.jpg|duimnael|regs|''Odusseus en Eurukleia'' deur Johann Heinrich Wilhelm Tischbein.]] Voortekens kom gereeld in die ''Odusseia'' voor. In die epiese gedig behels hulle dikwels voëls.{{Sfn|Thornton|1970|pp=52-57}} Volgens Thornton is dit die belangrikste wie elke voorteken ontvang en op watter manier dit hom voordoen. Voëlvoortekens word byvoorbeeld aan Telemachos, Penelope, Odusseus en die vryers getoon.{{Sfn|Thornton|1970|pp=52-57}} Telemachos en Penelope ontvang hul voortekens ook in die vorm van woorde, genies en drome.{{Sfn|Thornton|1970|pp=52-57}} Odusseus is egter die enigste karakter wat donderweer of weerlig as voorteken ontvang.{{Sfn|Lattimore|1975|loc=20.103-104}}{{Sfn|Lattimore|1975|loc=21.414}} Thornton beklemtoon dit as belangrik omdat weerlig, as simbool van Zeus, Odusseus se koningskap verteenwoordig.{{Sfn|Thornton|1970|pp=52-57}} Odusseus word deur sowel die ''Ilias'' as die ''Odusseia'' heen met Zeus verbind.{{Sfn|Kundmueller|2013|p=7}} Voortekens is nog ’n voorbeeld van ’n tipetoneel in die ''Odusseia''. Twee belangrike dele van ’n voortekentoneel is die ''herkenning'' van die voorteken, gevolg deur die ''interpretasie'' daarvan.{{Sfn|Thornton|1970|pp=52-57}} In die ''Odusseia'' toon al die voëlvoortekens – met die uitsondering van die eerste – groot voëls wat kleiner voëls aanval.{{Sfn|Thornton|1970|pp=52-57}}{{Sfn|Edwards|1992|pp=284-330}} By elke voorteken hoort ’n wens wat óf uitdruklik gestel word óf net geïmpliseer word.{{Sfn|Thornton|1970|pp=52-57}} Telemachos wens byvoorbeeld om wraak{{Sfn|Lattimore|1975|loc=2.143-145}} en dat Odusseus tuis sal wees,{{Sfn|Lattimore|1975|loc=15.155-159}} Penelope wens om Odusseus se terugkeer,{{Sfn|Lattimore|1975|loc=19.136}} en die vryers wens om Telemachos se dood.{{Sfn|Lattimore|1975|loc=20.240-243}} == Ontvangs == === Voorklassieke tydperk tot die laat oudheid === Homeros is in die Griekse samelewing wyd gevier as ’n indrukwekkend talentvolle en didaktiese digter wat gehore oor onderwerpe van filosofie tot wetenskap onderrig het.{{Sfn|Kim|2020|p=417}} Gehore is hoofsaaklik deur voordragte in sowel [[Argaïese Griekeland|Argaïese]] as [[Klassieke Griekeland]] aan die eposse blootgestel,{{Sfn|Dué|2020|p=6}} maar hul status onder gehore in die vroeë Argaïese tydperk (840-700 v.C.) is nie goed bekend nie.{{Sfn|Lamberton|2020|p=411}} Vakkundiges van minstens twee antieke biblioteke – die [[Biblioteek van Alexandrië]] en die Biblioteek van Pergamon{{Efn|Hierdie biblioteke was in die vroeë tweede eeu v.C. mededingers. Alexandrië het weens interne politieke onenigheid ’n uittog van geleerdes beleef. Die Romeinse Republiek het Pergamon in 133 v.C. oorgeneem.{{Sfn|Kim|2020|p=429}}}} – het antieke weergawes van die Homeriese eposse bestudeer.{{Sfn|Nagy|2020|p=92}} Onder die Alexandrynse vakkundiges was Zenodotos van Efese (vroeë derde eeu v.C.), Aristofanes van Bisantium (vroeë tweede eeu v.C.) en Aristarchos van Samothrake (middel van die tweede eeu v.C.).{{Sfn|Marks|2020|p=92}} Antieke vakkunde het ’n verskeidenheid onderwerpe ondersoek, waaronder narratiewe teenstrydighede.{{Sfn|Wilson|2020|p=315}} Allegorie was ’n besonder gewilde interpretasieskool{{Sfn|Wilson|2020|p=326}} wat, volgens Emily Wilson, vakkundiges in staat gestel het om "sin te maak van verwarrende of ontstellende tonele in die ''Odusseia''".{{Sfn|Wilson|2020|p=lxii}} Allegoriese argumente is ook gebruik om Homeros te verdedig teen bewerings dat hy die gode oneer aangedoen het{{Sfn|Clarke|1981|p=62}}{{Sfn|Browning|1992|p=134}} – ’n kritiek wat veral deur die vyfde- of sesde-eeuse v.C. filosoof [[Xenophanes]] uitgespreek is{{Sfn|Christensen|2020a|p=126}} – maar Alexandrynse vakkundiges het dit as te gerieflik verwerp.{{Sfn|Browning|1992|p=134}} Die Pergameense geleerde Krates van Mallos het die eposse ondersoek as draers van allegoriese insig in kosmologie en geografie.{{Sfn|Kim|2020|p=429}} Herakleitos (eerste eeu n.C.) en [[Porphyrius (filosoof)|Porphyrius]] (derde eeu n.C.) het ook allegoriese interpretasies geskryf.{{Sfn|Clarke|1981|p=62}}{{Sfn|Lamberton|1989|p=114}} In sy ''Homeriese vrae'' – die enigste omvattende werk oor Homeriese eksegese wat uit die oudheid behoue gebly het – het Porphyrius sy ontleding beperk tot vrae wat uit die Homeriese teks self opgeklaar kon word.{{Efn|Hierdie interpretasiebeginsel is veral deur Aristarchos van Samothrake toegepas;{{Sfn|Nünlist|2015|p=401}} of die eintlike spreuk wat Porphyrius gebruik het, {{Lang|grc|Hómēron ex Homḗrou saphēnízein}} (om Homeros uit Homeros te verklaar – dit wil sê, moenie elders na verklarings soek nie), ook aan Aristarchos toegeskryf kan word, word steeds gedebatteer.{{Sfn|Pfeiffer|1968|pp=225-227}}{{Sfn|Montanari|1997|pp=279-281}}{{Sfn|Nünlist|2015|p=385}}}}{{Sfn|Lamberton|1989|pp=108-109}} Hy sou hierdie metode later laat vaar ten gunste van ’n allegoriese benadering in sy latere werk ''Oor die grot van die nimfe'', waarin hy die nimfe se grotte as ’n voorstelling van die menslike lewe ondersoek het.{{Sfn|Pfeiffer|1968|p=226}}{{Sfn|Wilson|2020|p=326}} Herakleitos het aangevoer dat Telemachos se ontmoeting met Atena "die ontwikkeling van rasionaliteit" verteenwoordig namate hy ’n man word.{{Sfn|Wilson|2020|p=326}} Daar was baie antieke uitgawes van die Homeriese eposse, en die biblioteek van Alexandrië het ’n aantal daarvan besit.{{Sfn|Schironi|2020|p=114}} In materiaal wat uit die kommentaar van die eerste-eeuse v.C. geleerde Didumos afkomstig is, word antieke weergawes in "stadsuitgawes" en "individuele uitgawes" verdeel.{{Efn|Stadsuitgawes is wisselend ''ekdoseis kata poleis'', ''apo tōn poleōn'' of ''politikai'' genoem; individuele uitgawes was ''ekdoseis kat’andra''.{{Sfn|Kim|2020|p=112}}}} Stadsuitgawes is waarskynlik binne die stad geskep (miskien as "amptelike" weergawes), terwyl individuele uitgawes onafhanklik deur geleerdes voorberei is.{{Sfn|Schironi|2020|p=112}} Hy noem individuele weergawes wat aan Antimachos, Aristofanes van Bisantium, Sosigenes,{{Sfn|Schironi|2020|p=112}} Rhianos van Kreta, Kallistratos en Filemon behoort het.{{Sfn|Schironi|2020|p=112}} Stadsuitgawes is bekend vir Aiolis, Argos, [[Siprus]] en [[Marseille]].{{Efn|Hulle is onderskeidelik {{Lang|grc|hē Aiolikē}} (of {{Lang|grc|hē Aiolis}}), {{Lang|grc|hē Argolis}}, {{Lang|grc|hē Kypria}} en {{Lang|grc|hē Massaliōtikē}} genoem.{{Sfn|West|2001|p=67 n. 67}}}}{{Sfn|Schironi|2020|p=112}} Sowel die ''Ilias'' as die ''Odusseia'' was skooltekste op plekke waar Grieks gepraat is.{{Sfn|Lamberton|2010|pp=449-452}}{{Sfn|Browning|1992|pp=134-148}} Hulle was waarskynlik deel van die leerplan vir die elite van klassieke [[Athene]]{{Sfn|Kim|2020|pp=411, 417}} en in die [[Romeinse Ryk]]. Hulle is as leersaam vir retoriese vaardigheid{{Sfn|Kim|2020|p=431}}{{Efn|Homeros is deur die oudheid heen herhaaldelik "die vader van die redekuns" genoem, onder meer deur Telefos van Pergamon.{{Sfn|Lamberton|1989|pp=135-136}}}} en vir leeswerk beskou.{{Efn|Robert Browning skryf: "Dit mag vandag vreemd lyk dat kinders die leeskuns geleer word uit gedigte wat in ’n taalvorm saamgestel is wat niemand werklik gepraat het of ooit gepraat het nie, maar die Griekse samelewing was nie die enigste wat hulle so geleer het nie."{{Sfn|Browning|1992|p=134}}}} Die Trojaanse Oorlog en sy deelnemers was reeds belangrike mitologiese en historiese verwysings vir die Romeinse Ryk,{{Sfn|Lamberton|2020|p=417}} en die Romeine het Homeros geredelik in hul kultuur opgeneem en die epos oos en wes versprei.{{Sfn|Lamberton|2020|p=411}} [[Alexander die Grote]] se verowerings het [[Hellenistiese tydperk|Hellenistiese]] kulturele invloed deur die oostelike Middellandse See versprei, en die werk is deur elke skoolkind in die Griekse wêreld gelees.{{Sfn|Pache|Dué|Lupack|Lamberton|2020|p=417}} Teen die sesde eeu het die Homeriese gedigte ’n kanonieke plek binne die instellings van antieke Athene gehad.{{Sfn|Davison|1955|pp=7-8}} Die Atheense tiran Peisistratos of sy seun Hipparchos het ’n burgerlike en godsdienstige fees, die Panatenaia, ingestel wat waarskynlik voordragte van Homeriese poësie ingesluit het;{{Sfn|Davison|1955|pp=9-10}}{{Sfn|Kim|2020|p=420}}{{Efn|Mary Ebbott skryf: "Antieke bronne dui daarop dat rapsode van minstens die laat sesde eeu tot die laat vierde eeu v.C. in 'musiekwedstryde' (''mousikoi agōnes'') by die Panatenaia opgetree het."{{Sfn|Ebbott|2020|p=13}}}} ’n "korrekte" weergawe moes voorgedra word, wat moontlik daarop dui dat ’n weergawe van die teks gekanoniseer is.{{Sfn|Wilson|2018|p=21}}{{Efn|Volgens Mary Ebbott het rapsode gedeeltes uit die ''Ilias'' en die ''Odusseia'' voorgedra, wat mettertyd daartoe bygedra het dat Atheners net daardie gedigte as Homeros se werk beskou het.{{Sfn|Ebbott|2020|p=13}}}} Hulle het moontlik net gedeeltes van die gedigte voorgedra,{{Sfn|Ebbott|2020|p=13}} en dit is onwaarskynlik dat dit sonder onderbreking voorgedra is.{{Sfn|Fantuzzi|Tsagalis|2015a|p=15}} Trufiodoros het ’n lipogrammatiese ''Odusseia'' geskryf waarin elke boek doelbewus ’n ander enkele letter van die Griekse alfabet weggelaat het.<ref name="suda" /> === Ná die klassieke tydperk === [[Lêer:Odyssey manuscript.jpg|duimnael|Homeros, ''Odusseia'', manuskrip, 3de kwartaal van die 15de eeu (Britse Biblioteek).]] Buite die klassieke oudheid en tot in die Bisantynse tydperk het die verspreiding van die Griekse taal – en die gevolglike interne vertaling van die Homeriese tekste soos dit versprei het – die ''Odusseia'' se relevansie en status behou.{{Efn|Sommige vakkundiges voer aan dat godsdienstige spanning in hierdie tydperk deur die verspreiding van die [[Christendom]] veroorsaak is omdat Homeros toenemend as [[Paganisme|heidens]] beskou is, maar daar is geen akademiese eenstemmigheid nie.{{Sfn|Mavroudi|2020a|pp=445-446}}}} Armstrong sê die ''Ilias'' en die ''Odusseia'' sou andersins uit die kennis kon verdwyn het, en noem ''[[Beowulf]]'' as voorbeeld van so ’n lot.{{Sfn|Armstrong|2025|p=6}} Die ortodokse Bisantynse siening was dat Homeros die twee eposse saam met die ''Homeriese himnes'' en die ''Batrachomyomachia'' geskryf het, met ’n mate van filologiese skeptisisme oor laasgenoemde.{{Sfn|Mavroudi|2020a|p=444}} Die twee eposse is deur die [[Middeleeue]] heen wyd bestudeer en as skooltekste in die [[Bisantynse Ryk]] gebruik.{{Sfn|Lamberton|2010|pp=449-452}}{{Sfn|Browning|1992|pp=134-148}} Homeriese Grieks was vir Bisantynse studente moeilik en het parateks vereis om grammatikale en mitologiese verwysings te verduidelik.{{Sfn|Browning|1992|pp=136-137}} Baie van die Bisantynse vakkunde wat behoue gebly het, was oorspronklik as onderrigmateriaal bedoel.{{Sfn|Mavroudi|2020a|p=446}}{{Efn|Een werk van ’n anonieme Bisantynse geleerde het behoue gebly (in 1983 as ''Homeriese epimerismes'' gepubliseer), waarskynlik uit die middel van die 9de eeu.{{Sfn|Dyck|1983|p=7}}{{Sfn|Browning|1992|p=137}}}} Studente het waarskynlik nie fisiese eksemplare van die eposse gehad nie, maar sekere manuskripte is moontlik aan talentvolle studente beskikbaar gestel. Hulle het hoofsaaklik deur diktee en herhaling geleer.{{Sfn|Browning|1992|pp=138-139}} Volgens Lamberton het die gehoor van die eposse in die middel-Bisantynse tydperk verander. Waar dit eens die domein van grammatici en studente was, het volwassenes hulle vir plesier begin lees en gewonder hoe die vertellings van die ''Ilias'' en die ''Odusseia'' met die wyer Trojaanse verhaal verband hou.{{Sfn|Browning|1992|p=140}} Die twaalfde-eeuse digter [[Johannes Tzetzes]] het ''Homeriese allegorieë'' vir die gemalin van [[Manuel I Komnenos]] geskryf, wat die ''Odusseia'' en ander tekste opgesom het.{{Sfn|Browning|1992|p=140}} Mavroudi sê Tzetzes se werk het kulturele begrippe uit die Homeriese en die Bisantynse tydperke verenig; Tzetzes het Manuel I met die koninklike figure Zeus en Agamemnon vergelyk{{Sfn|Mavroudi|2020a|p=447}} en Odusseus met ’n uitpeulende maag uitgebeeld.{{Sfn|Stanford|1968|p=254}} Bisantynse interpretasie is via Neo-Pythagoreïese en Neoplatoniese geleerdes deur Porphyrius se ''Homeriese vrae'' beïnvloed.{{Sfn|Browning|1992|p=135}}{{Sfn|Lamberton|1989|p=112}} Die Bisantynse geleerde en aartsbiskop Eustathios van Thessalonika (ca. 1115-1195/6 n.C.) het omvattende kommentare op albei Homeriese eposse geskryf wat deur latere geslagte as gesaghebbend beskou is;{{Sfn|Lamberton|2010|pp=449-452}}{{Sfn|Browning|1992|pp=134-148}} sy kommentaar op die ''Odusseia'' alleen beslaan bykans 2 000 oorgroot bladsye in ’n 20ste-eeuse uitgawe.{{Sfn|Lamberton|2010|pp=449-452}} Die eerste gedrukte uitgawe van die ''Odusseia'', die ''editio princeps'',{{Efn|Die ''Odusseia'' was nie die enigste teks in hierdie uitgawe nie: dit het al die werke bevat wat klassiek aan Homeros toegeskryf is – die ''Ilias'', die ''Batrachomyomachia'' en die ''Homeriese himnes''.{{Sfn|Wolfe|2020|p=491}} Maria Mavroudi skryf Demetrios se versameling van alle moontlike Homeriese tekste vir sy uitgawe toe aan Bisantynse geleerdes se belangstelling in die interpretasie van die tekste eerder as in debatte oor die outeurskap daarvan.{{Sfn|Mavroudi|2020a|p=444}}}} is in 1488 deur die Griekse geleerde Demetrios Chalkokondyles vervaardig, wat in Athene gebore is en in [[Konstantinopel]] studeer het.{{Sfn|Lamberton|2010|pp=449-452}}{{Sfn|Browning|1992|pp=134-148}} Sy uitgawe is in [[Milaan]] deur ’n Griekse drukker, Antonios Damilas, gedruk.{{Sfn|Browning|1992|pp=134-148}} === Vroegmodern === [[Lêer:Thomas Degeorge Ulysse.jpg|duimnael|''Odusseus en Telemachos maak Penelope se vryers dood'' deur Thomas Degeorge (1812).]] Tydens die twis tussen die Antiekes en die Modernes – ’n artistieke debat in Frankryk aan die einde van die 17de en die begin van die 18de eeu – was die ''Odusseia'' en die ''Ilias'' twee van die vernaamste onderwerpe. Die Homeriese tekste is deur die skrywers Jean Desmarets, Pierre Bayle en Charles Perrault gekritiseer;{{Sfn|Clarke|1981|p=122}} Howard Clarke sê Perrault het hom daarvan weerhou om die gedigte direk te veroordeel by gebrek aan ’n Franse epos, en het Homeros "rituele lof" toegeswaai deur hom die "Vader van al die Kunste" te noem. Onder die verdedigers van die eposse en van Homeros was [[Jean de La Fontaine]] en Nicolas Boileau-Despréaux.{{Sfn|Clarke|1981|p=122}} Die debat het in 1700 kortstondig bedaar en later weer opgevlam tussen die Franse geleerde Anne Dacier, ’n vertaler en onwrikbare verdediger van Homeros, en die voorstander van die Modernes, Antoine Houdar de la Motte.{{Sfn|Clarke|1981|p=123}} Dacier se Homeriese vertalings het ’n inleiding van 90 bladsye bevat wat die kritiek van Perrault en ander Modernes aangespreek het; Houdar de la Motte het in sy verkorte vertaling van Homeros geantwoord, en Dacier het ’n weerlegging van 600 bladsye gelewer. ’n Retoriese wapenstilstand is in 1716 aangekondig.{{Sfn|Candler Hayes|2025|p=165}} As deel van die twis het vrae ontstaan oor die tradisionele siening van Homeros as ’n enkele digter.{{Sfn|Dué|Marks|2020|pp=585-586}} François Hédelin, abbé d’Aubignac, het Homeros se volgehoue tema en sy taal gekritiseer en opgemerk dat niks van sy lewe bekend was nie.{{Sfn|Clarke|1981|p=150}} Perrault het aangevoer dat die eposse deur verskillende digters geskryf is, moontlik uit elke stad wat daarop aanspraak gemaak het dat Homeros daar gebore is, en toe saamgevoeg is; hy het die teorie aan die oorlede Hédelin toegeskryf.{{Sfn|Clarke|1981|p=154}} Richard Bentley het aangevoer dat die Atheense tiran Peisistratos vyfhonderd jaar ná die aanvanklike samestelling verskillende liedere saamgevoeg het.{{Sfn|Dué|Marks|2020|p=587}} Sy navorsing het ook getoon dat Homeriese Grieks nie soos die Grieks van die klassieke tydperk gelyk het nie.{{Sfn|Wilson|2020|p=xiii}} === Modern === In die vroeë 20ste eeu het Milman Parry en Albert Lord getoon dat ongeletterde sangers formuletaal kon benut om lang gedigte te improviseer, net soos die Homeriese Grieks.{{Sfn|Hall|2008|pp=20-21}} Van die 27 803 reëls in die oorspronklike tekste is sowat 9 200 herhalings, wat wissel van woordgroepe tot hele gedeeltes.{{Sfn|Clarke|1981|p=264}} Hul navorsing het beslissend getoon dat die Homeriese tekste as mondelinge digkuns gevorm het.{{Sfn|Thornton|1970|p=xi}} Parry en Lord het die Suid-Slawiese epiese tradisie ondersoek, geïnspireer deur die werk van die filoloog Matija Murko.{{Sfn|Hall|2008|pp=20-21}} Parry se doktorale proefskrif het tradisionele Homeriese epitete ondersoek en op die werk van die Franse taalkundige Antoine Meillet gesteun, maar hy het die belang daarvan eers ten volle begryp nadat hy saam met Lord veldwerk in [[Joego-Slawië]] gaan doen het.{{Sfn|Dué|Nagy|2020|p=590}}{{Efn|Parry is op 33-jarige ouderdom aan ’n toevallige skietwond in die bors oorlede.{{Sfn|Wilson|2020|p=xv}}}} Vakkunde het in die laat 20ste eeu toenemend interdissiplinêr geword en letterkundige navorsing met argeologiese en godsdienstige bevindinge saamgevoeg.{{Sfn|Bremer|de Jong|Kalff|1987|p=vii}} == Nalatenskap == Die invloed van die Homeriese tekste is moeilik om op te som weens die groot uitwerking wat hulle op die openbare verbeelding en op kulturele waardes gehad het.{{Sfn|Kenner|1971|p=50}} Die ''Odusseia'' en die ''Ilias'' het die grondslag gevorm van die opvoeding van lede van die antieke Mediterreense samelewing. Daardie leerplan is deur Westerse humaniste oorgeneem,{{Sfn|Hall|2008|p=25}} wat beteken die teks was so deel van die kulturele weefsel dat dit selfs dié beïnvloed het wat dit nie gelees het nie.{{Sfn|Ruskin|1869|p=17}} Robert Browning sê die vakkunde wat by die Biblioteek van Alexandrië oor die Homeriese eposse gedoen is, het "die grondslag gelê" vir "Europese geletterdheid en filologiese studies".{{Sfn|Browning|1992|p=134}} Die eposse merk die begin van die Westerse letterkundige tradisie en het, volgens Corinne Ondine Pache, ongeëwenaarde invloed.{{Sfn|Pache|2020|p=xxvii}} Die ''Odusseia'' weerklink al meer as ’n millennium lank in die skryfkuns; toe ''BBC Culture'' in 2018 kenners regoor die wêreld gepols het om die letterkunde se mees blywende verhaal te vind, was die ''Odusseia'' boaan die lys.{{Sfn|Haynes|2018}} === Vertalings === Livius Andronicus het ’n [[Latyn|Latynse]] vertaling, die ''Odusia'', gemaak.{{Sfn|von Albrecht|1997|pp=113-114}} Min is oor die volledige werk bekend, wat waarskynlik nie bloot ’n vertaling was nie,{{Sfn|Stanford|1968|p=268}} maar die fragmente wat behoue gebly het, is formeler as die oorspronklike, en hy het Homeriese beelde van een deel van die gedig na ’n ander oorgedra.{{Sfn|von Albrecht|1997|pp=114-115}} Livius se ''Odusia'' het mettertyd ’n skoolteks vir Latynse studente geword; Michael von Albrecht sê sy vertaling is in ’n jong [[Horatius]] "ingeslaan".{{Sfn|von Albrecht|1997|p=117}} Nicholas Sigeros het [[Francesco Petrarca|Petrarca]] in 1354 van manuskripte van die ''Ilias'' en die ''Odusseia'' voorsien.{{Efn|Petrarca het in ’n brief geskryf: "Homeros is stom vir my, of eerder, ek is doof vir hom. Tog geniet ek dit om net na hom te kyk, en dikwels sê ek, terwyl ek hom omhels en sug: 'O groot man, hoe gretig sou ek na jou wou luister.'" Hy het tevergeefs probeer om Grieks te leer.{{Sfn|Clarke|1981|pp=56-57}}}} Petrarca se korrespondent [[Giovanni Boccaccio]] het ’n monnik, Leontius Pilatus, oorreed om vertalings in Latynse prosa te maak; hy het die ''Ilias'' voltooi, maar die ''Odusseia'' net bykans klaargekry.{{Sfn|Clarke|1981|pp=56-57}} Gedrukte vertalings in moderne Europese tale het in die 16de eeu ’n oplewing in gewildheid beleef,{{Sfn|Wolfe|2020|p=495}} hoewel baie daarvan slegs gedeeltelike vertalings was.{{Sfn|Wolfe|2020|p=496}} Die gewildste uitgawe van die eeu was ’n woordelikse Latynse vertaling deur Andreas Divus.{{Sfn|Wolfe|2020|p=495}} Die eerste voltooide [[Italiaans]]e ''Odusseia'', deur Girolamo Baccelli in vrye vers geskryf, is in 1582 gepubliseer.{{Sfn|Wolfe|2020|p=497}} Die eerste voltooide [[Frans]]e vertaling is deur Salomon Certon in aleksandrynse koeplette saamgestel en in 1604 gedruk.{{Sfn|Wolfe|2020|p=496}} Dit het openbare guns verloor ná die [[Académie française]] se taalhervormings in die 1630's en 1640's.{{Sfn|Candler Hayes|2025|p=164}} Arthur Hall was die eerste wat Homeros in [[Engels]] vertaal het: sy vertaling van die eerste tien boeke van die ''Ilias'', wat in 1581 gepubliseer is,{{Sfn|Wolfe|2020|p=497}} het op ’n Franse weergawe gesteun.{{Sfn|Lawton|2020|p=598}} George Chapman het die eerste skrywer geword wat ’n vertaling van albei eposse in Engels voltooi het toe hy sy vertaling van die ''Odusseia'' klaargemaak het.{{Sfn|Clarke|1981|p=57}} Hierdie vertalings is in 1616 saam gepubliseer, maar het vroeër in aflewerings verskyn, en was die eerste moderne vertalings wat wye sukses behaal het.{{Sfn|Fay|1952|p=104}} Hy het die grootste deel van sy lewe aan die vertaling van Homeros gewerk,{{Sfn|Brammall|2018}} en sy werk het later [[John Keats]] se sonnet "On First Looking into Chapman's Homer" (1816) geïnspireer.{{Sfn|Grafton|Most|Settis|2010|p=331}} Emily Wilson skryf dat byna al die prominente vertalers van Grieks-Romeinse letterkunde mans was,{{Sfn|Wilson Guardian|2017}} en voer aan dat dit die algemene begrip van die ''Odusseia'' beïnvloed het.{{Sfn|Wilson|2018|p=86}}{{Efn|Wilson voer aan dat dit die vertelling belaai het met konnotasies wat nie in die oorspronklike teks voorkom nie. Sy sê byvoorbeeld verskeie vertalers het die taal wat gebruik word om te verwys na die slavinne wat met die vryers seks gehad het – die vroulike lidwoord ''hai'' ("daardie vroulike mense") – as "slette" of "hoere" vertolk.{{Sfn|Wilson|2017}}}} Johann Heinrich Voss se 18de-eeuse vertalings van die eposse tel onder sy bekendste werke{{Sfn|Curran|1996|pp=173-175}}{{Efn|Voss het ook ander klassieke werke vertaal en uiteindelik sy weergawe van die ''Odusseia'' hersien, maar dié is minder gunstig ontvang.{{Sfn|Curran|1996|pp=173-175}}}} en het die [[Duits]]e taal diepgaande beïnvloed.{{Sfn|Steiner|1975|p=266}} [[Johann Wolfgang von Goethe]] het Voss se vertalings transformerende meesterstukke genoem wat belangstelling in Duitse Hellenisme aangewakker het.{{Sfn|Steiner|1975|p=259}} Anne Dacier het die ''Ilias'' en die ''Odusseia'' in Franse prosa vertaal;{{Efn|Dacier se ''Ilias'' is krities goed ontvang; sy het historiese en taalkundige kommentaar daarby verskaf.{{Sfn|Candler Hayes|2025|p=168}}}} dié het onderskeidelik in 1711 en 1716 verskyn{{Sfn|Candler Hayes|2025|p=164}} en was tot die laat 18de eeu die standaard Franse Homeros-vertaling.{{Sfn|Candler Hayes|2025|p=176}} Antoine Houdar de La Motte, wat nie Grieks kon lees nie, het Dacier se ''Ilias'' gebruik om sy eie verkorte weergawe van die ''Ilias'' te maak, en het Homeros in die voorwoord gekritiseer.{{Sfn|Clarke|1981|p=123}}{{Efn|Houdar de la Motte se vertaling was veel korter en gemoderniseer. Sy bewering dat hy op Homeros verbeter het, het Dacier vertoorn, wat ’n weerlegging van 600 bladsye geskryf het.{{Sfn|Candler Hayes|2025|pp=164-165}}}} Dacier se vertaling van die ''Odusseia'' het Alexander Pope se vertaling van die 1720's diepgaande beïnvloed,{{Sfn|Armstrong|2018|p=225}}{{Efn|Dacier kon nie Engels praat nie en het op ’n swak vertaling gesteun om Pope se ''Odusseia'' te lees; sy het dit veroordeel in ’n voorwoord tot ’n nuwe weergawe van haar ''Ilias''. Pope het Dacier bewonder en was gekrenk, maar sy is in 1720 oorlede voordat hy kon reageer.{{Sfn|Candler Hayes|2025|p=176}}}} wat hy om finansiële redes jare ná sy ''Ilias'' vervaardig het.{{Sfn|Baines|2000|p=25}} Hy het twaalf boeke self vertaal en die ander twaalf tussen Elijah Fenton en William Broome verdeel; laasgenoemde het ook aantekeninge verskaf.{{Sfn|Gray|1984|p=108}}{{Sfn|Barnard|2003|p=509}} Dié inligting het uiteindelik uitgelek en sy reputasie en winste geskaad.{{Sfn|Damrosch|1987|p=59}} Die eerste ''Odusseia'' in [[Russies]] was moontlik Vasili Zjoekofski se vertaling van 1849 in heksameter.{{Sfn|Cooper|2007|p=196}}{{Sfn|UOM|2012}} Luo Niansheng het in die laat 1980's begin om die eerste ''Ilias'' in [[Chinees]] te vertaal, maar hy is in 1990 oorlede voordat hy dit kon voltooi; sy student Wang Huansheng het die projek voltooi en dit is in 1994 gepubliseer. Wang se ''Odusseia'' het drie jaar later gevolg.{{Sfn|Zhang|2021|pp=353-354}} === Letterkunde === [[Lêer:JoyceUlysses2.jpg|duimnael|Voorblad van [[James Joyce]] se ''Ulysses'' (1922).]] Die klassikus Edith Hall sê die ''Odusseia'' is beskou as "die geboorteplek self van literêre fiksie"; in [[T. E. Lawrence]] se inleiding tot die epos van 1932 het hy dit "die grootste roman wat ooit geskryf is" genoem.{{Sfn|Hall|2008|p=46}} Dit word deur Westerse letterkundige kritici wyd as ’n tydlose klassieke werk beskou,<ref name="worldhistory" /> en dit bly een van die oudste letterkundige werke wat gereeld deur Westerse lesers gelees word.{{Sfn|North|2017}} Brian Stableford, wat dit as ’n soort voorloper van [[wetenskapsfiksie]] beskryf het, sê dit is meer as enige ander letterkundige werk as wetenskapsfiksie herverbeeld.{{Sfn|Stableford|2004|p=5}} In Canto XXVI van die ''[[Inferno (Dante)|Inferno]]'' ontmoet [[Dante Alighieri]] vir Odusseus in die agtste kring van die hel: Odusseus voeg ’n nuwe slot aan die epos toe waarin hy verder gaan avontuur soek en nie na Ithaka terugkeer nie.{{Sfn|Mayor|2000}} Edith Hall meen Dante se uitbeelding van Odusseus is verstaan as ’n manifestasie van [[Renaissance]]-[[kolonialisme]] en van die uitbeelding van die ander, met die sikloop wat "verhale van monsteragtige rasse aan die rand van die wêreld" verteenwoordig, en sy nederlaag wat "die Romeinse oorheersing van die westelike Middellandse See" simboliseer.{{Sfn|Reece|1993}} Sommige van Odusseus se avonture kom weer voor in die Arabiese verhale van Sindbad die Seeman.<ref name="britannica-sinbad" /><ref name="burton" /> Die Ierse skrywer [[James Joyce]] se epiese roman ''Ulysses'' (1922) is in ’n beduidende mate ’n herbewerking van die ''Odusseia'', wat Joyce in die [[Dublin]] van sy eie tyd geplaas het.<ref name="ellmann" /> Joyce het die figuur van Odusseus in Charles Lamb se ''Adventures of Ulysses'' teëgekom, ’n verwerking van die epiese gedig vir kinders, wat klaarblyklik die Latynse naam in Joyce se gedagtes gevestig het.{{Sfn|Gorman|1939|p=45}}{{Sfn|Jaurretche|2005|p=29}} ''Ulysses'' is in agtien afdelings ("episodes") verdeel wat ruweg op die vier-en-twintig boeke van die ''Odusseia'' afgebeeld kan word.<ref name="drabble" /> Joyce het beweer dat hy met die oorspronklike Homeriese Grieks vertroud was, maar dit is deur sommige vakkundiges betwis, wat sy swak begrip van die taal as teenbewys aanvoer.{{Sfn|Ames|2005|p=17}} Die boek, en veral die bewussynstroomprosa daarin, word wyd as grondleggend vir die [[Modernisme|modernistiese]] genre beskou.<ref name="williams" /> Joyce se gebruik van die mite het Joseph Campbell se ''The Hero with a Thousand Faces'' geïnspireer, wat aanvoer dat die meeste vertellings bewustelik of onbewustelik ’n "heldereis"-struktuur volg wat soortgelyk is aan dié van die ''Odusseia''. Campbell se ontleding het baie werke in die populêre kultuur sterk beïnvloed, maar die meeste vakkundiges beskou dit vandag as reduksionisties.<ref name="larsen" /><ref name="time-ulysses" /> Moderne skrywers het na die ''Odusseia'' teruggekeer om die gedig se vroulike karakters te belig. Die Kanadese skrywer [[Margaret Atwood]] het dele van die ''Odusseia'' vir haar novelle ''[[The Penelopiad]]'' (2005) verwerk. Die novelle fokus op Penelope en die twaalf slavinne wat aan die einde van die gedig opgehang word,<ref name="beard" /> ’n beeld wat Atwood bygebly het.<ref name="atwood-independent" /> Atwood se novelle lewer kommentaar op die oorspronklike teks, waarin Odusseus se geslaagde terugkeer na Ithaka die herstel van ’n [[patriargie|patriargale]] stelsel meebring.<ref name="atwood-independent" /> Net so besoek Madeline Miller se ''Circe'' (2018) die verhouding tussen Odusseus en Kirke op Aiaia opnuut.<ref name="guardian-circe" /> As leser was Miller gefrustreerd deur Kirke se gebrek aan motivering in die oorspronklike gedig en wou sy haar wispelturigheid verklaar.<ref name="npr-circe" /> Die roman verander die towenares se verandering van matrose in varke van ’n daad van kwaadwilligheid in een van selfverdediging, beïnvloed deur haar vorige ervaring met seksuele roofdiere.<ref name="nyt-circe" /> === Film en televisie === * ''L'Odissea'' (1911) is ’n Italiaanse stilfilm deur Giuseppe de Liguoro.<ref name="luzzi" /> * ''Ulysses'' (1954) is ’n Italiaanse verwerking met [[Kirk Douglas]] as Ulysses, Silvana Mangano as Penelope en Kirke, en [[Anthony Quinn]] as Antinoös.<ref name="wilsonherman" /> * ''L'Odissea'' (1968) is ’n Italiaans-Frans-Duits-Joego-Slawiese televisiereeks wat vir sy getroue weergawe van die oorspronklike epos geprys is.<ref name="morcillo" /> * ''Ulysses 31'' (1981-1982) is ’n Frans-Japannese animasiereeks vir televisie wat in die futuristiese 31ste eeu afspeel.<ref name="omc" /> * ''The Odyssey'' (1987) is ’n Australiese animasiefilm wat direk op video uitgereik is, vervaardig deur Burbank Films Australia, wat die ''Odusseia'' tot ’n verwerking van 55 minute vir kinders saamvat.<ref name="blanshard" /> * ''Nostos: The Return'' (1989) is ’n Italiaanse film oor Odusseus se tuiskoms. Dit is deur Franco Piavoli geregisseer, steun op visuele vertelling en fokus sterk op die natuur.<ref name="lapena" /> * ''Ulysses' Gaze'' (1995), geregisseer deur Theo Angelopoulos, bevat baie van die elemente van die ''Odusseia'' teen die agtergrond van die mees onlangse en die vorige Balkanoorloë.{{Sfn|Grafton|Most|Settis|2010|p=653}} * ''The Odyssey'' (1997) is ’n televisiereeks geregisseer deur Andrei Kontsjalofski, met [[Armand Assante]] as Odusseus en Greta Scacchi as Penelope.{{Sfn|Roman|2005|p=267}} * ''O Brother, Where Art Thou?'' (2000) is ’n misdaad-komediedrama wat deur die [[Coen-broers]] geskryf, vervaardig, mede-geredigeer en geregisseer is en baie los op Homeros se gedig gebaseer is.<ref name="siegel" /> * ''The Return'' (2024) is ’n film gebaseer op boeke 13-24, geregisseer deur Uberto Pasolini, met [[Ralph Fiennes]] as Odusseus en [[Juliette Binoche]] as Penelope.<ref name="variety" /> * ''[[The Odyssey]]'' (2026) is ’n film geskryf en geregisseer deur [[Christopher Nolan]], met [[Matt Damon]] as Odusseus en [[Anne Hathaway]] as Penelope.<ref name="deadline" /><ref name="radiotimes" /> === Opera en musiek === * ''Il ritorno d'Ulisse in patria'', wat in 1640 vir die eerste keer opgevoer is, is ’n [[opera]] deur [[Claudio Monteverdi]] wat op die tweede helfte van die ''Odusseia'' gebaseer is.<ref name="npr-monteverdi" /> * [[Gabriel Fauré]] se opera ''Pénélope'', wat eweneens op die latere gedeeltes van die ''Odusseia'' gebaseer is, het in 1913 première gehad.<ref name="berry" /> * Rolf Riehm het ’n opera oor die mite gekomponeer, ''Sirenen – Bilder des Begehrens und des Vernichtens'' ("Sirenes: Beelde van begeerte en vernietiging"), wat in 2014 by die Frankfurtse Opera première gehad het.<ref name="griffel" /> * Robert W. Smith se tweede simfonie vir konsertorkes, ''The Odyssey'', vertel vier van die vernaamste hoogtepunte van die verhaal in die werk se vier bewegings: "The Iliad", "The Winds of Poseidon", "The Isle of Calypso" en "Ithaca".<ref name="alfred" /> * Jean-Claude Gallotta se ballet ''Ulysse''<ref name="lemoal" /> is op sowel die ''Odusseia'' as James Joyce se ''Ulysses'' gebaseer.<ref name="romaeuropa" /> * Jorge Rivera-Herrans se deurgesongde werk ''Epic: The Musical'' vertel die verhaal van die ''Odusseia'' oor die loop van nege "sagas", wat by die einde van die Trojaanse Oorlog begin en tot by Odusseus se tuiskoms op Ithaka strek.<ref name="troysaga" /><ref name="musicreview" /> === Wetenskappe === Die psigiater Jonathan Shay het twee boeke geskryf, ''Achilles in Vietnam: Combat Trauma and the Undoing of Character'' (1994)<ref name="achilles" /> en ''Odysseus in America: Combat Trauma and the Trials of Homecoming'' (2002),<ref name="odysseus-america" /> wat die ''Ilias'' en die ''Odusseia'' in verband bring met [[Posttraumatiese stressteuring|posttraumatiese stresversteuring]] en morele besering soos dit in die rehabilitasiegeskiedenisse van veterane met gevegservaring voorkom. == Aantekeninge == {{Notelist}} == Verwysings == {{Verwysings|30em|verwysings= <ref name="The Odyssey 2003">D.C.H. Rieu se inleiding tot ''The Odyssey'' (Penguin, 2003), bl. ''xi''.</ref> <ref name="fox">{{Citation |title=The Classical World: An Epic History from Homer to Hadrian |last=Fox |first=Robin Lane |page=19 |publisher=Basic Books |year=2006 |isbn=046502496 }}</ref> <ref name="bbc">{{Cite web |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-44779492?SThisFB= |title=Oldest extract of Homer's Odyssey found |access-date=21 Julie 2019 |work=[[BBC]] |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200523135046/https://www.bbc.com/news/world-europe-44779492?SThisFB= |archive-date=23 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> <ref name="herodotos">[[Herodotos]], ''Historiae'', 2.116.</ref> <ref name="strabo">[[Strabo]], ''Geographica'', 1.2.15, aangehaal in {{Harvnb|Finley|1976|p=33}}.</ref> <ref name="greekmyths">{{Cite web |date=25 September 2020 |title=The Departure from Troy and the Raid on the Cicones: the end of all 'hard' work (Book IX) |url=https://www.greekmyths-interpretation.com/en/odyssey-cicones-interpretation/ |access-date=18 Julie 2026 |website=Greek Mythology Interpretation |language=en}}</ref> <ref name="christopoulos">{{Cite journal |last=Christopoulos |first=Ménélaos |date=8 Augustus 2019 |title=Formes de violence dans le monde d'Ulysse |url=https://shs.cairn.info/revue-dialogues-d-histoire-ancienne-2019-1-page-13 |journal=Dialogues d'histoire ancienne |language=fr |volume=451 |issue=1 |pages=13-22 |doi=10.3917/dha.451.0013 |issn=0755-7256}}</ref> <ref name="etymonline">{{Cite web |title=Calypso |url=https://www.etymonline.com/word/Calypso |website=Online Etymology Dictionary |language=en |access-date=16 September 2026}}</ref> <ref name="suda">[https://www.cs.uky.edu/~raphael/sol/sol-entries/tau/1111 Suda, Tryphiodorus] {{In lang|en}}</ref> <ref name="worldhistory">{{Cite web |last=Cartwright |first=Mark |date=15 Maart 2017 |title=Odyssey |url=http://www.worldhistory.org/Odyssey/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170704162738/http://www.ancient.eu/Odyssey/ |archive-date=4 Julie 2017 |access-date=29 Julie 2022 |publisher=World History Encyclopedia |language=en}}</ref> <ref name="britannica-sinbad">{{Cite web |title=Sinbad the Sailor |url=https://www.britannica.com/topic/Sindbad-the-Sailor |website=Encyclopedia Britannica |language=en |access-date=12 November 2024 |archive-date=9 Julie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190709135335/https://www.britannica.com/topic/Sindbad-the-Sailor |url-status=live}}</ref> <ref name="burton">{{Cite book |last=Burton |first=Richard |title=The Book of the Thousand Nights and a Night, Volume VI |date=1885 |publisher=The Burton Club |page=40 |url=https://ia801607.us.archive.org/34/items/arabiantranslat06burtuoft/arabiantranslat06burtuoft.pdf}}</ref> <ref name="ellmann">{{Cite book |last=Ellmann |first=Richard |title=James Joyce Ulysses, with Ulysses: A Short History by Richard Ellmann |publisher=Penguin |year=1968 |pages=705, 708-710}}</ref> <ref name="drabble">{{Cite encyclopedia |editor-last=Drabble |editor-first=Margaret |year=1995 |encyclopedia=The Oxford Companion to English Literature |entry=Ulysses |publisher=Oxford University Press |location=Oxford |isbn=978-0-19-866221-1 |page=1023}}</ref> <ref name="williams">{{Cite book |editor-last=Williams |editor-first=Linda R. |year=1992 |title=The Bloomsbury Guides to English Literature: The Twentieth Century |publisher=Bloomsbury |location=Londen |pages=108-109}}</ref> <ref name="larsen">{{Cite book |last1=Larsen |first1=Stephen |last2=Larsen |first2=Robin |title=Joseph Campbell: A Fire in the Mind |publisher=Inner Traditions |year=2002}}</ref> <ref name="time-ulysses">[https://time.com/archive/6858000/cinema-in-the-footsteps-of-ulysses/ "Cinema: In the Footsteps of Ulysses"], ''Time'', 18 Mei 1980.</ref> <ref name="beard">{{Cite news |last=Beard |first=Mary |date=28 Oktober 2005 |title=Review: Helen of Troy {{!}} Weight {{!}} The Penelopiad {{!}} Songs on Bronze |work=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/books/2005/oct/29/highereducation.classics |issn=0261-3077 |archive-date=26 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160326055559/http://www.theguardian.com/books/2005/oct/29/highereducation.classics |url-status=live}}</ref> <ref name="atwood-independent">{{Cite web |date=28 Oktober 2005 |title=Margaret Atwood: A personal odyssey and how she rewrote Homer |url=http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/features/margaret-atwood-a-personal-odyssey-and-how-she-rewrote-homer-322675.html |website=The Independent |language=en |archive-date=7 Julie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200707112443/https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/features/margaret-atwood-a-personal-odyssey-and-how-she-rewrote-homer-322675.html |url-status=live}}</ref> <ref name="guardian-circe">{{Cite web |date=21 April 2018 |title=Circe by Madeline Miller review – myth, magic and single motherhood |url=http://www.theguardian.com/books/2018/apr/21/circe-by-madeline-miller-review |website=The Guardian |language=en |archive-date=14 Junie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200614111203/https://www.theguardian.com/books/2018/apr/21/circe-by-madeline-miller-review |url-status=live}}</ref> <ref name="npr-circe">{{Cite news |title='Circe' Gets A New Motivation |url=https://www.npr.org/2018/04/15/602605359/circe-gets-a-new-motivation |website=NPR |language=en |archive-date=25 April 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180425180413/https://www.npr.org/2018/04/15/602605359/circe-gets-a-new-motivation |url-status=live}}</ref> <ref name="nyt-circe">{{Cite news |last=Messud |first=Claire |date=28 Mei 2018 |title=December's Book Club Pick: Turning Circe Into a Good Witch |language=en |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2018/05/28/books/review/circe-madeline-miller.html |issn=0362-4331 |archive-date=6 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200906104718/https://www.nytimes.com/2018/05/28/books/review/circe-madeline-miller.html |url-status=live}}</ref> <ref name="luzzi">{{Cite book |last=Luzzi |first=Joseph |url=https://books.google.com/books?id=EKPODwAAQBAJ&pg=PA11 |title=Italian Cinema from the Silent Screen to the Digital Image |publisher=Bloomsbury Publishing |year=2020 |isbn=9781441195616}}</ref> <ref name="wilsonherman">{{Cite book |last1=Wilson |first1=Wendy S. |last2=Herman |first2=Gerald H. |url=https://books.google.com/books?id=wR1ru604KPYC&pg=PA3 |title=World History On The Screen: Film And Video Resources, grade 10-12 |publisher=Walch Publishing |year=2003 |isbn=978-0-8251-4615-2 |page=3 |archive-date=5 Januarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200105061127/https://books.google.com/books?id=wR1ru604KPYC&pg=PA3 |url-status=live}}</ref> <ref name="morcillo">{{Cite book |last1=Garcia Morcillo |first1=Marta |last2=Hanesworth |first2=Pauline |last3=Lapeña Marchena |first3=Óscar |url=https://books.google.com/books?id=DaugBgAAQBAJ&pg=PA139 |title=Imagining Ancient Cities in Film: From Babylon to Cinecittà |date=11 Februarie 2015 |publisher=Routledge |isbn=978-1-135-01317-2 |page=139}}</ref> <ref name="omc">{{Cite web |title=Ulysses 31 [Ulysse 31] |url=http://omc.obta.al.uw.edu.pl/myth-survey/item/343 |access-date=8 Junie 2024 |website=Our Mythical Childhood Survey |language=en |archive-date=8 Junie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240608213930/http://omc.obta.al.uw.edu.pl/myth-survey/item/343 |url-status=live}}</ref> <ref name="blanshard">{{Cite book |last=Blanshard |first=Alastair J. L. |title=Hellas on Screen: Cinematic Receptions of Ancient History, Literature and Myth |publisher=Bristol Classical Press |location=Londen |page=45 |year=2009 |isbn=9780715637746}}</ref> <ref name="lapena">{{Cite book |last=Lapeña Marchena |first=Óscar |year=2018 |chapter=Ulysses in the Cinema: The Example of ''Nostos, il ritorno'' (Franco Piavoli, Italy, 1990) |chapter-url=https://books.google.com/books?id=N78-DwAAQBAJ&pg=PA98 |editor-last=Rovira Guardiola |editor-first=Rosario |title=The Ancient Mediterranean Sea in Modern Visual and Performing Arts: Sailing in Troubled Waters |location=Londen |publisher=Bloomsbury Academic |page=98 |isbn=978-1-4742-9859-9}}</ref> <ref name="siegel">{{Cite journal |last=Siegel |first=Janice |date=2007 |title=The Coens' O Brother, Where Art Thou? and Homer's Odyssey |url=https://muse.jhu.edu/article/247584 |journal=Mouseion: Journal of the Classical Association of Canada |language=en |volume=7 |issue=3 |pages=213-245 |doi=10.1353/mou.0.0029 |issn=1913-5416 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200806081425/https://muse.jhu.edu/article/247584 |archive-date=6 Augustus 2020 |url-status=live}}</ref> <ref name="variety">{{Cite web |url=https://variety.com/2022/film/global/juliette-binoche-ralph-fiennes-the-return-pasolini-1235243530 |title='English Patient' Stars Juliette Binoche, Ralph Fiennes Will Reunite in 'The Return,' a Gritty Take on 'The Odyssey' |website=Variety |date=28 April 2023 |first=Manori |last=Ravindran |language=en |access-date=3 Junie 2023 |archive-date=16 Februarie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230216174050/https://variety.com/2022/film/global/juliette-binoche-ralph-fiennes-the-return-pasolini-1235243530/ |url-status=live}}</ref> <ref name="deadline">{{Cite web |last=Grobar |first=Matt |date=23 Desember 2024 |title=Christopher Nolan's Next Film Is An Adaptation Of Homer's 'The Odyssey,' Universal Reveals |url=https://deadline.com/2024/12/christopher-nolan-the-odyssey-confirmed-directors-new-film-universal-1236241340/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241223222535/https://deadline.com/2024/12/christopher-nolan-the-odyssey-confirmed-directors-new-film-universal-1236241340/ |archive-date=23 Desember 2024 |access-date=24 Desember 2024 |website=Deadline Hollywood |language=en}}</ref> <ref name="radiotimes">{{Cite web |title=The Odyssey cast: Full list of confirmed actors |url=https://www.radiotimes.com/movies/the-odyssey-cast/ |access-date=19 Julie 2026 |website=Radio Times |language=en}}</ref> <ref name="npr-monteverdi">{{Cite news |title=Monteverdi's 'The Return of Ulysses' |url=https://www.npr.org/2007/03/23/9078832/monteverdis-the-return-of-ulysses |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170224131808/http://www.npr.org/2007/03/23/9078832/monteverdis-the-return-of-ulysses |archive-date=24 Februarie 2017 |newspaper=NPR |language=en |date=23 Maart 2007}}</ref> <ref name="berry">{{Cite web |last=Berry |first=Mark |title=Pénélope at Bavarian State Opera |url=https://operatoday.com/2025/07/penelope-at-bavarian-state-opera/ |website=Opera Today |language=en}}</ref> <ref name="griffel">{{Cite book |last=Griffel |first=Margaret Ross |title=Operas in German: A Dictionary |publisher=Rowman & Littlefield |year=2018 |isbn=978-1-4422-4797-0 |page=448 |chapter=Sirenen |chapter-url=https://books.google.com/books?id=H-xEDwAAQBAJ&pg=PA448}}</ref> <ref name="alfred">{{Cite web |title=The Iliad (from The Odyssey (Symphony No. 2)) |url=https://www.alfred.com/the-iliad-from-the-odyssey-symphony-no-2/p/00-BDM00052/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200808130104/https://www.alfred.com/the-iliad-from-the-odyssey-symphony-no-2/p/00-BDM00052/ |archive-date=8 Augustus 2020 |website=alfred.com |language=en}}</ref> <ref name="lemoal">[https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k12005041/f629 Inskrywing ''Ulysse''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231125011539/https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k12005041/f629 |date=25 November 2023}}, Philippe Le Moal, ''Dictionnaire de la danse'', Éditions Larousse, 1999, {{ISBN|2035113180}}, bl. 507. {{In lang|fr}}</ref> <ref name="romaeuropa">[http://www.romaeuropa.net/archivio/eventi/ulysse/stile.html ''Esiste uno stile Gallotta?''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070401213110/http://www.romaeuropa.net/archivio/eventi/ulysse/stile.html |date=1 April 2007}}, deur Marinella Guatterini, 1994, op Romaeuropa se webwerf. {{In lang|it}}</ref> <ref name="troysaga">{{Cite web |last=Rabinowitz |first=Chloe |title=Epic: The Troy Saga Passes 3 Million Streams in First Week of Release |url=https://www.broadwayworld.com/article/EPIC-THE-TROY-SAGA-Passes-3-Million-Streams-in-First-Week-of-Release-20230104 |access-date=30 November 2024 |website=BroadwayWorld |date=4 Januarie 2023 |language=en |archive-date=13 November 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241113012848/https://www.broadwayworld.com/article/EPIC-THE-TROY-SAGA-Passes-3-Million-Streams-in-First-Week-of-Release-20230104 |url-status=live}}</ref> <ref name="musicreview">{{Cite web |last=McKinnon |first=Madeline |title=Music Review: 'Epic: The Musical' |url=https://ndsuspectrum.com/music-review-epic-the-musical/ |access-date=30 November 2024 |website=The Spectrum |language=en |archive-date=9 November 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241109021335/https://ndsuspectrum.com/music-review-epic-the-musical/ |url-status=live}}</ref> <ref name="achilles">{{Cite book |last=Shay |first=Jonathan |title=Achilles in Vietnam: Combat Trauma and the Undoing of Character |publisher=Scribner |year=1994 |isbn=978-0-684-81321-9}}</ref> <ref name="odysseus-america">{{Cite book |last=Shay |first=Jonathan |title=Odysseus in America: Combat Trauma and the Trials of Homecoming |location=New York |publisher=Scribner |year=2002 |isbn=978-0-7432-1157-4}}</ref> }} == Bibliografie == {{Refbegin|30em}} * {{Cite book |last=Anderson |first=Graham |year=2000 |title=Fairytale in the Ancient World |publisher=Routledge |isbn=978-0-415-23702-4 |url=https://books.google.com/books?id=B2DAAlUrbBIC}} * {{Cite book |last=Armstrong |first=Richard H. |year=2025 |chapter=Introduction |title=A Companion to the Translation of Classical Epic |editor-last=Armstrong |editor-first=Richard H. |editor-last2=Lianeri |editor-first2=Alexandra |publisher=Wiley |isbn=9781119094265}} * {{Cite book |last=Baines |first=Paul |title=The Complete Critical Guide to Alexander Pope |publisher=Routledge |year=2000 |isbn=0-203-16993-X |oclc=48139753}} * {{Cite book |last=Barnard |first=John |title=Alexander Pope: The Critical Heritage |date=2003 |publisher=Taylor and Francis |isbn=978-0-203-19423-2 |location=Hoboken}} * {{Cite book |last=Beck |first=Deborah |year=2020 |chapter=Speech |title=The Cambridge Guide to Homer |editor-last=Pache |editor-first=Corinne Ondine |editor-last2=Dué |editor-first2=Casey |editor-last3=Lupack |editor-first3=Susan |editor-last4=Lamberton |editor-first4=Robert |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-22564-9}} * {{Cite book |last1=Bremer |first1=Jan Maarten |last2=de Jong |first2=Irene |last3=Kalff |first3=Jurriaan |title=Homer: Beyond Oral Poetry |date=1987 |publisher=B.R. Grüner |isbn=978-90-6032-215-4}} * {{Cite book |last=Browning |first=Robert |year=1992 |chapter=The Byzantines and Homer |title=Homer's Ancient Readers: The Hermeneutics of Greek Epic's Earliest Exegetes |editor-last=Lamberton |editor-first=Robert |editor-last2=Keaney |editor-first2=John J. |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0-6916-5627-4}} * {{Cite book |last=Cairns |first=Douglas |year=2014 |title=Defining Greek Narrative |publisher=Edinburgh University Press |isbn=978-0-7486-8010-8}} * {{Cite book |last=Candler Hayes |first=Julie |year=2025 |chapter=Anne Dacier's Homer: Epic Force |title=A Companion to the Translation of Classical Epic |editor-last=Armstrong |editor-first=Richard H. |editor-last2=Lianeri |editor-first2=Alexandra |publisher=Wiley |isbn=9781119094265}} * {{Cite book |last=Carne-Ross |first=D. S. |year=1998 |chapter=The Poem of Odysseus |title=The Odyssey |translator-last=Fitzgerald |translator-first=Robert |publisher=Farrar, Straus and Giroux |isbn=978-0-374-52574-3}} * {{Cite book |last=Christensen |first=Joel P. |year=2020 |chapter=Gods and Goddesses |title=The Cambridge Guide to Homer |editor-last=Pache |editor-first=Corinne Ondine |editor-last2=Dué |editor-first2=Casey |editor-last3=Lupack |editor-first3=Susan |editor-last4=Lamberton |editor-first4=Robert |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-22564-9 |ref={{harvid|Christensen|2020a}}}} * {{Cite book |last=Clarke |first=Howard W. |title=The Art of the Odyssey |chapter=Appendix II: Translators and Translations |year=1967}} * {{Cite book |last=Clarke |first=Howard W. |title=Homer's Readers: A Historical Introduction to the Iliad and the Odyssey |publisher=University of Delaware Press |year=1981}} * {{Cite book |last=Damrosch |first=Leopold |url=https://archive.org/details/imaginativeworld0000damr/page/n5/mode/2up |title=The Imaginative World of Alexander Pope |date=1987 |publisher=University of California Press |isbn=978-0-520-05975-7}} * {{Cite book |last=de Jong |first=Irene J. F. |title=A Narratological Commentary on the Odyssey |year=2001 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-46478-9}} * {{Cite book |last=Dué |first=Casey |year=2020 |chapter=Introduction (Part I) |title=The Cambridge Guide to Homer |editor-last=Pache |editor-first=Corinne Ondine |editor-last2=Dué |editor-first2=Casey |editor-last3=Lupack |editor-first3=Susan |editor-last4=Lamberton |editor-first4=Robert |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-22564-9}} * {{Cite book |last1=Dué |first1=Casey |last2=Marks |first2=Jim |year=2020 |chapter=Homeric Question |title=The Cambridge Guide to Homer |editor-last=Pache |editor-first=Corinne Ondine |editor-last2=Dué |editor-first2=Casey |editor-last3=Lupack |editor-first3=Susan |editor-last4=Lamberton |editor-first4=Robert |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-22564-9}} * {{Cite book |last1=Dué |first1=Casey |last2=Nagy |first2=Gregory |year=2020 |chapter=Milman Parry |title=The Cambridge Guide to Homer |editor-last=Pache |editor-first=Corinne Ondine |editor-last2=Dué |editor-first2=Casey |editor-last3=Lupack |editor-first3=Susan |editor-last4=Lamberton |editor-first4=Robert |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-22564-9}} * {{Cite book |editor-last=Dyck |editor-first=Andrew R. |title=Epimerismi Homerici |date=1983 |publisher=De Gruyter |isbn=978-3-11-006556-5}} * {{Cite book |last=Ebbott |first=Mary |year=2020 |chapter=Homeric Epic in Performance |title=The Cambridge Guide to Homer |editor-last=Pache |editor-first=Corinne Ondine |editor-last2=Dué |editor-first2=Casey |editor-last3=Lupack |editor-first3=Susan |editor-last4=Lamberton |editor-first4=Robert |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-22564-9}} * {{Cite book |last1=Fantuzzi |first1=Marco |last2=Tsagalis |first2=Christos |year=2015 |chapter=Introduction |title=The Greek Epic Cycle and its Ancient Reception: A Companion |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-107-01259-2 |ref={{harvid|Fantuzzi|Tsagalis|2015a}}}} * {{Cite book |last=Finley |first=Moses |year=1976 |title=The World of Odysseus |publisher=Viking Compass |edition=hersiene}} * {{Cite book |last=Foley |first=John M. |title=How to Read an Oral Poem |date=2002 |publisher=University of Illinois Press |isbn=978-0-252-07082-2}} * {{Cite book |last=Fox |first=Robin Lane |year=2008 |chapter=Finding Neverland |title=Travelling Heroes in the Epic Age of Homer |publisher=Alfred A. Knopf}} * {{Cite book |last=Frame |first=Douglas |title=Hippota Nestor |year=2009 |publisher=Center for Hellenic Studies |url=https://chs.harvard.edu/read/frame-douglas-hippota-nestor-2 |archive-date=7 September 2025 |access-date=31 Julie 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250907060342/https://chs.harvard.edu/read/frame-douglas-hippota-nestor-2/ |url-status=live}} * {{Cite book |last=González |first=José M. |year=2020 |chapter=Homer and the Alphabet |title=The Cambridge Guide to Homer |editor-last=Pache |editor-first=Corinne Ondine |editor-last2=Dué |editor-first2=Casey |editor-last3=Lupack |editor-first3=Susan |editor-last4=Lamberton |editor-first4=Robert |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-22564-9}} * {{Cite book |last=Gorman |first=Herbert Sherman |year=1939 |title=James Joyce |publisher=Rinehart |url=https://archive.org/details/jamesjoyce00gorm/ |oclc=1035888158}} * {{Cite book |last1=Grafton |first1=Anthony |last2=Most |first2=Glenn W. |last3=Settis |first3=Salvatore |title=The Classical Tradition |year=2010 |publisher=The Belknap Press of Harvard University Press |isbn=978-0-674-03572-0}} * {{Cite book |last=Hall |first=Edith |year=2008 |title=The Return of Ulysses: A Cultural History of Homer's Odyssey |publisher=I. B. Tauris & Co. |isbn=978-1-84511-575-3}} * {{Cite book |last=Hardwick |first=Lorna |year=2025 |chapter=Between Translation and Reception |title=A Companion to the Translation of Classical Epic |editor-last=Armstrong |editor-first=Richard H. |editor-last2=Lianeri |editor-first2=Alexandra |publisher=Wiley |isbn=9781119094265}} * {{Cite book |last=Jaurretche |first=Colleen |year=2005 |title=Beckett, Joyce and the Art of the Negative |publisher=Rodopi |isbn=978-90-420-1617-0 |series=European Joyce Studies |volume=16 |url=https://books.google.com/books?id=__8cwVnwFEoC&pg=PA29}} * {{Cite book |last=Jones |first=Peter V. |title=Homer's Odyssey: A Companion to the English Translation of Richmond Lattimore |date=1996 |publisher=Bristol Classical Press |isbn=978-1-85399-038-0}} * {{Cite book |last=Karanika |first=Andromache |year=2020 |chapter=Similes |title=The Cambridge Guide to Homer |editor-last=Pache |editor-first=Corinne Ondine |editor-last2=Dué |editor-first2=Casey |editor-last3=Lupack |editor-first3=Susan |editor-last4=Lamberton |editor-first4=Robert |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-22564-9}} * {{Cite book |last=Kenner |first=Hugh |year=1971 |title=The Pound Era |publisher=University of California Press}} * {{Cite book |last=Kim |first=Lawrence |year=2020 |chapter=Homer in Antiquity |title=The Cambridge Guide to Homer |editor-last=Pache |editor-first=Corinne Ondine |editor-last2=Dué |editor-first2=Casey |editor-last3=Lupack |editor-first3=Susan |editor-last4=Lamberton |editor-first4=Robert |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-22564-9}} * {{Cite book |last=Lamberton |first=Robert |title=Homer the Theologian: Neoplatonist Allegorical Reading and the Growth of the Epic Tradition |date=1989 |publisher=University of California Press |isbn=978-0-520-06622-9}} * {{Cite book |last=Lamberton |first=Robert |year=2010 |chapter=Homer |title=The Classical Tradition |editor-last=Grafton |editor-first=Anthony |editor-last2=Most |editor-first2=Glenn W. |editor-last3=Settis |editor-first3=Salvatore |publisher=The Belknap Press of Harvard University Press |isbn=978-0-674-03572-0}} * {{Cite book |last=Lamberton |first=Robert |year=2020 |chapter=Introduction (Part III) |title=The Cambridge Guide to Homer |editor-last=Pache |editor-first=Corinne Ondine |editor-last2=Dué |editor-first2=Casey |editor-last3=Lupack |editor-first3=Susan |editor-last4=Lamberton |editor-first4=Robert |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-22564-9}} * {{Cite book |last=Lattimore |first=Richmond |year=1951 |title=The Iliad of Homer |publisher=The University of Chicago Press}} * {{Cite book |last=Lattimore |first=Richmond |year=1975 |title=The Odyssey of Homer |publisher=Harper & Row}} * {{Cite book |last=Lawton |first=David |year=2020 |chapter=Shakespeare and Homer |title=The Cambridge Guide to Homer |editor-last=Pache |editor-first=Corinne Ondine |editor-last2=Dué |editor-first2=Casey |editor-last3=Lupack |editor-first3=Susan |editor-last4=Lamberton |editor-first4=Robert |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-22564-9}} * {{Cite book |last=Marks |first=Jim |year=2020 |chapter=Epic Traditions |title=The Cambridge Guide to Homer |editor-last=Pache |editor-first=Corinne Ondine |editor-last2=Dué |editor-first2=Casey |editor-last3=Lupack |editor-first3=Susan |editor-last4=Lamberton |editor-first4=Robert |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-22564-9}} * {{Cite book |last=Martin |first=Richard P. |year=2020 |chapter=Homer in a World of Song |title=The Cambridge Guide to Homer |editor-last=Pache |editor-first=Corinne Ondine |editor-last2=Dué |editor-first2=Casey |editor-last3=Lupack |editor-first3=Susan |editor-last4=Lamberton |editor-first4=Robert |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-22564-9}} * {{Cite book |last=Mavroudi |first=Maria |year=2020 |chapter=Homer in Greece from the End of Antiquity: The Byzantine Reception of Homer and His Export to Other Cultures |title=The Cambridge Guide to Homer |editor-last=Pache |editor-first=Corinne Ondine |editor-last2=Dué |editor-first2=Casey |editor-last3=Lupack |editor-first3=Susan |editor-last4=Lamberton |editor-first4=Robert |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-22564-9 |ref={{harvid|Mavroudi|2020a}}}} * {{Cite book |last=Mayor |first=Adrienne |year=2000 |title=The First Fossil Hunters: Paleontology in Greek and Roman Times |publisher=Princeton University Press}} * {{Cite book |last=Monro |first=David |year=1901 |title=Homer's Odyssey: Books XIII-XXIV |publisher=Clarendon Press}} * {{Cite book |last=Montanari |first=Franco |date=1997 |chapter=The Fragments of Hellenistic Scholarship |editor-last=Most |editor-first=Glenn W. |title=Collecting Fragments / Fragmente sammeln |pages=273-288 |series=Aporemata |volume=1 |publisher=Vandenhoeck & Ruprecht |place=Göttingen |isbn=978-3-525-25900-9}} * {{Cite book |last=Muellner |first=Leonard |year=2020 |chapter=Homeric Poetics |title=The Cambridge Guide to Homer |editor-last=Pache |editor-first=Corinne Ondine |editor-last2=Dué |editor-first2=Casey |editor-last3=Lupack |editor-first3=Susan |editor-last4=Lamberton |editor-first4=Robert |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-22564-9}} * {{Cite book |last=Myrsiades |first=Kostas |year=2019 |title=Reading Homer's Odyssey |publisher=Rutgers University Press |isbn=978-1-68448-136-1}} * {{Cite book |last=Nagy |first=Gregory |year=2020 |chapter=From Song to Text |title=The Cambridge Guide to Homer |editor-last=Pache |editor-first=Corinne Ondine |editor-last2=Dué |editor-first2=Casey |editor-last3=Lupack |editor-first3=Susan |editor-last4=Lamberton |editor-first4=Robert |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-22564-9}} * {{Cite book |last=Olson |first=S. Douglas |title=Blood and Iron: Stories and Storytelling in Homer's ''Odyssey'' |chapter=Book-Divisions in the ''Odyssey'' |pages=228-239 |series=Mnemosyne Supplements |volume=148 |date=1995 |publisher=E. J. Brill |place=Leiden |issn=0169-8958 |isbn=978-90-04-10251-4 |doi=10.1163/9789004329539_013}} * {{Cite book |last=Pache |first=Corinne Ondine |year=2020 |chapter=General Introduction |title=The Cambridge Guide to Homer |editor-last=Pache |editor-first=Corinne Ondine |editor-last2=Dué |editor-first2=Casey |editor-last3=Lupack |editor-first3=Susan |editor-last4=Lamberton |editor-first4=Robert |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-22564-9}} * {{Cite book |url=https://www.cambridge.org/core/product/identifier/9781139225649/type/book |title=The Cambridge Guide to Homer |date=2020 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-22564-9 |editor-last=Pache |editor-first=Corinne Ondine |editor-last2=Dué |editor-first2=Casey |editor-last3=Lupack |editor-first3=Susan |editor-last4=Lamberton |editor-first4=Robert |doi=10.1017/9781139225649}} * {{Cite book |last=Pfeiffer |first=Rudolf |title=History of Classical Scholarship: From the Beginnings to the End of the Hellenistic Age |date=1968 |publisher=Clarendon Press |isbn=978-0-19-814342-0 |url=https://archive.org/details/historyofclassic0000rudo/page/n7/mode/2up}} * {{Cite book |last=Reece |first=Steve |year=1993 |title=The Stranger's Welcome: Oral Theory and the Aesthetics of the Homeric Hospitality Scene |publisher=University of Michigan Press}} * {{Cite book |last=Roman |first=James W. |year=2005 |title=From Daytime to Primetime: The History of American Television Programs |publisher=Greenwood Publishing Group |isbn=978-0-313-31972-3 |url=https://books.google.com/books?id=h8AqrjoCueUC&pg=PA267}} * {{Cite book |last=Ruskin |first=John |year=1869 |title=The Mystery of Life and its Arts |publisher=John Wiley |location=New York |url=https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=njp.32101068585726&seq=29}} * {{Cite book |last=Schironi |first=Francesca |year=2020 |chapter=Early Editions |title=The Cambridge Guide to Homer |editor-last=Pache |editor-first=Corinne Ondine |editor-last2=Dué |editor-first2=Casey |editor-last3=Lupack |editor-first3=Susan |editor-last4=Lamberton |editor-first4=Robert |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-22564-9}} * {{Cite book |last=Stableford |first=Brian |title=Anatomy of Wonder: A Critical Guide to Science Fiction |date=2004 |publisher=Libraries Unlimited |isbn=978-1-59158-171-0 |editor-last=Barron |editor-first=Neil |edition=5de |chapter=The Emergence of Science Fiction, 1516-1914}} * {{Cite book |last=Stanford |first=W. B. |title=The Ulysses Theme: A Study in the Adaptability of the Traditional Hero |year=1968 |edition=2de |publisher=University of Michigan Press}} * {{Cite book |last=Steiner |first=George |title=After Babel: Aspects of Language and Translation |publisher=Oxford University Press |year=1975}} * {{Cite book |last=Taplin |first=Oliver |title=Homeric Soundings: The Shaping of the Iliad |date=1995 |publisher=Clarendon Press |isbn=978-0-19-815014-5 |edition=hersiene}} * {{Cite book |last=Thornton |first=Agathe |year=1970 |title=People and Themes in Homer's Odyssey |publisher=Methuen}} * {{Cite book |last=von Albrecht |first=Michael |title=A History of Roman Literature |date=1997 |publisher=Brill |isbn=978-90-04-10711-3 |url=https://archive.org/details/historyofromanli0001albr/page/114/mode/2up}} * {{Cite book |last=West |first=Martin L. |year=1997 |title=The East Face of Helicon: West Asiatic Elements in Greek Poetry and Myth |publisher=Clarendon Press}} * {{Cite book |last=West |first=Martin L. |date=2001 |title=Studies in the Text and Transmission of the Iliad |publisher=K. G. Saur |place=München |isbn=978-3-598-73005-4 |doi=10.1515/9783110963120}} * {{Cite book |last=Willcock |first=Malcolm L. |year=2007 |title=A Companion to The Iliad: Based on the Translation by Richmond Lattimore |publisher=Phoenix Books |isbn=978-0-226-89855-1}} * {{Cite book |last=Wilson |first=Emily |year=2018 |chapter=Introduction: When Was The Odyssey Composed? |title=The Odyssey |publisher=W. W. Norton & Company |isbn=978-0-393-08905-9}} * {{Cite book |last=Wilson |first=Emily |year=2020 |title=The Odyssey: A Norton Critical Edition |publisher=W. W. Norton and Company |isbn=9780393655063}} * {{Cite book |last=Wolfe |first=Jessica |year=2020 |chapter=Homer in Renaissance Europe (1488-1649) |title=The Cambridge Guide to Homer |editor-last=Pache |editor-first=Corinne Ondine |editor-last2=Dué |editor-first2=Casey |editor-last3=Lupack |editor-first3=Susan |editor-last4=Lamberton |editor-first4=Robert |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-22564-9}} {{Refend}} {{Refbegin|30em}} * {{Cite journal |last=Ames |first=Keri Elizabeth |year=2005 |title=Joyce's Aesthetic of the Double Negative and His Encounters with Homer's "Odyssey" |journal=European Joyce Studies |volume=16 |pages=15-48 |jstor=44871207 |issn=0923-9855}} * {{Cite journal |last=Armstrong |first=Richard H. |date=2018 |title=Review of Homer: The Odyssey |url=https://www.jstor.org/stable/26831950 |journal=Museum Helveticum |volume=75 |issue=2 |pages=225-226 |jstor=26831950 |issn=0027-4054}} * {{Cite journal |last=Bonifazi |first=Anna |date=2009 |title=Inquiring into Nostos and Its Cognates |journal=The American Journal of Philology |volume=130 |issue=4 |pages=481-510 |issn=0002-9475 |jstor=20616206}} * {{Cite journal |last=Brammall |first=Sheldon |date=1 Julie 2018 |title=Review: George Chapman: Homer's Iliad |journal=Translation and Literature |volume=27 |issue=2 |doi=10.3366/tal.2018.0339 |issn=0968-1361}} * {{Cite journal |last=Cooper |first=David L. |date=2007 |title=Vasilii Zhukovskii as a Translator and the Protean Russian Nation |url=https://www.jstor.org/stable/20620532 |journal=The Russian Review |volume=66 |issue=2 |pages=185-203 |doi=10.1111/j.1467-9434.2007.00437.x |jstor=20620532 |issn=0036-0341}} * {{Cite journal |last=Curran |first=Jane V. |date=1996 |title=Wieland's Revival of Horace |url=https://www.jstor.org/stable/30222268 |journal=International Journal of the Classical Tradition |volume=3 |issue=2 |pages=171-184 |doi=10.1007/BF02677914 |jstor=30222268 |issn=1073-0508}} * {{Cite news |last=Daley |first=Jason |date=11 Julie 2018 |title=Oldest Greek Fragment of Homer Discovered on Clay Tablet |url=https://www.smithsonianmag.com/smart-news/oldest-greek-fragment-homer-discovered-clay-tablet-180969602/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190123223253/https://www.smithsonianmag.com/smart-news/oldest-greek-fragment-homer-discovered-clay-tablet-180969602/ |archive-date=23 Januarie 2019 |access-date=29 Julie 2022 |work=Smithsonian |language=en}} * {{Cite journal |last=Davison |first=John A. |date=1955 |title=Peisistratus and Homer |journal=Transactions and Proceedings of the American Philological Association |volume=86 |pages=1-21 |doi=10.2307/283605 |issn=0065-9711 |jstor=283605}} * {{Cite journal |last=Edwards |first=Mark W. |date=1992 |title=Homer and the Oral Tradition |journal=Oral Tradition |volume=7 |issue=2 |pages=284-330}} * {{Cite journal |last=Fay |first=H. C. |date=1952 |title=George Chapman's Translation of Homer's 'Iliad' |url=https://www.jstor.org/stable/640882 |journal=Greece & Rome |volume=21 |issue=63 |pages=104-111 |doi=10.1017/S0017383500011578 |jstor=640882 |issn=0017-3835}} * {{Cite journal |last=Finkelberg |first=Margalit |date=2003 |title=Neoanalysis and Oral Tradition in Homeric Studies |journal=Oral Tradition |volume=18 |issue=1 |pages=68-69 |doi=10.1353/ort.2004.0014 |issn=1542-4308 |doi-access=free}} * {{Cite journal |last=Foley |first=John Miles |date=2007 |title="Reading" Homer through Oral Tradition |journal=College Literature |volume=34 |issue=2 |pages=1-28 |issn=0093-3139 |jstor=25115419}} * {{Cite journal |last=Gray |first=James |date=1984 |title="Postscript to the 'Odyssey'": Pope's Reluctant Debt to Milton |url=https://www.jstor.org/stable/24464409 |journal=Milton Quarterly |volume=18 |issue=4 |pages=105-116 |doi=10.1111/j.1094-348X.1984.tb00295.x |jstor=24464409 |issn=0026-4326}} * {{Cite journal |last=Hainsworth |first=J. B. |date=Desember 1972 |title=The Odyssey – Agathe Thornton: People and Themes in Homer's Odyssey |journal=The Classical Review |volume=22 |issue=3 |pages=320-321 |doi=10.1017/s0009840x00996720 |issn=0009-840X}} * {{Cite journal |last=Haslam |first=M. W. |date=1976 |title=Homeric Words and Homeric Metre: Two Doublets Examined |journal=Glotta |volume=54 |issue=3/4 |pages=201-211 |issn=0017-1298 |jstor=40266365}} * {{Cite web |last=Haynes |first=Natalie |date=22 Mei 2018 |title=The Greatest Tale Ever Told? |url=https://www.bbc.com/culture/article/20180521-the-greatest-tale-ever-told |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200619135051/https://www.bbc.com/culture/article/20180521-the-greatest-tale-ever-told |archive-date=19 Junie 2020 |website=BBC |language=en}} * {{Cite news |last=Higgins |first=Charlotte |date=13 November 2019 |title=From Carnage to a Camp Beauty Contest: The Endless Allure of Troy |url=http://www.theguardian.com/culture/2019/nov/13/carnage-camp-beauty-contest-endless-allure-troy-british-museum |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200109174814/https://www.theguardian.com/culture/2019/nov/13/carnage-camp-beauty-contest-endless-allure-troy-british-museum |archive-date=9 Januarie 2020 |work=The Guardian |language=en}} * {{Cite journal |last=Janko |first=Richard |year=2000 |title=Review: 'Dividing Homer: When and How were the Iliad and the Odyssey divided into songs?' |url=https://bmcr.brynmawr.edu/2000/2000.01.25/ |journal=Bryn Mawr Classical Review |issn=1055-7660 |archive-date=14 Junie 2025 |access-date=31 Julie 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250614170108/https://bmcr.brynmawr.edu/2000/2000.01.25/ |url-status=live}} * {{Cite journal |last=Jensen |first=Minne Skafte |year=1999 |title=Dividing Homer: When and How were the Iliad and the Odyssey divided into songs? |journal=Symbolae Osloenses |volume=74}} * {{Cite journal |last=Kundmueller |first=Michelle |date=2013 |title=Following Odysseus Home: an Exploration of the Politics of Honor and Family in the Iliad, Odyssey, and Plato's Republic |journal=American Political Science |pages=1-39 |url=https://ssrn.com/abstract=2301247}} * {{Cite journal |last=Most |first=Glenn W. |date=1989 |title=The Structure and Function of Odysseus' Apologoi |url=https://www.jstor.org/stable/284257 |journal=Transactions of the American Philological Association |volume=119 |pages=15-30 |doi=10.2307/284257 |jstor=284257 |issn=0360-5949}} * {{Cite journal |last1=Myrsiades |first1=Kostas |last2=Pinsker |first2=Sanford |date=1976 |title=A Bibliographical Guide to Teaching the Homeric Epics in College Courses |url=https://www.jstor.org/stable/25111144 |journal=College Literature |volume=3 |issue=3 |pages=237-259 |issn=0093-3139 |jstor=25111144}} * {{Cite news |last=North |first=Anna |date=20 November 2017 |title=Historically, men translated the Odyssey. Here's what happened when a woman took the job |url=https://www.vox.com/identities/2017/11/20/16651634/odyssey-emily-wilson-translation-first-woman-english |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200627123124/https://www.vox.com/identities/2017/11/20/16651634/odyssey-emily-wilson-translation-first-woman-english |archive-date=27 Junie 2020 |access-date=29 Julie 2022 |work=Vox |language=en}} * {{Cite journal |last=Nünlist |first=René |date=2015 |title=What does Ὅμηρον ἐξ Ὁμήρου σαφηνίζειν actually mean? |journal=Hermes |volume=143 |issue=4 |pages=385-403 |issn=0018-0777 |doi=10.25162/hermes-2015-0026 |jstor=43652974}} * {{Cite web |date=30 September 2012 |title=The Wanderings of a Translation: From Greek to German to Russian |work=Translation at Michigan |publisher=University of Michigan |url=https://sites.lsa.umich.edu/translation/2012/09/30/the-wanderings-of-a-translation-from-greek-to-german-to-russian/ |access-date=30 Julie 2025 |language=en |ref={{harvid|UOM|2012}} |archive-date=8 September 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250908133043/https://sites.lsa.umich.edu/translation/2012/09/30/the-wanderings-of-a-translation-from-greek-to-german-to-russian/ |url-status=live}} * {{Cite journal |last=Watkins |first=Calvert |date=1976 |title=Observations on the 'Nestor's Cup' Inscription |journal=Harvard Studies in Classical Philology |volume=80 |pages=25-40 |doi=10.2307/311231 |issn=0073-0688 |jstor=311231}} * {{Cite news |last=Wilson |first=Emily |date=7 Julie 2017 |title=Found in Translation: How Women are Making the Classics Their Own |url=https://www.theguardian.com/books/2017/jul/07/women-classics-translation-female-scholars-translators |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200729234906/https://www.theguardian.com/books/2017/jul/07/women-classics-translation-female-scholars-translators |archive-date=29 Julie 2020 |work=The Guardian |language=en |issn=0261-3077 |ref={{harvid|Wilson Guardian|2017}}}} * {{Cite magazine |last=Wilson |first=Emily |date=8 Desember 2017 |title=A Translator's Reckoning With the Women of The Odyssey |url=https://www.newyorker.com/books/page-turner/a-translators-reckoning-with-the-women-of-the-odyssey |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200806144049/https://www.newyorker.com/books/page-turner/a-translators-reckoning-with-the-women-of-the-odyssey |archive-date=6 Augustus 2020 |access-date=29 Julie 2022 |magazine=The New Yorker |language=en}} * {{Cite web |last=Zazzera |first=Elizabeth Della |date=27 Februarie 2019 |title=The Geography of the Odyssey |url=https://www.laphamsquarterly.org/roundtable/geography-odyssey |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201008231344/https://www.laphamsquarterly.org/roundtable/geography-odyssey |archive-date=8 Oktober 2020 |access-date=29 Julie 2022 |website=Lapham's Quarterly |language=en}} * {{Cite journal |last=Zhang |first=Wei |date=2021 |title=Reading Homer in Contemporary China (From the 1980s Until Today) |url=https://www.jstor.org/stable/48698763 |journal=International Journal of the Classical Tradition |volume=28 |issue=3 |pages=353-379 |doi=10.1007/s12138-020-00558-z |jstor=48698763 |issn=1073-0508}} {{Refend}} == Eksterne skakels == {{Commonscat|Odyssey}} * [https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:1999.01.0135:book=1:card=1 ''Die Odusseia''] in Antieke Grieks by die Perseus-projek * [https://www.bbc.co.uk/programmes/p004y297 BBC-klankgreep] – ''In Our Time'', BBC Radio 4 (besprekingsprogram, 45 minute) {{In lang|en}} {{Normdata}} [[Kategorie:Griekse mitologie]] [[Kategorie:Epiese gedigte]] clap20kbdkkj55mole02mj6admrcwnd 2967858 2967855 2026-09-16T21:27:31Z Pynappel 70858 /* Eksterne skakels */ 2967858 wikitext text/x-wiki {{Skuins titel}} [[Lêer:Beginning Odyssey.svg|duimnael|Die nege beginverse van [[Homeros]] se ''Odusseia''.]] [[Lêer:John William Waterhouse - Ulysses and the Sirens (1891).jpg|duimnael|''Odusseus en die Sirenes'', deur John William Waterhouse, 1891.]] Die '''''Odusseia''''' of '''''Odussee''''' (ook geskryf '''''Odyssee'''''<ref name="Pharos">Pharos-Afrikaans/Engels</ref> – [[Grieks]]: Ὀδύσσεια) is een van twee belangrike, [[Antieke Griekeland|antieke Griekse]] [[Epiek|epiese]] [[Poësie|gedigte]] wat met [[Homeros]] verbind word. Dit is een van die oudste letterkundige werke wat behoue gebly het en is by hedendaagse lesers steeds gewild. Dit is gedeeltelik ’n opvolg op die ''[[Ilias]]'', die ander werk wat waarskynlik deur Homeros geskryf is, en is soos die ''Ilias'' in 24 boeke verdeel. Dit is die tweede werk van die [[Weste|Westerse]] letterkunde (die ''Ilias'' is die eerste) en is vermoedelik geskryf aan die einde van die [[8ste eeu v.C.]]<ref name="The Odyssey 2003" /><ref name="bbc" /> Die hoofonderwerp van die gedig is [[Odusseus]] (of Odysseus<ref name="Pharos" />), die heldhaftige koning van [[Ithaka]], en sy lang reis huiswaarts ná die val van [[Troje]]. Dit neem hom tien jaar om terug te kom op Ithaka ná die tienjarige [[Trojaanse Oorlog]], en op die reis trotseer hy talle gevare en verloor hy sy hele bemanning. In sy afwesigheid is aangeneem dat hy dood is, en sy vrou, [[Penelope (mitologie)|Penelope]], en sy seun Telemachos moes in dié tyd hard probeer om ’n klomp onhebbelike vryers aan ’n lyntjie te hou wat graag met die "[[weduwee]]" wou trou. Die ''Odusseia'' is in Homeriese Grieks saamgestel, omstreeks die 8ste of [[7de eeu v.C.]]; teen die middel van die 6de eeu v.C. het dit reeds deel van die Griekse letterkundige kanon geword. In die oudheid is Homeros se outeurskap as vanselfsprekend aanvaar, maar die meeste hedendaagse vakkundiges neem aan dat die ''Ilias'' en die ''Odusseia'' onafhanklik van mekaar ontstaan het, elkeen as deel van ’n lang mondelinge tradisie. Omdat min mense kon lees en skryf, is die gedig deur ’n ''aoidos'' of rapsood vir ’n gehoor voorgedra. Die oorspronklike gedig is in ’n mondelinge tradisie geskep en was bedoel om gesing eerder as gelees te word.<ref name="The Odyssey 2003" /> Die ''Odusseia'' is geskryf in ’n streeklose poëtiese [[dialek]] van Grieks en bestaan uit 12 110 reëls van [[Daktilus (poësie)|daktiliese]] [[heksameter]].<ref name="fox" /> Belangrike temas in die epos sluit ''nostos'' ({{Lang|grc|νόστος}}; "terugkeer", tuiskoms), swerftog, ''xenia'' ({{Lang|grc|ξενία}}; "gasvriendskap"), toetsing en voortekens in. Vakkundiges bespreek die prominente plek wat sekere groepe in die gedig inneem, soos vroue en slawe, wat groter rolle speel as in ander werke uit die antieke letterkunde. Dit val veral op in vergelyking met die ''Ilias'', wat op die dade van soldate en konings tydens die Trojaanse Oorlog toegespits is. Die ''Odusseia'' word as een van die belangrikste werke van die [[Westerse kanon]] beskou. Die eerste volledige Engelse vertaling het in 1616 verskyn, en verwerkings en herverbeeldings word steeds in ’n wye verskeidenheid mediums geskep. == Agtergrond == === Datering === [[Lêer:Fragment Odyssee 2245 2.jpg|duimnael|Die oudste bekende manuskripfragment van die ''Odusseia'', in die 3de eeu v.C. in [[Ptolemeïese Ryk|Ptolemeïese Egipte]] vervaardig en by Medinet Ghoram opgegrawe.]] Daar is al baie voorstelle vir die datering van die samestelling van die ''Ilias'' en die ''Odusseia'' gemaak, maar daar is geen eenstemmigheid nie.{{Sfn|Wilson|2018|p=21}} Robert Lamberton sê die eposse het "die begin van wydverspreide geletterdheid" van die middel van die 5de eeu v.C. af oorspan,{{Sfn|Lamberton|2020|p=411}} maar die taal van die gedigte kan lank voor daardie tydperk gedateer word.{{Sfn|Wilson|2020|p=xiii}} Die Grieke het in die 8ste eeu v.C. ’n aangepaste weergawe van die [[Fenisiese alfabet]] begin gebruik om hul eie skryfstelsel te skep;{{Sfn|Wilson|2018|p=21}} as die Homeriese gedigte van die vroegste produkte van daardie geletterdheid was, sou hulle teen die einde van daardie eeu saamgestel gewees het.{{Sfn|Wilson|2018|p=23}}{{Efn|Op ’n kleibeker wat op [[Ischia (eiland)|Ischia]] in Italië gevind is, staan die woorde "Nestor se beker, lekker om uit te drink".{{Sfn|Higgins|2019}} Sommige vakkundiges, soos Calvert Watkins, verbind hierdie beker met ’n beskrywing van koning Nestor se goue beker in die ''Ilias''.{{Sfn|Watkins|1976|p=28}} As die beker ’n sinspeling op die ''Ilias'' is, kan daardie gedig se samestelling op minstens 700-750 v.C. gedateer word.{{Sfn|Wilson|2018|p=21}}}} Volgens Rudolf Pfeiffer is hulle waarskynlik neergeskryf, maar daar is geen bewyse van publikasie of fisiese verspreiding vir ’n geletterde gehoor nie.{{Sfn|Pfeiffer|1968|p=25}}{{Efn|[[Papirus]]fragmente van die ''Odusseia'' is in [[Egipte]] ontdek, waar die droë klimaat hulle bewaar het; dié dateer uit die 3de eeu v.C. en verskil van die middeleeuse weergawes.{{Sfn|Daley|2018}}}} Die datering word verder bemoeilik deurdat die Homeriese gedigte, of dele daarvan, honderde jare lank deur rapsode voorgedra is.{{Sfn|Wilson|2018|p=21}} === Samestelling en outeurskap === {{Hoofartikel|Homeriese kwessie}} Vakkundiges is dit eens dat die Homeriese eposse oor honderde jare as deel van ’n mondelinge tradisie ontwikkel het.{{Sfn|Pache|2020|p=xxvii}} Milman Parry en Albert Lord het in die vroeë 20ste eeu getoon dat hulle die kenmerke van mondelinge digkuns duidelik vertoon,{{Sfn|Wilson|2020|pp=xiv-xv}}{{Efn|Dit sluit in die paring van naamwoorde met byvoeglike epitete, tipetonele en chiastiese struktuur.{{Sfn|Dué|Marks|2020|p=588}}}} wat selfs ’n ongeletterde digter in staat sou stel om lang gedigte te improviseer{{Sfn|Hall|2008|pp=20-21}} en hulle al pratende saam te stel.{{Sfn|Wilson|2020|pp=xiv-xv}} Vakkundiges stem nie saam oor hoe die gedigte uit hierdie tradisie ontstaan het nie,{{Sfn|Wilson|2020|p=xiii}} en dit is nie duidelik of die mondelinge tradisie volle krediet vir die samestelling daarvan kan eis nie.{{Sfn|Finkelberg|2003|p=68}} In die 19de eeu het ’n reeks verwante vrae oor die outeurskap van die eposse as die [[Homeriese kwessie]] bekend geword.{{Sfn|Dué|Marks|2020|p=585}} Bronne uit die oudheid het mitiese vertellings geskep om Homeros te verklaar.{{Sfn|Nagy|2020|p=82}} Die debat oor baie van die Homeriese vrae duur vandag nog voort,{{Sfn|Wilson|2020|p=xiii}} byvoorbeeld oor die samestellingsverhouding tussen die ''Ilias'', die ''Odusseia'' en die grootliks verlore gedigte van die [[Epiese Siklus]]; oor die vraag of Homeros geleef het en, indien wel, wanneer;{{Sfn|Dué|Marks|2020|p=585}} en of die gedigte enige geografiese, historiese of kulturele werklikheid weerspieël.{{Sfn|Wilson|2020|p=xiii}} [[Herodotos]] skryf die ''Ilias'' en die ''Odusseia'' aan Homeros toe,<ref name="herodotos" /> maar ander werke, waaronder die ''Homeriese himnes'', is histories ook aan hom toegeskryf.{{Sfn|Nagy|2020|p=81}} Tekstuele rekonstruksies dui daarop dat die gedigte baie vorme aangeneem het.{{Sfn|Nagy|2020|p=92}} Omdat terugvoer ’n belangrike deel van ’n lewende voordrag is, kon die inhoud van die gedig van vertelling tot vertelling verskil.{{Sfn|Nagy|2020|p=81}} Hierdie konteks is belangrik om die eposse te verstaan en te interpreteer;{{Sfn|Myrsiades|Pinsker|1976|p=237}} John Miles Foley skryf dat voordrag ’n noodsaaklike deel van hul betekenis is.{{Sfn|Foley|2002|p=82}} Die voordrag van epiese poësie is ’n onderwerp in albei gedigte, en die ''Odusseia'' beeld selfs beroepsangers soos Femios en Demodokos uit.{{Sfn|Ebbott|2020|pp=9-10}} As dié voordragte binne die verhaal op die moderne begrip van die eposse se voordrag toegepas word, sou dit kon beteken dat hulle in die 2de en vroeë 1ste millennium v.C. by die huise van vername families as deel van feesmale of etes voorgedra is,{{Sfn|Ebbott|2020|pp=10-11}}{{Sfn|Ebbott|2020|p=12}} en dat toehoorders dit kon gerig het of daaraan kon deelgeneem het.{{Sfn|Ebbott|2020|pp=10-11}} Hulle is waarskynlik gereciteer, dit wil sê nie met musiek begelei nie.{{Sfn|Martin|2020|p=38}} Soos die ''Ilias'' is die ''Odusseia'' in vier-en-twintig dele verdeel.{{Efn|Om hierdie dele "boeke" te noem, is ’n anachronisme.{{Sfn|Muellner|2020|p=24}}}} Vroeë vakkundiges het gemeen dat dit met die 24 letters van die [[Griekse alfabet]] ooreenstem, maar dit word wyd as ahistories beskou.{{Sfn|González|2020|p=140}}{{Efn|Die Ioniese alfabet het in die Homeriese tydperk tussen 20 en 26 letters gehad.{{Sfn|Taplin|1995|p=285}}}} Die verdeling is waarskynlik lank ná die gedig se samestelling gemaak, maar word vandag algemeen as deel van die gedig se moderne struktuur aanvaar.{{Sfn|Lattimore|1951|p=14}} Daar is baie teorieë oor hoe dit ontstaan het. Sommige meen dit was ’n egte deel van die mondelinge tradisie, of dat dit deur [[Alexandrië|Alexandrynse]] vakkundiges bedink is.{{Sfn|Frame|2009|p=561}} Pseudo-Plutarchos het die verdelings aan Aristarchos van Samothrake toegeskryf, maar daar is getuienis hierteen.{{Sfn|Olson|1995|pp=228 n.1; 237-238}}{{Sfn|Jensen|1999|pp=5-90}}{{Sfn|Janko|2000}} Sommige vakkundiges verbind die segmentering van die eposse aan die voordragtradisie, byvoorbeeld as ’n skepping van die rapsode.{{Sfn|Jensen|1999|pp=5-34}}{{Sfn|Frame|2009|pp=561-562}} Albei eposse veronderstel ’n mate van voorkennis by hul gehore, byvoorbeeld oor die [[Trojaanse Oorlog]]. Dit dui sterk daarop dat die eposse met ’n reeds bestaande mitologiese tradisie in gesprek was.{{Sfn|Marks|2020|pp=49-50}} Hoewel die Trojaanse Oorlog vir albei belangrik is, verwys die ''Odusseia'' nie regstreeks na enige gebeure uit die ''Ilias'' se uitbeelding van die oorlog nie,{{Sfn|Monro|1901|p=325}}{{Efn|Hierdie waarneming staan as "Monro se wet" bekend, na die geleerde David Monro.{{Sfn|Marks|2020|p=50}}}} en daar word oor die algemeen aanvaar dat hulle onafhanklik van mekaar gevorm het.{{Sfn|Marks|2020|p=51}} Daar is argumente dat enigeen van die twee eposse eerste saamgestel is; dit is nie duidelik nie.{{Sfn|Marks|2020|p=51}} === Invloede === [[Lêer:Humbaba deamon-AO 9034-IMG 0655-black (cropped).jpg|duimnael|regs|Terracotta-plaket van die Mesopotamiese monster Humbaba, wat as ’n moontlike inspirasie vir die figuur van Polifemos beskou word.]] Vakkundiges merk sterk invloede van Nabye-Oosterse mitologie en letterkunde in die ''Odusseia'' op.{{Sfn|West|1997|p=403}} Martin West wys op aansienlike ooreenkomste tussen die ''[[Heldedig van Gilgamesj]]'' en die ''Odusseia''.{{Sfn|West|1997|pp=402-417}} Sowel Odusseus as [[Gilgamesj]] is bekend daarvoor dat hulle na die uithoeke van die aarde reis en op hul reise die land van die dooies besoek.{{Sfn|West|1997|p=405}} Op sy vaart na die onderwêreld volg Odusseus die aanwysings van [[Kirke]], wat aan die rand van die wêreld woon en met sonbeelde verbind word.{{Sfn|West|1997|p=406}} Soos Odusseus kry Gilgamesj aanwysings oor hoe om die land van die dooies te bereik van ’n goddelike helper: die godin Siduri, wat, soos Kirke, aan die see aan die uithoeke van die aarde woon en wie se huis eweneens met die son verbind word. Gilgamesj bereik Siduri se huis deur ’n tonnel onder die berg Mashu, die hoë berg waaruit die son in die hemel opkom.{{Sfn|West|1997|p=410}} West voer aan dat die ooreenkoms tussen Odusseus en Gilgamesj se reise na die uithoeke van die aarde die gevolg is van die Gilgamesj-epos se invloed op die ''Odusseia''.{{Sfn|West|1997|p=417}} Die klassieke volkskundige Graham Anderson wys op ander patrone: die helde van die ''Odusseia'' en ''Gilgamesj'' ontmoet vroue wat mense in diere kan verander, is betrokke by die dood van goddelike beeste, en geniet ná ’n reis deur die onderwêreld ongelukkig die geselskap van ’n "wulpse dame in ’n bo-aardse paradys".{{Sfn|Anderson|2000|p=127}} Vakkundiges het ondersoek of figure binne die gedig self ontstaan het en of hulle aan ’n tradisie buite die gedig behoort. Adrienne Mayor sê die Oostenrykse paleontoloog Othenio Abel het ongegronde bewerings gemaak dat die vyfde-eeuse v.C. filosoof [[Empedokles]] die [[Sikloop|sikloop]] met prehistoriese olifantskedels verbind het.{{Sfn|Mayor|2000|pp=6-7}} Of die epiese gedig die verhaal van Polifemos geskep, gewild gemaak of bloot oorvertel het, is ’n ou twispunt,{{Sfn|Anderson|2000|p=123}} maar Anderson sê daar is ’n mate van eenstemmigheid onder vakkundiges dat die verhaal apart van die epos bestaan het.{{Sfn|Anderson|2000|p=127}} William Bedell Stanford merk op dat daar aanduidings is dat Odusseus onafhanklik van Homeros bestaan het, hoewel dit nie afdoende is nie.{{Sfn|Stanford|1968|p=8}} === Geografie === Vakkundiges is verdeeld oor die vraag of enige van die plekke wat Odusseus besoek werklik bestaan.{{Sfn|Fox|2008}} Daar is al gesê dat die gebeure in die hoofverhaal van die ''Odusseia'' (buiten Odusseus se ingebedde vertelling van sy omswerwinge) oor die [[Peloponnesos]] en die Ioniese Eilande afspeel.<ref name="strabo" /> Baie mense het al probeer om Odusseus se reis op ’n kaart uit te lê, maar daar is grootliks eenstemmigheid dat die landskappe – veral dié wat in boeke 9 tot 11 beskryf word – te veel mitiese elemente bevat om werklik karteerbaar te wees.{{Sfn|Zazzera|2019}} Dit is byvoorbeeld moeilik om vas te stel of Odusseus se tuiste Ithaka dieselfde eiland is wat vandag {{Lang|grc|Ἰθάκη}} genoem word;<ref name="strabo" /> dieselfde geld vir die roete wat Odusseus aan die Phaiakiërs beskryf en vir hul eiland Scheria.{{Sfn|Fox|2008}} Die Britse klassikus Peter Jones skryf dat die gedig waarskynlik oor etlike eeue baie keer deur mondelinge verhaalvertellers bygewerk is voordat dit neergeskryf is, wat dit "feitlik onmoontlik" maak om te sê "in watter sin [die gedig] ’n historiese samelewing of akkurate geografiese kennis weerspieël".{{Sfn|Jones|1996|p=xi}} Moderne vakkundiges is geneig om Odusseus se reis eerder metafories as letterlik te ondersoek.{{Sfn|Pache|Dué|Lupack|Lamberton|2020|p=275}} == Opsomming == [[Lêer:Villa Romana de La Olmeda Mosaicos romanos 001 Ulises.jpg|duimnael|’n [[Mosaïek]] met Odusseus daarop, uit die villa van La Olmeda, Pedrosa de la Vega, Spanje, laat 4de tot 5de eeu n.C.]] Tien jaar nadat die Achajers (Grieke) die Trojaanse Oorlog gewen het, het Odusseus, koning van Ithaka, nog nie van Troje af huis toe gekom nie. In sy afwesigheid ding 108 onbeskofte vryers na die hand van sy vrou Penelope. Penelope sê vir hulle sy sal weer trou wanneer sy klaar ’n doodskleed vir Odusseus se bejaarde vader Laërtes geweef het, maar snags trek sy dit heimlik weer uit. Die godin [[Atena]], eers as Mentes en daarna as Mentor vermom, sê vir Odusseus se seun Telemachos om nuus oor sy vader te gaan soek. Die twee verlaat Ithaka en besoek Nestor, wat hulle vertel dat [[Agamemnon]], die bevelvoerder van die Griekse leër by Troje, kort ná die oorlog vermoor is. Telemachos reis na [[Sparta]] om Agamemnon se broer [[Menelaos]] te ontmoet, wat op sy beurt sy ontmoeting met die vormveranderende god, die Ou Man van die See, beskryf. Menelaos sê hy het by die Ou Man van die See verneem dat Odusseus nog leef, maar deur die [[nimf]] [[Kalipso (mitologie)|Kalipso]] gevange gehou word. Atena pleit by [[Zeus]] om Odusseus te red, en Zeus stuur [[Hermes]] om oor sy vrylating te onderhandel. Toe Odusseus Kalipso se eiland verlaat, vernietig [[Poseidon]] sy vlot met ’n storm. Die seenimf Ino beskerm Odusseus terwyl hy na Scheria, die tuiste van die Phaiakiërs, swem, en Atena lei die Phaiakiese prinses Nausikaä om hom te gaan haal. Aan die hof van Nausikaä se ouers, Arete en Alkinoös, blink Odusseus in atletiese spele uit en word hy deur emosie oorweldig wanneer die sanger Demodokos oor die Trojaanse Oorlog sing. Odusseus maak sy identiteit bekend en vertel van sy avonture ná die oorlog. [[Lêer:Odysseus vecht met de Kikonen De werken van Odysseus (serietitel), RP-P-OB-66.735.jpg|duimnael|links|Odusseus en sy soldate veg teen die Kikone – bondgenote van die Trojane – tydens die plundering van hul stad.]] Toe hulle Troje verlaat, het Odusseus se manne die Kikone, bondgenote van die Trojane, sonder sukses aangeval. Nadat hulle hul stad Ismaros onverhoeds ingeneem het, het Odusseus en sy manne dit [[Plunder|geplunder]] en die krygers doodgemaak. Hul buit het uit goedere, vee en vroue bestaan. Net Maron, die priester van Apollo, en sy gesin is deur Odusseus gespaar, en uit dankbaarheid het hy ’n vat [[wyn]] present gekry. Omdat hulle nie haastig was om dieselfde aand te vertrek nie, is Odusseus se manne deur die Kikone aangeval, wat by hul bure gaan hulp soek het. Nadat hy ses van sy manne verloor het, moes Odusseus haastig vlug.<ref name="greekmyths" /><ref name="christopoulos" /> Daarna het hulle op ’n eiland van lotuseters ’n bedwelmende vrug gevind wat hulle laat vergeet het om huis toe te gaan. Op ’n ander eiland is hulle deur die sikloop Polifemos gevange geneem. Odusseus, wat homself misleidend "Niemand" ({{Lang|grc|Οὔτις}}) genoem het, het ontsnap deur die sikloop dronk te maak en hom te verblind. Terwyl hy weggevaar het, het hy egter spoggerig sy ware naam bekend gemaak, en Polifemos het sy vader Poseidon gevra om wraak te neem. Odusseus se bemanning het amper Ithaka bereik, maar is van koers gewaai nadat hulle ’n sak winde oopgemaak het wat hulle van Aiolos gekry het. Daarna is al hul skepe op een na deur reusagtige kannibale, die Laistrugoniërs, vernietig. Op die eiland Aiaia het die godin Kirke Odusseus se manne in varke verander. Hermes het Odusseus gehelp om Kirke se towerkrag met die kruid ''moly'' te weerstaan, en Odusseus het haar gedwing om sy bemanning se menslike gedaantes te herstel. Odusseus en Kirke was daarna ’n jaar lank minnaars voordat hy verder huis toe vertrek het. Vervolgens het Odusseus na die rand van [[Okeanos]] gereis, waar die lewendes met die dooies kan praat. Die gees van die profeet Teiresias het vir Odusseus gesê hy sal huis toe kom, maar hy sal uiteindelik nog ’n reis moet onderneem. Odusseus het ook die geeste van sy moeder Antikleia en van sy voormalige strydmakkers Agamemnon en [[Achilles]] ontmoet. Odusseus se bemanning het daarna by die Sirenes verbygevaar, wie se verleidelike sang matrose tot hul dood gelok het. Sy manne het hul ore met byewas toegestop om hulle nie te hoor nie, terwyl Odusseus homself aan die skip se mas laat vasbind het. Daarna het hulle deur die nou vaarweg tussen die draaikolk Charubdis en die veelkoppige monster Skulla gevaar. Op die eiland Thrinakia het Odusseus se manne uiteindelik heilige beeste van die songod [[Helios]] geslag en geëet. Helios het Zeus gevra om hulle te straf, wat hy gedoen het deur hul laaste skip te vernietig. Odusseus, die enigste oorlewende, het op die eiland Ogigië uitgespoel. Daar het hy Kalipso ontmoet, wat hom as haar minnaar gevange gehou het totdat Hermes uiteindelik ingegryp het. Nadat hulle Odusseus se verhaal gehoor het, neem die Phaiakiërs hom na Ithaka, waar Atena hom as ’n bejaarde bedelaar vermom. Sonder om sy identiteit te ken, bied die varkwagter Eumaios hom verblyf en kos aan. Telemachos keer van Sparta af terug huis toe en ontwyk ’n lokval van die vryers. Odusseus maak homself aan sy seun bekend en die twee gaan huis toe, waar Odusseus se ou hond Argos, lank verwaarloos, hom ondanks sy vermomming herken; die ou hond het getrou op sy baas gewag en sterf vredig toe hy hom uiteindelik sien terugkeer. Die vryers spot met Odusseus en mishandel hom in sy eie huis. Hy en Telemachos versteek die vryers se wapens ter voorbereiding van wraak. Odusseus ontmoet ook weer vir Penelope en haar bediende Eurukleia, wat hom aan ’n litteken op sy been herken. Penelope kondig aan dat sy gereed is om weer te trou, en dat sy sal kies wie ook al ’n [[Boogskiet|boogskietwedstryd]] met Odusseus se boog wen. Nadat elke vryer nie eens daarin kon slaag om die boog te span nie, span Odusseus dit en skiet ’n pyl deur ’n ry byldoppe. Nadat hy die wedstryd gewen het, maak hy die vryers dood; Telemachos hang ’n groep slavinne op wat seksueel deur die vryers gebruik is. Odusseus maak sy identiteit aan Penelope bekend, en sy toets hom deur te vra dat hulle bed verskuif word. Hy sê tereg dat die bed, wat hy uit die stam van ’n olyfboom gekerf het, onverskuifbaar is, en die twee herenig liefdevol. Die volgende dag, nadat Odusseus homself aan sy vader Laërtes bekend gemaak het, kom die families van die vermoorde vryers bymekaar om wraak te neem. Atena gryp in en verhoed verdere bloedvergieting. == Styl == === Struktuur === [[Lêer:Odyssey-crop.jpg|duimnael|15de-eeuse manuskrip van Boek I, geskryf deur die skrywer Johannes Rhosos ([[Britse Museum]]).]] Die vertelling begin ''in medias res'' ("in die middel van die dinge"); die voorafgaande gebeure word deur [[Terugflits (narratief)|terugflitse]] en vertellings beskryf.{{Sfn|Foley|2007|p=19}} In [[Klassieke Griekeland]] het sommige boeke of gedeeltes hul eie titels gehad. Boeke 1 tot 4, wat op Telemachos se perspektief toegespits is, staan as die ''Telemachie'' bekend.{{Sfn|Willcock|2007|p=32}} Boeke 9 tot 12, waarin Odusseus ’n weergawe van sy avonture gee, staan as die ''Apologos'' of ''Apologoi'' bekend.{{Sfn|Pache|Dué|Lupack|Lamberton|2020|p=275}}{{Sfn|Most|1989|pp=15-16}} Boek 22 was as die ''Mnesterofonia'' bekend ({{Lang|grc|mnesteres}}, "vryers", en {{Lang|grc|phonos}}, "slagting").{{Sfn|Cairns|2014|p=231}} Daar word algemeen gesê dat boek 22 die Griekse [[Epiese Siklus]] afsluit, maar fragmente van ’n verlore opvolg, die ''[[Telegonie]]'', het behoue gebly.{{Sfn|Carne-Ross|1998|p=lxi}} Daar is debat oor wat die "oorspronklike" ''Odusseia'' behels. Sommige vakkundiges beskou die ''Telemachie'' as ’n latere toevoeging, terwyl ander daarop wys dat latere dele sonder daardie boeke nie sin maak nie.{{Sfn|Jones|1996|p=48}} Net so is die gedig se slot sedert die oudheid ’n onderwerp van debat: Aristarchos van Samothrake en Aristofanes van Bisantium het reëls 293-295 van boek 23 as die epos se werklike einde beskou. Soortgelyke debatte oor die gedig se slot duur vandag nog voort.{{Sfn|Wilson|2020|p=lv}} === Vertelling en taal === Die epos is in [[Daktilus (poësie)|daktiliese]] [[heksameter]], soms Homeriese heksameter genoem, saamgestel – ’n versmaat met ses versvoete.{{Sfn|Myrsiades|2019|p=3}}{{Sfn|Haslam|1976|p=203}} Die vorm van heksameter is katalekties, wat beteken dat dit ’n verwagte lettergreep in die laaste voet kortkom. Elke reël het tussen twaalf en sewentien lettergrepe en vorm gewoonlik ’n grammatikaal volledige sin.{{Sfn|Muellner|2020|p=24}} Die gedigte het moontlik sommige stilistiese tradisies geërf, maar ander self uitgedink.{{Sfn|Bremer|de Jong|Kalff|1987|p=vii}} Die vertelling word hoofsaaklik deur middel van gesprek oorgedra, dit wil sê karakters wat met hulself of met iemand anders praat.{{Sfn|Beck|2020|p=203}} Gevolglik tree hulle dikwels saam met die Homeriese verteller as vertellers op, en hul spraak is die vernaamste middel van karakterisering.{{Sfn|de Jong|2001|p=viii}} Die taal is eenvoudig, direk en vinnig.{{Sfn|Clarke|1967|p=102}} Dit is ook literêr van styl – die woordeskat was waarskynlik nooit die omgangstaal van enige Griekse bevolking nie.{{Sfn|Wilson|2020|p=ix}} ’n Belangrike kenmerk van die taal is die Homeriese [[Vergelykings (taalkunde)|vergelyking]]. Dit is vergelykende [[metafoor|metafore]] wat lank{{Efn|Tydens die twis tussen die Antiekes en die Modernes het die Modernes lang Homeriese vergelykings so onaangenaam gevind dat hulle dit ''comparisons à longue queuë'' ("vergelykings met ’n lang stert") genoem het.{{Sfn|Clarke|1981|p=126}}}} of kort kan wees,{{Sfn|Karanika|2020|p=201}} en gewoonlik uit die natuur of die alledaagse lewe kom. Irene de Jong beskryf hulle as "omnitemporeel": hulle kan die eenvoudige teenwoordige tyd gebruik, of die epiese tyd (wat verlede en hede vermeng), of hulle kan ’n tydlose waarheid weergee (die gnomiese aoristos).{{Sfn|de Jong|2001|p=xviii}} Hul funksies wissel; voorbeelde sluit karakterisering en die versterking van tema in.{{Sfn|de Jong|2001|p=49}} Tradisioneel is die Homeriese vergelyking as ’n voorloper van Europese literêre vergelykings beskou. Dit is betwis, onder meer deur Oliver Taplin.{{Sfn|Hardwick|2025|pp=41-42}} Moderne vakkundiges stem oor die algemeen saam dat die Homeriese vergelykings as deel van die eposse se mondelinge tradisie gevorm het, maar vroeëre skrywers het soms gesê dat hulle deur een of meer latere digters bygevoeg is.{{Sfn|Karanika|2020|p=202}} ’n Verdere belangrike element van Homeriese tekste is die gebruik van epitete, wat in vertaling dikwels as saamgestelde byvoeglike naamwoorde weergegee word.{{Sfn|Clarke|1967|p=103}} == Temas en patrone == === Tuiskoms === [[Lêer:Homerus - Odissea, 1794 - 3939651 F.jpg|duimnael|regs|’n Studente-uitgawe van die ''Odusseia'' uit 1794, met die ''Batrachomyomachia'' daarby ingesluit.]] Tuiskoms (Antieke Grieks: {{Lang|grc|νόστος}}, ''nostos'') is ’n sentrale tema van die ''Odusseia''.{{Sfn|Bonifazi|2009|pp=481, 492}} Die Griekse woord ''nostos'' dui sowel ’n tuisreis oor see as vertellings oor die tuiskoms aan.{{Sfn|Hall|2008|p=163}}{{Sfn|Bonifazi|2009|p=481}} Die klassikus Agathe Thornton merk op dat ''nostos'' vir die oorwinnende Achajers ná die val van Troje gegeld het, maar dat die verteller op Odusseus toespits en die ander Achajers se tuiskomste as deel van sy vertelling weergee.{{Sfn|Thornton|1970|pp=1-2}} Ná Agamemnon se tuiskoms maak sy vrou Klutaimnestra en haar minnaar Aigisthos hom dood. Agamemnon se seun Orestes maak Aigisthos uit wraak dood, wat die dood van die vryers met dié van Aigisthos parallel stel; Atena en Nestor gebruik Orestes as bekende voorbeeld vir Telemachos om hom tot dade aan te spoor.{{Sfn|Thornton|1970|pp=1-15}} Tydens Odusseus se reis na die onderwêreld vertel Agamemnon hom van Klutaimnestra se verraad. Nadat hy Ithaka bereik het, verander Atena Odusseus in ’n bedelaar sodat hy die lojaliteit van sy vrou Penelope kan toets.{{Sfn|Thornton|1970|pp=3-4}} Agamemnon prys Penelope uiteindelik omdat sy nie vir Odusseus doodgemaak het nie, en haar getrouheid verseker vir Odusseus sowel roem as ’n geslaagde tuiskoms in vergelyking met die ander Achajers. Agamemnon se mislukte tuiskoms het sy dood veroorsaak; Achilles het roem verwerf maar is oorlede en is ’n tuiskoms ontsê.{{Sfn|Thornton|1970|pp=7-9}} === Swerftog === Voor Odusseus se aankoms op Ithaka word net twee van sy avonture deur die verteller beskryf; die res word deur Odusseus self vertel. Die twee tonele wat die verteller beskryf, is Odusseus op Kalipso se eiland en Odusseus se ontmoeting met die Phaiakiërs. Hierdie tonele word deur die digter vertel om ’n belangrike oorgang in Odusseus se reis voor te stel: van verborge wees tot die terugkeer huis toe.{{Sfn|Thornton|1970|pp=16-37}} Kalipso se naam kom van die Griekse woord {{Lang|grc|καλύπτω}} (''kalúptō''), wat "bedek" of "versteek" beteken – gepas, want dit is presies wat sy met Odusseus doen.<ref name="etymonline" /> Kalipso hou Odusseus van die wêreld weg en verhinder hom om huis toe te gaan. Ná sy vertrek van Kalipso se eiland beskryf die digter Odusseus se ontmoetings met die Phaiakiërs – dié wat "alle mense ongedeerd oorvaar"{{Sfn|Lattimore|1975|loc=8.566}} – wat sy oorgang van nie-terugkeer na terugkeer voorstel.{{Sfn|Thornton|1970|pp=16-37}} Odusseus ontmoet op sy reis ook baie wesens wat naby aan die gode staan. Hierdie ontmoetings help om te verstaan dat Odusseus hom in ’n wêreld buite dié van die mens bevind, wat daartoe bydra dat hy nie kan huis toe kom nie.{{Sfn|Thornton|1970|pp=16-37}} Tot dié wesens behoort die Phaiakiërs, wat naby die siklope gewoon het{{Sfn|Lattimore|1975|loc=6.4-5}} en wie se koning, Alkinoös, die agterkleinseun van Eurumedon, die koning van die [[Gigant|gigante]], en die kleinseun van Poseidon is.{{Sfn|Thornton|1970|pp=16-37}} Van die ander karakters wat Odusseus teëkom, is die sikloop Polifemos, seun van Poseidon; Kirke, ’n towenares wat mans in diere verander; en die kannibalistiese reuse, die Laistrugoniërs.{{Sfn|Thornton|1970|pp=16-37}} === Gasvriendskap === [[Lêer:3115 - Athens - Stoà of Attalus - Allegory of the Odyssey - Photo by Giovanni Dall'Orto, Nov 9 2009.jpg|duimnael|Beeld wat die ''Odusseia'' voorstel, Museum van die Antieke Agora van [[Athene]].]] Deur die loop van die epos kom Odusseus verskeie voorbeelde van ''xenia'' ("gasvriendskap") teë, wat modelle bied van hoe ’n gasheer hom wel en nie behoort te gedra nie.{{Sfn|Reece|1993}}{{Sfn|Thornton|1970|pp=38-46}} Die Phaiakiërs toon voorbeeldige gasvriendskap deur Odusseus te voed, vir hom ’n slaapplek te gee en hom baie geskenke en ’n veilige vaart huis toe te gun – alles dinge wat ’n goeie gasheer behoort te doen. Polifemos toon swak gasvriendskap: sy enigste "geskenk" aan Odusseus is dat hy hom laaste sal opeet.{{Sfn|Thornton|1970|pp=38-46}} Kalipso is ook ’n voorbeeld van swak gasvriendskap omdat sy Odusseus nie toelaat om haar eiland te verlaat nie.{{Sfn|Thornton|1970|pp=38-46}} ’n Verdere belangrike faktor in gasvriendskap is dat koningskap vrygewigheid impliseer. Daar word aanvaar dat ’n koning die middele het om ’n vrygewige gasheer te wees en meer vrygewig met sy eie besittings is.{{Sfn|Thornton|1970|pp=38-46}} Dit blyk die beste wanneer Odusseus, as bedelaar vermom, vir Antinoös, een van die vryers, om kos smeek en Antinoös hom weier. Odusseus sê in wese dat Antinoös, hoewel hy soos ’n koning lyk, ver van ’n koning is omdat hy nie vrygewig is nie.{{Sfn|Lattimore|1975|loc=17.415-444}} Volgens J. B. Hainsworth volg gasvriendskap ’n baie bepaalde patroon:{{Sfn|Hainsworth|1972|pp=320-321}} # Die aankoms en ontvangs van die gas. # Die gas word gebaai of van skoon klere voorsien. # Die gas word van kos en drank voorsien. # Vrae mag aan die gas gestel word, en die gasheer behoort vermaak te verskaf. # Die gas moet ’n slaapplek kry, en sowel die gas as die gasheer gaan slaap. # Die gas en die gasheer ruil geskenke uit, die gas word ’n veilige reis huis toe gegun en hy vertrek. ’n Verdere belangrike faktor van gasvriendskap is om die gas nie langer te hou as wat hy wil bly nie, en ook om sy veiligheid te waarborg solank hy ’n gas in die gasheer se huis is.{{Sfn|Reece|1993}}{{Sfn|Edwards|1992|pp=284-330}} === Toetsing === [[Lêer:Odysseus und Penelope (Tischbein).jpg|duimnael|Penelope ondervra Odusseus om sy identiteit te bewys; skildery van 1802 deur Johann Heinrich Wilhelm Tischbein.]] Nog ’n tema deur die ''Odusseia'' heen is toetsing.{{Sfn|Thornton|1970|pp=47-51}} Dit gebeur op twee afsonderlike maniere: Odusseus toets die lojaliteit van ander, en ander toets Odusseus se identiteit. ’n Voorbeeld van Odusseus wat ander se lojaliteit toets, is wanneer hy huis toe kom.{{Sfn|Thornton|1970|pp=47-51}} In plaas daarvan om sy identiteit dadelik bekend te maak, arriveer hy as bedelaar vermom en bepaal hy dan wie in sy huis aan hom getrou gebly het en wie die vryers gehelp het. Nadat Odusseus sy ware identiteit bekend gemaak het, toets die karakters sy identiteit om te sien of hy werklik is wie hy sê hy is.{{Sfn|Thornton|1970|pp=47-51}} Penelope toets byvoorbeeld Odusseus se identiteit deur te sê dat sy die bed na die ander kamer sal laat skuif. Dit is ’n moeilike taak, want dit is uit ’n lewende boom gemaak wat afgekap sou moes word – ’n feit wat net die werklike Odusseus sou ken, en wat sy identiteit dus bewys.{{Sfn|Thornton|1970|pp=47-51}} Toetsing het ook ’n baie bepaalde tipetoneel wat daarmee gepaard gaan. Die toetsing van ander volg deur die hele epos ’n tipiese patroon:{{Sfn|Thornton|1970|pp=47-51}}{{Sfn|Edwards|1992|pp=284-330}} # Odusseus is huiwerig om ander se lojaliteit te bevraagteken. # Odusseus toets ander se lojaliteit deur hulle uit te vra. # Die karakters antwoord op Odusseus se vrae. # Odusseus maak sy identiteit bekend. # Die karakters toets Odusseus se identiteit. # Emosies loop hoog by die herkenning van Odusseus, gewoonlik geweeklaag of vreugde. # Ten slotte werk die versoende karakters saam. === Voortekens === [[Lêer:Odysseus and Euryclea by Johann Heinrich Wilhelm Tischbein.jpg|duimnael|regs|''Odusseus en Eurukleia'' deur Johann Heinrich Wilhelm Tischbein.]] Voortekens kom gereeld in die ''Odusseia'' voor. In die epiese gedig behels hulle dikwels voëls.{{Sfn|Thornton|1970|pp=52-57}} Volgens Thornton is dit die belangrikste wie elke voorteken ontvang en op watter manier dit hom voordoen. Voëlvoortekens word byvoorbeeld aan Telemachos, Penelope, Odusseus en die vryers getoon.{{Sfn|Thornton|1970|pp=52-57}} Telemachos en Penelope ontvang hul voortekens ook in die vorm van woorde, genies en drome.{{Sfn|Thornton|1970|pp=52-57}} Odusseus is egter die enigste karakter wat donderweer of weerlig as voorteken ontvang.{{Sfn|Lattimore|1975|loc=20.103-104}}{{Sfn|Lattimore|1975|loc=21.414}} Thornton beklemtoon dit as belangrik omdat weerlig, as simbool van Zeus, Odusseus se koningskap verteenwoordig.{{Sfn|Thornton|1970|pp=52-57}} Odusseus word deur sowel die ''Ilias'' as die ''Odusseia'' heen met Zeus verbind.{{Sfn|Kundmueller|2013|p=7}} Voortekens is nog ’n voorbeeld van ’n tipetoneel in die ''Odusseia''. Twee belangrike dele van ’n voortekentoneel is die ''herkenning'' van die voorteken, gevolg deur die ''interpretasie'' daarvan.{{Sfn|Thornton|1970|pp=52-57}} In die ''Odusseia'' toon al die voëlvoortekens – met die uitsondering van die eerste – groot voëls wat kleiner voëls aanval.{{Sfn|Thornton|1970|pp=52-57}}{{Sfn|Edwards|1992|pp=284-330}} By elke voorteken hoort ’n wens wat óf uitdruklik gestel word óf net geïmpliseer word.{{Sfn|Thornton|1970|pp=52-57}} Telemachos wens byvoorbeeld om wraak{{Sfn|Lattimore|1975|loc=2.143-145}} en dat Odusseus tuis sal wees,{{Sfn|Lattimore|1975|loc=15.155-159}} Penelope wens om Odusseus se terugkeer,{{Sfn|Lattimore|1975|loc=19.136}} en die vryers wens om Telemachos se dood.{{Sfn|Lattimore|1975|loc=20.240-243}} == Ontvangs == === Voorklassieke tydperk tot die laat oudheid === Homeros is in die Griekse samelewing wyd gevier as ’n indrukwekkend talentvolle en didaktiese digter wat gehore oor onderwerpe van filosofie tot wetenskap onderrig het.{{Sfn|Kim|2020|p=417}} Gehore is hoofsaaklik deur voordragte in sowel [[Argaïese Griekeland|Argaïese]] as [[Klassieke Griekeland]] aan die eposse blootgestel,{{Sfn|Dué|2020|p=6}} maar hul status onder gehore in die vroeë Argaïese tydperk (840-700 v.C.) is nie goed bekend nie.{{Sfn|Lamberton|2020|p=411}} Vakkundiges van minstens twee antieke biblioteke – die [[Biblioteek van Alexandrië]] en die Biblioteek van Pergamon{{Efn|Hierdie biblioteke was in die vroeë tweede eeu v.C. mededingers. Alexandrië het weens interne politieke onenigheid ’n uittog van geleerdes beleef. Die Romeinse Republiek het Pergamon in 133 v.C. oorgeneem.{{Sfn|Kim|2020|p=429}}}} – het antieke weergawes van die Homeriese eposse bestudeer.{{Sfn|Nagy|2020|p=92}} Onder die Alexandrynse vakkundiges was Zenodotos van Efese (vroeë derde eeu v.C.), Aristofanes van Bisantium (vroeë tweede eeu v.C.) en Aristarchos van Samothrake (middel van die tweede eeu v.C.).{{Sfn|Marks|2020|p=92}} Antieke vakkunde het ’n verskeidenheid onderwerpe ondersoek, waaronder narratiewe teenstrydighede.{{Sfn|Wilson|2020|p=315}} Allegorie was ’n besonder gewilde interpretasieskool{{Sfn|Wilson|2020|p=326}} wat, volgens Emily Wilson, vakkundiges in staat gestel het om "sin te maak van verwarrende of ontstellende tonele in die ''Odusseia''".{{Sfn|Wilson|2020|p=lxii}} Allegoriese argumente is ook gebruik om Homeros te verdedig teen bewerings dat hy die gode oneer aangedoen het{{Sfn|Clarke|1981|p=62}}{{Sfn|Browning|1992|p=134}} – ’n kritiek wat veral deur die vyfde- of sesde-eeuse v.C. filosoof [[Xenophanes]] uitgespreek is{{Sfn|Christensen|2020a|p=126}} – maar Alexandrynse vakkundiges het dit as te gerieflik verwerp.{{Sfn|Browning|1992|p=134}} Die Pergameense geleerde Krates van Mallos het die eposse ondersoek as draers van allegoriese insig in kosmologie en geografie.{{Sfn|Kim|2020|p=429}} Herakleitos (eerste eeu n.C.) en [[Porphyrius (filosoof)|Porphyrius]] (derde eeu n.C.) het ook allegoriese interpretasies geskryf.{{Sfn|Clarke|1981|p=62}}{{Sfn|Lamberton|1989|p=114}} In sy ''Homeriese vrae'' – die enigste omvattende werk oor Homeriese eksegese wat uit die oudheid behoue gebly het – het Porphyrius sy ontleding beperk tot vrae wat uit die Homeriese teks self opgeklaar kon word.{{Efn|Hierdie interpretasiebeginsel is veral deur Aristarchos van Samothrake toegepas;{{Sfn|Nünlist|2015|p=401}} of die eintlike spreuk wat Porphyrius gebruik het, {{Lang|grc|Hómēron ex Homḗrou saphēnízein}} (om Homeros uit Homeros te verklaar – dit wil sê, moenie elders na verklarings soek nie), ook aan Aristarchos toegeskryf kan word, word steeds gedebatteer.{{Sfn|Pfeiffer|1968|pp=225-227}}{{Sfn|Montanari|1997|pp=279-281}}{{Sfn|Nünlist|2015|p=385}}}}{{Sfn|Lamberton|1989|pp=108-109}} Hy sou hierdie metode later laat vaar ten gunste van ’n allegoriese benadering in sy latere werk ''Oor die grot van die nimfe'', waarin hy die nimfe se grotte as ’n voorstelling van die menslike lewe ondersoek het.{{Sfn|Pfeiffer|1968|p=226}}{{Sfn|Wilson|2020|p=326}} Herakleitos het aangevoer dat Telemachos se ontmoeting met Atena "die ontwikkeling van rasionaliteit" verteenwoordig namate hy ’n man word.{{Sfn|Wilson|2020|p=326}} Daar was baie antieke uitgawes van die Homeriese eposse, en die biblioteek van Alexandrië het ’n aantal daarvan besit.{{Sfn|Schironi|2020|p=114}} In materiaal wat uit die kommentaar van die eerste-eeuse v.C. geleerde Didumos afkomstig is, word antieke weergawes in "stadsuitgawes" en "individuele uitgawes" verdeel.{{Efn|Stadsuitgawes is wisselend ''ekdoseis kata poleis'', ''apo tōn poleōn'' of ''politikai'' genoem; individuele uitgawes was ''ekdoseis kat’andra''.{{Sfn|Kim|2020|p=112}}}} Stadsuitgawes is waarskynlik binne die stad geskep (miskien as "amptelike" weergawes), terwyl individuele uitgawes onafhanklik deur geleerdes voorberei is.{{Sfn|Schironi|2020|p=112}} Hy noem individuele weergawes wat aan Antimachos, Aristofanes van Bisantium, Sosigenes,{{Sfn|Schironi|2020|p=112}} Rhianos van Kreta, Kallistratos en Filemon behoort het.{{Sfn|Schironi|2020|p=112}} Stadsuitgawes is bekend vir Aiolis, Argos, [[Siprus]] en [[Marseille]].{{Efn|Hulle is onderskeidelik {{Lang|grc|hē Aiolikē}} (of {{Lang|grc|hē Aiolis}}), {{Lang|grc|hē Argolis}}, {{Lang|grc|hē Kypria}} en {{Lang|grc|hē Massaliōtikē}} genoem.{{Sfn|West|2001|p=67 n. 67}}}}{{Sfn|Schironi|2020|p=112}} Sowel die ''Ilias'' as die ''Odusseia'' was skooltekste op plekke waar Grieks gepraat is.{{Sfn|Lamberton|2010|pp=449-452}}{{Sfn|Browning|1992|pp=134-148}} Hulle was waarskynlik deel van die leerplan vir die elite van klassieke [[Athene]]{{Sfn|Kim|2020|pp=411, 417}} en in die [[Romeinse Ryk]]. Hulle is as leersaam vir retoriese vaardigheid{{Sfn|Kim|2020|p=431}}{{Efn|Homeros is deur die oudheid heen herhaaldelik "die vader van die redekuns" genoem, onder meer deur Telefos van Pergamon.{{Sfn|Lamberton|1989|pp=135-136}}}} en vir leeswerk beskou.{{Efn|Robert Browning skryf: "Dit mag vandag vreemd lyk dat kinders die leeskuns geleer word uit gedigte wat in ’n taalvorm saamgestel is wat niemand werklik gepraat het of ooit gepraat het nie, maar die Griekse samelewing was nie die enigste wat hulle so geleer het nie."{{Sfn|Browning|1992|p=134}}}} Die Trojaanse Oorlog en sy deelnemers was reeds belangrike mitologiese en historiese verwysings vir die Romeinse Ryk,{{Sfn|Lamberton|2020|p=417}} en die Romeine het Homeros geredelik in hul kultuur opgeneem en die epos oos en wes versprei.{{Sfn|Lamberton|2020|p=411}} [[Alexander die Grote]] se verowerings het [[Hellenistiese tydperk|Hellenistiese]] kulturele invloed deur die oostelike Middellandse See versprei, en die werk is deur elke skoolkind in die Griekse wêreld gelees.{{Sfn|Pache|Dué|Lupack|Lamberton|2020|p=417}} Teen die sesde eeu het die Homeriese gedigte ’n kanonieke plek binne die instellings van antieke Athene gehad.{{Sfn|Davison|1955|pp=7-8}} Die Atheense tiran Peisistratos of sy seun Hipparchos het ’n burgerlike en godsdienstige fees, die Panatenaia, ingestel wat waarskynlik voordragte van Homeriese poësie ingesluit het;{{Sfn|Davison|1955|pp=9-10}}{{Sfn|Kim|2020|p=420}}{{Efn|Mary Ebbott skryf: "Antieke bronne dui daarop dat rapsode van minstens die laat sesde eeu tot die laat vierde eeu v.C. in 'musiekwedstryde' (''mousikoi agōnes'') by die Panatenaia opgetree het."{{Sfn|Ebbott|2020|p=13}}}} ’n "korrekte" weergawe moes voorgedra word, wat moontlik daarop dui dat ’n weergawe van die teks gekanoniseer is.{{Sfn|Wilson|2018|p=21}}{{Efn|Volgens Mary Ebbott het rapsode gedeeltes uit die ''Ilias'' en die ''Odusseia'' voorgedra, wat mettertyd daartoe bygedra het dat Atheners net daardie gedigte as Homeros se werk beskou het.{{Sfn|Ebbott|2020|p=13}}}} Hulle het moontlik net gedeeltes van die gedigte voorgedra,{{Sfn|Ebbott|2020|p=13}} en dit is onwaarskynlik dat dit sonder onderbreking voorgedra is.{{Sfn|Fantuzzi|Tsagalis|2015a|p=15}} Trufiodoros het ’n lipogrammatiese ''Odusseia'' geskryf waarin elke boek doelbewus ’n ander enkele letter van die Griekse alfabet weggelaat het.<ref name="suda" /> === Ná die klassieke tydperk === [[Lêer:Odyssey manuscript.jpg|duimnael|Homeros, ''Odusseia'', manuskrip, 3de kwartaal van die 15de eeu (Britse Biblioteek).]] Buite die klassieke oudheid en tot in die Bisantynse tydperk het die verspreiding van die Griekse taal – en die gevolglike interne vertaling van die Homeriese tekste soos dit versprei het – die ''Odusseia'' se relevansie en status behou.{{Efn|Sommige vakkundiges voer aan dat godsdienstige spanning in hierdie tydperk deur die verspreiding van die [[Christendom]] veroorsaak is omdat Homeros toenemend as [[Paganisme|heidens]] beskou is, maar daar is geen akademiese eenstemmigheid nie.{{Sfn|Mavroudi|2020a|pp=445-446}}}} Armstrong sê die ''Ilias'' en die ''Odusseia'' sou andersins uit die kennis kon verdwyn het, en noem ''[[Beowulf]]'' as voorbeeld van so ’n lot.{{Sfn|Armstrong|2025|p=6}} Die ortodokse Bisantynse siening was dat Homeros die twee eposse saam met die ''Homeriese himnes'' en die ''Batrachomyomachia'' geskryf het, met ’n mate van filologiese skeptisisme oor laasgenoemde.{{Sfn|Mavroudi|2020a|p=444}} Die twee eposse is deur die [[Middeleeue]] heen wyd bestudeer en as skooltekste in die [[Bisantynse Ryk]] gebruik.{{Sfn|Lamberton|2010|pp=449-452}}{{Sfn|Browning|1992|pp=134-148}} Homeriese Grieks was vir Bisantynse studente moeilik en het parateks vereis om grammatikale en mitologiese verwysings te verduidelik.{{Sfn|Browning|1992|pp=136-137}} Baie van die Bisantynse vakkunde wat behoue gebly het, was oorspronklik as onderrigmateriaal bedoel.{{Sfn|Mavroudi|2020a|p=446}}{{Efn|Een werk van ’n anonieme Bisantynse geleerde het behoue gebly (in 1983 as ''Homeriese epimerismes'' gepubliseer), waarskynlik uit die middel van die 9de eeu.{{Sfn|Dyck|1983|p=7}}{{Sfn|Browning|1992|p=137}}}} Studente het waarskynlik nie fisiese eksemplare van die eposse gehad nie, maar sekere manuskripte is moontlik aan talentvolle studente beskikbaar gestel. Hulle het hoofsaaklik deur diktee en herhaling geleer.{{Sfn|Browning|1992|pp=138-139}} Volgens Lamberton het die gehoor van die eposse in die middel-Bisantynse tydperk verander. Waar dit eens die domein van grammatici en studente was, het volwassenes hulle vir plesier begin lees en gewonder hoe die vertellings van die ''Ilias'' en die ''Odusseia'' met die wyer Trojaanse verhaal verband hou.{{Sfn|Browning|1992|p=140}} Die twaalfde-eeuse digter [[Johannes Tzetzes]] het ''Homeriese allegorieë'' vir die gemalin van [[Manuel I Komnenos]] geskryf, wat die ''Odusseia'' en ander tekste opgesom het.{{Sfn|Browning|1992|p=140}} Mavroudi sê Tzetzes se werk het kulturele begrippe uit die Homeriese en die Bisantynse tydperke verenig; Tzetzes het Manuel I met die koninklike figure Zeus en Agamemnon vergelyk{{Sfn|Mavroudi|2020a|p=447}} en Odusseus met ’n uitpeulende maag uitgebeeld.{{Sfn|Stanford|1968|p=254}} Bisantynse interpretasie is via Neo-Pythagoreïese en Neoplatoniese geleerdes deur Porphyrius se ''Homeriese vrae'' beïnvloed.{{Sfn|Browning|1992|p=135}}{{Sfn|Lamberton|1989|p=112}} Die Bisantynse geleerde en aartsbiskop Eustathios van Thessalonika (ca. 1115-1195/6 n.C.) het omvattende kommentare op albei Homeriese eposse geskryf wat deur latere geslagte as gesaghebbend beskou is;{{Sfn|Lamberton|2010|pp=449-452}}{{Sfn|Browning|1992|pp=134-148}} sy kommentaar op die ''Odusseia'' alleen beslaan bykans 2 000 oorgroot bladsye in ’n 20ste-eeuse uitgawe.{{Sfn|Lamberton|2010|pp=449-452}} Die eerste gedrukte uitgawe van die ''Odusseia'', die ''editio princeps'',{{Efn|Die ''Odusseia'' was nie die enigste teks in hierdie uitgawe nie: dit het al die werke bevat wat klassiek aan Homeros toegeskryf is – die ''Ilias'', die ''Batrachomyomachia'' en die ''Homeriese himnes''.{{Sfn|Wolfe|2020|p=491}} Maria Mavroudi skryf Demetrios se versameling van alle moontlike Homeriese tekste vir sy uitgawe toe aan Bisantynse geleerdes se belangstelling in die interpretasie van die tekste eerder as in debatte oor die outeurskap daarvan.{{Sfn|Mavroudi|2020a|p=444}}}} is in 1488 deur die Griekse geleerde Demetrios Chalkokondyles vervaardig, wat in Athene gebore is en in [[Konstantinopel]] studeer het.{{Sfn|Lamberton|2010|pp=449-452}}{{Sfn|Browning|1992|pp=134-148}} Sy uitgawe is in [[Milaan]] deur ’n Griekse drukker, Antonios Damilas, gedruk.{{Sfn|Browning|1992|pp=134-148}} === Vroegmodern === [[Lêer:Thomas Degeorge Ulysse.jpg|duimnael|''Odusseus en Telemachos maak Penelope se vryers dood'' deur Thomas Degeorge (1812).]] Tydens die twis tussen die Antiekes en die Modernes – ’n artistieke debat in Frankryk aan die einde van die 17de en die begin van die 18de eeu – was die ''Odusseia'' en die ''Ilias'' twee van die vernaamste onderwerpe. Die Homeriese tekste is deur die skrywers Jean Desmarets, Pierre Bayle en Charles Perrault gekritiseer;{{Sfn|Clarke|1981|p=122}} Howard Clarke sê Perrault het hom daarvan weerhou om die gedigte direk te veroordeel by gebrek aan ’n Franse epos, en het Homeros "rituele lof" toegeswaai deur hom die "Vader van al die Kunste" te noem. Onder die verdedigers van die eposse en van Homeros was [[Jean de La Fontaine]] en Nicolas Boileau-Despréaux.{{Sfn|Clarke|1981|p=122}} Die debat het in 1700 kortstondig bedaar en later weer opgevlam tussen die Franse geleerde Anne Dacier, ’n vertaler en onwrikbare verdediger van Homeros, en die voorstander van die Modernes, Antoine Houdar de la Motte.{{Sfn|Clarke|1981|p=123}} Dacier se Homeriese vertalings het ’n inleiding van 90 bladsye bevat wat die kritiek van Perrault en ander Modernes aangespreek het; Houdar de la Motte het in sy verkorte vertaling van Homeros geantwoord, en Dacier het ’n weerlegging van 600 bladsye gelewer. ’n Retoriese wapenstilstand is in 1716 aangekondig.{{Sfn|Candler Hayes|2025|p=165}} As deel van die twis het vrae ontstaan oor die tradisionele siening van Homeros as ’n enkele digter.{{Sfn|Dué|Marks|2020|pp=585-586}} François Hédelin, abbé d’Aubignac, het Homeros se volgehoue tema en sy taal gekritiseer en opgemerk dat niks van sy lewe bekend was nie.{{Sfn|Clarke|1981|p=150}} Perrault het aangevoer dat die eposse deur verskillende digters geskryf is, moontlik uit elke stad wat daarop aanspraak gemaak het dat Homeros daar gebore is, en toe saamgevoeg is; hy het die teorie aan die oorlede Hédelin toegeskryf.{{Sfn|Clarke|1981|p=154}} Richard Bentley het aangevoer dat die Atheense tiran Peisistratos vyfhonderd jaar ná die aanvanklike samestelling verskillende liedere saamgevoeg het.{{Sfn|Dué|Marks|2020|p=587}} Sy navorsing het ook getoon dat Homeriese Grieks nie soos die Grieks van die klassieke tydperk gelyk het nie.{{Sfn|Wilson|2020|p=xiii}} === Modern === In die vroeë 20ste eeu het Milman Parry en Albert Lord getoon dat ongeletterde sangers formuletaal kon benut om lang gedigte te improviseer, net soos die Homeriese Grieks.{{Sfn|Hall|2008|pp=20-21}} Van die 27 803 reëls in die oorspronklike tekste is sowat 9 200 herhalings, wat wissel van woordgroepe tot hele gedeeltes.{{Sfn|Clarke|1981|p=264}} Hul navorsing het beslissend getoon dat die Homeriese tekste as mondelinge digkuns gevorm het.{{Sfn|Thornton|1970|p=xi}} Parry en Lord het die Suid-Slawiese epiese tradisie ondersoek, geïnspireer deur die werk van die filoloog Matija Murko.{{Sfn|Hall|2008|pp=20-21}} Parry se doktorale proefskrif het tradisionele Homeriese epitete ondersoek en op die werk van die Franse taalkundige Antoine Meillet gesteun, maar hy het die belang daarvan eers ten volle begryp nadat hy saam met Lord veldwerk in [[Joego-Slawië]] gaan doen het.{{Sfn|Dué|Nagy|2020|p=590}}{{Efn|Parry is op 33-jarige ouderdom aan ’n toevallige skietwond in die bors oorlede.{{Sfn|Wilson|2020|p=xv}}}} Vakkunde het in die laat 20ste eeu toenemend interdissiplinêr geword en letterkundige navorsing met argeologiese en godsdienstige bevindinge saamgevoeg.{{Sfn|Bremer|de Jong|Kalff|1987|p=vii}} == Nalatenskap == Die invloed van die Homeriese tekste is moeilik om op te som weens die groot uitwerking wat hulle op die openbare verbeelding en op kulturele waardes gehad het.{{Sfn|Kenner|1971|p=50}} Die ''Odusseia'' en die ''Ilias'' het die grondslag gevorm van die opvoeding van lede van die antieke Mediterreense samelewing. Daardie leerplan is deur Westerse humaniste oorgeneem,{{Sfn|Hall|2008|p=25}} wat beteken die teks was so deel van die kulturele weefsel dat dit selfs dié beïnvloed het wat dit nie gelees het nie.{{Sfn|Ruskin|1869|p=17}} Robert Browning sê die vakkunde wat by die Biblioteek van Alexandrië oor die Homeriese eposse gedoen is, het "die grondslag gelê" vir "Europese geletterdheid en filologiese studies".{{Sfn|Browning|1992|p=134}} Die eposse merk die begin van die Westerse letterkundige tradisie en het, volgens Corinne Ondine Pache, ongeëwenaarde invloed.{{Sfn|Pache|2020|p=xxvii}} Die ''Odusseia'' weerklink al meer as ’n millennium lank in die skryfkuns; toe ''BBC Culture'' in 2018 kenners regoor die wêreld gepols het om die letterkunde se mees blywende verhaal te vind, was die ''Odusseia'' boaan die lys.{{Sfn|Haynes|2018}} === Vertalings === Livius Andronicus het ’n [[Latyn|Latynse]] vertaling, die ''Odusia'', gemaak.{{Sfn|von Albrecht|1997|pp=113-114}} Min is oor die volledige werk bekend, wat waarskynlik nie bloot ’n vertaling was nie,{{Sfn|Stanford|1968|p=268}} maar die fragmente wat behoue gebly het, is formeler as die oorspronklike, en hy het Homeriese beelde van een deel van die gedig na ’n ander oorgedra.{{Sfn|von Albrecht|1997|pp=114-115}} Livius se ''Odusia'' het mettertyd ’n skoolteks vir Latynse studente geword; Michael von Albrecht sê sy vertaling is in ’n jong [[Horatius]] "ingeslaan".{{Sfn|von Albrecht|1997|p=117}} Nicholas Sigeros het [[Francesco Petrarca|Petrarca]] in 1354 van manuskripte van die ''Ilias'' en die ''Odusseia'' voorsien.{{Efn|Petrarca het in ’n brief geskryf: "Homeros is stom vir my, of eerder, ek is doof vir hom. Tog geniet ek dit om net na hom te kyk, en dikwels sê ek, terwyl ek hom omhels en sug: 'O groot man, hoe gretig sou ek na jou wou luister.'" Hy het tevergeefs probeer om Grieks te leer.{{Sfn|Clarke|1981|pp=56-57}}}} Petrarca se korrespondent [[Giovanni Boccaccio]] het ’n monnik, Leontius Pilatus, oorreed om vertalings in Latynse prosa te maak; hy het die ''Ilias'' voltooi, maar die ''Odusseia'' net bykans klaargekry.{{Sfn|Clarke|1981|pp=56-57}} Gedrukte vertalings in moderne Europese tale het in die 16de eeu ’n oplewing in gewildheid beleef,{{Sfn|Wolfe|2020|p=495}} hoewel baie daarvan slegs gedeeltelike vertalings was.{{Sfn|Wolfe|2020|p=496}} Die gewildste uitgawe van die eeu was ’n woordelikse Latynse vertaling deur Andreas Divus.{{Sfn|Wolfe|2020|p=495}} Die eerste voltooide [[Italiaans]]e ''Odusseia'', deur Girolamo Baccelli in vrye vers geskryf, is in 1582 gepubliseer.{{Sfn|Wolfe|2020|p=497}} Die eerste voltooide [[Frans]]e vertaling is deur Salomon Certon in aleksandrynse koeplette saamgestel en in 1604 gedruk.{{Sfn|Wolfe|2020|p=496}} Dit het openbare guns verloor ná die [[Académie française]] se taalhervormings in die 1630's en 1640's.{{Sfn|Candler Hayes|2025|p=164}} Arthur Hall was die eerste wat Homeros in [[Engels]] vertaal het: sy vertaling van die eerste tien boeke van die ''Ilias'', wat in 1581 gepubliseer is,{{Sfn|Wolfe|2020|p=497}} het op ’n Franse weergawe gesteun.{{Sfn|Lawton|2020|p=598}} George Chapman het die eerste skrywer geword wat ’n vertaling van albei eposse in Engels voltooi het toe hy sy vertaling van die ''Odusseia'' klaargemaak het.{{Sfn|Clarke|1981|p=57}} Hierdie vertalings is in 1616 saam gepubliseer, maar het vroeër in aflewerings verskyn, en was die eerste moderne vertalings wat wye sukses behaal het.{{Sfn|Fay|1952|p=104}} Hy het die grootste deel van sy lewe aan die vertaling van Homeros gewerk,{{Sfn|Brammall|2018}} en sy werk het later [[John Keats]] se sonnet "On First Looking into Chapman's Homer" (1816) geïnspireer.{{Sfn|Grafton|Most|Settis|2010|p=331}} Emily Wilson skryf dat byna al die prominente vertalers van Grieks-Romeinse letterkunde mans was,{{Sfn|Wilson Guardian|2017}} en voer aan dat dit die algemene begrip van die ''Odusseia'' beïnvloed het.{{Sfn|Wilson|2018|p=86}}{{Efn|Wilson voer aan dat dit die vertelling belaai het met konnotasies wat nie in die oorspronklike teks voorkom nie. Sy sê byvoorbeeld verskeie vertalers het die taal wat gebruik word om te verwys na die slavinne wat met die vryers seks gehad het – die vroulike lidwoord ''hai'' ("daardie vroulike mense") – as "slette" of "hoere" vertolk.{{Sfn|Wilson|2017}}}} Johann Heinrich Voss se 18de-eeuse vertalings van die eposse tel onder sy bekendste werke{{Sfn|Curran|1996|pp=173-175}}{{Efn|Voss het ook ander klassieke werke vertaal en uiteindelik sy weergawe van die ''Odusseia'' hersien, maar dié is minder gunstig ontvang.{{Sfn|Curran|1996|pp=173-175}}}} en het die [[Duits]]e taal diepgaande beïnvloed.{{Sfn|Steiner|1975|p=266}} [[Johann Wolfgang von Goethe]] het Voss se vertalings transformerende meesterstukke genoem wat belangstelling in Duitse Hellenisme aangewakker het.{{Sfn|Steiner|1975|p=259}} Anne Dacier het die ''Ilias'' en die ''Odusseia'' in Franse prosa vertaal;{{Efn|Dacier se ''Ilias'' is krities goed ontvang; sy het historiese en taalkundige kommentaar daarby verskaf.{{Sfn|Candler Hayes|2025|p=168}}}} dié het onderskeidelik in 1711 en 1716 verskyn{{Sfn|Candler Hayes|2025|p=164}} en was tot die laat 18de eeu die standaard Franse Homeros-vertaling.{{Sfn|Candler Hayes|2025|p=176}} Antoine Houdar de La Motte, wat nie Grieks kon lees nie, het Dacier se ''Ilias'' gebruik om sy eie verkorte weergawe van die ''Ilias'' te maak, en het Homeros in die voorwoord gekritiseer.{{Sfn|Clarke|1981|p=123}}{{Efn|Houdar de la Motte se vertaling was veel korter en gemoderniseer. Sy bewering dat hy op Homeros verbeter het, het Dacier vertoorn, wat ’n weerlegging van 600 bladsye geskryf het.{{Sfn|Candler Hayes|2025|pp=164-165}}}} Dacier se vertaling van die ''Odusseia'' het Alexander Pope se vertaling van die 1720's diepgaande beïnvloed,{{Sfn|Armstrong|2018|p=225}}{{Efn|Dacier kon nie Engels praat nie en het op ’n swak vertaling gesteun om Pope se ''Odusseia'' te lees; sy het dit veroordeel in ’n voorwoord tot ’n nuwe weergawe van haar ''Ilias''. Pope het Dacier bewonder en was gekrenk, maar sy is in 1720 oorlede voordat hy kon reageer.{{Sfn|Candler Hayes|2025|p=176}}}} wat hy om finansiële redes jare ná sy ''Ilias'' vervaardig het.{{Sfn|Baines|2000|p=25}} Hy het twaalf boeke self vertaal en die ander twaalf tussen Elijah Fenton en William Broome verdeel; laasgenoemde het ook aantekeninge verskaf.{{Sfn|Gray|1984|p=108}}{{Sfn|Barnard|2003|p=509}} Dié inligting het uiteindelik uitgelek en sy reputasie en winste geskaad.{{Sfn|Damrosch|1987|p=59}} Die eerste ''Odusseia'' in [[Russies]] was moontlik Vasili Zjoekofski se vertaling van 1849 in heksameter.{{Sfn|Cooper|2007|p=196}}{{Sfn|UOM|2012}} Luo Niansheng het in die laat 1980's begin om die eerste ''Ilias'' in [[Chinees]] te vertaal, maar hy is in 1990 oorlede voordat hy dit kon voltooi; sy student Wang Huansheng het die projek voltooi en dit is in 1994 gepubliseer. Wang se ''Odusseia'' het drie jaar later gevolg.{{Sfn|Zhang|2021|pp=353-354}} === Letterkunde === [[Lêer:JoyceUlysses2.jpg|duimnael|Voorblad van [[James Joyce]] se ''Ulysses'' (1922).]] Die klassikus Edith Hall sê die ''Odusseia'' is beskou as "die geboorteplek self van literêre fiksie"; in [[T. E. Lawrence]] se inleiding tot die epos van 1932 het hy dit "die grootste roman wat ooit geskryf is" genoem.{{Sfn|Hall|2008|p=46}} Dit word deur Westerse letterkundige kritici wyd as ’n tydlose klassieke werk beskou,<ref name="worldhistory" /> en dit bly een van die oudste letterkundige werke wat gereeld deur Westerse lesers gelees word.{{Sfn|North|2017}} Brian Stableford, wat dit as ’n soort voorloper van [[wetenskapsfiksie]] beskryf het, sê dit is meer as enige ander letterkundige werk as wetenskapsfiksie herverbeeld.{{Sfn|Stableford|2004|p=5}} In Canto XXVI van die ''[[Inferno (Dante)|Inferno]]'' ontmoet [[Dante Alighieri]] vir Odusseus in die agtste kring van die hel: Odusseus voeg ’n nuwe slot aan die epos toe waarin hy verder gaan avontuur soek en nie na Ithaka terugkeer nie.{{Sfn|Mayor|2000}} Edith Hall meen Dante se uitbeelding van Odusseus is verstaan as ’n manifestasie van [[Renaissance]]-[[kolonialisme]] en van die uitbeelding van die ander, met die sikloop wat "verhale van monsteragtige rasse aan die rand van die wêreld" verteenwoordig, en sy nederlaag wat "die Romeinse oorheersing van die westelike Middellandse See" simboliseer.{{Sfn|Reece|1993}} Sommige van Odusseus se avonture kom weer voor in die Arabiese verhale van Sindbad die Seeman.<ref name="britannica-sinbad" /><ref name="burton" /> Die Ierse skrywer [[James Joyce]] se epiese roman ''Ulysses'' (1922) is in ’n beduidende mate ’n herbewerking van die ''Odusseia'', wat Joyce in die [[Dublin]] van sy eie tyd geplaas het.<ref name="ellmann" /> Joyce het die figuur van Odusseus in Charles Lamb se ''Adventures of Ulysses'' teëgekom, ’n verwerking van die epiese gedig vir kinders, wat klaarblyklik die Latynse naam in Joyce se gedagtes gevestig het.{{Sfn|Gorman|1939|p=45}}{{Sfn|Jaurretche|2005|p=29}} ''Ulysses'' is in agtien afdelings ("episodes") verdeel wat ruweg op die vier-en-twintig boeke van die ''Odusseia'' afgebeeld kan word.<ref name="drabble" /> Joyce het beweer dat hy met die oorspronklike Homeriese Grieks vertroud was, maar dit is deur sommige vakkundiges betwis, wat sy swak begrip van die taal as teenbewys aanvoer.{{Sfn|Ames|2005|p=17}} Die boek, en veral die bewussynstroomprosa daarin, word wyd as grondleggend vir die [[Modernisme|modernistiese]] genre beskou.<ref name="williams" /> Joyce se gebruik van die mite het Joseph Campbell se ''The Hero with a Thousand Faces'' geïnspireer, wat aanvoer dat die meeste vertellings bewustelik of onbewustelik ’n "heldereis"-struktuur volg wat soortgelyk is aan dié van die ''Odusseia''. Campbell se ontleding het baie werke in die populêre kultuur sterk beïnvloed, maar die meeste vakkundiges beskou dit vandag as reduksionisties.<ref name="larsen" /><ref name="time-ulysses" /> Moderne skrywers het na die ''Odusseia'' teruggekeer om die gedig se vroulike karakters te belig. Die Kanadese skrywer [[Margaret Atwood]] het dele van die ''Odusseia'' vir haar novelle ''[[The Penelopiad]]'' (2005) verwerk. Die novelle fokus op Penelope en die twaalf slavinne wat aan die einde van die gedig opgehang word,<ref name="beard" /> ’n beeld wat Atwood bygebly het.<ref name="atwood-independent" /> Atwood se novelle lewer kommentaar op die oorspronklike teks, waarin Odusseus se geslaagde terugkeer na Ithaka die herstel van ’n [[patriargie|patriargale]] stelsel meebring.<ref name="atwood-independent" /> Net so besoek Madeline Miller se ''Circe'' (2018) die verhouding tussen Odusseus en Kirke op Aiaia opnuut.<ref name="guardian-circe" /> As leser was Miller gefrustreerd deur Kirke se gebrek aan motivering in die oorspronklike gedig en wou sy haar wispelturigheid verklaar.<ref name="npr-circe" /> Die roman verander die towenares se verandering van matrose in varke van ’n daad van kwaadwilligheid in een van selfverdediging, beïnvloed deur haar vorige ervaring met seksuele roofdiere.<ref name="nyt-circe" /> === Film en televisie === * ''L'Odissea'' (1911) is ’n Italiaanse stilfilm deur Giuseppe de Liguoro.<ref name="luzzi" /> * ''Ulysses'' (1954) is ’n Italiaanse verwerking met [[Kirk Douglas]] as Ulysses, Silvana Mangano as Penelope en Kirke, en [[Anthony Quinn]] as Antinoös.<ref name="wilsonherman" /> * ''L'Odissea'' (1968) is ’n Italiaans-Frans-Duits-Joego-Slawiese televisiereeks wat vir sy getroue weergawe van die oorspronklike epos geprys is.<ref name="morcillo" /> * ''Ulysses 31'' (1981-1982) is ’n Frans-Japannese animasiereeks vir televisie wat in die futuristiese 31ste eeu afspeel.<ref name="omc" /> * ''The Odyssey'' (1987) is ’n Australiese animasiefilm wat direk op video uitgereik is, vervaardig deur Burbank Films Australia, wat die ''Odusseia'' tot ’n verwerking van 55 minute vir kinders saamvat.<ref name="blanshard" /> * ''Nostos: The Return'' (1989) is ’n Italiaanse film oor Odusseus se tuiskoms. Dit is deur Franco Piavoli geregisseer, steun op visuele vertelling en fokus sterk op die natuur.<ref name="lapena" /> * ''Ulysses' Gaze'' (1995), geregisseer deur Theo Angelopoulos, bevat baie van die elemente van die ''Odusseia'' teen die agtergrond van die mees onlangse en die vorige Balkanoorloë.{{Sfn|Grafton|Most|Settis|2010|p=653}} * ''The Odyssey'' (1997) is ’n televisiereeks geregisseer deur Andrei Kontsjalofski, met [[Armand Assante]] as Odusseus en Greta Scacchi as Penelope.{{Sfn|Roman|2005|p=267}} * ''O Brother, Where Art Thou?'' (2000) is ’n misdaad-komediedrama wat deur die [[Coen-broers]] geskryf, vervaardig, mede-geredigeer en geregisseer is en baie los op Homeros se gedig gebaseer is.<ref name="siegel" /> * ''The Return'' (2024) is ’n film gebaseer op boeke 13-24, geregisseer deur Uberto Pasolini, met [[Ralph Fiennes]] as Odusseus en [[Juliette Binoche]] as Penelope.<ref name="variety" /> * ''[[The Odyssey]]'' (2026) is ’n film geskryf en geregisseer deur [[Christopher Nolan]], met [[Matt Damon]] as Odusseus en [[Anne Hathaway]] as Penelope.<ref name="deadline" /><ref name="radiotimes" /> === Opera en musiek === * ''Il ritorno d'Ulisse in patria'', wat in 1640 vir die eerste keer opgevoer is, is ’n [[opera]] deur [[Claudio Monteverdi]] wat op die tweede helfte van die ''Odusseia'' gebaseer is.<ref name="npr-monteverdi" /> * [[Gabriel Fauré]] se opera ''Pénélope'', wat eweneens op die latere gedeeltes van die ''Odusseia'' gebaseer is, het in 1913 première gehad.<ref name="berry" /> * Rolf Riehm het ’n opera oor die mite gekomponeer, ''Sirenen – Bilder des Begehrens und des Vernichtens'' ("Sirenes: Beelde van begeerte en vernietiging"), wat in 2014 by die Frankfurtse Opera première gehad het.<ref name="griffel" /> * Robert W. Smith se tweede simfonie vir konsertorkes, ''The Odyssey'', vertel vier van die vernaamste hoogtepunte van die verhaal in die werk se vier bewegings: "The Iliad", "The Winds of Poseidon", "The Isle of Calypso" en "Ithaca".<ref name="alfred" /> * Jean-Claude Gallotta se ballet ''Ulysse''<ref name="lemoal" /> is op sowel die ''Odusseia'' as James Joyce se ''Ulysses'' gebaseer.<ref name="romaeuropa" /> * Jorge Rivera-Herrans se deurgesongde werk ''Epic: The Musical'' vertel die verhaal van die ''Odusseia'' oor die loop van nege "sagas", wat by die einde van die Trojaanse Oorlog begin en tot by Odusseus se tuiskoms op Ithaka strek.<ref name="troysaga" /><ref name="musicreview" /> === Wetenskappe === Die psigiater Jonathan Shay het twee boeke geskryf, ''Achilles in Vietnam: Combat Trauma and the Undoing of Character'' (1994)<ref name="achilles" /> en ''Odysseus in America: Combat Trauma and the Trials of Homecoming'' (2002),<ref name="odysseus-america" /> wat die ''Ilias'' en die ''Odusseia'' in verband bring met [[Posttraumatiese stressteuring|posttraumatiese stresversteuring]] en morele besering soos dit in die rehabilitasiegeskiedenisse van veterane met gevegservaring voorkom. == Aantekeninge == {{Notelist}} == Verwysings == {{Verwysings|30em|verwysings= <ref name="The Odyssey 2003">D.C.H. Rieu se inleiding tot ''The Odyssey'' (Penguin, 2003), bl. ''xi''.</ref> <ref name="fox">{{Citation |title=The Classical World: An Epic History from Homer to Hadrian |last=Fox |first=Robin Lane |page=19 |publisher=Basic Books |year=2006 |isbn=046502496 }}</ref> <ref name="bbc">{{Cite web |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-44779492?SThisFB= |title=Oldest extract of Homer's Odyssey found |access-date=21 Julie 2019 |work=[[BBC]] |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200523135046/https://www.bbc.com/news/world-europe-44779492?SThisFB= |archive-date=23 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> <ref name="herodotos">[[Herodotos]], ''Historiae'', 2.116.</ref> <ref name="strabo">[[Strabo]], ''Geographica'', 1.2.15, aangehaal in {{Harvnb|Finley|1976|p=33}}.</ref> <ref name="greekmyths">{{Cite web |date=25 September 2020 |title=The Departure from Troy and the Raid on the Cicones: the end of all 'hard' work (Book IX) |url=https://www.greekmyths-interpretation.com/en/odyssey-cicones-interpretation/ |access-date=18 Julie 2026 |website=Greek Mythology Interpretation |language=en}}</ref> <ref name="christopoulos">{{Cite journal |last=Christopoulos |first=Ménélaos |date=8 Augustus 2019 |title=Formes de violence dans le monde d'Ulysse |url=https://shs.cairn.info/revue-dialogues-d-histoire-ancienne-2019-1-page-13 |journal=Dialogues d'histoire ancienne |language=fr |volume=451 |issue=1 |pages=13-22 |doi=10.3917/dha.451.0013 |issn=0755-7256}}</ref> <ref name="etymonline">{{Cite web |title=Calypso |url=https://www.etymonline.com/word/Calypso |website=Online Etymology Dictionary |language=en |access-date=16 September 2026}}</ref> <ref name="suda">[https://www.cs.uky.edu/~raphael/sol/sol-entries/tau/1111 Suda, Tryphiodorus] {{In lang|en}}</ref> <ref name="worldhistory">{{Cite web |last=Cartwright |first=Mark |date=15 Maart 2017 |title=Odyssey |url=http://www.worldhistory.org/Odyssey/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170704162738/http://www.ancient.eu/Odyssey/ |archive-date=4 Julie 2017 |access-date=29 Julie 2022 |publisher=World History Encyclopedia |language=en}}</ref> <ref name="britannica-sinbad">{{Cite web |title=Sinbad the Sailor |url=https://www.britannica.com/topic/Sindbad-the-Sailor |website=Encyclopedia Britannica |language=en |access-date=12 November 2024 |archive-date=9 Julie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190709135335/https://www.britannica.com/topic/Sindbad-the-Sailor |url-status=live}}</ref> <ref name="burton">{{Cite book |last=Burton |first=Richard |title=The Book of the Thousand Nights and a Night, Volume VI |date=1885 |publisher=The Burton Club |page=40 |url=https://ia801607.us.archive.org/34/items/arabiantranslat06burtuoft/arabiantranslat06burtuoft.pdf}}</ref> <ref name="ellmann">{{Cite book |last=Ellmann |first=Richard |title=James Joyce Ulysses, with Ulysses: A Short History by Richard Ellmann |publisher=Penguin |year=1968 |pages=705, 708-710}}</ref> <ref name="drabble">{{Cite encyclopedia |editor-last=Drabble |editor-first=Margaret |year=1995 |encyclopedia=The Oxford Companion to English Literature |entry=Ulysses |publisher=Oxford University Press |location=Oxford |isbn=978-0-19-866221-1 |page=1023}}</ref> <ref name="williams">{{Cite book |editor-last=Williams |editor-first=Linda R. |year=1992 |title=The Bloomsbury Guides to English Literature: The Twentieth Century |publisher=Bloomsbury |location=Londen |pages=108-109}}</ref> <ref name="larsen">{{Cite book |last1=Larsen |first1=Stephen |last2=Larsen |first2=Robin |title=Joseph Campbell: A Fire in the Mind |publisher=Inner Traditions |year=2002}}</ref> <ref name="time-ulysses">[https://time.com/archive/6858000/cinema-in-the-footsteps-of-ulysses/ "Cinema: In the Footsteps of Ulysses"], ''Time'', 18 Mei 1980.</ref> <ref name="beard">{{Cite news |last=Beard |first=Mary |date=28 Oktober 2005 |title=Review: Helen of Troy {{!}} Weight {{!}} The Penelopiad {{!}} Songs on Bronze |work=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/books/2005/oct/29/highereducation.classics |issn=0261-3077 |archive-date=26 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160326055559/http://www.theguardian.com/books/2005/oct/29/highereducation.classics |url-status=live}}</ref> <ref name="atwood-independent">{{Cite web |date=28 Oktober 2005 |title=Margaret Atwood: A personal odyssey and how she rewrote Homer |url=http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/features/margaret-atwood-a-personal-odyssey-and-how-she-rewrote-homer-322675.html |website=The Independent |language=en |archive-date=7 Julie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200707112443/https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/features/margaret-atwood-a-personal-odyssey-and-how-she-rewrote-homer-322675.html |url-status=live}}</ref> <ref name="guardian-circe">{{Cite web |date=21 April 2018 |title=Circe by Madeline Miller review – myth, magic and single motherhood |url=http://www.theguardian.com/books/2018/apr/21/circe-by-madeline-miller-review |website=The Guardian |language=en |archive-date=14 Junie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200614111203/https://www.theguardian.com/books/2018/apr/21/circe-by-madeline-miller-review |url-status=live}}</ref> <ref name="npr-circe">{{Cite news |title='Circe' Gets A New Motivation |url=https://www.npr.org/2018/04/15/602605359/circe-gets-a-new-motivation |website=NPR |language=en |archive-date=25 April 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180425180413/https://www.npr.org/2018/04/15/602605359/circe-gets-a-new-motivation |url-status=live}}</ref> <ref name="nyt-circe">{{Cite news |last=Messud |first=Claire |date=28 Mei 2018 |title=December's Book Club Pick: Turning Circe Into a Good Witch |language=en |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2018/05/28/books/review/circe-madeline-miller.html |issn=0362-4331 |archive-date=6 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200906104718/https://www.nytimes.com/2018/05/28/books/review/circe-madeline-miller.html |url-status=live}}</ref> <ref name="luzzi">{{Cite book |last=Luzzi |first=Joseph |url=https://books.google.com/books?id=EKPODwAAQBAJ&pg=PA11 |title=Italian Cinema from the Silent Screen to the Digital Image |publisher=Bloomsbury Publishing |year=2020 |isbn=9781441195616}}</ref> <ref name="wilsonherman">{{Cite book |last1=Wilson |first1=Wendy S. |last2=Herman |first2=Gerald H. |url=https://books.google.com/books?id=wR1ru604KPYC&pg=PA3 |title=World History On The Screen: Film And Video Resources, grade 10-12 |publisher=Walch Publishing |year=2003 |isbn=978-0-8251-4615-2 |page=3 |archive-date=5 Januarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200105061127/https://books.google.com/books?id=wR1ru604KPYC&pg=PA3 |url-status=live}}</ref> <ref name="morcillo">{{Cite book |last1=Garcia Morcillo |first1=Marta |last2=Hanesworth |first2=Pauline |last3=Lapeña Marchena |first3=Óscar |url=https://books.google.com/books?id=DaugBgAAQBAJ&pg=PA139 |title=Imagining Ancient Cities in Film: From Babylon to Cinecittà |date=11 Februarie 2015 |publisher=Routledge |isbn=978-1-135-01317-2 |page=139}}</ref> <ref name="omc">{{Cite web |title=Ulysses 31 [Ulysse 31] |url=http://omc.obta.al.uw.edu.pl/myth-survey/item/343 |access-date=8 Junie 2024 |website=Our Mythical Childhood Survey |language=en |archive-date=8 Junie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240608213930/http://omc.obta.al.uw.edu.pl/myth-survey/item/343 |url-status=live}}</ref> <ref name="blanshard">{{Cite book |last=Blanshard |first=Alastair J. L. |title=Hellas on Screen: Cinematic Receptions of Ancient History, Literature and Myth |publisher=Bristol Classical Press |location=Londen |page=45 |year=2009 |isbn=9780715637746}}</ref> <ref name="lapena">{{Cite book |last=Lapeña Marchena |first=Óscar |year=2018 |chapter=Ulysses in the Cinema: The Example of ''Nostos, il ritorno'' (Franco Piavoli, Italy, 1990) |chapter-url=https://books.google.com/books?id=N78-DwAAQBAJ&pg=PA98 |editor-last=Rovira Guardiola |editor-first=Rosario |title=The Ancient Mediterranean Sea in Modern Visual and Performing Arts: Sailing in Troubled Waters |location=Londen |publisher=Bloomsbury Academic |page=98 |isbn=978-1-4742-9859-9}}</ref> <ref name="siegel">{{Cite journal |last=Siegel |first=Janice |date=2007 |title=The Coens' O Brother, Where Art Thou? and Homer's Odyssey |url=https://muse.jhu.edu/article/247584 |journal=Mouseion: Journal of the Classical Association of Canada |language=en |volume=7 |issue=3 |pages=213-245 |doi=10.1353/mou.0.0029 |issn=1913-5416 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200806081425/https://muse.jhu.edu/article/247584 |archive-date=6 Augustus 2020 |url-status=live}}</ref> <ref name="variety">{{Cite web |url=https://variety.com/2022/film/global/juliette-binoche-ralph-fiennes-the-return-pasolini-1235243530 |title='English Patient' Stars Juliette Binoche, Ralph Fiennes Will Reunite in 'The Return,' a Gritty Take on 'The Odyssey' |website=Variety |date=28 April 2023 |first=Manori |last=Ravindran |language=en |access-date=3 Junie 2023 |archive-date=16 Februarie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230216174050/https://variety.com/2022/film/global/juliette-binoche-ralph-fiennes-the-return-pasolini-1235243530/ |url-status=live}}</ref> <ref name="deadline">{{Cite web |last=Grobar |first=Matt |date=23 Desember 2024 |title=Christopher Nolan's Next Film Is An Adaptation Of Homer's 'The Odyssey,' Universal Reveals |url=https://deadline.com/2024/12/christopher-nolan-the-odyssey-confirmed-directors-new-film-universal-1236241340/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241223222535/https://deadline.com/2024/12/christopher-nolan-the-odyssey-confirmed-directors-new-film-universal-1236241340/ |archive-date=23 Desember 2024 |access-date=24 Desember 2024 |website=Deadline Hollywood |language=en}}</ref> <ref name="radiotimes">{{Cite web |title=The Odyssey cast: Full list of confirmed actors |url=https://www.radiotimes.com/movies/the-odyssey-cast/ |access-date=19 Julie 2026 |website=Radio Times |language=en}}</ref> <ref name="npr-monteverdi">{{Cite news |title=Monteverdi's 'The Return of Ulysses' |url=https://www.npr.org/2007/03/23/9078832/monteverdis-the-return-of-ulysses |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170224131808/http://www.npr.org/2007/03/23/9078832/monteverdis-the-return-of-ulysses |archive-date=24 Februarie 2017 |newspaper=NPR |language=en |date=23 Maart 2007}}</ref> <ref name="berry">{{Cite web |last=Berry |first=Mark |title=Pénélope at Bavarian State Opera |url=https://operatoday.com/2025/07/penelope-at-bavarian-state-opera/ |website=Opera Today |language=en}}</ref> <ref name="griffel">{{Cite book |last=Griffel |first=Margaret Ross |title=Operas in German: A Dictionary |publisher=Rowman & Littlefield |year=2018 |isbn=978-1-4422-4797-0 |page=448 |chapter=Sirenen |chapter-url=https://books.google.com/books?id=H-xEDwAAQBAJ&pg=PA448}}</ref> <ref name="alfred">{{Cite web |title=The Iliad (from The Odyssey (Symphony No. 2)) |url=https://www.alfred.com/the-iliad-from-the-odyssey-symphony-no-2/p/00-BDM00052/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200808130104/https://www.alfred.com/the-iliad-from-the-odyssey-symphony-no-2/p/00-BDM00052/ |archive-date=8 Augustus 2020 |website=alfred.com |language=en}}</ref> <ref name="lemoal">[https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k12005041/f629 Inskrywing ''Ulysse''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231125011539/https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k12005041/f629 |date=25 November 2023}}, Philippe Le Moal, ''Dictionnaire de la danse'', Éditions Larousse, 1999, {{ISBN|2035113180}}, bl. 507. {{In lang|fr}}</ref> <ref name="romaeuropa">[http://www.romaeuropa.net/archivio/eventi/ulysse/stile.html ''Esiste uno stile Gallotta?''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070401213110/http://www.romaeuropa.net/archivio/eventi/ulysse/stile.html |date=1 April 2007}}, deur Marinella Guatterini, 1994, op Romaeuropa se webwerf. {{In lang|it}}</ref> <ref name="troysaga">{{Cite web |last=Rabinowitz |first=Chloe |title=Epic: The Troy Saga Passes 3 Million Streams in First Week of Release |url=https://www.broadwayworld.com/article/EPIC-THE-TROY-SAGA-Passes-3-Million-Streams-in-First-Week-of-Release-20230104 |access-date=30 November 2024 |website=BroadwayWorld |date=4 Januarie 2023 |language=en |archive-date=13 November 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241113012848/https://www.broadwayworld.com/article/EPIC-THE-TROY-SAGA-Passes-3-Million-Streams-in-First-Week-of-Release-20230104 |url-status=live}}</ref> <ref name="musicreview">{{Cite web |last=McKinnon |first=Madeline |title=Music Review: 'Epic: The Musical' |url=https://ndsuspectrum.com/music-review-epic-the-musical/ |access-date=30 November 2024 |website=The Spectrum |language=en |archive-date=9 November 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241109021335/https://ndsuspectrum.com/music-review-epic-the-musical/ |url-status=live}}</ref> <ref name="achilles">{{Cite book |last=Shay |first=Jonathan |title=Achilles in Vietnam: Combat Trauma and the Undoing of Character |publisher=Scribner |year=1994 |isbn=978-0-684-81321-9}}</ref> <ref name="odysseus-america">{{Cite book |last=Shay |first=Jonathan |title=Odysseus in America: Combat Trauma and the Trials of Homecoming |location=New York |publisher=Scribner |year=2002 |isbn=978-0-7432-1157-4}}</ref> }} == Bibliografie == {{Refbegin|30em}} * {{Cite book |last=Anderson |first=Graham |year=2000 |title=Fairytale in the Ancient World |publisher=Routledge |isbn=978-0-415-23702-4 |url=https://books.google.com/books?id=B2DAAlUrbBIC}} * {{Cite book |last=Armstrong |first=Richard H. |year=2025 |chapter=Introduction |title=A Companion to the Translation of Classical Epic |editor-last=Armstrong |editor-first=Richard H. |editor-last2=Lianeri |editor-first2=Alexandra |publisher=Wiley |isbn=9781119094265}} * {{Cite book |last=Baines |first=Paul |title=The Complete Critical Guide to Alexander Pope |publisher=Routledge |year=2000 |isbn=0-203-16993-X |oclc=48139753}} * {{Cite book |last=Barnard |first=John |title=Alexander Pope: The Critical Heritage |date=2003 |publisher=Taylor and Francis |isbn=978-0-203-19423-2 |location=Hoboken}} * {{Cite book |last=Beck |first=Deborah |year=2020 |chapter=Speech |title=The Cambridge Guide to Homer |editor-last=Pache |editor-first=Corinne Ondine |editor-last2=Dué |editor-first2=Casey |editor-last3=Lupack |editor-first3=Susan |editor-last4=Lamberton |editor-first4=Robert |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-22564-9}} * {{Cite book |last1=Bremer |first1=Jan Maarten |last2=de Jong |first2=Irene |last3=Kalff |first3=Jurriaan |title=Homer: Beyond Oral Poetry |date=1987 |publisher=B.R. Grüner |isbn=978-90-6032-215-4}} * {{Cite book |last=Browning |first=Robert |year=1992 |chapter=The Byzantines and Homer |title=Homer's Ancient Readers: The Hermeneutics of Greek Epic's Earliest Exegetes |editor-last=Lamberton |editor-first=Robert |editor-last2=Keaney |editor-first2=John J. |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0-6916-5627-4}} * {{Cite book |last=Cairns |first=Douglas |year=2014 |title=Defining Greek Narrative |publisher=Edinburgh University Press |isbn=978-0-7486-8010-8}} * {{Cite book |last=Candler Hayes |first=Julie |year=2025 |chapter=Anne Dacier's Homer: Epic Force |title=A Companion to the Translation of Classical Epic |editor-last=Armstrong |editor-first=Richard H. |editor-last2=Lianeri |editor-first2=Alexandra |publisher=Wiley |isbn=9781119094265}} * {{Cite book |last=Carne-Ross |first=D. S. |year=1998 |chapter=The Poem of Odysseus |title=The Odyssey |translator-last=Fitzgerald |translator-first=Robert |publisher=Farrar, Straus and Giroux |isbn=978-0-374-52574-3}} * {{Cite book |last=Christensen |first=Joel P. |year=2020 |chapter=Gods and Goddesses |title=The Cambridge Guide to Homer |editor-last=Pache |editor-first=Corinne Ondine |editor-last2=Dué |editor-first2=Casey |editor-last3=Lupack |editor-first3=Susan |editor-last4=Lamberton |editor-first4=Robert |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-22564-9 |ref={{harvid|Christensen|2020a}}}} * {{Cite book |last=Clarke |first=Howard W. |title=The Art of the Odyssey |chapter=Appendix II: Translators and Translations |year=1967}} * {{Cite book |last=Clarke |first=Howard W. |title=Homer's Readers: A Historical Introduction to the Iliad and the Odyssey |publisher=University of Delaware Press |year=1981}} * {{Cite book |last=Damrosch |first=Leopold |url=https://archive.org/details/imaginativeworld0000damr/page/n5/mode/2up |title=The Imaginative World of Alexander Pope |date=1987 |publisher=University of California Press |isbn=978-0-520-05975-7}} * {{Cite book |last=de Jong |first=Irene J. F. |title=A Narratological Commentary on the Odyssey |year=2001 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-46478-9}} * {{Cite book |last=Dué |first=Casey |year=2020 |chapter=Introduction (Part I) |title=The Cambridge Guide to Homer |editor-last=Pache |editor-first=Corinne Ondine |editor-last2=Dué |editor-first2=Casey |editor-last3=Lupack |editor-first3=Susan |editor-last4=Lamberton |editor-first4=Robert |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-22564-9}} * {{Cite book |last1=Dué |first1=Casey |last2=Marks |first2=Jim |year=2020 |chapter=Homeric Question |title=The Cambridge Guide to Homer |editor-last=Pache |editor-first=Corinne Ondine |editor-last2=Dué |editor-first2=Casey |editor-last3=Lupack |editor-first3=Susan |editor-last4=Lamberton |editor-first4=Robert |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-22564-9}} * {{Cite book |last1=Dué |first1=Casey |last2=Nagy |first2=Gregory |year=2020 |chapter=Milman Parry |title=The Cambridge Guide to Homer |editor-last=Pache |editor-first=Corinne Ondine |editor-last2=Dué |editor-first2=Casey |editor-last3=Lupack |editor-first3=Susan |editor-last4=Lamberton |editor-first4=Robert |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-22564-9}} * {{Cite book |editor-last=Dyck |editor-first=Andrew R. |title=Epimerismi Homerici |date=1983 |publisher=De Gruyter |isbn=978-3-11-006556-5}} * {{Cite book |last=Ebbott |first=Mary |year=2020 |chapter=Homeric Epic in Performance |title=The Cambridge Guide to Homer |editor-last=Pache |editor-first=Corinne Ondine |editor-last2=Dué |editor-first2=Casey |editor-last3=Lupack |editor-first3=Susan |editor-last4=Lamberton |editor-first4=Robert |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-22564-9}} * {{Cite book |last1=Fantuzzi |first1=Marco |last2=Tsagalis |first2=Christos |year=2015 |chapter=Introduction |title=The Greek Epic Cycle and its Ancient Reception: A Companion |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-107-01259-2 |ref={{harvid|Fantuzzi|Tsagalis|2015a}}}} * {{Cite book |last=Finley |first=Moses |year=1976 |title=The World of Odysseus |publisher=Viking Compass |edition=hersiene}} * {{Cite book |last=Foley |first=John M. |title=How to Read an Oral Poem |date=2002 |publisher=University of Illinois Press |isbn=978-0-252-07082-2}} * {{Cite book |last=Fox |first=Robin Lane |year=2008 |chapter=Finding Neverland |title=Travelling Heroes in the Epic Age of Homer |publisher=Alfred A. Knopf}} * {{Cite book |last=Frame |first=Douglas |title=Hippota Nestor |year=2009 |publisher=Center for Hellenic Studies |url=https://chs.harvard.edu/read/frame-douglas-hippota-nestor-2 |archive-date=7 September 2025 |access-date=31 Julie 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250907060342/https://chs.harvard.edu/read/frame-douglas-hippota-nestor-2/ |url-status=live}} * {{Cite book |last=González |first=José M. |year=2020 |chapter=Homer and the Alphabet |title=The Cambridge Guide to Homer |editor-last=Pache |editor-first=Corinne Ondine |editor-last2=Dué |editor-first2=Casey |editor-last3=Lupack |editor-first3=Susan |editor-last4=Lamberton |editor-first4=Robert |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-22564-9}} * {{Cite book |last=Gorman |first=Herbert Sherman |year=1939 |title=James Joyce |publisher=Rinehart |url=https://archive.org/details/jamesjoyce00gorm/ |oclc=1035888158}} * {{Cite book |last1=Grafton |first1=Anthony |last2=Most |first2=Glenn W. |last3=Settis |first3=Salvatore |title=The Classical Tradition |year=2010 |publisher=The Belknap Press of Harvard University Press |isbn=978-0-674-03572-0}} * {{Cite book |last=Hall |first=Edith |year=2008 |title=The Return of Ulysses: A Cultural History of Homer's Odyssey |publisher=I. B. Tauris & Co. |isbn=978-1-84511-575-3}} * {{Cite book |last=Hardwick |first=Lorna |year=2025 |chapter=Between Translation and Reception |title=A Companion to the Translation of Classical Epic |editor-last=Armstrong |editor-first=Richard H. |editor-last2=Lianeri |editor-first2=Alexandra |publisher=Wiley |isbn=9781119094265}} * {{Cite book |last=Jaurretche |first=Colleen |year=2005 |title=Beckett, Joyce and the Art of the Negative |publisher=Rodopi |isbn=978-90-420-1617-0 |series=European Joyce Studies |volume=16 |url=https://books.google.com/books?id=__8cwVnwFEoC&pg=PA29}} * {{Cite book |last=Jones |first=Peter V. |title=Homer's Odyssey: A Companion to the English Translation of Richmond Lattimore |date=1996 |publisher=Bristol Classical Press |isbn=978-1-85399-038-0}} * {{Cite book |last=Karanika |first=Andromache |year=2020 |chapter=Similes |title=The Cambridge Guide to Homer |editor-last=Pache |editor-first=Corinne Ondine |editor-last2=Dué |editor-first2=Casey |editor-last3=Lupack |editor-first3=Susan |editor-last4=Lamberton |editor-first4=Robert |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-22564-9}} * {{Cite book |last=Kenner |first=Hugh |year=1971 |title=The Pound Era |publisher=University of California Press}} * {{Cite book |last=Kim |first=Lawrence |year=2020 |chapter=Homer in Antiquity |title=The Cambridge Guide to Homer |editor-last=Pache |editor-first=Corinne Ondine |editor-last2=Dué |editor-first2=Casey |editor-last3=Lupack |editor-first3=Susan |editor-last4=Lamberton |editor-first4=Robert |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-22564-9}} * {{Cite book |last=Lamberton |first=Robert |title=Homer the Theologian: Neoplatonist Allegorical Reading and the Growth of the Epic Tradition |date=1989 |publisher=University of California Press |isbn=978-0-520-06622-9}} * {{Cite book |last=Lamberton |first=Robert |year=2010 |chapter=Homer |title=The Classical Tradition |editor-last=Grafton |editor-first=Anthony |editor-last2=Most |editor-first2=Glenn W. |editor-last3=Settis |editor-first3=Salvatore |publisher=The Belknap Press of Harvard University Press |isbn=978-0-674-03572-0}} * {{Cite book |last=Lamberton |first=Robert |year=2020 |chapter=Introduction (Part III) |title=The Cambridge Guide to Homer |editor-last=Pache |editor-first=Corinne Ondine |editor-last2=Dué |editor-first2=Casey |editor-last3=Lupack |editor-first3=Susan |editor-last4=Lamberton |editor-first4=Robert |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-22564-9}} * {{Cite book |last=Lattimore |first=Richmond |year=1951 |title=The Iliad of Homer |publisher=The University of Chicago Press}} * {{Cite book |last=Lattimore |first=Richmond |year=1975 |title=The Odyssey of Homer |publisher=Harper & Row}} * {{Cite book |last=Lawton |first=David |year=2020 |chapter=Shakespeare and Homer |title=The Cambridge Guide to Homer |editor-last=Pache |editor-first=Corinne Ondine |editor-last2=Dué |editor-first2=Casey |editor-last3=Lupack |editor-first3=Susan |editor-last4=Lamberton |editor-first4=Robert |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-22564-9}} * {{Cite book |last=Marks |first=Jim |year=2020 |chapter=Epic Traditions |title=The Cambridge Guide to Homer |editor-last=Pache |editor-first=Corinne Ondine |editor-last2=Dué |editor-first2=Casey |editor-last3=Lupack |editor-first3=Susan |editor-last4=Lamberton |editor-first4=Robert |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-22564-9}} * {{Cite book |last=Martin |first=Richard P. |year=2020 |chapter=Homer in a World of Song |title=The Cambridge Guide to Homer |editor-last=Pache |editor-first=Corinne Ondine |editor-last2=Dué |editor-first2=Casey |editor-last3=Lupack |editor-first3=Susan |editor-last4=Lamberton |editor-first4=Robert |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-22564-9}} * {{Cite book |last=Mavroudi |first=Maria |year=2020 |chapter=Homer in Greece from the End of Antiquity: The Byzantine Reception of Homer and His Export to Other Cultures |title=The Cambridge Guide to Homer |editor-last=Pache |editor-first=Corinne Ondine |editor-last2=Dué |editor-first2=Casey |editor-last3=Lupack |editor-first3=Susan |editor-last4=Lamberton |editor-first4=Robert |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-22564-9 |ref={{harvid|Mavroudi|2020a}}}} * {{Cite book |last=Mayor |first=Adrienne |year=2000 |title=The First Fossil Hunters: Paleontology in Greek and Roman Times |publisher=Princeton University Press}} * {{Cite book |last=Monro |first=David |year=1901 |title=Homer's Odyssey: Books XIII-XXIV |publisher=Clarendon Press}} * {{Cite book |last=Montanari |first=Franco |date=1997 |chapter=The Fragments of Hellenistic Scholarship |editor-last=Most |editor-first=Glenn W. |title=Collecting Fragments / Fragmente sammeln |pages=273-288 |series=Aporemata |volume=1 |publisher=Vandenhoeck & Ruprecht |place=Göttingen |isbn=978-3-525-25900-9}} * {{Cite book |last=Muellner |first=Leonard |year=2020 |chapter=Homeric Poetics |title=The Cambridge Guide to Homer |editor-last=Pache |editor-first=Corinne Ondine |editor-last2=Dué |editor-first2=Casey |editor-last3=Lupack |editor-first3=Susan |editor-last4=Lamberton |editor-first4=Robert |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-22564-9}} * {{Cite book |last=Myrsiades |first=Kostas |year=2019 |title=Reading Homer's Odyssey |publisher=Rutgers University Press |isbn=978-1-68448-136-1}} * {{Cite book |last=Nagy |first=Gregory |year=2020 |chapter=From Song to Text |title=The Cambridge Guide to Homer |editor-last=Pache |editor-first=Corinne Ondine |editor-last2=Dué |editor-first2=Casey |editor-last3=Lupack |editor-first3=Susan |editor-last4=Lamberton |editor-first4=Robert |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-22564-9}} * {{Cite book |last=Olson |first=S. Douglas |title=Blood and Iron: Stories and Storytelling in Homer's ''Odyssey'' |chapter=Book-Divisions in the ''Odyssey'' |pages=228-239 |series=Mnemosyne Supplements |volume=148 |date=1995 |publisher=E. J. Brill |place=Leiden |issn=0169-8958 |isbn=978-90-04-10251-4 |doi=10.1163/9789004329539_013}} * {{Cite book |last=Pache |first=Corinne Ondine |year=2020 |chapter=General Introduction |title=The Cambridge Guide to Homer |editor-last=Pache |editor-first=Corinne Ondine |editor-last2=Dué |editor-first2=Casey |editor-last3=Lupack |editor-first3=Susan |editor-last4=Lamberton |editor-first4=Robert |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-22564-9}} * {{Cite book |url=https://www.cambridge.org/core/product/identifier/9781139225649/type/book |title=The Cambridge Guide to Homer |date=2020 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-22564-9 |editor-last=Pache |editor-first=Corinne Ondine |editor-last2=Dué |editor-first2=Casey |editor-last3=Lupack |editor-first3=Susan |editor-last4=Lamberton |editor-first4=Robert |doi=10.1017/9781139225649}} * {{Cite book |last=Pfeiffer |first=Rudolf |title=History of Classical Scholarship: From the Beginnings to the End of the Hellenistic Age |date=1968 |publisher=Clarendon Press |isbn=978-0-19-814342-0 |url=https://archive.org/details/historyofclassic0000rudo/page/n7/mode/2up}} * {{Cite book |last=Reece |first=Steve |year=1993 |title=The Stranger's Welcome: Oral Theory and the Aesthetics of the Homeric Hospitality Scene |publisher=University of Michigan Press}} * {{Cite book |last=Roman |first=James W. |year=2005 |title=From Daytime to Primetime: The History of American Television Programs |publisher=Greenwood Publishing Group |isbn=978-0-313-31972-3 |url=https://books.google.com/books?id=h8AqrjoCueUC&pg=PA267}} * {{Cite book |last=Ruskin |first=John |year=1869 |title=The Mystery of Life and its Arts |publisher=John Wiley |location=New York |url=https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=njp.32101068585726&seq=29}} * {{Cite book |last=Schironi |first=Francesca |year=2020 |chapter=Early Editions |title=The Cambridge Guide to Homer |editor-last=Pache |editor-first=Corinne Ondine |editor-last2=Dué |editor-first2=Casey |editor-last3=Lupack |editor-first3=Susan |editor-last4=Lamberton |editor-first4=Robert |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-22564-9}} * {{Cite book |last=Stableford |first=Brian |title=Anatomy of Wonder: A Critical Guide to Science Fiction |date=2004 |publisher=Libraries Unlimited |isbn=978-1-59158-171-0 |editor-last=Barron |editor-first=Neil |edition=5de |chapter=The Emergence of Science Fiction, 1516-1914}} * {{Cite book |last=Stanford |first=W. B. |title=The Ulysses Theme: A Study in the Adaptability of the Traditional Hero |year=1968 |edition=2de |publisher=University of Michigan Press}} * {{Cite book |last=Steiner |first=George |title=After Babel: Aspects of Language and Translation |publisher=Oxford University Press |year=1975}} * {{Cite book |last=Taplin |first=Oliver |title=Homeric Soundings: The Shaping of the Iliad |date=1995 |publisher=Clarendon Press |isbn=978-0-19-815014-5 |edition=hersiene}} * {{Cite book |last=Thornton |first=Agathe |year=1970 |title=People and Themes in Homer's Odyssey |publisher=Methuen}} * {{Cite book |last=von Albrecht |first=Michael |title=A History of Roman Literature |date=1997 |publisher=Brill |isbn=978-90-04-10711-3 |url=https://archive.org/details/historyofromanli0001albr/page/114/mode/2up}} * {{Cite book |last=West |first=Martin L. |year=1997 |title=The East Face of Helicon: West Asiatic Elements in Greek Poetry and Myth |publisher=Clarendon Press}} * {{Cite book |last=West |first=Martin L. |date=2001 |title=Studies in the Text and Transmission of the Iliad |publisher=K. G. Saur |place=München |isbn=978-3-598-73005-4 |doi=10.1515/9783110963120}} * {{Cite book |last=Willcock |first=Malcolm L. |year=2007 |title=A Companion to The Iliad: Based on the Translation by Richmond Lattimore |publisher=Phoenix Books |isbn=978-0-226-89855-1}} * {{Cite book |last=Wilson |first=Emily |year=2018 |chapter=Introduction: When Was The Odyssey Composed? |title=The Odyssey |publisher=W. W. Norton & Company |isbn=978-0-393-08905-9}} * {{Cite book |last=Wilson |first=Emily |year=2020 |title=The Odyssey: A Norton Critical Edition |publisher=W. W. Norton and Company |isbn=9780393655063}} * {{Cite book |last=Wolfe |first=Jessica |year=2020 |chapter=Homer in Renaissance Europe (1488-1649) |title=The Cambridge Guide to Homer |editor-last=Pache |editor-first=Corinne Ondine |editor-last2=Dué |editor-first2=Casey |editor-last3=Lupack |editor-first3=Susan |editor-last4=Lamberton |editor-first4=Robert |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-22564-9}} {{Refend}} {{Refbegin|30em}} * {{Cite journal |last=Ames |first=Keri Elizabeth |year=2005 |title=Joyce's Aesthetic of the Double Negative and His Encounters with Homer's "Odyssey" |journal=European Joyce Studies |volume=16 |pages=15-48 |jstor=44871207 |issn=0923-9855}} * {{Cite journal |last=Armstrong |first=Richard H. |date=2018 |title=Review of Homer: The Odyssey |url=https://www.jstor.org/stable/26831950 |journal=Museum Helveticum |volume=75 |issue=2 |pages=225-226 |jstor=26831950 |issn=0027-4054}} * {{Cite journal |last=Bonifazi |first=Anna |date=2009 |title=Inquiring into Nostos and Its Cognates |journal=The American Journal of Philology |volume=130 |issue=4 |pages=481-510 |issn=0002-9475 |jstor=20616206}} * {{Cite journal |last=Brammall |first=Sheldon |date=1 Julie 2018 |title=Review: George Chapman: Homer's Iliad |journal=Translation and Literature |volume=27 |issue=2 |doi=10.3366/tal.2018.0339 |issn=0968-1361}} * {{Cite journal |last=Cooper |first=David L. |date=2007 |title=Vasilii Zhukovskii as a Translator and the Protean Russian Nation |url=https://www.jstor.org/stable/20620532 |journal=The Russian Review |volume=66 |issue=2 |pages=185-203 |doi=10.1111/j.1467-9434.2007.00437.x |jstor=20620532 |issn=0036-0341}} * {{Cite journal |last=Curran |first=Jane V. |date=1996 |title=Wieland's Revival of Horace |url=https://www.jstor.org/stable/30222268 |journal=International Journal of the Classical Tradition |volume=3 |issue=2 |pages=171-184 |doi=10.1007/BF02677914 |jstor=30222268 |issn=1073-0508}} * {{Cite news |last=Daley |first=Jason |date=11 Julie 2018 |title=Oldest Greek Fragment of Homer Discovered on Clay Tablet |url=https://www.smithsonianmag.com/smart-news/oldest-greek-fragment-homer-discovered-clay-tablet-180969602/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190123223253/https://www.smithsonianmag.com/smart-news/oldest-greek-fragment-homer-discovered-clay-tablet-180969602/ |archive-date=23 Januarie 2019 |access-date=29 Julie 2022 |work=Smithsonian |language=en}} * {{Cite journal |last=Davison |first=John A. |date=1955 |title=Peisistratus and Homer |journal=Transactions and Proceedings of the American Philological Association |volume=86 |pages=1-21 |doi=10.2307/283605 |issn=0065-9711 |jstor=283605}} * {{Cite journal |last=Edwards |first=Mark W. |date=1992 |title=Homer and the Oral Tradition |journal=Oral Tradition |volume=7 |issue=2 |pages=284-330}} * {{Cite journal |last=Fay |first=H. C. |date=1952 |title=George Chapman's Translation of Homer's 'Iliad' |url=https://www.jstor.org/stable/640882 |journal=Greece & Rome |volume=21 |issue=63 |pages=104-111 |doi=10.1017/S0017383500011578 |jstor=640882 |issn=0017-3835}} * {{Cite journal |last=Finkelberg |first=Margalit |date=2003 |title=Neoanalysis and Oral Tradition in Homeric Studies |journal=Oral Tradition |volume=18 |issue=1 |pages=68-69 |doi=10.1353/ort.2004.0014 |issn=1542-4308 |doi-access=free}} * {{Cite journal |last=Foley |first=John Miles |date=2007 |title="Reading" Homer through Oral Tradition |journal=College Literature |volume=34 |issue=2 |pages=1-28 |issn=0093-3139 |jstor=25115419}} * {{Cite journal |last=Gray |first=James |date=1984 |title="Postscript to the 'Odyssey'": Pope's Reluctant Debt to Milton |url=https://www.jstor.org/stable/24464409 |journal=Milton Quarterly |volume=18 |issue=4 |pages=105-116 |doi=10.1111/j.1094-348X.1984.tb00295.x |jstor=24464409 |issn=0026-4326}} * {{Cite journal |last=Hainsworth |first=J. B. |date=Desember 1972 |title=The Odyssey – Agathe Thornton: People and Themes in Homer's Odyssey |journal=The Classical Review |volume=22 |issue=3 |pages=320-321 |doi=10.1017/s0009840x00996720 |issn=0009-840X}} * {{Cite journal |last=Haslam |first=M. W. |date=1976 |title=Homeric Words and Homeric Metre: Two Doublets Examined |journal=Glotta |volume=54 |issue=3/4 |pages=201-211 |issn=0017-1298 |jstor=40266365}} * {{Cite web |last=Haynes |first=Natalie |date=22 Mei 2018 |title=The Greatest Tale Ever Told? |url=https://www.bbc.com/culture/article/20180521-the-greatest-tale-ever-told |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200619135051/https://www.bbc.com/culture/article/20180521-the-greatest-tale-ever-told |archive-date=19 Junie 2020 |website=BBC |language=en}} * {{Cite news |last=Higgins |first=Charlotte |date=13 November 2019 |title=From Carnage to a Camp Beauty Contest: The Endless Allure of Troy |url=http://www.theguardian.com/culture/2019/nov/13/carnage-camp-beauty-contest-endless-allure-troy-british-museum |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200109174814/https://www.theguardian.com/culture/2019/nov/13/carnage-camp-beauty-contest-endless-allure-troy-british-museum |archive-date=9 Januarie 2020 |work=The Guardian |language=en}} * {{Cite journal |last=Janko |first=Richard |year=2000 |title=Review: 'Dividing Homer: When and How were the Iliad and the Odyssey divided into songs?' |url=https://bmcr.brynmawr.edu/2000/2000.01.25/ |journal=Bryn Mawr Classical Review |issn=1055-7660 |archive-date=14 Junie 2025 |access-date=31 Julie 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250614170108/https://bmcr.brynmawr.edu/2000/2000.01.25/ |url-status=live}} * {{Cite journal |last=Jensen |first=Minne Skafte |year=1999 |title=Dividing Homer: When and How were the Iliad and the Odyssey divided into songs? |journal=Symbolae Osloenses |volume=74}} * {{Cite journal |last=Kundmueller |first=Michelle |date=2013 |title=Following Odysseus Home: an Exploration of the Politics of Honor and Family in the Iliad, Odyssey, and Plato's Republic |journal=American Political Science |pages=1-39 |url=https://ssrn.com/abstract=2301247}} * {{Cite journal |last=Most |first=Glenn W. |date=1989 |title=The Structure and Function of Odysseus' Apologoi |url=https://www.jstor.org/stable/284257 |journal=Transactions of the American Philological Association |volume=119 |pages=15-30 |doi=10.2307/284257 |jstor=284257 |issn=0360-5949}} * {{Cite journal |last1=Myrsiades |first1=Kostas |last2=Pinsker |first2=Sanford |date=1976 |title=A Bibliographical Guide to Teaching the Homeric Epics in College Courses |url=https://www.jstor.org/stable/25111144 |journal=College Literature |volume=3 |issue=3 |pages=237-259 |issn=0093-3139 |jstor=25111144}} * {{Cite news |last=North |first=Anna |date=20 November 2017 |title=Historically, men translated the Odyssey. Here's what happened when a woman took the job |url=https://www.vox.com/identities/2017/11/20/16651634/odyssey-emily-wilson-translation-first-woman-english |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200627123124/https://www.vox.com/identities/2017/11/20/16651634/odyssey-emily-wilson-translation-first-woman-english |archive-date=27 Junie 2020 |access-date=29 Julie 2022 |work=Vox |language=en}} * {{Cite journal |last=Nünlist |first=René |date=2015 |title=What does Ὅμηρον ἐξ Ὁμήρου σαφηνίζειν actually mean? |journal=Hermes |volume=143 |issue=4 |pages=385-403 |issn=0018-0777 |doi=10.25162/hermes-2015-0026 |jstor=43652974}} * {{Cite web |date=30 September 2012 |title=The Wanderings of a Translation: From Greek to German to Russian |work=Translation at Michigan |publisher=University of Michigan |url=https://sites.lsa.umich.edu/translation/2012/09/30/the-wanderings-of-a-translation-from-greek-to-german-to-russian/ |access-date=30 Julie 2025 |language=en |ref={{harvid|UOM|2012}} |archive-date=8 September 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250908133043/https://sites.lsa.umich.edu/translation/2012/09/30/the-wanderings-of-a-translation-from-greek-to-german-to-russian/ |url-status=live}} * {{Cite journal |last=Watkins |first=Calvert |date=1976 |title=Observations on the 'Nestor's Cup' Inscription |journal=Harvard Studies in Classical Philology |volume=80 |pages=25-40 |doi=10.2307/311231 |issn=0073-0688 |jstor=311231}} * {{Cite news |last=Wilson |first=Emily |date=7 Julie 2017 |title=Found in Translation: How Women are Making the Classics Their Own |url=https://www.theguardian.com/books/2017/jul/07/women-classics-translation-female-scholars-translators |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200729234906/https://www.theguardian.com/books/2017/jul/07/women-classics-translation-female-scholars-translators |archive-date=29 Julie 2020 |work=The Guardian |language=en |issn=0261-3077 |ref={{harvid|Wilson Guardian|2017}}}} * {{Cite magazine |last=Wilson |first=Emily |date=8 Desember 2017 |title=A Translator's Reckoning With the Women of The Odyssey |url=https://www.newyorker.com/books/page-turner/a-translators-reckoning-with-the-women-of-the-odyssey |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200806144049/https://www.newyorker.com/books/page-turner/a-translators-reckoning-with-the-women-of-the-odyssey |archive-date=6 Augustus 2020 |access-date=29 Julie 2022 |magazine=The New Yorker |language=en}} * {{Cite web |last=Zazzera |first=Elizabeth Della |date=27 Februarie 2019 |title=The Geography of the Odyssey |url=https://www.laphamsquarterly.org/roundtable/geography-odyssey |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201008231344/https://www.laphamsquarterly.org/roundtable/geography-odyssey |archive-date=8 Oktober 2020 |access-date=29 Julie 2022 |website=Lapham's Quarterly |language=en}} * {{Cite journal |last=Zhang |first=Wei |date=2021 |title=Reading Homer in Contemporary China (From the 1980s Until Today) |url=https://www.jstor.org/stable/48698763 |journal=International Journal of the Classical Tradition |volume=28 |issue=3 |pages=353-379 |doi=10.1007/s12138-020-00558-z |jstor=48698763 |issn=1073-0508}} {{Refend}} == Eksterne skakels == {{Commonscat|Odyssey|Odusseia}} * [https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:1999.01.0135:book=1:card=1 ''Die Odusseia''] in Antieke Grieks by die Perseus-projek * [https://www.bbc.co.uk/programmes/p004y297 BBC-klankgreep] – ''In Our Time'', BBC Radio 4 (besprekingsprogram, 45 minute) {{In lang|en}} {{Normdata}} [[Kategorie:Griekse mitologie]] [[Kategorie:Epiese gedigte]] ccxjps2ltjhry7o1ri2sg71vbj2yu8f 2967859 2967858 2026-09-16T21:28:30Z Pynappel 70858 2967859 wikitext text/x-wiki {{Skuins titel}} [[Lêer:Beginning Odyssey.svg|duimnael|Die nege beginverse van [[Homeros]] se ''Odusseia''.]] [[Lêer:John William Waterhouse - Ulysses and the Sirens (1891).jpg|duimnael|''Odusseus en die Sirenes'', deur John William Waterhouse, 1891.]] Die '''''Odusseia''''' (ook geskryf '''''Odussee''''' of '''''Odyssee'''''<ref name="Pharos">Pharos-Afrikaans/Engels</ref> – [[Grieks]]: Ὀδύσσεια) is een van twee belangrike, [[Antieke Griekeland|antieke Griekse]] [[Epiek|epiese]] [[Poësie|gedigte]] wat met [[Homeros]] verbind word. Dit is een van die oudste letterkundige werke wat behoue gebly het en is by hedendaagse lesers steeds gewild. Dit is gedeeltelik ’n opvolg op die ''[[Ilias]]'', die ander werk wat waarskynlik deur Homeros geskryf is, en is soos die ''Ilias'' in 24 boeke verdeel. Dit is die tweede werk van die [[Weste|Westerse]] letterkunde (die ''Ilias'' is die eerste) en is vermoedelik geskryf aan die einde van die [[8ste eeu v.C.]]<ref name="The Odyssey 2003" /><ref name="bbc" /> Die hoofonderwerp van die gedig is [[Odusseus]] (of Odysseus<ref name="Pharos" />), die heldhaftige koning van [[Ithaka]], en sy lang reis huiswaarts ná die val van [[Troje]]. Dit neem hom tien jaar om terug te kom op Ithaka ná die tienjarige [[Trojaanse Oorlog]], en op die reis trotseer hy talle gevare en verloor hy sy hele bemanning. In sy afwesigheid is aangeneem dat hy dood is, en sy vrou, [[Penelope (mitologie)|Penelope]], en sy seun Telemachos moes in dié tyd hard probeer om ’n klomp onhebbelike vryers aan ’n lyntjie te hou wat graag met die "[[weduwee]]" wou trou. Die ''Odusseia'' is in Homeriese Grieks saamgestel, omstreeks die 8ste of [[7de eeu v.C.]]; teen die middel van die 6de eeu v.C. het dit reeds deel van die Griekse letterkundige kanon geword. In die oudheid is Homeros se outeurskap as vanselfsprekend aanvaar, maar die meeste hedendaagse vakkundiges neem aan dat die ''Ilias'' en die ''Odusseia'' onafhanklik van mekaar ontstaan het, elkeen as deel van ’n lang mondelinge tradisie. Omdat min mense kon lees en skryf, is die gedig deur ’n ''aoidos'' of rapsood vir ’n gehoor voorgedra. Die oorspronklike gedig is in ’n mondelinge tradisie geskep en was bedoel om gesing eerder as gelees te word.<ref name="The Odyssey 2003" /> Die ''Odusseia'' is geskryf in ’n streeklose poëtiese [[dialek]] van Grieks en bestaan uit 12 110 reëls van [[Daktilus (poësie)|daktiliese]] [[heksameter]].<ref name="fox" /> Belangrike temas in die epos sluit ''nostos'' ({{Lang|grc|νόστος}}; "terugkeer", tuiskoms), swerftog, ''xenia'' ({{Lang|grc|ξενία}}; "gasvriendskap"), toetsing en voortekens in. Vakkundiges bespreek die prominente plek wat sekere groepe in die gedig inneem, soos vroue en slawe, wat groter rolle speel as in ander werke uit die antieke letterkunde. Dit val veral op in vergelyking met die ''Ilias'', wat op die dade van soldate en konings tydens die Trojaanse Oorlog toegespits is. Die ''Odusseia'' word as een van die belangrikste werke van die [[Westerse kanon]] beskou. Die eerste volledige Engelse vertaling het in 1616 verskyn, en verwerkings en herverbeeldings word steeds in ’n wye verskeidenheid mediums geskep. == Agtergrond == === Datering === [[Lêer:Fragment Odyssee 2245 2.jpg|duimnael|Die oudste bekende manuskripfragment van die ''Odusseia'', in die 3de eeu v.C. in [[Ptolemeïese Ryk|Ptolemeïese Egipte]] vervaardig en by Medinet Ghoram opgegrawe.]] Daar is al baie voorstelle vir die datering van die samestelling van die ''Ilias'' en die ''Odusseia'' gemaak, maar daar is geen eenstemmigheid nie.{{Sfn|Wilson|2018|p=21}} Robert Lamberton sê die eposse het "die begin van wydverspreide geletterdheid" van die middel van die 5de eeu v.C. af oorspan,{{Sfn|Lamberton|2020|p=411}} maar die taal van die gedigte kan lank voor daardie tydperk gedateer word.{{Sfn|Wilson|2020|p=xiii}} Die Grieke het in die 8ste eeu v.C. ’n aangepaste weergawe van die [[Fenisiese alfabet]] begin gebruik om hul eie skryfstelsel te skep;{{Sfn|Wilson|2018|p=21}} as die Homeriese gedigte van die vroegste produkte van daardie geletterdheid was, sou hulle teen die einde van daardie eeu saamgestel gewees het.{{Sfn|Wilson|2018|p=23}}{{Efn|Op ’n kleibeker wat op [[Ischia (eiland)|Ischia]] in Italië gevind is, staan die woorde "Nestor se beker, lekker om uit te drink".{{Sfn|Higgins|2019}} Sommige vakkundiges, soos Calvert Watkins, verbind hierdie beker met ’n beskrywing van koning Nestor se goue beker in die ''Ilias''.{{Sfn|Watkins|1976|p=28}} As die beker ’n sinspeling op die ''Ilias'' is, kan daardie gedig se samestelling op minstens 700-750 v.C. gedateer word.{{Sfn|Wilson|2018|p=21}}}} Volgens Rudolf Pfeiffer is hulle waarskynlik neergeskryf, maar daar is geen bewyse van publikasie of fisiese verspreiding vir ’n geletterde gehoor nie.{{Sfn|Pfeiffer|1968|p=25}}{{Efn|[[Papirus]]fragmente van die ''Odusseia'' is in [[Egipte]] ontdek, waar die droë klimaat hulle bewaar het; dié dateer uit die 3de eeu v.C. en verskil van die middeleeuse weergawes.{{Sfn|Daley|2018}}}} Die datering word verder bemoeilik deurdat die Homeriese gedigte, of dele daarvan, honderde jare lank deur rapsode voorgedra is.{{Sfn|Wilson|2018|p=21}} === Samestelling en outeurskap === {{Hoofartikel|Homeriese kwessie}} Vakkundiges is dit eens dat die Homeriese eposse oor honderde jare as deel van ’n mondelinge tradisie ontwikkel het.{{Sfn|Pache|2020|p=xxvii}} Milman Parry en Albert Lord het in die vroeë 20ste eeu getoon dat hulle die kenmerke van mondelinge digkuns duidelik vertoon,{{Sfn|Wilson|2020|pp=xiv-xv}}{{Efn|Dit sluit in die paring van naamwoorde met byvoeglike epitete, tipetonele en chiastiese struktuur.{{Sfn|Dué|Marks|2020|p=588}}}} wat selfs ’n ongeletterde digter in staat sou stel om lang gedigte te improviseer{{Sfn|Hall|2008|pp=20-21}} en hulle al pratende saam te stel.{{Sfn|Wilson|2020|pp=xiv-xv}} Vakkundiges stem nie saam oor hoe die gedigte uit hierdie tradisie ontstaan het nie,{{Sfn|Wilson|2020|p=xiii}} en dit is nie duidelik of die mondelinge tradisie volle krediet vir die samestelling daarvan kan eis nie.{{Sfn|Finkelberg|2003|p=68}} In die 19de eeu het ’n reeks verwante vrae oor die outeurskap van die eposse as die [[Homeriese kwessie]] bekend geword.{{Sfn|Dué|Marks|2020|p=585}} Bronne uit die oudheid het mitiese vertellings geskep om Homeros te verklaar.{{Sfn|Nagy|2020|p=82}} Die debat oor baie van die Homeriese vrae duur vandag nog voort,{{Sfn|Wilson|2020|p=xiii}} byvoorbeeld oor die samestellingsverhouding tussen die ''Ilias'', die ''Odusseia'' en die grootliks verlore gedigte van die [[Epiese Siklus]]; oor die vraag of Homeros geleef het en, indien wel, wanneer;{{Sfn|Dué|Marks|2020|p=585}} en of die gedigte enige geografiese, historiese of kulturele werklikheid weerspieël.{{Sfn|Wilson|2020|p=xiii}} [[Herodotos]] skryf die ''Ilias'' en die ''Odusseia'' aan Homeros toe,<ref name="herodotos" /> maar ander werke, waaronder die ''Homeriese himnes'', is histories ook aan hom toegeskryf.{{Sfn|Nagy|2020|p=81}} Tekstuele rekonstruksies dui daarop dat die gedigte baie vorme aangeneem het.{{Sfn|Nagy|2020|p=92}} Omdat terugvoer ’n belangrike deel van ’n lewende voordrag is, kon die inhoud van die gedig van vertelling tot vertelling verskil.{{Sfn|Nagy|2020|p=81}} Hierdie konteks is belangrik om die eposse te verstaan en te interpreteer;{{Sfn|Myrsiades|Pinsker|1976|p=237}} John Miles Foley skryf dat voordrag ’n noodsaaklike deel van hul betekenis is.{{Sfn|Foley|2002|p=82}} Die voordrag van epiese poësie is ’n onderwerp in albei gedigte, en die ''Odusseia'' beeld selfs beroepsangers soos Femios en Demodokos uit.{{Sfn|Ebbott|2020|pp=9-10}} As dié voordragte binne die verhaal op die moderne begrip van die eposse se voordrag toegepas word, sou dit kon beteken dat hulle in die 2de en vroeë 1ste millennium v.C. by die huise van vername families as deel van feesmale of etes voorgedra is,{{Sfn|Ebbott|2020|pp=10-11}}{{Sfn|Ebbott|2020|p=12}} en dat toehoorders dit kon gerig het of daaraan kon deelgeneem het.{{Sfn|Ebbott|2020|pp=10-11}} Hulle is waarskynlik gereciteer, dit wil sê nie met musiek begelei nie.{{Sfn|Martin|2020|p=38}} Soos die ''Ilias'' is die ''Odusseia'' in vier-en-twintig dele verdeel.{{Efn|Om hierdie dele "boeke" te noem, is ’n anachronisme.{{Sfn|Muellner|2020|p=24}}}} Vroeë vakkundiges het gemeen dat dit met die 24 letters van die [[Griekse alfabet]] ooreenstem, maar dit word wyd as ahistories beskou.{{Sfn|González|2020|p=140}}{{Efn|Die Ioniese alfabet het in die Homeriese tydperk tussen 20 en 26 letters gehad.{{Sfn|Taplin|1995|p=285}}}} Die verdeling is waarskynlik lank ná die gedig se samestelling gemaak, maar word vandag algemeen as deel van die gedig se moderne struktuur aanvaar.{{Sfn|Lattimore|1951|p=14}} Daar is baie teorieë oor hoe dit ontstaan het. Sommige meen dit was ’n egte deel van die mondelinge tradisie, of dat dit deur [[Alexandrië|Alexandrynse]] vakkundiges bedink is.{{Sfn|Frame|2009|p=561}} Pseudo-Plutarchos het die verdelings aan Aristarchos van Samothrake toegeskryf, maar daar is getuienis hierteen.{{Sfn|Olson|1995|pp=228 n.1; 237-238}}{{Sfn|Jensen|1999|pp=5-90}}{{Sfn|Janko|2000}} Sommige vakkundiges verbind die segmentering van die eposse aan die voordragtradisie, byvoorbeeld as ’n skepping van die rapsode.{{Sfn|Jensen|1999|pp=5-34}}{{Sfn|Frame|2009|pp=561-562}} Albei eposse veronderstel ’n mate van voorkennis by hul gehore, byvoorbeeld oor die [[Trojaanse Oorlog]]. Dit dui sterk daarop dat die eposse met ’n reeds bestaande mitologiese tradisie in gesprek was.{{Sfn|Marks|2020|pp=49-50}} Hoewel die Trojaanse Oorlog vir albei belangrik is, verwys die ''Odusseia'' nie regstreeks na enige gebeure uit die ''Ilias'' se uitbeelding van die oorlog nie,{{Sfn|Monro|1901|p=325}}{{Efn|Hierdie waarneming staan as "Monro se wet" bekend, na die geleerde David Monro.{{Sfn|Marks|2020|p=50}}}} en daar word oor die algemeen aanvaar dat hulle onafhanklik van mekaar gevorm het.{{Sfn|Marks|2020|p=51}} Daar is argumente dat enigeen van die twee eposse eerste saamgestel is; dit is nie duidelik nie.{{Sfn|Marks|2020|p=51}} === Invloede === [[Lêer:Humbaba deamon-AO 9034-IMG 0655-black (cropped).jpg|duimnael|regs|Terracotta-plaket van die Mesopotamiese monster Humbaba, wat as ’n moontlike inspirasie vir die figuur van Polifemos beskou word.]] Vakkundiges merk sterk invloede van Nabye-Oosterse mitologie en letterkunde in die ''Odusseia'' op.{{Sfn|West|1997|p=403}} Martin West wys op aansienlike ooreenkomste tussen die ''[[Heldedig van Gilgamesj]]'' en die ''Odusseia''.{{Sfn|West|1997|pp=402-417}} Sowel Odusseus as [[Gilgamesj]] is bekend daarvoor dat hulle na die uithoeke van die aarde reis en op hul reise die land van die dooies besoek.{{Sfn|West|1997|p=405}} Op sy vaart na die onderwêreld volg Odusseus die aanwysings van [[Kirke]], wat aan die rand van die wêreld woon en met sonbeelde verbind word.{{Sfn|West|1997|p=406}} Soos Odusseus kry Gilgamesj aanwysings oor hoe om die land van die dooies te bereik van ’n goddelike helper: die godin Siduri, wat, soos Kirke, aan die see aan die uithoeke van die aarde woon en wie se huis eweneens met die son verbind word. Gilgamesj bereik Siduri se huis deur ’n tonnel onder die berg Mashu, die hoë berg waaruit die son in die hemel opkom.{{Sfn|West|1997|p=410}} West voer aan dat die ooreenkoms tussen Odusseus en Gilgamesj se reise na die uithoeke van die aarde die gevolg is van die Gilgamesj-epos se invloed op die ''Odusseia''.{{Sfn|West|1997|p=417}} Die klassieke volkskundige Graham Anderson wys op ander patrone: die helde van die ''Odusseia'' en ''Gilgamesj'' ontmoet vroue wat mense in diere kan verander, is betrokke by die dood van goddelike beeste, en geniet ná ’n reis deur die onderwêreld ongelukkig die geselskap van ’n "wulpse dame in ’n bo-aardse paradys".{{Sfn|Anderson|2000|p=127}} Vakkundiges het ondersoek of figure binne die gedig self ontstaan het en of hulle aan ’n tradisie buite die gedig behoort. Adrienne Mayor sê die Oostenrykse paleontoloog Othenio Abel het ongegronde bewerings gemaak dat die vyfde-eeuse v.C. filosoof [[Empedokles]] die [[Sikloop|sikloop]] met prehistoriese olifantskedels verbind het.{{Sfn|Mayor|2000|pp=6-7}} Of die epiese gedig die verhaal van Polifemos geskep, gewild gemaak of bloot oorvertel het, is ’n ou twispunt,{{Sfn|Anderson|2000|p=123}} maar Anderson sê daar is ’n mate van eenstemmigheid onder vakkundiges dat die verhaal apart van die epos bestaan het.{{Sfn|Anderson|2000|p=127}} William Bedell Stanford merk op dat daar aanduidings is dat Odusseus onafhanklik van Homeros bestaan het, hoewel dit nie afdoende is nie.{{Sfn|Stanford|1968|p=8}} === Geografie === Vakkundiges is verdeeld oor die vraag of enige van die plekke wat Odusseus besoek werklik bestaan.{{Sfn|Fox|2008}} Daar is al gesê dat die gebeure in die hoofverhaal van die ''Odusseia'' (buiten Odusseus se ingebedde vertelling van sy omswerwinge) oor die [[Peloponnesos]] en die Ioniese Eilande afspeel.<ref name="strabo" /> Baie mense het al probeer om Odusseus se reis op ’n kaart uit te lê, maar daar is grootliks eenstemmigheid dat die landskappe – veral dié wat in boeke 9 tot 11 beskryf word – te veel mitiese elemente bevat om werklik karteerbaar te wees.{{Sfn|Zazzera|2019}} Dit is byvoorbeeld moeilik om vas te stel of Odusseus se tuiste Ithaka dieselfde eiland is wat vandag {{Lang|grc|Ἰθάκη}} genoem word;<ref name="strabo" /> dieselfde geld vir die roete wat Odusseus aan die Phaiakiërs beskryf en vir hul eiland Scheria.{{Sfn|Fox|2008}} Die Britse klassikus Peter Jones skryf dat die gedig waarskynlik oor etlike eeue baie keer deur mondelinge verhaalvertellers bygewerk is voordat dit neergeskryf is, wat dit "feitlik onmoontlik" maak om te sê "in watter sin [die gedig] ’n historiese samelewing of akkurate geografiese kennis weerspieël".{{Sfn|Jones|1996|p=xi}} Moderne vakkundiges is geneig om Odusseus se reis eerder metafories as letterlik te ondersoek.{{Sfn|Pache|Dué|Lupack|Lamberton|2020|p=275}} == Opsomming == [[Lêer:Villa Romana de La Olmeda Mosaicos romanos 001 Ulises.jpg|duimnael|’n [[Mosaïek]] met Odusseus daarop, uit die villa van La Olmeda, Pedrosa de la Vega, Spanje, laat 4de tot 5de eeu n.C.]] Tien jaar nadat die Achajers (Grieke) die Trojaanse Oorlog gewen het, het Odusseus, koning van Ithaka, nog nie van Troje af huis toe gekom nie. In sy afwesigheid ding 108 onbeskofte vryers na die hand van sy vrou Penelope. Penelope sê vir hulle sy sal weer trou wanneer sy klaar ’n doodskleed vir Odusseus se bejaarde vader Laërtes geweef het, maar snags trek sy dit heimlik weer uit. Die godin [[Atena]], eers as Mentes en daarna as Mentor vermom, sê vir Odusseus se seun Telemachos om nuus oor sy vader te gaan soek. Die twee verlaat Ithaka en besoek Nestor, wat hulle vertel dat [[Agamemnon]], die bevelvoerder van die Griekse leër by Troje, kort ná die oorlog vermoor is. Telemachos reis na [[Sparta]] om Agamemnon se broer [[Menelaos]] te ontmoet, wat op sy beurt sy ontmoeting met die vormveranderende god, die Ou Man van die See, beskryf. Menelaos sê hy het by die Ou Man van die See verneem dat Odusseus nog leef, maar deur die [[nimf]] [[Kalipso (mitologie)|Kalipso]] gevange gehou word. Atena pleit by [[Zeus]] om Odusseus te red, en Zeus stuur [[Hermes]] om oor sy vrylating te onderhandel. Toe Odusseus Kalipso se eiland verlaat, vernietig [[Poseidon]] sy vlot met ’n storm. Die seenimf Ino beskerm Odusseus terwyl hy na Scheria, die tuiste van die Phaiakiërs, swem, en Atena lei die Phaiakiese prinses Nausikaä om hom te gaan haal. Aan die hof van Nausikaä se ouers, Arete en Alkinoös, blink Odusseus in atletiese spele uit en word hy deur emosie oorweldig wanneer die sanger Demodokos oor die Trojaanse Oorlog sing. Odusseus maak sy identiteit bekend en vertel van sy avonture ná die oorlog. [[Lêer:Odysseus vecht met de Kikonen De werken van Odysseus (serietitel), RP-P-OB-66.735.jpg|duimnael|links|Odusseus en sy soldate veg teen die Kikone – bondgenote van die Trojane – tydens die plundering van hul stad.]] Toe hulle Troje verlaat, het Odusseus se manne die Kikone, bondgenote van die Trojane, sonder sukses aangeval. Nadat hulle hul stad Ismaros onverhoeds ingeneem het, het Odusseus en sy manne dit [[Plunder|geplunder]] en die krygers doodgemaak. Hul buit het uit goedere, vee en vroue bestaan. Net Maron, die priester van Apollo, en sy gesin is deur Odusseus gespaar, en uit dankbaarheid het hy ’n vat [[wyn]] present gekry. Omdat hulle nie haastig was om dieselfde aand te vertrek nie, is Odusseus se manne deur die Kikone aangeval, wat by hul bure gaan hulp soek het. Nadat hy ses van sy manne verloor het, moes Odusseus haastig vlug.<ref name="greekmyths" /><ref name="christopoulos" /> Daarna het hulle op ’n eiland van lotuseters ’n bedwelmende vrug gevind wat hulle laat vergeet het om huis toe te gaan. Op ’n ander eiland is hulle deur die sikloop Polifemos gevange geneem. Odusseus, wat homself misleidend "Niemand" ({{Lang|grc|Οὔτις}}) genoem het, het ontsnap deur die sikloop dronk te maak en hom te verblind. Terwyl hy weggevaar het, het hy egter spoggerig sy ware naam bekend gemaak, en Polifemos het sy vader Poseidon gevra om wraak te neem. Odusseus se bemanning het amper Ithaka bereik, maar is van koers gewaai nadat hulle ’n sak winde oopgemaak het wat hulle van Aiolos gekry het. Daarna is al hul skepe op een na deur reusagtige kannibale, die Laistrugoniërs, vernietig. Op die eiland Aiaia het die godin Kirke Odusseus se manne in varke verander. Hermes het Odusseus gehelp om Kirke se towerkrag met die kruid ''moly'' te weerstaan, en Odusseus het haar gedwing om sy bemanning se menslike gedaantes te herstel. Odusseus en Kirke was daarna ’n jaar lank minnaars voordat hy verder huis toe vertrek het. Vervolgens het Odusseus na die rand van [[Okeanos]] gereis, waar die lewendes met die dooies kan praat. Die gees van die profeet Teiresias het vir Odusseus gesê hy sal huis toe kom, maar hy sal uiteindelik nog ’n reis moet onderneem. Odusseus het ook die geeste van sy moeder Antikleia en van sy voormalige strydmakkers Agamemnon en [[Achilles]] ontmoet. Odusseus se bemanning het daarna by die Sirenes verbygevaar, wie se verleidelike sang matrose tot hul dood gelok het. Sy manne het hul ore met byewas toegestop om hulle nie te hoor nie, terwyl Odusseus homself aan die skip se mas laat vasbind het. Daarna het hulle deur die nou vaarweg tussen die draaikolk Charubdis en die veelkoppige monster Skulla gevaar. Op die eiland Thrinakia het Odusseus se manne uiteindelik heilige beeste van die songod [[Helios]] geslag en geëet. Helios het Zeus gevra om hulle te straf, wat hy gedoen het deur hul laaste skip te vernietig. Odusseus, die enigste oorlewende, het op die eiland Ogigië uitgespoel. Daar het hy Kalipso ontmoet, wat hom as haar minnaar gevange gehou het totdat Hermes uiteindelik ingegryp het. Nadat hulle Odusseus se verhaal gehoor het, neem die Phaiakiërs hom na Ithaka, waar Atena hom as ’n bejaarde bedelaar vermom. Sonder om sy identiteit te ken, bied die varkwagter Eumaios hom verblyf en kos aan. Telemachos keer van Sparta af terug huis toe en ontwyk ’n lokval van die vryers. Odusseus maak homself aan sy seun bekend en die twee gaan huis toe, waar Odusseus se ou hond Argos, lank verwaarloos, hom ondanks sy vermomming herken; die ou hond het getrou op sy baas gewag en sterf vredig toe hy hom uiteindelik sien terugkeer. Die vryers spot met Odusseus en mishandel hom in sy eie huis. Hy en Telemachos versteek die vryers se wapens ter voorbereiding van wraak. Odusseus ontmoet ook weer vir Penelope en haar bediende Eurukleia, wat hom aan ’n litteken op sy been herken. Penelope kondig aan dat sy gereed is om weer te trou, en dat sy sal kies wie ook al ’n [[Boogskiet|boogskietwedstryd]] met Odusseus se boog wen. Nadat elke vryer nie eens daarin kon slaag om die boog te span nie, span Odusseus dit en skiet ’n pyl deur ’n ry byldoppe. Nadat hy die wedstryd gewen het, maak hy die vryers dood; Telemachos hang ’n groep slavinne op wat seksueel deur die vryers gebruik is. Odusseus maak sy identiteit aan Penelope bekend, en sy toets hom deur te vra dat hulle bed verskuif word. Hy sê tereg dat die bed, wat hy uit die stam van ’n olyfboom gekerf het, onverskuifbaar is, en die twee herenig liefdevol. Die volgende dag, nadat Odusseus homself aan sy vader Laërtes bekend gemaak het, kom die families van die vermoorde vryers bymekaar om wraak te neem. Atena gryp in en verhoed verdere bloedvergieting. == Styl == === Struktuur === [[Lêer:Odyssey-crop.jpg|duimnael|15de-eeuse manuskrip van Boek I, geskryf deur die skrywer Johannes Rhosos ([[Britse Museum]]).]] Die vertelling begin ''in medias res'' ("in die middel van die dinge"); die voorafgaande gebeure word deur [[Terugflits (narratief)|terugflitse]] en vertellings beskryf.{{Sfn|Foley|2007|p=19}} In [[Klassieke Griekeland]] het sommige boeke of gedeeltes hul eie titels gehad. Boeke 1 tot 4, wat op Telemachos se perspektief toegespits is, staan as die ''Telemachie'' bekend.{{Sfn|Willcock|2007|p=32}} Boeke 9 tot 12, waarin Odusseus ’n weergawe van sy avonture gee, staan as die ''Apologos'' of ''Apologoi'' bekend.{{Sfn|Pache|Dué|Lupack|Lamberton|2020|p=275}}{{Sfn|Most|1989|pp=15-16}} Boek 22 was as die ''Mnesterofonia'' bekend ({{Lang|grc|mnesteres}}, "vryers", en {{Lang|grc|phonos}}, "slagting").{{Sfn|Cairns|2014|p=231}} Daar word algemeen gesê dat boek 22 die Griekse [[Epiese Siklus]] afsluit, maar fragmente van ’n verlore opvolg, die ''[[Telegonie]]'', het behoue gebly.{{Sfn|Carne-Ross|1998|p=lxi}} Daar is debat oor wat die "oorspronklike" ''Odusseia'' behels. Sommige vakkundiges beskou die ''Telemachie'' as ’n latere toevoeging, terwyl ander daarop wys dat latere dele sonder daardie boeke nie sin maak nie.{{Sfn|Jones|1996|p=48}} Net so is die gedig se slot sedert die oudheid ’n onderwerp van debat: Aristarchos van Samothrake en Aristofanes van Bisantium het reëls 293-295 van boek 23 as die epos se werklike einde beskou. Soortgelyke debatte oor die gedig se slot duur vandag nog voort.{{Sfn|Wilson|2020|p=lv}} === Vertelling en taal === Die epos is in [[Daktilus (poësie)|daktiliese]] [[heksameter]], soms Homeriese heksameter genoem, saamgestel – ’n versmaat met ses versvoete.{{Sfn|Myrsiades|2019|p=3}}{{Sfn|Haslam|1976|p=203}} Die vorm van heksameter is katalekties, wat beteken dat dit ’n verwagte lettergreep in die laaste voet kortkom. Elke reël het tussen twaalf en sewentien lettergrepe en vorm gewoonlik ’n grammatikaal volledige sin.{{Sfn|Muellner|2020|p=24}} Die gedigte het moontlik sommige stilistiese tradisies geërf, maar ander self uitgedink.{{Sfn|Bremer|de Jong|Kalff|1987|p=vii}} Die vertelling word hoofsaaklik deur middel van gesprek oorgedra, dit wil sê karakters wat met hulself of met iemand anders praat.{{Sfn|Beck|2020|p=203}} Gevolglik tree hulle dikwels saam met die Homeriese verteller as vertellers op, en hul spraak is die vernaamste middel van karakterisering.{{Sfn|de Jong|2001|p=viii}} Die taal is eenvoudig, direk en vinnig.{{Sfn|Clarke|1967|p=102}} Dit is ook literêr van styl – die woordeskat was waarskynlik nooit die omgangstaal van enige Griekse bevolking nie.{{Sfn|Wilson|2020|p=ix}} ’n Belangrike kenmerk van die taal is die Homeriese [[Vergelykings (taalkunde)|vergelyking]]. Dit is vergelykende [[metafoor|metafore]] wat lank{{Efn|Tydens die twis tussen die Antiekes en die Modernes het die Modernes lang Homeriese vergelykings so onaangenaam gevind dat hulle dit ''comparisons à longue queuë'' ("vergelykings met ’n lang stert") genoem het.{{Sfn|Clarke|1981|p=126}}}} of kort kan wees,{{Sfn|Karanika|2020|p=201}} en gewoonlik uit die natuur of die alledaagse lewe kom. Irene de Jong beskryf hulle as "omnitemporeel": hulle kan die eenvoudige teenwoordige tyd gebruik, of die epiese tyd (wat verlede en hede vermeng), of hulle kan ’n tydlose waarheid weergee (die gnomiese aoristos).{{Sfn|de Jong|2001|p=xviii}} Hul funksies wissel; voorbeelde sluit karakterisering en die versterking van tema in.{{Sfn|de Jong|2001|p=49}} Tradisioneel is die Homeriese vergelyking as ’n voorloper van Europese literêre vergelykings beskou. Dit is betwis, onder meer deur Oliver Taplin.{{Sfn|Hardwick|2025|pp=41-42}} Moderne vakkundiges stem oor die algemeen saam dat die Homeriese vergelykings as deel van die eposse se mondelinge tradisie gevorm het, maar vroeëre skrywers het soms gesê dat hulle deur een of meer latere digters bygevoeg is.{{Sfn|Karanika|2020|p=202}} ’n Verdere belangrike element van Homeriese tekste is die gebruik van epitete, wat in vertaling dikwels as saamgestelde byvoeglike naamwoorde weergegee word.{{Sfn|Clarke|1967|p=103}} == Temas en patrone == === Tuiskoms === [[Lêer:Homerus - Odissea, 1794 - 3939651 F.jpg|duimnael|regs|’n Studente-uitgawe van die ''Odusseia'' uit 1794, met die ''Batrachomyomachia'' daarby ingesluit.]] Tuiskoms (Antieke Grieks: {{Lang|grc|νόστος}}, ''nostos'') is ’n sentrale tema van die ''Odusseia''.{{Sfn|Bonifazi|2009|pp=481, 492}} Die Griekse woord ''nostos'' dui sowel ’n tuisreis oor see as vertellings oor die tuiskoms aan.{{Sfn|Hall|2008|p=163}}{{Sfn|Bonifazi|2009|p=481}} Die klassikus Agathe Thornton merk op dat ''nostos'' vir die oorwinnende Achajers ná die val van Troje gegeld het, maar dat die verteller op Odusseus toespits en die ander Achajers se tuiskomste as deel van sy vertelling weergee.{{Sfn|Thornton|1970|pp=1-2}} Ná Agamemnon se tuiskoms maak sy vrou Klutaimnestra en haar minnaar Aigisthos hom dood. Agamemnon se seun Orestes maak Aigisthos uit wraak dood, wat die dood van die vryers met dié van Aigisthos parallel stel; Atena en Nestor gebruik Orestes as bekende voorbeeld vir Telemachos om hom tot dade aan te spoor.{{Sfn|Thornton|1970|pp=1-15}} Tydens Odusseus se reis na die onderwêreld vertel Agamemnon hom van Klutaimnestra se verraad. Nadat hy Ithaka bereik het, verander Atena Odusseus in ’n bedelaar sodat hy die lojaliteit van sy vrou Penelope kan toets.{{Sfn|Thornton|1970|pp=3-4}} Agamemnon prys Penelope uiteindelik omdat sy nie vir Odusseus doodgemaak het nie, en haar getrouheid verseker vir Odusseus sowel roem as ’n geslaagde tuiskoms in vergelyking met die ander Achajers. Agamemnon se mislukte tuiskoms het sy dood veroorsaak; Achilles het roem verwerf maar is oorlede en is ’n tuiskoms ontsê.{{Sfn|Thornton|1970|pp=7-9}} === Swerftog === Voor Odusseus se aankoms op Ithaka word net twee van sy avonture deur die verteller beskryf; die res word deur Odusseus self vertel. Die twee tonele wat die verteller beskryf, is Odusseus op Kalipso se eiland en Odusseus se ontmoeting met die Phaiakiërs. Hierdie tonele word deur die digter vertel om ’n belangrike oorgang in Odusseus se reis voor te stel: van verborge wees tot die terugkeer huis toe.{{Sfn|Thornton|1970|pp=16-37}} Kalipso se naam kom van die Griekse woord {{Lang|grc|καλύπτω}} (''kalúptō''), wat "bedek" of "versteek" beteken – gepas, want dit is presies wat sy met Odusseus doen.<ref name="etymonline" /> Kalipso hou Odusseus van die wêreld weg en verhinder hom om huis toe te gaan. Ná sy vertrek van Kalipso se eiland beskryf die digter Odusseus se ontmoetings met die Phaiakiërs – dié wat "alle mense ongedeerd oorvaar"{{Sfn|Lattimore|1975|loc=8.566}} – wat sy oorgang van nie-terugkeer na terugkeer voorstel.{{Sfn|Thornton|1970|pp=16-37}} Odusseus ontmoet op sy reis ook baie wesens wat naby aan die gode staan. Hierdie ontmoetings help om te verstaan dat Odusseus hom in ’n wêreld buite dié van die mens bevind, wat daartoe bydra dat hy nie kan huis toe kom nie.{{Sfn|Thornton|1970|pp=16-37}} Tot dié wesens behoort die Phaiakiërs, wat naby die siklope gewoon het{{Sfn|Lattimore|1975|loc=6.4-5}} en wie se koning, Alkinoös, die agterkleinseun van Eurumedon, die koning van die [[Gigant|gigante]], en die kleinseun van Poseidon is.{{Sfn|Thornton|1970|pp=16-37}} Van die ander karakters wat Odusseus teëkom, is die sikloop Polifemos, seun van Poseidon; Kirke, ’n towenares wat mans in diere verander; en die kannibalistiese reuse, die Laistrugoniërs.{{Sfn|Thornton|1970|pp=16-37}} === Gasvriendskap === [[Lêer:3115 - Athens - Stoà of Attalus - Allegory of the Odyssey - Photo by Giovanni Dall'Orto, Nov 9 2009.jpg|duimnael|Beeld wat die ''Odusseia'' voorstel, Museum van die Antieke Agora van [[Athene]].]] Deur die loop van die epos kom Odusseus verskeie voorbeelde van ''xenia'' ("gasvriendskap") teë, wat modelle bied van hoe ’n gasheer hom wel en nie behoort te gedra nie.{{Sfn|Reece|1993}}{{Sfn|Thornton|1970|pp=38-46}} Die Phaiakiërs toon voorbeeldige gasvriendskap deur Odusseus te voed, vir hom ’n slaapplek te gee en hom baie geskenke en ’n veilige vaart huis toe te gun – alles dinge wat ’n goeie gasheer behoort te doen. Polifemos toon swak gasvriendskap: sy enigste "geskenk" aan Odusseus is dat hy hom laaste sal opeet.{{Sfn|Thornton|1970|pp=38-46}} Kalipso is ook ’n voorbeeld van swak gasvriendskap omdat sy Odusseus nie toelaat om haar eiland te verlaat nie.{{Sfn|Thornton|1970|pp=38-46}} ’n Verdere belangrike faktor in gasvriendskap is dat koningskap vrygewigheid impliseer. Daar word aanvaar dat ’n koning die middele het om ’n vrygewige gasheer te wees en meer vrygewig met sy eie besittings is.{{Sfn|Thornton|1970|pp=38-46}} Dit blyk die beste wanneer Odusseus, as bedelaar vermom, vir Antinoös, een van die vryers, om kos smeek en Antinoös hom weier. Odusseus sê in wese dat Antinoös, hoewel hy soos ’n koning lyk, ver van ’n koning is omdat hy nie vrygewig is nie.{{Sfn|Lattimore|1975|loc=17.415-444}} Volgens J. B. Hainsworth volg gasvriendskap ’n baie bepaalde patroon:{{Sfn|Hainsworth|1972|pp=320-321}} # Die aankoms en ontvangs van die gas. # Die gas word gebaai of van skoon klere voorsien. # Die gas word van kos en drank voorsien. # Vrae mag aan die gas gestel word, en die gasheer behoort vermaak te verskaf. # Die gas moet ’n slaapplek kry, en sowel die gas as die gasheer gaan slaap. # Die gas en die gasheer ruil geskenke uit, die gas word ’n veilige reis huis toe gegun en hy vertrek. ’n Verdere belangrike faktor van gasvriendskap is om die gas nie langer te hou as wat hy wil bly nie, en ook om sy veiligheid te waarborg solank hy ’n gas in die gasheer se huis is.{{Sfn|Reece|1993}}{{Sfn|Edwards|1992|pp=284-330}} === Toetsing === [[Lêer:Odysseus und Penelope (Tischbein).jpg|duimnael|Penelope ondervra Odusseus om sy identiteit te bewys; skildery van 1802 deur Johann Heinrich Wilhelm Tischbein.]] Nog ’n tema deur die ''Odusseia'' heen is toetsing.{{Sfn|Thornton|1970|pp=47-51}} Dit gebeur op twee afsonderlike maniere: Odusseus toets die lojaliteit van ander, en ander toets Odusseus se identiteit. ’n Voorbeeld van Odusseus wat ander se lojaliteit toets, is wanneer hy huis toe kom.{{Sfn|Thornton|1970|pp=47-51}} In plaas daarvan om sy identiteit dadelik bekend te maak, arriveer hy as bedelaar vermom en bepaal hy dan wie in sy huis aan hom getrou gebly het en wie die vryers gehelp het. Nadat Odusseus sy ware identiteit bekend gemaak het, toets die karakters sy identiteit om te sien of hy werklik is wie hy sê hy is.{{Sfn|Thornton|1970|pp=47-51}} Penelope toets byvoorbeeld Odusseus se identiteit deur te sê dat sy die bed na die ander kamer sal laat skuif. Dit is ’n moeilike taak, want dit is uit ’n lewende boom gemaak wat afgekap sou moes word – ’n feit wat net die werklike Odusseus sou ken, en wat sy identiteit dus bewys.{{Sfn|Thornton|1970|pp=47-51}} Toetsing het ook ’n baie bepaalde tipetoneel wat daarmee gepaard gaan. Die toetsing van ander volg deur die hele epos ’n tipiese patroon:{{Sfn|Thornton|1970|pp=47-51}}{{Sfn|Edwards|1992|pp=284-330}} # Odusseus is huiwerig om ander se lojaliteit te bevraagteken. # Odusseus toets ander se lojaliteit deur hulle uit te vra. # Die karakters antwoord op Odusseus se vrae. # Odusseus maak sy identiteit bekend. # Die karakters toets Odusseus se identiteit. # Emosies loop hoog by die herkenning van Odusseus, gewoonlik geweeklaag of vreugde. # Ten slotte werk die versoende karakters saam. === Voortekens === [[Lêer:Odysseus and Euryclea by Johann Heinrich Wilhelm Tischbein.jpg|duimnael|regs|''Odusseus en Eurukleia'' deur Johann Heinrich Wilhelm Tischbein.]] Voortekens kom gereeld in die ''Odusseia'' voor. In die epiese gedig behels hulle dikwels voëls.{{Sfn|Thornton|1970|pp=52-57}} Volgens Thornton is dit die belangrikste wie elke voorteken ontvang en op watter manier dit hom voordoen. Voëlvoortekens word byvoorbeeld aan Telemachos, Penelope, Odusseus en die vryers getoon.{{Sfn|Thornton|1970|pp=52-57}} Telemachos en Penelope ontvang hul voortekens ook in die vorm van woorde, genies en drome.{{Sfn|Thornton|1970|pp=52-57}} Odusseus is egter die enigste karakter wat donderweer of weerlig as voorteken ontvang.{{Sfn|Lattimore|1975|loc=20.103-104}}{{Sfn|Lattimore|1975|loc=21.414}} Thornton beklemtoon dit as belangrik omdat weerlig, as simbool van Zeus, Odusseus se koningskap verteenwoordig.{{Sfn|Thornton|1970|pp=52-57}} Odusseus word deur sowel die ''Ilias'' as die ''Odusseia'' heen met Zeus verbind.{{Sfn|Kundmueller|2013|p=7}} Voortekens is nog ’n voorbeeld van ’n tipetoneel in die ''Odusseia''. Twee belangrike dele van ’n voortekentoneel is die ''herkenning'' van die voorteken, gevolg deur die ''interpretasie'' daarvan.{{Sfn|Thornton|1970|pp=52-57}} In die ''Odusseia'' toon al die voëlvoortekens – met die uitsondering van die eerste – groot voëls wat kleiner voëls aanval.{{Sfn|Thornton|1970|pp=52-57}}{{Sfn|Edwards|1992|pp=284-330}} By elke voorteken hoort ’n wens wat óf uitdruklik gestel word óf net geïmpliseer word.{{Sfn|Thornton|1970|pp=52-57}} Telemachos wens byvoorbeeld om wraak{{Sfn|Lattimore|1975|loc=2.143-145}} en dat Odusseus tuis sal wees,{{Sfn|Lattimore|1975|loc=15.155-159}} Penelope wens om Odusseus se terugkeer,{{Sfn|Lattimore|1975|loc=19.136}} en die vryers wens om Telemachos se dood.{{Sfn|Lattimore|1975|loc=20.240-243}} == Ontvangs == === Voorklassieke tydperk tot die laat oudheid === Homeros is in die Griekse samelewing wyd gevier as ’n indrukwekkend talentvolle en didaktiese digter wat gehore oor onderwerpe van filosofie tot wetenskap onderrig het.{{Sfn|Kim|2020|p=417}} Gehore is hoofsaaklik deur voordragte in sowel [[Argaïese Griekeland|Argaïese]] as [[Klassieke Griekeland]] aan die eposse blootgestel,{{Sfn|Dué|2020|p=6}} maar hul status onder gehore in die vroeë Argaïese tydperk (840-700 v.C.) is nie goed bekend nie.{{Sfn|Lamberton|2020|p=411}} Vakkundiges van minstens twee antieke biblioteke – die [[Biblioteek van Alexandrië]] en die Biblioteek van Pergamon{{Efn|Hierdie biblioteke was in die vroeë tweede eeu v.C. mededingers. Alexandrië het weens interne politieke onenigheid ’n uittog van geleerdes beleef. Die Romeinse Republiek het Pergamon in 133 v.C. oorgeneem.{{Sfn|Kim|2020|p=429}}}} – het antieke weergawes van die Homeriese eposse bestudeer.{{Sfn|Nagy|2020|p=92}} Onder die Alexandrynse vakkundiges was Zenodotos van Efese (vroeë derde eeu v.C.), Aristofanes van Bisantium (vroeë tweede eeu v.C.) en Aristarchos van Samothrake (middel van die tweede eeu v.C.).{{Sfn|Marks|2020|p=92}} Antieke vakkunde het ’n verskeidenheid onderwerpe ondersoek, waaronder narratiewe teenstrydighede.{{Sfn|Wilson|2020|p=315}} Allegorie was ’n besonder gewilde interpretasieskool{{Sfn|Wilson|2020|p=326}} wat, volgens Emily Wilson, vakkundiges in staat gestel het om "sin te maak van verwarrende of ontstellende tonele in die ''Odusseia''".{{Sfn|Wilson|2020|p=lxii}} Allegoriese argumente is ook gebruik om Homeros te verdedig teen bewerings dat hy die gode oneer aangedoen het{{Sfn|Clarke|1981|p=62}}{{Sfn|Browning|1992|p=134}} – ’n kritiek wat veral deur die vyfde- of sesde-eeuse v.C. filosoof [[Xenophanes]] uitgespreek is{{Sfn|Christensen|2020a|p=126}} – maar Alexandrynse vakkundiges het dit as te gerieflik verwerp.{{Sfn|Browning|1992|p=134}} Die Pergameense geleerde Krates van Mallos het die eposse ondersoek as draers van allegoriese insig in kosmologie en geografie.{{Sfn|Kim|2020|p=429}} Herakleitos (eerste eeu n.C.) en [[Porphyrius (filosoof)|Porphyrius]] (derde eeu n.C.) het ook allegoriese interpretasies geskryf.{{Sfn|Clarke|1981|p=62}}{{Sfn|Lamberton|1989|p=114}} In sy ''Homeriese vrae'' – die enigste omvattende werk oor Homeriese eksegese wat uit die oudheid behoue gebly het – het Porphyrius sy ontleding beperk tot vrae wat uit die Homeriese teks self opgeklaar kon word.{{Efn|Hierdie interpretasiebeginsel is veral deur Aristarchos van Samothrake toegepas;{{Sfn|Nünlist|2015|p=401}} of die eintlike spreuk wat Porphyrius gebruik het, {{Lang|grc|Hómēron ex Homḗrou saphēnízein}} (om Homeros uit Homeros te verklaar – dit wil sê, moenie elders na verklarings soek nie), ook aan Aristarchos toegeskryf kan word, word steeds gedebatteer.{{Sfn|Pfeiffer|1968|pp=225-227}}{{Sfn|Montanari|1997|pp=279-281}}{{Sfn|Nünlist|2015|p=385}}}}{{Sfn|Lamberton|1989|pp=108-109}} Hy sou hierdie metode later laat vaar ten gunste van ’n allegoriese benadering in sy latere werk ''Oor die grot van die nimfe'', waarin hy die nimfe se grotte as ’n voorstelling van die menslike lewe ondersoek het.{{Sfn|Pfeiffer|1968|p=226}}{{Sfn|Wilson|2020|p=326}} Herakleitos het aangevoer dat Telemachos se ontmoeting met Atena "die ontwikkeling van rasionaliteit" verteenwoordig namate hy ’n man word.{{Sfn|Wilson|2020|p=326}} Daar was baie antieke uitgawes van die Homeriese eposse, en die biblioteek van Alexandrië het ’n aantal daarvan besit.{{Sfn|Schironi|2020|p=114}} In materiaal wat uit die kommentaar van die eerste-eeuse v.C. geleerde Didumos afkomstig is, word antieke weergawes in "stadsuitgawes" en "individuele uitgawes" verdeel.{{Efn|Stadsuitgawes is wisselend ''ekdoseis kata poleis'', ''apo tōn poleōn'' of ''politikai'' genoem; individuele uitgawes was ''ekdoseis kat’andra''.{{Sfn|Kim|2020|p=112}}}} Stadsuitgawes is waarskynlik binne die stad geskep (miskien as "amptelike" weergawes), terwyl individuele uitgawes onafhanklik deur geleerdes voorberei is.{{Sfn|Schironi|2020|p=112}} Hy noem individuele weergawes wat aan Antimachos, Aristofanes van Bisantium, Sosigenes,{{Sfn|Schironi|2020|p=112}} Rhianos van Kreta, Kallistratos en Filemon behoort het.{{Sfn|Schironi|2020|p=112}} Stadsuitgawes is bekend vir Aiolis, Argos, [[Siprus]] en [[Marseille]].{{Efn|Hulle is onderskeidelik {{Lang|grc|hē Aiolikē}} (of {{Lang|grc|hē Aiolis}}), {{Lang|grc|hē Argolis}}, {{Lang|grc|hē Kypria}} en {{Lang|grc|hē Massaliōtikē}} genoem.{{Sfn|West|2001|p=67 n. 67}}}}{{Sfn|Schironi|2020|p=112}} Sowel die ''Ilias'' as die ''Odusseia'' was skooltekste op plekke waar Grieks gepraat is.{{Sfn|Lamberton|2010|pp=449-452}}{{Sfn|Browning|1992|pp=134-148}} Hulle was waarskynlik deel van die leerplan vir die elite van klassieke [[Athene]]{{Sfn|Kim|2020|pp=411, 417}} en in die [[Romeinse Ryk]]. Hulle is as leersaam vir retoriese vaardigheid{{Sfn|Kim|2020|p=431}}{{Efn|Homeros is deur die oudheid heen herhaaldelik "die vader van die redekuns" genoem, onder meer deur Telefos van Pergamon.{{Sfn|Lamberton|1989|pp=135-136}}}} en vir leeswerk beskou.{{Efn|Robert Browning skryf: "Dit mag vandag vreemd lyk dat kinders die leeskuns geleer word uit gedigte wat in ’n taalvorm saamgestel is wat niemand werklik gepraat het of ooit gepraat het nie, maar die Griekse samelewing was nie die enigste wat hulle so geleer het nie."{{Sfn|Browning|1992|p=134}}}} Die Trojaanse Oorlog en sy deelnemers was reeds belangrike mitologiese en historiese verwysings vir die Romeinse Ryk,{{Sfn|Lamberton|2020|p=417}} en die Romeine het Homeros geredelik in hul kultuur opgeneem en die epos oos en wes versprei.{{Sfn|Lamberton|2020|p=411}} [[Alexander die Grote]] se verowerings het [[Hellenistiese tydperk|Hellenistiese]] kulturele invloed deur die oostelike Middellandse See versprei, en die werk is deur elke skoolkind in die Griekse wêreld gelees.{{Sfn|Pache|Dué|Lupack|Lamberton|2020|p=417}} Teen die sesde eeu het die Homeriese gedigte ’n kanonieke plek binne die instellings van antieke Athene gehad.{{Sfn|Davison|1955|pp=7-8}} Die Atheense tiran Peisistratos of sy seun Hipparchos het ’n burgerlike en godsdienstige fees, die Panatenaia, ingestel wat waarskynlik voordragte van Homeriese poësie ingesluit het;{{Sfn|Davison|1955|pp=9-10}}{{Sfn|Kim|2020|p=420}}{{Efn|Mary Ebbott skryf: "Antieke bronne dui daarop dat rapsode van minstens die laat sesde eeu tot die laat vierde eeu v.C. in 'musiekwedstryde' (''mousikoi agōnes'') by die Panatenaia opgetree het."{{Sfn|Ebbott|2020|p=13}}}} ’n "korrekte" weergawe moes voorgedra word, wat moontlik daarop dui dat ’n weergawe van die teks gekanoniseer is.{{Sfn|Wilson|2018|p=21}}{{Efn|Volgens Mary Ebbott het rapsode gedeeltes uit die ''Ilias'' en die ''Odusseia'' voorgedra, wat mettertyd daartoe bygedra het dat Atheners net daardie gedigte as Homeros se werk beskou het.{{Sfn|Ebbott|2020|p=13}}}} Hulle het moontlik net gedeeltes van die gedigte voorgedra,{{Sfn|Ebbott|2020|p=13}} en dit is onwaarskynlik dat dit sonder onderbreking voorgedra is.{{Sfn|Fantuzzi|Tsagalis|2015a|p=15}} Trufiodoros het ’n lipogrammatiese ''Odusseia'' geskryf waarin elke boek doelbewus ’n ander enkele letter van die Griekse alfabet weggelaat het.<ref name="suda" /> === Ná die klassieke tydperk === [[Lêer:Odyssey manuscript.jpg|duimnael|Homeros, ''Odusseia'', manuskrip, 3de kwartaal van die 15de eeu (Britse Biblioteek).]] Buite die klassieke oudheid en tot in die Bisantynse tydperk het die verspreiding van die Griekse taal – en die gevolglike interne vertaling van die Homeriese tekste soos dit versprei het – die ''Odusseia'' se relevansie en status behou.{{Efn|Sommige vakkundiges voer aan dat godsdienstige spanning in hierdie tydperk deur die verspreiding van die [[Christendom]] veroorsaak is omdat Homeros toenemend as [[Paganisme|heidens]] beskou is, maar daar is geen akademiese eenstemmigheid nie.{{Sfn|Mavroudi|2020a|pp=445-446}}}} Armstrong sê die ''Ilias'' en die ''Odusseia'' sou andersins uit die kennis kon verdwyn het, en noem ''[[Beowulf]]'' as voorbeeld van so ’n lot.{{Sfn|Armstrong|2025|p=6}} Die ortodokse Bisantynse siening was dat Homeros die twee eposse saam met die ''Homeriese himnes'' en die ''Batrachomyomachia'' geskryf het, met ’n mate van filologiese skeptisisme oor laasgenoemde.{{Sfn|Mavroudi|2020a|p=444}} Die twee eposse is deur die [[Middeleeue]] heen wyd bestudeer en as skooltekste in die [[Bisantynse Ryk]] gebruik.{{Sfn|Lamberton|2010|pp=449-452}}{{Sfn|Browning|1992|pp=134-148}} Homeriese Grieks was vir Bisantynse studente moeilik en het parateks vereis om grammatikale en mitologiese verwysings te verduidelik.{{Sfn|Browning|1992|pp=136-137}} Baie van die Bisantynse vakkunde wat behoue gebly het, was oorspronklik as onderrigmateriaal bedoel.{{Sfn|Mavroudi|2020a|p=446}}{{Efn|Een werk van ’n anonieme Bisantynse geleerde het behoue gebly (in 1983 as ''Homeriese epimerismes'' gepubliseer), waarskynlik uit die middel van die 9de eeu.{{Sfn|Dyck|1983|p=7}}{{Sfn|Browning|1992|p=137}}}} Studente het waarskynlik nie fisiese eksemplare van die eposse gehad nie, maar sekere manuskripte is moontlik aan talentvolle studente beskikbaar gestel. Hulle het hoofsaaklik deur diktee en herhaling geleer.{{Sfn|Browning|1992|pp=138-139}} Volgens Lamberton het die gehoor van die eposse in die middel-Bisantynse tydperk verander. Waar dit eens die domein van grammatici en studente was, het volwassenes hulle vir plesier begin lees en gewonder hoe die vertellings van die ''Ilias'' en die ''Odusseia'' met die wyer Trojaanse verhaal verband hou.{{Sfn|Browning|1992|p=140}} Die twaalfde-eeuse digter [[Johannes Tzetzes]] het ''Homeriese allegorieë'' vir die gemalin van [[Manuel I Komnenos]] geskryf, wat die ''Odusseia'' en ander tekste opgesom het.{{Sfn|Browning|1992|p=140}} Mavroudi sê Tzetzes se werk het kulturele begrippe uit die Homeriese en die Bisantynse tydperke verenig; Tzetzes het Manuel I met die koninklike figure Zeus en Agamemnon vergelyk{{Sfn|Mavroudi|2020a|p=447}} en Odusseus met ’n uitpeulende maag uitgebeeld.{{Sfn|Stanford|1968|p=254}} Bisantynse interpretasie is via Neo-Pythagoreïese en Neoplatoniese geleerdes deur Porphyrius se ''Homeriese vrae'' beïnvloed.{{Sfn|Browning|1992|p=135}}{{Sfn|Lamberton|1989|p=112}} Die Bisantynse geleerde en aartsbiskop Eustathios van Thessalonika (ca. 1115-1195/6 n.C.) het omvattende kommentare op albei Homeriese eposse geskryf wat deur latere geslagte as gesaghebbend beskou is;{{Sfn|Lamberton|2010|pp=449-452}}{{Sfn|Browning|1992|pp=134-148}} sy kommentaar op die ''Odusseia'' alleen beslaan bykans 2 000 oorgroot bladsye in ’n 20ste-eeuse uitgawe.{{Sfn|Lamberton|2010|pp=449-452}} Die eerste gedrukte uitgawe van die ''Odusseia'', die ''editio princeps'',{{Efn|Die ''Odusseia'' was nie die enigste teks in hierdie uitgawe nie: dit het al die werke bevat wat klassiek aan Homeros toegeskryf is – die ''Ilias'', die ''Batrachomyomachia'' en die ''Homeriese himnes''.{{Sfn|Wolfe|2020|p=491}} Maria Mavroudi skryf Demetrios se versameling van alle moontlike Homeriese tekste vir sy uitgawe toe aan Bisantynse geleerdes se belangstelling in die interpretasie van die tekste eerder as in debatte oor die outeurskap daarvan.{{Sfn|Mavroudi|2020a|p=444}}}} is in 1488 deur die Griekse geleerde Demetrios Chalkokondyles vervaardig, wat in Athene gebore is en in [[Konstantinopel]] studeer het.{{Sfn|Lamberton|2010|pp=449-452}}{{Sfn|Browning|1992|pp=134-148}} Sy uitgawe is in [[Milaan]] deur ’n Griekse drukker, Antonios Damilas, gedruk.{{Sfn|Browning|1992|pp=134-148}} === Vroegmodern === [[Lêer:Thomas Degeorge Ulysse.jpg|duimnael|''Odusseus en Telemachos maak Penelope se vryers dood'' deur Thomas Degeorge (1812).]] Tydens die twis tussen die Antiekes en die Modernes – ’n artistieke debat in Frankryk aan die einde van die 17de en die begin van die 18de eeu – was die ''Odusseia'' en die ''Ilias'' twee van die vernaamste onderwerpe. Die Homeriese tekste is deur die skrywers Jean Desmarets, Pierre Bayle en Charles Perrault gekritiseer;{{Sfn|Clarke|1981|p=122}} Howard Clarke sê Perrault het hom daarvan weerhou om die gedigte direk te veroordeel by gebrek aan ’n Franse epos, en het Homeros "rituele lof" toegeswaai deur hom die "Vader van al die Kunste" te noem. Onder die verdedigers van die eposse en van Homeros was [[Jean de La Fontaine]] en Nicolas Boileau-Despréaux.{{Sfn|Clarke|1981|p=122}} Die debat het in 1700 kortstondig bedaar en later weer opgevlam tussen die Franse geleerde Anne Dacier, ’n vertaler en onwrikbare verdediger van Homeros, en die voorstander van die Modernes, Antoine Houdar de la Motte.{{Sfn|Clarke|1981|p=123}} Dacier se Homeriese vertalings het ’n inleiding van 90 bladsye bevat wat die kritiek van Perrault en ander Modernes aangespreek het; Houdar de la Motte het in sy verkorte vertaling van Homeros geantwoord, en Dacier het ’n weerlegging van 600 bladsye gelewer. ’n Retoriese wapenstilstand is in 1716 aangekondig.{{Sfn|Candler Hayes|2025|p=165}} As deel van die twis het vrae ontstaan oor die tradisionele siening van Homeros as ’n enkele digter.{{Sfn|Dué|Marks|2020|pp=585-586}} François Hédelin, abbé d’Aubignac, het Homeros se volgehoue tema en sy taal gekritiseer en opgemerk dat niks van sy lewe bekend was nie.{{Sfn|Clarke|1981|p=150}} Perrault het aangevoer dat die eposse deur verskillende digters geskryf is, moontlik uit elke stad wat daarop aanspraak gemaak het dat Homeros daar gebore is, en toe saamgevoeg is; hy het die teorie aan die oorlede Hédelin toegeskryf.{{Sfn|Clarke|1981|p=154}} Richard Bentley het aangevoer dat die Atheense tiran Peisistratos vyfhonderd jaar ná die aanvanklike samestelling verskillende liedere saamgevoeg het.{{Sfn|Dué|Marks|2020|p=587}} Sy navorsing het ook getoon dat Homeriese Grieks nie soos die Grieks van die klassieke tydperk gelyk het nie.{{Sfn|Wilson|2020|p=xiii}} === Modern === In die vroeë 20ste eeu het Milman Parry en Albert Lord getoon dat ongeletterde sangers formuletaal kon benut om lang gedigte te improviseer, net soos die Homeriese Grieks.{{Sfn|Hall|2008|pp=20-21}} Van die 27 803 reëls in die oorspronklike tekste is sowat 9 200 herhalings, wat wissel van woordgroepe tot hele gedeeltes.{{Sfn|Clarke|1981|p=264}} Hul navorsing het beslissend getoon dat die Homeriese tekste as mondelinge digkuns gevorm het.{{Sfn|Thornton|1970|p=xi}} Parry en Lord het die Suid-Slawiese epiese tradisie ondersoek, geïnspireer deur die werk van die filoloog Matija Murko.{{Sfn|Hall|2008|pp=20-21}} Parry se doktorale proefskrif het tradisionele Homeriese epitete ondersoek en op die werk van die Franse taalkundige Antoine Meillet gesteun, maar hy het die belang daarvan eers ten volle begryp nadat hy saam met Lord veldwerk in [[Joego-Slawië]] gaan doen het.{{Sfn|Dué|Nagy|2020|p=590}}{{Efn|Parry is op 33-jarige ouderdom aan ’n toevallige skietwond in die bors oorlede.{{Sfn|Wilson|2020|p=xv}}}} Vakkunde het in die laat 20ste eeu toenemend interdissiplinêr geword en letterkundige navorsing met argeologiese en godsdienstige bevindinge saamgevoeg.{{Sfn|Bremer|de Jong|Kalff|1987|p=vii}} == Nalatenskap == Die invloed van die Homeriese tekste is moeilik om op te som weens die groot uitwerking wat hulle op die openbare verbeelding en op kulturele waardes gehad het.{{Sfn|Kenner|1971|p=50}} Die ''Odusseia'' en die ''Ilias'' het die grondslag gevorm van die opvoeding van lede van die antieke Mediterreense samelewing. Daardie leerplan is deur Westerse humaniste oorgeneem,{{Sfn|Hall|2008|p=25}} wat beteken die teks was so deel van die kulturele weefsel dat dit selfs dié beïnvloed het wat dit nie gelees het nie.{{Sfn|Ruskin|1869|p=17}} Robert Browning sê die vakkunde wat by die Biblioteek van Alexandrië oor die Homeriese eposse gedoen is, het "die grondslag gelê" vir "Europese geletterdheid en filologiese studies".{{Sfn|Browning|1992|p=134}} Die eposse merk die begin van die Westerse letterkundige tradisie en het, volgens Corinne Ondine Pache, ongeëwenaarde invloed.{{Sfn|Pache|2020|p=xxvii}} Die ''Odusseia'' weerklink al meer as ’n millennium lank in die skryfkuns; toe ''BBC Culture'' in 2018 kenners regoor die wêreld gepols het om die letterkunde se mees blywende verhaal te vind, was die ''Odusseia'' boaan die lys.{{Sfn|Haynes|2018}} === Vertalings === Livius Andronicus het ’n [[Latyn|Latynse]] vertaling, die ''Odusia'', gemaak.{{Sfn|von Albrecht|1997|pp=113-114}} Min is oor die volledige werk bekend, wat waarskynlik nie bloot ’n vertaling was nie,{{Sfn|Stanford|1968|p=268}} maar die fragmente wat behoue gebly het, is formeler as die oorspronklike, en hy het Homeriese beelde van een deel van die gedig na ’n ander oorgedra.{{Sfn|von Albrecht|1997|pp=114-115}} Livius se ''Odusia'' het mettertyd ’n skoolteks vir Latynse studente geword; Michael von Albrecht sê sy vertaling is in ’n jong [[Horatius]] "ingeslaan".{{Sfn|von Albrecht|1997|p=117}} Nicholas Sigeros het [[Francesco Petrarca|Petrarca]] in 1354 van manuskripte van die ''Ilias'' en die ''Odusseia'' voorsien.{{Efn|Petrarca het in ’n brief geskryf: "Homeros is stom vir my, of eerder, ek is doof vir hom. Tog geniet ek dit om net na hom te kyk, en dikwels sê ek, terwyl ek hom omhels en sug: 'O groot man, hoe gretig sou ek na jou wou luister.'" Hy het tevergeefs probeer om Grieks te leer.{{Sfn|Clarke|1981|pp=56-57}}}} Petrarca se korrespondent [[Giovanni Boccaccio]] het ’n monnik, Leontius Pilatus, oorreed om vertalings in Latynse prosa te maak; hy het die ''Ilias'' voltooi, maar die ''Odusseia'' net bykans klaargekry.{{Sfn|Clarke|1981|pp=56-57}} Gedrukte vertalings in moderne Europese tale het in die 16de eeu ’n oplewing in gewildheid beleef,{{Sfn|Wolfe|2020|p=495}} hoewel baie daarvan slegs gedeeltelike vertalings was.{{Sfn|Wolfe|2020|p=496}} Die gewildste uitgawe van die eeu was ’n woordelikse Latynse vertaling deur Andreas Divus.{{Sfn|Wolfe|2020|p=495}} Die eerste voltooide [[Italiaans]]e ''Odusseia'', deur Girolamo Baccelli in vrye vers geskryf, is in 1582 gepubliseer.{{Sfn|Wolfe|2020|p=497}} Die eerste voltooide [[Frans]]e vertaling is deur Salomon Certon in aleksandrynse koeplette saamgestel en in 1604 gedruk.{{Sfn|Wolfe|2020|p=496}} Dit het openbare guns verloor ná die [[Académie française]] se taalhervormings in die 1630's en 1640's.{{Sfn|Candler Hayes|2025|p=164}} Arthur Hall was die eerste wat Homeros in [[Engels]] vertaal het: sy vertaling van die eerste tien boeke van die ''Ilias'', wat in 1581 gepubliseer is,{{Sfn|Wolfe|2020|p=497}} het op ’n Franse weergawe gesteun.{{Sfn|Lawton|2020|p=598}} George Chapman het die eerste skrywer geword wat ’n vertaling van albei eposse in Engels voltooi het toe hy sy vertaling van die ''Odusseia'' klaargemaak het.{{Sfn|Clarke|1981|p=57}} Hierdie vertalings is in 1616 saam gepubliseer, maar het vroeër in aflewerings verskyn, en was die eerste moderne vertalings wat wye sukses behaal het.{{Sfn|Fay|1952|p=104}} Hy het die grootste deel van sy lewe aan die vertaling van Homeros gewerk,{{Sfn|Brammall|2018}} en sy werk het later [[John Keats]] se sonnet "On First Looking into Chapman's Homer" (1816) geïnspireer.{{Sfn|Grafton|Most|Settis|2010|p=331}} Emily Wilson skryf dat byna al die prominente vertalers van Grieks-Romeinse letterkunde mans was,{{Sfn|Wilson Guardian|2017}} en voer aan dat dit die algemene begrip van die ''Odusseia'' beïnvloed het.{{Sfn|Wilson|2018|p=86}}{{Efn|Wilson voer aan dat dit die vertelling belaai het met konnotasies wat nie in die oorspronklike teks voorkom nie. Sy sê byvoorbeeld verskeie vertalers het die taal wat gebruik word om te verwys na die slavinne wat met die vryers seks gehad het – die vroulike lidwoord ''hai'' ("daardie vroulike mense") – as "slette" of "hoere" vertolk.{{Sfn|Wilson|2017}}}} Johann Heinrich Voss se 18de-eeuse vertalings van die eposse tel onder sy bekendste werke{{Sfn|Curran|1996|pp=173-175}}{{Efn|Voss het ook ander klassieke werke vertaal en uiteindelik sy weergawe van die ''Odusseia'' hersien, maar dié is minder gunstig ontvang.{{Sfn|Curran|1996|pp=173-175}}}} en het die [[Duits]]e taal diepgaande beïnvloed.{{Sfn|Steiner|1975|p=266}} [[Johann Wolfgang von Goethe]] het Voss se vertalings transformerende meesterstukke genoem wat belangstelling in Duitse Hellenisme aangewakker het.{{Sfn|Steiner|1975|p=259}} Anne Dacier het die ''Ilias'' en die ''Odusseia'' in Franse prosa vertaal;{{Efn|Dacier se ''Ilias'' is krities goed ontvang; sy het historiese en taalkundige kommentaar daarby verskaf.{{Sfn|Candler Hayes|2025|p=168}}}} dié het onderskeidelik in 1711 en 1716 verskyn{{Sfn|Candler Hayes|2025|p=164}} en was tot die laat 18de eeu die standaard Franse Homeros-vertaling.{{Sfn|Candler Hayes|2025|p=176}} Antoine Houdar de La Motte, wat nie Grieks kon lees nie, het Dacier se ''Ilias'' gebruik om sy eie verkorte weergawe van die ''Ilias'' te maak, en het Homeros in die voorwoord gekritiseer.{{Sfn|Clarke|1981|p=123}}{{Efn|Houdar de la Motte se vertaling was veel korter en gemoderniseer. Sy bewering dat hy op Homeros verbeter het, het Dacier vertoorn, wat ’n weerlegging van 600 bladsye geskryf het.{{Sfn|Candler Hayes|2025|pp=164-165}}}} Dacier se vertaling van die ''Odusseia'' het Alexander Pope se vertaling van die 1720's diepgaande beïnvloed,{{Sfn|Armstrong|2018|p=225}}{{Efn|Dacier kon nie Engels praat nie en het op ’n swak vertaling gesteun om Pope se ''Odusseia'' te lees; sy het dit veroordeel in ’n voorwoord tot ’n nuwe weergawe van haar ''Ilias''. Pope het Dacier bewonder en was gekrenk, maar sy is in 1720 oorlede voordat hy kon reageer.{{Sfn|Candler Hayes|2025|p=176}}}} wat hy om finansiële redes jare ná sy ''Ilias'' vervaardig het.{{Sfn|Baines|2000|p=25}} Hy het twaalf boeke self vertaal en die ander twaalf tussen Elijah Fenton en William Broome verdeel; laasgenoemde het ook aantekeninge verskaf.{{Sfn|Gray|1984|p=108}}{{Sfn|Barnard|2003|p=509}} Dié inligting het uiteindelik uitgelek en sy reputasie en winste geskaad.{{Sfn|Damrosch|1987|p=59}} Die eerste ''Odusseia'' in [[Russies]] was moontlik Vasili Zjoekofski se vertaling van 1849 in heksameter.{{Sfn|Cooper|2007|p=196}}{{Sfn|UOM|2012}} Luo Niansheng het in die laat 1980's begin om die eerste ''Ilias'' in [[Chinees]] te vertaal, maar hy is in 1990 oorlede voordat hy dit kon voltooi; sy student Wang Huansheng het die projek voltooi en dit is in 1994 gepubliseer. Wang se ''Odusseia'' het drie jaar later gevolg.{{Sfn|Zhang|2021|pp=353-354}} === Letterkunde === [[Lêer:JoyceUlysses2.jpg|duimnael|Voorblad van [[James Joyce]] se ''Ulysses'' (1922).]] Die klassikus Edith Hall sê die ''Odusseia'' is beskou as "die geboorteplek self van literêre fiksie"; in [[T. E. Lawrence]] se inleiding tot die epos van 1932 het hy dit "die grootste roman wat ooit geskryf is" genoem.{{Sfn|Hall|2008|p=46}} Dit word deur Westerse letterkundige kritici wyd as ’n tydlose klassieke werk beskou,<ref name="worldhistory" /> en dit bly een van die oudste letterkundige werke wat gereeld deur Westerse lesers gelees word.{{Sfn|North|2017}} Brian Stableford, wat dit as ’n soort voorloper van [[wetenskapsfiksie]] beskryf het, sê dit is meer as enige ander letterkundige werk as wetenskapsfiksie herverbeeld.{{Sfn|Stableford|2004|p=5}} In Canto XXVI van die ''[[Inferno (Dante)|Inferno]]'' ontmoet [[Dante Alighieri]] vir Odusseus in die agtste kring van die hel: Odusseus voeg ’n nuwe slot aan die epos toe waarin hy verder gaan avontuur soek en nie na Ithaka terugkeer nie.{{Sfn|Mayor|2000}} Edith Hall meen Dante se uitbeelding van Odusseus is verstaan as ’n manifestasie van [[Renaissance]]-[[kolonialisme]] en van die uitbeelding van die ander, met die sikloop wat "verhale van monsteragtige rasse aan die rand van die wêreld" verteenwoordig, en sy nederlaag wat "die Romeinse oorheersing van die westelike Middellandse See" simboliseer.{{Sfn|Reece|1993}} Sommige van Odusseus se avonture kom weer voor in die Arabiese verhale van Sindbad die Seeman.<ref name="britannica-sinbad" /><ref name="burton" /> Die Ierse skrywer [[James Joyce]] se epiese roman ''Ulysses'' (1922) is in ’n beduidende mate ’n herbewerking van die ''Odusseia'', wat Joyce in die [[Dublin]] van sy eie tyd geplaas het.<ref name="ellmann" /> Joyce het die figuur van Odusseus in Charles Lamb se ''Adventures of Ulysses'' teëgekom, ’n verwerking van die epiese gedig vir kinders, wat klaarblyklik die Latynse naam in Joyce se gedagtes gevestig het.{{Sfn|Gorman|1939|p=45}}{{Sfn|Jaurretche|2005|p=29}} ''Ulysses'' is in agtien afdelings ("episodes") verdeel wat ruweg op die vier-en-twintig boeke van die ''Odusseia'' afgebeeld kan word.<ref name="drabble" /> Joyce het beweer dat hy met die oorspronklike Homeriese Grieks vertroud was, maar dit is deur sommige vakkundiges betwis, wat sy swak begrip van die taal as teenbewys aanvoer.{{Sfn|Ames|2005|p=17}} Die boek, en veral die bewussynstroomprosa daarin, word wyd as grondleggend vir die [[Modernisme|modernistiese]] genre beskou.<ref name="williams" /> Joyce se gebruik van die mite het Joseph Campbell se ''The Hero with a Thousand Faces'' geïnspireer, wat aanvoer dat die meeste vertellings bewustelik of onbewustelik ’n "heldereis"-struktuur volg wat soortgelyk is aan dié van die ''Odusseia''. Campbell se ontleding het baie werke in die populêre kultuur sterk beïnvloed, maar die meeste vakkundiges beskou dit vandag as reduksionisties.<ref name="larsen" /><ref name="time-ulysses" /> Moderne skrywers het na die ''Odusseia'' teruggekeer om die gedig se vroulike karakters te belig. Die Kanadese skrywer [[Margaret Atwood]] het dele van die ''Odusseia'' vir haar novelle ''[[The Penelopiad]]'' (2005) verwerk. Die novelle fokus op Penelope en die twaalf slavinne wat aan die einde van die gedig opgehang word,<ref name="beard" /> ’n beeld wat Atwood bygebly het.<ref name="atwood-independent" /> Atwood se novelle lewer kommentaar op die oorspronklike teks, waarin Odusseus se geslaagde terugkeer na Ithaka die herstel van ’n [[patriargie|patriargale]] stelsel meebring.<ref name="atwood-independent" /> Net so besoek Madeline Miller se ''Circe'' (2018) die verhouding tussen Odusseus en Kirke op Aiaia opnuut.<ref name="guardian-circe" /> As leser was Miller gefrustreerd deur Kirke se gebrek aan motivering in die oorspronklike gedig en wou sy haar wispelturigheid verklaar.<ref name="npr-circe" /> Die roman verander die towenares se verandering van matrose in varke van ’n daad van kwaadwilligheid in een van selfverdediging, beïnvloed deur haar vorige ervaring met seksuele roofdiere.<ref name="nyt-circe" /> === Film en televisie === * ''L'Odissea'' (1911) is ’n Italiaanse stilfilm deur Giuseppe de Liguoro.<ref name="luzzi" /> * ''Ulysses'' (1954) is ’n Italiaanse verwerking met [[Kirk Douglas]] as Ulysses, Silvana Mangano as Penelope en Kirke, en [[Anthony Quinn]] as Antinoös.<ref name="wilsonherman" /> * ''L'Odissea'' (1968) is ’n Italiaans-Frans-Duits-Joego-Slawiese televisiereeks wat vir sy getroue weergawe van die oorspronklike epos geprys is.<ref name="morcillo" /> * ''Ulysses 31'' (1981-1982) is ’n Frans-Japannese animasiereeks vir televisie wat in die futuristiese 31ste eeu afspeel.<ref name="omc" /> * ''The Odyssey'' (1987) is ’n Australiese animasiefilm wat direk op video uitgereik is, vervaardig deur Burbank Films Australia, wat die ''Odusseia'' tot ’n verwerking van 55 minute vir kinders saamvat.<ref name="blanshard" /> * ''Nostos: The Return'' (1989) is ’n Italiaanse film oor Odusseus se tuiskoms. Dit is deur Franco Piavoli geregisseer, steun op visuele vertelling en fokus sterk op die natuur.<ref name="lapena" /> * ''Ulysses' Gaze'' (1995), geregisseer deur Theo Angelopoulos, bevat baie van die elemente van die ''Odusseia'' teen die agtergrond van die mees onlangse en die vorige Balkanoorloë.{{Sfn|Grafton|Most|Settis|2010|p=653}} * ''The Odyssey'' (1997) is ’n televisiereeks geregisseer deur Andrei Kontsjalofski, met [[Armand Assante]] as Odusseus en Greta Scacchi as Penelope.{{Sfn|Roman|2005|p=267}} * ''O Brother, Where Art Thou?'' (2000) is ’n misdaad-komediedrama wat deur die [[Coen-broers]] geskryf, vervaardig, mede-geredigeer en geregisseer is en baie los op Homeros se gedig gebaseer is.<ref name="siegel" /> * ''The Return'' (2024) is ’n film gebaseer op boeke 13-24, geregisseer deur Uberto Pasolini, met [[Ralph Fiennes]] as Odusseus en [[Juliette Binoche]] as Penelope.<ref name="variety" /> * ''[[The Odyssey]]'' (2026) is ’n film geskryf en geregisseer deur [[Christopher Nolan]], met [[Matt Damon]] as Odusseus en [[Anne Hathaway]] as Penelope.<ref name="deadline" /><ref name="radiotimes" /> === Opera en musiek === * ''Il ritorno d'Ulisse in patria'', wat in 1640 vir die eerste keer opgevoer is, is ’n [[opera]] deur [[Claudio Monteverdi]] wat op die tweede helfte van die ''Odusseia'' gebaseer is.<ref name="npr-monteverdi" /> * [[Gabriel Fauré]] se opera ''Pénélope'', wat eweneens op die latere gedeeltes van die ''Odusseia'' gebaseer is, het in 1913 première gehad.<ref name="berry" /> * Rolf Riehm het ’n opera oor die mite gekomponeer, ''Sirenen – Bilder des Begehrens und des Vernichtens'' ("Sirenes: Beelde van begeerte en vernietiging"), wat in 2014 by die Frankfurtse Opera première gehad het.<ref name="griffel" /> * Robert W. Smith se tweede simfonie vir konsertorkes, ''The Odyssey'', vertel vier van die vernaamste hoogtepunte van die verhaal in die werk se vier bewegings: "The Iliad", "The Winds of Poseidon", "The Isle of Calypso" en "Ithaca".<ref name="alfred" /> * Jean-Claude Gallotta se ballet ''Ulysse''<ref name="lemoal" /> is op sowel die ''Odusseia'' as James Joyce se ''Ulysses'' gebaseer.<ref name="romaeuropa" /> * Jorge Rivera-Herrans se deurgesongde werk ''Epic: The Musical'' vertel die verhaal van die ''Odusseia'' oor die loop van nege "sagas", wat by die einde van die Trojaanse Oorlog begin en tot by Odusseus se tuiskoms op Ithaka strek.<ref name="troysaga" /><ref name="musicreview" /> === Wetenskappe === Die psigiater Jonathan Shay het twee boeke geskryf, ''Achilles in Vietnam: Combat Trauma and the Undoing of Character'' (1994)<ref name="achilles" /> en ''Odysseus in America: Combat Trauma and the Trials of Homecoming'' (2002),<ref name="odysseus-america" /> wat die ''Ilias'' en die ''Odusseia'' in verband bring met [[Posttraumatiese stressteuring|posttraumatiese stresversteuring]] en morele besering soos dit in die rehabilitasiegeskiedenisse van veterane met gevegservaring voorkom. == Aantekeninge == {{Notelist}} == Verwysings == {{Verwysings|30em|verwysings= <ref name="The Odyssey 2003">D.C.H. Rieu se inleiding tot ''The Odyssey'' (Penguin, 2003), bl. ''xi''.</ref> <ref name="fox">{{Citation |title=The Classical World: An Epic History from Homer to Hadrian |last=Fox |first=Robin Lane |page=19 |publisher=Basic Books |year=2006 |isbn=046502496 }}</ref> <ref name="bbc">{{Cite web |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-44779492?SThisFB= |title=Oldest extract of Homer's Odyssey found |access-date=21 Julie 2019 |work=[[BBC]] |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200523135046/https://www.bbc.com/news/world-europe-44779492?SThisFB= |archive-date=23 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> <ref name="herodotos">[[Herodotos]], ''Historiae'', 2.116.</ref> <ref name="strabo">[[Strabo]], ''Geographica'', 1.2.15, aangehaal in {{Harvnb|Finley|1976|p=33}}.</ref> <ref name="greekmyths">{{Cite web |date=25 September 2020 |title=The Departure from Troy and the Raid on the Cicones: the end of all 'hard' work (Book IX) |url=https://www.greekmyths-interpretation.com/en/odyssey-cicones-interpretation/ |access-date=18 Julie 2026 |website=Greek Mythology Interpretation |language=en}}</ref> <ref name="christopoulos">{{Cite journal |last=Christopoulos |first=Ménélaos |date=8 Augustus 2019 |title=Formes de violence dans le monde d'Ulysse |url=https://shs.cairn.info/revue-dialogues-d-histoire-ancienne-2019-1-page-13 |journal=Dialogues d'histoire ancienne |language=fr |volume=451 |issue=1 |pages=13-22 |doi=10.3917/dha.451.0013 |issn=0755-7256}}</ref> <ref name="etymonline">{{Cite web |title=Calypso |url=https://www.etymonline.com/word/Calypso |website=Online Etymology Dictionary |language=en |access-date=16 September 2026}}</ref> <ref name="suda">[https://www.cs.uky.edu/~raphael/sol/sol-entries/tau/1111 Suda, Tryphiodorus] {{In lang|en}}</ref> <ref name="worldhistory">{{Cite web |last=Cartwright |first=Mark |date=15 Maart 2017 |title=Odyssey |url=http://www.worldhistory.org/Odyssey/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170704162738/http://www.ancient.eu/Odyssey/ |archive-date=4 Julie 2017 |access-date=29 Julie 2022 |publisher=World History Encyclopedia |language=en}}</ref> <ref name="britannica-sinbad">{{Cite web |title=Sinbad the Sailor |url=https://www.britannica.com/topic/Sindbad-the-Sailor |website=Encyclopedia Britannica |language=en |access-date=12 November 2024 |archive-date=9 Julie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190709135335/https://www.britannica.com/topic/Sindbad-the-Sailor |url-status=live}}</ref> <ref name="burton">{{Cite book |last=Burton |first=Richard |title=The Book of the Thousand Nights and a Night, Volume VI |date=1885 |publisher=The Burton Club |page=40 |url=https://ia801607.us.archive.org/34/items/arabiantranslat06burtuoft/arabiantranslat06burtuoft.pdf}}</ref> <ref name="ellmann">{{Cite book |last=Ellmann |first=Richard |title=James Joyce Ulysses, with Ulysses: A Short History by Richard Ellmann |publisher=Penguin |year=1968 |pages=705, 708-710}}</ref> <ref name="drabble">{{Cite encyclopedia |editor-last=Drabble |editor-first=Margaret |year=1995 |encyclopedia=The Oxford Companion to English Literature |entry=Ulysses |publisher=Oxford University Press |location=Oxford |isbn=978-0-19-866221-1 |page=1023}}</ref> <ref name="williams">{{Cite book |editor-last=Williams |editor-first=Linda R. |year=1992 |title=The Bloomsbury Guides to English Literature: The Twentieth Century |publisher=Bloomsbury |location=Londen |pages=108-109}}</ref> <ref name="larsen">{{Cite book |last1=Larsen |first1=Stephen |last2=Larsen |first2=Robin |title=Joseph Campbell: A Fire in the Mind |publisher=Inner Traditions |year=2002}}</ref> <ref name="time-ulysses">[https://time.com/archive/6858000/cinema-in-the-footsteps-of-ulysses/ "Cinema: In the Footsteps of Ulysses"], ''Time'', 18 Mei 1980.</ref> <ref name="beard">{{Cite news |last=Beard |first=Mary |date=28 Oktober 2005 |title=Review: Helen of Troy {{!}} Weight {{!}} The Penelopiad {{!}} Songs on Bronze |work=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/books/2005/oct/29/highereducation.classics |issn=0261-3077 |archive-date=26 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160326055559/http://www.theguardian.com/books/2005/oct/29/highereducation.classics |url-status=live}}</ref> <ref name="atwood-independent">{{Cite web |date=28 Oktober 2005 |title=Margaret Atwood: A personal odyssey and how she rewrote Homer |url=http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/features/margaret-atwood-a-personal-odyssey-and-how-she-rewrote-homer-322675.html |website=The Independent |language=en |archive-date=7 Julie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200707112443/https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/features/margaret-atwood-a-personal-odyssey-and-how-she-rewrote-homer-322675.html |url-status=live}}</ref> <ref name="guardian-circe">{{Cite web |date=21 April 2018 |title=Circe by Madeline Miller review – myth, magic and single motherhood |url=http://www.theguardian.com/books/2018/apr/21/circe-by-madeline-miller-review |website=The Guardian |language=en |archive-date=14 Junie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200614111203/https://www.theguardian.com/books/2018/apr/21/circe-by-madeline-miller-review |url-status=live}}</ref> <ref name="npr-circe">{{Cite news |title='Circe' Gets A New Motivation |url=https://www.npr.org/2018/04/15/602605359/circe-gets-a-new-motivation |website=NPR |language=en |archive-date=25 April 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180425180413/https://www.npr.org/2018/04/15/602605359/circe-gets-a-new-motivation |url-status=live}}</ref> <ref name="nyt-circe">{{Cite news |last=Messud |first=Claire |date=28 Mei 2018 |title=December's Book Club Pick: Turning Circe Into a Good Witch |language=en |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2018/05/28/books/review/circe-madeline-miller.html |issn=0362-4331 |archive-date=6 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200906104718/https://www.nytimes.com/2018/05/28/books/review/circe-madeline-miller.html |url-status=live}}</ref> <ref name="luzzi">{{Cite book |last=Luzzi |first=Joseph |url=https://books.google.com/books?id=EKPODwAAQBAJ&pg=PA11 |title=Italian Cinema from the Silent Screen to the Digital Image |publisher=Bloomsbury Publishing |year=2020 |isbn=9781441195616}}</ref> <ref name="wilsonherman">{{Cite book |last1=Wilson |first1=Wendy S. |last2=Herman |first2=Gerald H. |url=https://books.google.com/books?id=wR1ru604KPYC&pg=PA3 |title=World History On The Screen: Film And Video Resources, grade 10-12 |publisher=Walch Publishing |year=2003 |isbn=978-0-8251-4615-2 |page=3 |archive-date=5 Januarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200105061127/https://books.google.com/books?id=wR1ru604KPYC&pg=PA3 |url-status=live}}</ref> <ref name="morcillo">{{Cite book |last1=Garcia Morcillo |first1=Marta |last2=Hanesworth |first2=Pauline |last3=Lapeña Marchena |first3=Óscar |url=https://books.google.com/books?id=DaugBgAAQBAJ&pg=PA139 |title=Imagining Ancient Cities in Film: From Babylon to Cinecittà |date=11 Februarie 2015 |publisher=Routledge |isbn=978-1-135-01317-2 |page=139}}</ref> <ref name="omc">{{Cite web |title=Ulysses 31 [Ulysse 31] |url=http://omc.obta.al.uw.edu.pl/myth-survey/item/343 |access-date=8 Junie 2024 |website=Our Mythical Childhood Survey |language=en |archive-date=8 Junie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240608213930/http://omc.obta.al.uw.edu.pl/myth-survey/item/343 |url-status=live}}</ref> <ref name="blanshard">{{Cite book |last=Blanshard |first=Alastair J. L. |title=Hellas on Screen: Cinematic Receptions of Ancient History, Literature and Myth |publisher=Bristol Classical Press |location=Londen |page=45 |year=2009 |isbn=9780715637746}}</ref> <ref name="lapena">{{Cite book |last=Lapeña Marchena |first=Óscar |year=2018 |chapter=Ulysses in the Cinema: The Example of ''Nostos, il ritorno'' (Franco Piavoli, Italy, 1990) |chapter-url=https://books.google.com/books?id=N78-DwAAQBAJ&pg=PA98 |editor-last=Rovira Guardiola |editor-first=Rosario |title=The Ancient Mediterranean Sea in Modern Visual and Performing Arts: Sailing in Troubled Waters |location=Londen |publisher=Bloomsbury Academic |page=98 |isbn=978-1-4742-9859-9}}</ref> <ref name="siegel">{{Cite journal |last=Siegel |first=Janice |date=2007 |title=The Coens' O Brother, Where Art Thou? and Homer's Odyssey |url=https://muse.jhu.edu/article/247584 |journal=Mouseion: Journal of the Classical Association of Canada |language=en |volume=7 |issue=3 |pages=213-245 |doi=10.1353/mou.0.0029 |issn=1913-5416 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200806081425/https://muse.jhu.edu/article/247584 |archive-date=6 Augustus 2020 |url-status=live}}</ref> <ref name="variety">{{Cite web |url=https://variety.com/2022/film/global/juliette-binoche-ralph-fiennes-the-return-pasolini-1235243530 |title='English Patient' Stars Juliette Binoche, Ralph Fiennes Will Reunite in 'The Return,' a Gritty Take on 'The Odyssey' |website=Variety |date=28 April 2023 |first=Manori |last=Ravindran |language=en |access-date=3 Junie 2023 |archive-date=16 Februarie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230216174050/https://variety.com/2022/film/global/juliette-binoche-ralph-fiennes-the-return-pasolini-1235243530/ |url-status=live}}</ref> <ref name="deadline">{{Cite web |last=Grobar |first=Matt |date=23 Desember 2024 |title=Christopher Nolan's Next Film Is An Adaptation Of Homer's 'The Odyssey,' Universal Reveals |url=https://deadline.com/2024/12/christopher-nolan-the-odyssey-confirmed-directors-new-film-universal-1236241340/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241223222535/https://deadline.com/2024/12/christopher-nolan-the-odyssey-confirmed-directors-new-film-universal-1236241340/ |archive-date=23 Desember 2024 |access-date=24 Desember 2024 |website=Deadline Hollywood |language=en}}</ref> <ref name="radiotimes">{{Cite web |title=The Odyssey cast: Full list of confirmed actors |url=https://www.radiotimes.com/movies/the-odyssey-cast/ |access-date=19 Julie 2026 |website=Radio Times |language=en}}</ref> <ref name="npr-monteverdi">{{Cite news |title=Monteverdi's 'The Return of Ulysses' |url=https://www.npr.org/2007/03/23/9078832/monteverdis-the-return-of-ulysses |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170224131808/http://www.npr.org/2007/03/23/9078832/monteverdis-the-return-of-ulysses |archive-date=24 Februarie 2017 |newspaper=NPR |language=en |date=23 Maart 2007}}</ref> <ref name="berry">{{Cite web |last=Berry |first=Mark |title=Pénélope at Bavarian State Opera |url=https://operatoday.com/2025/07/penelope-at-bavarian-state-opera/ |website=Opera Today |language=en}}</ref> <ref name="griffel">{{Cite book |last=Griffel |first=Margaret Ross |title=Operas in German: A Dictionary |publisher=Rowman & Littlefield |year=2018 |isbn=978-1-4422-4797-0 |page=448 |chapter=Sirenen |chapter-url=https://books.google.com/books?id=H-xEDwAAQBAJ&pg=PA448}}</ref> <ref name="alfred">{{Cite web |title=The Iliad (from The Odyssey (Symphony No. 2)) |url=https://www.alfred.com/the-iliad-from-the-odyssey-symphony-no-2/p/00-BDM00052/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200808130104/https://www.alfred.com/the-iliad-from-the-odyssey-symphony-no-2/p/00-BDM00052/ |archive-date=8 Augustus 2020 |website=alfred.com |language=en}}</ref> <ref name="lemoal">[https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k12005041/f629 Inskrywing ''Ulysse''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231125011539/https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k12005041/f629 |date=25 November 2023}}, Philippe Le Moal, ''Dictionnaire de la danse'', Éditions Larousse, 1999, {{ISBN|2035113180}}, bl. 507. {{In lang|fr}}</ref> <ref name="romaeuropa">[http://www.romaeuropa.net/archivio/eventi/ulysse/stile.html ''Esiste uno stile Gallotta?''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070401213110/http://www.romaeuropa.net/archivio/eventi/ulysse/stile.html |date=1 April 2007}}, deur Marinella Guatterini, 1994, op Romaeuropa se webwerf. {{In lang|it}}</ref> <ref name="troysaga">{{Cite web |last=Rabinowitz |first=Chloe |title=Epic: The Troy Saga Passes 3 Million Streams in First Week of Release |url=https://www.broadwayworld.com/article/EPIC-THE-TROY-SAGA-Passes-3-Million-Streams-in-First-Week-of-Release-20230104 |access-date=30 November 2024 |website=BroadwayWorld |date=4 Januarie 2023 |language=en |archive-date=13 November 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241113012848/https://www.broadwayworld.com/article/EPIC-THE-TROY-SAGA-Passes-3-Million-Streams-in-First-Week-of-Release-20230104 |url-status=live}}</ref> <ref name="musicreview">{{Cite web |last=McKinnon |first=Madeline |title=Music Review: 'Epic: The Musical' |url=https://ndsuspectrum.com/music-review-epic-the-musical/ |access-date=30 November 2024 |website=The Spectrum |language=en |archive-date=9 November 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241109021335/https://ndsuspectrum.com/music-review-epic-the-musical/ |url-status=live}}</ref> <ref name="achilles">{{Cite book |last=Shay |first=Jonathan |title=Achilles in Vietnam: Combat Trauma and the Undoing of Character |publisher=Scribner |year=1994 |isbn=978-0-684-81321-9}}</ref> <ref name="odysseus-america">{{Cite book |last=Shay |first=Jonathan |title=Odysseus in America: Combat Trauma and the Trials of Homecoming |location=New York |publisher=Scribner |year=2002 |isbn=978-0-7432-1157-4}}</ref> }} == Bibliografie == {{Refbegin|30em}} * {{Cite book |last=Anderson |first=Graham |year=2000 |title=Fairytale in the Ancient World |publisher=Routledge |isbn=978-0-415-23702-4 |url=https://books.google.com/books?id=B2DAAlUrbBIC}} * {{Cite book |last=Armstrong |first=Richard H. |year=2025 |chapter=Introduction |title=A Companion to the Translation of Classical Epic |editor-last=Armstrong |editor-first=Richard H. |editor-last2=Lianeri |editor-first2=Alexandra |publisher=Wiley |isbn=9781119094265}} * {{Cite book |last=Baines |first=Paul |title=The Complete Critical Guide to Alexander Pope |publisher=Routledge |year=2000 |isbn=0-203-16993-X |oclc=48139753}} * {{Cite book |last=Barnard |first=John |title=Alexander Pope: The Critical Heritage |date=2003 |publisher=Taylor and Francis |isbn=978-0-203-19423-2 |location=Hoboken}} * {{Cite book |last=Beck |first=Deborah |year=2020 |chapter=Speech |title=The Cambridge Guide to Homer |editor-last=Pache |editor-first=Corinne Ondine |editor-last2=Dué |editor-first2=Casey |editor-last3=Lupack |editor-first3=Susan |editor-last4=Lamberton |editor-first4=Robert |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-22564-9}} * {{Cite book |last1=Bremer |first1=Jan Maarten |last2=de Jong |first2=Irene |last3=Kalff |first3=Jurriaan |title=Homer: Beyond Oral Poetry |date=1987 |publisher=B.R. Grüner |isbn=978-90-6032-215-4}} * {{Cite book |last=Browning |first=Robert |year=1992 |chapter=The Byzantines and Homer |title=Homer's Ancient Readers: The Hermeneutics of Greek Epic's Earliest Exegetes |editor-last=Lamberton |editor-first=Robert |editor-last2=Keaney |editor-first2=John J. |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0-6916-5627-4}} * {{Cite book |last=Cairns |first=Douglas |year=2014 |title=Defining Greek Narrative |publisher=Edinburgh University Press |isbn=978-0-7486-8010-8}} * {{Cite book |last=Candler Hayes |first=Julie |year=2025 |chapter=Anne Dacier's Homer: Epic Force |title=A Companion to the Translation of Classical Epic |editor-last=Armstrong |editor-first=Richard H. |editor-last2=Lianeri |editor-first2=Alexandra |publisher=Wiley |isbn=9781119094265}} * {{Cite book |last=Carne-Ross |first=D. S. |year=1998 |chapter=The Poem of Odysseus |title=The Odyssey |translator-last=Fitzgerald |translator-first=Robert |publisher=Farrar, Straus and Giroux |isbn=978-0-374-52574-3}} * {{Cite book |last=Christensen |first=Joel P. |year=2020 |chapter=Gods and Goddesses |title=The Cambridge Guide to Homer |editor-last=Pache |editor-first=Corinne Ondine |editor-last2=Dué |editor-first2=Casey |editor-last3=Lupack |editor-first3=Susan |editor-last4=Lamberton |editor-first4=Robert |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-22564-9 |ref={{harvid|Christensen|2020a}}}} * {{Cite book |last=Clarke |first=Howard W. |title=The Art of the Odyssey |chapter=Appendix II: Translators and Translations |year=1967}} * {{Cite book |last=Clarke |first=Howard W. |title=Homer's Readers: A Historical Introduction to the Iliad and the Odyssey |publisher=University of Delaware Press |year=1981}} * {{Cite book |last=Damrosch |first=Leopold |url=https://archive.org/details/imaginativeworld0000damr/page/n5/mode/2up |title=The Imaginative World of Alexander Pope |date=1987 |publisher=University of California Press |isbn=978-0-520-05975-7}} * {{Cite book |last=de Jong |first=Irene J. F. |title=A Narratological Commentary on the Odyssey |year=2001 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-46478-9}} * {{Cite book |last=Dué |first=Casey |year=2020 |chapter=Introduction (Part I) |title=The Cambridge Guide to Homer |editor-last=Pache |editor-first=Corinne Ondine |editor-last2=Dué |editor-first2=Casey |editor-last3=Lupack |editor-first3=Susan |editor-last4=Lamberton |editor-first4=Robert |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-22564-9}} * {{Cite book |last1=Dué |first1=Casey |last2=Marks |first2=Jim |year=2020 |chapter=Homeric Question |title=The Cambridge Guide to Homer |editor-last=Pache |editor-first=Corinne Ondine |editor-last2=Dué |editor-first2=Casey |editor-last3=Lupack |editor-first3=Susan |editor-last4=Lamberton |editor-first4=Robert |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-22564-9}} * {{Cite book |last1=Dué |first1=Casey |last2=Nagy |first2=Gregory |year=2020 |chapter=Milman Parry |title=The Cambridge Guide to Homer |editor-last=Pache |editor-first=Corinne Ondine |editor-last2=Dué |editor-first2=Casey |editor-last3=Lupack |editor-first3=Susan |editor-last4=Lamberton |editor-first4=Robert |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-22564-9}} * {{Cite book |editor-last=Dyck |editor-first=Andrew R. |title=Epimerismi Homerici |date=1983 |publisher=De Gruyter |isbn=978-3-11-006556-5}} * {{Cite book |last=Ebbott |first=Mary |year=2020 |chapter=Homeric Epic in Performance |title=The Cambridge Guide to Homer |editor-last=Pache |editor-first=Corinne Ondine |editor-last2=Dué |editor-first2=Casey |editor-last3=Lupack |editor-first3=Susan |editor-last4=Lamberton |editor-first4=Robert |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-22564-9}} * {{Cite book |last1=Fantuzzi |first1=Marco |last2=Tsagalis |first2=Christos |year=2015 |chapter=Introduction |title=The Greek Epic Cycle and its Ancient Reception: A Companion |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-107-01259-2 |ref={{harvid|Fantuzzi|Tsagalis|2015a}}}} * {{Cite book |last=Finley |first=Moses |year=1976 |title=The World of Odysseus |publisher=Viking Compass |edition=hersiene}} * {{Cite book |last=Foley |first=John M. |title=How to Read an Oral Poem |date=2002 |publisher=University of Illinois Press |isbn=978-0-252-07082-2}} * {{Cite book |last=Fox |first=Robin Lane |year=2008 |chapter=Finding Neverland |title=Travelling Heroes in the Epic Age of Homer |publisher=Alfred A. Knopf}} * {{Cite book |last=Frame |first=Douglas |title=Hippota Nestor |year=2009 |publisher=Center for Hellenic Studies |url=https://chs.harvard.edu/read/frame-douglas-hippota-nestor-2 |archive-date=7 September 2025 |access-date=31 Julie 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250907060342/https://chs.harvard.edu/read/frame-douglas-hippota-nestor-2/ |url-status=live}} * {{Cite book |last=González |first=José M. |year=2020 |chapter=Homer and the Alphabet |title=The Cambridge Guide to Homer |editor-last=Pache |editor-first=Corinne Ondine |editor-last2=Dué |editor-first2=Casey |editor-last3=Lupack |editor-first3=Susan |editor-last4=Lamberton |editor-first4=Robert |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-22564-9}} * {{Cite book |last=Gorman |first=Herbert Sherman |year=1939 |title=James Joyce |publisher=Rinehart |url=https://archive.org/details/jamesjoyce00gorm/ |oclc=1035888158}} * {{Cite book |last1=Grafton |first1=Anthony |last2=Most |first2=Glenn W. |last3=Settis |first3=Salvatore |title=The Classical Tradition |year=2010 |publisher=The Belknap Press of Harvard University Press |isbn=978-0-674-03572-0}} * {{Cite book |last=Hall |first=Edith |year=2008 |title=The Return of Ulysses: A Cultural History of Homer's Odyssey |publisher=I. B. Tauris & Co. |isbn=978-1-84511-575-3}} * {{Cite book |last=Hardwick |first=Lorna |year=2025 |chapter=Between Translation and Reception |title=A Companion to the Translation of Classical Epic |editor-last=Armstrong |editor-first=Richard H. |editor-last2=Lianeri |editor-first2=Alexandra |publisher=Wiley |isbn=9781119094265}} * {{Cite book |last=Jaurretche |first=Colleen |year=2005 |title=Beckett, Joyce and the Art of the Negative |publisher=Rodopi |isbn=978-90-420-1617-0 |series=European Joyce Studies |volume=16 |url=https://books.google.com/books?id=__8cwVnwFEoC&pg=PA29}} * {{Cite book |last=Jones |first=Peter V. |title=Homer's Odyssey: A Companion to the English Translation of Richmond Lattimore |date=1996 |publisher=Bristol Classical Press |isbn=978-1-85399-038-0}} * {{Cite book |last=Karanika |first=Andromache |year=2020 |chapter=Similes |title=The Cambridge Guide to Homer |editor-last=Pache |editor-first=Corinne Ondine |editor-last2=Dué |editor-first2=Casey |editor-last3=Lupack |editor-first3=Susan |editor-last4=Lamberton |editor-first4=Robert |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-22564-9}} * {{Cite book |last=Kenner |first=Hugh |year=1971 |title=The Pound Era |publisher=University of California Press}} * {{Cite book |last=Kim |first=Lawrence |year=2020 |chapter=Homer in Antiquity |title=The Cambridge Guide to Homer |editor-last=Pache |editor-first=Corinne Ondine |editor-last2=Dué |editor-first2=Casey |editor-last3=Lupack |editor-first3=Susan |editor-last4=Lamberton |editor-first4=Robert |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-22564-9}} * {{Cite book |last=Lamberton |first=Robert |title=Homer the Theologian: Neoplatonist Allegorical Reading and the Growth of the Epic Tradition |date=1989 |publisher=University of California Press |isbn=978-0-520-06622-9}} * {{Cite book |last=Lamberton |first=Robert |year=2010 |chapter=Homer |title=The Classical Tradition |editor-last=Grafton |editor-first=Anthony |editor-last2=Most |editor-first2=Glenn W. |editor-last3=Settis |editor-first3=Salvatore |publisher=The Belknap Press of Harvard University Press |isbn=978-0-674-03572-0}} * {{Cite book |last=Lamberton |first=Robert |year=2020 |chapter=Introduction (Part III) |title=The Cambridge Guide to Homer |editor-last=Pache |editor-first=Corinne Ondine |editor-last2=Dué |editor-first2=Casey |editor-last3=Lupack |editor-first3=Susan |editor-last4=Lamberton |editor-first4=Robert |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-22564-9}} * {{Cite book |last=Lattimore |first=Richmond |year=1951 |title=The Iliad of Homer |publisher=The University of Chicago Press}} * {{Cite book |last=Lattimore |first=Richmond |year=1975 |title=The Odyssey of Homer |publisher=Harper & Row}} * {{Cite book |last=Lawton |first=David |year=2020 |chapter=Shakespeare and Homer |title=The Cambridge Guide to Homer |editor-last=Pache |editor-first=Corinne Ondine |editor-last2=Dué |editor-first2=Casey |editor-last3=Lupack |editor-first3=Susan |editor-last4=Lamberton |editor-first4=Robert |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-22564-9}} * {{Cite book |last=Marks |first=Jim |year=2020 |chapter=Epic Traditions |title=The Cambridge Guide to Homer |editor-last=Pache |editor-first=Corinne Ondine |editor-last2=Dué |editor-first2=Casey |editor-last3=Lupack |editor-first3=Susan |editor-last4=Lamberton |editor-first4=Robert |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-22564-9}} * {{Cite book |last=Martin |first=Richard P. |year=2020 |chapter=Homer in a World of Song |title=The Cambridge Guide to Homer |editor-last=Pache |editor-first=Corinne Ondine |editor-last2=Dué |editor-first2=Casey |editor-last3=Lupack |editor-first3=Susan |editor-last4=Lamberton |editor-first4=Robert |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-22564-9}} * {{Cite book |last=Mavroudi |first=Maria |year=2020 |chapter=Homer in Greece from the End of Antiquity: The Byzantine Reception of Homer and His Export to Other Cultures |title=The Cambridge Guide to Homer |editor-last=Pache |editor-first=Corinne Ondine |editor-last2=Dué |editor-first2=Casey |editor-last3=Lupack |editor-first3=Susan |editor-last4=Lamberton |editor-first4=Robert |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-22564-9 |ref={{harvid|Mavroudi|2020a}}}} * {{Cite book |last=Mayor |first=Adrienne |year=2000 |title=The First Fossil Hunters: Paleontology in Greek and Roman Times |publisher=Princeton University Press}} * {{Cite book |last=Monro |first=David |year=1901 |title=Homer's Odyssey: Books XIII-XXIV |publisher=Clarendon Press}} * {{Cite book |last=Montanari |first=Franco |date=1997 |chapter=The Fragments of Hellenistic Scholarship |editor-last=Most |editor-first=Glenn W. |title=Collecting Fragments / Fragmente sammeln |pages=273-288 |series=Aporemata |volume=1 |publisher=Vandenhoeck & Ruprecht |place=Göttingen |isbn=978-3-525-25900-9}} * {{Cite book |last=Muellner |first=Leonard |year=2020 |chapter=Homeric Poetics |title=The Cambridge Guide to Homer |editor-last=Pache |editor-first=Corinne Ondine |editor-last2=Dué |editor-first2=Casey |editor-last3=Lupack |editor-first3=Susan |editor-last4=Lamberton |editor-first4=Robert |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-22564-9}} * {{Cite book |last=Myrsiades |first=Kostas |year=2019 |title=Reading Homer's Odyssey |publisher=Rutgers University Press |isbn=978-1-68448-136-1}} * {{Cite book |last=Nagy |first=Gregory |year=2020 |chapter=From Song to Text |title=The Cambridge Guide to Homer |editor-last=Pache |editor-first=Corinne Ondine |editor-last2=Dué |editor-first2=Casey |editor-last3=Lupack |editor-first3=Susan |editor-last4=Lamberton |editor-first4=Robert |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-22564-9}} * {{Cite book |last=Olson |first=S. Douglas |title=Blood and Iron: Stories and Storytelling in Homer's ''Odyssey'' |chapter=Book-Divisions in the ''Odyssey'' |pages=228-239 |series=Mnemosyne Supplements |volume=148 |date=1995 |publisher=E. J. Brill |place=Leiden |issn=0169-8958 |isbn=978-90-04-10251-4 |doi=10.1163/9789004329539_013}} * {{Cite book |last=Pache |first=Corinne Ondine |year=2020 |chapter=General Introduction |title=The Cambridge Guide to Homer |editor-last=Pache |editor-first=Corinne Ondine |editor-last2=Dué |editor-first2=Casey |editor-last3=Lupack |editor-first3=Susan |editor-last4=Lamberton |editor-first4=Robert |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-22564-9}} * {{Cite book |url=https://www.cambridge.org/core/product/identifier/9781139225649/type/book |title=The Cambridge Guide to Homer |date=2020 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-22564-9 |editor-last=Pache |editor-first=Corinne Ondine |editor-last2=Dué |editor-first2=Casey |editor-last3=Lupack |editor-first3=Susan |editor-last4=Lamberton |editor-first4=Robert |doi=10.1017/9781139225649}} * {{Cite book |last=Pfeiffer |first=Rudolf |title=History of Classical Scholarship: From the Beginnings to the End of the Hellenistic Age |date=1968 |publisher=Clarendon Press |isbn=978-0-19-814342-0 |url=https://archive.org/details/historyofclassic0000rudo/page/n7/mode/2up}} * {{Cite book |last=Reece |first=Steve |year=1993 |title=The Stranger's Welcome: Oral Theory and the Aesthetics of the Homeric Hospitality Scene |publisher=University of Michigan Press}} * {{Cite book |last=Roman |first=James W. |year=2005 |title=From Daytime to Primetime: The History of American Television Programs |publisher=Greenwood Publishing Group |isbn=978-0-313-31972-3 |url=https://books.google.com/books?id=h8AqrjoCueUC&pg=PA267}} * {{Cite book |last=Ruskin |first=John |year=1869 |title=The Mystery of Life and its Arts |publisher=John Wiley |location=New York |url=https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=njp.32101068585726&seq=29}} * {{Cite book |last=Schironi |first=Francesca |year=2020 |chapter=Early Editions |title=The Cambridge Guide to Homer |editor-last=Pache |editor-first=Corinne Ondine |editor-last2=Dué |editor-first2=Casey |editor-last3=Lupack |editor-first3=Susan |editor-last4=Lamberton |editor-first4=Robert |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-22564-9}} * {{Cite book |last=Stableford |first=Brian |title=Anatomy of Wonder: A Critical Guide to Science Fiction |date=2004 |publisher=Libraries Unlimited |isbn=978-1-59158-171-0 |editor-last=Barron |editor-first=Neil |edition=5de |chapter=The Emergence of Science Fiction, 1516-1914}} * {{Cite book |last=Stanford |first=W. B. |title=The Ulysses Theme: A Study in the Adaptability of the Traditional Hero |year=1968 |edition=2de |publisher=University of Michigan Press}} * {{Cite book |last=Steiner |first=George |title=After Babel: Aspects of Language and Translation |publisher=Oxford University Press |year=1975}} * {{Cite book |last=Taplin |first=Oliver |title=Homeric Soundings: The Shaping of the Iliad |date=1995 |publisher=Clarendon Press |isbn=978-0-19-815014-5 |edition=hersiene}} * {{Cite book |last=Thornton |first=Agathe |year=1970 |title=People and Themes in Homer's Odyssey |publisher=Methuen}} * {{Cite book |last=von Albrecht |first=Michael |title=A History of Roman Literature |date=1997 |publisher=Brill |isbn=978-90-04-10711-3 |url=https://archive.org/details/historyofromanli0001albr/page/114/mode/2up}} * {{Cite book |last=West |first=Martin L. |year=1997 |title=The East Face of Helicon: West Asiatic Elements in Greek Poetry and Myth |publisher=Clarendon Press}} * {{Cite book |last=West |first=Martin L. |date=2001 |title=Studies in the Text and Transmission of the Iliad |publisher=K. G. Saur |place=München |isbn=978-3-598-73005-4 |doi=10.1515/9783110963120}} * {{Cite book |last=Willcock |first=Malcolm L. |year=2007 |title=A Companion to The Iliad: Based on the Translation by Richmond Lattimore |publisher=Phoenix Books |isbn=978-0-226-89855-1}} * {{Cite book |last=Wilson |first=Emily |year=2018 |chapter=Introduction: When Was The Odyssey Composed? |title=The Odyssey |publisher=W. W. Norton & Company |isbn=978-0-393-08905-9}} * {{Cite book |last=Wilson |first=Emily |year=2020 |title=The Odyssey: A Norton Critical Edition |publisher=W. W. Norton and Company |isbn=9780393655063}} * {{Cite book |last=Wolfe |first=Jessica |year=2020 |chapter=Homer in Renaissance Europe (1488-1649) |title=The Cambridge Guide to Homer |editor-last=Pache |editor-first=Corinne Ondine |editor-last2=Dué |editor-first2=Casey |editor-last3=Lupack |editor-first3=Susan |editor-last4=Lamberton |editor-first4=Robert |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-22564-9}} {{Refend}} {{Refbegin|30em}} * {{Cite journal |last=Ames |first=Keri Elizabeth |year=2005 |title=Joyce's Aesthetic of the Double Negative and His Encounters with Homer's "Odyssey" |journal=European Joyce Studies |volume=16 |pages=15-48 |jstor=44871207 |issn=0923-9855}} * {{Cite journal |last=Armstrong |first=Richard H. |date=2018 |title=Review of Homer: The Odyssey |url=https://www.jstor.org/stable/26831950 |journal=Museum Helveticum |volume=75 |issue=2 |pages=225-226 |jstor=26831950 |issn=0027-4054}} * {{Cite journal |last=Bonifazi |first=Anna |date=2009 |title=Inquiring into Nostos and Its Cognates |journal=The American Journal of Philology |volume=130 |issue=4 |pages=481-510 |issn=0002-9475 |jstor=20616206}} * {{Cite journal |last=Brammall |first=Sheldon |date=1 Julie 2018 |title=Review: George Chapman: Homer's Iliad |journal=Translation and Literature |volume=27 |issue=2 |doi=10.3366/tal.2018.0339 |issn=0968-1361}} * {{Cite journal |last=Cooper |first=David L. |date=2007 |title=Vasilii Zhukovskii as a Translator and the Protean Russian Nation |url=https://www.jstor.org/stable/20620532 |journal=The Russian Review |volume=66 |issue=2 |pages=185-203 |doi=10.1111/j.1467-9434.2007.00437.x |jstor=20620532 |issn=0036-0341}} * {{Cite journal |last=Curran |first=Jane V. |date=1996 |title=Wieland's Revival of Horace |url=https://www.jstor.org/stable/30222268 |journal=International Journal of the Classical Tradition |volume=3 |issue=2 |pages=171-184 |doi=10.1007/BF02677914 |jstor=30222268 |issn=1073-0508}} * {{Cite news |last=Daley |first=Jason |date=11 Julie 2018 |title=Oldest Greek Fragment of Homer Discovered on Clay Tablet |url=https://www.smithsonianmag.com/smart-news/oldest-greek-fragment-homer-discovered-clay-tablet-180969602/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190123223253/https://www.smithsonianmag.com/smart-news/oldest-greek-fragment-homer-discovered-clay-tablet-180969602/ |archive-date=23 Januarie 2019 |access-date=29 Julie 2022 |work=Smithsonian |language=en}} * {{Cite journal |last=Davison |first=John A. |date=1955 |title=Peisistratus and Homer |journal=Transactions and Proceedings of the American Philological Association |volume=86 |pages=1-21 |doi=10.2307/283605 |issn=0065-9711 |jstor=283605}} * {{Cite journal |last=Edwards |first=Mark W. |date=1992 |title=Homer and the Oral Tradition |journal=Oral Tradition |volume=7 |issue=2 |pages=284-330}} * {{Cite journal |last=Fay |first=H. C. |date=1952 |title=George Chapman's Translation of Homer's 'Iliad' |url=https://www.jstor.org/stable/640882 |journal=Greece & Rome |volume=21 |issue=63 |pages=104-111 |doi=10.1017/S0017383500011578 |jstor=640882 |issn=0017-3835}} * {{Cite journal |last=Finkelberg |first=Margalit |date=2003 |title=Neoanalysis and Oral Tradition in Homeric Studies |journal=Oral Tradition |volume=18 |issue=1 |pages=68-69 |doi=10.1353/ort.2004.0014 |issn=1542-4308 |doi-access=free}} * {{Cite journal |last=Foley |first=John Miles |date=2007 |title="Reading" Homer through Oral Tradition |journal=College Literature |volume=34 |issue=2 |pages=1-28 |issn=0093-3139 |jstor=25115419}} * {{Cite journal |last=Gray |first=James |date=1984 |title="Postscript to the 'Odyssey'": Pope's Reluctant Debt to Milton |url=https://www.jstor.org/stable/24464409 |journal=Milton Quarterly |volume=18 |issue=4 |pages=105-116 |doi=10.1111/j.1094-348X.1984.tb00295.x |jstor=24464409 |issn=0026-4326}} * {{Cite journal |last=Hainsworth |first=J. B. |date=Desember 1972 |title=The Odyssey – Agathe Thornton: People and Themes in Homer's Odyssey |journal=The Classical Review |volume=22 |issue=3 |pages=320-321 |doi=10.1017/s0009840x00996720 |issn=0009-840X}} * {{Cite journal |last=Haslam |first=M. W. |date=1976 |title=Homeric Words and Homeric Metre: Two Doublets Examined |journal=Glotta |volume=54 |issue=3/4 |pages=201-211 |issn=0017-1298 |jstor=40266365}} * {{Cite web |last=Haynes |first=Natalie |date=22 Mei 2018 |title=The Greatest Tale Ever Told? |url=https://www.bbc.com/culture/article/20180521-the-greatest-tale-ever-told |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200619135051/https://www.bbc.com/culture/article/20180521-the-greatest-tale-ever-told |archive-date=19 Junie 2020 |website=BBC |language=en}} * {{Cite news |last=Higgins |first=Charlotte |date=13 November 2019 |title=From Carnage to a Camp Beauty Contest: The Endless Allure of Troy |url=http://www.theguardian.com/culture/2019/nov/13/carnage-camp-beauty-contest-endless-allure-troy-british-museum |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200109174814/https://www.theguardian.com/culture/2019/nov/13/carnage-camp-beauty-contest-endless-allure-troy-british-museum |archive-date=9 Januarie 2020 |work=The Guardian |language=en}} * {{Cite journal |last=Janko |first=Richard |year=2000 |title=Review: 'Dividing Homer: When and How were the Iliad and the Odyssey divided into songs?' |url=https://bmcr.brynmawr.edu/2000/2000.01.25/ |journal=Bryn Mawr Classical Review |issn=1055-7660 |archive-date=14 Junie 2025 |access-date=31 Julie 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250614170108/https://bmcr.brynmawr.edu/2000/2000.01.25/ |url-status=live}} * {{Cite journal |last=Jensen |first=Minne Skafte |year=1999 |title=Dividing Homer: When and How were the Iliad and the Odyssey divided into songs? |journal=Symbolae Osloenses |volume=74}} * {{Cite journal |last=Kundmueller |first=Michelle |date=2013 |title=Following Odysseus Home: an Exploration of the Politics of Honor and Family in the Iliad, Odyssey, and Plato's Republic |journal=American Political Science |pages=1-39 |url=https://ssrn.com/abstract=2301247}} * {{Cite journal |last=Most |first=Glenn W. |date=1989 |title=The Structure and Function of Odysseus' Apologoi |url=https://www.jstor.org/stable/284257 |journal=Transactions of the American Philological Association |volume=119 |pages=15-30 |doi=10.2307/284257 |jstor=284257 |issn=0360-5949}} * {{Cite journal |last1=Myrsiades |first1=Kostas |last2=Pinsker |first2=Sanford |date=1976 |title=A Bibliographical Guide to Teaching the Homeric Epics in College Courses |url=https://www.jstor.org/stable/25111144 |journal=College Literature |volume=3 |issue=3 |pages=237-259 |issn=0093-3139 |jstor=25111144}} * {{Cite news |last=North |first=Anna |date=20 November 2017 |title=Historically, men translated the Odyssey. Here's what happened when a woman took the job |url=https://www.vox.com/identities/2017/11/20/16651634/odyssey-emily-wilson-translation-first-woman-english |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200627123124/https://www.vox.com/identities/2017/11/20/16651634/odyssey-emily-wilson-translation-first-woman-english |archive-date=27 Junie 2020 |access-date=29 Julie 2022 |work=Vox |language=en}} * {{Cite journal |last=Nünlist |first=René |date=2015 |title=What does Ὅμηρον ἐξ Ὁμήρου σαφηνίζειν actually mean? |journal=Hermes |volume=143 |issue=4 |pages=385-403 |issn=0018-0777 |doi=10.25162/hermes-2015-0026 |jstor=43652974}} * {{Cite web |date=30 September 2012 |title=The Wanderings of a Translation: From Greek to German to Russian |work=Translation at Michigan |publisher=University of Michigan |url=https://sites.lsa.umich.edu/translation/2012/09/30/the-wanderings-of-a-translation-from-greek-to-german-to-russian/ |access-date=30 Julie 2025 |language=en |ref={{harvid|UOM|2012}} |archive-date=8 September 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250908133043/https://sites.lsa.umich.edu/translation/2012/09/30/the-wanderings-of-a-translation-from-greek-to-german-to-russian/ |url-status=live}} * {{Cite journal |last=Watkins |first=Calvert |date=1976 |title=Observations on the 'Nestor's Cup' Inscription |journal=Harvard Studies in Classical Philology |volume=80 |pages=25-40 |doi=10.2307/311231 |issn=0073-0688 |jstor=311231}} * {{Cite news |last=Wilson |first=Emily |date=7 Julie 2017 |title=Found in Translation: How Women are Making the Classics Their Own |url=https://www.theguardian.com/books/2017/jul/07/women-classics-translation-female-scholars-translators |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200729234906/https://www.theguardian.com/books/2017/jul/07/women-classics-translation-female-scholars-translators |archive-date=29 Julie 2020 |work=The Guardian |language=en |issn=0261-3077 |ref={{harvid|Wilson Guardian|2017}}}} * {{Cite magazine |last=Wilson |first=Emily |date=8 Desember 2017 |title=A Translator's Reckoning With the Women of The Odyssey |url=https://www.newyorker.com/books/page-turner/a-translators-reckoning-with-the-women-of-the-odyssey |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200806144049/https://www.newyorker.com/books/page-turner/a-translators-reckoning-with-the-women-of-the-odyssey |archive-date=6 Augustus 2020 |access-date=29 Julie 2022 |magazine=The New Yorker |language=en}} * {{Cite web |last=Zazzera |first=Elizabeth Della |date=27 Februarie 2019 |title=The Geography of the Odyssey |url=https://www.laphamsquarterly.org/roundtable/geography-odyssey |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201008231344/https://www.laphamsquarterly.org/roundtable/geography-odyssey |archive-date=8 Oktober 2020 |access-date=29 Julie 2022 |website=Lapham's Quarterly |language=en}} * {{Cite journal |last=Zhang |first=Wei |date=2021 |title=Reading Homer in Contemporary China (From the 1980s Until Today) |url=https://www.jstor.org/stable/48698763 |journal=International Journal of the Classical Tradition |volume=28 |issue=3 |pages=353-379 |doi=10.1007/s12138-020-00558-z |jstor=48698763 |issn=1073-0508}} {{Refend}} == Eksterne skakels == {{Commonscat|Odyssey|Odusseia}} * [https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:1999.01.0135:book=1:card=1 ''Die Odusseia''] in Antieke Grieks by die Perseus-projek * [https://www.bbc.co.uk/programmes/p004y297 BBC-klankgreep] – ''In Our Time'', BBC Radio 4 (besprekingsprogram, 45 minute) {{In lang|en}} {{Normdata}} [[Kategorie:Griekse mitologie]] [[Kategorie:Epiese gedigte]] irydgfa9izv67i9ie5c9rop423541hf 2967860 2967859 2026-09-16T21:29:30Z Pynappel 70858 /* Aantekeninge */ 2967860 wikitext text/x-wiki {{Skuins titel}} [[Lêer:Beginning Odyssey.svg|duimnael|Die nege beginverse van [[Homeros]] se ''Odusseia''.]] [[Lêer:John William Waterhouse - Ulysses and the Sirens (1891).jpg|duimnael|''Odusseus en die Sirenes'', deur John William Waterhouse, 1891.]] Die '''''Odusseia''''' (ook geskryf '''''Odussee''''' of '''''Odyssee'''''<ref name="Pharos">Pharos-Afrikaans/Engels</ref> – [[Grieks]]: Ὀδύσσεια) is een van twee belangrike, [[Antieke Griekeland|antieke Griekse]] [[Epiek|epiese]] [[Poësie|gedigte]] wat met [[Homeros]] verbind word. Dit is een van die oudste letterkundige werke wat behoue gebly het en is by hedendaagse lesers steeds gewild. Dit is gedeeltelik ’n opvolg op die ''[[Ilias]]'', die ander werk wat waarskynlik deur Homeros geskryf is, en is soos die ''Ilias'' in 24 boeke verdeel. Dit is die tweede werk van die [[Weste|Westerse]] letterkunde (die ''Ilias'' is die eerste) en is vermoedelik geskryf aan die einde van die [[8ste eeu v.C.]]<ref name="The Odyssey 2003" /><ref name="bbc" /> Die hoofonderwerp van die gedig is [[Odusseus]] (of Odysseus<ref name="Pharos" />), die heldhaftige koning van [[Ithaka]], en sy lang reis huiswaarts ná die val van [[Troje]]. Dit neem hom tien jaar om terug te kom op Ithaka ná die tienjarige [[Trojaanse Oorlog]], en op die reis trotseer hy talle gevare en verloor hy sy hele bemanning. In sy afwesigheid is aangeneem dat hy dood is, en sy vrou, [[Penelope (mitologie)|Penelope]], en sy seun Telemachos moes in dié tyd hard probeer om ’n klomp onhebbelike vryers aan ’n lyntjie te hou wat graag met die "[[weduwee]]" wou trou. Die ''Odusseia'' is in Homeriese Grieks saamgestel, omstreeks die 8ste of [[7de eeu v.C.]]; teen die middel van die 6de eeu v.C. het dit reeds deel van die Griekse letterkundige kanon geword. In die oudheid is Homeros se outeurskap as vanselfsprekend aanvaar, maar die meeste hedendaagse vakkundiges neem aan dat die ''Ilias'' en die ''Odusseia'' onafhanklik van mekaar ontstaan het, elkeen as deel van ’n lang mondelinge tradisie. Omdat min mense kon lees en skryf, is die gedig deur ’n ''aoidos'' of rapsood vir ’n gehoor voorgedra. Die oorspronklike gedig is in ’n mondelinge tradisie geskep en was bedoel om gesing eerder as gelees te word.<ref name="The Odyssey 2003" /> Die ''Odusseia'' is geskryf in ’n streeklose poëtiese [[dialek]] van Grieks en bestaan uit 12 110 reëls van [[Daktilus (poësie)|daktiliese]] [[heksameter]].<ref name="fox" /> Belangrike temas in die epos sluit ''nostos'' ({{Lang|grc|νόστος}}; "terugkeer", tuiskoms), swerftog, ''xenia'' ({{Lang|grc|ξενία}}; "gasvriendskap"), toetsing en voortekens in. Vakkundiges bespreek die prominente plek wat sekere groepe in die gedig inneem, soos vroue en slawe, wat groter rolle speel as in ander werke uit die antieke letterkunde. Dit val veral op in vergelyking met die ''Ilias'', wat op die dade van soldate en konings tydens die Trojaanse Oorlog toegespits is. Die ''Odusseia'' word as een van die belangrikste werke van die [[Westerse kanon]] beskou. Die eerste volledige Engelse vertaling het in 1616 verskyn, en verwerkings en herverbeeldings word steeds in ’n wye verskeidenheid mediums geskep. == Agtergrond == === Datering === [[Lêer:Fragment Odyssee 2245 2.jpg|duimnael|Die oudste bekende manuskripfragment van die ''Odusseia'', in die 3de eeu v.C. in [[Ptolemeïese Ryk|Ptolemeïese Egipte]] vervaardig en by Medinet Ghoram opgegrawe.]] Daar is al baie voorstelle vir die datering van die samestelling van die ''Ilias'' en die ''Odusseia'' gemaak, maar daar is geen eenstemmigheid nie.{{Sfn|Wilson|2018|p=21}} Robert Lamberton sê die eposse het "die begin van wydverspreide geletterdheid" van die middel van die 5de eeu v.C. af oorspan,{{Sfn|Lamberton|2020|p=411}} maar die taal van die gedigte kan lank voor daardie tydperk gedateer word.{{Sfn|Wilson|2020|p=xiii}} Die Grieke het in die 8ste eeu v.C. ’n aangepaste weergawe van die [[Fenisiese alfabet]] begin gebruik om hul eie skryfstelsel te skep;{{Sfn|Wilson|2018|p=21}} as die Homeriese gedigte van die vroegste produkte van daardie geletterdheid was, sou hulle teen die einde van daardie eeu saamgestel gewees het.{{Sfn|Wilson|2018|p=23}}{{Efn|Op ’n kleibeker wat op [[Ischia (eiland)|Ischia]] in Italië gevind is, staan die woorde "Nestor se beker, lekker om uit te drink".{{Sfn|Higgins|2019}} Sommige vakkundiges, soos Calvert Watkins, verbind hierdie beker met ’n beskrywing van koning Nestor se goue beker in die ''Ilias''.{{Sfn|Watkins|1976|p=28}} As die beker ’n sinspeling op die ''Ilias'' is, kan daardie gedig se samestelling op minstens 700-750 v.C. gedateer word.{{Sfn|Wilson|2018|p=21}}}} Volgens Rudolf Pfeiffer is hulle waarskynlik neergeskryf, maar daar is geen bewyse van publikasie of fisiese verspreiding vir ’n geletterde gehoor nie.{{Sfn|Pfeiffer|1968|p=25}}{{Efn|[[Papirus]]fragmente van die ''Odusseia'' is in [[Egipte]] ontdek, waar die droë klimaat hulle bewaar het; dié dateer uit die 3de eeu v.C. en verskil van die middeleeuse weergawes.{{Sfn|Daley|2018}}}} Die datering word verder bemoeilik deurdat die Homeriese gedigte, of dele daarvan, honderde jare lank deur rapsode voorgedra is.{{Sfn|Wilson|2018|p=21}} === Samestelling en outeurskap === {{Hoofartikel|Homeriese kwessie}} Vakkundiges is dit eens dat die Homeriese eposse oor honderde jare as deel van ’n mondelinge tradisie ontwikkel het.{{Sfn|Pache|2020|p=xxvii}} Milman Parry en Albert Lord het in die vroeë 20ste eeu getoon dat hulle die kenmerke van mondelinge digkuns duidelik vertoon,{{Sfn|Wilson|2020|pp=xiv-xv}}{{Efn|Dit sluit in die paring van naamwoorde met byvoeglike epitete, tipetonele en chiastiese struktuur.{{Sfn|Dué|Marks|2020|p=588}}}} wat selfs ’n ongeletterde digter in staat sou stel om lang gedigte te improviseer{{Sfn|Hall|2008|pp=20-21}} en hulle al pratende saam te stel.{{Sfn|Wilson|2020|pp=xiv-xv}} Vakkundiges stem nie saam oor hoe die gedigte uit hierdie tradisie ontstaan het nie,{{Sfn|Wilson|2020|p=xiii}} en dit is nie duidelik of die mondelinge tradisie volle krediet vir die samestelling daarvan kan eis nie.{{Sfn|Finkelberg|2003|p=68}} In die 19de eeu het ’n reeks verwante vrae oor die outeurskap van die eposse as die [[Homeriese kwessie]] bekend geword.{{Sfn|Dué|Marks|2020|p=585}} Bronne uit die oudheid het mitiese vertellings geskep om Homeros te verklaar.{{Sfn|Nagy|2020|p=82}} Die debat oor baie van die Homeriese vrae duur vandag nog voort,{{Sfn|Wilson|2020|p=xiii}} byvoorbeeld oor die samestellingsverhouding tussen die ''Ilias'', die ''Odusseia'' en die grootliks verlore gedigte van die [[Epiese Siklus]]; oor die vraag of Homeros geleef het en, indien wel, wanneer;{{Sfn|Dué|Marks|2020|p=585}} en of die gedigte enige geografiese, historiese of kulturele werklikheid weerspieël.{{Sfn|Wilson|2020|p=xiii}} [[Herodotos]] skryf die ''Ilias'' en die ''Odusseia'' aan Homeros toe,<ref name="herodotos" /> maar ander werke, waaronder die ''Homeriese himnes'', is histories ook aan hom toegeskryf.{{Sfn|Nagy|2020|p=81}} Tekstuele rekonstruksies dui daarop dat die gedigte baie vorme aangeneem het.{{Sfn|Nagy|2020|p=92}} Omdat terugvoer ’n belangrike deel van ’n lewende voordrag is, kon die inhoud van die gedig van vertelling tot vertelling verskil.{{Sfn|Nagy|2020|p=81}} Hierdie konteks is belangrik om die eposse te verstaan en te interpreteer;{{Sfn|Myrsiades|Pinsker|1976|p=237}} John Miles Foley skryf dat voordrag ’n noodsaaklike deel van hul betekenis is.{{Sfn|Foley|2002|p=82}} Die voordrag van epiese poësie is ’n onderwerp in albei gedigte, en die ''Odusseia'' beeld selfs beroepsangers soos Femios en Demodokos uit.{{Sfn|Ebbott|2020|pp=9-10}} As dié voordragte binne die verhaal op die moderne begrip van die eposse se voordrag toegepas word, sou dit kon beteken dat hulle in die 2de en vroeë 1ste millennium v.C. by die huise van vername families as deel van feesmale of etes voorgedra is,{{Sfn|Ebbott|2020|pp=10-11}}{{Sfn|Ebbott|2020|p=12}} en dat toehoorders dit kon gerig het of daaraan kon deelgeneem het.{{Sfn|Ebbott|2020|pp=10-11}} Hulle is waarskynlik gereciteer, dit wil sê nie met musiek begelei nie.{{Sfn|Martin|2020|p=38}} Soos die ''Ilias'' is die ''Odusseia'' in vier-en-twintig dele verdeel.{{Efn|Om hierdie dele "boeke" te noem, is ’n anachronisme.{{Sfn|Muellner|2020|p=24}}}} Vroeë vakkundiges het gemeen dat dit met die 24 letters van die [[Griekse alfabet]] ooreenstem, maar dit word wyd as ahistories beskou.{{Sfn|González|2020|p=140}}{{Efn|Die Ioniese alfabet het in die Homeriese tydperk tussen 20 en 26 letters gehad.{{Sfn|Taplin|1995|p=285}}}} Die verdeling is waarskynlik lank ná die gedig se samestelling gemaak, maar word vandag algemeen as deel van die gedig se moderne struktuur aanvaar.{{Sfn|Lattimore|1951|p=14}} Daar is baie teorieë oor hoe dit ontstaan het. Sommige meen dit was ’n egte deel van die mondelinge tradisie, of dat dit deur [[Alexandrië|Alexandrynse]] vakkundiges bedink is.{{Sfn|Frame|2009|p=561}} Pseudo-Plutarchos het die verdelings aan Aristarchos van Samothrake toegeskryf, maar daar is getuienis hierteen.{{Sfn|Olson|1995|pp=228 n.1; 237-238}}{{Sfn|Jensen|1999|pp=5-90}}{{Sfn|Janko|2000}} Sommige vakkundiges verbind die segmentering van die eposse aan die voordragtradisie, byvoorbeeld as ’n skepping van die rapsode.{{Sfn|Jensen|1999|pp=5-34}}{{Sfn|Frame|2009|pp=561-562}} Albei eposse veronderstel ’n mate van voorkennis by hul gehore, byvoorbeeld oor die [[Trojaanse Oorlog]]. Dit dui sterk daarop dat die eposse met ’n reeds bestaande mitologiese tradisie in gesprek was.{{Sfn|Marks|2020|pp=49-50}} Hoewel die Trojaanse Oorlog vir albei belangrik is, verwys die ''Odusseia'' nie regstreeks na enige gebeure uit die ''Ilias'' se uitbeelding van die oorlog nie,{{Sfn|Monro|1901|p=325}}{{Efn|Hierdie waarneming staan as "Monro se wet" bekend, na die geleerde David Monro.{{Sfn|Marks|2020|p=50}}}} en daar word oor die algemeen aanvaar dat hulle onafhanklik van mekaar gevorm het.{{Sfn|Marks|2020|p=51}} Daar is argumente dat enigeen van die twee eposse eerste saamgestel is; dit is nie duidelik nie.{{Sfn|Marks|2020|p=51}} === Invloede === [[Lêer:Humbaba deamon-AO 9034-IMG 0655-black (cropped).jpg|duimnael|regs|Terracotta-plaket van die Mesopotamiese monster Humbaba, wat as ’n moontlike inspirasie vir die figuur van Polifemos beskou word.]] Vakkundiges merk sterk invloede van Nabye-Oosterse mitologie en letterkunde in die ''Odusseia'' op.{{Sfn|West|1997|p=403}} Martin West wys op aansienlike ooreenkomste tussen die ''[[Heldedig van Gilgamesj]]'' en die ''Odusseia''.{{Sfn|West|1997|pp=402-417}} Sowel Odusseus as [[Gilgamesj]] is bekend daarvoor dat hulle na die uithoeke van die aarde reis en op hul reise die land van die dooies besoek.{{Sfn|West|1997|p=405}} Op sy vaart na die onderwêreld volg Odusseus die aanwysings van [[Kirke]], wat aan die rand van die wêreld woon en met sonbeelde verbind word.{{Sfn|West|1997|p=406}} Soos Odusseus kry Gilgamesj aanwysings oor hoe om die land van die dooies te bereik van ’n goddelike helper: die godin Siduri, wat, soos Kirke, aan die see aan die uithoeke van die aarde woon en wie se huis eweneens met die son verbind word. Gilgamesj bereik Siduri se huis deur ’n tonnel onder die berg Mashu, die hoë berg waaruit die son in die hemel opkom.{{Sfn|West|1997|p=410}} West voer aan dat die ooreenkoms tussen Odusseus en Gilgamesj se reise na die uithoeke van die aarde die gevolg is van die Gilgamesj-epos se invloed op die ''Odusseia''.{{Sfn|West|1997|p=417}} Die klassieke volkskundige Graham Anderson wys op ander patrone: die helde van die ''Odusseia'' en ''Gilgamesj'' ontmoet vroue wat mense in diere kan verander, is betrokke by die dood van goddelike beeste, en geniet ná ’n reis deur die onderwêreld ongelukkig die geselskap van ’n "wulpse dame in ’n bo-aardse paradys".{{Sfn|Anderson|2000|p=127}} Vakkundiges het ondersoek of figure binne die gedig self ontstaan het en of hulle aan ’n tradisie buite die gedig behoort. Adrienne Mayor sê die Oostenrykse paleontoloog Othenio Abel het ongegronde bewerings gemaak dat die vyfde-eeuse v.C. filosoof [[Empedokles]] die [[Sikloop|sikloop]] met prehistoriese olifantskedels verbind het.{{Sfn|Mayor|2000|pp=6-7}} Of die epiese gedig die verhaal van Polifemos geskep, gewild gemaak of bloot oorvertel het, is ’n ou twispunt,{{Sfn|Anderson|2000|p=123}} maar Anderson sê daar is ’n mate van eenstemmigheid onder vakkundiges dat die verhaal apart van die epos bestaan het.{{Sfn|Anderson|2000|p=127}} William Bedell Stanford merk op dat daar aanduidings is dat Odusseus onafhanklik van Homeros bestaan het, hoewel dit nie afdoende is nie.{{Sfn|Stanford|1968|p=8}} === Geografie === Vakkundiges is verdeeld oor die vraag of enige van die plekke wat Odusseus besoek werklik bestaan.{{Sfn|Fox|2008}} Daar is al gesê dat die gebeure in die hoofverhaal van die ''Odusseia'' (buiten Odusseus se ingebedde vertelling van sy omswerwinge) oor die [[Peloponnesos]] en die Ioniese Eilande afspeel.<ref name="strabo" /> Baie mense het al probeer om Odusseus se reis op ’n kaart uit te lê, maar daar is grootliks eenstemmigheid dat die landskappe – veral dié wat in boeke 9 tot 11 beskryf word – te veel mitiese elemente bevat om werklik karteerbaar te wees.{{Sfn|Zazzera|2019}} Dit is byvoorbeeld moeilik om vas te stel of Odusseus se tuiste Ithaka dieselfde eiland is wat vandag {{Lang|grc|Ἰθάκη}} genoem word;<ref name="strabo" /> dieselfde geld vir die roete wat Odusseus aan die Phaiakiërs beskryf en vir hul eiland Scheria.{{Sfn|Fox|2008}} Die Britse klassikus Peter Jones skryf dat die gedig waarskynlik oor etlike eeue baie keer deur mondelinge verhaalvertellers bygewerk is voordat dit neergeskryf is, wat dit "feitlik onmoontlik" maak om te sê "in watter sin [die gedig] ’n historiese samelewing of akkurate geografiese kennis weerspieël".{{Sfn|Jones|1996|p=xi}} Moderne vakkundiges is geneig om Odusseus se reis eerder metafories as letterlik te ondersoek.{{Sfn|Pache|Dué|Lupack|Lamberton|2020|p=275}} == Opsomming == [[Lêer:Villa Romana de La Olmeda Mosaicos romanos 001 Ulises.jpg|duimnael|’n [[Mosaïek]] met Odusseus daarop, uit die villa van La Olmeda, Pedrosa de la Vega, Spanje, laat 4de tot 5de eeu n.C.]] Tien jaar nadat die Achajers (Grieke) die Trojaanse Oorlog gewen het, het Odusseus, koning van Ithaka, nog nie van Troje af huis toe gekom nie. In sy afwesigheid ding 108 onbeskofte vryers na die hand van sy vrou Penelope. Penelope sê vir hulle sy sal weer trou wanneer sy klaar ’n doodskleed vir Odusseus se bejaarde vader Laërtes geweef het, maar snags trek sy dit heimlik weer uit. Die godin [[Atena]], eers as Mentes en daarna as Mentor vermom, sê vir Odusseus se seun Telemachos om nuus oor sy vader te gaan soek. Die twee verlaat Ithaka en besoek Nestor, wat hulle vertel dat [[Agamemnon]], die bevelvoerder van die Griekse leër by Troje, kort ná die oorlog vermoor is. Telemachos reis na [[Sparta]] om Agamemnon se broer [[Menelaos]] te ontmoet, wat op sy beurt sy ontmoeting met die vormveranderende god, die Ou Man van die See, beskryf. Menelaos sê hy het by die Ou Man van die See verneem dat Odusseus nog leef, maar deur die [[nimf]] [[Kalipso (mitologie)|Kalipso]] gevange gehou word. Atena pleit by [[Zeus]] om Odusseus te red, en Zeus stuur [[Hermes]] om oor sy vrylating te onderhandel. Toe Odusseus Kalipso se eiland verlaat, vernietig [[Poseidon]] sy vlot met ’n storm. Die seenimf Ino beskerm Odusseus terwyl hy na Scheria, die tuiste van die Phaiakiërs, swem, en Atena lei die Phaiakiese prinses Nausikaä om hom te gaan haal. Aan die hof van Nausikaä se ouers, Arete en Alkinoös, blink Odusseus in atletiese spele uit en word hy deur emosie oorweldig wanneer die sanger Demodokos oor die Trojaanse Oorlog sing. Odusseus maak sy identiteit bekend en vertel van sy avonture ná die oorlog. [[Lêer:Odysseus vecht met de Kikonen De werken van Odysseus (serietitel), RP-P-OB-66.735.jpg|duimnael|links|Odusseus en sy soldate veg teen die Kikone – bondgenote van die Trojane – tydens die plundering van hul stad.]] Toe hulle Troje verlaat, het Odusseus se manne die Kikone, bondgenote van die Trojane, sonder sukses aangeval. Nadat hulle hul stad Ismaros onverhoeds ingeneem het, het Odusseus en sy manne dit [[Plunder|geplunder]] en die krygers doodgemaak. Hul buit het uit goedere, vee en vroue bestaan. Net Maron, die priester van Apollo, en sy gesin is deur Odusseus gespaar, en uit dankbaarheid het hy ’n vat [[wyn]] present gekry. Omdat hulle nie haastig was om dieselfde aand te vertrek nie, is Odusseus se manne deur die Kikone aangeval, wat by hul bure gaan hulp soek het. Nadat hy ses van sy manne verloor het, moes Odusseus haastig vlug.<ref name="greekmyths" /><ref name="christopoulos" /> Daarna het hulle op ’n eiland van lotuseters ’n bedwelmende vrug gevind wat hulle laat vergeet het om huis toe te gaan. Op ’n ander eiland is hulle deur die sikloop Polifemos gevange geneem. Odusseus, wat homself misleidend "Niemand" ({{Lang|grc|Οὔτις}}) genoem het, het ontsnap deur die sikloop dronk te maak en hom te verblind. Terwyl hy weggevaar het, het hy egter spoggerig sy ware naam bekend gemaak, en Polifemos het sy vader Poseidon gevra om wraak te neem. Odusseus se bemanning het amper Ithaka bereik, maar is van koers gewaai nadat hulle ’n sak winde oopgemaak het wat hulle van Aiolos gekry het. Daarna is al hul skepe op een na deur reusagtige kannibale, die Laistrugoniërs, vernietig. Op die eiland Aiaia het die godin Kirke Odusseus se manne in varke verander. Hermes het Odusseus gehelp om Kirke se towerkrag met die kruid ''moly'' te weerstaan, en Odusseus het haar gedwing om sy bemanning se menslike gedaantes te herstel. Odusseus en Kirke was daarna ’n jaar lank minnaars voordat hy verder huis toe vertrek het. Vervolgens het Odusseus na die rand van [[Okeanos]] gereis, waar die lewendes met die dooies kan praat. Die gees van die profeet Teiresias het vir Odusseus gesê hy sal huis toe kom, maar hy sal uiteindelik nog ’n reis moet onderneem. Odusseus het ook die geeste van sy moeder Antikleia en van sy voormalige strydmakkers Agamemnon en [[Achilles]] ontmoet. Odusseus se bemanning het daarna by die Sirenes verbygevaar, wie se verleidelike sang matrose tot hul dood gelok het. Sy manne het hul ore met byewas toegestop om hulle nie te hoor nie, terwyl Odusseus homself aan die skip se mas laat vasbind het. Daarna het hulle deur die nou vaarweg tussen die draaikolk Charubdis en die veelkoppige monster Skulla gevaar. Op die eiland Thrinakia het Odusseus se manne uiteindelik heilige beeste van die songod [[Helios]] geslag en geëet. Helios het Zeus gevra om hulle te straf, wat hy gedoen het deur hul laaste skip te vernietig. Odusseus, die enigste oorlewende, het op die eiland Ogigië uitgespoel. Daar het hy Kalipso ontmoet, wat hom as haar minnaar gevange gehou het totdat Hermes uiteindelik ingegryp het. Nadat hulle Odusseus se verhaal gehoor het, neem die Phaiakiërs hom na Ithaka, waar Atena hom as ’n bejaarde bedelaar vermom. Sonder om sy identiteit te ken, bied die varkwagter Eumaios hom verblyf en kos aan. Telemachos keer van Sparta af terug huis toe en ontwyk ’n lokval van die vryers. Odusseus maak homself aan sy seun bekend en die twee gaan huis toe, waar Odusseus se ou hond Argos, lank verwaarloos, hom ondanks sy vermomming herken; die ou hond het getrou op sy baas gewag en sterf vredig toe hy hom uiteindelik sien terugkeer. Die vryers spot met Odusseus en mishandel hom in sy eie huis. Hy en Telemachos versteek die vryers se wapens ter voorbereiding van wraak. Odusseus ontmoet ook weer vir Penelope en haar bediende Eurukleia, wat hom aan ’n litteken op sy been herken. Penelope kondig aan dat sy gereed is om weer te trou, en dat sy sal kies wie ook al ’n [[Boogskiet|boogskietwedstryd]] met Odusseus se boog wen. Nadat elke vryer nie eens daarin kon slaag om die boog te span nie, span Odusseus dit en skiet ’n pyl deur ’n ry byldoppe. Nadat hy die wedstryd gewen het, maak hy die vryers dood; Telemachos hang ’n groep slavinne op wat seksueel deur die vryers gebruik is. Odusseus maak sy identiteit aan Penelope bekend, en sy toets hom deur te vra dat hulle bed verskuif word. Hy sê tereg dat die bed, wat hy uit die stam van ’n olyfboom gekerf het, onverskuifbaar is, en die twee herenig liefdevol. Die volgende dag, nadat Odusseus homself aan sy vader Laërtes bekend gemaak het, kom die families van die vermoorde vryers bymekaar om wraak te neem. Atena gryp in en verhoed verdere bloedvergieting. == Styl == === Struktuur === [[Lêer:Odyssey-crop.jpg|duimnael|15de-eeuse manuskrip van Boek I, geskryf deur die skrywer Johannes Rhosos ([[Britse Museum]]).]] Die vertelling begin ''in medias res'' ("in die middel van die dinge"); die voorafgaande gebeure word deur [[Terugflits (narratief)|terugflitse]] en vertellings beskryf.{{Sfn|Foley|2007|p=19}} In [[Klassieke Griekeland]] het sommige boeke of gedeeltes hul eie titels gehad. Boeke 1 tot 4, wat op Telemachos se perspektief toegespits is, staan as die ''Telemachie'' bekend.{{Sfn|Willcock|2007|p=32}} Boeke 9 tot 12, waarin Odusseus ’n weergawe van sy avonture gee, staan as die ''Apologos'' of ''Apologoi'' bekend.{{Sfn|Pache|Dué|Lupack|Lamberton|2020|p=275}}{{Sfn|Most|1989|pp=15-16}} Boek 22 was as die ''Mnesterofonia'' bekend ({{Lang|grc|mnesteres}}, "vryers", en {{Lang|grc|phonos}}, "slagting").{{Sfn|Cairns|2014|p=231}} Daar word algemeen gesê dat boek 22 die Griekse [[Epiese Siklus]] afsluit, maar fragmente van ’n verlore opvolg, die ''[[Telegonie]]'', het behoue gebly.{{Sfn|Carne-Ross|1998|p=lxi}} Daar is debat oor wat die "oorspronklike" ''Odusseia'' behels. Sommige vakkundiges beskou die ''Telemachie'' as ’n latere toevoeging, terwyl ander daarop wys dat latere dele sonder daardie boeke nie sin maak nie.{{Sfn|Jones|1996|p=48}} Net so is die gedig se slot sedert die oudheid ’n onderwerp van debat: Aristarchos van Samothrake en Aristofanes van Bisantium het reëls 293-295 van boek 23 as die epos se werklike einde beskou. Soortgelyke debatte oor die gedig se slot duur vandag nog voort.{{Sfn|Wilson|2020|p=lv}} === Vertelling en taal === Die epos is in [[Daktilus (poësie)|daktiliese]] [[heksameter]], soms Homeriese heksameter genoem, saamgestel – ’n versmaat met ses versvoete.{{Sfn|Myrsiades|2019|p=3}}{{Sfn|Haslam|1976|p=203}} Die vorm van heksameter is katalekties, wat beteken dat dit ’n verwagte lettergreep in die laaste voet kortkom. Elke reël het tussen twaalf en sewentien lettergrepe en vorm gewoonlik ’n grammatikaal volledige sin.{{Sfn|Muellner|2020|p=24}} Die gedigte het moontlik sommige stilistiese tradisies geërf, maar ander self uitgedink.{{Sfn|Bremer|de Jong|Kalff|1987|p=vii}} Die vertelling word hoofsaaklik deur middel van gesprek oorgedra, dit wil sê karakters wat met hulself of met iemand anders praat.{{Sfn|Beck|2020|p=203}} Gevolglik tree hulle dikwels saam met die Homeriese verteller as vertellers op, en hul spraak is die vernaamste middel van karakterisering.{{Sfn|de Jong|2001|p=viii}} Die taal is eenvoudig, direk en vinnig.{{Sfn|Clarke|1967|p=102}} Dit is ook literêr van styl – die woordeskat was waarskynlik nooit die omgangstaal van enige Griekse bevolking nie.{{Sfn|Wilson|2020|p=ix}} ’n Belangrike kenmerk van die taal is die Homeriese [[Vergelykings (taalkunde)|vergelyking]]. Dit is vergelykende [[metafoor|metafore]] wat lank{{Efn|Tydens die twis tussen die Antiekes en die Modernes het die Modernes lang Homeriese vergelykings so onaangenaam gevind dat hulle dit ''comparisons à longue queuë'' ("vergelykings met ’n lang stert") genoem het.{{Sfn|Clarke|1981|p=126}}}} of kort kan wees,{{Sfn|Karanika|2020|p=201}} en gewoonlik uit die natuur of die alledaagse lewe kom. Irene de Jong beskryf hulle as "omnitemporeel": hulle kan die eenvoudige teenwoordige tyd gebruik, of die epiese tyd (wat verlede en hede vermeng), of hulle kan ’n tydlose waarheid weergee (die gnomiese aoristos).{{Sfn|de Jong|2001|p=xviii}} Hul funksies wissel; voorbeelde sluit karakterisering en die versterking van tema in.{{Sfn|de Jong|2001|p=49}} Tradisioneel is die Homeriese vergelyking as ’n voorloper van Europese literêre vergelykings beskou. Dit is betwis, onder meer deur Oliver Taplin.{{Sfn|Hardwick|2025|pp=41-42}} Moderne vakkundiges stem oor die algemeen saam dat die Homeriese vergelykings as deel van die eposse se mondelinge tradisie gevorm het, maar vroeëre skrywers het soms gesê dat hulle deur een of meer latere digters bygevoeg is.{{Sfn|Karanika|2020|p=202}} ’n Verdere belangrike element van Homeriese tekste is die gebruik van epitete, wat in vertaling dikwels as saamgestelde byvoeglike naamwoorde weergegee word.{{Sfn|Clarke|1967|p=103}} == Temas en patrone == === Tuiskoms === [[Lêer:Homerus - Odissea, 1794 - 3939651 F.jpg|duimnael|regs|’n Studente-uitgawe van die ''Odusseia'' uit 1794, met die ''Batrachomyomachia'' daarby ingesluit.]] Tuiskoms (Antieke Grieks: {{Lang|grc|νόστος}}, ''nostos'') is ’n sentrale tema van die ''Odusseia''.{{Sfn|Bonifazi|2009|pp=481, 492}} Die Griekse woord ''nostos'' dui sowel ’n tuisreis oor see as vertellings oor die tuiskoms aan.{{Sfn|Hall|2008|p=163}}{{Sfn|Bonifazi|2009|p=481}} Die klassikus Agathe Thornton merk op dat ''nostos'' vir die oorwinnende Achajers ná die val van Troje gegeld het, maar dat die verteller op Odusseus toespits en die ander Achajers se tuiskomste as deel van sy vertelling weergee.{{Sfn|Thornton|1970|pp=1-2}} Ná Agamemnon se tuiskoms maak sy vrou Klutaimnestra en haar minnaar Aigisthos hom dood. Agamemnon se seun Orestes maak Aigisthos uit wraak dood, wat die dood van die vryers met dié van Aigisthos parallel stel; Atena en Nestor gebruik Orestes as bekende voorbeeld vir Telemachos om hom tot dade aan te spoor.{{Sfn|Thornton|1970|pp=1-15}} Tydens Odusseus se reis na die onderwêreld vertel Agamemnon hom van Klutaimnestra se verraad. Nadat hy Ithaka bereik het, verander Atena Odusseus in ’n bedelaar sodat hy die lojaliteit van sy vrou Penelope kan toets.{{Sfn|Thornton|1970|pp=3-4}} Agamemnon prys Penelope uiteindelik omdat sy nie vir Odusseus doodgemaak het nie, en haar getrouheid verseker vir Odusseus sowel roem as ’n geslaagde tuiskoms in vergelyking met die ander Achajers. Agamemnon se mislukte tuiskoms het sy dood veroorsaak; Achilles het roem verwerf maar is oorlede en is ’n tuiskoms ontsê.{{Sfn|Thornton|1970|pp=7-9}} === Swerftog === Voor Odusseus se aankoms op Ithaka word net twee van sy avonture deur die verteller beskryf; die res word deur Odusseus self vertel. Die twee tonele wat die verteller beskryf, is Odusseus op Kalipso se eiland en Odusseus se ontmoeting met die Phaiakiërs. Hierdie tonele word deur die digter vertel om ’n belangrike oorgang in Odusseus se reis voor te stel: van verborge wees tot die terugkeer huis toe.{{Sfn|Thornton|1970|pp=16-37}} Kalipso se naam kom van die Griekse woord {{Lang|grc|καλύπτω}} (''kalúptō''), wat "bedek" of "versteek" beteken – gepas, want dit is presies wat sy met Odusseus doen.<ref name="etymonline" /> Kalipso hou Odusseus van die wêreld weg en verhinder hom om huis toe te gaan. Ná sy vertrek van Kalipso se eiland beskryf die digter Odusseus se ontmoetings met die Phaiakiërs – dié wat "alle mense ongedeerd oorvaar"{{Sfn|Lattimore|1975|loc=8.566}} – wat sy oorgang van nie-terugkeer na terugkeer voorstel.{{Sfn|Thornton|1970|pp=16-37}} Odusseus ontmoet op sy reis ook baie wesens wat naby aan die gode staan. Hierdie ontmoetings help om te verstaan dat Odusseus hom in ’n wêreld buite dié van die mens bevind, wat daartoe bydra dat hy nie kan huis toe kom nie.{{Sfn|Thornton|1970|pp=16-37}} Tot dié wesens behoort die Phaiakiërs, wat naby die siklope gewoon het{{Sfn|Lattimore|1975|loc=6.4-5}} en wie se koning, Alkinoös, die agterkleinseun van Eurumedon, die koning van die [[Gigant|gigante]], en die kleinseun van Poseidon is.{{Sfn|Thornton|1970|pp=16-37}} Van die ander karakters wat Odusseus teëkom, is die sikloop Polifemos, seun van Poseidon; Kirke, ’n towenares wat mans in diere verander; en die kannibalistiese reuse, die Laistrugoniërs.{{Sfn|Thornton|1970|pp=16-37}} === Gasvriendskap === [[Lêer:3115 - Athens - Stoà of Attalus - Allegory of the Odyssey - Photo by Giovanni Dall'Orto, Nov 9 2009.jpg|duimnael|Beeld wat die ''Odusseia'' voorstel, Museum van die Antieke Agora van [[Athene]].]] Deur die loop van die epos kom Odusseus verskeie voorbeelde van ''xenia'' ("gasvriendskap") teë, wat modelle bied van hoe ’n gasheer hom wel en nie behoort te gedra nie.{{Sfn|Reece|1993}}{{Sfn|Thornton|1970|pp=38-46}} Die Phaiakiërs toon voorbeeldige gasvriendskap deur Odusseus te voed, vir hom ’n slaapplek te gee en hom baie geskenke en ’n veilige vaart huis toe te gun – alles dinge wat ’n goeie gasheer behoort te doen. Polifemos toon swak gasvriendskap: sy enigste "geskenk" aan Odusseus is dat hy hom laaste sal opeet.{{Sfn|Thornton|1970|pp=38-46}} Kalipso is ook ’n voorbeeld van swak gasvriendskap omdat sy Odusseus nie toelaat om haar eiland te verlaat nie.{{Sfn|Thornton|1970|pp=38-46}} ’n Verdere belangrike faktor in gasvriendskap is dat koningskap vrygewigheid impliseer. Daar word aanvaar dat ’n koning die middele het om ’n vrygewige gasheer te wees en meer vrygewig met sy eie besittings is.{{Sfn|Thornton|1970|pp=38-46}} Dit blyk die beste wanneer Odusseus, as bedelaar vermom, vir Antinoös, een van die vryers, om kos smeek en Antinoös hom weier. Odusseus sê in wese dat Antinoös, hoewel hy soos ’n koning lyk, ver van ’n koning is omdat hy nie vrygewig is nie.{{Sfn|Lattimore|1975|loc=17.415-444}} Volgens J. B. Hainsworth volg gasvriendskap ’n baie bepaalde patroon:{{Sfn|Hainsworth|1972|pp=320-321}} # Die aankoms en ontvangs van die gas. # Die gas word gebaai of van skoon klere voorsien. # Die gas word van kos en drank voorsien. # Vrae mag aan die gas gestel word, en die gasheer behoort vermaak te verskaf. # Die gas moet ’n slaapplek kry, en sowel die gas as die gasheer gaan slaap. # Die gas en die gasheer ruil geskenke uit, die gas word ’n veilige reis huis toe gegun en hy vertrek. ’n Verdere belangrike faktor van gasvriendskap is om die gas nie langer te hou as wat hy wil bly nie, en ook om sy veiligheid te waarborg solank hy ’n gas in die gasheer se huis is.{{Sfn|Reece|1993}}{{Sfn|Edwards|1992|pp=284-330}} === Toetsing === [[Lêer:Odysseus und Penelope (Tischbein).jpg|duimnael|Penelope ondervra Odusseus om sy identiteit te bewys; skildery van 1802 deur Johann Heinrich Wilhelm Tischbein.]] Nog ’n tema deur die ''Odusseia'' heen is toetsing.{{Sfn|Thornton|1970|pp=47-51}} Dit gebeur op twee afsonderlike maniere: Odusseus toets die lojaliteit van ander, en ander toets Odusseus se identiteit. ’n Voorbeeld van Odusseus wat ander se lojaliteit toets, is wanneer hy huis toe kom.{{Sfn|Thornton|1970|pp=47-51}} In plaas daarvan om sy identiteit dadelik bekend te maak, arriveer hy as bedelaar vermom en bepaal hy dan wie in sy huis aan hom getrou gebly het en wie die vryers gehelp het. Nadat Odusseus sy ware identiteit bekend gemaak het, toets die karakters sy identiteit om te sien of hy werklik is wie hy sê hy is.{{Sfn|Thornton|1970|pp=47-51}} Penelope toets byvoorbeeld Odusseus se identiteit deur te sê dat sy die bed na die ander kamer sal laat skuif. Dit is ’n moeilike taak, want dit is uit ’n lewende boom gemaak wat afgekap sou moes word – ’n feit wat net die werklike Odusseus sou ken, en wat sy identiteit dus bewys.{{Sfn|Thornton|1970|pp=47-51}} Toetsing het ook ’n baie bepaalde tipetoneel wat daarmee gepaard gaan. Die toetsing van ander volg deur die hele epos ’n tipiese patroon:{{Sfn|Thornton|1970|pp=47-51}}{{Sfn|Edwards|1992|pp=284-330}} # Odusseus is huiwerig om ander se lojaliteit te bevraagteken. # Odusseus toets ander se lojaliteit deur hulle uit te vra. # Die karakters antwoord op Odusseus se vrae. # Odusseus maak sy identiteit bekend. # Die karakters toets Odusseus se identiteit. # Emosies loop hoog by die herkenning van Odusseus, gewoonlik geweeklaag of vreugde. # Ten slotte werk die versoende karakters saam. === Voortekens === [[Lêer:Odysseus and Euryclea by Johann Heinrich Wilhelm Tischbein.jpg|duimnael|regs|''Odusseus en Eurukleia'' deur Johann Heinrich Wilhelm Tischbein.]] Voortekens kom gereeld in die ''Odusseia'' voor. In die epiese gedig behels hulle dikwels voëls.{{Sfn|Thornton|1970|pp=52-57}} Volgens Thornton is dit die belangrikste wie elke voorteken ontvang en op watter manier dit hom voordoen. Voëlvoortekens word byvoorbeeld aan Telemachos, Penelope, Odusseus en die vryers getoon.{{Sfn|Thornton|1970|pp=52-57}} Telemachos en Penelope ontvang hul voortekens ook in die vorm van woorde, genies en drome.{{Sfn|Thornton|1970|pp=52-57}} Odusseus is egter die enigste karakter wat donderweer of weerlig as voorteken ontvang.{{Sfn|Lattimore|1975|loc=20.103-104}}{{Sfn|Lattimore|1975|loc=21.414}} Thornton beklemtoon dit as belangrik omdat weerlig, as simbool van Zeus, Odusseus se koningskap verteenwoordig.{{Sfn|Thornton|1970|pp=52-57}} Odusseus word deur sowel die ''Ilias'' as die ''Odusseia'' heen met Zeus verbind.{{Sfn|Kundmueller|2013|p=7}} Voortekens is nog ’n voorbeeld van ’n tipetoneel in die ''Odusseia''. Twee belangrike dele van ’n voortekentoneel is die ''herkenning'' van die voorteken, gevolg deur die ''interpretasie'' daarvan.{{Sfn|Thornton|1970|pp=52-57}} In die ''Odusseia'' toon al die voëlvoortekens – met die uitsondering van die eerste – groot voëls wat kleiner voëls aanval.{{Sfn|Thornton|1970|pp=52-57}}{{Sfn|Edwards|1992|pp=284-330}} By elke voorteken hoort ’n wens wat óf uitdruklik gestel word óf net geïmpliseer word.{{Sfn|Thornton|1970|pp=52-57}} Telemachos wens byvoorbeeld om wraak{{Sfn|Lattimore|1975|loc=2.143-145}} en dat Odusseus tuis sal wees,{{Sfn|Lattimore|1975|loc=15.155-159}} Penelope wens om Odusseus se terugkeer,{{Sfn|Lattimore|1975|loc=19.136}} en die vryers wens om Telemachos se dood.{{Sfn|Lattimore|1975|loc=20.240-243}} == Ontvangs == === Voorklassieke tydperk tot die laat oudheid === Homeros is in die Griekse samelewing wyd gevier as ’n indrukwekkend talentvolle en didaktiese digter wat gehore oor onderwerpe van filosofie tot wetenskap onderrig het.{{Sfn|Kim|2020|p=417}} Gehore is hoofsaaklik deur voordragte in sowel [[Argaïese Griekeland|Argaïese]] as [[Klassieke Griekeland]] aan die eposse blootgestel,{{Sfn|Dué|2020|p=6}} maar hul status onder gehore in die vroeë Argaïese tydperk (840-700 v.C.) is nie goed bekend nie.{{Sfn|Lamberton|2020|p=411}} Vakkundiges van minstens twee antieke biblioteke – die [[Biblioteek van Alexandrië]] en die Biblioteek van Pergamon{{Efn|Hierdie biblioteke was in die vroeë tweede eeu v.C. mededingers. Alexandrië het weens interne politieke onenigheid ’n uittog van geleerdes beleef. Die Romeinse Republiek het Pergamon in 133 v.C. oorgeneem.{{Sfn|Kim|2020|p=429}}}} – het antieke weergawes van die Homeriese eposse bestudeer.{{Sfn|Nagy|2020|p=92}} Onder die Alexandrynse vakkundiges was Zenodotos van Efese (vroeë derde eeu v.C.), Aristofanes van Bisantium (vroeë tweede eeu v.C.) en Aristarchos van Samothrake (middel van die tweede eeu v.C.).{{Sfn|Marks|2020|p=92}} Antieke vakkunde het ’n verskeidenheid onderwerpe ondersoek, waaronder narratiewe teenstrydighede.{{Sfn|Wilson|2020|p=315}} Allegorie was ’n besonder gewilde interpretasieskool{{Sfn|Wilson|2020|p=326}} wat, volgens Emily Wilson, vakkundiges in staat gestel het om "sin te maak van verwarrende of ontstellende tonele in die ''Odusseia''".{{Sfn|Wilson|2020|p=lxii}} Allegoriese argumente is ook gebruik om Homeros te verdedig teen bewerings dat hy die gode oneer aangedoen het{{Sfn|Clarke|1981|p=62}}{{Sfn|Browning|1992|p=134}} – ’n kritiek wat veral deur die vyfde- of sesde-eeuse v.C. filosoof [[Xenophanes]] uitgespreek is{{Sfn|Christensen|2020a|p=126}} – maar Alexandrynse vakkundiges het dit as te gerieflik verwerp.{{Sfn|Browning|1992|p=134}} Die Pergameense geleerde Krates van Mallos het die eposse ondersoek as draers van allegoriese insig in kosmologie en geografie.{{Sfn|Kim|2020|p=429}} Herakleitos (eerste eeu n.C.) en [[Porphyrius (filosoof)|Porphyrius]] (derde eeu n.C.) het ook allegoriese interpretasies geskryf.{{Sfn|Clarke|1981|p=62}}{{Sfn|Lamberton|1989|p=114}} In sy ''Homeriese vrae'' – die enigste omvattende werk oor Homeriese eksegese wat uit die oudheid behoue gebly het – het Porphyrius sy ontleding beperk tot vrae wat uit die Homeriese teks self opgeklaar kon word.{{Efn|Hierdie interpretasiebeginsel is veral deur Aristarchos van Samothrake toegepas;{{Sfn|Nünlist|2015|p=401}} of die eintlike spreuk wat Porphyrius gebruik het, {{Lang|grc|Hómēron ex Homḗrou saphēnízein}} (om Homeros uit Homeros te verklaar – dit wil sê, moenie elders na verklarings soek nie), ook aan Aristarchos toegeskryf kan word, word steeds gedebatteer.{{Sfn|Pfeiffer|1968|pp=225-227}}{{Sfn|Montanari|1997|pp=279-281}}{{Sfn|Nünlist|2015|p=385}}}}{{Sfn|Lamberton|1989|pp=108-109}} Hy sou hierdie metode later laat vaar ten gunste van ’n allegoriese benadering in sy latere werk ''Oor die grot van die nimfe'', waarin hy die nimfe se grotte as ’n voorstelling van die menslike lewe ondersoek het.{{Sfn|Pfeiffer|1968|p=226}}{{Sfn|Wilson|2020|p=326}} Herakleitos het aangevoer dat Telemachos se ontmoeting met Atena "die ontwikkeling van rasionaliteit" verteenwoordig namate hy ’n man word.{{Sfn|Wilson|2020|p=326}} Daar was baie antieke uitgawes van die Homeriese eposse, en die biblioteek van Alexandrië het ’n aantal daarvan besit.{{Sfn|Schironi|2020|p=114}} In materiaal wat uit die kommentaar van die eerste-eeuse v.C. geleerde Didumos afkomstig is, word antieke weergawes in "stadsuitgawes" en "individuele uitgawes" verdeel.{{Efn|Stadsuitgawes is wisselend ''ekdoseis kata poleis'', ''apo tōn poleōn'' of ''politikai'' genoem; individuele uitgawes was ''ekdoseis kat’andra''.{{Sfn|Kim|2020|p=112}}}} Stadsuitgawes is waarskynlik binne die stad geskep (miskien as "amptelike" weergawes), terwyl individuele uitgawes onafhanklik deur geleerdes voorberei is.{{Sfn|Schironi|2020|p=112}} Hy noem individuele weergawes wat aan Antimachos, Aristofanes van Bisantium, Sosigenes,{{Sfn|Schironi|2020|p=112}} Rhianos van Kreta, Kallistratos en Filemon behoort het.{{Sfn|Schironi|2020|p=112}} Stadsuitgawes is bekend vir Aiolis, Argos, [[Siprus]] en [[Marseille]].{{Efn|Hulle is onderskeidelik {{Lang|grc|hē Aiolikē}} (of {{Lang|grc|hē Aiolis}}), {{Lang|grc|hē Argolis}}, {{Lang|grc|hē Kypria}} en {{Lang|grc|hē Massaliōtikē}} genoem.{{Sfn|West|2001|p=67 n. 67}}}}{{Sfn|Schironi|2020|p=112}} Sowel die ''Ilias'' as die ''Odusseia'' was skooltekste op plekke waar Grieks gepraat is.{{Sfn|Lamberton|2010|pp=449-452}}{{Sfn|Browning|1992|pp=134-148}} Hulle was waarskynlik deel van die leerplan vir die elite van klassieke [[Athene]]{{Sfn|Kim|2020|pp=411, 417}} en in die [[Romeinse Ryk]]. Hulle is as leersaam vir retoriese vaardigheid{{Sfn|Kim|2020|p=431}}{{Efn|Homeros is deur die oudheid heen herhaaldelik "die vader van die redekuns" genoem, onder meer deur Telefos van Pergamon.{{Sfn|Lamberton|1989|pp=135-136}}}} en vir leeswerk beskou.{{Efn|Robert Browning skryf: "Dit mag vandag vreemd lyk dat kinders die leeskuns geleer word uit gedigte wat in ’n taalvorm saamgestel is wat niemand werklik gepraat het of ooit gepraat het nie, maar die Griekse samelewing was nie die enigste wat hulle so geleer het nie."{{Sfn|Browning|1992|p=134}}}} Die Trojaanse Oorlog en sy deelnemers was reeds belangrike mitologiese en historiese verwysings vir die Romeinse Ryk,{{Sfn|Lamberton|2020|p=417}} en die Romeine het Homeros geredelik in hul kultuur opgeneem en die epos oos en wes versprei.{{Sfn|Lamberton|2020|p=411}} [[Alexander die Grote]] se verowerings het [[Hellenistiese tydperk|Hellenistiese]] kulturele invloed deur die oostelike Middellandse See versprei, en die werk is deur elke skoolkind in die Griekse wêreld gelees.{{Sfn|Pache|Dué|Lupack|Lamberton|2020|p=417}} Teen die sesde eeu het die Homeriese gedigte ’n kanonieke plek binne die instellings van antieke Athene gehad.{{Sfn|Davison|1955|pp=7-8}} Die Atheense tiran Peisistratos of sy seun Hipparchos het ’n burgerlike en godsdienstige fees, die Panatenaia, ingestel wat waarskynlik voordragte van Homeriese poësie ingesluit het;{{Sfn|Davison|1955|pp=9-10}}{{Sfn|Kim|2020|p=420}}{{Efn|Mary Ebbott skryf: "Antieke bronne dui daarop dat rapsode van minstens die laat sesde eeu tot die laat vierde eeu v.C. in 'musiekwedstryde' (''mousikoi agōnes'') by die Panatenaia opgetree het."{{Sfn|Ebbott|2020|p=13}}}} ’n "korrekte" weergawe moes voorgedra word, wat moontlik daarop dui dat ’n weergawe van die teks gekanoniseer is.{{Sfn|Wilson|2018|p=21}}{{Efn|Volgens Mary Ebbott het rapsode gedeeltes uit die ''Ilias'' en die ''Odusseia'' voorgedra, wat mettertyd daartoe bygedra het dat Atheners net daardie gedigte as Homeros se werk beskou het.{{Sfn|Ebbott|2020|p=13}}}} Hulle het moontlik net gedeeltes van die gedigte voorgedra,{{Sfn|Ebbott|2020|p=13}} en dit is onwaarskynlik dat dit sonder onderbreking voorgedra is.{{Sfn|Fantuzzi|Tsagalis|2015a|p=15}} Trufiodoros het ’n lipogrammatiese ''Odusseia'' geskryf waarin elke boek doelbewus ’n ander enkele letter van die Griekse alfabet weggelaat het.<ref name="suda" /> === Ná die klassieke tydperk === [[Lêer:Odyssey manuscript.jpg|duimnael|Homeros, ''Odusseia'', manuskrip, 3de kwartaal van die 15de eeu (Britse Biblioteek).]] Buite die klassieke oudheid en tot in die Bisantynse tydperk het die verspreiding van die Griekse taal – en die gevolglike interne vertaling van die Homeriese tekste soos dit versprei het – die ''Odusseia'' se relevansie en status behou.{{Efn|Sommige vakkundiges voer aan dat godsdienstige spanning in hierdie tydperk deur die verspreiding van die [[Christendom]] veroorsaak is omdat Homeros toenemend as [[Paganisme|heidens]] beskou is, maar daar is geen akademiese eenstemmigheid nie.{{Sfn|Mavroudi|2020a|pp=445-446}}}} Armstrong sê die ''Ilias'' en die ''Odusseia'' sou andersins uit die kennis kon verdwyn het, en noem ''[[Beowulf]]'' as voorbeeld van so ’n lot.{{Sfn|Armstrong|2025|p=6}} Die ortodokse Bisantynse siening was dat Homeros die twee eposse saam met die ''Homeriese himnes'' en die ''Batrachomyomachia'' geskryf het, met ’n mate van filologiese skeptisisme oor laasgenoemde.{{Sfn|Mavroudi|2020a|p=444}} Die twee eposse is deur die [[Middeleeue]] heen wyd bestudeer en as skooltekste in die [[Bisantynse Ryk]] gebruik.{{Sfn|Lamberton|2010|pp=449-452}}{{Sfn|Browning|1992|pp=134-148}} Homeriese Grieks was vir Bisantynse studente moeilik en het parateks vereis om grammatikale en mitologiese verwysings te verduidelik.{{Sfn|Browning|1992|pp=136-137}} Baie van die Bisantynse vakkunde wat behoue gebly het, was oorspronklik as onderrigmateriaal bedoel.{{Sfn|Mavroudi|2020a|p=446}}{{Efn|Een werk van ’n anonieme Bisantynse geleerde het behoue gebly (in 1983 as ''Homeriese epimerismes'' gepubliseer), waarskynlik uit die middel van die 9de eeu.{{Sfn|Dyck|1983|p=7}}{{Sfn|Browning|1992|p=137}}}} Studente het waarskynlik nie fisiese eksemplare van die eposse gehad nie, maar sekere manuskripte is moontlik aan talentvolle studente beskikbaar gestel. Hulle het hoofsaaklik deur diktee en herhaling geleer.{{Sfn|Browning|1992|pp=138-139}} Volgens Lamberton het die gehoor van die eposse in die middel-Bisantynse tydperk verander. Waar dit eens die domein van grammatici en studente was, het volwassenes hulle vir plesier begin lees en gewonder hoe die vertellings van die ''Ilias'' en die ''Odusseia'' met die wyer Trojaanse verhaal verband hou.{{Sfn|Browning|1992|p=140}} Die twaalfde-eeuse digter [[Johannes Tzetzes]] het ''Homeriese allegorieë'' vir die gemalin van [[Manuel I Komnenos]] geskryf, wat die ''Odusseia'' en ander tekste opgesom het.{{Sfn|Browning|1992|p=140}} Mavroudi sê Tzetzes se werk het kulturele begrippe uit die Homeriese en die Bisantynse tydperke verenig; Tzetzes het Manuel I met die koninklike figure Zeus en Agamemnon vergelyk{{Sfn|Mavroudi|2020a|p=447}} en Odusseus met ’n uitpeulende maag uitgebeeld.{{Sfn|Stanford|1968|p=254}} Bisantynse interpretasie is via Neo-Pythagoreïese en Neoplatoniese geleerdes deur Porphyrius se ''Homeriese vrae'' beïnvloed.{{Sfn|Browning|1992|p=135}}{{Sfn|Lamberton|1989|p=112}} Die Bisantynse geleerde en aartsbiskop Eustathios van Thessalonika (ca. 1115-1195/6 n.C.) het omvattende kommentare op albei Homeriese eposse geskryf wat deur latere geslagte as gesaghebbend beskou is;{{Sfn|Lamberton|2010|pp=449-452}}{{Sfn|Browning|1992|pp=134-148}} sy kommentaar op die ''Odusseia'' alleen beslaan bykans 2 000 oorgroot bladsye in ’n 20ste-eeuse uitgawe.{{Sfn|Lamberton|2010|pp=449-452}} Die eerste gedrukte uitgawe van die ''Odusseia'', die ''editio princeps'',{{Efn|Die ''Odusseia'' was nie die enigste teks in hierdie uitgawe nie: dit het al die werke bevat wat klassiek aan Homeros toegeskryf is – die ''Ilias'', die ''Batrachomyomachia'' en die ''Homeriese himnes''.{{Sfn|Wolfe|2020|p=491}} Maria Mavroudi skryf Demetrios se versameling van alle moontlike Homeriese tekste vir sy uitgawe toe aan Bisantynse geleerdes se belangstelling in die interpretasie van die tekste eerder as in debatte oor die outeurskap daarvan.{{Sfn|Mavroudi|2020a|p=444}}}} is in 1488 deur die Griekse geleerde Demetrios Chalkokondyles vervaardig, wat in Athene gebore is en in [[Konstantinopel]] studeer het.{{Sfn|Lamberton|2010|pp=449-452}}{{Sfn|Browning|1992|pp=134-148}} Sy uitgawe is in [[Milaan]] deur ’n Griekse drukker, Antonios Damilas, gedruk.{{Sfn|Browning|1992|pp=134-148}} === Vroegmodern === [[Lêer:Thomas Degeorge Ulysse.jpg|duimnael|''Odusseus en Telemachos maak Penelope se vryers dood'' deur Thomas Degeorge (1812).]] Tydens die twis tussen die Antiekes en die Modernes – ’n artistieke debat in Frankryk aan die einde van die 17de en die begin van die 18de eeu – was die ''Odusseia'' en die ''Ilias'' twee van die vernaamste onderwerpe. Die Homeriese tekste is deur die skrywers Jean Desmarets, Pierre Bayle en Charles Perrault gekritiseer;{{Sfn|Clarke|1981|p=122}} Howard Clarke sê Perrault het hom daarvan weerhou om die gedigte direk te veroordeel by gebrek aan ’n Franse epos, en het Homeros "rituele lof" toegeswaai deur hom die "Vader van al die Kunste" te noem. Onder die verdedigers van die eposse en van Homeros was [[Jean de La Fontaine]] en Nicolas Boileau-Despréaux.{{Sfn|Clarke|1981|p=122}} Die debat het in 1700 kortstondig bedaar en later weer opgevlam tussen die Franse geleerde Anne Dacier, ’n vertaler en onwrikbare verdediger van Homeros, en die voorstander van die Modernes, Antoine Houdar de la Motte.{{Sfn|Clarke|1981|p=123}} Dacier se Homeriese vertalings het ’n inleiding van 90 bladsye bevat wat die kritiek van Perrault en ander Modernes aangespreek het; Houdar de la Motte het in sy verkorte vertaling van Homeros geantwoord, en Dacier het ’n weerlegging van 600 bladsye gelewer. ’n Retoriese wapenstilstand is in 1716 aangekondig.{{Sfn|Candler Hayes|2025|p=165}} As deel van die twis het vrae ontstaan oor die tradisionele siening van Homeros as ’n enkele digter.{{Sfn|Dué|Marks|2020|pp=585-586}} François Hédelin, abbé d’Aubignac, het Homeros se volgehoue tema en sy taal gekritiseer en opgemerk dat niks van sy lewe bekend was nie.{{Sfn|Clarke|1981|p=150}} Perrault het aangevoer dat die eposse deur verskillende digters geskryf is, moontlik uit elke stad wat daarop aanspraak gemaak het dat Homeros daar gebore is, en toe saamgevoeg is; hy het die teorie aan die oorlede Hédelin toegeskryf.{{Sfn|Clarke|1981|p=154}} Richard Bentley het aangevoer dat die Atheense tiran Peisistratos vyfhonderd jaar ná die aanvanklike samestelling verskillende liedere saamgevoeg het.{{Sfn|Dué|Marks|2020|p=587}} Sy navorsing het ook getoon dat Homeriese Grieks nie soos die Grieks van die klassieke tydperk gelyk het nie.{{Sfn|Wilson|2020|p=xiii}} === Modern === In die vroeë 20ste eeu het Milman Parry en Albert Lord getoon dat ongeletterde sangers formuletaal kon benut om lang gedigte te improviseer, net soos die Homeriese Grieks.{{Sfn|Hall|2008|pp=20-21}} Van die 27 803 reëls in die oorspronklike tekste is sowat 9 200 herhalings, wat wissel van woordgroepe tot hele gedeeltes.{{Sfn|Clarke|1981|p=264}} Hul navorsing het beslissend getoon dat die Homeriese tekste as mondelinge digkuns gevorm het.{{Sfn|Thornton|1970|p=xi}} Parry en Lord het die Suid-Slawiese epiese tradisie ondersoek, geïnspireer deur die werk van die filoloog Matija Murko.{{Sfn|Hall|2008|pp=20-21}} Parry se doktorale proefskrif het tradisionele Homeriese epitete ondersoek en op die werk van die Franse taalkundige Antoine Meillet gesteun, maar hy het die belang daarvan eers ten volle begryp nadat hy saam met Lord veldwerk in [[Joego-Slawië]] gaan doen het.{{Sfn|Dué|Nagy|2020|p=590}}{{Efn|Parry is op 33-jarige ouderdom aan ’n toevallige skietwond in die bors oorlede.{{Sfn|Wilson|2020|p=xv}}}} Vakkunde het in die laat 20ste eeu toenemend interdissiplinêr geword en letterkundige navorsing met argeologiese en godsdienstige bevindinge saamgevoeg.{{Sfn|Bremer|de Jong|Kalff|1987|p=vii}} == Nalatenskap == Die invloed van die Homeriese tekste is moeilik om op te som weens die groot uitwerking wat hulle op die openbare verbeelding en op kulturele waardes gehad het.{{Sfn|Kenner|1971|p=50}} Die ''Odusseia'' en die ''Ilias'' het die grondslag gevorm van die opvoeding van lede van die antieke Mediterreense samelewing. Daardie leerplan is deur Westerse humaniste oorgeneem,{{Sfn|Hall|2008|p=25}} wat beteken die teks was so deel van die kulturele weefsel dat dit selfs dié beïnvloed het wat dit nie gelees het nie.{{Sfn|Ruskin|1869|p=17}} Robert Browning sê die vakkunde wat by die Biblioteek van Alexandrië oor die Homeriese eposse gedoen is, het "die grondslag gelê" vir "Europese geletterdheid en filologiese studies".{{Sfn|Browning|1992|p=134}} Die eposse merk die begin van die Westerse letterkundige tradisie en het, volgens Corinne Ondine Pache, ongeëwenaarde invloed.{{Sfn|Pache|2020|p=xxvii}} Die ''Odusseia'' weerklink al meer as ’n millennium lank in die skryfkuns; toe ''BBC Culture'' in 2018 kenners regoor die wêreld gepols het om die letterkunde se mees blywende verhaal te vind, was die ''Odusseia'' boaan die lys.{{Sfn|Haynes|2018}} === Vertalings === Livius Andronicus het ’n [[Latyn|Latynse]] vertaling, die ''Odusia'', gemaak.{{Sfn|von Albrecht|1997|pp=113-114}} Min is oor die volledige werk bekend, wat waarskynlik nie bloot ’n vertaling was nie,{{Sfn|Stanford|1968|p=268}} maar die fragmente wat behoue gebly het, is formeler as die oorspronklike, en hy het Homeriese beelde van een deel van die gedig na ’n ander oorgedra.{{Sfn|von Albrecht|1997|pp=114-115}} Livius se ''Odusia'' het mettertyd ’n skoolteks vir Latynse studente geword; Michael von Albrecht sê sy vertaling is in ’n jong [[Horatius]] "ingeslaan".{{Sfn|von Albrecht|1997|p=117}} Nicholas Sigeros het [[Francesco Petrarca|Petrarca]] in 1354 van manuskripte van die ''Ilias'' en die ''Odusseia'' voorsien.{{Efn|Petrarca het in ’n brief geskryf: "Homeros is stom vir my, of eerder, ek is doof vir hom. Tog geniet ek dit om net na hom te kyk, en dikwels sê ek, terwyl ek hom omhels en sug: 'O groot man, hoe gretig sou ek na jou wou luister.'" Hy het tevergeefs probeer om Grieks te leer.{{Sfn|Clarke|1981|pp=56-57}}}} Petrarca se korrespondent [[Giovanni Boccaccio]] het ’n monnik, Leontius Pilatus, oorreed om vertalings in Latynse prosa te maak; hy het die ''Ilias'' voltooi, maar die ''Odusseia'' net bykans klaargekry.{{Sfn|Clarke|1981|pp=56-57}} Gedrukte vertalings in moderne Europese tale het in die 16de eeu ’n oplewing in gewildheid beleef,{{Sfn|Wolfe|2020|p=495}} hoewel baie daarvan slegs gedeeltelike vertalings was.{{Sfn|Wolfe|2020|p=496}} Die gewildste uitgawe van die eeu was ’n woordelikse Latynse vertaling deur Andreas Divus.{{Sfn|Wolfe|2020|p=495}} Die eerste voltooide [[Italiaans]]e ''Odusseia'', deur Girolamo Baccelli in vrye vers geskryf, is in 1582 gepubliseer.{{Sfn|Wolfe|2020|p=497}} Die eerste voltooide [[Frans]]e vertaling is deur Salomon Certon in aleksandrynse koeplette saamgestel en in 1604 gedruk.{{Sfn|Wolfe|2020|p=496}} Dit het openbare guns verloor ná die [[Académie française]] se taalhervormings in die 1630's en 1640's.{{Sfn|Candler Hayes|2025|p=164}} Arthur Hall was die eerste wat Homeros in [[Engels]] vertaal het: sy vertaling van die eerste tien boeke van die ''Ilias'', wat in 1581 gepubliseer is,{{Sfn|Wolfe|2020|p=497}} het op ’n Franse weergawe gesteun.{{Sfn|Lawton|2020|p=598}} George Chapman het die eerste skrywer geword wat ’n vertaling van albei eposse in Engels voltooi het toe hy sy vertaling van die ''Odusseia'' klaargemaak het.{{Sfn|Clarke|1981|p=57}} Hierdie vertalings is in 1616 saam gepubliseer, maar het vroeër in aflewerings verskyn, en was die eerste moderne vertalings wat wye sukses behaal het.{{Sfn|Fay|1952|p=104}} Hy het die grootste deel van sy lewe aan die vertaling van Homeros gewerk,{{Sfn|Brammall|2018}} en sy werk het later [[John Keats]] se sonnet "On First Looking into Chapman's Homer" (1816) geïnspireer.{{Sfn|Grafton|Most|Settis|2010|p=331}} Emily Wilson skryf dat byna al die prominente vertalers van Grieks-Romeinse letterkunde mans was,{{Sfn|Wilson Guardian|2017}} en voer aan dat dit die algemene begrip van die ''Odusseia'' beïnvloed het.{{Sfn|Wilson|2018|p=86}}{{Efn|Wilson voer aan dat dit die vertelling belaai het met konnotasies wat nie in die oorspronklike teks voorkom nie. Sy sê byvoorbeeld verskeie vertalers het die taal wat gebruik word om te verwys na die slavinne wat met die vryers seks gehad het – die vroulike lidwoord ''hai'' ("daardie vroulike mense") – as "slette" of "hoere" vertolk.{{Sfn|Wilson|2017}}}} Johann Heinrich Voss se 18de-eeuse vertalings van die eposse tel onder sy bekendste werke{{Sfn|Curran|1996|pp=173-175}}{{Efn|Voss het ook ander klassieke werke vertaal en uiteindelik sy weergawe van die ''Odusseia'' hersien, maar dié is minder gunstig ontvang.{{Sfn|Curran|1996|pp=173-175}}}} en het die [[Duits]]e taal diepgaande beïnvloed.{{Sfn|Steiner|1975|p=266}} [[Johann Wolfgang von Goethe]] het Voss se vertalings transformerende meesterstukke genoem wat belangstelling in Duitse Hellenisme aangewakker het.{{Sfn|Steiner|1975|p=259}} Anne Dacier het die ''Ilias'' en die ''Odusseia'' in Franse prosa vertaal;{{Efn|Dacier se ''Ilias'' is krities goed ontvang; sy het historiese en taalkundige kommentaar daarby verskaf.{{Sfn|Candler Hayes|2025|p=168}}}} dié het onderskeidelik in 1711 en 1716 verskyn{{Sfn|Candler Hayes|2025|p=164}} en was tot die laat 18de eeu die standaard Franse Homeros-vertaling.{{Sfn|Candler Hayes|2025|p=176}} Antoine Houdar de La Motte, wat nie Grieks kon lees nie, het Dacier se ''Ilias'' gebruik om sy eie verkorte weergawe van die ''Ilias'' te maak, en het Homeros in die voorwoord gekritiseer.{{Sfn|Clarke|1981|p=123}}{{Efn|Houdar de la Motte se vertaling was veel korter en gemoderniseer. Sy bewering dat hy op Homeros verbeter het, het Dacier vertoorn, wat ’n weerlegging van 600 bladsye geskryf het.{{Sfn|Candler Hayes|2025|pp=164-165}}}} Dacier se vertaling van die ''Odusseia'' het Alexander Pope se vertaling van die 1720's diepgaande beïnvloed,{{Sfn|Armstrong|2018|p=225}}{{Efn|Dacier kon nie Engels praat nie en het op ’n swak vertaling gesteun om Pope se ''Odusseia'' te lees; sy het dit veroordeel in ’n voorwoord tot ’n nuwe weergawe van haar ''Ilias''. Pope het Dacier bewonder en was gekrenk, maar sy is in 1720 oorlede voordat hy kon reageer.{{Sfn|Candler Hayes|2025|p=176}}}} wat hy om finansiële redes jare ná sy ''Ilias'' vervaardig het.{{Sfn|Baines|2000|p=25}} Hy het twaalf boeke self vertaal en die ander twaalf tussen Elijah Fenton en William Broome verdeel; laasgenoemde het ook aantekeninge verskaf.{{Sfn|Gray|1984|p=108}}{{Sfn|Barnard|2003|p=509}} Dié inligting het uiteindelik uitgelek en sy reputasie en winste geskaad.{{Sfn|Damrosch|1987|p=59}} Die eerste ''Odusseia'' in [[Russies]] was moontlik Vasili Zjoekofski se vertaling van 1849 in heksameter.{{Sfn|Cooper|2007|p=196}}{{Sfn|UOM|2012}} Luo Niansheng het in die laat 1980's begin om die eerste ''Ilias'' in [[Chinees]] te vertaal, maar hy is in 1990 oorlede voordat hy dit kon voltooi; sy student Wang Huansheng het die projek voltooi en dit is in 1994 gepubliseer. Wang se ''Odusseia'' het drie jaar later gevolg.{{Sfn|Zhang|2021|pp=353-354}} === Letterkunde === [[Lêer:JoyceUlysses2.jpg|duimnael|Voorblad van [[James Joyce]] se ''Ulysses'' (1922).]] Die klassikus Edith Hall sê die ''Odusseia'' is beskou as "die geboorteplek self van literêre fiksie"; in [[T. E. Lawrence]] se inleiding tot die epos van 1932 het hy dit "die grootste roman wat ooit geskryf is" genoem.{{Sfn|Hall|2008|p=46}} Dit word deur Westerse letterkundige kritici wyd as ’n tydlose klassieke werk beskou,<ref name="worldhistory" /> en dit bly een van die oudste letterkundige werke wat gereeld deur Westerse lesers gelees word.{{Sfn|North|2017}} Brian Stableford, wat dit as ’n soort voorloper van [[wetenskapsfiksie]] beskryf het, sê dit is meer as enige ander letterkundige werk as wetenskapsfiksie herverbeeld.{{Sfn|Stableford|2004|p=5}} In Canto XXVI van die ''[[Inferno (Dante)|Inferno]]'' ontmoet [[Dante Alighieri]] vir Odusseus in die agtste kring van die hel: Odusseus voeg ’n nuwe slot aan die epos toe waarin hy verder gaan avontuur soek en nie na Ithaka terugkeer nie.{{Sfn|Mayor|2000}} Edith Hall meen Dante se uitbeelding van Odusseus is verstaan as ’n manifestasie van [[Renaissance]]-[[kolonialisme]] en van die uitbeelding van die ander, met die sikloop wat "verhale van monsteragtige rasse aan die rand van die wêreld" verteenwoordig, en sy nederlaag wat "die Romeinse oorheersing van die westelike Middellandse See" simboliseer.{{Sfn|Reece|1993}} Sommige van Odusseus se avonture kom weer voor in die Arabiese verhale van Sindbad die Seeman.<ref name="britannica-sinbad" /><ref name="burton" /> Die Ierse skrywer [[James Joyce]] se epiese roman ''Ulysses'' (1922) is in ’n beduidende mate ’n herbewerking van die ''Odusseia'', wat Joyce in die [[Dublin]] van sy eie tyd geplaas het.<ref name="ellmann" /> Joyce het die figuur van Odusseus in Charles Lamb se ''Adventures of Ulysses'' teëgekom, ’n verwerking van die epiese gedig vir kinders, wat klaarblyklik die Latynse naam in Joyce se gedagtes gevestig het.{{Sfn|Gorman|1939|p=45}}{{Sfn|Jaurretche|2005|p=29}} ''Ulysses'' is in agtien afdelings ("episodes") verdeel wat ruweg op die vier-en-twintig boeke van die ''Odusseia'' afgebeeld kan word.<ref name="drabble" /> Joyce het beweer dat hy met die oorspronklike Homeriese Grieks vertroud was, maar dit is deur sommige vakkundiges betwis, wat sy swak begrip van die taal as teenbewys aanvoer.{{Sfn|Ames|2005|p=17}} Die boek, en veral die bewussynstroomprosa daarin, word wyd as grondleggend vir die [[Modernisme|modernistiese]] genre beskou.<ref name="williams" /> Joyce se gebruik van die mite het Joseph Campbell se ''The Hero with a Thousand Faces'' geïnspireer, wat aanvoer dat die meeste vertellings bewustelik of onbewustelik ’n "heldereis"-struktuur volg wat soortgelyk is aan dié van die ''Odusseia''. Campbell se ontleding het baie werke in die populêre kultuur sterk beïnvloed, maar die meeste vakkundiges beskou dit vandag as reduksionisties.<ref name="larsen" /><ref name="time-ulysses" /> Moderne skrywers het na die ''Odusseia'' teruggekeer om die gedig se vroulike karakters te belig. Die Kanadese skrywer [[Margaret Atwood]] het dele van die ''Odusseia'' vir haar novelle ''[[The Penelopiad]]'' (2005) verwerk. Die novelle fokus op Penelope en die twaalf slavinne wat aan die einde van die gedig opgehang word,<ref name="beard" /> ’n beeld wat Atwood bygebly het.<ref name="atwood-independent" /> Atwood se novelle lewer kommentaar op die oorspronklike teks, waarin Odusseus se geslaagde terugkeer na Ithaka die herstel van ’n [[patriargie|patriargale]] stelsel meebring.<ref name="atwood-independent" /> Net so besoek Madeline Miller se ''Circe'' (2018) die verhouding tussen Odusseus en Kirke op Aiaia opnuut.<ref name="guardian-circe" /> As leser was Miller gefrustreerd deur Kirke se gebrek aan motivering in die oorspronklike gedig en wou sy haar wispelturigheid verklaar.<ref name="npr-circe" /> Die roman verander die towenares se verandering van matrose in varke van ’n daad van kwaadwilligheid in een van selfverdediging, beïnvloed deur haar vorige ervaring met seksuele roofdiere.<ref name="nyt-circe" /> === Film en televisie === * ''L'Odissea'' (1911) is ’n Italiaanse stilfilm deur Giuseppe de Liguoro.<ref name="luzzi" /> * ''Ulysses'' (1954) is ’n Italiaanse verwerking met [[Kirk Douglas]] as Ulysses, Silvana Mangano as Penelope en Kirke, en [[Anthony Quinn]] as Antinoös.<ref name="wilsonherman" /> * ''L'Odissea'' (1968) is ’n Italiaans-Frans-Duits-Joego-Slawiese televisiereeks wat vir sy getroue weergawe van die oorspronklike epos geprys is.<ref name="morcillo" /> * ''Ulysses 31'' (1981-1982) is ’n Frans-Japannese animasiereeks vir televisie wat in die futuristiese 31ste eeu afspeel.<ref name="omc" /> * ''The Odyssey'' (1987) is ’n Australiese animasiefilm wat direk op video uitgereik is, vervaardig deur Burbank Films Australia, wat die ''Odusseia'' tot ’n verwerking van 55 minute vir kinders saamvat.<ref name="blanshard" /> * ''Nostos: The Return'' (1989) is ’n Italiaanse film oor Odusseus se tuiskoms. Dit is deur Franco Piavoli geregisseer, steun op visuele vertelling en fokus sterk op die natuur.<ref name="lapena" /> * ''Ulysses' Gaze'' (1995), geregisseer deur Theo Angelopoulos, bevat baie van die elemente van die ''Odusseia'' teen die agtergrond van die mees onlangse en die vorige Balkanoorloë.{{Sfn|Grafton|Most|Settis|2010|p=653}} * ''The Odyssey'' (1997) is ’n televisiereeks geregisseer deur Andrei Kontsjalofski, met [[Armand Assante]] as Odusseus en Greta Scacchi as Penelope.{{Sfn|Roman|2005|p=267}} * ''O Brother, Where Art Thou?'' (2000) is ’n misdaad-komediedrama wat deur die [[Coen-broers]] geskryf, vervaardig, mede-geredigeer en geregisseer is en baie los op Homeros se gedig gebaseer is.<ref name="siegel" /> * ''The Return'' (2024) is ’n film gebaseer op boeke 13-24, geregisseer deur Uberto Pasolini, met [[Ralph Fiennes]] as Odusseus en [[Juliette Binoche]] as Penelope.<ref name="variety" /> * ''[[The Odyssey]]'' (2026) is ’n film geskryf en geregisseer deur [[Christopher Nolan]], met [[Matt Damon]] as Odusseus en [[Anne Hathaway]] as Penelope.<ref name="deadline" /><ref name="radiotimes" /> === Opera en musiek === * ''Il ritorno d'Ulisse in patria'', wat in 1640 vir die eerste keer opgevoer is, is ’n [[opera]] deur [[Claudio Monteverdi]] wat op die tweede helfte van die ''Odusseia'' gebaseer is.<ref name="npr-monteverdi" /> * [[Gabriel Fauré]] se opera ''Pénélope'', wat eweneens op die latere gedeeltes van die ''Odusseia'' gebaseer is, het in 1913 première gehad.<ref name="berry" /> * Rolf Riehm het ’n opera oor die mite gekomponeer, ''Sirenen – Bilder des Begehrens und des Vernichtens'' ("Sirenes: Beelde van begeerte en vernietiging"), wat in 2014 by die Frankfurtse Opera première gehad het.<ref name="griffel" /> * Robert W. Smith se tweede simfonie vir konsertorkes, ''The Odyssey'', vertel vier van die vernaamste hoogtepunte van die verhaal in die werk se vier bewegings: "The Iliad", "The Winds of Poseidon", "The Isle of Calypso" en "Ithaca".<ref name="alfred" /> * Jean-Claude Gallotta se ballet ''Ulysse''<ref name="lemoal" /> is op sowel die ''Odusseia'' as James Joyce se ''Ulysses'' gebaseer.<ref name="romaeuropa" /> * Jorge Rivera-Herrans se deurgesongde werk ''Epic: The Musical'' vertel die verhaal van die ''Odusseia'' oor die loop van nege "sagas", wat by die einde van die Trojaanse Oorlog begin en tot by Odusseus se tuiskoms op Ithaka strek.<ref name="troysaga" /><ref name="musicreview" /> === Wetenskappe === Die psigiater Jonathan Shay het twee boeke geskryf, ''Achilles in Vietnam: Combat Trauma and the Undoing of Character'' (1994)<ref name="achilles" /> en ''Odysseus in America: Combat Trauma and the Trials of Homecoming'' (2002),<ref name="odysseus-america" /> wat die ''Ilias'' en die ''Odusseia'' in verband bring met [[Posttraumatiese stressteuring|posttraumatiese stresversteuring]] en morele besering soos dit in die rehabilitasiegeskiedenisse van veterane met gevegservaring voorkom. == Notas == {{Notelist}} == Verwysings == {{Verwysings|30em|verwysings= <ref name="The Odyssey 2003">D.C.H. Rieu se inleiding tot ''The Odyssey'' (Penguin, 2003), bl. ''xi''.</ref> <ref name="fox">{{Citation |title=The Classical World: An Epic History from Homer to Hadrian |last=Fox |first=Robin Lane |page=19 |publisher=Basic Books |year=2006 |isbn=046502496 }}</ref> <ref name="bbc">{{Cite web |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-44779492?SThisFB= |title=Oldest extract of Homer's Odyssey found |access-date=21 Julie 2019 |work=[[BBC]] |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200523135046/https://www.bbc.com/news/world-europe-44779492?SThisFB= |archive-date=23 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> <ref name="herodotos">[[Herodotos]], ''Historiae'', 2.116.</ref> <ref name="strabo">[[Strabo]], ''Geographica'', 1.2.15, aangehaal in {{Harvnb|Finley|1976|p=33}}.</ref> <ref name="greekmyths">{{Cite web |date=25 September 2020 |title=The Departure from Troy and the Raid on the Cicones: the end of all 'hard' work (Book IX) |url=https://www.greekmyths-interpretation.com/en/odyssey-cicones-interpretation/ |access-date=18 Julie 2026 |website=Greek Mythology Interpretation |language=en}}</ref> <ref name="christopoulos">{{Cite journal |last=Christopoulos |first=Ménélaos |date=8 Augustus 2019 |title=Formes de violence dans le monde d'Ulysse |url=https://shs.cairn.info/revue-dialogues-d-histoire-ancienne-2019-1-page-13 |journal=Dialogues d'histoire ancienne |language=fr |volume=451 |issue=1 |pages=13-22 |doi=10.3917/dha.451.0013 |issn=0755-7256}}</ref> <ref name="etymonline">{{Cite web |title=Calypso |url=https://www.etymonline.com/word/Calypso |website=Online Etymology Dictionary |language=en |access-date=16 September 2026}}</ref> <ref name="suda">[https://www.cs.uky.edu/~raphael/sol/sol-entries/tau/1111 Suda, Tryphiodorus] {{In lang|en}}</ref> <ref name="worldhistory">{{Cite web |last=Cartwright |first=Mark |date=15 Maart 2017 |title=Odyssey |url=http://www.worldhistory.org/Odyssey/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170704162738/http://www.ancient.eu/Odyssey/ |archive-date=4 Julie 2017 |access-date=29 Julie 2022 |publisher=World History Encyclopedia |language=en}}</ref> <ref name="britannica-sinbad">{{Cite web |title=Sinbad the Sailor |url=https://www.britannica.com/topic/Sindbad-the-Sailor |website=Encyclopedia Britannica |language=en |access-date=12 November 2024 |archive-date=9 Julie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190709135335/https://www.britannica.com/topic/Sindbad-the-Sailor |url-status=live}}</ref> <ref name="burton">{{Cite book |last=Burton |first=Richard |title=The Book of the Thousand Nights and a Night, Volume VI |date=1885 |publisher=The Burton Club |page=40 |url=https://ia801607.us.archive.org/34/items/arabiantranslat06burtuoft/arabiantranslat06burtuoft.pdf}}</ref> <ref name="ellmann">{{Cite book |last=Ellmann |first=Richard |title=James Joyce Ulysses, with Ulysses: A Short History by Richard Ellmann |publisher=Penguin |year=1968 |pages=705, 708-710}}</ref> <ref name="drabble">{{Cite encyclopedia |editor-last=Drabble |editor-first=Margaret |year=1995 |encyclopedia=The Oxford Companion to English Literature |entry=Ulysses |publisher=Oxford University Press |location=Oxford |isbn=978-0-19-866221-1 |page=1023}}</ref> <ref name="williams">{{Cite book |editor-last=Williams |editor-first=Linda R. |year=1992 |title=The Bloomsbury Guides to English Literature: The Twentieth Century |publisher=Bloomsbury |location=Londen |pages=108-109}}</ref> <ref name="larsen">{{Cite book |last1=Larsen |first1=Stephen |last2=Larsen |first2=Robin |title=Joseph Campbell: A Fire in the Mind |publisher=Inner Traditions |year=2002}}</ref> <ref name="time-ulysses">[https://time.com/archive/6858000/cinema-in-the-footsteps-of-ulysses/ "Cinema: In the Footsteps of Ulysses"], ''Time'', 18 Mei 1980.</ref> <ref name="beard">{{Cite news |last=Beard |first=Mary |date=28 Oktober 2005 |title=Review: Helen of Troy {{!}} Weight {{!}} The Penelopiad {{!}} Songs on Bronze |work=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/books/2005/oct/29/highereducation.classics |issn=0261-3077 |archive-date=26 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160326055559/http://www.theguardian.com/books/2005/oct/29/highereducation.classics |url-status=live}}</ref> <ref name="atwood-independent">{{Cite web |date=28 Oktober 2005 |title=Margaret Atwood: A personal odyssey and how she rewrote Homer |url=http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/features/margaret-atwood-a-personal-odyssey-and-how-she-rewrote-homer-322675.html |website=The Independent |language=en |archive-date=7 Julie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200707112443/https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/features/margaret-atwood-a-personal-odyssey-and-how-she-rewrote-homer-322675.html |url-status=live}}</ref> <ref name="guardian-circe">{{Cite web |date=21 April 2018 |title=Circe by Madeline Miller review – myth, magic and single motherhood |url=http://www.theguardian.com/books/2018/apr/21/circe-by-madeline-miller-review |website=The Guardian |language=en |archive-date=14 Junie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200614111203/https://www.theguardian.com/books/2018/apr/21/circe-by-madeline-miller-review |url-status=live}}</ref> <ref name="npr-circe">{{Cite news |title='Circe' Gets A New Motivation |url=https://www.npr.org/2018/04/15/602605359/circe-gets-a-new-motivation |website=NPR |language=en |archive-date=25 April 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180425180413/https://www.npr.org/2018/04/15/602605359/circe-gets-a-new-motivation |url-status=live}}</ref> <ref name="nyt-circe">{{Cite news |last=Messud |first=Claire |date=28 Mei 2018 |title=December's Book Club Pick: Turning Circe Into a Good Witch |language=en |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2018/05/28/books/review/circe-madeline-miller.html |issn=0362-4331 |archive-date=6 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200906104718/https://www.nytimes.com/2018/05/28/books/review/circe-madeline-miller.html |url-status=live}}</ref> <ref name="luzzi">{{Cite book |last=Luzzi |first=Joseph |url=https://books.google.com/books?id=EKPODwAAQBAJ&pg=PA11 |title=Italian Cinema from the Silent Screen to the Digital Image |publisher=Bloomsbury Publishing |year=2020 |isbn=9781441195616}}</ref> <ref name="wilsonherman">{{Cite book |last1=Wilson |first1=Wendy S. |last2=Herman |first2=Gerald H. |url=https://books.google.com/books?id=wR1ru604KPYC&pg=PA3 |title=World History On The Screen: Film And Video Resources, grade 10-12 |publisher=Walch Publishing |year=2003 |isbn=978-0-8251-4615-2 |page=3 |archive-date=5 Januarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200105061127/https://books.google.com/books?id=wR1ru604KPYC&pg=PA3 |url-status=live}}</ref> <ref name="morcillo">{{Cite book |last1=Garcia Morcillo |first1=Marta |last2=Hanesworth |first2=Pauline |last3=Lapeña Marchena |first3=Óscar |url=https://books.google.com/books?id=DaugBgAAQBAJ&pg=PA139 |title=Imagining Ancient Cities in Film: From Babylon to Cinecittà |date=11 Februarie 2015 |publisher=Routledge |isbn=978-1-135-01317-2 |page=139}}</ref> <ref name="omc">{{Cite web |title=Ulysses 31 [Ulysse 31] |url=http://omc.obta.al.uw.edu.pl/myth-survey/item/343 |access-date=8 Junie 2024 |website=Our Mythical Childhood Survey |language=en |archive-date=8 Junie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240608213930/http://omc.obta.al.uw.edu.pl/myth-survey/item/343 |url-status=live}}</ref> <ref name="blanshard">{{Cite book |last=Blanshard |first=Alastair J. L. |title=Hellas on Screen: Cinematic Receptions of Ancient History, Literature and Myth |publisher=Bristol Classical Press |location=Londen |page=45 |year=2009 |isbn=9780715637746}}</ref> <ref name="lapena">{{Cite book |last=Lapeña Marchena |first=Óscar |year=2018 |chapter=Ulysses in the Cinema: The Example of ''Nostos, il ritorno'' (Franco Piavoli, Italy, 1990) |chapter-url=https://books.google.com/books?id=N78-DwAAQBAJ&pg=PA98 |editor-last=Rovira Guardiola |editor-first=Rosario |title=The Ancient Mediterranean Sea in Modern Visual and Performing Arts: Sailing in Troubled Waters |location=Londen |publisher=Bloomsbury Academic |page=98 |isbn=978-1-4742-9859-9}}</ref> <ref name="siegel">{{Cite journal |last=Siegel |first=Janice |date=2007 |title=The Coens' O Brother, Where Art Thou? and Homer's Odyssey |url=https://muse.jhu.edu/article/247584 |journal=Mouseion: Journal of the Classical Association of Canada |language=en |volume=7 |issue=3 |pages=213-245 |doi=10.1353/mou.0.0029 |issn=1913-5416 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200806081425/https://muse.jhu.edu/article/247584 |archive-date=6 Augustus 2020 |url-status=live}}</ref> <ref name="variety">{{Cite web |url=https://variety.com/2022/film/global/juliette-binoche-ralph-fiennes-the-return-pasolini-1235243530 |title='English Patient' Stars Juliette Binoche, Ralph Fiennes Will Reunite in 'The Return,' a Gritty Take on 'The Odyssey' |website=Variety |date=28 April 2023 |first=Manori |last=Ravindran |language=en |access-date=3 Junie 2023 |archive-date=16 Februarie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230216174050/https://variety.com/2022/film/global/juliette-binoche-ralph-fiennes-the-return-pasolini-1235243530/ |url-status=live}}</ref> <ref name="deadline">{{Cite web |last=Grobar |first=Matt |date=23 Desember 2024 |title=Christopher Nolan's Next Film Is An Adaptation Of Homer's 'The Odyssey,' Universal Reveals |url=https://deadline.com/2024/12/christopher-nolan-the-odyssey-confirmed-directors-new-film-universal-1236241340/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241223222535/https://deadline.com/2024/12/christopher-nolan-the-odyssey-confirmed-directors-new-film-universal-1236241340/ |archive-date=23 Desember 2024 |access-date=24 Desember 2024 |website=Deadline Hollywood |language=en}}</ref> <ref name="radiotimes">{{Cite web |title=The Odyssey cast: Full list of confirmed actors |url=https://www.radiotimes.com/movies/the-odyssey-cast/ |access-date=19 Julie 2026 |website=Radio Times |language=en}}</ref> <ref name="npr-monteverdi">{{Cite news |title=Monteverdi's 'The Return of Ulysses' |url=https://www.npr.org/2007/03/23/9078832/monteverdis-the-return-of-ulysses |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170224131808/http://www.npr.org/2007/03/23/9078832/monteverdis-the-return-of-ulysses |archive-date=24 Februarie 2017 |newspaper=NPR |language=en |date=23 Maart 2007}}</ref> <ref name="berry">{{Cite web |last=Berry |first=Mark |title=Pénélope at Bavarian State Opera |url=https://operatoday.com/2025/07/penelope-at-bavarian-state-opera/ |website=Opera Today |language=en}}</ref> <ref name="griffel">{{Cite book |last=Griffel |first=Margaret Ross |title=Operas in German: A Dictionary |publisher=Rowman & Littlefield |year=2018 |isbn=978-1-4422-4797-0 |page=448 |chapter=Sirenen |chapter-url=https://books.google.com/books?id=H-xEDwAAQBAJ&pg=PA448}}</ref> <ref name="alfred">{{Cite web |title=The Iliad (from The Odyssey (Symphony No. 2)) |url=https://www.alfred.com/the-iliad-from-the-odyssey-symphony-no-2/p/00-BDM00052/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200808130104/https://www.alfred.com/the-iliad-from-the-odyssey-symphony-no-2/p/00-BDM00052/ |archive-date=8 Augustus 2020 |website=alfred.com |language=en}}</ref> <ref name="lemoal">[https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k12005041/f629 Inskrywing ''Ulysse''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231125011539/https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k12005041/f629 |date=25 November 2023}}, Philippe Le Moal, ''Dictionnaire de la danse'', Éditions Larousse, 1999, {{ISBN|2035113180}}, bl. 507. {{In lang|fr}}</ref> <ref name="romaeuropa">[http://www.romaeuropa.net/archivio/eventi/ulysse/stile.html ''Esiste uno stile Gallotta?''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070401213110/http://www.romaeuropa.net/archivio/eventi/ulysse/stile.html |date=1 April 2007}}, deur Marinella Guatterini, 1994, op Romaeuropa se webwerf. {{In lang|it}}</ref> <ref name="troysaga">{{Cite web |last=Rabinowitz |first=Chloe |title=Epic: The Troy Saga Passes 3 Million Streams in First Week of Release |url=https://www.broadwayworld.com/article/EPIC-THE-TROY-SAGA-Passes-3-Million-Streams-in-First-Week-of-Release-20230104 |access-date=30 November 2024 |website=BroadwayWorld |date=4 Januarie 2023 |language=en |archive-date=13 November 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241113012848/https://www.broadwayworld.com/article/EPIC-THE-TROY-SAGA-Passes-3-Million-Streams-in-First-Week-of-Release-20230104 |url-status=live}}</ref> <ref name="musicreview">{{Cite web |last=McKinnon |first=Madeline |title=Music Review: 'Epic: The Musical' |url=https://ndsuspectrum.com/music-review-epic-the-musical/ |access-date=30 November 2024 |website=The Spectrum |language=en |archive-date=9 November 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241109021335/https://ndsuspectrum.com/music-review-epic-the-musical/ |url-status=live}}</ref> <ref name="achilles">{{Cite book |last=Shay |first=Jonathan |title=Achilles in Vietnam: Combat Trauma and the Undoing of Character |publisher=Scribner |year=1994 |isbn=978-0-684-81321-9}}</ref> <ref name="odysseus-america">{{Cite book |last=Shay |first=Jonathan |title=Odysseus in America: Combat Trauma and the Trials of Homecoming |location=New York |publisher=Scribner |year=2002 |isbn=978-0-7432-1157-4}}</ref> }} == Bibliografie == {{Refbegin|30em}} * {{Cite book |last=Anderson |first=Graham |year=2000 |title=Fairytale in the Ancient World |publisher=Routledge |isbn=978-0-415-23702-4 |url=https://books.google.com/books?id=B2DAAlUrbBIC}} * {{Cite book |last=Armstrong |first=Richard H. |year=2025 |chapter=Introduction |title=A Companion to the Translation of Classical Epic |editor-last=Armstrong |editor-first=Richard H. |editor-last2=Lianeri |editor-first2=Alexandra |publisher=Wiley |isbn=9781119094265}} * {{Cite book |last=Baines |first=Paul |title=The Complete Critical Guide to Alexander Pope |publisher=Routledge |year=2000 |isbn=0-203-16993-X |oclc=48139753}} * {{Cite book |last=Barnard |first=John |title=Alexander Pope: The Critical Heritage |date=2003 |publisher=Taylor and Francis |isbn=978-0-203-19423-2 |location=Hoboken}} * {{Cite book |last=Beck |first=Deborah |year=2020 |chapter=Speech |title=The Cambridge Guide to Homer |editor-last=Pache |editor-first=Corinne Ondine |editor-last2=Dué |editor-first2=Casey |editor-last3=Lupack |editor-first3=Susan |editor-last4=Lamberton |editor-first4=Robert |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-22564-9}} * {{Cite book |last1=Bremer |first1=Jan Maarten |last2=de Jong |first2=Irene |last3=Kalff |first3=Jurriaan |title=Homer: Beyond Oral Poetry |date=1987 |publisher=B.R. Grüner |isbn=978-90-6032-215-4}} * {{Cite book |last=Browning |first=Robert |year=1992 |chapter=The Byzantines and Homer |title=Homer's Ancient Readers: The Hermeneutics of Greek Epic's Earliest Exegetes |editor-last=Lamberton |editor-first=Robert |editor-last2=Keaney |editor-first2=John J. |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0-6916-5627-4}} * {{Cite book |last=Cairns |first=Douglas |year=2014 |title=Defining Greek Narrative |publisher=Edinburgh University Press |isbn=978-0-7486-8010-8}} * {{Cite book |last=Candler Hayes |first=Julie |year=2025 |chapter=Anne Dacier's Homer: Epic Force |title=A Companion to the Translation of Classical Epic |editor-last=Armstrong |editor-first=Richard H. |editor-last2=Lianeri |editor-first2=Alexandra |publisher=Wiley |isbn=9781119094265}} * {{Cite book |last=Carne-Ross |first=D. S. |year=1998 |chapter=The Poem of Odysseus |title=The Odyssey |translator-last=Fitzgerald |translator-first=Robert |publisher=Farrar, Straus and Giroux |isbn=978-0-374-52574-3}} * {{Cite book |last=Christensen |first=Joel P. |year=2020 |chapter=Gods and Goddesses |title=The Cambridge Guide to Homer |editor-last=Pache |editor-first=Corinne Ondine |editor-last2=Dué |editor-first2=Casey |editor-last3=Lupack |editor-first3=Susan |editor-last4=Lamberton |editor-first4=Robert |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-22564-9 |ref={{harvid|Christensen|2020a}}}} * {{Cite book |last=Clarke |first=Howard W. |title=The Art of the Odyssey |chapter=Appendix II: Translators and Translations |year=1967}} * {{Cite book |last=Clarke |first=Howard W. |title=Homer's Readers: A Historical Introduction to the Iliad and the Odyssey |publisher=University of Delaware Press |year=1981}} * {{Cite book |last=Damrosch |first=Leopold |url=https://archive.org/details/imaginativeworld0000damr/page/n5/mode/2up |title=The Imaginative World of Alexander Pope |date=1987 |publisher=University of California Press |isbn=978-0-520-05975-7}} * {{Cite book |last=de Jong |first=Irene J. F. |title=A Narratological Commentary on the Odyssey |year=2001 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-46478-9}} * {{Cite book |last=Dué |first=Casey |year=2020 |chapter=Introduction (Part I) |title=The Cambridge Guide to Homer |editor-last=Pache |editor-first=Corinne Ondine |editor-last2=Dué |editor-first2=Casey |editor-last3=Lupack |editor-first3=Susan |editor-last4=Lamberton |editor-first4=Robert |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-22564-9}} * {{Cite book |last1=Dué |first1=Casey |last2=Marks |first2=Jim |year=2020 |chapter=Homeric Question |title=The Cambridge Guide to Homer |editor-last=Pache |editor-first=Corinne Ondine |editor-last2=Dué |editor-first2=Casey |editor-last3=Lupack |editor-first3=Susan |editor-last4=Lamberton |editor-first4=Robert |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-22564-9}} * {{Cite book |last1=Dué |first1=Casey |last2=Nagy |first2=Gregory |year=2020 |chapter=Milman Parry |title=The Cambridge Guide to Homer |editor-last=Pache |editor-first=Corinne Ondine |editor-last2=Dué |editor-first2=Casey |editor-last3=Lupack |editor-first3=Susan |editor-last4=Lamberton |editor-first4=Robert |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-22564-9}} * {{Cite book |editor-last=Dyck |editor-first=Andrew R. |title=Epimerismi Homerici |date=1983 |publisher=De Gruyter |isbn=978-3-11-006556-5}} * {{Cite book |last=Ebbott |first=Mary |year=2020 |chapter=Homeric Epic in Performance |title=The Cambridge Guide to Homer |editor-last=Pache |editor-first=Corinne Ondine |editor-last2=Dué |editor-first2=Casey |editor-last3=Lupack |editor-first3=Susan |editor-last4=Lamberton |editor-first4=Robert |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-22564-9}} * {{Cite book |last1=Fantuzzi |first1=Marco |last2=Tsagalis |first2=Christos |year=2015 |chapter=Introduction |title=The Greek Epic Cycle and its Ancient Reception: A Companion |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-107-01259-2 |ref={{harvid|Fantuzzi|Tsagalis|2015a}}}} * {{Cite book |last=Finley |first=Moses |year=1976 |title=The World of Odysseus |publisher=Viking Compass |edition=hersiene}} * {{Cite book |last=Foley |first=John M. |title=How to Read an Oral Poem |date=2002 |publisher=University of Illinois Press |isbn=978-0-252-07082-2}} * {{Cite book |last=Fox |first=Robin Lane |year=2008 |chapter=Finding Neverland |title=Travelling Heroes in the Epic Age of Homer |publisher=Alfred A. Knopf}} * {{Cite book |last=Frame |first=Douglas |title=Hippota Nestor |year=2009 |publisher=Center for Hellenic Studies |url=https://chs.harvard.edu/read/frame-douglas-hippota-nestor-2 |archive-date=7 September 2025 |access-date=31 Julie 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250907060342/https://chs.harvard.edu/read/frame-douglas-hippota-nestor-2/ |url-status=live}} * {{Cite book |last=González |first=José M. |year=2020 |chapter=Homer and the Alphabet |title=The Cambridge Guide to Homer |editor-last=Pache |editor-first=Corinne Ondine |editor-last2=Dué |editor-first2=Casey |editor-last3=Lupack |editor-first3=Susan |editor-last4=Lamberton |editor-first4=Robert |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-22564-9}} * {{Cite book |last=Gorman |first=Herbert Sherman |year=1939 |title=James Joyce |publisher=Rinehart |url=https://archive.org/details/jamesjoyce00gorm/ |oclc=1035888158}} * {{Cite book |last1=Grafton |first1=Anthony |last2=Most |first2=Glenn W. |last3=Settis |first3=Salvatore |title=The Classical Tradition |year=2010 |publisher=The Belknap Press of Harvard University Press |isbn=978-0-674-03572-0}} * {{Cite book |last=Hall |first=Edith |year=2008 |title=The Return of Ulysses: A Cultural History of Homer's Odyssey |publisher=I. B. Tauris & Co. |isbn=978-1-84511-575-3}} * {{Cite book |last=Hardwick |first=Lorna |year=2025 |chapter=Between Translation and Reception |title=A Companion to the Translation of Classical Epic |editor-last=Armstrong |editor-first=Richard H. |editor-last2=Lianeri |editor-first2=Alexandra |publisher=Wiley |isbn=9781119094265}} * {{Cite book |last=Jaurretche |first=Colleen |year=2005 |title=Beckett, Joyce and the Art of the Negative |publisher=Rodopi |isbn=978-90-420-1617-0 |series=European Joyce Studies |volume=16 |url=https://books.google.com/books?id=__8cwVnwFEoC&pg=PA29}} * {{Cite book |last=Jones |first=Peter V. |title=Homer's Odyssey: A Companion to the English Translation of Richmond Lattimore |date=1996 |publisher=Bristol Classical Press |isbn=978-1-85399-038-0}} * {{Cite book |last=Karanika |first=Andromache |year=2020 |chapter=Similes |title=The Cambridge Guide to Homer |editor-last=Pache |editor-first=Corinne Ondine |editor-last2=Dué |editor-first2=Casey |editor-last3=Lupack |editor-first3=Susan |editor-last4=Lamberton |editor-first4=Robert |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-22564-9}} * {{Cite book |last=Kenner |first=Hugh |year=1971 |title=The Pound Era |publisher=University of California Press}} * {{Cite book |last=Kim |first=Lawrence |year=2020 |chapter=Homer in Antiquity |title=The Cambridge Guide to Homer |editor-last=Pache |editor-first=Corinne Ondine |editor-last2=Dué |editor-first2=Casey |editor-last3=Lupack |editor-first3=Susan |editor-last4=Lamberton |editor-first4=Robert |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-22564-9}} * {{Cite book |last=Lamberton |first=Robert |title=Homer the Theologian: Neoplatonist Allegorical Reading and the Growth of the Epic Tradition |date=1989 |publisher=University of California Press |isbn=978-0-520-06622-9}} * {{Cite book |last=Lamberton |first=Robert |year=2010 |chapter=Homer |title=The Classical Tradition |editor-last=Grafton |editor-first=Anthony |editor-last2=Most |editor-first2=Glenn W. |editor-last3=Settis |editor-first3=Salvatore |publisher=The Belknap Press of Harvard University Press |isbn=978-0-674-03572-0}} * {{Cite book |last=Lamberton |first=Robert |year=2020 |chapter=Introduction (Part III) |title=The Cambridge Guide to Homer |editor-last=Pache |editor-first=Corinne Ondine |editor-last2=Dué |editor-first2=Casey |editor-last3=Lupack |editor-first3=Susan |editor-last4=Lamberton |editor-first4=Robert |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-22564-9}} * {{Cite book |last=Lattimore |first=Richmond |year=1951 |title=The Iliad of Homer |publisher=The University of Chicago Press}} * {{Cite book |last=Lattimore |first=Richmond |year=1975 |title=The Odyssey of Homer |publisher=Harper & Row}} * {{Cite book |last=Lawton |first=David |year=2020 |chapter=Shakespeare and Homer |title=The Cambridge Guide to Homer |editor-last=Pache |editor-first=Corinne Ondine |editor-last2=Dué |editor-first2=Casey |editor-last3=Lupack |editor-first3=Susan |editor-last4=Lamberton |editor-first4=Robert |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-22564-9}} * {{Cite book |last=Marks |first=Jim |year=2020 |chapter=Epic Traditions |title=The Cambridge Guide to Homer |editor-last=Pache |editor-first=Corinne Ondine |editor-last2=Dué |editor-first2=Casey |editor-last3=Lupack |editor-first3=Susan |editor-last4=Lamberton |editor-first4=Robert |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-22564-9}} * {{Cite book |last=Martin |first=Richard P. |year=2020 |chapter=Homer in a World of Song |title=The Cambridge Guide to Homer |editor-last=Pache |editor-first=Corinne Ondine |editor-last2=Dué |editor-first2=Casey |editor-last3=Lupack |editor-first3=Susan |editor-last4=Lamberton |editor-first4=Robert |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-22564-9}} * {{Cite book |last=Mavroudi |first=Maria |year=2020 |chapter=Homer in Greece from the End of Antiquity: The Byzantine Reception of Homer and His Export to Other Cultures |title=The Cambridge Guide to Homer |editor-last=Pache |editor-first=Corinne Ondine |editor-last2=Dué |editor-first2=Casey |editor-last3=Lupack |editor-first3=Susan |editor-last4=Lamberton |editor-first4=Robert |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-22564-9 |ref={{harvid|Mavroudi|2020a}}}} * {{Cite book |last=Mayor |first=Adrienne |year=2000 |title=The First Fossil Hunters: Paleontology in Greek and Roman Times |publisher=Princeton University Press}} * {{Cite book |last=Monro |first=David |year=1901 |title=Homer's Odyssey: Books XIII-XXIV |publisher=Clarendon Press}} * {{Cite book |last=Montanari |first=Franco |date=1997 |chapter=The Fragments of Hellenistic Scholarship |editor-last=Most |editor-first=Glenn W. |title=Collecting Fragments / Fragmente sammeln |pages=273-288 |series=Aporemata |volume=1 |publisher=Vandenhoeck & Ruprecht |place=Göttingen |isbn=978-3-525-25900-9}} * {{Cite book |last=Muellner |first=Leonard |year=2020 |chapter=Homeric Poetics |title=The Cambridge Guide to Homer |editor-last=Pache |editor-first=Corinne Ondine |editor-last2=Dué |editor-first2=Casey |editor-last3=Lupack |editor-first3=Susan |editor-last4=Lamberton |editor-first4=Robert |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-22564-9}} * {{Cite book |last=Myrsiades |first=Kostas |year=2019 |title=Reading Homer's Odyssey |publisher=Rutgers University Press |isbn=978-1-68448-136-1}} * {{Cite book |last=Nagy |first=Gregory |year=2020 |chapter=From Song to Text |title=The Cambridge Guide to Homer |editor-last=Pache |editor-first=Corinne Ondine |editor-last2=Dué |editor-first2=Casey |editor-last3=Lupack |editor-first3=Susan |editor-last4=Lamberton |editor-first4=Robert |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-22564-9}} * {{Cite book |last=Olson |first=S. Douglas |title=Blood and Iron: Stories and Storytelling in Homer's ''Odyssey'' |chapter=Book-Divisions in the ''Odyssey'' |pages=228-239 |series=Mnemosyne Supplements |volume=148 |date=1995 |publisher=E. J. Brill |place=Leiden |issn=0169-8958 |isbn=978-90-04-10251-4 |doi=10.1163/9789004329539_013}} * {{Cite book |last=Pache |first=Corinne Ondine |year=2020 |chapter=General Introduction |title=The Cambridge Guide to Homer |editor-last=Pache |editor-first=Corinne Ondine |editor-last2=Dué |editor-first2=Casey |editor-last3=Lupack |editor-first3=Susan |editor-last4=Lamberton |editor-first4=Robert |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-22564-9}} * {{Cite book |url=https://www.cambridge.org/core/product/identifier/9781139225649/type/book |title=The Cambridge Guide to Homer |date=2020 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-22564-9 |editor-last=Pache |editor-first=Corinne Ondine |editor-last2=Dué |editor-first2=Casey |editor-last3=Lupack |editor-first3=Susan |editor-last4=Lamberton |editor-first4=Robert |doi=10.1017/9781139225649}} * {{Cite book |last=Pfeiffer |first=Rudolf |title=History of Classical Scholarship: From the Beginnings to the End of the Hellenistic Age |date=1968 |publisher=Clarendon Press |isbn=978-0-19-814342-0 |url=https://archive.org/details/historyofclassic0000rudo/page/n7/mode/2up}} * {{Cite book |last=Reece |first=Steve |year=1993 |title=The Stranger's Welcome: Oral Theory and the Aesthetics of the Homeric Hospitality Scene |publisher=University of Michigan Press}} * {{Cite book |last=Roman |first=James W. |year=2005 |title=From Daytime to Primetime: The History of American Television Programs |publisher=Greenwood Publishing Group |isbn=978-0-313-31972-3 |url=https://books.google.com/books?id=h8AqrjoCueUC&pg=PA267}} * {{Cite book |last=Ruskin |first=John |year=1869 |title=The Mystery of Life and its Arts |publisher=John Wiley |location=New York |url=https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=njp.32101068585726&seq=29}} * {{Cite book |last=Schironi |first=Francesca |year=2020 |chapter=Early Editions |title=The Cambridge Guide to Homer |editor-last=Pache |editor-first=Corinne Ondine |editor-last2=Dué |editor-first2=Casey |editor-last3=Lupack |editor-first3=Susan |editor-last4=Lamberton |editor-first4=Robert |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-22564-9}} * {{Cite book |last=Stableford |first=Brian |title=Anatomy of Wonder: A Critical Guide to Science Fiction |date=2004 |publisher=Libraries Unlimited |isbn=978-1-59158-171-0 |editor-last=Barron |editor-first=Neil |edition=5de |chapter=The Emergence of Science Fiction, 1516-1914}} * {{Cite book |last=Stanford |first=W. B. |title=The Ulysses Theme: A Study in the Adaptability of the Traditional Hero |year=1968 |edition=2de |publisher=University of Michigan Press}} * {{Cite book |last=Steiner |first=George |title=After Babel: Aspects of Language and Translation |publisher=Oxford University Press |year=1975}} * {{Cite book |last=Taplin |first=Oliver |title=Homeric Soundings: The Shaping of the Iliad |date=1995 |publisher=Clarendon Press |isbn=978-0-19-815014-5 |edition=hersiene}} * {{Cite book |last=Thornton |first=Agathe |year=1970 |title=People and Themes in Homer's Odyssey |publisher=Methuen}} * {{Cite book |last=von Albrecht |first=Michael |title=A History of Roman Literature |date=1997 |publisher=Brill |isbn=978-90-04-10711-3 |url=https://archive.org/details/historyofromanli0001albr/page/114/mode/2up}} * {{Cite book |last=West |first=Martin L. |year=1997 |title=The East Face of Helicon: West Asiatic Elements in Greek Poetry and Myth |publisher=Clarendon Press}} * {{Cite book |last=West |first=Martin L. |date=2001 |title=Studies in the Text and Transmission of the Iliad |publisher=K. G. Saur |place=München |isbn=978-3-598-73005-4 |doi=10.1515/9783110963120}} * {{Cite book |last=Willcock |first=Malcolm L. |year=2007 |title=A Companion to The Iliad: Based on the Translation by Richmond Lattimore |publisher=Phoenix Books |isbn=978-0-226-89855-1}} * {{Cite book |last=Wilson |first=Emily |year=2018 |chapter=Introduction: When Was The Odyssey Composed? |title=The Odyssey |publisher=W. W. Norton & Company |isbn=978-0-393-08905-9}} * {{Cite book |last=Wilson |first=Emily |year=2020 |title=The Odyssey: A Norton Critical Edition |publisher=W. W. Norton and Company |isbn=9780393655063}} * {{Cite book |last=Wolfe |first=Jessica |year=2020 |chapter=Homer in Renaissance Europe (1488-1649) |title=The Cambridge Guide to Homer |editor-last=Pache |editor-first=Corinne Ondine |editor-last2=Dué |editor-first2=Casey |editor-last3=Lupack |editor-first3=Susan |editor-last4=Lamberton |editor-first4=Robert |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-22564-9}} {{Refend}} {{Refbegin|30em}} * {{Cite journal |last=Ames |first=Keri Elizabeth |year=2005 |title=Joyce's Aesthetic of the Double Negative and His Encounters with Homer's "Odyssey" |journal=European Joyce Studies |volume=16 |pages=15-48 |jstor=44871207 |issn=0923-9855}} * {{Cite journal |last=Armstrong |first=Richard H. |date=2018 |title=Review of Homer: The Odyssey |url=https://www.jstor.org/stable/26831950 |journal=Museum Helveticum |volume=75 |issue=2 |pages=225-226 |jstor=26831950 |issn=0027-4054}} * {{Cite journal |last=Bonifazi |first=Anna |date=2009 |title=Inquiring into Nostos and Its Cognates |journal=The American Journal of Philology |volume=130 |issue=4 |pages=481-510 |issn=0002-9475 |jstor=20616206}} * {{Cite journal |last=Brammall |first=Sheldon |date=1 Julie 2018 |title=Review: George Chapman: Homer's Iliad |journal=Translation and Literature |volume=27 |issue=2 |doi=10.3366/tal.2018.0339 |issn=0968-1361}} * {{Cite journal |last=Cooper |first=David L. |date=2007 |title=Vasilii Zhukovskii as a Translator and the Protean Russian Nation |url=https://www.jstor.org/stable/20620532 |journal=The Russian Review |volume=66 |issue=2 |pages=185-203 |doi=10.1111/j.1467-9434.2007.00437.x |jstor=20620532 |issn=0036-0341}} * {{Cite journal |last=Curran |first=Jane V. |date=1996 |title=Wieland's Revival of Horace |url=https://www.jstor.org/stable/30222268 |journal=International Journal of the Classical Tradition |volume=3 |issue=2 |pages=171-184 |doi=10.1007/BF02677914 |jstor=30222268 |issn=1073-0508}} * {{Cite news |last=Daley |first=Jason |date=11 Julie 2018 |title=Oldest Greek Fragment of Homer Discovered on Clay Tablet |url=https://www.smithsonianmag.com/smart-news/oldest-greek-fragment-homer-discovered-clay-tablet-180969602/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190123223253/https://www.smithsonianmag.com/smart-news/oldest-greek-fragment-homer-discovered-clay-tablet-180969602/ |archive-date=23 Januarie 2019 |access-date=29 Julie 2022 |work=Smithsonian |language=en}} * {{Cite journal |last=Davison |first=John A. |date=1955 |title=Peisistratus and Homer |journal=Transactions and Proceedings of the American Philological Association |volume=86 |pages=1-21 |doi=10.2307/283605 |issn=0065-9711 |jstor=283605}} * {{Cite journal |last=Edwards |first=Mark W. |date=1992 |title=Homer and the Oral Tradition |journal=Oral Tradition |volume=7 |issue=2 |pages=284-330}} * {{Cite journal |last=Fay |first=H. C. |date=1952 |title=George Chapman's Translation of Homer's 'Iliad' |url=https://www.jstor.org/stable/640882 |journal=Greece & Rome |volume=21 |issue=63 |pages=104-111 |doi=10.1017/S0017383500011578 |jstor=640882 |issn=0017-3835}} * {{Cite journal |last=Finkelberg |first=Margalit |date=2003 |title=Neoanalysis and Oral Tradition in Homeric Studies |journal=Oral Tradition |volume=18 |issue=1 |pages=68-69 |doi=10.1353/ort.2004.0014 |issn=1542-4308 |doi-access=free}} * {{Cite journal |last=Foley |first=John Miles |date=2007 |title="Reading" Homer through Oral Tradition |journal=College Literature |volume=34 |issue=2 |pages=1-28 |issn=0093-3139 |jstor=25115419}} * {{Cite journal |last=Gray |first=James |date=1984 |title="Postscript to the 'Odyssey'": Pope's Reluctant Debt to Milton |url=https://www.jstor.org/stable/24464409 |journal=Milton Quarterly |volume=18 |issue=4 |pages=105-116 |doi=10.1111/j.1094-348X.1984.tb00295.x |jstor=24464409 |issn=0026-4326}} * {{Cite journal |last=Hainsworth |first=J. B. |date=Desember 1972 |title=The Odyssey – Agathe Thornton: People and Themes in Homer's Odyssey |journal=The Classical Review |volume=22 |issue=3 |pages=320-321 |doi=10.1017/s0009840x00996720 |issn=0009-840X}} * {{Cite journal |last=Haslam |first=M. W. |date=1976 |title=Homeric Words and Homeric Metre: Two Doublets Examined |journal=Glotta |volume=54 |issue=3/4 |pages=201-211 |issn=0017-1298 |jstor=40266365}} * {{Cite web |last=Haynes |first=Natalie |date=22 Mei 2018 |title=The Greatest Tale Ever Told? |url=https://www.bbc.com/culture/article/20180521-the-greatest-tale-ever-told |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200619135051/https://www.bbc.com/culture/article/20180521-the-greatest-tale-ever-told |archive-date=19 Junie 2020 |website=BBC |language=en}} * {{Cite news |last=Higgins |first=Charlotte |date=13 November 2019 |title=From Carnage to a Camp Beauty Contest: The Endless Allure of Troy |url=http://www.theguardian.com/culture/2019/nov/13/carnage-camp-beauty-contest-endless-allure-troy-british-museum |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200109174814/https://www.theguardian.com/culture/2019/nov/13/carnage-camp-beauty-contest-endless-allure-troy-british-museum |archive-date=9 Januarie 2020 |work=The Guardian |language=en}} * {{Cite journal |last=Janko |first=Richard |year=2000 |title=Review: 'Dividing Homer: When and How were the Iliad and the Odyssey divided into songs?' |url=https://bmcr.brynmawr.edu/2000/2000.01.25/ |journal=Bryn Mawr Classical Review |issn=1055-7660 |archive-date=14 Junie 2025 |access-date=31 Julie 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250614170108/https://bmcr.brynmawr.edu/2000/2000.01.25/ |url-status=live}} * {{Cite journal |last=Jensen |first=Minne Skafte |year=1999 |title=Dividing Homer: When and How were the Iliad and the Odyssey divided into songs? |journal=Symbolae Osloenses |volume=74}} * {{Cite journal |last=Kundmueller |first=Michelle |date=2013 |title=Following Odysseus Home: an Exploration of the Politics of Honor and Family in the Iliad, Odyssey, and Plato's Republic |journal=American Political Science |pages=1-39 |url=https://ssrn.com/abstract=2301247}} * {{Cite journal |last=Most |first=Glenn W. |date=1989 |title=The Structure and Function of Odysseus' Apologoi |url=https://www.jstor.org/stable/284257 |journal=Transactions of the American Philological Association |volume=119 |pages=15-30 |doi=10.2307/284257 |jstor=284257 |issn=0360-5949}} * {{Cite journal |last1=Myrsiades |first1=Kostas |last2=Pinsker |first2=Sanford |date=1976 |title=A Bibliographical Guide to Teaching the Homeric Epics in College Courses |url=https://www.jstor.org/stable/25111144 |journal=College Literature |volume=3 |issue=3 |pages=237-259 |issn=0093-3139 |jstor=25111144}} * {{Cite news |last=North |first=Anna |date=20 November 2017 |title=Historically, men translated the Odyssey. Here's what happened when a woman took the job |url=https://www.vox.com/identities/2017/11/20/16651634/odyssey-emily-wilson-translation-first-woman-english |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200627123124/https://www.vox.com/identities/2017/11/20/16651634/odyssey-emily-wilson-translation-first-woman-english |archive-date=27 Junie 2020 |access-date=29 Julie 2022 |work=Vox |language=en}} * {{Cite journal |last=Nünlist |first=René |date=2015 |title=What does Ὅμηρον ἐξ Ὁμήρου σαφηνίζειν actually mean? |journal=Hermes |volume=143 |issue=4 |pages=385-403 |issn=0018-0777 |doi=10.25162/hermes-2015-0026 |jstor=43652974}} * {{Cite web |date=30 September 2012 |title=The Wanderings of a Translation: From Greek to German to Russian |work=Translation at Michigan |publisher=University of Michigan |url=https://sites.lsa.umich.edu/translation/2012/09/30/the-wanderings-of-a-translation-from-greek-to-german-to-russian/ |access-date=30 Julie 2025 |language=en |ref={{harvid|UOM|2012}} |archive-date=8 September 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250908133043/https://sites.lsa.umich.edu/translation/2012/09/30/the-wanderings-of-a-translation-from-greek-to-german-to-russian/ |url-status=live}} * {{Cite journal |last=Watkins |first=Calvert |date=1976 |title=Observations on the 'Nestor's Cup' Inscription |journal=Harvard Studies in Classical Philology |volume=80 |pages=25-40 |doi=10.2307/311231 |issn=0073-0688 |jstor=311231}} * {{Cite news |last=Wilson |first=Emily |date=7 Julie 2017 |title=Found in Translation: How Women are Making the Classics Their Own |url=https://www.theguardian.com/books/2017/jul/07/women-classics-translation-female-scholars-translators |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200729234906/https://www.theguardian.com/books/2017/jul/07/women-classics-translation-female-scholars-translators |archive-date=29 Julie 2020 |work=The Guardian |language=en |issn=0261-3077 |ref={{harvid|Wilson Guardian|2017}}}} * {{Cite magazine |last=Wilson |first=Emily |date=8 Desember 2017 |title=A Translator's Reckoning With the Women of The Odyssey |url=https://www.newyorker.com/books/page-turner/a-translators-reckoning-with-the-women-of-the-odyssey |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200806144049/https://www.newyorker.com/books/page-turner/a-translators-reckoning-with-the-women-of-the-odyssey |archive-date=6 Augustus 2020 |access-date=29 Julie 2022 |magazine=The New Yorker |language=en}} * {{Cite web |last=Zazzera |first=Elizabeth Della |date=27 Februarie 2019 |title=The Geography of the Odyssey |url=https://www.laphamsquarterly.org/roundtable/geography-odyssey |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201008231344/https://www.laphamsquarterly.org/roundtable/geography-odyssey |archive-date=8 Oktober 2020 |access-date=29 Julie 2022 |website=Lapham's Quarterly |language=en}} * {{Cite journal |last=Zhang |first=Wei |date=2021 |title=Reading Homer in Contemporary China (From the 1980s Until Today) |url=https://www.jstor.org/stable/48698763 |journal=International Journal of the Classical Tradition |volume=28 |issue=3 |pages=353-379 |doi=10.1007/s12138-020-00558-z |jstor=48698763 |issn=1073-0508}} {{Refend}} == Eksterne skakels == {{Commonscat|Odyssey|Odusseia}} * [https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:1999.01.0135:book=1:card=1 ''Die Odusseia''] in Antieke Grieks by die Perseus-projek * [https://www.bbc.co.uk/programmes/p004y297 BBC-klankgreep] – ''In Our Time'', BBC Radio 4 (besprekingsprogram, 45 minute) {{In lang|en}} {{Normdata}} [[Kategorie:Griekse mitologie]] [[Kategorie:Epiese gedigte]] a9hlxtf5lldoxwelhtugdbzse5ti2fp 0 52692 2967798 2917434 2026-09-16T19:20:08Z SpesBona 2720 Hersien 2967798 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Tennisspeler | spelernaam = Novak Djokovic | beeld = [[Lêer:Novak Djoković Trophy Wimbledon 2019-croped and edited.jpg|250px]] | onderskrif = Novak Djokovic tydens die [[Wimbledon-kampioenskap]] 2019 | vollenaam = Новак Ђоковић<br />Novak Đoković | noemnaam = | land = {{vlagland|Joego-Slawië|FR}} (2001–2003)<ref name=Yugoslav>{{en}} {{cite web |url=http://www.itftennis.com/juniors/teamcompetitions/14under/boyswinners.asp |title=Juniors – Boys Winners |publisher=ITF |date=30 Junie 2008 |accessdate=10 Mei 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181001202936/https://www.itftennis.com/juniors/teamcompetitions/14under/boyswinners.asp |archive-date=1 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><br />{{vlagland|Serwië en Montenegro}} (2003–2006)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.daviscup.com/en/teams/team/profile.aspx?id=scg |title=Serbia & Montenegro davis Cup team |accessdate=12 September 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160405023856/http://www.daviscup.com/en/teams/team/profile.aspx?id=SCG |archive-date=5 April 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.atpworldtour.com/en/scores/results-archive |title=2006 Paris Masters SCG for Djokovic |accessdate=28 Januarie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181210234255/https://www.atpworldtour.com/en/scores/results-archive |archive-date=10 Desember 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><br />{{vlagland|Serwië}} (2006–hede) | woonplek = [[Belgrado]], [[Serwië]]<br />[[Monte Carlo]], [[Monaco]]<ref name=atp_profile>{{en}} {{cite web |url=https://www.atptour.com/en/players/novak-djokovic/d643/overview |title=Player profile – Novak Đoković |publisher=ATP World Tour |accessdate=14 September 2026}}</ref> | geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1987|5|22}}<ref name=atp_profile /> | geboorteplek = [[Belgrado]], [[Joego-Slawië]]<ref name=atp_profile /> | sterftedatum = | sterfteplek = | lengte = 1,88&nbsp;m<ref name=atp_profile /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://novakdjokovic.com/en/novak-djokovic/ |title=DJOKOVIC, Novak |publisher=novakdjokovic.com |accessdate=10 Junie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200420233334/http://novakdjokovic.com/en/novak-djokovic/ |archive-date=20 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | gewig = 77&nbsp;kg<ref name=atp_profile /> | college = | afrigter = [[Andy Murray]]<ref name=atp_profile /> | beginpro = 2003<ref name=atp_profile /> | afgetree = | speel = Regshandig (tweehandige handrughou)<ref name=atp_profile /> | loopbaanwengeld = $194&nbsp;831&nbsp;590 <small>(soos op 14 September 2026)</small><ref name=atp_profile /> <small>(1ste van alle tye)</small><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.protennislive.com/posting/ramr/career_prize.pdf |title=Career Prize Money |publisher=Pro Tennis Live |format=PDF |date=14 September 2026 |accessdate=14 September 2026}}</ref> | tennishsjaar = | tennishsid = | webblad = [http://www.novakdjokovic.com/ novakdjokovic.com] | enkelspelrekord = 1177–240 (83,1%)<ref name=atp_profile /> | enkelspeltitels = 101<ref name=atp_profile /> <small>(3de van die Ope-era)</small> | hoogsteenkelspelrang = No. '''1''' (4 Julie 2011)<ref name=atp_profile /> | huidigeenkelspelrang = No. 12 (14 September 2026)<ref name=atp_profile /> | AustralieseOpeuitslag = '''W''' (2008, 2011, 2012, 2013, 2015, 2016, 2019, 2020, 2021, 2023) | AustralieseOpejunioruitslag = HE (2004) | AustralieseOpesenioruitslag = | FranseOpeuitslag = '''W''' (2016, 2021, 2023) | FranseOpejunioruitslag = 1R (2003) | FranseOpesenioruitslag = | Wimbledonuitslag = '''W''' (2011, 2014, 2015, 2018, 2019, 2021, 2022) | Wimbledonjunioruitslag = | Wimbledonsenioruitslag = | VSAOpeuitslag = '''W''' (2011, 2015, 2018, 2023) | VSAOpejunioruitslag = 1R (2003) | VSAOpesenioruitslag = | Andertoernooie = Groot toernooie | MeestersBekeruitslag = '''W''' (2008, 2012, 2013, 2014, 2015, 2022, 2023) | WTAKampioenskapuitslag = | Olimpieseuitslag = [[Lêer:Gold medal.svg|20px]] '''Goue medalje''' ([[Olimpiese Somerspele 2024|2024]]) | dubbelspelrekord = 67–83 (44,7%)<ref name=atp_profile /> | dubbelspeltitels = 1<ref name=atp_profile /> | hoogstedubbelspelrang = No. 114 (30 November 2009)<ref name=atp_profile /> | huidigedubbelspelrang = No. 571 (14 September 2026)<ref name=atp_profile /> | AustralieseOpeDubbelspeluitslag = 1R (2006, 2007) | AustralieseOpeDubbelspeljunioruitslag = | AustralieseOpeDubbelspelsenioruitslag = | FranseOpeDubbelspeluitslag = 1R (2006) | FranseOpeDubbelspeljunioruitslag = | FranseOpeDubbelspelsenioruitslag = | WimbledonDubbelspeluitslag = 2R (2006) | WimbledonDubbelspeljunioruitslag = | WimbledonDubbelspelsenioruitslag = | VSAOpeDubbelspeluitslag = 1R (2006) | VSAOpeDubbelspeljunioruitslag = | VSAOpeDubbelspelsenioruitslag = | AndertoernooieDubbelspel = Groot dubbelspeltoernooie | MeestersBekerDubbelspeluitslag = | WTAKampioenskapDubbelspeluitslag = | OlimpieseDubbelspeluitslag = 2R ([[Olimpiese Somerspele 2016|2016]]) | Gemeng = Gemengde dubbelspel | gemengdetitels = 0 | gemengderekord = | AustralieseOpeGemengdeuitslag = | FranseOpeGemengdeuitslag = | WimbledonGemengdeuitslag = | VSAOpeGemengdeuitslag = 1R (2025) | opgedateer = 14 September 2026 }} '''Novak Djokovic''', soms ook '''Đoković''' gespel ([[Serwies]]: Новак Ђоковић, [nôʋaːk d͡ʑôːkoʋit͡ɕ], {{Audio|Sr Novak Djokovic.ogg|luister}}; gebore [[22 Mei]] [[1987]] in [[Belgrado]]), is 'n professionele [[Serwië|Serwiese]] [[tennis]]speler. Tot op hede het hy 100 enkelspel-toernooie gewen asook een dubbelspeltoernooi. Hy hou tans die rekord vir die meeste Grand Slam-titels (24) en ook die rekord vir die meeste [[Australiese Ope (tennis)|Australiese Ope]]-titels (tien). Sy beroemdste oorwinnings was die Australiese Ope in 2008, 2011, 2012, 2013, 2015, 2016, 2019, 2020, 2021 en 2023, [[Wimbledon-kampioenskap|Wimbledon]] in 2011, 2014, 2015, 2018, 2019, 2021 en 2022, die [[VSA-Ope (tennis)|VSA-Ope]] in 2011, 2015, 2018 en 2023 asook die [[Franse Ope]] in 2016, 2021 en 2023. Djokovic is die eerste en enigste man in tennisgeskiedenis wat gelyktydig die heersende kampioen van die vier Grand Slam-toernooie op drie verskillende oppervlaktes was. Hy is die enigste man wat 'n niekalenderjaar Grand Slam in die Ope Era behaal het en die eerste een om 'n dubbelloopbaan Grand Slam te behaal. Hy is ook die enigste speler wat die Career Golden Masters op die ATP-toer voltooi het, waarin hy twee keer geslaag het. In 2023 het hy die eerste man in die geskiedenis geword wat tien Australiese Ope-enkeltitels ingepalm het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.atptour.com/en/news/cincinnati-2018-final-federer-djokovic |title=Nine To Shine: Djokovic Claims Historic Cincy Crown |publisher=ATP |date=19 Augustus 2018 |accessdate=14 September 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.atptour.com/en/news/djokovic-rome-2022-big-titles |title=Djokovic Extends 'Big Titles' Lead With Rome Victory |publisher=ATP |date=15 Mei 2022 |accessdate=14 September 2026}}</ref> == Grand Slam-rekord == [[Lêer:Djokovic 2016.jpg|duimnael|links|upright|Djokovic nadat hy die [[Franse Ope]] in 2016 gewen het]] [[Lêer:Nole Skupstina BG feb08.jpg|duimnael|links|upright|Djokovic word in die [[Serwië|Serwiese]] hoofstad [[Belgrado]] verwelkom nadat hy die [[Australiese Ope (tennis)|Australiese Ope]] in 2008 gewen het]] Die tabel toon Djokovic se prestasie tydens elk van die [[Grand Slam (tennis)|Grand Slam]]-toernooie in mansenkels waaraan hy deelgeneem het: {| class="wikitable" style="text-align: center;" width = 60%; !width=10%| Jaar !width=20%| [[Australiese Ope (tennis)|Australiese Ope]] !width=20%| [[Franse Ope]] !width=20%| [[Wimbledon-kampioenskap|Wimbledon]] !width=20%| [[VSA-Ope (tennis)|VSA-Ope]] |- |2005 |style="background:#afeeee;"| Rondte 1 |style="background:#afeeee;"| Rondte 2 |style="background:#afeeee;"| Rondte 3 |style="background:#afeeee;"| Rondte 3 |- |2006 |style="background:#afeeee;"| Rondte 1 |style="background:#ffebcd;"| Kwarteindstryd |style="background:#afeeee;"| Rondte 4 |style="background:#afeeee;"| Rondte 3 |- |2007 |style="background:#afeeee;"| Rondte 4 |style="background:#FFEC8B;"| Halfeindstryd |style="background:#FFEC8B;"| Halfeindstryd |style="background:#D8BFD8;"| Eindstryd |- |2008 |style="background:#98FB98;"| '''Wenner''' |style="background:#FFEC8B;"| Halfeindstryd |style="background:#afeeee;"| Rondte 2 |style="background:#FFEC8B;"| Halfeindstryd |- |2009 |style="background:#ffebcd;"| Kwarteindstryd |style="background:#afeeee;"| Rondte 3 |style="background:#ffebcd;"| Kwarteindstryd |style="background:#FFEC8B;"| Halfeindstryd |- |2010 |style="background:#ffebcd;"| Kwarteindstryd |style="background:#ffebcd;"| Kwarteindstryd |style="background:#FFEC8B;"| Halfeindstryd |style="background:#D8BFD8;"| Eindstryd |- |2011 |style="background:#98FB98;"| '''Wenner''' |style="background:#FFEC8B;"| Halfeindstryd |style="background:#98FB98;"| '''Wenner''' |style="background:#98FB98;"| '''Wenner''' |- |2012 |style="background:#98FB98;"| '''Wenner''' |style="background:#D8BFD8;"| Eindstryd |style="background:#FFEC8B;"| Halfeindstryd |style="background:#D8BFD8;"| Eindstryd |- |2013 |style="background:#98FB98;"| '''Wenner''' |style="background:#FFEC8B;"| Halfeindstryd |style="background:#D8BFD8;"| Eindstryd |style="background:#D8BFD8;"| Eindstryd |- |2014 |style="background:#ffebcd;"| Kwarteindstryd |style="background:#D8BFD8;"| Eindstryd |style="background:#98FB98;"| '''Wenner''' |style="background:#FFEC8B;"| Halfeindstryd |- |2015 |style="background:#98FB98;"| '''Wenner''' |style="background:#D8BFD8;"| Eindstryd |style="background:#98FB98;"| '''Wenner''' |style="background:#98FB98;"| '''Wenner''' |- |2016 |style="background:#98FB98;"| '''Wenner''' |style="background:#98FB98;"| '''Wenner''' |style="background:#afeeee;"| Rondte 3 |style="background:#D8BFD8;"| Eindstryd |- |2017 |style="background:#afeeee;"| Rondte 2 |style="background:#ffebcd;"| Kwarteindstryd |style="background:#ffebcd;"| Kwarteindstryd | ''Beseer'' |- |2018 |style="background:#afeeee;"| Rondte 4 |style="background:#ffebcd;"| Kwarteindstryd |style="background:#98FB98;"| '''Wenner''' |style="background:#98FB98;"| '''Wenner''' |- |2019 |style="background:#98FB98;"| '''Wenner''' |style="background:#FFEC8B;"| Halfeindstryd |style="background:#98FB98;"| '''Wenner''' |style="background:#afeeee;"| Rondte 4 |- |2020 |style="background:#98FB98;"| '''Wenner''' |style="background:#D8BFD8;"| Eindstryd | ''Toernooi nie gehou nie'' |style="background:#afeeee;"| Rondte 4 |- |2021 |style="background:#98FB98;"| '''Wenner''' |style="background:#98FB98;"| '''Wenner''' |style="background:#98FB98;"| '''Wenner''' |style="background:#D8BFD8;"| Eindstryd |- |2022 | ''Nie deelgeneem nie'' |style="background:#ffebcd;"| Kwarteindstryd |style="background:#98FB98;"| '''Wenner''' | ''Nie deelgeneem nie'' |- |2023 |style="background:#98FB98;"| '''Wenner''' |style="background:#98FB98;"| '''Wenner''' |style="background:#D8BFD8;"| Eindstryd |style="background:#98FB98;"| '''Wenner''' |- |2024 |style="background:#FFEC8B;"| Halfeindstryd |style="background:#ffebcd;"| Kwarteindstryd |style="background:#D8BFD8;"| Eindstryd |style="background:#afeeee;"| Rondte 3 |- |2025 |style="background:#FFEC8B;"| Halfeindstryd |style="background:#FFEC8B;"| Halfeindstryd |style="background:#FFEC8B;"| Halfeindstryd |style="background:#FFEC8B;"| Halfeindstryd |- |2026 |style="background:#D8BFD8;"| Eindstryd |style="background:#afeeee;"| Rondte 3 |style="background:#FFEC8B;"| Halfeindstryd |style="background:#afeeee;"| Rondte 1 |} == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Novak Đoković|Novak Djokovic}} * {{en}} {{sr}} [https://novakdjokovic.com/ Amptelike webtuiste] * {{en}} [https://www.atptour.com/en/players/novak-djokovic/d643/overview Novak Djokovic se ATP-profiel] * {{en}} [https://www.itftennis.com/en/players/novak-djokovic/800225217/srb/mt/s/overview/ Novak Djokovic se ITF-profiel] * {{en}} {{IMDb naam|2980365}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Djokovic, Novak}} [[Kategorie:Serwiese tennisspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1987]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Olimpiese deelnemers]] bi89qj7jndp3rvbksiapjpee34q3s7x 0 60479 2967918 2701783 2026-09-17T07:24:10Z Aliwal2012 39067 2967918 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Webysther 20170725034326 - Kindle Paperwhite 2° geração com 4GB.png|duimnael|'n E-boekleser met sy kenmerkende elektroniese ink-skerm (Amazon Kindle Paperwhite, 2de generasie)]] [[Lêer:Kindle 2, Kindle 3 & Kindle 4.jpg|duimnael|regs|Drie generasies van Amazon se ''[[Amazon Kindle|Kindle]]''-e-boekleser-produkreeks: ''Kindle 2'', ''Kindle 3'' en ''Kindle 4'']] 'n '''E-boekleser''' (dikwels ook kort '''e-leser''' of '''e-boektoestel''' genoem) is 'n mobiele elektroniese toestel wat veral ontwerp is om [[e-boek|elektroniese boeke]], [[koerant]]e en [[tydskrif]]te aanlyn te lees. E-boeklesers is so dun, klein en lig soos tabletrekenaars, sodat hulle maklik in 'n tas saamgedra kan word. Tabletrekenaars en e-boeklesers verskil nogtans ten opsigte van hul raakskerms. Eersgenoemde het gewoonlik 'n skerm met 'n hoë verfristempo wat dit meer geskik maak vir interaksie. Tabletrekenaars is daarteen vir 'n wyer verskeidenheid inhoud ontwerp. Die meeste e-boeklesers is met swart-en-wit-skerms toegerus wat die voorkoms van gedrukte letters naboots – sogenaamde elektroniese papier of elektroniese ink. Hierdie gespesialiseerde skerms kombineer lae energieverbruik (slegs wanneer 'n mens bladsye omblaai word energie verbruik) met 'n relatief hoë kontras wat leesbaarheid selfs in helder sonlig vergemaklik. Elektroniese boeke, tydskrifte en koerante kan by aanlynwinkels gekoop en afgelaai of by biblioteke elektronies uitgeleen word. E-boeklesers maak gewoonlik gebruik van spesiale lêerformate soos e-pub en mobi, terwyl ook ander formate soos byvoorbeeld [[PDF]], [[HTML]] en TXT gelees kan word. Daar is nogtans steeds twee mededingende formate op die mark. Die Amerikaanse aanlynwinkel ''[[Amazon.com]]'' het vir sy ''[[Amazon Kindle|Kindle]]''-e-boekleser 'n eie formaat ontwikkel, terwyl die meeste Europese uitgewerye hul e-boeke tans in die e-pub-formaat aanbied. Die beskikbaarheid van titels in 'n bepaalde taal is dan ook afhanklik van die formaat wat op 'n nasionale mark beskikbaar is. Dikwels word spesiale [[sagteware]] benodig om 'n vreemde formaat te konverteer. In Oktober 2013 was daar reeds meer as 1&nbsp;800 Afrikaanse e-boeke in die ''Kindle''-formaat beskikbaar, alhoewel daar tans nog geen Suid-Afrikaanse filiaal van ''Amazon.com'' bestaan nie. == Sien ook == * [[PocketBook Reader]] == Eksterne skakels == * {{Commonskat-inlyn|E-book readers}} * {{Wikt-inlyn|e-boekleser}} {{Normdata}} [[Kategorie:E-boeklesers]] j1myepmhek0eelr3rgibh0q4bvfc510 0 61320 2967763 2917411 2026-09-16T18:30:07Z SpesBona 2720 Hersien 2967763 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Tennisspeler | spelernaam = Victoria Azarenka | beeld = [[Lêer:Azarenka RG19 (55) (48199402222).jpg|250px]] | onderskrif = Victoria Azarenka tydens die [[Franse Ope]] in 2019 | vollenaam = Вікторыя Фёдараўна Азаранка<br />Viktoriya Fyodorowna Azarenka | noemnaam = | land = {{vlagland|Belarus}} | woonplek = [[Boca Raton, Florida|Boca Raton]], [[Florida]], [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] | geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1989|7|31}}<ref name="WTAStats">{{en}} {{cite web |url=https://www.wtatennis.com/players/312001/victoria-azarenka |title=Victoria Azarenka |publisher=Women's Tennis Association |accessdate=14 September 2026}}</ref> | geboorteplek = [[Minsk]], [[Wit-Russiese Sosialistiese Sowjetrepubliek|Wit-Russiese SSR]], [[Sowjetunie]] (nou [[Belarus]])<ref name="WTAStats" /> | sterftedatum = | sterfteplek = | lengte = 1,83&nbsp;m<ref name="WTAStats" /> | gewig = | college = | afrigter = Maxime Tchoutakian (2021–''hede'')<ref name="WTAStats" /> | beginpro = 2003<ref name="WTAStats" /> | afgetree = | speel = Regshandig (tweehandig handrughou)<ref name="WTAStats" /> | loopbaanwengeld = $38&nbsp;890&nbsp;473 <small>(soos op 14 September 2026)</small><ref name="WTAStats" /> <small>(6de van alle tye)</small><ref>{{en}} {{cite web |url=http://wtafiles.wtatennis.com/pdf/rankings/All_Career_Prize_Money.pdf |title=Career Prize Money Leaders |publisher=Women's Tennis Association |format=PDF |date=14 September 2026 |accessdate=14 September 2026}}</ref> | tennishsjaar = | tennishsid = | webblad = | enkelspelrekord = 640–272 (70,2%)<ref name="WTAStats" /> | enkelspeltitels = 21 WTA,<ref name="WTAStats" /> 1 ITF | hoogsteenkelspelrang = No. '''1''' (30 Januarie 2012)<ref name="WTAStats" /> | huidigeenkelspelrang = No. 449 (14 September 2026)<ref name="WTAStats" /> | AustralieseOpeuitslag = '''W''' (2012, 2013) | AustralieseOpejunioruitslag = '''W''' (2005) | AustralieseOpesenioruitslag = | FranseOpeuitslag = HE (2013) | FranseOpejunioruitslag = | FranseOpesenioruitslag = | Wimbledonuitslag = HE (2011, 2012) | Wimbledonjunioruitslag = HE (2004, 2005) | Wimbledonsenioruitslag = | VSAOpeuitslag = E (2012, 2013, 2020) | VSAOpejunioruitslag = '''W''' (2005) | VSAOpesenioruitslag = | Andertoernooie = Groot toernooie | MeestersBekeruitslag = | WTAKampioenskapuitslag = E (2011) | Olimpieseuitslag = [[Lêer:Bronze medal.svg|20px]] '''Bronsmedalje''' ([[Olimpiese Somerspele 2012|2012]]) | dubbelspelrekord = 189–75 (71,6%)<ref name="WTAStats" /> | dubbelspeltitels = 10 WTA,<ref name="WTAStats" /> 3 ITF | hoogstedubbelspelrang = No. 7 (7 Julie 2008)<ref name="WTAStats" /> | huidigedubbelspelrang = No. – (14 September 2026)<ref name="WTAStats" /> | AustralieseOpeDubbelspeluitslag = E (2008, 2011) | AustralieseOpeDubbelspeljunioruitslag = '''W''' (2005) | AustralieseOpeDubbelspelsenioruitslag = | FranseOpeDubbelspeluitslag = E (2009) | FranseOpeDubbelspeljunioruitslag = '''W''' (2005) | FranseOpeDubbelspelsenioruitslag = | WimbledonDubbelspeluitslag = KE (2008) | WimbledonDubbelspeljunioruitslag = '''W''' (2004, 2005) | WimbledonDubbelspelsenioruitslag = | VSAOpeDubbelspeluitslag = E (2019) | VSAOpeDubbelspeljunioruitslag = | VSAOpeDubbelspelsenioruitslag = | AndertoernooieDubbelspel = | MeestersBekerDubbelspeluitslag = | WTAKampioenskapDubbelspeluitslag = | OlimpieseDubbelspeluitslag = | Gemeng = Gemengde dubbelspel | gemengdetitels = 3 | gemengderekord = | AustralieseOpeGemengdeuitslag = E (2007) | FranseOpeGemengdeuitslag = '''W''' (2008) | WimbledonGemengdeuitslag = E (2018) | VSAOpeGemengdeuitslag = '''W''' (2007) | opgedateer = 14 September 2026 }} '''Victoria Azarenka''' ([[Belarussies]]: Вікто́рыя Фёдоровна Аза́ранка, '''Viktoriya Fyodorowna Azarenka''' [vʲikˈtɔrɨja aˈzaranka]; [[Russies]]: Викто́рия Фёдоровна Аза́ренко; gebore [[31 Julie]] [[1989]] in [[Minsk]]) is 'n [[Belarus]]siese [[tennis]]speler. In 2012 wen sy die vroue-enkels tydens die [[Australiese Ope (tennis)|Australiese Ope]]. Dit is die eerste keer wat 'n tennisspeler van dié land 'n [[Grand Slam (tennis)|Grand Slam]]-toernooi gewen het. In 2013 het sy haar Grand-Slam-titel verdedig. Sy is tans die wêreld se nommer 304-vrouetennisspeler.<ref name="WTAStats" /> == Grand Slam-rekord == [[Lêer:Azarenka RG15 (30) (19122051339).jpg|duimnael|links|upright|Victoria Azarenka tydens die [[Franse Ope]] in 2015]] [[Lêer:Azarenka Come On.jpg|duimnael|links|upright|Victoria Azarenka tydens die Rogers Cup in 2011]] Die tabel toon Azarenka se prestasie tydens elk van die [[Grand Slam (tennis)|Grand Slam]]-toernooie in vroue-enkels waaraan sy deelgeneem het: {| class="wikitable" style="text-align: center;" width = 60%; !width=10%| Jaar !width=20%| [[Australiese Ope (tennis)|Australiese Ope]] !width=20%| [[Franse Ope]] !width=20%| [[Wimbledon-kampioenskap|Wimbledon]] !width=20%| [[VSA-Ope (tennis)|VSA-Ope]] |- |2006 |style="background:#afeeee;"| Rondte 1 |style="background:#afeeee;"| Rondte 1 |style="background:#afeeee;"| Rondte 1 |style="background:#afeeee;"| Rondte 3 |- |2007 |style="background:#afeeee;"| Rondte 3 |style="background:#afeeee;"| Rondte 1 |style="background:#afeeee;"| Rondte 3 |style="background:#afeeee;"| Rondte 4 |- |2008 |style="background:#afeeee;"| Rondte 3 |style="background:#afeeee;"| Rondte 4 |style="background:#afeeee;"| Rondte 3 |style="background:#afeeee;"| Rondte 3 |- |2009 |style="background:#afeeee;"| Rondte 4 |style="background:#ffebcd;"| Kwarteindstryd |style="background:#ffebcd;"| Kwarteindstryd |style="background:#afeeee;"| Rondte 3 |- |2010 |style="background:#ffebcd;"| Kwarteindstryd |style="background:#afeeee;"| Rondte 1 |style="background:#afeeee;"| Rondte 3 |style="background:#afeeee;"| Rondte 2 |- |2011 |style="background:#afeeee;"| Rondte 4 |style="background:#ffebcd;"| Kwarteindstryd |style="background:yellow;"| Halfeindstryd |style="background:#afeeee;"| Rondte 3 |- |2012 |style="background:#00ff00;"| '''Wenner''' |style="background:#afeeee;"| Rondte 4 |style="background:yellow;"| Halfeindstryd |style="background:#D8BFD8;"| Eindstryd |- |2013 |style="background:#00ff00;"| '''Wenner''' |style="background:yellow;"| Halfeindstryd |style="background:#afeeee;"| Rondte 2 |style="background:#D8BFD8;"| Eindstryd |- |2014 |style="background:#ffebcd;"| Kwarteindstryd | ''Beseer'' |style="background:#afeeee;"| Rondte 2 |style="background:#ffebcd;"| Kwarteindstryd |- |2015 |style="background:#afeeee;"| Rondte 4 |style="background:#afeeee;"| Rondte 3 |style="background:#ffebcd;"| Kwarteindstryd |style="background:#ffebcd;"| Kwarteindstryd |- |2016 |style="background:#ffebcd;"| Kwarteindstryd |style="background:#afeeee;"| Rondte 1 | ''Beseer'' | ''Nie deelgeneem nie'' |- |2017 | ''Nie deelgeneem nie'' | ''Nie deelgeneem nie'' |style="background:#afeeee;"| Rondte 4 | ''Nie deelgeneem nie'' |- |2018 | ''Nie deelgeneem nie'' |style="background:#afeeee;"| Rondte 1 |style="background:#afeeee;"| Rondte 2 |style="background:#afeeee;"| Rondte 3 |- |2019 |style="background:#afeeee;"| Rondte 1 |style="background:#afeeee;"| Rondte 2 |style="background:#afeeee;"| Rondte 3 |style="background:#afeeee;"| Rondte 1 |- |2020 | ''Nie deelgeneem nie'' |style="background:#afeeee;"| Rondte 2 | ''Toernooi nie gehou nie'' |style="background:#D8BFD8;"| Eindstryd |- |2021 |style="background:#afeeee;"| Rondte 1 |style="background:#afeeee;"| Rondte 4 |style="background:#afeeee;"| Rondte 2 |style="background:#afeeee;"| Rondte 3 |- |2022 |style="background:#afeeee;"| Rondte 4 |style="background:#afeeee;"| Rondte 3 | ''Nie deelgeneem nie'' |style="background:#afeeee;"| Rondte 4 |- |2023 |style="background:yellow;"| Halfeindstryd |style="background:#afeeee;"| Rondte 1 |style="background:#afeeee;"| Rondte 4 |style="background:#afeeee;"| Rondte 2 |- |2024 |style="background:#afeeee;"| Rondte 4 |style="background:#afeeee;"| Rondte 2 | ''Nie deelgeneem nie'' |style="background:#afeeee;"| Rondte 3 |- |2025 |style="background:#afeeee;"| Rondte 1 |style="background:#afeeee;"| Rondte 2 |style="background:#afeeee;"| Rondte 2 |style="background:#afeeee;"| Rondte 3 |- |2026 | ''Nie deelgeneem nie'' | ''Nie deelgeneem nie'' | ''Nie deelgeneem nie'' | ''Nie deelgeneem nie'' |} == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn}} * {{en}} [https://www.itftennis.com/en/players/victoria-azarenka/800241847/blr/wt/s/overview/ Victoria Azarenka se ITF-profiel] * {{en}} [https://www.wtatennis.com/players/312001/victoria-azarenka Victoria Azarenka se WTA-profiel] * {{en}} {{IMDb naam|3598676}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Azarenka, Victoria}} [[Kategorie:Belarusse]] [[Kategorie:Tennisspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1989]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Olimpiese deelnemers]] q2532lijys7u27xalxqeg8fmibbxfln 0 68007 2967988 2957872 2026-09-17T10:08:40Z Oesjaar 7467 /* Spesies */ Verbeter 2967988 wikitext text/x-wiki {{Gekursiveerde titel}} {{Taksoboks | name = Broodbome<br><small>''Encephalartos''</small> | image = Encephalartos lebomboensis - Lebombo cycad - desc-fruiting stalk.jpg | image_width = 300px | image_caption = Vroulike ''Encephalartos lebomboensis'' | regnum = [[Plantae]] | divisio = [[Cycadophyta]] | classis = [[Cycadopsida]] | ordo = [[Cycadales]] | familia = [[Zamiaceae]] | genus = '''''Encephalartos''''' | genus_authority = [[Johann Georg Christian Lehmann|Lehm.]] | subdivision_ranks = Spesies | subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks.]]</center> | range_map = Encephalartos_distribution.png | range_map_width = 320px | range_map_caption = Geografiese verspreiding van die genus ''Encephalartos'' }} '''''Encephalartos''''', die '''broodbome''', is 'n [[genus]] van diësiese (d.w.s. aparte manlike en vroulike individue) [[naaksadiges]] in die broodpalm[[familie (biologie)|familie]] ''[[Zamiaceae]]''. Die genus is endemies aan tropiese, subtropiese en suidelike Afrika, maar is afwesig in [[Madagaskar]]. Benewens die monotipiese genus ''[[Stangeria]]'' wat voor [[filogenie|filogenetiese]] ontledings by Stangeriaceae gereken is, is dit die enigste ander genus van [[sikadeë]] wat inheems aan [[Suid-Afrika]] is.<ref group = nota>Aan die ooskus van Afrika word ook die genus ''[[Cycas]]'' aangetref, daar verteenwoordig deur ''[[Cycas thouarsii]]''.</ref> Die genus bestaan uit altesaam 68 [[spesies]] waarvan 37 inheems aan Suid-Afrika is.<ref name="bos1"/> Sowat 22 van die Suider-Afrikaanse spesies kan [[boom]]grootte bereik,<ref name="vwyk&vwyk2">{{cite book |last1=Van Wyk |first1=Braam |last2=Van Wyk |first2=Piet |title=Veldgids tot Bome van Suider-Afrika |date=2013 |publisher=Penguin Random House |location=Suid-Afrika |isbn=1-77584-106-5 |page=33 |edition=2de}}</ref> waarvan die grootste spesies 10 tot 13 meter hoog kan word.<ref group = nota>Die wêreld se grootste sikadee, ''[[Lepidozamia hopei]]'', is endemies aan [[Queensland]], Australië. Dit kan meer as 17 meter hoog word, met 'n stamomtrek van 1,5 meter.</ref> Die genusnaam is afgelei van die [[Grieks]]e woorde ''en'' (binne), ''kephalē'' (kop), en ''artos'' (brood), wat verwys na die gebruik van die boonste stammurg (medulla) vir voedsel. Alle dele van die plante is potensieël [[giftigheid|giftig]] of selfs dodelik, maar die [[toksies|toksiene]] kan deur sekere prosesse verwyder word. Al die spesies word bedreig, en sommige word kritiek bedreig weens hul eksploitasie deur plant- en [[Tradisionele Afrika-medisyne|muti]]-versamelaars.<ref name=tsmp>{{cite book |last1=Schmidt |first1=Ernst |last2=Lötter |first2=Mervyn |last3=McCleland |first3=Warren |title=Trees and shrubs of Mpumalanga and Kruger National Park |date=2002 |publisher=Jacana |location=Johannesburg |isbn=9781919777306 |page=46}}</ref> Die hele genus word onder [[CITES]] Bylaag I gelys wat internasionale handel in eksemplare van hierdie spesies verbied, behalwe vir sekere nie-kommersiële motiewe, waaronder wetenskaplike navorsing. == Beskrywing == Die spesies is oorwegend stadiggroeiend en langlewend, en etlike ontwikkel stewige bogrondse stamme. In ''[[Encephalartos cycadifolius|E. cycadifolius]]'' groei die hoofstamme byvoorbeeld tot 3&nbsp;meter hoog, en etlike stamme kan verenig wees op die basis waaruit 'n voormalige hoofstam eens gegroei het. By ''[[Encephalartos longifolius|E. longifolius]]'' is 10 stamme al opgemerk wat uit een basis groei.<ref name="bos1">{{cite web |last1=Bösenberg |first1=De Wet |title=''Encephalartos longifolius'' (Jacq.) Lehm. |url=https://pza.sanbi.org/encephalartos-longifolius |website=SANBI |publisher=Kirstenbosch Research Centre |access-date=18 Julie 2023 |date=Junie 2006 }}{{Dooie skakel|date=Augustus 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ''E. laurentianus'', ''E. woodii'' en ''E. transvenosus'' is die grootste spesies in die genus. ===Blare=== Soos ander sikadeë dra hierdie plante 'n terminale of spiraalstygende roset van lang maar stewige, immergroen, geveerde blare aan die meestal onvertakte stam. Die rigiede blaartjies het stekelrige of ingekeepte rande. Die blaartjies het elk 'n aantal parallelle are, en 'n sentrale aar ontbreek.<ref =tre1>{{cite web |url=https://treesa.org/encephalartos-natalensis/ |title=''Encephalartos natalensis'' |publisher=TreeSA |access-date=6 Julie 2019}}</ref> ===Keëls=== Die langwerpige manlike of meer geronde vroulike keëls (strenggesproke strobili) word aan die toppunt van die stam voortgebring. Manlike keëls is langwerpig, en drie of vier kan op 'n slag aan die toppunt van die stam verskyn. Vroulike keëls word óf alleen, óf tot drie op 'n slag gedra, en kan tot 27&nbsp;kg weeg. By sommige spesies gee die manlike keëls met ryp stuifmeel 'n walglike reuk af. Wanneer die stuifmeel gestort is en die manlike keëls ontbind, kan 'n sterk [[asynsuur]]geur ook bemerk word.<ref name = Smith>{{cite book | last = Smith | first = Christo Albertyn | title = Common Names of South African Plants | publisher = The Government Printer | series = Botanical Survey Memoir | volume = 35 | location = Pretoria | year = 1966 | pages = 179, 264 }}</ref> [[Bestuiwing]] geskied deur wind benewens spesie-spesifieke kewers.<ref name="bos1"/> Die asoksiglikosied-verbindings in manlike sowel as vroulike voortplantingsweefsel speel moontlik 'n rol in die voortplantingsbiologie van hierdie en ander sikadeë.<ref name="nai1"/> ===Sade=== Soos by sikadeë in die algemeen het die sade nie 'n dormante fase nie, en verloor hul lewenskragtigheid sodra hulle uitdroog. Die sade is matig tot besonder giftig. Die helderkleurige sarkostesta wat die embrio omhul lok egter voëls en soogdiere aan. By ander sikadeegenera is vasgestel dat diere die sarkotesta verteer waarna die giftige pit vomeer word.<ref name="hal1">{{cite journal |last1=Hall |first1=J. A. |last2=Walter |first2=G. H. |title=Relative Seed and Fruit Toxicity of the Australian Cycads Macrozamia miquelii and Cycas ophiolitica: Further Evidence for a Megafaunal Seed Dispersal Syndrome in Cycads, and Its Possible Antiquity |journal=Journal of Chemical Ecology |date=Augustus 2014 |volume=40 |issue=8 |pages=860–868 |doi=10.1007/s10886-014-0490-5 |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/25172315/ |access-date=18 Julie 2023}}</ref> Makrozamien en sikasien is twee besonder toksiese asoksiglikosiede wat in onder meer die saadpitte van ''Encephalartos'' waargeneem is.<ref name="nai1">{{cite web |last1=Nair |first1=James Jerald |title=Toxic compounds in cycads (verhandeling) |url=https://researchspace.ukzn.ac.za/xmlui/handle/10413/5402 |website=ResearchSpace |publisher=Universiteit van KwaZulu-Natal |access-date=18 Julie 2023 |date=1990 |archive-date=18 Julie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230718210943/https://researchspace.ukzn.ac.za/xmlui/handle/10413/5402 |url-status=dead }}</ref> Daar is berig dat die buitenste vlesige laag en/of die makrogametofiet van ''E. cycadifolius'', ''E. eugene-maraisii'', ''E. ferox'', ''E. horridus'', ''E. lehmannii'', ''E. longifolius'' en ''E. villosus'' almal óf akuut toksies was wanneer dit aan hase toegedien is, óf vermoedelik 'n toksiese uitwerking op mense sal hê.<ref>Steyn et al. (1948)</ref><ref name="nai1"/> Rotte wat dele van die vroulike keëls van ''E. umbeluziensis'', ''E. villosus'', ''E. lebomboensis'' en ''E. laevifolius'' gevoer is, het gewasse ontwikkel, en soortgelyke effekte is by ''E. lanatus'' opgemerk.<ref>Tustin (1974)</ref><ref name="nai1"/> In 1912 is twee Mpondo-seuns by [[Tabankulu]] dood nadat hulle die pitte van ''E. frederici-guilielmi'' geëet het.<ref>Juritz, 1914, aangehaal deur Dyer, 1965</ref><ref name="nai1"/> ===Wortels=== Kolonies van die [[sianobakterie]] ''[[Nostoc]] punctiforme'' kom in skynbare simbiose binne die wortelweefsel voor,<ref name = Smith/> terwyl wortelknoppies op grondvlak geproduseer word wat 'n [[mikoriza]]le swam huisves met onduidelike funksie,<ref name = Smith/> maar wat vermoedelik die opvang van stikstof uit die lug vergemaklik.<ref name=Palgrave>{{cite book | last = Palgrave | first = K.C. | title = Trees of Southern Africa | publisher = Struik | location = Kaapstad | year = 1984 | page = 43 | isbn = 0-86977-081-0}}</ref> ==Voedselwaarde== ===Menslike verbruik=== By etlike spesies is daar in die murg onder kroon van die stam 'n ruim hoeveelheid hoë gehalte stysel. Dit is voorheen deur inheemse mense as kos uitgesny. [[Carl Peter Thunberg|Thunberg]] het omstreeks 1772 aangeteken dat die [[khoikhoi]] die stam se murg by die kroon verwyder en dit dan vir ongeveer twee maande, toegedraai het in dierevel,<ref name = Palgrave/> begrawe het, waarna dit uitgehaal is om tot brood geknie te word,<ref name = Smith/> vanwaar die volksname "broodboom" en "broodpalm". Die ondergrondse berging van die murg het blykbaar die [[fermentering|fermentasie]] en versagting daarvan vergemaklik,<ref name = Smith/> waarna die deeg liggies oor 'n koolvuur gerooster is.<ref name=db>{{cite news|last=Van Bart |first=Martiens |title=Kirstenbosch kweek nou ook broodbome vir die publiek |url= http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1987/05/16/3/13.html |access-date=21 January 2013 |newspaper=Die Burger |date=16 May 1987 |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20130729225440/http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1987/05/16/3/13.html |archive-date=29 July 2013 }}</ref> In 1779 het [[William Paterson|Paterson]] eweneens gevind dat die murg van 'n "groot palm" naby [[King William's Town]] deur swart mense en [[khoikhoi]] as brood gebruik is. Die murg is verwyder en gelaat om suurderig te word, voordat dit tot brood geknie is.<ref name = Smith/><ref name = Paterson>{{Citation | last = Paterson | first = William | author-link = William Paterson | title = A Narrative of four Journeys into the Country of the Hottentots and Caffraria, in 1777-79 | year = 1789 }}</ref> Weens hul onvoorspelbaar giftige eienskappe word die saadvlees nie vir menslike verbruik aanbeveel nie.<ref name = Palgrave/> ===Dierevoedsel=== Die groot sade bestaan uit die gewoonlik giftige pit wat deur 'n eetbare vlesige laag, die sogenaamde sarkotesta, bedek is.<ref name=Palgrave/> Vroulike keëls word gevolglik deur [[bobbejaan|bobbejane]] oopgebreek, aangesien hulle die vlees om die sade geniet.<ref name = Smith/> [[Blouaap|Blouape]], [[dassie]]s, [[knaagdier]]e en [[voël]]s soos [[Neushoringvoëls|neushorings]] vreet ook die sade. ===Insekte=== Die vroeë larweinstars van sommige aposematiese, dagvlieënde [[Geometridae|landmetermotte]] voed spesifiek op sikadeë, en genus ''Encephalartos'' is een van hul voedselplante.<ref name=don>{{cite journal |last1=Donaldson |first1=J. S. |last2=Basenberg |first2=J. D. |title=Life history and host range of the leopard magpie moth, Zerenopsis leopardina Felder (Lepidoptera: Geometridae) |journal=African Entomology |date=1995 |volume=3 |issue=2 |pages=103–110 |url=http://reference.sabinet.co.za/document/AJA10213589_82 |access-date=22 September 2015}}</ref> Dit sluit in ''[[Zerenopsis lepida]]'' (meeste ''Encephalartos''-spesies, ander sikadeë, ens.), ''[[Callioratus millari]]'' (gekweekte ''[[Encephalartos villosus|E. villosus]]''), ''[[Callioratus abraxas|C. abraxas]]'' (broodbome onder blaredak), ''[[Veniliodes pantheraria]]'' (''E. villosus''), ''[[Veniliodes inflammata|V. inflammata]]'' (''E. villosus''), ''[[Veniliodes]]'' (''[[Encephalartos ngoyanus|E. ngoyanus]]'', gekweekte ''E. villosus'' en ''[[Stangeria]]'') en ''[[Ascotis reciprocaria]]'' (''[[Encephalartos natalensis|E. natalensis]]'').<ref name=cooper>{{cite book |last1=Cooper|first1=Michael Robert |last2=Goode|first2=Douglas |title=The cycads and cycad moths of Kwazulu-Natal |date=2004 |publisher=Peroniceras Press |location=New Germany [South Africa] |isbn=062031978X |pages=76–93 }}</ref> In verbouing val verskeie [[dopluis]]-insekte die blare van die genus aan. Dit sluit die [[Aulacaspis yasumatsui|sikadee aulacaspis-dopluis]], [[Furchadaspis zamiae|zamiadopluis]] en [[Hemiberlesia lataniae|lataniadopluis]] in.<ref name=mil>{{cite book |last1=Miller |first1=Douglass R. |last2=Davidson |first2=John A. |title=Armored scale insect pests of trees and shrubs: (Hemiptera: Diaspididae)|url=https://archive.org/details/armoredscaleinse0000mill |date=2005 |publisher=Cornell university press |location=Ithaca (N.Y.) |isbn=0801442796 |page=[https://archive.org/details/armoredscaleinse0000mill/page/425 425]}}</ref> ==Taksonomie== Die genus is deur die Duitse botanis [[Johann Georg Christian Lehmann|Lehmann]] in 1834 beskryf. Alle [[sikadeë]] buiten ''[[Cycas]]'' is tot op daardie punt as lede van die genus ''[[Zamia]]'' beskou, en sommige botaniste sou dit as sodanig aanvaar tot baie jare nadat Lehmann ''Encephalartos'' as 'n aparte genus onderskei het. Lehmann se konsep was aanvanklik breër as die hedendaagse, en het die Australiese taksa wat tans as ''[[Macrozamia]]'' en ''[[Lepidozamia]]'' bekend staan, ingesluit.<ref name=Plantzafrica>{{cite web |title=''Encephalartos woodii'' Sander |url=http://www.plantzafrica.com/plantefg/encephwoodii.htm |date=Mei 2002 |author=Alice Notten |publisher=Kirstenbosch National Botanical Garden and South African National Biodiversity Institute |access-date=16 November 2006 |archive-date=16 Oktober 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061016180523/http://www.plantzafrica.com/plantefg/encephwoodii.htm |url-status=dead }}</ref> Die redelik groot getal spesies word aan 'n ewolusionêre ontploffing toegeskryf wat sowat 12 miljoen jaar gelede begin het, en sedertdien weer ten einde geloop het. Hierdie sprong in diversifikasie is moontlik deur afkoeling van die aarde ontketen, wat weer sterker seisoenskommelinge ten gevolg gehad het.<ref name="san1">{{cite news |last1=Sanders |first1=Robert |title=Cycads are not “living fossils” from Dinosaur Age |url=https://news.berkeley.edu/2011/10/21/cycads-are-not-living-fossils-from-dinosaur-age/ |access-date=18 July 2023 |work=Research, Science and Environment |agency=Berkeley News |publisher=news.berkeley.edu |date=21 October 2011}}</ref> Dié verskynsel blyk tot die sikadeë beperk te wees. == Spesies == {| class="wikitable" |- ! Taksonomie !! Plaaslike naam !! Outeur(s) !! Gepubliseer !! Endemies !! Bewaringstatus |- | ''[[Encephalartos aemulans]]'' || Ngotshebroodboom || Vorster || 1990 || Suid-Afrika || CR |- | ''[[Encephalartos altensteinii]]'' || Oos-Kaapse reusebroodboom || Lehm. || 1834 || Suid-Afrika || VU |- | ''[[Encephalartos arenarius]]'' || Duinbroodboom || [[Robert Allen Dyer|R.A.Dyer]] || 1955 || Suid-Afrika || EN |- | ''[[Encephalartos barteri]]'' || Wes-Afrikaanse broodboom || Carruth. ex Miq. || 1868 || || VU |- | ''[[Encephalartos brevifoliolatus]]'' || Platorandbroodboom || Vorster || 1996 || || EX |- | ''[[Encephalartos bubalinus]]'' || Natronbroodboom || Melville || 1957 || || NT |- | ''[[Encephalartos afer]]'' || Bosjesmansbrood || (Thunb.) Lehm. || 1834 || Suid-Afrika || NT |- | ''[[Encephalartos cerinus]]'' || Wasagtige broodboom || Lavranos & D.L.Goode || 1989 || Suid-Afrika || CR |- | ''[[Encephalartos chimanimaniensis]]'' || Chimanimanibroodboom || R.A.Dyer & [[Inez Clare Verdoorn|I.Verd.]] || 1969 || || EN |- | ''[[Encephalartos concinnus]]'' || Roendebroodboom || R.A.Dyer & I.Verd. || 1969 || Zimbabwe || EN |- | ''[[Encephalartos cupidus]]'' || Blyderivierbroodboom || R.A.Dyer || 1971 || Suid-Afrika || CR |- | ''[[Encephalartos cycadifolius]]'' || Bedfordbroodboom || (Jacq.) Lehm. || 1834 || Suid-Afrika || LC |- | ''[[Encephalartos delucanus]]'' || || Malaisse, Sclavo & Crosiers || 1992 || Tanzanië || EN |- | ''[[Encephalartos dolomiticus]]'' || Wolkbergbroodboom || Lavranos & D.L.Goode || 1988 || Suid-Afrika || CR |- | ''[[Encephalartos dyerianus]]'' || Lilliebroodboom || Lavranos & D.L.Goode || 1988 || Suid-Afrika || CR |- | ''[[Encephalartos equatorialis]]'' || Kisansabroodboom || P.J.H.Hurter || 1995 || Uganda || CR |- | ''[[Encephalartos eugene-maraisii]]'' || Bergpalm || I.Verd. || 1945 || Suid-Afrika || EN |- | ''[[Encephalartos ferox]]'' || Tongalandbroodboom || G.Bertol. || 1851 || || NT |- | ''[[Encephalartos flavistrobilus]]'' || cf. ''[[Encephalartos schaijesii|E. schaijesii]]'' || I.S.Turner & Sclavo || 2006 || Zimbabwe || NE |- | ''[[Encephalartos friderici-guilielmi]]'' || Withaarbroodboom || Lehm. || 1834 || Suid-Afrika || NT |- | ''[[Encephalartos ghellinckii]]'' || Drakensbergbroodboom || Lem. || 1867 || Suid-Afrika || VU |- | ''[[Encephalartos gratus]]'' || Moelandjebroodboom || Prain || 1916 || || VU |- | ''[[Encephalartos heenanii]]'' || Wollerige broodboom || R.A.Dyer || 1972 || Suid-Afrika || CR |- | ''[[Encephalartos hildebrandtii]]'' || Mombasabroodboom || A.Braun & C.D.Bouché || 1874 || || NT |- | ''[[Encephalartos hirsutus]]'' || Vendabroodboom || P.J.H.Hurter || 1996 || Suid-Afrika || CR |- | ''[[Encephalartos horridus]]'' || Doringbroodboom || (Jacq.) Lehm. || 1834 || Suid-Afrika || EN |- | ''[[Encephalartos humilis]]'' || Dwergbroodboom || I.Verd. || 1951 || Suid-Afrika || VU |- | ''[[Encephalartos inopinus]]'' || Lydenburgbroodboom || R.A.Dyer || 1964 || Suid-Afrika || CR |- | ''[[Encephalartos ituriensis]]'' || Itoeribroodboom || Bamps & Lisowski || 1990 || || NT |- | ''[[Encephalartos kisambo]]'' || Voibroodboom || Faden & Beentje || 1989 || || EN |- | ''[[Encephalartos laevifolius]]'' || Kaapsehoopbroodboom || Stapf & Burtt Davy || 1926 || Suid-Afrika || CR |- | ''[[Encephalartos lanatus]]'' || Olifantsrivierbroodboom || Stapf & Burtt Davy || 1926 || Suid-Afrika || NT |- | ''[[Encephalartos latifrons]]'' || Albaniebroodboom || Lehm. || 1838 || Suid-Afrika || CR |- | ''[[Encephalartos laurentianus]]'' || Kwangobroodboom || De Wild. || 1903 || || NT |- | ''[[Encephalartos lebomboensis]]'' || Lebombobroodboom || I.Verd. || 1949 || || EN |- | ''[[Encephalartos lehmannii]]'' || Karoobroodboom || Lehm. || 1834 || Suid-Afrika || NT |- | ''[[Encephalartos longifolius]]'' || Suurbergbroodboom || (Jacq.) Lehm. || 1834 || Suid-Afrika || NT |- | ''[[Encephalartos mackenziei]]'' || Didingabroodboom || L.E.Newton || 2002 || Soedan || NT |- | ''[[Encephalartos macrostrobilus]]'' || Agoro-Agoebroodboom || Scott Jones & Wynants || 1997 || Uganda || EN |- | ''[[Encephalartos manikensis]]'' || Manikalandbroodboom || (Gilliland) Gilliland || 1939 || || VU |- | ''[[Encephalartos marunguensis]]'' || Maroengoebroodboom || Devred || 1958 || [[Demokratiese Republiek die Kongo]] || VU |- | ''[[Encephalartos middelburgensis]]'' || Middelburgbroodboom || Vorster, Robbertse & S.van der Westh. || 1989 || Suid-Afrika || CR |- | ''[[Encephalartos msinganus]]'' || Msingabroodboom || Vorster || 1996 || Suid-Afrika || CR |- | ''[[Encephalartos munchii]]'' || Zembebroodboom || R.A.Dyer & I.Verd. || 1969 || Mosambiek || CR |- | ''[[Encephalartos natalensis]]'' || Reusebroodboom || R.A.Dyer & I.Verd. || 1951 || Suid-Afrika || NT |- | ''[[Encephalartos ngoyanus]]'' || Ngoyedwergbroodboom || I.Verd. || 1949 || Suid-Afrika || VU |- | ''[[Encephalartos nubimontanus]]'' || Bloubroodboom || P.J.H.Hurter || 1995 || Suid-Afrika || EW |- | ''[[Encephalartos paucidentatus]]'' || Barbertonse broodboom || Stapf & Burtt Davy || 1926 || Suid-Afrika || VU |- | ''[[Encephalartos poggei]]'' || Kanangabroodboom || Asch. || 1878 || || LC |- | ''[[Encephalartos princeps]]'' || Keibroodboom || R.A.Dyer || 1965 || Suid-Afrika || VU |- | ''[[Encephalartos pterogonus]]'' || Tandkeëlbroodboom || R.A.Dyer & I.Verd. || 1969 || Mosambiek || CR |- | ''[[Encephalartos schaijesii]]'' || Kolwezibroodboom || Malaisse, Sclavo & Crosiers || 1993 || Demokratiese Republiek die Kongo || VU |- | ''[[Encephalartos schmitzii]]'' || Schmitz se broodboom || Malaisse || 1969 || || VU |- | ''[[Encephalartos sclavoi]]'' || Sclavo se broodboom || De Luca, D.W.Stev. & A.Moretti || 1989 || Tanzanië || CR |- | ''[[Encephalartos senticosus]]'' || Jozinibroodboom || Vorster || 1996 || Suid-Afrika || VU |- | ''[[Encephalartos septentrionalis]]'' || Nylbroodboom || Schweinf. ex Eichler || 1887 || || NT |- | ''[[Encephalartos tegulaneus]]'' || Keniaanse reusebroodboom || Melville || 1957 || Kenia || |- | ''[[Encephalartos transvenosus]]'' || Modjadjibroodboom || Stapf & Burtt Davy || 1926 || Suid-Afrika || LC |- | ''[[Encephalartos trispinosus]]'' || Boesmansrivier-broodboom || (Hook.f.) R.A.Dyer || 1965 || Suid-Afrika || VU |- | ''[[Encephalartos turneri]]'' || Nampoelabroodboom || Lavranos & D.L.Goode || 1988 || Mosambiek || LC |- | ''[[Encephalartos umbeluziensis]]'' || Umbeluzibroodboom || R.A.Dyer || 1951 || Mosambiek || EN |- | ''[[Encephalartos villosus]]'' || Stamlose broodboom || Lem. || 1868 || Suid-Afrika || LC |- | ''[[Encephalartos whitelockii]]'' || Mpangabroodboom || P.J.H.Hurter || 1995 || Uganda || CR |- | ''[[Encephalartos woodii]]'' || Woodbroodboom || Sander || 1908 || Suid-Afrika || EW |} ==Galery== <gallery mode="packed" heights="140px"> Encephalartos woodii - bark- Kirstenbosch botanical garden - 1.jpg|Bastekstuur van die [[Encephalartos woodii|Woodbroodboom]] Encephalartos ferox-4-bsi-yercaud-salem-India.jpg|Sade van 'n [[Encephalartos ferox|Tongalandbroodboom]] Encephalartos ferox-female-cone-BSI-yercaud-salem-India.JPG|Vroulike keël van 'n Tongalandbroodboom Encephalartos villosus seed.jpg|Sade in vroulike keël, [[Encephalartos villosus|stamlose broodboom]] Encephalartos villosus06.jpg|Manlike keël van 'n stamlose broodboom </gallery> == Notas == {{verwysings|group=nota}} == Sien ook == * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] * [[Mondi-broodboomreservaat]] {{Commonskat|Encephalartos}} {{wikispecies|Encephalartos}} == Bronnelys == * Algemene gids tot BOME. Keith, Paul & Meg Coates Palgrave. 2000. {{ISBN|1-86872-527-8}} == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Bome van Afrika]] [[Kategorie:Broodbome| ]] jbj3q8hxchq8y4cscc2q21iiv8qw05n 2967989 2967988 2026-09-17T10:10:49Z Oesjaar 7467 /* Spesies */ orde! 2967989 wikitext text/x-wiki {{Gekursiveerde titel}} {{Taksoboks | name = Broodbome<br><small>''Encephalartos''</small> | image = Encephalartos lebomboensis - Lebombo cycad - desc-fruiting stalk.jpg | image_width = 300px | image_caption = Vroulike ''Encephalartos lebomboensis'' | regnum = [[Plantae]] | divisio = [[Cycadophyta]] | classis = [[Cycadopsida]] | ordo = [[Cycadales]] | familia = [[Zamiaceae]] | genus = '''''Encephalartos''''' | genus_authority = [[Johann Georg Christian Lehmann|Lehm.]] | subdivision_ranks = Spesies | subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks.]]</center> | range_map = Encephalartos_distribution.png | range_map_width = 320px | range_map_caption = Geografiese verspreiding van die genus ''Encephalartos'' }} '''''Encephalartos''''', die '''broodbome''', is 'n [[genus]] van diësiese (d.w.s. aparte manlike en vroulike individue) [[naaksadiges]] in die broodpalm[[familie (biologie)|familie]] ''[[Zamiaceae]]''. Die genus is endemies aan tropiese, subtropiese en suidelike Afrika, maar is afwesig in [[Madagaskar]]. Benewens die monotipiese genus ''[[Stangeria]]'' wat voor [[filogenie|filogenetiese]] ontledings by Stangeriaceae gereken is, is dit die enigste ander genus van [[sikadeë]] wat inheems aan [[Suid-Afrika]] is.<ref group = nota>Aan die ooskus van Afrika word ook die genus ''[[Cycas]]'' aangetref, daar verteenwoordig deur ''[[Cycas thouarsii]]''.</ref> Die genus bestaan uit altesaam 68 [[spesies]] waarvan 37 inheems aan Suid-Afrika is.<ref name="bos1"/> Sowat 22 van die Suider-Afrikaanse spesies kan [[boom]]grootte bereik,<ref name="vwyk&vwyk2">{{cite book |last1=Van Wyk |first1=Braam |last2=Van Wyk |first2=Piet |title=Veldgids tot Bome van Suider-Afrika |date=2013 |publisher=Penguin Random House |location=Suid-Afrika |isbn=1-77584-106-5 |page=33 |edition=2de}}</ref> waarvan die grootste spesies 10 tot 13 meter hoog kan word.<ref group = nota>Die wêreld se grootste sikadee, ''[[Lepidozamia hopei]]'', is endemies aan [[Queensland]], Australië. Dit kan meer as 17 meter hoog word, met 'n stamomtrek van 1,5 meter.</ref> Die genusnaam is afgelei van die [[Grieks]]e woorde ''en'' (binne), ''kephalē'' (kop), en ''artos'' (brood), wat verwys na die gebruik van die boonste stammurg (medulla) vir voedsel. Alle dele van die plante is potensieël [[giftigheid|giftig]] of selfs dodelik, maar die [[toksies|toksiene]] kan deur sekere prosesse verwyder word. Al die spesies word bedreig, en sommige word kritiek bedreig weens hul eksploitasie deur plant- en [[Tradisionele Afrika-medisyne|muti]]-versamelaars.<ref name=tsmp>{{cite book |last1=Schmidt |first1=Ernst |last2=Lötter |first2=Mervyn |last3=McCleland |first3=Warren |title=Trees and shrubs of Mpumalanga and Kruger National Park |date=2002 |publisher=Jacana |location=Johannesburg |isbn=9781919777306 |page=46}}</ref> Die hele genus word onder [[CITES]] Bylaag I gelys wat internasionale handel in eksemplare van hierdie spesies verbied, behalwe vir sekere nie-kommersiële motiewe, waaronder wetenskaplike navorsing. == Beskrywing == Die spesies is oorwegend stadiggroeiend en langlewend, en etlike ontwikkel stewige bogrondse stamme. In ''[[Encephalartos cycadifolius|E. cycadifolius]]'' groei die hoofstamme byvoorbeeld tot 3&nbsp;meter hoog, en etlike stamme kan verenig wees op die basis waaruit 'n voormalige hoofstam eens gegroei het. By ''[[Encephalartos longifolius|E. longifolius]]'' is 10 stamme al opgemerk wat uit een basis groei.<ref name="bos1">{{cite web |last1=Bösenberg |first1=De Wet |title=''Encephalartos longifolius'' (Jacq.) Lehm. |url=https://pza.sanbi.org/encephalartos-longifolius |website=SANBI |publisher=Kirstenbosch Research Centre |access-date=18 Julie 2023 |date=Junie 2006 }}{{Dooie skakel|date=Augustus 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ''E. laurentianus'', ''E. woodii'' en ''E. transvenosus'' is die grootste spesies in die genus. ===Blare=== Soos ander sikadeë dra hierdie plante 'n terminale of spiraalstygende roset van lang maar stewige, immergroen, geveerde blare aan die meestal onvertakte stam. Die rigiede blaartjies het stekelrige of ingekeepte rande. Die blaartjies het elk 'n aantal parallelle are, en 'n sentrale aar ontbreek.<ref =tre1>{{cite web |url=https://treesa.org/encephalartos-natalensis/ |title=''Encephalartos natalensis'' |publisher=TreeSA |access-date=6 Julie 2019}}</ref> ===Keëls=== Die langwerpige manlike of meer geronde vroulike keëls (strenggesproke strobili) word aan die toppunt van die stam voortgebring. Manlike keëls is langwerpig, en drie of vier kan op 'n slag aan die toppunt van die stam verskyn. Vroulike keëls word óf alleen, óf tot drie op 'n slag gedra, en kan tot 27&nbsp;kg weeg. By sommige spesies gee die manlike keëls met ryp stuifmeel 'n walglike reuk af. Wanneer die stuifmeel gestort is en die manlike keëls ontbind, kan 'n sterk [[asynsuur]]geur ook bemerk word.<ref name = Smith>{{cite book | last = Smith | first = Christo Albertyn | title = Common Names of South African Plants | publisher = The Government Printer | series = Botanical Survey Memoir | volume = 35 | location = Pretoria | year = 1966 | pages = 179, 264 }}</ref> [[Bestuiwing]] geskied deur wind benewens spesie-spesifieke kewers.<ref name="bos1"/> Die asoksiglikosied-verbindings in manlike sowel as vroulike voortplantingsweefsel speel moontlik 'n rol in die voortplantingsbiologie van hierdie en ander sikadeë.<ref name="nai1"/> ===Sade=== Soos by sikadeë in die algemeen het die sade nie 'n dormante fase nie, en verloor hul lewenskragtigheid sodra hulle uitdroog. Die sade is matig tot besonder giftig. Die helderkleurige sarkostesta wat die embrio omhul lok egter voëls en soogdiere aan. By ander sikadeegenera is vasgestel dat diere die sarkotesta verteer waarna die giftige pit vomeer word.<ref name="hal1">{{cite journal |last1=Hall |first1=J. A. |last2=Walter |first2=G. H. |title=Relative Seed and Fruit Toxicity of the Australian Cycads Macrozamia miquelii and Cycas ophiolitica: Further Evidence for a Megafaunal Seed Dispersal Syndrome in Cycads, and Its Possible Antiquity |journal=Journal of Chemical Ecology |date=Augustus 2014 |volume=40 |issue=8 |pages=860–868 |doi=10.1007/s10886-014-0490-5 |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/25172315/ |access-date=18 Julie 2023}}</ref> Makrozamien en sikasien is twee besonder toksiese asoksiglikosiede wat in onder meer die saadpitte van ''Encephalartos'' waargeneem is.<ref name="nai1">{{cite web |last1=Nair |first1=James Jerald |title=Toxic compounds in cycads (verhandeling) |url=https://researchspace.ukzn.ac.za/xmlui/handle/10413/5402 |website=ResearchSpace |publisher=Universiteit van KwaZulu-Natal |access-date=18 Julie 2023 |date=1990 |archive-date=18 Julie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230718210943/https://researchspace.ukzn.ac.za/xmlui/handle/10413/5402 |url-status=dead }}</ref> Daar is berig dat die buitenste vlesige laag en/of die makrogametofiet van ''E. cycadifolius'', ''E. eugene-maraisii'', ''E. ferox'', ''E. horridus'', ''E. lehmannii'', ''E. longifolius'' en ''E. villosus'' almal óf akuut toksies was wanneer dit aan hase toegedien is, óf vermoedelik 'n toksiese uitwerking op mense sal hê.<ref>Steyn et al. (1948)</ref><ref name="nai1"/> Rotte wat dele van die vroulike keëls van ''E. umbeluziensis'', ''E. villosus'', ''E. lebomboensis'' en ''E. laevifolius'' gevoer is, het gewasse ontwikkel, en soortgelyke effekte is by ''E. lanatus'' opgemerk.<ref>Tustin (1974)</ref><ref name="nai1"/> In 1912 is twee Mpondo-seuns by [[Tabankulu]] dood nadat hulle die pitte van ''E. frederici-guilielmi'' geëet het.<ref>Juritz, 1914, aangehaal deur Dyer, 1965</ref><ref name="nai1"/> ===Wortels=== Kolonies van die [[sianobakterie]] ''[[Nostoc]] punctiforme'' kom in skynbare simbiose binne die wortelweefsel voor,<ref name = Smith/> terwyl wortelknoppies op grondvlak geproduseer word wat 'n [[mikoriza]]le swam huisves met onduidelike funksie,<ref name = Smith/> maar wat vermoedelik die opvang van stikstof uit die lug vergemaklik.<ref name=Palgrave>{{cite book | last = Palgrave | first = K.C. | title = Trees of Southern Africa | publisher = Struik | location = Kaapstad | year = 1984 | page = 43 | isbn = 0-86977-081-0}}</ref> ==Voedselwaarde== ===Menslike verbruik=== By etlike spesies is daar in die murg onder kroon van die stam 'n ruim hoeveelheid hoë gehalte stysel. Dit is voorheen deur inheemse mense as kos uitgesny. [[Carl Peter Thunberg|Thunberg]] het omstreeks 1772 aangeteken dat die [[khoikhoi]] die stam se murg by die kroon verwyder en dit dan vir ongeveer twee maande, toegedraai het in dierevel,<ref name = Palgrave/> begrawe het, waarna dit uitgehaal is om tot brood geknie te word,<ref name = Smith/> vanwaar die volksname "broodboom" en "broodpalm". Die ondergrondse berging van die murg het blykbaar die [[fermentering|fermentasie]] en versagting daarvan vergemaklik,<ref name = Smith/> waarna die deeg liggies oor 'n koolvuur gerooster is.<ref name=db>{{cite news|last=Van Bart |first=Martiens |title=Kirstenbosch kweek nou ook broodbome vir die publiek |url= http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1987/05/16/3/13.html |access-date=21 January 2013 |newspaper=Die Burger |date=16 May 1987 |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20130729225440/http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1987/05/16/3/13.html |archive-date=29 July 2013 }}</ref> In 1779 het [[William Paterson|Paterson]] eweneens gevind dat die murg van 'n "groot palm" naby [[King William's Town]] deur swart mense en [[khoikhoi]] as brood gebruik is. Die murg is verwyder en gelaat om suurderig te word, voordat dit tot brood geknie is.<ref name = Smith/><ref name = Paterson>{{Citation | last = Paterson | first = William | author-link = William Paterson | title = A Narrative of four Journeys into the Country of the Hottentots and Caffraria, in 1777-79 | year = 1789 }}</ref> Weens hul onvoorspelbaar giftige eienskappe word die saadvlees nie vir menslike verbruik aanbeveel nie.<ref name = Palgrave/> ===Dierevoedsel=== Die groot sade bestaan uit die gewoonlik giftige pit wat deur 'n eetbare vlesige laag, die sogenaamde sarkotesta, bedek is.<ref name=Palgrave/> Vroulike keëls word gevolglik deur [[bobbejaan|bobbejane]] oopgebreek, aangesien hulle die vlees om die sade geniet.<ref name = Smith/> [[Blouaap|Blouape]], [[dassie]]s, [[knaagdier]]e en [[voël]]s soos [[Neushoringvoëls|neushorings]] vreet ook die sade. ===Insekte=== Die vroeë larweinstars van sommige aposematiese, dagvlieënde [[Geometridae|landmetermotte]] voed spesifiek op sikadeë, en genus ''Encephalartos'' is een van hul voedselplante.<ref name=don>{{cite journal |last1=Donaldson |first1=J. S. |last2=Basenberg |first2=J. D. |title=Life history and host range of the leopard magpie moth, Zerenopsis leopardina Felder (Lepidoptera: Geometridae) |journal=African Entomology |date=1995 |volume=3 |issue=2 |pages=103–110 |url=http://reference.sabinet.co.za/document/AJA10213589_82 |access-date=22 September 2015}}</ref> Dit sluit in ''[[Zerenopsis lepida]]'' (meeste ''Encephalartos''-spesies, ander sikadeë, ens.), ''[[Callioratus millari]]'' (gekweekte ''[[Encephalartos villosus|E. villosus]]''), ''[[Callioratus abraxas|C. abraxas]]'' (broodbome onder blaredak), ''[[Veniliodes pantheraria]]'' (''E. villosus''), ''[[Veniliodes inflammata|V. inflammata]]'' (''E. villosus''), ''[[Veniliodes]]'' (''[[Encephalartos ngoyanus|E. ngoyanus]]'', gekweekte ''E. villosus'' en ''[[Stangeria]]'') en ''[[Ascotis reciprocaria]]'' (''[[Encephalartos natalensis|E. natalensis]]'').<ref name=cooper>{{cite book |last1=Cooper|first1=Michael Robert |last2=Goode|first2=Douglas |title=The cycads and cycad moths of Kwazulu-Natal |date=2004 |publisher=Peroniceras Press |location=New Germany [South Africa] |isbn=062031978X |pages=76–93 }}</ref> In verbouing val verskeie [[dopluis]]-insekte die blare van die genus aan. Dit sluit die [[Aulacaspis yasumatsui|sikadee aulacaspis-dopluis]], [[Furchadaspis zamiae|zamiadopluis]] en [[Hemiberlesia lataniae|lataniadopluis]] in.<ref name=mil>{{cite book |last1=Miller |first1=Douglass R. |last2=Davidson |first2=John A. |title=Armored scale insect pests of trees and shrubs: (Hemiptera: Diaspididae)|url=https://archive.org/details/armoredscaleinse0000mill |date=2005 |publisher=Cornell university press |location=Ithaca (N.Y.) |isbn=0801442796 |page=[https://archive.org/details/armoredscaleinse0000mill/page/425 425]}}</ref> ==Taksonomie== Die genus is deur die Duitse botanis [[Johann Georg Christian Lehmann|Lehmann]] in 1834 beskryf. Alle [[sikadeë]] buiten ''[[Cycas]]'' is tot op daardie punt as lede van die genus ''[[Zamia]]'' beskou, en sommige botaniste sou dit as sodanig aanvaar tot baie jare nadat Lehmann ''Encephalartos'' as 'n aparte genus onderskei het. Lehmann se konsep was aanvanklik breër as die hedendaagse, en het die Australiese taksa wat tans as ''[[Macrozamia]]'' en ''[[Lepidozamia]]'' bekend staan, ingesluit.<ref name=Plantzafrica>{{cite web |title=''Encephalartos woodii'' Sander |url=http://www.plantzafrica.com/plantefg/encephwoodii.htm |date=Mei 2002 |author=Alice Notten |publisher=Kirstenbosch National Botanical Garden and South African National Biodiversity Institute |access-date=16 November 2006 |archive-date=16 Oktober 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061016180523/http://www.plantzafrica.com/plantefg/encephwoodii.htm |url-status=dead }}</ref> Die redelik groot getal spesies word aan 'n ewolusionêre ontploffing toegeskryf wat sowat 12 miljoen jaar gelede begin het, en sedertdien weer ten einde geloop het. Hierdie sprong in diversifikasie is moontlik deur afkoeling van die aarde ontketen, wat weer sterker seisoenskommelinge ten gevolg gehad het.<ref name="san1">{{cite news |last1=Sanders |first1=Robert |title=Cycads are not “living fossils” from Dinosaur Age |url=https://news.berkeley.edu/2011/10/21/cycads-are-not-living-fossils-from-dinosaur-age/ |access-date=18 July 2023 |work=Research, Science and Environment |agency=Berkeley News |publisher=news.berkeley.edu |date=21 October 2011}}</ref> Dié verskynsel blyk tot die sikadeë beperk te wees. == Spesies == {| class="wikitable" |- ! Taksonomie !! Plaaslike naam !! Outeur(s) !! Gepubliseer !! Endemies !! Bewaringstatus |- | ''[[Encephalartos aemulans]]'' || Ngotshebroodboom || Vorster || 1990 || Suid-Afrika || CR |- | ''[[Encephalartos afer]]'' || Bosjesmansbrood || (Thunb.) Lehm. || 1834 || Suid-Afrika || NT |- | ''[[Encephalartos altensteinii]]'' || Oos-Kaapse reusebroodboom || Lehm. || 1834 || Suid-Afrika || VU |- | ''[[Encephalartos arenarius]]'' || Duinbroodboom || [[Robert Allen Dyer|R.A.Dyer]] || 1955 || Suid-Afrika || EN |- | ''[[Encephalartos barteri]]'' || Wes-Afrikaanse broodboom || Carruth. ex Miq. || 1868 || || VU |- | ''[[Encephalartos brevifoliolatus]]'' || Platorandbroodboom || Vorster || 1996 || || EX |- | ''[[Encephalartos bubalinus]]'' || Natronbroodboom || Melville || 1957 || || NT |- | ''[[Encephalartos cerinus]]'' || Wasagtige broodboom || Lavranos & D.L.Goode || 1989 || Suid-Afrika || CR |- | ''[[Encephalartos chimanimaniensis]]'' || Chimanimanibroodboom || R.A.Dyer & [[Inez Clare Verdoorn|I.Verd.]] || 1969 || || EN |- | ''[[Encephalartos concinnus]]'' || Roendebroodboom || R.A.Dyer & I.Verd. || 1969 || Zimbabwe || EN |- | ''[[Encephalartos cupidus]]'' || Blyderivierbroodboom || R.A.Dyer || 1971 || Suid-Afrika || CR |- | ''[[Encephalartos cycadifolius]]'' || Bedfordbroodboom || (Jacq.) Lehm. || 1834 || Suid-Afrika || LC |- | ''[[Encephalartos delucanus]]'' || || Malaisse, Sclavo & Crosiers || 1992 || Tanzanië || EN |- | ''[[Encephalartos dolomiticus]]'' || Wolkbergbroodboom || Lavranos & D.L.Goode || 1988 || Suid-Afrika || CR |- | ''[[Encephalartos dyerianus]]'' || Lilliebroodboom || Lavranos & D.L.Goode || 1988 || Suid-Afrika || CR |- | ''[[Encephalartos equatorialis]]'' || Kisansabroodboom || P.J.H.Hurter || 1995 || Uganda || CR |- | ''[[Encephalartos eugene-maraisii]]'' || Bergpalm || I.Verd. || 1945 || Suid-Afrika || EN |- | ''[[Encephalartos ferox]]'' || Tongalandbroodboom || G.Bertol. || 1851 || || NT |- | ''[[Encephalartos flavistrobilus]]'' || cf. ''[[Encephalartos schaijesii|E. schaijesii]]'' || I.S.Turner & Sclavo || 2006 || Zimbabwe || NE |- | ''[[Encephalartos friderici-guilielmi]]'' || Withaarbroodboom || Lehm. || 1834 || Suid-Afrika || NT |- | ''[[Encephalartos ghellinckii]]'' || Drakensbergbroodboom || Lem. || 1867 || Suid-Afrika || VU |- | ''[[Encephalartos gratus]]'' || Moelandjebroodboom || Prain || 1916 || || VU |- | ''[[Encephalartos heenanii]]'' || Wollerige broodboom || R.A.Dyer || 1972 || Suid-Afrika || CR |- | ''[[Encephalartos hildebrandtii]]'' || Mombasabroodboom || A.Braun & C.D.Bouché || 1874 || || NT |- | ''[[Encephalartos hirsutus]]'' || Vendabroodboom || P.J.H.Hurter || 1996 || Suid-Afrika || CR |- | ''[[Encephalartos horridus]]'' || Doringbroodboom || (Jacq.) Lehm. || 1834 || Suid-Afrika || EN |- | ''[[Encephalartos humilis]]'' || Dwergbroodboom || I.Verd. || 1951 || Suid-Afrika || VU |- | ''[[Encephalartos inopinus]]'' || Lydenburgbroodboom || R.A.Dyer || 1964 || Suid-Afrika || CR |- | ''[[Encephalartos ituriensis]]'' || Itoeribroodboom || Bamps & Lisowski || 1990 || || NT |- | ''[[Encephalartos kisambo]]'' || Voibroodboom || Faden & Beentje || 1989 || || EN |- | ''[[Encephalartos laevifolius]]'' || Kaapsehoopbroodboom || Stapf & Burtt Davy || 1926 || Suid-Afrika || CR |- | ''[[Encephalartos lanatus]]'' || Olifantsrivierbroodboom || Stapf & Burtt Davy || 1926 || Suid-Afrika || NT |- | ''[[Encephalartos latifrons]]'' || Albaniebroodboom || Lehm. || 1838 || Suid-Afrika || CR |- | ''[[Encephalartos laurentianus]]'' || Kwangobroodboom || De Wild. || 1903 || || NT |- | ''[[Encephalartos lebomboensis]]'' || Lebombobroodboom || I.Verd. || 1949 || || EN |- | ''[[Encephalartos lehmannii]]'' || Karoobroodboom || Lehm. || 1834 || Suid-Afrika || NT |- | ''[[Encephalartos longifolius]]'' || Suurbergbroodboom || (Jacq.) Lehm. || 1834 || Suid-Afrika || NT |- | ''[[Encephalartos mackenziei]]'' || Didingabroodboom || L.E.Newton || 2002 || Soedan || NT |- | ''[[Encephalartos macrostrobilus]]'' || Agoro-Agoebroodboom || Scott Jones & Wynants || 1997 || Uganda || EN |- | ''[[Encephalartos manikensis]]'' || Manikalandbroodboom || (Gilliland) Gilliland || 1939 || || VU |- | ''[[Encephalartos marunguensis]]'' || Maroengoebroodboom || Devred || 1958 || [[Demokratiese Republiek die Kongo]] || VU |- | ''[[Encephalartos middelburgensis]]'' || Middelburgbroodboom || Vorster, Robbertse & S.van der Westh. || 1989 || Suid-Afrika || CR |- | ''[[Encephalartos msinganus]]'' || Msingabroodboom || Vorster || 1996 || Suid-Afrika || CR |- | ''[[Encephalartos munchii]]'' || Zembebroodboom || R.A.Dyer & I.Verd. || 1969 || Mosambiek || CR |- | ''[[Encephalartos natalensis]]'' || Reusebroodboom || R.A.Dyer & I.Verd. || 1951 || Suid-Afrika || NT |- | ''[[Encephalartos ngoyanus]]'' || Ngoyedwergbroodboom || I.Verd. || 1949 || Suid-Afrika || VU |- | ''[[Encephalartos nubimontanus]]'' || Bloubroodboom || P.J.H.Hurter || 1995 || Suid-Afrika || EW |- | ''[[Encephalartos paucidentatus]]'' || Barbertonse broodboom || Stapf & Burtt Davy || 1926 || Suid-Afrika || VU |- | ''[[Encephalartos poggei]]'' || Kanangabroodboom || Asch. || 1878 || || LC |- | ''[[Encephalartos princeps]]'' || Keibroodboom || R.A.Dyer || 1965 || Suid-Afrika || VU |- | ''[[Encephalartos pterogonus]]'' || Tandkeëlbroodboom || R.A.Dyer & I.Verd. || 1969 || Mosambiek || CR |- | ''[[Encephalartos schaijesii]]'' || Kolwezibroodboom || Malaisse, Sclavo & Crosiers || 1993 || Demokratiese Republiek die Kongo || VU |- | ''[[Encephalartos schmitzii]]'' || Schmitz se broodboom || Malaisse || 1969 || || VU |- | ''[[Encephalartos sclavoi]]'' || Sclavo se broodboom || De Luca, D.W.Stev. & A.Moretti || 1989 || Tanzanië || CR |- | ''[[Encephalartos senticosus]]'' || Jozinibroodboom || Vorster || 1996 || Suid-Afrika || VU |- | ''[[Encephalartos septentrionalis]]'' || Nylbroodboom || Schweinf. ex Eichler || 1887 || || NT |- | ''[[Encephalartos tegulaneus]]'' || Keniaanse reusebroodboom || Melville || 1957 || Kenia || |- | ''[[Encephalartos transvenosus]]'' || Modjadjibroodboom || Stapf & Burtt Davy || 1926 || Suid-Afrika || LC |- | ''[[Encephalartos trispinosus]]'' || Boesmansrivier-broodboom || (Hook.f.) R.A.Dyer || 1965 || Suid-Afrika || VU |- | ''[[Encephalartos turneri]]'' || Nampoelabroodboom || Lavranos & D.L.Goode || 1988 || Mosambiek || LC |- | ''[[Encephalartos umbeluziensis]]'' || Umbeluzibroodboom || R.A.Dyer || 1951 || Mosambiek || EN |- | ''[[Encephalartos villosus]]'' || Stamlose broodboom || Lem. || 1868 || Suid-Afrika || LC |- | ''[[Encephalartos whitelockii]]'' || Mpangabroodboom || P.J.H.Hurter || 1995 || Uganda || CR |- | ''[[Encephalartos woodii]]'' || Woodbroodboom || Sander || 1908 || Suid-Afrika || EW |} ==Galery== <gallery mode="packed" heights="140px"> Encephalartos woodii - bark- Kirstenbosch botanical garden - 1.jpg|Bastekstuur van die [[Encephalartos woodii|Woodbroodboom]] Encephalartos ferox-4-bsi-yercaud-salem-India.jpg|Sade van 'n [[Encephalartos ferox|Tongalandbroodboom]] Encephalartos ferox-female-cone-BSI-yercaud-salem-India.JPG|Vroulike keël van 'n Tongalandbroodboom Encephalartos villosus seed.jpg|Sade in vroulike keël, [[Encephalartos villosus|stamlose broodboom]] Encephalartos villosus06.jpg|Manlike keël van 'n stamlose broodboom </gallery> == Notas == {{verwysings|group=nota}} == Sien ook == * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] * [[Mondi-broodboomreservaat]] {{Commonskat|Encephalartos}} {{wikispecies|Encephalartos}} == Bronnelys == * Algemene gids tot BOME. Keith, Paul & Meg Coates Palgrave. 2000. {{ISBN|1-86872-527-8}} == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Bome van Afrika]] [[Kategorie:Broodbome| ]] 3axx03dcy5syj98ncbryfh84fsm3ux6 0 68604 2967769 2220413 2026-09-16T18:42:57Z ~2026-49958-33 214602 2967769 wikitext text/x-wiki '''''Mehman''''' is a Pakistani television series written by [[Zafar Mairaj]], and directed and produced by [[Zeba Bakhtiar]]. The series stars [[Ayub Khoso]], [[Sami Khan]], [[Ayesha Uqbah Malik|Aisha Khan]] and [[Maira Khan]]. It aired on [[ARY Digital]] in 2008. == Cast == * [[Ayub Khoso]] as Jahandad Khan * [[Sami Khan]] as Gulraiz Khan * [[Ayesha Uqbah Malik|Aisha Khan]] as Nargis<ref name="images0;">{{cite web|url=http://www.dawn.com/weekly/images/archive/080817/images8.htm |title=SPOT LIGHT: ‘I Thought Nobody Gives You A Second Chance’ |author=Fouzia Mapara |date=17 August 2008 |archive-date=25 July 2010 |work=Dawn Images |archive-url=https://web.archive.org/web/20100725195712/http://www.dawn.com/weekly/images/archive/080817/images8.htm}}</ref> * [[Maira Khan]] as Shireen<ref name="dawn">{{cite web|url=https://www.dawn.com/news/1801830 |title=Starbuzz: ‘I’d Call Myself More Of An Adventurer Than An Actor’ |author=Faisal Quraishi |date=December 31, 2023}}</ref> * [[Hina Dilpazir Khan]] as Varindani * Shameem Kazi as Zubeida<ref name="ptv">{{cite web|url=http://www.pakistanitvdrama.com/2009/05/drama-serial-mehman-on-vidpk/ |title=Drama Serial Mehman on Ary Tv |archive-date=18 May 2011 |work=pakistanitvdrama.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20110518110220/http://www.pakistanitvdrama.com/2009/05/drama-serial-mehman-on-vidpk/}}</ref> * Kinza as Rukhsana<ref name="ptv"/> == Production == Aisha Khan was selected to portray the pivotal character, and was convinced for a three-episodes appearance by the director and producer Zeba Bakhtiar due to the [[Pashtun]] background of Khan.<ref name="images0;"/> ''Mehman'' was shot in Malaysia.<ref name="dawn"/> == Reception == In a review published in the ''[[DAWN Images]]'', the reviewer Fouzia Mapara panned the series and panning Maira Khan's hysterical histrionics, Hina Dilpazir's accent, and further found that the series comes across as unintentionally funny.<ref>{{cite web|url=http://dawn.com/weekly/images/images10.htm |title=PRIME TIME: Gift of the Gab |date=20 July 2008 |work=DAWN Images |archive-url=https://web.archive.org/web/20080721041259/http://dawn.com/weekly/images/images10.htm |archive-date=21 July 2008 |author=Fouzia Mapara}}</ref> == References == {{Reflist}} hweezdga1e7cnwzlj5dgvrjkre35zeb 2967771 2967769 2026-09-16T18:45:58Z SpesBona 2720 Wysiging deur [[Special:Contributions/~2026-49958-33|~2026-49958-33]] teruggerol na laaste weergawe deur [[User:KabouterBot|KabouterBot]] 2220413 wikitext text/x-wiki : ''Hierdie artikel handel oor die taal. Vir die etniese groep, sien [[Beloetsje]].'' {{Inligtingskas Taal |naam=Beloetsji |inheemsenaam=بلۏچی Balòci |familiekleur=Indo-Europees |state={{vlagland|Afghanistan}}<br />{{vlagland|Pakistan}}<br />{{vlagland|Iran}}<br />{{vlagland|Turkmenistan}}<br />{{vlagland|Verenigde Arabiese Emirate}}<br />{{vlagland|Oman}} |streek=[[Wes-Asië]] |sprekers=5 miljoen<ref>{{cite web |url=http://www.ethnologue.com/language/bgp |title=Ethnologue: Languages of the World, Seventeenth edition, Balochi |publisher=Ethnologue |access-date=5 Oktober 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200419133824/https://www.ethnologue.com/language/bgp |archive-date=19 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |rang= |skrif=[[Arabiese alfabet]] |fam1=[[Indo-Europese tale|Indo-Europees]] |fam2=[[Indo-Irannese tale|Indo-Irannees]] |fam3=[[Irannese tale|Irannees]] |fam4=[[Wes-Irannese tale|Wes-Irannees]] |nasie={{vlagland|Iran}} * Sistan en Beloetsjistan {{vlagland|Pakistan}} * [[Lêer:Flag of Balochistan.svg|23px]] Beloetsjistan |agentskap=Beloetsji Akademie |iso1=|iso2=bal|iso3=bal |kaart=[[Lêer:Idioma baluchi.png|250px|Verspreiding van Beloetsji]] }} [[Lêer:Balòci.png|duimnael|links|Die woord "Beloetsji" in Arabiese skrif]] [[Lêer:Ethnien in Pakistan 1980.svg|duimnael|links|Verspreiding van etniese groepe in Pakistan volgens die [[Central Intelligence Agency|CIA]] in 1980]] '''Beloetsji''' (بلوچی baločî Balóćí) is 'n [[Irannese tale|Irannese taal]] wat deur sowat 5 miljoen mense in [[Afghanistan]], [[Pakistan]], [[Iran]], [[Turkmenistan]], die [[Verenigde Arabiese Emirate]] en [[Oman]] gepraat word. Dit is 'n erkende minderheidstaal in [[Iran]] en [[Pakistan]] in die streek Beloetsjistan. Daarbenewens dien Beloetsji as ampstaal van die Iranse provinsie Sistan en Beloetsjistan en van die Pakistanse provinsie Beloetsjistan. Beloetsji word met die [[Arabiese alfabet]] geskryf. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn|Balochi language}} {{Taalsaadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Irannese tale]] [[Kategorie:Tale van Afghanistan]] [[Kategorie:Tale van Iran]] [[Kategorie:Tale van Oman]] [[Kategorie:Tale van Pakistan]] [[Kategorie:Tale van Turkmenistan]] [[Kategorie:Tale van die Verenigde Arabiese Emirate]] n1oalxhi7rfo70jv800dydrjoifhxas 0 73476 2967987 2907975 2026-09-17T10:08:03Z Morne 672 2967987 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Akteur | Naam = Limpie Basson | Beeld = | Beeldbeskrywing = | Beeldonderskrif = | Geboortenaam = | Alias = | Geboortedatum = 1930 | Geboorteplek = | Nasionaliteit = Suid-Afrika | Sterftedatum = [[9 November]] [[2008]] (op 78) | Sterfteplek = [[Stellenbosch]] | Beroep = Akteur, regisseur, ontwerper | Aktiewe jare = | Noemenswaardige rolprente = ''[[Fiela se Kind (rolprent)|Fiela se kind]]'', ''[[Tant Ralie se Losieshuis]]'', ''[[Die Spaanse Vlieg]]'' | Webwerf = | imdb = 0060359 | Toekennings = Artes (''Fiela se kind'') }} '''Limpie Basson''' (1930–2008) was ’n [[Suid-Afrika]]anse [[akteur]], regisseur en radiopersoonlikheid. Hy onder meer vir die eertydse Nasionale Toneelorganisasie (NTO) en daarna vir [[Kruik]] en [[Truk]] toneelgespeel. Hy was bekend vir rolprente soos ''[[Fiela se Kind (rolprent)|Fiela se Kind]]'', waarvoor hy ’n Artes-toekenning ontvang het, ''[[Tant Ralie se losieshuis]]'' en ''[[Die Spaanse Vlieg]]'', asook TV-reekse soos ''Arende'' en ''[[Verspeelde Lente]]''. Hy was ook ’n knap pianis.<ref name="HAT Taal-en-feitegids">HAT Taal-en-feitegids, Pearson, Desember 2013, {{ISBN|978-1-77578-243-8}}</ref> == Loopbaan == Basson het aan die [[Universiteit Stellenbosch]] (US) studeer en was in 1949 deel van die US se eerste dramagroep. Hy het in die laat 1950's in [[Brittanje]] skoolgehou en is in die 1960's ná sy terugkeer aangestel as ’n akteur van die Transvaalse Raad vir Uitvoerende Kunste ([[Truk]]). Hy is daarna [[Kaapstad]] toe, waar hy in 1971 ’n groep professionele akteurs afgerig het wat in die destydse Departement van Kleurlingsake se diens was. Hulle het by "gekleurde" skole opgetree.<ref>[http://esat.sun.ac.za/index.php/Limpie_Basson Limpie Basson.] URL besoek op 22 Februarie 2013.</ref> Hy het ook vir [[Kruik]] gewerk, asook vir die [[Maynardville-opelugteater]] en die "alternatiewe" teater [[Die Ruimte]]. Vir laasgenoemde teater was hy die regisseur van verskeie toneelstukke. Basson was ook jare lank omroeper by [[Radio Goeie Hoop]]. As ’n rolprent- en TV-akteur het hy in later jare bekend geword vir produksies en reekse soos ''Fiela se Kind'' (waarvoor hy ’n Artes gewen het), ''Arende, Verspeelde lente'', ''Tant Ralie se losieshuis'', ''Die Spaanse Vlieg'' en ''Manakwalanners''. Basson het twee weke voor sy dood ’n heupvervangingsoperasie ondergaan en was verswak. Hy is weens orgaanversaking dood.<ref>[http://www.beeld.com/Suid-Afrika/Nuus/Geliefde-akteur-Limpie-Basson-sterf-20100617 Geliefde akteur Limpie Basson sterf, Beeld, 10 November 2008.]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} URL besoek op 22 Februarie 2013.</ref> == Filmografie == As akteur: * ''Cape Rebel'' (TV-reeks), 1989 as Uncle Peet * [[Fiela se kind (rolprent)|Fiela se kind]], 1988 as Kaliel September * ''Hostage'', 1987 as Zenrin Kushu * [[Verspeelde lente]], 1983 as Sagrys le Roux * [[Die Spaanse Vlieg]], 1978 * [[Tant Ralie se Losieshuis]], 1974 * ''Curse of the Dead'', 1974 * [[Die Spook van Donkergat]], 1973 == Verwysings == {{Verwysings}} {{DEFAULTSORT:Basson, Limpie}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse akteurs]] [[Kategorie:Geboortes in 1930]] [[Kategorie:Sterftes in 2008]] b9gag8oinqhywfmgx6rwf9hk3rt3oez 0 79161 2967884 2964905 2026-09-17T01:41:18Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2967884 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Samuel Cronwright | bynaam = Cron | beeld = Samuel Cronwright.jpg | beeldbeskrywing = Samuel Cron Cronwright-Schreiner | onderskrif = Samuel Cronwright | geboortenaam = Samuel Cron Cronwright | geboortedatum = [[26 Januarie]] [[1863]] | geboorteplek = Distrik [[Bedford]] | dood_datum = [[8 September]] [[1936]] | sterfteplek = [[Rondebosch]], [[Kaapprovinsie]] | ouers = Samuel Cronwright en Zipporah Featherstone | titel = | nasionaliteit = Suid-Afrika | beroep = Boer, politikus, eiendomsagent, skrywer | bekend = Eggenoot van [[Olive Schreiner]], biograaf en lid van die Kaapse Wetgewende Vergadering | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | godsdiens = Vrydenker | huweliksmaat = [[Olive Schreiner]] | kinders = Twee dogters, van wie een net 16 uur gelewe het | webblad = | handtekening = Samuel Cronwright handtekening.JPG }} '''Samuel Cron Cronwright''' (distrik [[Bedford]], [[Kaapland]], [[26 Januarie]] [[1863]] – [[Rondebosch]], 8<ref>[http://www.sahistory.org.za/dated-event/samuel-cronwright-schreiner-73-husband-sa-author-olive-schreiner-dies-rondebosch-cape-to SA History Online]. URL besoek op 8 Augustus 2013.</ref> of 9<ref>Potgieter, D.J. (hoofred.) ''[[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]]''. Cape Town: Nasionale Opvoedkundige Uitgewery Ltd., 1973.</ref> September 1936) was 'n Suid-Afrikaanse openbare figuur, [[boer (landbou)|boer]], prokureur, sakeman, [[politikus]] en 'n biograaf<ref>[http://africanhistory.about.com/library/weekly/aa021402b.htm African History se biografie van Schreiner] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130513222858/http://africanhistory.about.com/library/weekly/aa021402b.htm |date=13 Mei 2013 }}. URL besoek op 8 Augustus 2013.</ref> van sy eerste vrou, [[Olive Schreiner]], wie se van hy van hul huwelik in Februarie 1894 tot vier jaar ná haar dood in 1920 deel van syne gemaak het, toe hy bekendgestaan het as Samuel Cron Cronwright-Schreiner. Dit was destyds selfs meer ongewoon as vandag, maar hy het dit op haar versoek gedoen omdat hy haar oortuigings oor vroueregte en die bevryding van die vrou gedeel het. Cronwright het met die jare 'n omstrede figuur geword weens sy biografie oor sy vrou, ''The life of Olive Schreiner'' (1924), en veral weens die wyse waarop hy haar briewe uitgekies, geredigeer en gesny het voor hy dit gepubliseer het, asook die publikasie van sommige van haar werke wat sy uitdruklik in haar testament gevra het nie gepubliseer moet word nie. Hy is ook al daarvan beskuldig dat hy geen begrip vir sy vrou se genialiteit gehad het nie.<ref>[http://archive.lib.msu.edu/DMC/African%20Journals/pdfs/Journal%20of%20the%20University%20of%20Zimbabwe/vol9n2/juz009002012.pdf 'n Oorsig oor die essay ''Olive Schreiner and the liberal tradition''.] URL besoek op 12 Augustus 2013.</ref> Hy word beskryf as 'n gevoelsmens, pleks van 'n letterkundige, en hoewel hy intelligent was en heelwat werke uit sy pen verskyn het, word hy selde enigsins as 'n skrywer beskou, veral nie een met meriete nie. Sy benadering tot sy vrou se geskrifte word ook as "fantasieloos" beskryf omdat hy deurentyd feite van versinsels wou skei, iets waarop sy nooit gesteld was nie. Tog het hy veral in die eerste jare van hul getroude lewe feitlik alles opgeoffer ter bevordering van haar skrywersloopbaan en altyd getrou aan haar gebly. Dit het dan ook 'n tyd lank geblyk dat hy bestendigheid in haar lewe sou kon bring, veral toe die sekerheid van moederskap meer aantreklikheid aan die huwelik verleen het. Toe sy dit ná skaars 'n jaar op sy huurplaas, Krantz Plaats in die distrik [[Cradock]], nie meer kon uithou nie weens haar gedurige asma-aanvalle en omdat sy stilte en afsondering wou hê terwyl die plaas gewemel het van die werkmense, het hy ter wille van haar die boerdery prysgegee wat hy eiehandig oor nege jaar opgebou het sodat hulle elders kon gaan woon. Verskeie kritici het met die jare aan die hand gedoen dat haar asma, wat sy aangegee het as die vernaamste rede vir haar rusteloosheid, deur haarself veroorsaak is en die gevolg was van 'n diep gesetelde emosionele onbestendigheid.<ref name="kock">De Kock, W.J. (hoofred.) ''[[Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek]] Deel I''. Kaapstad: Nasionale Boekhandel Beperk, 1968.</ref> Niemand twyfel egter daaraan dat die liggaamlike lyding wat sy gevolglik moes verduur, eg was nie. Toe sy kort ná hul vertrek van die plaas daarop aandring om op [[Kimberley]] te gaan woon pleks van op 'n huurplaas waar Cronwright steeds die enigste beroep sou kon beoefen wat hy geken het, moes hy dit laat vaar om aan haar wens gehoor te gee. Enkele jare later, toe hy hom in [[Johannesburg]] byna as 'n prokureur bekwaam het, moes hy weereens verhuis weens haar gesondheid. Volgens Schreiner se biograaf Vera Buchanan-Gould<ref>Buchanan-Gould, Vera. 1948. ''Not without honour – the life and writings of Olive Schreiner''. Londen: Hutchinson.</ref> was Olive met al haar eienaardighede teen omstreeks 1910 ’n las vir Cronwright en beweer sy dat hy indertyd nie meer veel selfopofferende toewyding getoon het nie en selfs dat hy, wat die eerste man op [[De Aar]] was wat ’n motorkar besit het, so suinig was dat hy geweier het om haar te trakteer op ritte in sy motor en dat sy net toegelaat is om dit uit die verte te bewonder. Nog ’n biograaf, [[Johannes Meintjes]], voer egter aan dat hy, hoewel hy hard aan sy onderneming gewerk het, nie ’n probleem met haar talle eksentrisiteite gehad het nie, dat dit hom net nog liewer vir haar gemaak het en hoewel sy kwaai druk op sy senuwees moes geplaas het, hy haar steeds met die grootse geduld versorg het. Biograwe verskil oor die laaste dekade van hul lewe. Sommige beweer die egpaar het ál meer van mekaar verwyderd geraak totdat hulle van omstreeks 1913 af tot haar dood in 1920 so te sê vervreemd was. Volgens hulle het die twee eers tydens die laaste maand van haar lewe, in [[Londen]], versoen geraak voordat sy na haar vaderland teruggekeer het om daar te sterf. Meintjes skryf egter dat hulle voortdurend liefdesbriewe aan mekaar geskryf het en opreg na mekaar verlang het toe hulle, weens die [[Eerste Wêreldoorlog]], noodgedwonge geskei was. == Herkoms == [[Lêer:Grahamstad Katedraal vooraansig.jpg|duimnael|links|Die Anglikaanse katedraal van St. Michael en St. George in [[Grahamstad]] waar Cronwright se ouers in 1860 getroud is. Die toring is eers in 1878 opgerig en ná talle veranderings met die jare is die dameskapel in 1953 voltooi toe die katedraal sy huidige vorm aangeneem het. Die oudste gedeelte van die gebou is reeds in 1830 voltooi.<ref>[http://www.grahamstowncathedral.org/aboutus/history.php 'n Bondige geskiedenis van die katedraal van St. Michael en St. George] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120813035359/http://www.grahamstowncathedral.org/aboutus/history.php |date=2012-08-13 }}. URL besoek op 9 Augustus 2013.</ref> Grahamstad het in 1853 stadstatus verkry toe 'n biskop aangestel is en die kerk 'n katedraal geword het.]] Samuel Cron Cronwright se moeder, Zipporah Featherstone ([[3 Januarie]] [[1835]], Fort England, [[Grahamstad]] – [[8 Junie]] [[1912]], [[Muizenberg]]<ref name="feat">[http://www.featherstone.org/getperson.php?personID=I35298&tree=featherstone Besonderhede op 'n webtuiste oor die Featherstone se familiegeskiedenis]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. URL besoek op 8 Augustus 2013.</ref>), se ouers was Lucy Finaughty en Robert Featherstone. Mej. Finaughty, wat deels van Ierse herkoms was, was 'n kind van een van die vroeë Britse Setlaars wat hom gaan vestig het in Laer-Albanie (tussen Grahamstad en die see). Sy het as jong dogter saam met haar ouers na Suid-Afrika gekom en is getroud met Robert Featherstone, die seun van ’n Engelse boer naby Bristol wat ’n soldaat in die Britse Leër was. Robert Featherstone was saam met sy afdeling in Grahamstad gestasioneer. Ná sy huwelik het hy uit die leër getree en gaan [[boer (landbou)|boer]]. Sy ou plaas naby Grahamstad heet vandag nog Featherstone Kloof. Cronwright se moeder is in 1835 in Grahamstad gebore en het haar lewe lank nooit buite die [[Kaapkolonie]] gereis nie. Sy vader se ouers was eerw. John Wright en Margery Cron. Hulle is in Engeland getroud. Mej. Cron was deels van [[Skotland|Skotse]] herkoms en haar familie was afkomstig van Dumfries. Die egpaar was taamlik jonk toe hulle in 1822, kort ná hul huwelik, deur die [[Londense Sendinggenootskap]] uitgestuur is om onder die inboorlinge van Suid-Afrika te gaan werk. Hulle het eers twee jaar op Theopolis naby Grahamstad gewoon en is toe verplaas na [[Griekwastad]] om onder die Griekwas en die Betsjoeanas te gaan werk. Eindelik is hulle in 1842 na [[Philippolis]] in die Suid-Vrystaat verplaas. Cronwright se vader, Samuel Cron Cronwright (1834–1888), is in [[Kaapstad]] gebore terwyl sy ouers daarheen gereis het van [[Griekwaland-Wes]] af saam met die Griekwa-hoofman Waterboer om die imperiale owerheid oor die een of ander saak te spreek. Cronwright het later geskryf dit is merkwaardig dat sy oupa en Olive Schreiner se pa, Gottlob, in ’n stadium op dieselfde sendingstasie gewerk het. Geeneen van Cronwright se grootouers het, nadat hulle hul in Suid-Afrika kom vestig het, ook weer Engeland besoek nie. Al hul kinders is ook in Suid-Afrika gebore. Drie van hulle is in Grahamstad begrawe en die sendeling Wright op Philippolis. Cronwright se vader, ook Samuel Cron Wright, was 13 jaar oud toe hy Engeland toe gestuur is om daar skool te gaan. Hy was 17 met sy terugkeer in Suid-Afrika en het nooit weer die land verlaat nie. Ná sy skoolopleiding het hy eers ’n sakeman geword en later gaan boer, in welke tyd hy op [[15 Mei]] [[1860]] in die Anglikaanse katedraal van St. Michael en St. George in Grahamstad<ref name="feat" /> getroud is met mej. Featherstone. Hy was later vier jaar agtereenvolgens [[burgemeester]] van Grahamstad en het [[Albanie]] twee maal van 1866 tot 1884 in die ou Kaapse Wetgewende Vergadering verteenwoordig. Hoewel die familienaam eintlik Wright was, het Samuel Cronwright in 1857 sy en sy familie se van verander na Cronwright nadat hy sy naam tot in daardie stadium in elk geval geteken het as "Cron wright" met 'n kleinletter "w". Hy het sy twee doopname, Samuel Cron, behou en sodoende het sy seun ook bekendgestaan as Samuel Cron Cronwright, wat die tweede van sy ouers se agt kinders was. == Jeugjare == Cronwright is 'n jaar ná die groot droogte van 1862 op sy vader se skaapplaas, Gideonshoek, in die distrik [[Bedford]] gebore en sowat twee jaar later het die gesin verhuis na Grahamstad, waar sy vader 'n sakeonderneming begin het en 'n winkelier en handelaar geword het. Later het Samuel Cronwright sr. ook aktief aan die plaaslike politiek deelgeneem. Cronwright het sy opleiding in Grahamstad, waar hy van 1866 tot 1884 gewoon het, ontvang aan die Anglikaanse seunskool [[St. Andrew's-kollege]], waar hy in verskeie sportsoorte uitgeblink en kaptein was van die eerste rugby- sowel as krieketspan. Dit is op sigself waarskynlik nie so 'n groot prestasie nie omdat die skool se getal leerders in 1882 tot net 17 gedaal het, en dit gevaar geloop het om te sluit.<ref>[http://www.sacschool.com/19/history.html Die geskiedenis van St. Andrew's-kollege] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121103003325/http://www.sacschool.com/19/history.html |date=2012-11-03 }}. URL besoek op 8 Augustus 2013.</ref> Dit was wel 'n prestasie dat hy in daardie jaar aangewys is as die stad, destyds die naasgrootste nedersetting in die [[Kaapkolonie]],<ref>[http://sa.travel-directory.co/81/places/eastern-cape/grahamstown Die geskiedenis van Grahamstad op SA Travel Directory.]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} URL besoek op 8 Augustus 2013.</ref> se kampioenatleet. Hy was ook kaptein van die plaaslike rugbyspan, was gek oor gimnastiek en boks en allerlei sportsoorte en oefeninge. Volgens 'n biograaf van sy vrou, die skilder, skrywer en amateur-geskiedkundige [[Johannes Meintjes]], was Cronwright 'n aantreklike ("attractive, almost handsome") jong man met pikswart hare, sterk gelaatstrekke en mooi oë. Hy was met 'n lengte van 1,8&nbsp;m nie uitsonderlik lank nie, maar was sterk gebou en het oor groot liggaamskrag beskik. Dié atletiese jong man het 'n buitengewone belangstelling in studie getoon en was besonder intelligent. In die vyfde vorm (deesdae se gr. 11) het hy St. Andrew's se Barry-prys vir die beste opstel, waarvoor die hele skool in aanmerking gekom het, gewen. In dié stadium was hy heeltemal eentalig Engels en sou eers later as boer in die distrik [[Cradock]] die "Taal" (Afrikaans-Hollands) leer praat en groter begrip vir die Afrikaners ontwikkel.<ref name="meintjes">[[Johannes Meintjes|Meintjes, Johannes]]. 1965. ''Olive Schreiner: Portrait of a South African Woman''. Johannesburg: Hugh Keartland Publishers.</ref> == Ná skool == [[Lêer:Samuel Cronwright jonk.jpg|duimnael|180px|Samuel Cronwright as 'n jong boer.]] Cronwright het die intermediêre [[B.A.-graad|B.A.]] geslaag in die eerste jaar wat dit aangebied is, maar weens die een of ander geldelike terugslag wat sy vader beleef het, waarskynlik 'n sakeonderneming wat misluk het, moes hy sy universiteitsloopbaan, wat beloof het om uitmuntend te wees, prysgee. Hy het St. Andrew's in April 1884 verlaat kort voor sy finale B.A.-eksamen, en toe gaan boer. Al wat hy met hom saamgeneem het, was enkele stukkies klere en byna niks anders nie. Volgens [[Johannes Meintjes|Meintjes]] kon hy egter staatmaak op sy voortreflike liggaamsbou, sy krag, skerp sig, liefde vir vuurwapens en vir boeke. Hy het reeds op 'n vroeë ouderdom, waarskynlik omstreeks die tyd dat hy sy studie moes laat vaar, sy ortodokse Christelike opvoeding verwerp nadat hy vroeër die kerklike bediening as 'n loopbaan oorweeg het,<ref name="kock" /> en 'n Vrydenker geword. Cronwright het sy eerste tien maande as boer deurgebring op sy oom Robert Featherstone se plaas Weltevreden naby [[Pearston]] in die distrik [[Graaff-Reinet]]. Dié oom was 'n onverbiddelike man wat die jong student onmenslike handearbeid laat verrig het. Nadat hy by sy oom vort is, het Cronwright gaan boer op John E. Woods se volstruisplaas<ref name="olive">[http://www.oliveschreiner.org/vre?view=personae&entry=14 Lewensbeskrywing van Cron Cronwright op OliveSchreiner.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131027085648/http://www.oliveschreiner.org/vre?view=personae&entry=14 |date=27 Oktober 2013 }}. URL besoek op 8 Augustus 2013.</ref> Krantz Plaats aan die Groot Visrivier in die distrik [[Cradock]].<ref>[http://www.biodiversityexplorer.org/people/cronwright-sc.htm Cronwright-Schreiner, Samuel Cron (1863–1936) op Biodiversityexplorer.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141222190928/http://www.biodiversityexplorer.org/people/cronwright-sc.htm |date=22 Desember 2014 }}. URL besoek op 8 Augustus 2013.</ref> Dit was aan die einde van 1884 en die 21-jarige boer is in beheer van die plaas, wat amper 4&nbsp;000&nbsp;ha beslaan het, gestel. Dié plaas het die berg Buffelskop ingesluit wat later beroemd sou word omdat Olive, haar baba en hondjie daar herbegrawe is en Cronwright (in 1936) ook daar ter ruste gelê is. Indertyd was hy ook 'n rubriekskrywer oor landbousake vir die Cradockse nuusblad die ''Midland News'', hoewel hy nie geskroom het om sy teenkanting teen [[Cecil John Rhodes]] se beleid in dié rubriek te laat blyk nie. == Teenstand teen Rhodes en die Bond == Hy was reeds van voor sy ontmoeting met Olive Schreiner aktief in die politiek toe hy en talle ander jong boere die Cradock Farmers’ Association gestig het waarvan hy die sekretaris was. Dit het, volgens hom, kort voor lank die invloedrykste boerevereniging in die Kaapkolonie geword. Destyds was die [[Afrikanerbond (party)|Afrikanerbond]] oppermagtig in die politiek van die Kolonie. Dit het Cecil John Rhodes ondersteun en, volgens Cronwright, het al die vooraanstaande politici van die Kolonie na die Bond se pype gedans. Hoewel die Bond destyds oor slegs ’n derde van die 76 setels in die Kaapse Wetgewende Vergadering beskik het, kon dié derde deur bankvas saam te staan, die Huis oorheers danksy die verdeeldheid onder die ander twee derdes, wat in twee verdeel was en elkeen die Bond se guns probeer werf het om aan hulle ’n meerderheid in die raad te besorg. Cronwright het later geskryf die toestand in die Kolonie het sleg daar uitgesien, meer as gevolg van die gebrek aan morele stamina van die vooraanstaande nie-Bond-politici as weens die konserwatiewe mag van die Bond. Rhodes kon staatmaak op sterk en gedienstige ondersteuning. So kon hy kapitalistiese wetgewing deurdruk wat die lewe vir inboorlinge ([[swart mense]]) bemoeilik het. Cronwright het gemeen dié toedrag van sake was uiters nadelig vir die openbare moraliteit en besluit die oplossing sou wees om die progressiewer elemente van die samelewing, Engels, Hollands en inboorling (swart), saam te snoer in een party. Geen vooraanstaande politikus en geen koerant wou hom ondersteun in dié onderneming teen die magtige Bond nie. Die Kolonie se boereverenigings was beperk tot die Oostelike Provinsie en die Middelland. Hulle was amper uitsluitlik Engels en gevolglik nie baie invloed- of getalryk nie. Cronwright wou dié verenigings die kern maak van die nuwe party, wat hy die “Progressiewe Party” (volgens ander bronne die "Liberale Party") wou noem. Dié verenigings is jaarliks op ’n kongres verteenwoordig wat bekendgestaan het as die Sentrale Vereniging ("Central Association"). Met die ondersteuning van die Cradockse vereniging wou hy sy voorstel aan die Sentrale Vereniging voorlê en het gehoop dat, namate ál meer verenigings op dorpe en in distrikte gestig kon word, Afrikaners in toenemende getalle hulle by die party sou aansluit terwyl die “minder gevorderde (of progressiewe) Britte” sou oorgaan na die Bond toe. So het hy gehoop sou daar twee mededingende politieke partye op nierassige (die Engelse en Afrikaners is destyds as twee “rasse” beskryf) grondslag ontstaan. Deur dié idee voor te staan het Cronwright noodwendig hewig gebots met die Afrikanerbond tot hy, na sy mening, hul bekendste teenstander geword het en die een wie hulle die meeste aangeval het. Dit was te wagte aangesien Cronwright sy opponente met mening aangeval het. Hy is ernstig gekap deur koerante soos die ''[[Cape Times]]'' en die ''[[Cape Argus]]'' omdat hy dit durf waag het om die Bond aan te vat. Volgens die pers het Cronwright rassegevoel aangewakker, maar toe die Bond Rhodes in Januarie 1896 uitwerp, het hulle self die Bond met mag en mening aangeval. Rondom dié tyd is Cronwright die veilige setel [[Tembuland|Temboeland]] aangebied, wat grootliks uit inboorlinge (swart mense) bestaan het. Hoewel sy oorwinning feitlik verseker was, het hy geweier om te staan,<ref>[http://archive.org/stream/landfreespeechr00crongoog/landfreespeechr00crongoog_djvu.txt Die volledige teks van Cronwright se ''Land of free speech. Record of a campaign on behalf of peace in England and Scotland in 1900'']. URL besoek op 13 Augustus 2013.</ref> nietemin het hy aktief in sy veldtog teen Rhodes gebly en toe hy en Olive later op Kimberley gaan woon, steeds gehoop hy sou 'n Progressiewe party op die been kon bring. Dié plan, het hy later geskryf, sou kon geslaag het en ’n klein maar sterk party tot gevolg gehad het, as dit nie was vir die [[Jameson-inval]] nie. Van toe af was dit vir Cronwright onmoontlik om enige verdere stappe te doen ten einde die party te stig. Wat hy beskryf het as die “sogenaamde” Progressiewe Party in die Kaapkolonie, is “in die geheel die mees retrogressiewe organisasie wat tot op hede in Suid-Afrika bestaan het. Dit word grotendeels befonds deur mnr. Rhodes en byeengehou deur geen sement nie buiten dié van rassehaat" (hoofsaaklik die meerderwaardigheid wat Engelse jeens Afrikaners gevoel het). "Op sy beurt het dit die werktuig van die kapitaliste geword en word gelei om rampspoedige werk vir sowel Suid-Afrika as die Ryk te verrig."<ref>[http://archive.org/stream/landfreespeechr00crongoog/landfreespeechr00crongoog_djvu.txt Die volledige teks van Cronwright se ''Land of free speech. Record of a campaign on behalf of peace in England and Scotland in 1900'']. URL besoek op 13 Augustus 2013.</ref> == Ontmoeting met Olive Schreiner == [[Lêer:Olive Schreiner jonk.jpg|duimnael|links|190px|Volgens haar biograaf [[Johannes Meintjes]] het [[Olive Schreiner]], hier afgeneem in die dekade ná 1880, haar skoonheid en figuur verloor weens die asma-aanvalle wat gedurig vererger het wanneer sy te lank op 'n plek gewoon het, selfs in die dorre [[Karoo]] met sy heilsame klimaat.]] [[Lêer:Plaas Gannahoek Cradock.jpg|duimnael|240px|Cronwright en [[Olive Schreiner]] het mekaar in Desember 1892 op die Cawoods se plaas, Gannahoek, suid van [[Cradock]] ontmoet.]] Cronwright het omstreeks die middel van 1890, toe hy nog op Krantz Plaats was, op aanbeveling van sy destydse skoolhoof, met wie hy nog altyd op vriendelike voet verkeer het, ''[[Story of an African farm]]'' gelees. Dit was die eerste roman uit Suid-Afrika wat wêreldroem verwerf het en die boek wat [[Olive Schreiner]] 'n bekende en gevierde skrywer gemaak het. Hy het later geskryf: "Dié boek het 'n buitengewone uitwerking op my gehad; maar die hoë dunk wat ek toe daarvan gevorm het, neem met die ouderdom en volwasse oordeel steeds toe.” Toe hy dit klaar gelees het, het hy terstond besluit dat hy "Lyndall" (die karakter in die deels outobiografiese roman wat in 'n groot mate op Olive Schreiner gegrond is) moes ontmoet en met haar sou trou. Op besoek aan sy bure die Cawoods van Gannahoek het hy geesdriftig oor sy groot ontdekking gepraat en was verbaas om te hoor dat die Cawoods die skrywer goed geken het. In dieselfde jaar het hy aan Schreiner geskryf wat hy beskryf as sy eerste, nogal "senuagtige en stywe" ("nervous and stiff"<ref name="olive" />) brief. Ondanks dié brief, sou hy haar eers twee en 'n half jaar later, middel Desember 1892, ontmoet. Hy beskryf in ''The life of Olive Schreiner'' hoe hy destyds daar uitgesien het: "Die son het my vel gebrand tot byna die kleur van mahoniehout; my hare was gitswart, en ek het 'n kort geknipte, swart baard gedra." Volgens wat hy vertel het, het sy onmiddellik op hom 'n indruk gemaak en met die jare (en blykbaar ten spyte van sy toenemende ontnugtering veral met haar eksentrisiteite) het sy bewondering ontwikkel tot iets wat aan verering gegrens het. In die daaropvolgende maand het hul vriendskap verinnerlik, want dit is voortgesit nadat sy Gannahoek verlaat het, deur ononderbroke briefwisseling wat Cronwright van Krantz Plaats af gevoer het en Olive van [[Grahamstad]] (waar sy by haar moeder gaan kuier het wat in 'n klooster gaan woon het), [[Middelburg, Oos-Kaap|Middelburg]] (van die begin van Februarie af en waar hy by haar kom kuier het toe sy geskryf het dat hulle passie sterker is as ander mense s'n), Wittebergen (om haar geboorteplek te gaan besoek), [[Matjiesfontein]], Kaapstad en later uit [[Engeland]], wat sy besluit het om te besoek nog voor sy Cronwright ontmoet het. Hoewel sy seksueel sterk tot hom aangetrokke was, het sy in dié tyd uit Middelburg aan hom geskryf: "Ons moenie weer ontmoet nie." Nadat sy 'n paar maande oorsee deurgebring het waar sy probeer het om te besluit om hom nooit weer te sien nie en tot sy uiteindelik in haar dagboek geskryf het: "Ek is syne", het sy teruggekeer Kaapstad toe. == Eerste huwelik == === Troue === [[Lêer:Olive Shreiner en Samuel Cronwright.jpg|duimnael|220px|Die Cronwright-Schreiners op die plaas Krantz Plaats in die distrik [[Cradock]], kort ná hul huwelik.]] [[Lêer:Middelburg 1894.jpg|duimnael|links|240px|'n Straattoneel op [[Middelburg, Oos-Kaap|Middelburg, Kaap]], omstreeks 1894 toe die Cronwright-Schreiners daar getroud is.]] 'n Jaar nadat hulle mekaar ontmoet het en ten spyte van Olive se bedenkinge, trou hulle op [[24 Februarie]] [[1894]] in die landdroskantoor op Middelburg in die [[Karoo]]. Hulle het saam besluit om in gewone klere te trou en nie 'n ophef oor die geleentheid te maak nie. Dit was op dié Karoodorp dat hulle mekaar weer ná al die maande ontmoet het by die rivier waar hulle mekaar die laaste keer gesien het. Hulle is uit beginsels in alledaagse klere getroud. 'n Beriggie in die ''Queenstown Free Press'' van Vrydag 2 Maart 1894 het gelui: "Koloniste oor die algemeen sal belangstel in die stil troue wat Saterdag plaasgevind het op die dorpie Middelburg, toe mnr. S.C. Cronwright, een van die mees vooraanstaande van die jonger geslag koloniste, in die eg verbind is met die dame wat van alle Suid-Afrikaners die bekendste is, mej. Olive Schreiner, die begaafde skryfster. Die seremonie, wat van die privaatste aard was, is gehou in die woning van die burgerlike kommissaris, mnr. C.J. Roux. Die bruid is vergesel van haar broer mnr. Theophilus Schreiner; die bruidegom is bygestaan deur mnr. C.W. Webber, van Avondale, Bedford. Ons verneem die egpaar sal voortaan bekendstaan as mnr. en mev. Cronwright-Schreiner."<ref>[http://www.eggsa.org/newspapers/index.php/queenstown-free-press/229-queenstown-free-press-1894-1-january-june Berigte uit die ''Queenstown Free Press'' op die Genealogiese Vereniging se webtuiste.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160104173211/http://www.eggsa.org/newspapers/index.php/queenstown-free-press/229-queenstown-free-press-1894-1-january-june |date= 4 Januarie 2016 }} URL besoek op 12 Augustus 2013.</ref> Die twee het daarna na die opstal op Krantz Plaats vertrek om hul getroude lewe te begin. Om haar tevrede te stel, het Cronwright sy van verander na Cronwright-Schreiner<ref>[http://www.english.wisc.edu/amcclintock/schreiner.htm 'n Biografie van Olive Schreiner] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140129013855/http://www.english.wisc.edu/amcclintock/schreiner.htm |date=2014-01-29 }}. URL besoek op 12 Augustus 2013.</ref> en so sou dit bly tot hy in 1924 in Engeland in die huwelik getree het met Leonara Gann, gebore Bush. In ''Life'' het hy gemeld dat hy haar houding jeens die vryheid van die vrou gedeel het, maar miskien was dit ook sy manier om te wys dat hy trots was daarop dat 'n genie haar liefde met hom gedeel het. Cronwright was heeltemal gemaklik met sy vansverandering, hoewel dit destyds selfs meer ongehoord as in latere jare was, maar hy was so verlief dat hy enigiets sou doen wat sy hom gevra het. Dit was die eerste van talle opofferings wat hy vir haar gemaak het, en een wat nie sonder 'n mate van vernedering gepaard gegaan het nie, want op 'n politieke vergadering enkele jare later het iemand byvoorbeeld uit die gehoor vir Cronwright-Schreiner geskreeu dat hy onder sy nooiensvan moes praat. Hoewel die twee soms gelukkig was, was hul huwelik in die geheel ongelukkig. Soos 'n biograaf van Schreiner, Heather Parker Lewis, dit opsom: Ná vier jaar het elkeen in sy eie bed geslaap, ná tien jaar elkeen in sy eie slaapkamer en vir die laaste sewe jaar van hul getroude lewe het hulle op afsonderlike vastelande gewoon.<ref>[http://hanoverinformation.co.za/people/olive-schreiner/ ''Social reformer, pacifist, feminist and South Africa’s first literary novelist''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131113004701/http://hanoverinformation.co.za/people/olive-schreiner/ |date=2013-11-13 }}. URL besoek op 12 Augustus 2013.</ref> === Verlaat Krantz Plaats === [[Lêer:Cronwright-Schreiners op pad Kimberley toe.jpg|duimnael|links|240px|Die egpaar maak gereed om die Krantz Plaats, in die distrik [[Cradock]], te verlaat en Kimberley toe te verhuis.]] Die paartjie was aanvanklik gelukkig op Krantz Plaats in die Karoo wat hulle albei liefgehad het en het lang wandelinge geneem waartydens hulle ook Buffelshoek besoek het, maar slegs enkele maande nadat hulle getroud is, is die egpaar verplig om Krantz Plaats te verlaat weens Olive se gedurige asma-aanvalle wat telkens vererger het wanneer sy te lank op een plek vertoef het. Dit was 'n baie groot opoffering vir Cronwright om die plaas te verlaat wat hy uit niks uit opgebou het. Volgens sy vertelling in ''Life'' was Cronwright bereid om alles op te offer wat sy vrou miskien kon weerhou om haar skryfkuns te beoefen, selfs al was ''The story of an African farm'' (waarvan sy die eerste weergawe reeds in 1880 voltooi het<ref>[http://www.motormedia.co.za/content.asp?PageID=806&CategoryID=6&cache=2013/07/04%2008:51:22%20AM History Archive Olive Schreiner.]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} URL besoek op 12 Augustus 2013.</ref>) haar grootste letterkundige werk en sou sy nooit weer soortgelyke letterkundige hoogtes bereik nie. Hy skryf: "Dit sou amper krimineel wees as enige daad van my sou verhoed dat sy skryf." Hulle het alle moontlikhede vir hom bespreek en dit het geblyk dat boerdery die enigste opsie was. Hulle het na 'n plasie met die naam Fonteintjie tussen [[Philipstown]] en [[Colesberg]] gaan kyk, maar omdat sy middele beperk was, sou hulle 'n plaas iewers moes huur waar Olive vrylik kon asemhaal en waar sy ongestoord sou kon skryf. Met hulle aankoms op Fonteintjie het Cronwright dadelik besef dat die plek ongeskik was en daardie nag het Olive die ergste asma-aanval gehad wat hy tot in daardie stadium beleef het. === Op Kimberley === [[Lêer:Samuel en Olive Cronwright Schreiner.jpg|duimnael|240px|Cronwright en Olive kort voor sy die lewe aan hul enigste kind geskenk het. Die babadogtertjie is 16 uur ná haar geboorte, op [[30 April]] [[1895]], oorlede, hoewel sy blakend gesond was. Die vermoede bestaan dat sy verstik het nadat sy deur die nag sonder toesig gelaat is.]] Hulle het verder gereis na [[Kimberley]], waar Olive se suster Ettie in The Homestead aan die buitewyke van die dorp gewoon het. Olive het wonderbaarlik herstel en aan Cronwright voorgestel dat hulle daar moes kom woon waar sy geglo het sy twee romans sou kon voltooi en so £30&nbsp;000 sou kon verdien sodat hulle geldelik onafhanklik kon wees. Cronwright het reeds sy plaas prysgegee en nou moes hy ook die enigste beroep laat vaar wat hy kon beoefen. Sy gesonde verstand het gesê hy moes aanhou boer, maar dit was vir hom onmoontlik om Olive se wense teen te gaan. Ten spyte van sy bedenkinge en sy onsekerheid oor die toekoms het hy toegegee. Hulle het The Homestead by Ettie gekoop. Dit was op Kimberley, waar die klimaat, afsondering en stilte (omdat die huis ver van die middedorp geleë was) haar gepas het, dat hulle hul enigste kind verloor het, slegs 'n dag nadat sy op [[30 April]] [[1895]] gebore is. Die kind is gesond gebore, maar is 16 uur later dood aangetref nadat sy blykbaar verstik het toe sy deur die nag sonder toesig gelaat is. Olive sou hierna altesaam ses miskrame hê. In dié tyd op Kimberley, terwyl Cronwright gewikkel was in die aanvalle op Rhodes se “kapitalistiese party”, dat die De Beers-maatskappy, waarvan Rhodes die hoof was, ’n aanbod van ’n pos met 'n ruim salaris aan Cronwright gemaak het, soos hy beweer het gemaak is aan amper elke man wat hom en sy party met welslae teengestaan het. Cronwright het “dit onmiddellik geweier, want geen mens wat ’n pos aanvaar onder De Beers, behou sy politieke onafhanklikheid nie”.<ref>[http://archive.org/stream/landfreespeechr00crongoog/landfreespeechr00crongoog_djvu.txt Die volledige teks van Cronwright se ''Land of free speech. Record of a campaign on behalf of peace in England and Scotland in 1900'']. URL besoek op 13 Augustus 2013.</ref> === Die laaste groot springbokmigrasie === [[Lêer:Springbok-jagtog 1896.jpg|duimnael|links|270px|'n Jagtog in 1896 in die [[Vrystaat]] toe 370 springbokke en blesbokke binne 'n dag geskiet is. Dit is waarskynlik dieselfde migrasie wat Cronwright waargeneem en beskryf het in ''The migratory springbucks of South Africa'' (1925).]] In 1896 was Cronwright ooggetuie van die laaste groot [[springbok]]trek, ’n gebeurtenis wat hy in enige besonderhede opgeteken het. Dié trek is eerste waargeneem by Kaaien Bult naby [[Prieska]] waar groot getalle springbokke die jaar vantevore bymekaargekom en gelam het. In 1896 het die bokke die plaas Karreekloof genader in die distrik [[Hopetown]] wat aan ’n neef van Cronwright behoort het en waar Cronwright en sy vrou op die vooraand van die [[Tweede Vryheidsoorlog]] gaan vertoef het sodat haar gesondheid ná hul verblyf in [[Johannesburg]] kon herstel. Cronwright se familie het aan hom op Kimberley geskryf dat hy moes kom kyk omdat hulle gemeen het dat dit ’n besonderse groot trek was. Cronwright het die uitnodiging aangeneem en per trein uit die Diamantstad geruis tot op die stasie Krankuil op die [[Oranjerivier]]. Ná ’n tien uur lange karrit oor [[Strydenburg]] het Cronwright Karreekloof teen die aand bereik. Die volgende dag het hy per kapkar uitgery om die migrasie te gaan aanskou. By sy aankoms was die jag op die bokke reeds in volle gang en talle honderde is toe al geslag vir biltong en selfs luiperds en wildehonde is geskiet omdat hulle ook agter die bokke aangekom het op soek na kos. Cronwright het die spoor van die springbokke enkele dae lank deur die veld gevolg waar dit skaars moontlik was “om jou voet neer te sit in die uitgestrekte gebied sonder dat jy op die spoor van ’n springbok trap”, in die hoop om die digte deel van die trek op te spoor. Nadat hy by honderde boere en jagters se kampe verbygery het wat oortrek was van die biltong wat opgehang is om uit te droog, het Cronwright uiteindelik afgekom op ’n “reuse, onverhinderde, glinsterende vlakte” waarop “oor sy hele oppervlak die voortreflike wildsbokke rustig staan en wei het in die warm namiddag-winterson”, in ’n toneel wat vir hom “ewe mooi as wonderbaarlik” was. Cronwright en twee van sy metgeselle het van die kar afgeklim, hul wapens eenkant geplaas en gaan sit om die bokke dop te hou en die toneel waar te neem wat hulle besef het hulle nooit weer sou sien nie. “Ons het in stilte gesit en ons verlustig aan dié wonderlike skouspel,” het hy later geskryf. Omdat hulle gewoond was daaraan om plaasdiere te getalle te skat, het hulle probeer om die springbokke te tel en uitgekom by “nie minder nie as vyfhonderd duisend met een oogopslag”. Die trekbokke wat hulle gesien het, het “drie-en-twintig uur in die een rigting en van twee tot drie in die ander rigting gestrek”. Dié bokke wat Cronwright in 1896 waargeneem het, word as die laaste groot trek beskou en hy het self gesê: “Dit is hoogs waarskynlik dat die dae van die baie groot migrasies verby is.” Kleiner migrasies is wel nog later aangeteken, byvoorbeeld dié van sowat 15 000 wildsbokke van die [[Nossobrivier]] na [[Upington]] in 1946, terwyl die skrywer en avonturier sir [[Laurens van der Post]] etlike duisende springbokke op sy omswerwinge in [[Botswana]] teëgekom het.<ref>[http://www.namakaroo.org/tag/springbok/ ''The story of the trekbokke'' by Namakaroo.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160104173344/http://www.namakaroo.org/tag/springbok/ |date=2016-01-04 }}. URL besoek op 12 Augustus 2013.</ref> === Politieke betrokkenheid === Uit eie reg danksy sy jare lange agitasie teen Rhodes en moontlik ook omdat hy getroud was met die uitgesproke skryfster, word verskeie politieke voorstelle in dié donker tyd in die Suid-Afrikaanse geskiedenis op die vooraand van die [[Anglo-Boereoorlog]] aan Cronwright gedoen. Hy het geweier om hom, soos sy vader destyds, vir die Kaapse Wetgewende Vergadering verkiesbaar te stel, maar hy en sy vrou het wel 'n Liberale/Progressiewe party in die [[Kaapkolonie]] probeer stig om [[Cecil John Rhodes]] teen te staan. Cronwright het sy vrou se politieke, humanitêre en feministiese opvattings gedeel. Hy het op moedige wyse op [[20 Augustus]] [[1895]] 'n referaat gelewer oor ''The political situation'' wat hy saam met sy vrou opgestel het, in Kimberley, die vesting van [[Cecil Rhodes]] vir wie Olive toe reeds alle agting verloor het. Die Cronwright-Schreiners was politiek gesproke progressief en volgens hulle was Rhodes retrogressief, hoewel hy die leier was van wat sedert 1896 bekendgestaan het as die Progressiewe Party toe die [[Jameson-inval]] 'n breuk veroorsaak het tussen hom die [[Afrikanerbond (party)|Afrikanerbond]], sy eertydse politieke bondgenote. Die Cronwright-Schreiners het ál meer betrokke geraak in die politieke aangeleenthede van Suid-Afrika namate hulle gestry het om die naderende oorlog te voorkom. Hulle standpunt teen Rhodes het tot 'n ernstige botsing met Olive se familie gelei en tot vyandige briewe van Olive se moeder en haar suster Ettie waarin hulle beweer het dat Cronwright haar gedagtes verdraai en haar karakter afgebreek het. Sy het geantwoord dat haar oortuigings reeds gevorm is jare voordat sy Cronwright ontmoet het. === Sy eerste maal oorsee === Op 6 Januarie 1897 het Cronwright en Olive Engeland toe gevaar op die Dunvegan Castle om daar haar pasifistiese allegorie ''Trooper Halket'', wat haar opvatting oor Rhodes baie duidelik gemaak het en waarin sy veral te velde getrek het teen sy wrede behandeling van die inheemse bevolking van wat vandag [[Zimbabwe]] is, te laat publiseer. Sy het uiteindelik die boek vir 'n kontantbedrag, blykbaar £1&nbsp;500, verkoop en dit is in die loop van die jaar uitgegee. Dit was Cronwright se eerste keer oorsee en alles daar het hom geboei. Van Engeland af het hulle na die vasteland gereis en [[Switserland]], [[Italië]] en [[Frankryk]] besoek terwyl Cronwright sy vrou deurentyd moes verpleeg. Met hul terugkeer in Engeland het hulle spesialiste oor haar gesondheid geraadpleeg wat gesê het dat sy nog 'n goeie twee dekades kon lewe as sy goed versorg word. Hulle het voor die einde van die jaar teruggekeer Kimberley toe met hul geld byna uitgeput. Hul huwelik het nou kwaai spanning verduur en Cronwright het in hierdie tyd besluit om na Johannesburg toe te gaan om hom as prokureur te bekwaam omdat Olive op 'n vorige besoek aan die stad gesond en sonder asma-aanvalle was. Hy vertrek in April 1898 na die Goudstad terwyl sy vrou vir eers by The Homestead agtergebly het. == Anglo-Boereoorlog == === Verblyf in Johannesburg === [[Lêer:SC Cronwright.jpg|duimnael|links|200px|Cronwright in Maart 1900 toe hy deur Engeland getoer het om 'n veldtog te voer teen die Britse militêre optrede in Suid-Afrika.]] [[Lêer:Hanover 1906.jpg|duimnael|320px|[[Hanover]], [[Kaapkolonie]], omstreeks 1906, kort voor die ou NG kruiskerk (links middel) gesloop is om plek te maak vir die teenswoordige gebou wat in 1908 ingewy is. Die donker geboutjie links agter net voor die laaste huis, was die egpaar se woonplek tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]] en daarna. Olive het Hanover beskryf as "the prettiest village" wat sy al gesien het, maar later eensaam en terneergedruk gevoel en die dorpie as 'n "mislike plekkie" beskryf.]] Gedurende dié moeilike tyd kon Olive nie haar tweede roman voltooi nie, maar Cronwright skryf ''The Angora goat'' (1898, lang titel: ''The Angora goat (published under the auspices of the South African Angora Goat Breeders' Association) and a paper on the ostrich (reprinted from the Zoologist for March, 1897)''), ''The migratory springbucks of South Africa'' en verskeie korter artikels oor soortgelyke onderwerpe. Hy het hom ingeskryf as leerlingprokureur aan 'n regsfirma in [[Johannesburg]], waar hulle 'n huis op Hospital Hill teen £12 per maand gehuur het. Cronwright se inkomste was slegs £20 per maand; daarom het hulle baie min oorgehad om van te lewe.<ref name="meintjes" /> Olive het darem nog 'n klein inkomste gehad van die verkope van ''Story of an African farm'' en deur eenvoudig te lewe, kon hulle oorleef. Vir Cronwright was dit interessant om so na aan die kern te lewe van die sameswering teen die Transvaalse regering, waarmee hy en sy vrou simpatie gehad het. Hulle is destyds as wat vandag sou bekendstaan as "glanspersoonlikhede" in Johannesburg behandel danksy die sukses van ''Story of an African farm''.<ref>[http://zar.co.za/schreiner.htm 'n Biografie van Olive Schreiner.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130728073703/http://zar.co.za/schreiner.htm |date=2013-07-28 }} URl besoek op 12 Augustus 2013.</ref> In dié tyd is Cronwright en sy vrou aan pres. [[Paul Kruger]] voorgestel in sy huis in [[Pretoria]]. Die ou president is vergesel van [[F.W. Reitz]], 'n oudpresident van die [[Vrystaat]]. Die ontmoeting tussen die Cronwright-Schreiners en die leier was 'n groot sukses en Cronwright, wat net so Republikeinsgesind soos sy vrou was, het gedink die president was die mees indrukwekkende mens wat hy al ontmoet het, naas sy vrou. Hoewel die twee se verhouding verinnig het en veral Cronwright besonder gelukkig in die Noorde was, kon hulle net 'n jaar in die Goudstad vertoef, weereens weens Olive se asma-aanvalle. Cronwright, wat nie sy opleiding kon voltooi nie, kon dit nie verduur om haar so te sien ly nie en nadat hy die beste mediese raad aan die Rand ingewin het, was dit duidelik dat sy weereens weggeneem moes word. Hy het die omstandighede by sy kantoor gaan verduidelik en verlof gekry om haar te vergesel na die plaas Karreekloof, nie ver van die [[Oranjerivier]] nie in die [[Kaapkolonie]]. Dit het aan 'n neef van hom behoort. Hulle het retoerkaartjies gekoop, min wetende dat hulle dit nooit sou gebruik nie, want kort ná hul aankoms op die plaas, het die [[Tweede Vryheidsoorlog]] uitgebreek.<ref name="meintjes" /> === Toer deur Engeland === Gedurende die [[Tweede Vryheidsoorlog]] haal hulle hulself groot vyandigheid van sommige Engelssprekende Suid-Afrikaners op die hals omdat hulle as kampvegters vir die saak van die Boere optree. In 1900 bring Cronwright, op aandrang van John A. Hobson van die ''Manchester Guardian'' ('n Liberale dagblad wat teen die oorlog gekant was), ses maande in Engeland en [[Skotland]] deur (hy het op [[26 Januarie]], toevallig sy 37ste verjaardag, daar aangekom) om 'n veldtog te voer teen die Britse militêre optrede nadat hy geweier het om oorlogskorrespondent vir dié koerant te word. Hoewel daar 'n uitgelese groep Britte was wat hewig teen die oorlog gekant was, was die meerderheid ten gunste daarvan en van hulle het Cronwright se besoek allermins aangenaam gemaak; hy het selfs 'n doodsdreigement gekry en moes die weermag en polisie hom meermale red.<ref>[http://www.quakersintheworld.org/quakers-in-action/101 The Quakers in South Africa.] URL besoek op 12 Augustus 2013</ref> Cronwright het op [[7 Julie]] [[1900]] 'n skip terug na Suid-Afrika gehaal<ref>[http://special.lib.gla.ac.uk/manuscripts/search/detail_c.cfm?ID=99499 Universiteit van Glasgow se dokumente in verband met Cronwright-Schreiner.] URL besoek op 12 Augustus 2013.</ref> nadat hy sy reis voortydig moes kortknip.<ref name="meintjes" /> === Op Hanover === [[Lêer:Olive en Cronwright.jpg|duimnael|links|190px|Cronwright en sy vrou, waarskynlik op [[Hanover]] in die [[Karoo]].]] Teen die einde van die oorlog word hy onder meer 'n eiendoms- en assuransieagent op [[Hanover]] in die noordelike [[Karoo]]. Die egpaar het van 1899 tot 1907 hier gewoon op wat Olive beskryf het as die mooiste en aangenaamste dorpie wat sy al gesien het. Hulle woonplekke was tipiese Karoohuisies, aanvanklik op die hoek van Grace- en Nuwestraat<ref>[http://deaarenvirons.co.za/main/house-of-olive-schreiner-hanover/ Beskrywing van die paar se verblyf op Hanover by De Aar Environs] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130214005217/http://deaarenvirons.co.za/main/house-of-olive-schreiner-hanover/ |date=2013-02-14 }}. URL besoek op 8 Augustus 2013.</ref> en toe van 1900 tot 1907 by Gracestraat 11,<ref>[http://www.routes.co.za/nc/hanover/ Routes.co.za se beskrywing van Hanover]. URL besoek op 8 Augustus 2013.</ref> wat in 1994 tot 'n nasionale gedenkwaardigheid verklaar is.<ref>[http://www.heritage.org.za/karoo/han.htm Hanover se blad op die webtuiste Heritage.org.za] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050206151241/http://www.heritage.org.za/karoo/han.htm |date=2005-02-06 }}. URL besoek op 8 Augustus 2013.</ref><ref>[http://www.sahra.org.za/node/33011 Besonderhede op die webtuiste van die Suid-Afrikaanse Hulpbronagentskap se webtuiste.]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} URL besoek op 12 Augustus 2013.</ref> Tydens hul verblyf gedurende die oorlog op Hanover was die Cronwright-Schreiners onder militêre toesig weens hul uitgesproke standpunt teen die Britse oorlogspoging, maar omdat Schreiner 'n beroemde skrywer was en gesukkel het met asma, kon "sy feitlik kom en gaan soos sy wou en is sy selfs toegelaat om saans 'n kers aan te steek".<ref>[http://reisinafrikaans.blogspot.com/2011_09_01_archive.html Jens Friis se blog "Reis in Afrikaans".] URL besoek op 9 Augustus 2013</ref> Cronwright het gedurende dié tyd spinnekoppe vir Suid-Afrikaanse museums versamel en selfs enkele nuwe [[spesie]]s ontdek. Die versameling miere wat hy in 1913 op [[De Aar]] bymekaargemaak het, word vandag nog in die Albanie-museum in [[Grahamstad]] bewaar.<ref>[http://www.biodiversityexplorer.org/people/cronwright-sc.htm 'n Lewensbeskrywing by Biodiversityexplorer.org.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141222190928/http://www.biodiversityexplorer.org/people/cronwright-sc.htm |date=22 Desember 2014 }} URL besoek op 9 Augustus 2013.</ref> Ook in Grahamstad bewaar die [[National English Literary Museum]] (NELM) enkele boeke uit Cronwright se privaat versameling wat hulle in 2010 aangekoop het. Die museum kon nie die hele versameling aankoop nie weens beperkte middele, maar dié wat wel aangekoop is teen altesaam R90&nbsp;000, 'n groot deel van hul jaarlikse begroting vir aankope,<ref>[http://mg.co.za/article/2012-09-21-00-how-to-keep-sas-literary-treasures-in-the-country ''How to keep SA's literary treasures in the country''], ''[[Mail & Guardian]]'', [[21 September]] [[2012]]. URL besoek op 12 Augustus 2013.</ref> dra by tot die diens wat die museum kan lewer aan navorsers oor Olive Schreiner. 'n Kleinseun van Cronwright, Peter Cron Haine, maak aanspraak op 'n belangrike versameling Schreiner-dokumente wat in die NELM gehuisves word.<ref>[http://www.sahra.org.za/content/cronwright-schreiner-literary-collection Besonderhede op die webtuiste van die Suid-Afrikaanse Erfenishulpbronagentskap se webtuiste.]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} URL besoek op 12 Augustus 2013.</ref> Danksy sy huwelik met dié vermaarde skrywer, het sommige boeke wat aan Cronwright behoort het, in die afgelope jare byna onbekostigbaar geword, byvoorbeeld Mary B. Curry se ''A book of thoughts'', deur hom geteken, wat op Bidorbuy.co.za teen R9&nbsp;000 te koop aangebied is.<ref>[http://www.bidorbuy.co.za/item/96208155/Signed_by_Samuel_Cronwright_Schreiner_A_BOOK_OF_THOUGHTS_MARY_B_CURRY.html Onsuksesvolle veiling op Bidorbuy.co.za.] URL besoek op 9 Augustus 2013.</ref> Dit het egter nie verkoop nie. === Op De Aar === Oudergewoonte het hulle ook op [[Hanover]] nie lank gebly nie en van 1907 tot 1913 (toe sy Engeland toe is, maar hy agtergebly het) gaan woon hulle op [[De Aar]], waar Cronwright-Schreiner onder meer stadsklerk en markmeester was.<ref>[http://www.deaarenvirons.co.za/html/olive_schreiner.html Olive Schreiner by De Aar Environs] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101124024151/http://www.deaarenvirons.co.za/html/olive_schreiner.html |date=2010-11-24 }}. URL besoek op 8 Augustus 2013.</ref> Dit was die eerste keer in hul getroude lewe dat die voorstel om te verhuis van Cronwright gekom het en nie van Olive nie. Sy loopbaan het gedy op Hanover, maar hy het besef die dorpie het beperkte groeipotensiaal gehad. In De Aar het hy groter toekomsmoontlikhede gesien en aanvanklik 'n takkantoor van sy regspraktyk daar geopen. Terwyl hy op en af tussen Hanover en De Aar gereis het om sy belange op albei dorpe te behartig, het Olive op Hanover agtergebly. Eindelik het Cronwright besluit om heeltyds op De Aar te gaan woon, al was dit toe nog net 'n stowwerige klein dorpie wat uit 'n stasie, hotel en enkele huisies van rooi bakstene of sinkplate bestaan het. Olive was aanvanklik hewig gekant teen die verhuising, maar as 'n proeflopie het Cronwright vir haar 'n eenvertrekwoonplek aan die buitewyke van die dorpie gebou sodat sy kon kyk of sy daar sou aard. Dié proefneming was 'n sukses en Cronwright het daarna vir hulle 'n ruim huis, wat die oorspronklike een vertrek ingesluit het, op De Aar gebou. Sy voorspelling was reg en De Aar het kort voor lank 'n bedrywige sentrum geword waar Cronwright se onderneming verder floreer het. Dié onderneming het bestaan uit 'n regs-, eiendoms-, afslaers en algemene agentskap. Op De Aar, soos trouens hul hele huwelikslewe lank, het Cronwright en Olive hul geldsake streng geskei gehou veral vanweë Olive se sterk gevoelens oor vroueregte en die belangrikheid van vroue se geldelike onafhanklikheid. Wanneer dit nodig was saam vir iets te betaal, selfs iets onbenulligs, het sy daarop aangedring om haar deel te betaal. Cronwright het self geskryf: “Dit was hoe sy aangedring het op die ‘ekonomiese onafhanklikheid’ van die vrou, ’n groot en fundamentele beginsel vir haar en een van die hoofoplossings vir die ‘Vrouevraagstuk’.” Olive se inkomste was natuurlik hoegenaamd nie groot nie en Cronwright moes sy bydrae verbloem deur vir haar vakansies te betaal en vir haar geskenke te gee. Soms, wanneer sy siek was en geen geld ingekry het nie, het hy vir alles betaal, maar Olive het altyd spaarsaam gelewe en kon dus eenvoudig nie ’n geldlas vir haar man wees nie. == Politieke loopbaan == [[Lêer:Dutoitspanweg Kimberley 1899.jpg|duimnael|240px|Dutoitspanweg, [[Kimberley]], 'n jaar of wat (1899) nadat die Cronwright-Schreiners in die ontluikende stad gewoon het.]] Cronwright is in 1902, hoofsaaklik danksy sy teenkanting teen die [[Tweede Vryheidsoorlog]], verkies as lid van die Kaapse Wetgewende Vergadering vir die kiesafdeling [[Colesberg]] en in 1904 vir [[Beaufort-Wes]], wat hy verteenwoordig het tot [[Uniewording]] in 1910. (Hy het hom egter nie in die eerste Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1910 verkiesbaar gestel nie.<ref>Schoeman, B.M. 1977. ''Parlementêre verkiesings in Suid-Afrika 1910–1976''. Pretoria: Aktuele Publikasies.</ref>) In dié tyd het Cronwright en sy vrou ál meer van mekaar vervreemd geraak, dermate dat toe sy van 1913 tot 1920 in Engeland gaan woon, hy op [[De Aar]] agtergebly het om na sy sakebelange om te sien. Indertyd het hy heelwat politieke artikels vir verskeie koerante geskryf. Die twee het egter in verbinding gebly deur die briewe wat hulle gereeld aan mekaar geskryf het. == Olive se dood == Hy verkoop sy sakeonderneming op dié dorp in 1919 nadat hy besluit het om af te tree (hy was toe 56 jaar oud en het gevoel hy is na aan 'n senu-ineenstorting omdat hy in die voorafgaande jare so hard gewerk het) en hom in [[Engeland]] by sy vrou aan te sluit, waarna hy van plan was om [[Verenigde State van Amerika|Amerika]] toe te gaan. Hulle was slegs 'n maand bymekaar toe Olive, wat blykbaar aangevoel het haar dood is naby en besluit het dat sy in haar vaderland wou sterf, na Suid-Afrika teruggekeer het. Sy het op [[13 Augustus]] [[1920]] in Tafelbaai-hawe aangeland. Cronwright wou egter 'n paar maande in die buiteland vertoef sodat hy kon rus voor sy reis Amerika toe, maar sy vrou sterf aan hartversaking in die nag van 10 op 11 Desember 1920 in 'n losieshuis, Oak Hall, op die hoek van Constantia- en Hoofweg, [[Wynberg]].<ref>[http://www.oxforddnb.com/templates/article.jsp?articleid=35972&back=&version=2004-09 'n Biografie van Olive Schreiner op Oxforddnb.com.] URL besoek op 9 Augustus 2013.</ref> Terwyl briewe Cronwright nog deurentyd van Olive in Suid-Afrika bereik het, het hy op die oggend van 14 Desember die koerant oopgeslaan en die skoknuus gekry dat sy vrou oorlede is.<ref name="meintjes" /> By sy terugkeer in Suid-Afrika die volgende jaar laat hy haar herbegrawe (sy is aanvanklik in die Woltemade-begraafplaas in [[Maitland]] begrawe tydens 'n roerende begrafnis waartydens niemand 'n preek of toespraak gelewer het nie<ref>[http://www.oliveschreiner.org/vre?page=chronology Olive Schreiner Letters Online] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121028181225/http://www.oliveschreiner.org/vre?page=chronology |date=28 Oktober 2012 }}. URL besoek op 12 Augustus 2013</ref>), volgens haar wens, op Buffelskop, saam met die oorskot van hul kind wat Olive sedert 1895 oral met haar saamgeneem het, en dié van haar geliefde foksterriër Neta<ref>[http://www.oliveschreiner.org/vre?view=personae&entry=14 Lewensbeskrywing van Cronwright-Schreiner op OliveSchreiner.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131027085648/http://www.oliveschreiner.org/vre?view=personae&entry=14 |date=27 Oktober 2013 }}. URL besoek op 9 Augustus 2013</ref> oftewel Nita.<ref>[http://lynnssite.wordpress.com/2013/04/27/olive-schreiner-a-woman-ahead-of-her-time/ ''Olive Schreiner: A woman ahead of her time''.] URL besoek op 12 Augustus 2013.</ref> Sy het in Mei 1894 die wens uitgespreek dat hulle albei op Buffelskop begrawe word toe sy en Cronwright dié berg in die weste van die plaas uitgeklim het. Weens haar asma was dit vir haar inspannend, maar bo gekom, was sy oorweldig deur die uitsig. Cronwright het dié oomblik in sy dagboek beskryf: "Voor ons af gegaan het, het sy gesê: 'Ons moet hier begrawe word, ek en jy, Cron." <ref>[http://magazine.getaway.co.za/archive/south-african-farm-inspired-olive-schreiners-book/ '' Olive Schreiner’s book'', Getaway.]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} URL besoek op 9 Augustus 2013.</ref> Hoewel sy nooit weer Buffelskop besoek het nie, het sy wel later die omliggende grond gekoop sodat hulle daar begrawe kon word. Eindelik het Cronwright 'n sarkofaag daar laat oprig waar hulle, die kind se oorskot en dié van die hondjie begrawe is.<ref>[http://www.panoramio.com/photo/27352651 Foto van die sarkofaag op Panoramio.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160104173215/http://www.panoramio.com/photo/27352651 |date=2016-01-04 }}. URL besoek op 12 Augustus 2013.</ref> Dié sarkofaag is 'n nasionale gedenkwaardigheid.<ref>[http://www.sahra.org.za/content/olive-schreiner-sarcophagus-buffelskop-cradock-district Besonderhede op die Suid-Afrikaanse Erfenishulpbronagentskap se webtuiste.]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} URL besoek op 12 Augustus 2013.</ref> == Ná sy vrou se dood == [[Lêer:Samuel Cronwright 1921.jpg|duimnael|links|190px|Dié foto het Cronwright op [[12 Augustus]] [[1921]] van homself geneem op Cradock, 'n dag voor sy vrou herbegrawe is op Buffelskop.]] Cronwright het ná Olive Schreiner se dood haar eerste biograaf asook redakteur van haar publikasies geword. By geleentheid het hy opgetree as apologeet sowel as beskuldiger, veral in verband met feite wat sy in haar briewe genoem het waarmee hy nie saamgestem het omdat hy uiters gesteld was op korrektheid. Van 1924 tot 1929 het hy hoofsaaklik gewerk aan die persklaarmaak van ''The life of Olive Schreiner'' (1924), ''The letters of Olive Schreiner'' (1924), haar ''Thoughts on South Africa'' (1923), haar ''Stories, dreams and allegories'' (1923) en twee onhersiene romans, ''From man to man'' (1926) en ''Undine'' (1929). Twyfel is intussen uitgespreek oor of dit verstandig van hom was om al die ongepubliseerde werk wat hy in die hande kon kry, te publiseer omdat baie daarvan ongetwyfeld onrype en ongeformuleerde materiaal was. Hy is selfs daarvan verdink, trouens tot vandag toe nog, dat hy munt geslaan het uit haar reputasie, hoewel dit nouliks 'n bewuste motief kon gewees het by dié "onkreukbare man" (soos dr. B.R. Beeton hom noem in die [[Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek]]), al het hy fantasieloos gehandel. [[Johannes Meintjes]] skryf: “Cronwright het verkeerd opgetree deur haar biografie so kort ná haar dood uit te gee. Hy het ongetwyfeld gemeen dat hy genoeg stof gehad het om dit sonder die hulp van die Schreiner-familie te doen. Dit was ook ’n fout. Hy het egter ’n brandende begeerte na roem gehad, selfs in weerkaatste glorie – of as roem ’n te sterk woord is, noem dit erkenning – en in die strewe daarna het mense al eindelose opofferings gedoen, almal uit hul pad gevee en geen hindernisse in die verwesenliking van hul doelwit geduld nie. Daar kan sonder twyfel aangeneem word dat dit sy motivering was, onverstandig soos dit ook in ’n sekere mate was en ons moet hom vergewe selfs al het hy die herinnering aan Olive Schreiner soveel skade berokken.” In haar biografie van Olive beweer Vera Buchanan-Gould dat Cronwight se ‘’Life’’ en sy bundel ‘’Letters’’ getuig van ’n sameswering tussen Cronwright en Havelock Ellis, ’n Britse skrywersvriend van Olive, om haar swart te smeer of haar nalatenskap te beklad, veral omdat Ellis wou wraak neem nadat Olive jare vantevore sy huweliksaanbod van die hand gewys het en omdat sy later nie genoeg erkenning aan hom as skrywer gegee het nie. Ook dat Cronwright vasbeslote was dat die wêreld moes weet hoeveel hy vir Olive opgeoffer het. Meintjes skryf daar was geen sameswering van dié aard nie omdat albei mans nie tot so iets in staat was nie, maar hy gee wel toe dat albei Olive ’n ondiens bewys het met die biografie, waarmee Ellis Cronwright gehelp het. “Olive Schreiner,” skryf Meintjes, “was, ten spyte van haar talle psigosomatiese ongesteldhede, ’n briljante, dapper en verstandige vrou en die gevolglike wanvoorstelling (in Cronwright se biografie), kan net verklaar word as ’n jammerlike gebrek aan begrip.” In 1924 laat hy die "Schreiner" weg uit sy van en tree in Engeland in die huwelik met Leonara (Lyn) Gann, gebore Bush. Op [[28 Julie]] [[1925]] is 'n dogter, Cronlyn Mary Featherstone (later getroud met ene Raine), uit die huwelik gebore. Sy laaste boek het hy in 1930 gepubliseer, naamlik 'n betoog aan sy toe vierjarige dogter oor ''Her South Africa ancestors''. == Sy laaste jare == Cronwright, 'n songebruinde man met 'n sterk voorkoms en spierwit hare (soos dr. Beeton na hom verwys), het die laaste vyftien jaar van sy lewe in die [[Kaapstad|Kaapse]] voorstad [[Rondebosch]] of digby in die [[Strand]] deurgebring. Dit is nie bekend waarmee hy hom in dié tyd besig gehou het nie, maar hy het wel geld uit die verkoop in 1919 van sy sakebelange op [[De Aar]] verdien om gemaklik te kon lewe. Ná sy dood in September 1936 in Rondebosch is hy langs Olive op Buffelskop begrawe. Hoewel dit nie bekend is wat van sy vrou en dogter geword het nie, lewe sy nageslag wel voort, want 'n kleinseun, Peter Cron Raine, maak aanspraak op 'n belangrike versameling dokumente wat gehuisves word by die National English Literary Museum in [[Grahamstad]]. == Skryfwerk == === Oor Olive Schreiner === [[Lêer:Migratory springbucks.jpg|duimnael|180px|Die buiteblad van Cronwright se boek oor die migrasie van springbokke in Suid-Afrika, waarvan hy die laaste groot geval in 1896 naby [[Hopetown]] waargeneem het.]] [[Lêer:The land of free speech Cronwright.jpg|duimnael|180px|Titelblad van die 1906-uitgawe van ''The land of free speech'', wat Cronwright geskryf het oor sy ervaringe tydens 'n toer van Januarie tot Junie 1900 in [[Engeland]] en [[Skotland]] waartydens hy toesprake gelewer het teen die Britse oorlogspoging in Suid-Afrika.]] Reeds tydens die jaar ná haar dood toe hy in Engeland gewoon het, het Cronwright dokumente en briewe begin versamel en sy beroemde vrou se biograaf en redakteur geword. Dié bedrywighede het gelei tot die publikasie van ''The Life of Olive Schreiner'' (1924, maar selfs nog in 1973 herdruk<ref>[http://books.google.co.za/books/about/The_Life_of_Olive_Schreiner.html?id=qtFXcgAACAAJ&redir_esc=y Google Books.] URL besoek op 12 Augustus 2013.</ref>) en ''The Letters of Olive Schreiner'' (1924). Laasgenoemde is kwaai gesny, veral die briewe wat sy geskryf het voor sy hom ontmoet het. Werke van haar wat eers ná haar dood verskyn het en waarvoor Cronwright verantwoordelik was, is ''Thoughts on South Africa'' (1923, met talle wysigings aan haar oorspronklike teks) en ''Stories, dreams and allegories'' (1923), asook haar tweede en derde roman, ''From man to man'', waaraan sy veertig jaar lank sporadies gewerk het en ten tyde van haar dood reeds 500 bladsye geskryf het (1926, toe Cronwright talle moontlike eindes bygevoeg het wat in latere uitgawes verwyder is<ref>[http://books.google.co.za/books?id=s7TeZ9xG9LwC&pg=PA43&lpg=PA43&dq=samuel+cronwright+schreiner&source=bl&ots=JDttjbNbS2&sig=CCKaUfBdFXMIrgrze8VbLE6M8NY&hl=af&sa=X&ei=y9EIUs-ELcnKswaljICwDw&ved=0CMQBEOgBMBA#v=onepage&q=samuel%20cronwright%20schreiner&f=false ''Dress cuture in late Victorian Women's fiction'']. URL besoek op 12 Augustus 2013.</ref>) en ''Undine'' (1929).<ref>[http://www.oliveschreiner.org/vre?view=personae&entry=14 Lewensbeskrywing van Cronwright-Schreiner op OliveSchreiner.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131027085648/http://www.oliveschreiner.org/vre?view=personae&entry=14 |date=27 Oktober 2013 }}. URL besoek op 9 Augustus 2013</ref> Hy het ook 'n inleiding voorsien vir ''Story of an African farm'' in Unwin's Cabinet Library (1924). Hy was ook verantwoordelik vir die uitgee van die kortverhaal ''The Buddhist Priest's Wife'', wat hy saamgestel het uit verskillende weergawes en wat sy aan haar man te kenne gegee het 'n roman moes word.<ref>[http://golyadkin.blogspot.com/2013/06/olive-screiner-and-future.html ''Olive Schreiner and the future''.] URL besoek op 13 Augustus 2013.</ref> === Ander onderwerpe === Cronwright se ander skryfwerk, wat nie regstreeks met sy vrou of haar lewe verband hou nie, sluit in: ''The Angora goat'' (1898, lang titel: ''The Angora goat (published under the auspices of the South African Angora Goat Breeders' Association) and a paper on the ostrich (reprinted from the Zoologist for March, 1897)''), ''The land of free speech: Record of a campaign on behalf of peace in England and Scotland in 1900'' (1906, herdruk in 2009<ref>[http://www.findbookprices.com/isbn/9781150725098 Findbookprices.com.] URL besoek op 12 Augustus 2013.</ref>), die reeds vermelde ''The migratory springbucks of South Africa'' (1925), ''Some arachnids at Hanover'' ('n pamflet) en ''Little songs for South Africans'' (privaat gedruk). Cronwirght was die eerste mens wat die trekbokverskynsel deeglik nagevors het nadat hy getuie was van die laaste groot [[springboktrekke]] wat plaasgevind het van 1892 tot 1896.<ref>[http://www.namakaroo.org/tag/springbok/ ''The story of the trekbokke'' by Namakaroo.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160104173344/http://www.namakaroo.org/tag/springbok/ |date=2016-01-04 }}. URL besoek op 12 Augustus 2013.</ref> == Waardering == [[Lêer:Samuel Cronwright Buffelskop.jpg|duimnael|links|320px|Cronwright op Buffelskop 24&nbsp;km suid van Cradock,<ref>[http://www.thegreatkaroo.com/listing/cradock_excursions_olive_schreiners_grave Besonderhede oor uitstappies na Buffelskop] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160104173155/http://www.thegreatkaroo.com/listing/cradock_excursions_olive_schreiners_grave |date= 4 Januarie 2016 }}. URL besoek op 12 Augustus 2013.</ref> op 'n stukkie grond wat Olive spesiaal as 'n laaste rusplek vir hom en haar uitgekies het, met die oorskot van sy vrou, haar hondjie Nita en dié van haar dag oue kind, wat almal daar herbegrawe is volgens haar wens. John E. Wood, op wie se plaas Krantz Plaats die grond eers geleë was, het die stukkie om Buffelskop aan Olive geskenk omdat hy geweet het dat sy daar begrawe wou word. Dis in 1896 oorgedra op haar naam.<ref>[http://eprints.ru.ac.za/1068/1/Reinterment.pdf ''Olive Schreiner at 150: Some Thoughts on Re-Editing Cronwright’s The Reinterment on Buffelskop'' deur Paul Walters and Jeremy Fogg.]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} URL besoek op 12 Augustus 2013.</ref>]] Die [[Afrikaans]]e skrywer en letterkundige [[Etienne van Heerden]] skryf ná 'n besoek aan [[Cradock]] en die sarkofaag op Buffelskop: "Cronwright-Schreiner – Cron – is onteenseglik ’n interessante man, en hy’s (dalk is ek die eerste en enigste wat dit sê) ook skrywer – en wel van boeiende egodokumente. Hy’t homself as literêre impresario van Olive se lewe, en veral haar dood, deeglik by die Schreiner-teks ingeskryf. Hy skryf soms boeiend – oor treinreise deur die Karoo, of oor ’n swerm skoenlappers wat om ’n rooi aalwynkandelaar saamtros bo-op Buffelskop terwyl ’n jong Olive sy hand vashou en aan hom verklaar: hier wil ek eendag begrawe word. Sy verhaal oor hoe swerms sprinkane treine tot stilstand bring omdat die sappe van hul lywe die wiele laat gly, bly my by. En dan is daar sy fassinasie met foto’s en sy stipte dokumentering van dinge by wyse van die dienste van ene Lidbetter, fotograaf van Cradock, of sy eie getroue “kodak”, soos hy sy primitiewe kameratjie noem. Deesdae is ons hom dankbaar vir hierdie visuele egodokumentasie. Die geskrewe verslae van sy lewe saam met Olive is dikwels onbetroubaar, en tog juis om daardie rede outentiek: ’n doodsdromer, wat die regie van sy voormalige eggenoot se begraafplek en die mitologie wat daaruit sou voortspruit, wonderbaarlik hanteer het: waarlik ’n literêre impresario van formaat."<ref>[http://www.argief.litnet.co.za/cgi-bin/giga.cgi?cmd=print_article&news_id=89854&cause_id=1270 ''Die igloe op Buffelskop: 'n Persoonlike terugreis (II)'', Litnet.co.za]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. URL besoek op 9 Augustus 2013.</ref> Die Afrikaanse skrywer [[Karel Schoeman]] skryf in ''Olive Schreiner, ’n Lewe in Suid-Afrika 1855–1881'' oor Cronwright se nagelate dokumente: "Vertekenings, verdraaiings, verswygings en reëlregte foute of waarhede (sic, maar waarskynlik bedoel: onwaarhede), die tendensieuse en eensydige beeld . . . van Schreiner."<ref>[http://www.argief.litnet.co.za/cgi-bin/giga.cgi?cmd=print_article&news_id=89854&cause_id=1270 ''Die igloe op Buffelskop: 'n Persoonlike terugreis (II)'', Litnet.co.za]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. URL besoek op 9 Augustus 2013.</ref> 'n Onbekende skrywer skryf in 'n aanlyn biografie oor Olive Schreiner: "(Cronwright-Schreiner) het waarskynlik die dubbeldoor-van (en Olive Schreiner se roem) beskou as 'n moontlike hupstoot vir sy loopbaan; hy het om die beurt as boer, grondhandelaar en eiendomsagent gewerk voor hy in 1902 verkies is tot die Kaapse Parlement. (Cronwright het gewis merkbaar geldelik gebaat ná Schreiner se dood toe hy 'n ellendige ("abysmal") biografie geskryf en manuskripte gepubliseer het, was Schreiner uitdruklik gesê het nie uitgegee moes word nie." Dié skrywer skryf voorts: "Miskien is die mees onvergeeflike daad van Cronwright dat hy die manuskrip ''Undine'' gepubliseer het, 'n jeugdige werk wat Schreiner in 1884 in Havelock Ellis se sorg gelaat het. Sy het aan Ellis gesê dat sy nie daarna gekyk het vandat sy dit geskryf het nie en "dit lank al moes verbrand het", maar dat sy nie kon nie vanweë die outobiografiese aard daarvan. Sy het uitdruklik gesê dit moenie uitgegee word nie. Kort ná Schreiner se dood het Ellis die bestaan van die manuskrip bekendgemaak toe hy dit in 'n trommel tussen ou dokumente ontdek het; Cronwright het gou aangedring op 'n afskrif. Die manuskrip was onvolledig; glad nie verbasend nie omdat dit so was toe sy Engeland die eerste keer besoek het. Cronwright beweer egter in sy inleiding dat hy die verlore einde gekry het; hy het selfs 'n benaderde weergawe daarvan in ''The Letters of Olive Schreiner'' gepubliseer ter voorbereiding hierop. Snaaks genoeg het onlangse ondersoeke van die gepubliseerde einde van ''Undine'' aan die lig gebring dat die teks nie deur Schreiner geskryf is nie – en 'n mens kan maar net raai waar dit vandaan kom."<ref>[http://africanhistory.about.com/library/weekly/aa021402c.htm ''Olive Emilie Albertina Schreiner'' in About.com se afdeling oor Afrika-geskiedenis.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130514010940/http://africanhistory.about.com/library/weekly/aa021402c.htm |date=2013-05-14 }} URL besoek op 9 Augustus 2013.</ref> == Bronne == * {{en}} Cronwright-Schreiner, Samuel Cron. 1906. ''Land of free speech: Record of a campaign on behalf of peace in England and Scotland in 1900.'' London: The New Age Press. * {{af}} De Kock, W.J. (hoofred.) ''[[Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek]] Deel I''. Kaapstad: Nasionale Boekhandel Beperk, 1968. * {{en}} [[Johannes Meintjes|Meintjes, Johannes]]. 1965. ''Olive Schreiner: Portrait of a South African Woman''. Johannesburg: Hugh Keartland Publishers. * {{en}} Potgieter, D.J. (hoofred.) ''[[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]]''. Cape Town: Nasionale Opvoedkundige Uitgewery Ltd., 1973. * {{en}} [[Eric Rosenthal|Rosenthal, Eric]]. 1978. ''Encyclopaedia of Southern Africa''. Cape Town and Johannesburg: Juta and Company Limited. * {{af}} Swart, dr. M.J. (voorsitter redaksiekomitee). 1980. ''Afrikaanse kultuuralmanak''. Aucklandpark: Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge. * {{en}} [http://www.oliveschreiner.org/vre?view=personae&entry=14 Lewensverhaal van Samuel Cron Cronwright-Schreiner op Olive Schreiner Letters Online.] URL besoek op 13 Augustus 2013. == Sien ook == * [[William Philip Schreiner]] == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == * {{en}} [https://www.google.co.za/search?tbo=p&tbm=bks&q=inauthor:%22Samuel+C.+Cronwright-Schreiner%22 Cronwright-Schreiner se skryfwerk op Google Books.] URL besoek op 9 Augustus 2013. * {{en}} [http://www.oliveschreinerletters.ed.ac.uk/HerLettersCut.pdf 'n Opstel waarin die wyse ontleed word waarop Cronwright sy (vervreemde) vrou se briewe ná haar dood geredigeer het.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151026074921/http://www.oliveschreinerletters.ed.ac.uk/HerLettersCut.pdf |date=26 Oktober 2015 }} URL besoek op 12 Augustus 2013. * {{en}} [http://mg.co.za/article/2012-09-21-00-how-to-keep-sas-literary-treasures-in-the-country ''How to keep SA's literary treasures in the country''], ''[[Mail & Guardian]]'', [[21 September]] [[2012]]. URL besoek op 12 Augustus 2013. * {{en}} [http://www.guise.plus.com/History/privaterowntree/Riots/details.htm 'n Beskrywing van die onluste wat Cronwright-Schreiner in 1900 in Engeland veroorsaak het toe hy toesprake teen die oorlogspoging in Suid-Afrika gelewer het.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160104173335/http://www.guise.plus.com/History/privaterowntree/Riots/details.htm |date=2016-01-04 }} URL besoek op 12 Augustus 2013. * {{en}} [http://goo.gl/maps/WXqVh Die Schreiner-huis op De Aar soos te sien op Google Maps.] URL besoek op 23 September 2013. {{Voorbladster}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Cronwright, Samuel}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse politici]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Geboortes in 1863]] [[Kategorie:Sterftes in 1936]] hyuxc23a0ruzhd50ish7s3vodcohas8 0 84194 2967809 2917440 2026-09-16T19:30:15Z SpesBona 2720 Hersien 2967809 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Tennisspeler | spelernaam = Stanislas Wawrinka | beeld = [[Lêer:Wawrinka US16 (28) (29779862611).jpg|250px]] | onderskrif = Stanislas Wawrinka tydens die [[VSA-Ope (tennis)|VSA-Ope]] in 2016 | vollenaam = | noemnaam = Stan Wawrinka, Barry | land = {{vlagland|Switserland}} | woonplek = [[Monte Carlo]], [[Monaco]]<ref name=atp_profile>{{en}} {{cite web |url=https://www.atptour.com/en/players/stan-wawrinka/w367/overview |title=Player profile – Stan Wawrinka |publisher=ATP World Tour |accessdate=14 September 2026}}</ref> | geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1985|3|28}}<ref name=atp_profile /> | geboorteplek = [[Lausanne]], [[Switserland]]<ref name=atp_profile /> | sterftedatum = | sterfteplek = | lengte = 1,83&nbsp;m<ref name=atp_profile /> | gewig = 81&nbsp;kg<ref name=atp_profile /> | college = | afrigter = Dimitri Zavialoff (2002–2010)<br />Peter Lundgren (2010–2012)<br />Richard Krajicek (2016)<br />Paul Annacone (2017)<br />Daniel Vallverdú (2019–2022)<br />Magnus Norman (2013–2017, 2018–2020, 2022–''hede'')<ref name=atp_profile /> | beginpro = 2002<ref name=atp_profile /> | afgetree = | speel = Regshandig (eenhandig handrughou)<ref name=atp_profile /> | loopbaanwengeld = $38&nbsp;729&nbsp;579 <small>(soos op 14 September 2026)</small><ref name=atp_profile /> <small>(10de van alle tye)</small><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.protennislive.com/posting/ramr/career_prize.pdf |title=Career Prize Money |publisher=Pro Tennis Live |format=PDF |date=14 September 2026 |accessdate=14 September 2026}}</ref> | tennishsjaar = | tennishsid = | webblad = [http://www.stanwawrinka.com/ stanwawrinka.com] | enkelspelrekord = 589–392 (60,0%)<ref name=atp_profile /> | enkelspeltitels = 16<ref name=atp_profile /> | hoogsteenkelspelrang = No. 3 (27 Januarie 2014)<ref name=atp_profile /> | huidigeenkelspelrang = No. 134 (14 September 2026)<ref name=atp_profile /> | AustralieseOpeuitslag = '''W''' (2014) | AustralieseOpejunioruitslag = | AustralieseOpesenioruitslag = | FranseOpeuitslag = '''W''' (2015) | FranseOpejunioruitslag = '''W''' (2003) | FranseOpesenioruitslag = | Wimbledonuitslag = KE (2014, 2015) | Wimbledonjunioruitslag = | Wimbledonsenioruitslag = | VSAOpeuitslag = '''W''' (2016) | VSAOpejunioruitslag = | VSAOpesenioruitslag = | Andertoernooie = Groot toernooie | MeestersBekeruitslag = HE (2013, 2014, 2015) | WTAKampioenskapuitslag = | Olimpieseuitslag = 2R ([[Olimpiese Somerspele 2008|2008]], [[Olimpiese Somerspele 2024|2024]]) | dubbelspelrekord = 81–109 (42,6%)<ref name=atp_profile /> | dubbelspeltitels = 3<ref name=atp_profile /> | hoogstedubbelspelrang = No. 88 (2 Februarie 2015)<ref name=atp_profile /> | huidigedubbelspelrang = No. – (14 September 2026)<ref name=atp_profile /> | AustralieseOpeDubbelspeluitslag = 3R (2006) | AustralieseOpeDubbelspeljunioruitslag = | AustralieseOpeDubbelspelsenioruitslag = | FranseOpeDubbelspeluitslag = 3R (2006) | FranseOpeDubbelspeljunioruitslag = | FranseOpeDubbelspelsenioruitslag = | WimbledonDubbelspeluitslag = 1R (2006, 2007) | WimbledonDubbelspeljunioruitslag = | WimbledonDubbelspelsenioruitslag = | VSAOpeDubbelspeluitslag = 1R (2005) | VSAOpeDubbelspeljunioruitslag = | VSAOpeDubbelspelsenioruitslag = | AndertoernooieDubbelspel = Groot dubbelspeltoernooie | MeestersBekerDubbelspeluitslag = | WTAKampioenskapDubbelspeluitslag = | OlimpieseDubbelspeluitslag = [[Lêer:Gold medal.svg|20px]] '''Goue medalje''' ([[Olimpiese Somerspele 2008|2008]]) | Gemeng = | gemengdetitels = | gemengderekord = | AustralieseOpeGemengdeuitslag = | FranseOpeGemengdeuitslag = | WimbledonGemengdeuitslag = | VSAOpeGemengdeuitslag = | opgedateer = 14 September 2026 }} '''Stanislas "Stan" Wawrinka'''<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.tennis.com/pro-game/2014/05/french-open-be-first-tournament-stan-wawrinka/51543/#.V1WKq-RmK01 |title=French Open to be first tournament for Stanislas Wawrinka |accessdate=10 Junie 2019 |work=tennis.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20200227091056/https://www.tennis.com/pro-game/2014/05/french-open-be-first-tournament-stan-wawrinka/51543/ |archive-date=27 Februarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> ([[Frans]]: [stanislas vavʁiŋka]; gebore [[28 Maart]] [[1985]]) is 'n [[Switserland|Switserse]] professionele [[tennis]]speler. Hy is ook 'n [[Duitsland|Duitse burger]], omdat sy vader 'n [[Duitsers|Duitser]] van [[Tsjeggië|Tsjeggiese]] afkoms is. Wawrinka begin op 14-jarige ouderdom om aan internasionale junior-toernooie deel te neem. Hy verlaat skool op 15 om op tennis te fokus, maar sit sy studies deur afstandsonderrig voort. Sedert 2002 speel hy professioneel tennis. In 2005 word hy op die ATP-ranglys onder die beste 100 tennisspelers geplaas. In 2006 haal hy die top 50- en in 2008 die top 10-lys van spelers. Tydens die [[Australiese Ope (tennis)|Australiese Ope]] van 2014 wen hy sy eerste [[Grand Slam (tennis)|Grand Slam]]-toernooi. Hy skakel die tweede gekeurde [[Novak Djokovic]] tydens die kwarteindronde in 5 stelle uit. In die eindstryd wen hy die eerste gekeurde [[Rafael Nadal]] met 'n telling van 6–3, 6–2, 3–6 en 6–3. Hiermee skuif hy tot die nommer 3 posisie op die ATP se ranglys op. Tydens die [[Franse Ope]] van 2015 wen hy sy tweede Grand Slam-toernooi en tydens die [[VSA-Ope (tennis)|VSA-Ope]] van 2016 sy derde. == Grand Slam-rekord == [[Lêer:Stanislas Wawrinka Wimbledon 2013.jpg|duimnael|links|upright|Stanislas Wawrinka tydens die [[Wimbledon-kampioenskap]] in 2013]] [[Lêer:Stanislas Wawrinka at Olympics 2012.jpg|duimnael|links|upright|Stanislas Wawrinka tydens die [[Olimpiese Somerspele 2012]]]] Die tabel toon Wawrinka se prestasie tydens elk van die Grand Slam-toernooie in mansenkels waaraan hy deelgeneem het: {| class="wikitable" style="text-align: center;" width = 60%; !width=10%| Jaar !width=20%| [[Australiese Ope (tennis)|Australiese Ope]] !width=20%| [[Franse Ope]] !width=20%| [[Wimbledon-kampioenskap|Wimbledon]] !width=20%| [[VSA-Ope (tennis)|VSA-Ope]] |- |2005 | ''Beseer'' |style="background:#afeeee;"| Rondte 3 |style="background:#afeeee;"| Rondte 1 |style="background:#afeeee;"| Rondte 3 |- |2006 |style="background:#afeeee;"| Rondte 2 |style="background:#afeeee;"| Rondte 1 |style="background:#afeeee;"| Rondte 3 |style="background:#afeeee;"| Rondte 3 |- |2007 |style="background:#afeeee;"| Rondte 3 |style="background:#afeeee;"| Rondte 2 |style="background:#afeeee;"| Rondte 1 |style="background:#afeeee;"| Rondte 4 |- |2008 |style="background:#afeeee;"| Rondte 2 |style="background:#afeeee;"| Rondte 3 |style="background:#afeeee;"| Rondte 4 |style="background:#afeeee;"| Rondte 4 |- |2009 |style="background:#afeeee;"| Rondte 3 |style="background:#afeeee;"| Rondte 3 |style="background:#afeeee;"| Rondte 4 |style="background:#afeeee;"| Rondte 1 |- |2010 |style="background:#afeeee;"| Rondte 3 |style="background:#afeeee;"| Rondte 4 |style="background:#afeeee;"| Rondte 1 |style="background:#ffebcd;"| Kwarteindstryd |- |2011 |style="background:#ffebcd;"| Kwarteindstryd |style="background:#afeeee;"| Rondte 4 |style="background:#afeeee;"| Rondte 2 |style="background:#afeeee;"| Rondte 2 |- |2012 |style="background:#afeeee;"| Rondte 3 |style="background:#afeeee;"| Rondte 4 |style="background:#afeeee;"| Rondte 1 |style="background:#afeeee;"| Rondte 4 |- |2013 |style="background:#afeeee;"| Rondte 4 |style="background:#ffebcd;"| Kwarteindstryd |style="background:#afeeee;"| Rondte 1 |style="background:yellow;"| Halfeindstryd |- |2014 |style="background:#00ff00;"| '''Wenner''' |style="background:#afeeee;"| Rondte 1 |style="background:#ffebcd;"| Kwarteindstryd |style="background:#ffebcd;"| Kwarteindstryd |- |2015 |style="background:yellow;"| Halfeindstryd |style="background:#00ff00;"| '''Wenner''' |style="background:#ffebcd;"| Kwarteindstryd |style="background:yellow;"| Halfeindstryd |- |2016 |style="background:#afeeee;"| Rondte 4 |style="background:yellow;"| Halfeindstryd |style="background:#afeeee;"| Rondte 2 |style="background:#00ff00;"| '''Wenner''' |- |2017 |style="background:yellow;"| Halfeindstryd |style="background:#D8BFD8;"| Eindstryd |style="background:#afeeee;"| Rondte 1 | ''Beseer'' |- |2018 |style="background:#afeeee;"| Rondte 2 |style="background:#afeeee;"| Rondte 1 |style="background:#afeeee;"| Rondte 2 |style="background:#afeeee;"| Rondte 3 |- |2019 |style="background:#afeeee;"| Rondte 2 |style="background:#ffebcd;"| Kwarteindstryd |style="background:#afeeee;"| Rondte 2 |style="background:#ffebcd;"| Kwarteindstryd |- |2020 |style="background:#ffebcd;"| Kwarteindstryd |style="background:#afeeee;"| Rondte 3 | ''Toernooi nie gehou nie'' | ''Nie deelgeneem nie'' |- |2021 |style="background:#afeeee;"| Rondte 2 | ''Nie deelgeneem nie'' | ''Nie deelgeneem nie'' | ''Nie deelgeneem nie'' |- |2022 | ''Nie deelgeneem nie'' |style="background:#afeeee;"| Rondte 1 |style="background:#afeeee;"| Rondte 1 |style="background:#afeeee;"| Rondte 1 |- |2023 |style="background:#afeeee;"| Rondte 1 |style="background:#afeeee;"| Rondte 2 |style="background:#afeeee;"| Rondte 3 |style="background:#afeeee;"| Rondte 3 |- |2024 |style="background:#afeeee;"| Rondte 1 |style="background:#afeeee;"| Rondte 2 |style="background:#afeeee;"| Rondte 2 |style="background:#afeeee;"| Rondte 1 |- |2025 |style="background:#afeeee;"| Rondte 1 |style="background:#afeeee;"| Rondte 1 | ''Nie deelgeneem nie'' | ''Nie deelgeneem nie'' |- |2026 |style="background:#afeeee;"| Rondte 3 |style="background:#afeeee;"| Rondte 1 |style="background:#afeeee;"| Rondte 1 |style="background:#afeeee;"| Rondte 1 |} == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn}} * {{en}} {{fr}} [http://www.stanwawrinka.com/ Amptelike webwerf] * {{en}} [https://www.atptour.com/en/players/stan-wawrinka/w367/overview Stanislas Wawrinka se ATP-profiel] * {{en}} [https://www.itftennis.com/en/players/stan-wawrinka/800220533/sui/mt/s/overview/ Stanislas Wawrinka se ITF-profiel] * {{en}} {{IMDb naam|3598775}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Wawrinka, Stanislas}} [[Kategorie:Switserse tennisspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1985]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Olimpiese deelnemers]] pzgm4g33y9x9ewf6hiuikyql47866ro 0 87306 2967670 2967517 2026-09-16T12:48:09Z Gaius le Roux 203341 'n Nuwe artikel is geskep. Foto's moet nog bygevoeg word. 2967670 wikitext text/x-wiki {{Infobox airport | name = Lugmagbasis Langebaanweg | nativename = | nativename-a = | nativename-r = | image = | image-width = | caption = | IATA = SDB | ICAO = FALW | type = Militêr | owner = | operator = [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] | city-served = | location = [[Langebaanweg]], [[Wes-Kaap]], [[Suid-Afrika]] | elevation-f = 108 | elevation-m = 33 | coordinates ={{Koördinate|32|58|08|S|18|09|55|E|aansig=inlyn,titel}} | latd = 32 | latm = 58 | lats = 08 | latNS = S | longd= 18 | longm= 09 | longs= 55 | longEW= E | coordinates_type = | coordinates_region = ZA-WC | coordinates_notitle = | image_map = | image_mapsize = | image_map_alt = | image_map_caption = | pushpin_map = Wes-Kaap | pushpin_label_position = | pushpin_label = FALW | pushpin_map_alt = | pushpin_mapsize = | pushpin_image = | pushpin_map_caption = Ligging in die Wes-Kaap | website = [http://www.af.mil.za/bases/afb_langebaan/default.htm www.af.mil.za] | metric-rwy = | r1-number = 02R/20L | r1-length-f = 7689 | r1-length-m = 2344 | r1-surface = Teer | r2-number = 02L/20R | r2-length-f = 7680 | r2-length-m = 2341 | r2-surface = Teer | r3-number = 07/25 | r3-length-f = 4935 | r3-length-m = 1504 | r3-surface = Teer | r4-number = 16/34 | r4-length-f = 6533 | r4-length-m = 1991 | r4-surface = Teer | footnotes = }} '''Lugmagbasis Langebaanweg''' ([[IATA-kode|IATA]]: SDB, [[ICAO]]: FALW) is 'n basis van die [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] (SALM) geleë by die dorpie [[Langebaanweg]] noord van [[Kaapstad]] in die Wes-Kaap, [[Suid-Afrika]]. Die basis se leuse is ''Tenax Propisiti Vinco'' – Deur volharding kom sukses. == Tuiste van eenhede == * [[Sentrale Vliegskool]] - loods- en instrukteuropleiding * 2 Lugonderhoudeenheid - Onderhoudsondersteuning * 526 Eskader - Beskermingseskader == Huidige vliegtuie == {{multiple image | align = right | direction = vertical | header = | width = 200 | image1 = SilverFalcons5.jpg | caption1 = Silwer Valke se kleurskema. | image2 = Silver Falcons-001.jpg | caption2 = Die Silwer Valke vlieg met die [[Pilatus PC-7]] }} Die Sentrale vliegskool gebruik 60 [[Pilatus PC-7]]s by Lugmagbasis Langebaanweg. Die Lugmag se Silwer Valke-vertoonspan is by die Lugmagbasis Langebaanweg gestasioneer. == Geskiedenis == Die terrein waar die voorgestelde Fortress Aerodrome 203: Langebaanweg geleë sou wees, is op 27 Augustus 1942 gekies. Bouwerk het op 5 Desember 1942 begin, maar die stasie is eerder as ’n Algemene Operasionele Opleidingseenheid beplan om agt Oxfords, 24 Venturas, ses Battles, 188 offisiere, 182 onderoffisiere en 517 ander range te huisves. Die vliegveld het op 14 November 1945 Nommer 3 Lugdepotdetasjement geword, maar is op 12 Desember 1945 Lugmagstasie (LMS) Saldanha hernoem. Aktiewe vliegtuie vanaf Januarie op die inventaris van Lugmagstasie Saldanha was Anson 4600 en nege voormalige 60 Eskader Mosquito-vliegtuie. Uiteindelik het net vier Mosquito-vliegtuie by LMS Saldanha gebly (tot 1950). Hulle het die reeksnommers 4803, 4804, 4807 en 4810 gehad en is in 1950 afgedank. Die Bomwerper-Skietkuns-en-Lugnavigasie-skool (BSLNS) is op 1 Augustus 1946 gevorm en sou Ansons ontvang. Nog vliegtuie wat deur LMS Saldanha bedryf is, was agt Harvards (vir teikensleepdienste gebruik) en Dakotas 6828 en 6839. Die Ansons is weens probleme deur Venturas vervang. Al die vliegtuie van die BSLNS is onttrek, en is deur Venturas, Dakotas, Harvards en Sunderlands vervang. Hierdie vliegtuie het van 2 Vleuel by Brooklyn (later Ysterplaat genoem) en van 35 Eskader gekom. Vliegtuie is weer in Augustus 1948 na die BSLNS teruggeplaas. Die skool se vliegtuie het bestaan uit B.34 Venturas, ’n Dakota, Harvards en Spitfires. Teen 1949 is die Sunderlands nie meer gebruik nie. Die BSLNS is op 1 Desember 1947 die Lug Operasionele en Opleidingskool hernoem, en het op 1 Maart 1950 die Lug Operasionele Skool geword, en PV-1 Venturas en die vroeëre B-34’s is bedryf. Die getal vliegtuie was teen Junie 1951 altesaam 35 Spitfires, 17 Harvards, twee Dakotas en agt PV-1’s. Vampires is in Oktober 1952 by die Lug Operasionele Skool in gebruik geneem. Die navigasie-element van die Lug Operasionele Skool is intussen as ’n afsonderlike eenheid gevorm en het op 1 Julie 1952 die Lugnavigasieskool geword en het op 20 April 1953 na Ysterplaat verskuif. T-6G Harvard-vliegtuie en ’n De Havilland Devon is vanaf Desember 1953 in gebruik geneem en die laaste Spitfires het in Februarie 1954 vertrek. 17 Eskader is op 1 Desember 1955 as ’n helikoptereenheid by Langebaanweg hervorm en het ‘n Sikorsky S-51 en drie nuwe Sikorsky S-55C’s ontvang. Die eskader het in Julie 1961 na Ysterplaat gegaan. Die Lug Operasionele Skool het die Aermacchi MB326M Impala Mk I op 11 Mei 1966 in gebruik geneem en het in Oktober 1967 die gevorderde Vliegskool geword en het in dieselfde maand na LMS Pietersburg verskuif. Lugmagstasie Langebaanweg is op 1 Februarie 1968 as Vliegopleidingskool (VOS) Langebaanweg herbenoem en was in daardie stadium geheel en al met Impalas toegerus. Die Lugnavigasieskool het op 5 Januarie 1982 na Langebaanweg teruggekeer en het vier spesiaal toegeruste Dakotas ontvang en is in 1983 as 80 Lugnavigasieskool herbenoem. VOS Langebaanweg is op 28 Maart 1983 as Lugmagbasis Langebaanweg herbenoem, en op 6 Februarie 1984 het die vliegelement 83 Straalvliegskool, met sy eie wapen, geword. Lugmagbasis Langebaanweg het ook in 1985 sy eie wapen gekry (dit is dieselfde wapen as wat vir VOS Langebaanweg gebruik is). Nog ’n eenheid, naamlik 7 Eskader, het op 29 Maart 1985 by Langebaanweg aangekom. Toe verskeie sekuriteitseskaders in 1987 gestig is, het Langebaanweg 526 Eskader bygekry. 83 Straalvliegskool en 7 Eskader is intussen ontbind. In 2003 was die tuiseenhede by Langebaanweg die Sentrale Vliegskool, 8 Vliegtuigonderhoudeenheid, 400 Luginstandhoudingseenheid en 526 Beskermingseskader.<ref name=":1">{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=398 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Becker |first=Dave |date=2003 |title=AFB Langebaanweg |journal=SA Flyer |pages=72 to 75}}</ref> === Opedag by Vliegopleidingskool Langebaanweg op 1 November 1975 === Duisende mense het na die opedag by Vliegopleidingskool (VOS) Langebaanweg gestroom. Dit was die vliegtuie in die lug wat die toeskouers die meeste beïndruk het. ’n Mirage wat grasieus in die lug draai en deur die klankgrens breek en skyngevegte tussen Impala-straalvliegtuie was die hoogtepunte van die dag. Die sterre van die dag was Kaptein “Speedy” de Wet en sy Silwer Valke. Hulle het ’n aangrypende vertoning van presisievliegmaneuvers gelewer.<ref>{{Cite journal |date=January 1976 |title=FTS Langebaanweg |journal=Supplement to Paratus |pages=iv}}</ref> === Die situasie by Langebaanweg op 30 Januarie 1990 === Lugmagbasis Langebaanweg is die SALM se hoof-Impala-basis. Ná aanvanklike opleiding by Dunnottar meld voornemende straalvliegtuigvlieëniers by Langebaanweg aan vir verdere opleiding. Hoewel die kleurskemas van die Impala Mk I’s baie eentonig kan wees, verskil dié by hierdie lugbasis – veral wat eenheidwapens betref. Vier verskillende eenheidwapens verskyn op die Impalas: * Die wapen van Vliegopleidingskool Langebaanweg verskyn steeds op sommige van die Impalas (in die besonder op 498 en 595). * Die wapen van 83 Straalvliegskool begin op Impalas verskyn (549 en 594). Die bevelvoerende offisier van 83 Straalvliegskool is Kommandant Dave Knoesen. * Nog ’n eenheid by Langebaanweg is die Silwer Valke. Die volgende vliegtuie het in hulle aantreklike silwer/oranje/wit/blou kleurskema gepryk: 484, 486, 491 en 494. * 7 Eskader se vliegtuie toon die meeste verskeidenheid, aangesien sowel die Impala I as die Impala II op die inventaris van die eenheid is. Sommige van die eenheid se Impala I’s is in die standaard Impala-kamoefleerskema geverf (509 en 601). Ander vliegtuie sluit in 568 (silwer) en twee Impala II’s (1065 en 1082). Al hierdie vliegtuie dra die eenheidwapen. ’n Hele paar Impalas het steeds nie eenheidwapens nie, naamlik 473, 503, 523, 538, 575, 576 en 590. AANTEKENING Hierdie inligting is tydens ’n onderhoud met Kommandant Knoesen (die bevelvoerder van 83 Straalvliegskool) en deur observasie bekom. ==== VOS Langebaanweg 30 Januarie 1990 ==== Die volgende twee vliegtuie het op 30 Januarie 1990 nog die VOS Langebaanweg-wapen op hulle gehad. Soos hierbo genoem, het Impala Mk I’s reeksnommer 473, 503, 523, 538, 575, 576 en 590 steeds nie eenheidwapens nie; daarom word twee van hulle in hierdie afdeling van die artikel geïllustreer. ==== 83 Straalvliegskool 30 Januarie 1990 ==== ==== Silwer Valke 30 Januarie 1990 ==== ==== 7 Eskader 30 Januarie 1990 ==== === Eenhede wat in die verlede by Langebaanweg gebaseer was === ==== Vliegopleidingskool Langebaanweg ==== ===== Die Silwer Valke ===== Die oorsprong van die Silwer Valke kan na die ''Bumbling Bees''-vertoonspan teruggevoer word, wat oorspronklik in 1953 gevorm is en in 1966 met die Impala Mk I begin vlieg het. Die span is op 22 November 1967 die Silwer Valke herdoop. Op 24 November 1967 het die span hulle eerste vertoning tydens die opening van die Atlas-vliegtuigkorporasie gelewer. Die span was deel van Vliegopleidingskool Langebaanweg. Nadat 83 Straalvliegskool die opleiding van SALM-leerlingvlieëniers op 4 Februarie 1984 oorgeneem het, het die Silwer Valke deel van laasgenoemde eenheid geword. Rondom hierdie tyd is die kleure van die destydse nasionale vlag, naamlik oranje, wit en blou, vir die eerste keer op die vliegtuie aangebring. In die middel van die 1990’s is nuwe kleure, naamlik die SALM se korporatiewe kleure van  donker en ligte blou en wit op die vliegtuie aangewend. 83 Straalvliegskool het in November 1992 gesluit, en 85 Gevegvliegskool het die Impala-bedrywighede oorgeneem. Die Silwer Valke het gevolglik Hoedspruit toe vertrek. Die laaste Impala-vertoning van die Silwer Valke het op 20 September 1997 by Swartkop plaasgevind.<ref name=":2">{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=399 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Becker |first=Dave |date=October 2005 |title=History of the Silver Falcons |journal=SA Flyer |issue=120 |pages=29, 30, 33}}</ref> ==== 83 Straalvliegskool ==== Vliegopleidingskool Langebaanweg is op 6 Februarie 1984 nommer 83 Straalvliegskool herdoop. Nommer 83 Straalvliegskool is met ingang van 1 Februarie 1993 deur 85 Gevegvliegskool geabsorbeer. Gevolglik het die Silwer Valke na Hoedspruit verhuis.<ref name=":1" /> ===== Die Silwer Valke ===== Die kleure van die nasionale vlag (oranje, wit en blou) is vanaf 1985 op die Silwer Valke aangebring.<ref name=":2" /> ==== 7 Eskader ==== === Verhuising van die Sentrale Vliegskool === Die laaste vleuelsparade van die Sentrale Vliegskool (SVS) het op 10 Desember 1992 by Dunnottar plaasgevind, en die SVS het daarna na Langebaanweg verskuif.<ref>{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=392 |language=en}}</ref> == Eksterne skakels == * [http://www.saairforce.co.za/the-airforce/bases/7/langebaanweg saairforce.co.za] Lugmagbasis Langebaanweg {{Lugvaart-saadjie}} {{en-vertaal|Air Force Base Langebaanweg}} [[Kategorie:Lughawens in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse Lugmag]] 5buad84ixq3dxs4zgupdag1jegezjdc 2967671 2967670 2026-09-16T12:49:56Z Gaius le Roux 203341 Die "Nog besig"-sjabloon is bygevoeg. 2967671 wikitext text/x-wiki {{Nog besig}}{{Infobox airport | name = Lugmagbasis Langebaanweg | nativename = | nativename-a = | nativename-r = | image = | image-width = | caption = | IATA = SDB | ICAO = FALW | type = Militêr | owner = | operator = [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] | city-served = | location = [[Langebaanweg]], [[Wes-Kaap]], [[Suid-Afrika]] | elevation-f = 108 | elevation-m = 33 | coordinates ={{Koördinate|32|58|08|S|18|09|55|E|aansig=inlyn,titel}} | latd = 32 | latm = 58 | lats = 08 | latNS = S | longd= 18 | longm= 09 | longs= 55 | longEW= E | coordinates_type = | coordinates_region = ZA-WC | coordinates_notitle = | image_map = | image_mapsize = | image_map_alt = | image_map_caption = | pushpin_map = Wes-Kaap | pushpin_label_position = | pushpin_label = FALW | pushpin_map_alt = | pushpin_mapsize = | pushpin_image = | pushpin_map_caption = Ligging in die Wes-Kaap | website = [http://www.af.mil.za/bases/afb_langebaan/default.htm www.af.mil.za] | metric-rwy = | r1-number = 02R/20L | r1-length-f = 7689 | r1-length-m = 2344 | r1-surface = Teer | r2-number = 02L/20R | r2-length-f = 7680 | r2-length-m = 2341 | r2-surface = Teer | r3-number = 07/25 | r3-length-f = 4935 | r3-length-m = 1504 | r3-surface = Teer | r4-number = 16/34 | r4-length-f = 6533 | r4-length-m = 1991 | r4-surface = Teer | footnotes = }} '''Lugmagbasis Langebaanweg''' ([[IATA-kode|IATA]]: SDB, [[ICAO]]: FALW) is 'n basis van die [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] (SALM) geleë by die dorpie [[Langebaanweg]] noord van [[Kaapstad]] in die Wes-Kaap, [[Suid-Afrika]]. Die basis se leuse is ''Tenax Propisiti Vinco'' – Deur volharding kom sukses. == Tuiste van eenhede == * [[Sentrale Vliegskool]] - loods- en instrukteuropleiding * 2 Lugonderhoudeenheid - Onderhoudsondersteuning * 526 Eskader - Beskermingseskader == Huidige vliegtuie == {{multiple image | align = right | direction = vertical | header = | width = 200 | image1 = SilverFalcons5.jpg | caption1 = Silwer Valke se kleurskema. | image2 = Silver Falcons-001.jpg | caption2 = Die Silwer Valke vlieg met die [[Pilatus PC-7]] }} Die Sentrale vliegskool gebruik 60 [[Pilatus PC-7]]s by Lugmagbasis Langebaanweg. Die Lugmag se Silwer Valke-vertoonspan is by die Lugmagbasis Langebaanweg gestasioneer. == Geskiedenis == Die terrein waar die voorgestelde Fortress Aerodrome 203: Langebaanweg geleë sou wees, is op 27 Augustus 1942 gekies. Bouwerk het op 5 Desember 1942 begin, maar die stasie is eerder as ’n Algemene Operasionele Opleidingseenheid beplan om agt Oxfords, 24 Venturas, ses Battles, 188 offisiere, 182 onderoffisiere en 517 ander range te huisves. Die vliegveld het op 14 November 1945 Nommer 3 Lugdepotdetasjement geword, maar is op 12 Desember 1945 Lugmagstasie (LMS) Saldanha hernoem. Aktiewe vliegtuie vanaf Januarie op die inventaris van Lugmagstasie Saldanha was Anson 4600 en nege voormalige 60 Eskader Mosquito-vliegtuie. Uiteindelik het net vier Mosquito-vliegtuie by LMS Saldanha gebly (tot 1950). Hulle het die reeksnommers 4803, 4804, 4807 en 4810 gehad en is in 1950 afgedank. Die Bomwerper-Skietkuns-en-Lugnavigasie-skool (BSLNS) is op 1 Augustus 1946 gevorm en sou Ansons ontvang. Nog vliegtuie wat deur LMS Saldanha bedryf is, was agt Harvards (vir teikensleepdienste gebruik) en Dakotas 6828 en 6839. Die Ansons is weens probleme deur Venturas vervang. Al die vliegtuie van die BSLNS is onttrek, en is deur Venturas, Dakotas, Harvards en Sunderlands vervang. Hierdie vliegtuie het van 2 Vleuel by Brooklyn (later Ysterplaat genoem) en van 35 Eskader gekom. Vliegtuie is weer in Augustus 1948 na die BSLNS teruggeplaas. Die skool se vliegtuie het bestaan uit B.34 Venturas, ’n Dakota, Harvards en Spitfires. Teen 1949 is die Sunderlands nie meer gebruik nie. Die BSLNS is op 1 Desember 1947 die Lug Operasionele en Opleidingskool hernoem, en het op 1 Maart 1950 die Lug Operasionele Skool geword, en PV-1 Venturas en die vroeëre B-34’s is bedryf. Die getal vliegtuie was teen Junie 1951 altesaam 35 Spitfires, 17 Harvards, twee Dakotas en agt PV-1’s. Vampires is in Oktober 1952 by die Lug Operasionele Skool in gebruik geneem. Die navigasie-element van die Lug Operasionele Skool is intussen as ’n afsonderlike eenheid gevorm en het op 1 Julie 1952 die Lugnavigasieskool geword en het op 20 April 1953 na Ysterplaat verskuif. T-6G Harvard-vliegtuie en ’n De Havilland Devon is vanaf Desember 1953 in gebruik geneem en die laaste Spitfires het in Februarie 1954 vertrek. 17 Eskader is op 1 Desember 1955 as ’n helikoptereenheid by Langebaanweg hervorm en het ‘n Sikorsky S-51 en drie nuwe Sikorsky S-55C’s ontvang. Die eskader het in Julie 1961 na Ysterplaat gegaan. Die Lug Operasionele Skool het die Aermacchi MB326M Impala Mk I op 11 Mei 1966 in gebruik geneem en het in Oktober 1967 die gevorderde Vliegskool geword en het in dieselfde maand na LMS Pietersburg verskuif. Lugmagstasie Langebaanweg is op 1 Februarie 1968 as Vliegopleidingskool (VOS) Langebaanweg herbenoem en was in daardie stadium geheel en al met Impalas toegerus. Die Lugnavigasieskool het op 5 Januarie 1982 na Langebaanweg teruggekeer en het vier spesiaal toegeruste Dakotas ontvang en is in 1983 as 80 Lugnavigasieskool herbenoem. VOS Langebaanweg is op 28 Maart 1983 as Lugmagbasis Langebaanweg herbenoem, en op 6 Februarie 1984 het die vliegelement 83 Straalvliegskool, met sy eie wapen, geword. Lugmagbasis Langebaanweg het ook in 1985 sy eie wapen gekry (dit is dieselfde wapen as wat vir VOS Langebaanweg gebruik is). Nog ’n eenheid, naamlik 7 Eskader, het op 29 Maart 1985 by Langebaanweg aangekom. Toe verskeie sekuriteitseskaders in 1987 gestig is, het Langebaanweg 526 Eskader bygekry. 83 Straalvliegskool en 7 Eskader is intussen ontbind. In 2003 was die tuiseenhede by Langebaanweg die Sentrale Vliegskool, 8 Vliegtuigonderhoudeenheid, 400 Luginstandhoudingseenheid en 526 Beskermingseskader.<ref name=":1">{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=398 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Becker |first=Dave |date=2003 |title=AFB Langebaanweg |journal=SA Flyer |pages=72 to 75}}</ref> === Opedag by Vliegopleidingskool Langebaanweg op 1 November 1975 === Duisende mense het na die opedag by Vliegopleidingskool (VOS) Langebaanweg gestroom. Dit was die vliegtuie in die lug wat die toeskouers die meeste beïndruk het. ’n Mirage wat grasieus in die lug draai en deur die klankgrens breek en skyngevegte tussen Impala-straalvliegtuie was die hoogtepunte van die dag. Die sterre van die dag was Kaptein “Speedy” de Wet en sy Silwer Valke. Hulle het ’n aangrypende vertoning van presisievliegmaneuvers gelewer.<ref>{{Cite journal |date=January 1976 |title=FTS Langebaanweg |journal=Supplement to Paratus |pages=iv}}</ref> === Die situasie by Langebaanweg op 30 Januarie 1990 === Lugmagbasis Langebaanweg is die SALM se hoof-Impala-basis. Ná aanvanklike opleiding by Dunnottar meld voornemende straalvliegtuigvlieëniers by Langebaanweg aan vir verdere opleiding. Hoewel die kleurskemas van die Impala Mk I’s baie eentonig kan wees, verskil dié by hierdie lugbasis – veral wat eenheidwapens betref. Vier verskillende eenheidwapens verskyn op die Impalas: * Die wapen van Vliegopleidingskool Langebaanweg verskyn steeds op sommige van die Impalas (in die besonder op 498 en 595). * Die wapen van 83 Straalvliegskool begin op Impalas verskyn (549 en 594). Die bevelvoerende offisier van 83 Straalvliegskool is Kommandant Dave Knoesen. * Nog ’n eenheid by Langebaanweg is die Silwer Valke. Die volgende vliegtuie het in hulle aantreklike silwer/oranje/wit/blou kleurskema gepryk: 484, 486, 491 en 494. * 7 Eskader se vliegtuie toon die meeste verskeidenheid, aangesien sowel die Impala I as die Impala II op die inventaris van die eenheid is. Sommige van die eenheid se Impala I’s is in die standaard Impala-kamoefleerskema geverf (509 en 601). Ander vliegtuie sluit in 568 (silwer) en twee Impala II’s (1065 en 1082). Al hierdie vliegtuie dra die eenheidwapen. ’n Hele paar Impalas het steeds nie eenheidwapens nie, naamlik 473, 503, 523, 538, 575, 576 en 590. AANTEKENING Hierdie inligting is tydens ’n onderhoud met Kommandant Knoesen (die bevelvoerder van 83 Straalvliegskool) en deur observasie bekom. ==== VOS Langebaanweg 30 Januarie 1990 ==== Die volgende twee vliegtuie het op 30 Januarie 1990 nog die VOS Langebaanweg-wapen op hulle gehad. Soos hierbo genoem, het Impala Mk I’s reeksnommer 473, 503, 523, 538, 575, 576 en 590 steeds nie eenheidwapens nie; daarom word twee van hulle in hierdie afdeling van die artikel geïllustreer. ==== 83 Straalvliegskool 30 Januarie 1990 ==== ==== Silwer Valke 30 Januarie 1990 ==== ==== 7 Eskader 30 Januarie 1990 ==== === Eenhede wat in die verlede by Langebaanweg gebaseer was === ==== Vliegopleidingskool Langebaanweg ==== ===== Die Silwer Valke ===== Die oorsprong van die Silwer Valke kan na die ''Bumbling Bees''-vertoonspan teruggevoer word, wat oorspronklik in 1953 gevorm is en in 1966 met die Impala Mk I begin vlieg het. Die span is op 22 November 1967 die Silwer Valke herdoop. Op 24 November 1967 het die span hulle eerste vertoning tydens die opening van die Atlas-vliegtuigkorporasie gelewer. Die span was deel van Vliegopleidingskool Langebaanweg. Nadat 83 Straalvliegskool die opleiding van SALM-leerlingvlieëniers op 4 Februarie 1984 oorgeneem het, het die Silwer Valke deel van laasgenoemde eenheid geword. Rondom hierdie tyd is die kleure van die destydse nasionale vlag, naamlik oranje, wit en blou, vir die eerste keer op die vliegtuie aangebring. In die middel van die 1990’s is nuwe kleure, naamlik die SALM se korporatiewe kleure van  donker en ligte blou en wit op die vliegtuie aangewend. 83 Straalvliegskool het in November 1992 gesluit, en 85 Gevegvliegskool het die Impala-bedrywighede oorgeneem. Die Silwer Valke het gevolglik Hoedspruit toe vertrek. Die laaste Impala-vertoning van die Silwer Valke het op 20 September 1997 by Swartkop plaasgevind.<ref name=":2">{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=399 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Becker |first=Dave |date=October 2005 |title=History of the Silver Falcons |journal=SA Flyer |issue=120 |pages=29, 30, 33}}</ref> ==== 83 Straalvliegskool ==== Vliegopleidingskool Langebaanweg is op 6 Februarie 1984 nommer 83 Straalvliegskool herdoop. Nommer 83 Straalvliegskool is met ingang van 1 Februarie 1993 deur 85 Gevegvliegskool geabsorbeer. Gevolglik het die Silwer Valke na Hoedspruit verhuis.<ref name=":1" /> ===== Die Silwer Valke ===== Die kleure van die nasionale vlag (oranje, wit en blou) is vanaf 1985 op die Silwer Valke aangebring.<ref name=":2" /> ==== 7 Eskader ==== === Verhuising van die Sentrale Vliegskool === Die laaste vleuelsparade van die Sentrale Vliegskool (SVS) het op 10 Desember 1992 by Dunnottar plaasgevind, en die SVS het daarna na Langebaanweg verskuif.<ref>{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=392 |language=en}}</ref> == Eksterne skakels == * [http://www.saairforce.co.za/the-airforce/bases/7/langebaanweg saairforce.co.za] Lugmagbasis Langebaanweg {{Lugvaart-saadjie}} {{en-vertaal|Air Force Base Langebaanweg}} [[Kategorie:Lughawens in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse Lugmag]] 9gnekct50js6dwl69walf3pc3nxm24p 2967678 2967671 2026-09-16T13:29:38Z Gaius le Roux 203341 Teks is bygevoeg. 2967678 wikitext text/x-wiki {{Nog besig}}{{Infobox airport | name = Lugmagbasis Langebaanweg | nativename = | nativename-a = | nativename-r = | image = | image-width = | caption = | IATA = SDB | ICAO = FALW | type = Militêr | owner = | operator = [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] | city-served = | location = [[Langebaanweg]], [[Wes-Kaap]], [[Suid-Afrika]] | elevation-f = 108 | elevation-m = 33 | coordinates ={{Koördinate|32|58|08|S|18|09|55|E|aansig=inlyn,titel}} | latd = 32 | latm = 58 | lats = 08 | latNS = S | longd= 18 | longm= 09 | longs= 55 | longEW= E | coordinates_type = | coordinates_region = ZA-WC | coordinates_notitle = | image_map = | image_mapsize = | image_map_alt = | image_map_caption = | pushpin_map = Wes-Kaap | pushpin_label_position = | pushpin_label = FALW | pushpin_map_alt = | pushpin_mapsize = | pushpin_image = | pushpin_map_caption = Ligging in die Wes-Kaap | website = [http://www.af.mil.za/bases/afb_langebaan/default.htm www.af.mil.za] | metric-rwy = | r1-number = 02R/20L | r1-length-f = 7689 | r1-length-m = 2344 | r1-surface = Teer | r2-number = 02L/20R | r2-length-f = 7680 | r2-length-m = 2341 | r2-surface = Teer | r3-number = 07/25 | r3-length-f = 4935 | r3-length-m = 1504 | r3-surface = Teer | r4-number = 16/34 | r4-length-f = 6533 | r4-length-m = 1991 | r4-surface = Teer | footnotes = }} '''Lugmagbasis Langebaanweg''' ([[IATA-kode|IATA]]: SDB, [[ICAO]]: FALW) is 'n basis van die [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] (SALM) geleë by die dorpie [[Langebaanweg]] noord van [[Kaapstad]] in die Wes-Kaap, [[Suid-Afrika]]. Die basis se leuse is ''Tenax Propisiti Vinco'' – Deur volharding kom sukses. == Tuiste van eenhede == * [[Sentrale Vliegskool]] - loods- en instrukteuropleiding * 2 Lugonderhoudeenheid - Onderhoudsondersteuning * 526 Eskader - Beskermingseskader == Huidige vliegtuie == {{multiple image | align = right | direction = vertical | header = | width = 200 | image1 = SilverFalcons5.jpg | caption1 = Silwer Valke se kleurskema. | image2 = Silver Falcons-001.jpg | caption2 = Die Silwer Valke vlieg met die [[Pilatus PC-7]] }} Die Sentrale vliegskool gebruik 60 [[Pilatus PC-7]]s by Lugmagbasis Langebaanweg. Die Lugmag se Silwer Valke-vertoonspan is by die Lugmagbasis Langebaanweg gestasioneer. == Geskiedenis == Die terrein waar die voorgestelde Fortress Aerodrome 203: Langebaanweg geleë sou wees, is op 27 Augustus 1942 gekies. Bouwerk het op 5 Desember 1942 begin, maar die stasie is eerder as ’n Algemene Operasionele Opleidingseenheid beplan om agt Oxfords, 24 Venturas, ses Battles, 188 offisiere, 182 onderoffisiere en 517 ander range te huisves. Die vliegveld het op 14 November 1945 Nommer 3 Lugdepotdetasjement geword, maar is op 12 Desember 1945 Lugmagstasie (LMS) Saldanha hernoem. Aktiewe vliegtuie vanaf Januarie op die inventaris van Lugmagstasie Saldanha was Anson 4600 en nege voormalige 60 Eskader Mosquito-vliegtuie. Uiteindelik het net vier Mosquito-vliegtuie by LMS Saldanha gebly (tot 1950). Hulle het die reeksnommers 4803, 4804, 4807 en 4810 gehad en is in 1950 afgedank. Die Bomwerper-Skietkuns-en-Lugnavigasie-skool (BSLNS) is op 1 Augustus 1946 gevorm en sou Ansons ontvang. Nog vliegtuie wat deur LMS Saldanha bedryf is, was agt Harvards (vir teikensleepdienste gebruik) en Dakotas 6828 en 6839. Die Ansons is weens probleme deur Venturas vervang. Al die vliegtuie van die BSLNS is onttrek, en is deur Venturas, Dakotas, Harvards en Sunderlands vervang. Hierdie vliegtuie het van 2 Vleuel by Brooklyn (later Ysterplaat genoem) en van 35 Eskader gekom. Vliegtuie is weer in Augustus 1948 na die BSLNS teruggeplaas. Die skool se vliegtuie het bestaan uit B.34 Venturas, ’n Dakota, Harvards en Spitfires. Teen 1949 is die Sunderlands nie meer gebruik nie. Die BSLNS is op 1 Desember 1947 die Lug Operasionele en Opleidingskool hernoem, en het op 1 Maart 1950 die Lug Operasionele Skool geword, en PV-1 Venturas en die vroeëre B-34’s is bedryf. Die getal vliegtuie was teen Junie 1951 altesaam 35 Spitfires, 17 Harvards, twee Dakotas en agt PV-1’s. Vampires is in Oktober 1952 by die Lug Operasionele Skool in gebruik geneem. Die navigasie-element van die Lug Operasionele Skool is intussen as ’n afsonderlike eenheid gevorm en het op 1 Julie 1952 die Lugnavigasieskool geword en het op 20 April 1953 na Ysterplaat verskuif. T-6G Harvard-vliegtuie en ’n De Havilland Devon is vanaf Desember 1953 in gebruik geneem en die laaste Spitfires het in Februarie 1954 vertrek. 17 Eskader is op 1 Desember 1955 as ’n helikoptereenheid by Langebaanweg hervorm en het ‘n Sikorsky S-51 en drie nuwe Sikorsky S-55C’s ontvang. Die eskader het in Julie 1961 na Ysterplaat gegaan. Die Lug Operasionele Skool het die Aermacchi MB326M Impala Mk I op 11 Mei 1966 in gebruik geneem en het in Oktober 1967 die gevorderde Vliegskool geword en het in dieselfde maand na LMS Pietersburg verskuif. Lugmagstasie Langebaanweg is op 1 Februarie 1968 as Vliegopleidingskool (VOS) Langebaanweg herbenoem en was in daardie stadium geheel en al met Impalas toegerus. Die Lugnavigasieskool het op 5 Januarie 1982 na Langebaanweg teruggekeer en het vier spesiaal toegeruste Dakotas ontvang en is in 1983 as 80 Lugnavigasieskool herbenoem. VOS Langebaanweg is op 28 Maart 1983 as Lugmagbasis Langebaanweg herbenoem, en op 6 Februarie 1984 het die vliegelement 83 Straalvliegskool, met sy eie wapen, geword. Lugmagbasis Langebaanweg het ook in 1985 sy eie wapen gekry (dit is dieselfde wapen as wat vir VOS Langebaanweg gebruik is). Nog ’n eenheid, naamlik 7 Eskader, het op 29 Maart 1985 by Langebaanweg aangekom. Toe verskeie sekuriteitseskaders in 1987 gestig is, het Langebaanweg 526 Eskader bygekry. 83 Straalvliegskool en 7 Eskader is intussen ontbind. In 2003 was die tuiseenhede by Langebaanweg die Sentrale Vliegskool, 8 Vliegtuigonderhoudeenheid, 400 Luginstandhoudingseenheid en 526 Beskermingseskader.<ref name=":1">{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=398 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Becker |first=Dave |date=2003 |title=AFB Langebaanweg |journal=SA Flyer |pages=72 to 75}}</ref> === Opedag by Vliegopleidingskool Langebaanweg op 1 November 1975 === Duisende mense het na die opedag by Vliegopleidingskool (VOS) Langebaanweg gestroom. Dit was die vliegtuie in die lug wat die toeskouers die meeste beïndruk het. ’n Mirage wat grasieus in die lug draai en deur die klankgrens breek en skyngevegte tussen Impala-straalvliegtuie was die hoogtepunte van die dag. Die sterre van die dag was Kaptein “Speedy” de Wet en sy Silwer Valke. Hulle het ’n aangrypende vertoning van presisievliegmaneuvers gelewer.<ref>{{Cite journal |date=January 1976 |title=FTS Langebaanweg |journal=Supplement to Paratus |pages=iv}}</ref> === Die situasie by Langebaanweg op 30 Januarie 1990 === Lugmagbasis Langebaanweg is die SALM se hoof-Impala-basis. Ná aanvanklike opleiding by Dunnottar meld voornemende straalvliegtuigvlieëniers by Langebaanweg aan vir verdere opleiding. Hoewel die kleurskemas van die Impala Mk I’s baie eentonig kan wees, verskil dié by hierdie lugbasis – veral wat eenheidwapens betref. Vier verskillende eenheidwapens verskyn op die Impalas: * Die wapen van Vliegopleidingskool Langebaanweg verskyn steeds op sommige van die Impalas (in die besonder op 498 en 595). * Die wapen van 83 Straalvliegskool begin op Impalas verskyn (549 en 594). Die bevelvoerende offisier van 83 Straalvliegskool is Kommandant Dave Knoesen. * Nog ’n eenheid by Langebaanweg is die Silwer Valke. Die volgende vliegtuie het in hulle aantreklike silwer/oranje/wit/blou kleurskema gepryk: 484, 486, 491 en 494. * 7 Eskader se vliegtuie toon die meeste verskeidenheid, aangesien sowel die Impala I as die Impala II op die inventaris van die eenheid is. Sommige van die eenheid se Impala I’s is in die standaard Impala-kamoefleerskema geverf (509 en 601). Ander vliegtuie sluit in 568 (silwer) en twee Impala II’s (1065 en 1082). Al hierdie vliegtuie dra die eenheidwapen. ’n Hele paar Impalas het steeds nie eenheidwapens nie, naamlik 473, 503, 523, 538, 575, 576 en 590. AANTEKENING Hierdie inligting is tydens ’n onderhoud met Kommandant Knoesen (die bevelvoerder van 83 Straalvliegskool) en deur observasie bekom. ==== VOS Langebaanweg 30 Januarie 1990 ==== Die volgende twee vliegtuie het op 30 Januarie 1990 nog die VOS Langebaanweg-wapen op hulle gehad. Soos hierbo genoem, het Impala Mk I’s reeksnommer 473, 503, 523, 538, 575, 576 en 590 steeds nie eenheidwapens nie; daarom word twee van hulle in hierdie afdeling van die artikel geïllustreer. ==== 83 Straalvliegskool 30 Januarie 1990 ==== ==== Silwer Valke 30 Januarie 1990 ==== ==== 7 Eskader 30 Januarie 1990 ==== === Eenhede wat in die verlede by Langebaanweg gebaseer was === ==== Vliegopleidingskool Langebaanweg ==== ===== Die Silwer Valke ===== Die oorsprong van die Silwer Valke kan na die ''Bumbling Bees''-vertoonspan teruggevoer word, wat oorspronklik in 1953 gevorm is en in 1966 met die Impala Mk I begin vlieg het. Die span is op 22 November 1967 die Silwer Valke herdoop. Op 24 November 1967 het die span hulle eerste vertoning tydens die opening van die Atlas-vliegtuigkorporasie gelewer. Die span was deel van Vliegopleidingskool Langebaanweg. Nadat 83 Straalvliegskool die opleiding van SALM-leerlingvlieëniers op 4 Februarie 1984 oorgeneem het, het die Silwer Valke deel van laasgenoemde eenheid geword. Rondom hierdie tyd is die kleure van die destydse nasionale vlag, naamlik oranje, wit en blou, vir die eerste keer op die vliegtuie aangebring. In die middel van die 1990’s is nuwe kleure, naamlik die SALM se korporatiewe kleure van  donker en ligte blou en wit op die vliegtuie aangewend. 83 Straalvliegskool het in November 1992 gesluit, en 85 Gevegvliegskool het die Impala-bedrywighede oorgeneem. Die Silwer Valke het gevolglik Hoedspruit toe vertrek. Die laaste Impala-vertoning van die Silwer Valke het op 20 September 1997 by Swartkop plaasgevind.<ref name=":2">{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=399 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Becker |first=Dave |date=October 2005 |title=History of the Silver Falcons |journal=SA Flyer |issue=120 |pages=29, 30, 33}}</ref> ==== 83 Straalvliegskool ==== Vliegopleidingskool Langebaanweg is op 6 Februarie 1984 nommer 83 Straalvliegskool herdoop. Nommer 83 Straalvliegskool is met ingang van 1 Februarie 1993 deur 85 Gevegvliegskool geabsorbeer. Gevolglik het die Silwer Valke na Hoedspruit verhuis.<ref name=":1" /> ===== Die Silwer Valke ===== Die kleure van die nasionale vlag (oranje, wit en blou) is vanaf 1985 op die Silwer Valke aangebring.<ref name=":2" /> ==== 7 Eskader ==== === Verhuising van die Sentrale Vliegskool === Die laaste vleuelsparade van die Sentrale Vliegskool (SVS) het op 10 Desember 1992 by Dunnottar plaasgevind, en die SVS het daarna na Langebaanweg verskuif.<ref>{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=392 |language=en}}</ref> ==== SALM 75-lugskou by Langebaanweg op 4 Maart 1995 ==== Die Suid-Afrikaanse Lugmag het in 1995 as deel van sy 75ste verjaarsdagvieringe opedae/ugskoue by die meeste van sy basisse gehou. Lugmagbasis Langebaanweg was een van die eenhede wat die SALM se verjaarsdag op hierdie manier gevier het. ==== Die Harvard-vertoonspan in November 1995 ==== Die vliegtuie van die Harvard-vertoonspan van die Sentrale Vliegskool het ’n nommer en die 1994- nasionale vlag op die stertvin asook ’n spesiale wapen. Een van die vliegtuie van die span is Harvard 7111. Harvard 7111 “Nelson” is die vliegtuig van die leier van die span. Vandaar die “1” op die stertvin van die vliegtuig. === Afskeid van die Harvard in November 1995 === Die Suid-Afrikaanse Lugmag het in die tydperk 16 tot 18 November 1995 by Langebaanweg van die Harvard afskeid geneem. Gaste het op die 16de aangekom en op die 18de vertrek, en die hoofverrigtinge het op die 17de plaasgevind. Op daardie datum was daar die SALM 75-formasieverbyvlug deur Harvards, ’n massaverbyvlug deur 55 Harvards, ’n formasieverbyvlug deur 16 Harvards en formasielugtoertjies deur die Harvard-vertoonspan. Ná die 55-skip-formasieverbyvlug was daar ’n massa-afskakeling van Harvard-enjins. Daar was ook individuele vertonings deur die SALM-museum se Albatross en Shackleton en vertonings deur die Suid-Afrikaanse Lugdiens se Historiese Vlug en die Harvard-klub.<ref>{{Cite book |title=The Last of the Radials |date=16 to 18 November 1995 |publisher=South African Air Force |year=1995 |language=en}}</ref> ==== Verskillende lugvaartuie op 17 November 1995 gesien ==== == Die Pilatus PC-7 in SALM diens == Die Suid-Afrikaans Lugmag het drie Pilatus PC-7’s van die Bophuthatswana-lugmag geërf, en sy eie weergawes van die PC-7 bedryf. Volgens ''75 Years on Wings of Eagles'' is die Pilatus PC-7’s van die ex-Bophuthatswana-lugmag vir oorbruggingsopleiding van die voormalige TBVC- en Nie-statutêre Mag-lede gebruik. In die SALM was die PC-7 aanvanklik as die Pilatus PC-7 Merk II Astra bekend. Die eerste Astra is op 17 Oktober 1994 aan die SALM afgelewer.<ref>{{Cite book |last=Becker |first=Dave |title=75 Years on Wings of Eagles South African Military Aviation History |date=1995 |publisher=Colorgraphic |isbn=0 947478 47 7 |edition=2de |location=Durban, South Africa |pages=170, 171 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Becker |first=Dave |date=2003 |title=AFB Langebaanweg |journal=SA Flyer |pages=75}}</ref> === Voormalige Bop-lugmag Pilatus PC-7 by Langebaanweg op 3 Maart 1995 === === Pilatus PC-7 Mk II Astra-vliegtuie by Langebaanweg === == Lugmagbasis Langebaanweg op 1 en 2 September 2005 == == Die Sentrale Vliegskool == === Aktiwiteite van die SVS === ==== Mbeki se inhuldiging in April 2004 ==== Thabo Mbeki is op 27 April 2004 as Suid-Afrika se President ingehuldig, en die SALM het formasieverbyvlugte oor Pretoria uitgevoer. Dit het formasievlugte deur Astras van die Sentrale Vliegskool by Langebaanweg ingesluit. Die meegaande drie foto’s illustreer hierdie formasieverbyvlugte. ==== Waterkloof 21 September 2004 ==== Astras van die Sentrale Vliegskool by Langebaanweg is op 21 September 2004 by Waterkloof gesien. Hulle het aan die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling deelgeneem. ==== Skynnaderings by Springbok-vliegveld in die Noord-Kaap ==== In 2007 het Pilatus PC-7 Astra-opleidingsvliegtuie van die Suid-Afrikaanse Lugmag se Sentrale Vliegskool by Langebaanweg gereeld na Springbok-vliegveld in die Noord-Kaap-provinsie van Suid-Afrika gevlieg. Astra reeksnommer 2050 het op 24 Oktober 2007 skynnaderings by Springbok gedoen en word in die meegaande foto’s uitgebeeld. === Die Silwer Valke === == Infrastruktuur == Die infrastruktuur van Langebaanweg word geïllustreer deur middel van foto’s wat in 1990, 1995 en in 2005 geneem is. Die infrastruktuurfoto’s (veral van geboue), kan met mekaar vergelyk word om verskille te sien. === Infrastruktuur in 1990 === === Infrastruktuur in 1995 === === Die infrastruktuur by Lugmagbasis Langebaanweg op 1, 2 en 3 September 2005 === == Eksterne skakels == * [http://www.saairforce.co.za/the-airforce/bases/7/langebaanweg saairforce.co.za] Lugmagbasis Langebaanweg {{Lugvaart-saadjie}} {{en-vertaal|Air Force Base Langebaanweg}} [[Kategorie:Lughawens in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse Lugmag]] 9cxutf7a3xz6ndfi5splfobxp4nocsp 2967909 2967678 2026-09-17T06:49:04Z Gaius le Roux 203341 Teks is bygevoeg. 2967909 wikitext text/x-wiki {{Nog besig}}{{Infobox airport | name = Lugmagbasis Langebaanweg | nativename = | nativename-a = | nativename-r = | image = | image-width = | caption = | IATA = SDB | ICAO = FALW | type = Militêr | owner = | operator = [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] | city-served = | location = [[Langebaanweg]], [[Wes-Kaap]], [[Suid-Afrika]] | elevation-f = 108 | elevation-m = 33 | coordinates ={{Koördinate|32|58|08|S|18|09|55|E|aansig=inlyn,titel}} | latd = 32 | latm = 58 | lats = 08 | latNS = S | longd= 18 | longm= 09 | longs= 55 | longEW= E | coordinates_type = | coordinates_region = ZA-WC | coordinates_notitle = | image_map = | image_mapsize = | image_map_alt = | image_map_caption = | pushpin_map = Wes-Kaap | pushpin_label_position = | pushpin_label = FALW | pushpin_map_alt = | pushpin_mapsize = | pushpin_image = | pushpin_map_caption = Ligging in die Wes-Kaap | website = [http://www.af.mil.za/bases/afb_langebaan/default.htm www.af.mil.za] | metric-rwy = | r1-number = 02R/20L | r1-length-f = 7689 | r1-length-m = 2344 | r1-surface = Teer | r2-number = 02L/20R | r2-length-f = 7680 | r2-length-m = 2341 | r2-surface = Teer | r3-number = 07/25 | r3-length-f = 4935 | r3-length-m = 1504 | r3-surface = Teer | r4-number = 16/34 | r4-length-f = 6533 | r4-length-m = 1991 | r4-surface = Teer | footnotes = }} '''Lugmagbasis Langebaanweg''' ([[IATA-kode|IATA]]: SDB, [[ICAO]]: FALW) is 'n basis van die [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] (SALM) geleë by die dorpie [[Langebaanweg]] noord van [[Kaapstad]] in die Wes-Kaap, [[Suid-Afrika]]. Die basis se leuse is ''Tenax Propisiti Vinco'' – Deur volharding kom sukses. == Tuiste van eenhede == * [[Sentrale Vliegskool]] - loods- en instrukteuropleiding * 2 Lugonderhoudeenheid - Onderhoudsondersteuning * 526 Eskader - Beskermingseskader == Huidige vliegtuie == {{multiple image | align = right | direction = vertical | header = | width = 200 | image1 = SilverFalcons5.jpg | caption1 = Silwer Valke se kleurskema. | image2 = Silver Falcons-001.jpg | caption2 = Die Silwer Valke vlieg met die [[Pilatus PC-7]] }} Die SALM het oorspronklik 60 Pilatus PC-7 Mk II Astra-vliegtuie bestel. Van hulle is in ongelukke verloor. Altesaam 18 surplus PC-7's is te koop aangebied. Verder is 35 eenhede ingevolge projek Ithambo opgegradeer. Die Sentrale Vliegskool gebruik die oorblywende [[Pilatus PC-7|Pilatus PC-7']]s by Lugmagbasis Langebaanweg. Die Lugmag se Silwer Valke-vertoonspan is by die Lugmagbasis Langebaanweg gestasioneer. == Geskiedenis == Die terrein waar die voorgestelde Fortress Aerodrome 203: Langebaanweg geleë sou wees, is op 27 Augustus 1942 gekies. Bouwerk het op 5 Desember 1942 begin, maar die stasie is eerder as ’n Algemene Operasionele Opleidingseenheid beplan om agt Oxfords, 24 Venturas, ses Battles, 188 offisiere, 182 onderoffisiere en 517 ander range te huisves. Die vliegveld het op 14 November 1945 Nommer 3 Lugdepotdetasjement geword, maar is op 12 Desember 1945 Lugmagstasie (LMS) Saldanha hernoem. Aktiewe vliegtuie vanaf Januarie op die inventaris van Lugmagstasie Saldanha was Anson 4600 en nege voormalige 60 Eskader Mosquito-vliegtuie. Uiteindelik het net vier Mosquito-vliegtuie by LMS Saldanha gebly (tot 1950). Hulle het die reeksnommers 4803, 4804, 4807 en 4810 gehad en is in 1950 afgedank. Die Bomwerper-Skietkuns-en-Lugnavigasie-skool (BSLNS) is op 1 Augustus 1946 gevorm en sou Ansons ontvang. Nog vliegtuie wat deur LMS Saldanha bedryf is, was agt Harvards (vir teikensleepdienste gebruik) en Dakotas 6828 en 6839. Die Ansons is weens probleme deur Venturas vervang. Al die vliegtuie van die BSLNS is onttrek, en is deur Venturas, Dakotas, Harvards en Sunderlands vervang. Hierdie vliegtuie het van 2 Vleuel by Brooklyn (later Ysterplaat genoem) en van 35 Eskader gekom. Vliegtuie is weer in Augustus 1948 na die BSLNS teruggeplaas. Die skool se vliegtuie het bestaan uit B.34 Venturas, ’n Dakota, Harvards en Spitfires. Teen 1949 is die Sunderlands nie meer gebruik nie. Die BSLNS is op 1 Desember 1947 die Lug Operasionele en Opleidingskool hernoem, en het op 1 Maart 1950 die Lug Operasionele Skool geword, en PV-1 Venturas en die vroeëre B-34’s is bedryf. Die getal vliegtuie was teen Junie 1951 altesaam 35 Spitfires, 17 Harvards, twee Dakotas en agt PV-1’s. Vampires is in Oktober 1952 by die Lug Operasionele Skool in gebruik geneem. Die navigasie-element van die Lug Operasionele Skool is intussen as ’n afsonderlike eenheid gevorm en het op 1 Julie 1952 die Lugnavigasieskool geword en het op 20 April 1953 na Ysterplaat verskuif. T-6G Harvard-vliegtuie en ’n De Havilland Devon is vanaf Desember 1953 in gebruik geneem en die laaste Spitfires het in Februarie 1954 vertrek. 17 Eskader is op 1 Desember 1955 as ’n helikoptereenheid by Langebaanweg hervorm en het ‘n Sikorsky S-51 en drie nuwe Sikorsky S-55C’s ontvang. Die eskader het in Julie 1961 na Ysterplaat gegaan. Die Lug Operasionele Skool het die Aermacchi MB326M Impala Mk I op 11 Mei 1966 in gebruik geneem en het in Oktober 1967 die gevorderde Vliegskool geword en het in dieselfde maand na LMS Pietersburg verskuif. Lugmagstasie Langebaanweg is op 1 Februarie 1968 as Vliegopleidingskool (VOS) Langebaanweg herbenoem en was in daardie stadium geheel en al met Impalas toegerus. Die Lugnavigasieskool het op 5 Januarie 1982 na Langebaanweg teruggekeer en het vier spesiaal toegeruste Dakotas ontvang en is in 1983 as 80 Lugnavigasieskool herbenoem. VOS Langebaanweg is op 28 Maart 1983 as Lugmagbasis Langebaanweg herbenoem, en op 6 Februarie 1984 het die vliegelement 83 Straalvliegskool, met sy eie wapen, geword. Lugmagbasis Langebaanweg het ook in 1985 sy eie wapen gekry (dit is dieselfde wapen as wat vir VOS Langebaanweg gebruik is). Nog ’n eenheid, naamlik 7 Eskader, het op 29 Maart 1985 by Langebaanweg aangekom. Toe verskeie sekuriteitseskaders in 1987 gestig is, het Langebaanweg 526 Eskader bygekry. 83 Straalvliegskool en 7 Eskader is intussen ontbind. In 2003 was die tuiseenhede by Langebaanweg die Sentrale Vliegskool, 8 Vliegtuigonderhoudeenheid, 400 Luginstandhoudingseenheid en 526 Beskermingseskader.<ref name=":1">{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=398 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Becker |first=Dave |date=2003 |title=AFB Langebaanweg |journal=SA Flyer |pages=72 to 75}}</ref> === Opedag by Vliegopleidingskool Langebaanweg op 1 November 1975 === Duisende mense het na die opedag by Vliegopleidingskool (VOS) Langebaanweg gestroom. Dit was die vliegtuie in die lug wat die toeskouers die meeste beïndruk het. ’n Mirage wat grasieus in die lug draai en deur die klankgrens breek en skyngevegte tussen Impala-straalvliegtuie was die hoogtepunte van die dag. Die sterre van die dag was Kaptein “Speedy” de Wet en sy Silwer Valke. Hulle het ’n aangrypende vertoning van presisievliegmaneuvers gelewer.<ref>{{Cite journal |date=January 1976 |title=FTS Langebaanweg |journal=Supplement to Paratus |pages=iv}}</ref> === Die situasie by Langebaanweg op 30 Januarie 1990 === Lugmagbasis Langebaanweg is die SALM se hoof-Impala-basis. Ná aanvanklike opleiding by Dunnottar meld voornemende straalvliegtuigvlieëniers by Langebaanweg aan vir verdere opleiding. Hoewel die kleurskemas van die Impala Mk I’s baie eentonig kan wees, verskil dié by hierdie lugbasis – veral wat eenheidwapens betref. Vier verskillende eenheidwapens verskyn op die Impalas: * Die wapen van Vliegopleidingskool Langebaanweg verskyn steeds op sommige van die Impalas (in die besonder op 498 en 595). * Die wapen van 83 Straalvliegskool begin op Impalas verskyn (549 en 594). Die bevelvoerende offisier van 83 Straalvliegskool is Kommandant Dave Knoesen. * Nog ’n eenheid by Langebaanweg is die Silwer Valke. Die volgende vliegtuie het in hulle aantreklike silwer/oranje/wit/blou kleurskema gepryk: 484, 486, 491 en 494. * 7 Eskader se vliegtuie toon die meeste verskeidenheid, aangesien sowel die Impala I as die Impala II op die inventaris van die eenheid is. Sommige van die eenheid se Impala I’s is in die standaard Impala-kamoefleerskema geverf (509 en 601). Ander vliegtuie sluit in 568 (silwer) en twee Impala II’s (1065 en 1082). Al hierdie vliegtuie dra die eenheidwapen. ’n Hele paar Impalas het steeds nie eenheidwapens nie, naamlik 473, 503, 523, 538, 575, 576 en 590. AANTEKENING Hierdie inligting is tydens ’n onderhoud met Kommandant Knoesen (die bevelvoerder van 83 Straalvliegskool) en deur observasie bekom. ==== VOS Langebaanweg 30 Januarie 1990 ==== Die volgende twee vliegtuie het op 30 Januarie 1990 nog die VOS Langebaanweg-wapen op hulle gehad. Soos hierbo genoem, het Impala Mk I’s reeksnommer 473, 503, 523, 538, 575, 576 en 590 steeds nie eenheidwapens nie; daarom word twee van hulle in hierdie afdeling van die artikel geïllustreer. ==== 83 Straalvliegskool 30 Januarie 1990 ==== ==== Silwer Valke 30 Januarie 1990 ==== ==== 7 Eskader 30 Januarie 1990 ==== === Eenhede wat in die verlede by Langebaanweg gebaseer was === ==== Vliegopleidingskool Langebaanweg ==== ===== Die Silwer Valke ===== Die oorsprong van die Silwer Valke kan na die ''Bumbling Bees''-vertoonspan teruggevoer word, wat oorspronklik in 1953 gevorm is en in 1966 met die Impala Mk I begin vlieg het. Die span is op 22 November 1967 die Silwer Valke herdoop. Op 24 November 1967 het die span hulle eerste vertoning tydens die opening van die Atlas-vliegtuigkorporasie gelewer. Die span was deel van Vliegopleidingskool Langebaanweg. Nadat 83 Straalvliegskool die opleiding van SALM-leerlingvlieëniers op 4 Februarie 1984 oorgeneem het, het die Silwer Valke deel van laasgenoemde eenheid geword. Rondom hierdie tyd is die kleure van die destydse nasionale vlag, naamlik oranje, wit en blou, vir die eerste keer op die vliegtuie aangebring. In die middel van die 1990’s is nuwe kleure, naamlik die SALM se korporatiewe kleure van  donker en ligte blou en wit op die vliegtuie aangewend. 83 Straalvliegskool het in November 1992 gesluit, en 85 Gevegvliegskool het die Impala-bedrywighede oorgeneem. Die Silwer Valke het gevolglik Hoedspruit toe vertrek. Die laaste Impala-vertoning van die Silwer Valke het op 20 September 1997 by Swartkop plaasgevind.<ref name=":2">{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=399 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Becker |first=Dave |date=October 2005 |title=History of the Silver Falcons |journal=SA Flyer |issue=120 |pages=29, 30, 33}}</ref> ==== 83 Straalvliegskool ==== Vliegopleidingskool Langebaanweg is op 6 Februarie 1984 nommer 83 Straalvliegskool herdoop. Nommer 83 Straalvliegskool is met ingang van 1 Februarie 1993 deur 85 Gevegvliegskool geabsorbeer. Gevolglik het die Silwer Valke na Hoedspruit verhuis.<ref name=":1" /> ===== Die Silwer Valke ===== Die kleure van die nasionale vlag (oranje, wit en blou) is vanaf 1985 op die Silwer Valke aangebring.<ref name=":2" /> ==== 7 Eskader ==== === Verhuising van die Sentrale Vliegskool === Die laaste vleuelsparade van die Sentrale Vliegskool (SVS) het op 10 Desember 1992 by Dunnottar plaasgevind, en die SVS het daarna na Langebaanweg verskuif.<ref>{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=392 |language=en}}</ref> ==== SALM 75-lugskou by Langebaanweg op 4 Maart 1995 ==== Die Suid-Afrikaanse Lugmag het in 1995 as deel van sy 75ste verjaarsdagvieringe opedae/ugskoue by die meeste van sy basisse gehou. Lugmagbasis Langebaanweg was een van die eenhede wat die SALM se verjaarsdag op hierdie manier gevier het. ==== Die Harvard-vertoonspan in November 1995 ==== Die vliegtuie van die Harvard-vertoonspan van die Sentrale Vliegskool het ’n nommer en die 1994- nasionale vlag op die stertvin asook ’n spesiale wapen. Een van die vliegtuie van die span is Harvard 7111. Harvard 7111 “Nelson” is die vliegtuig van die leier van die span. Vandaar die “1” op die stertvin van die vliegtuig. === Afskeid van die Harvard in November 1995 === Die Suid-Afrikaanse Lugmag het in die tydperk 16 tot 18 November 1995 by Langebaanweg van die Harvard afskeid geneem. Gaste het op die 16de aangekom en op die 18de vertrek, en die hoofverrigtinge het op die 17de plaasgevind. Op daardie datum was daar die SALM 75-formasieverbyvlug deur Harvards, ’n massaverbyvlug deur 55 Harvards, ’n formasieverbyvlug deur 16 Harvards en formasielugtoertjies deur die Harvard-vertoonspan. Ná die 55-skip-formasieverbyvlug was daar ’n massa-afskakeling van Harvard-enjins. Daar was ook individuele vertonings deur die SALM-museum se Albatross en Shackleton en vertonings deur die Suid-Afrikaanse Lugdiens se Historiese Vlug en die Harvard-klub.<ref>{{Cite book |title=The Last of the Radials |date=16 to 18 November 1995 |publisher=South African Air Force |year=1995 |language=en}}</ref> ==== Verskillende lugvaartuie op 17 November 1995 gesien ==== == Die Pilatus PC-7 in SALM diens == Die Suid-Afrikaans Lugmag het drie Pilatus PC-7’s van die Bophuthatswana-lugmag geërf, en sy eie weergawes van die PC-7 bedryf. Volgens ''75 Years on Wings of Eagles'' is die Pilatus PC-7’s van die ex-Bophuthatswana-lugmag vir oorbruggingsopleiding van die voormalige TBVC- en Nie-statutêre Mag-lede gebruik. In die SALM was die PC-7 aanvanklik as die Pilatus PC-7 Merk II Astra bekend. Die eerste Astra is op 17 Oktober 1994 aan die SALM afgelewer.<ref>{{Cite book |last=Becker |first=Dave |title=75 Years on Wings of Eagles South African Military Aviation History |date=1995 |publisher=Colorgraphic |isbn=0 947478 47 7 |edition=2de |location=Durban, South Africa |pages=170, 171 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Becker |first=Dave |date=2003 |title=AFB Langebaanweg |journal=SA Flyer |pages=75}}</ref> === Voormalige Bop-lugmag Pilatus PC-7 by Langebaanweg op 3 Maart 1995 === === Pilatus PC-7 Mk II Astra-vliegtuie by Langebaanweg === == Lugmagbasis Langebaanweg op 1 en 2 September 2005 == == Die Sentrale Vliegskool == === Aktiwiteite van die SVS === ==== Mbeki se inhuldiging in April 2004 ==== Thabo Mbeki is op 27 April 2004 as Suid-Afrika se President ingehuldig, en die SALM het formasieverbyvlugte oor Pretoria uitgevoer. Dit het formasievlugte deur Astras van die Sentrale Vliegskool by Langebaanweg ingesluit. Die meegaande drie foto’s illustreer hierdie formasieverbyvlugte. ==== Waterkloof 21 September 2004 ==== Astras van die Sentrale Vliegskool by Langebaanweg is op 21 September 2004 by Waterkloof gesien. Hulle het aan die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling deelgeneem. ==== Skynnaderings by Springbok-vliegveld in die Noord-Kaap ==== In 2007 het Pilatus PC-7 Astra-opleidingsvliegtuie van die Suid-Afrikaanse Lugmag se Sentrale Vliegskool by Langebaanweg gereeld na Springbok-vliegveld in die Noord-Kaap-provinsie van Suid-Afrika gevlieg. Astra reeksnommer 2050 het op 24 Oktober 2007 skynnaderings by Springbok gedoen en word in die meegaande foto’s uitgebeeld. === Die Silwer Valke === == Infrastruktuur == Die infrastruktuur van Langebaanweg word geïllustreer deur middel van foto’s wat in 1990, 1995 en in 2005 geneem is. Die infrastruktuurfoto’s (veral van geboue), kan met mekaar vergelyk word om verskille te sien. === Infrastruktuur in 1990 === === Infrastruktuur in 1995 === === Die infrastruktuur by Lugmagbasis Langebaanweg op 1, 2 en 3 September 2005 === == Eksterne skakels == * [http://www.saairforce.co.za/the-airforce/bases/7/langebaanweg saairforce.co.za] Lugmagbasis Langebaanweg {{Lugvaart-saadjie}} {{en-vertaal|Air Force Base Langebaanweg}} [[Kategorie:Lughawens in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse Lugmag]] cvhxkq8vvjzelb1kin3gc4k9b71maqs 2967910 2967909 2026-09-17T06:52:55Z Gaius le Roux 203341 'n Bronverwysing is bygevoeg. 2967910 wikitext text/x-wiki {{Nog besig}}{{Infobox airport | name = Lugmagbasis Langebaanweg | nativename = | nativename-a = | nativename-r = | image = | image-width = | caption = | IATA = SDB | ICAO = FALW | type = Militêr | owner = | operator = [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] | city-served = | location = [[Langebaanweg]], [[Wes-Kaap]], [[Suid-Afrika]] | elevation-f = 108 | elevation-m = 33 | coordinates ={{Koördinate|32|58|08|S|18|09|55|E|aansig=inlyn,titel}} | latd = 32 | latm = 58 | lats = 08 | latNS = S | longd= 18 | longm= 09 | longs= 55 | longEW= E | coordinates_type = | coordinates_region = ZA-WC | coordinates_notitle = | image_map = | image_mapsize = | image_map_alt = | image_map_caption = | pushpin_map = Wes-Kaap | pushpin_label_position = | pushpin_label = FALW | pushpin_map_alt = | pushpin_mapsize = | pushpin_image = | pushpin_map_caption = Ligging in die Wes-Kaap | website = [http://www.af.mil.za/bases/afb_langebaan/default.htm www.af.mil.za] | metric-rwy = | r1-number = 02R/20L | r1-length-f = 7689 | r1-length-m = 2344 | r1-surface = Teer | r2-number = 02L/20R | r2-length-f = 7680 | r2-length-m = 2341 | r2-surface = Teer | r3-number = 07/25 | r3-length-f = 4935 | r3-length-m = 1504 | r3-surface = Teer | r4-number = 16/34 | r4-length-f = 6533 | r4-length-m = 1991 | r4-surface = Teer | footnotes = }} '''Lugmagbasis Langebaanweg''' ([[IATA-kode|IATA]]: SDB, [[ICAO]]: FALW) is 'n basis van die [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] (SALM) geleë by die dorpie [[Langebaanweg]] noord van [[Kaapstad]] in die Wes-Kaap, [[Suid-Afrika]]. Die basis se leuse is ''Tenax Propisiti Vinco'' – Deur volharding kom sukses. == Tuiste van eenhede == * [[Sentrale Vliegskool]] - loods- en instrukteuropleiding * 2 Lugonderhoudeenheid - Onderhoudsondersteuning * 526 Eskader - Beskermingseskader == Huidige vliegtuie == {{multiple image | align = right | direction = vertical | header = | width = 200 | image1 = SilverFalcons5.jpg | caption1 = Silwer Valke se kleurskema. | image2 = Silver Falcons-001.jpg | caption2 = Die Silwer Valke vlieg met die [[Pilatus PC-7]] }} Die SALM het oorspronklik 60 Pilatus PC-7 Mk II Astra-vliegtuie bestel. Van hulle is in ongelukke verloor. Altesaam 18 surplus PC-7's is te koop aangebied. Verder is 35 eenhede ingevolge projek Ithambo opgegradeer.<ref>{{Cite web|url=https://defenceweb.co.za/aerospace/aerospace-aerospace/no-buyers-yet-for-surplus-saaf-astras/|title=No buyers yet for surplus SAAF Astras|date=26 August 2013|website=DefenceWeb|access-date=17 September 2026}}</ref> Die Sentrale Vliegskool gebruik die oorblywende [[Pilatus PC-7|Pilatus PC-7']]s by Lugmagbasis Langebaanweg. Die Lugmag se Silwer Valke-vertoonspan is by die Lugmagbasis Langebaanweg gestasioneer. == Geskiedenis == Die terrein waar die voorgestelde Fortress Aerodrome 203: Langebaanweg geleë sou wees, is op 27 Augustus 1942 gekies. Bouwerk het op 5 Desember 1942 begin, maar die stasie is eerder as ’n Algemene Operasionele Opleidingseenheid beplan om agt Oxfords, 24 Venturas, ses Battles, 188 offisiere, 182 onderoffisiere en 517 ander range te huisves. Die vliegveld het op 14 November 1945 Nommer 3 Lugdepotdetasjement geword, maar is op 12 Desember 1945 Lugmagstasie (LMS) Saldanha hernoem. Aktiewe vliegtuie vanaf Januarie op die inventaris van Lugmagstasie Saldanha was Anson 4600 en nege voormalige 60 Eskader Mosquito-vliegtuie. Uiteindelik het net vier Mosquito-vliegtuie by LMS Saldanha gebly (tot 1950). Hulle het die reeksnommers 4803, 4804, 4807 en 4810 gehad en is in 1950 afgedank. Die Bomwerper-Skietkuns-en-Lugnavigasie-skool (BSLNS) is op 1 Augustus 1946 gevorm en sou Ansons ontvang. Nog vliegtuie wat deur LMS Saldanha bedryf is, was agt Harvards (vir teikensleepdienste gebruik) en Dakotas 6828 en 6839. Die Ansons is weens probleme deur Venturas vervang. Al die vliegtuie van die BSLNS is onttrek, en is deur Venturas, Dakotas, Harvards en Sunderlands vervang. Hierdie vliegtuie het van 2 Vleuel by Brooklyn (later Ysterplaat genoem) en van 35 Eskader gekom. Vliegtuie is weer in Augustus 1948 na die BSLNS teruggeplaas. Die skool se vliegtuie het bestaan uit B.34 Venturas, ’n Dakota, Harvards en Spitfires. Teen 1949 is die Sunderlands nie meer gebruik nie. Die BSLNS is op 1 Desember 1947 die Lug Operasionele en Opleidingskool hernoem, en het op 1 Maart 1950 die Lug Operasionele Skool geword, en PV-1 Venturas en die vroeëre B-34’s is bedryf. Die getal vliegtuie was teen Junie 1951 altesaam 35 Spitfires, 17 Harvards, twee Dakotas en agt PV-1’s. Vampires is in Oktober 1952 by die Lug Operasionele Skool in gebruik geneem. Die navigasie-element van die Lug Operasionele Skool is intussen as ’n afsonderlike eenheid gevorm en het op 1 Julie 1952 die Lugnavigasieskool geword en het op 20 April 1953 na Ysterplaat verskuif. T-6G Harvard-vliegtuie en ’n De Havilland Devon is vanaf Desember 1953 in gebruik geneem en die laaste Spitfires het in Februarie 1954 vertrek. 17 Eskader is op 1 Desember 1955 as ’n helikoptereenheid by Langebaanweg hervorm en het ‘n Sikorsky S-51 en drie nuwe Sikorsky S-55C’s ontvang. Die eskader het in Julie 1961 na Ysterplaat gegaan. Die Lug Operasionele Skool het die Aermacchi MB326M Impala Mk I op 11 Mei 1966 in gebruik geneem en het in Oktober 1967 die gevorderde Vliegskool geword en het in dieselfde maand na LMS Pietersburg verskuif. Lugmagstasie Langebaanweg is op 1 Februarie 1968 as Vliegopleidingskool (VOS) Langebaanweg herbenoem en was in daardie stadium geheel en al met Impalas toegerus. Die Lugnavigasieskool het op 5 Januarie 1982 na Langebaanweg teruggekeer en het vier spesiaal toegeruste Dakotas ontvang en is in 1983 as 80 Lugnavigasieskool herbenoem. VOS Langebaanweg is op 28 Maart 1983 as Lugmagbasis Langebaanweg herbenoem, en op 6 Februarie 1984 het die vliegelement 83 Straalvliegskool, met sy eie wapen, geword. Lugmagbasis Langebaanweg het ook in 1985 sy eie wapen gekry (dit is dieselfde wapen as wat vir VOS Langebaanweg gebruik is). Nog ’n eenheid, naamlik 7 Eskader, het op 29 Maart 1985 by Langebaanweg aangekom. Toe verskeie sekuriteitseskaders in 1987 gestig is, het Langebaanweg 526 Eskader bygekry. 83 Straalvliegskool en 7 Eskader is intussen ontbind. In 2003 was die tuiseenhede by Langebaanweg die Sentrale Vliegskool, 8 Vliegtuigonderhoudeenheid, 400 Luginstandhoudingseenheid en 526 Beskermingseskader.<ref name=":1">{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=398 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Becker |first=Dave |date=2003 |title=AFB Langebaanweg |journal=SA Flyer |pages=72 to 75}}</ref> === Opedag by Vliegopleidingskool Langebaanweg op 1 November 1975 === Duisende mense het na die opedag by Vliegopleidingskool (VOS) Langebaanweg gestroom. Dit was die vliegtuie in die lug wat die toeskouers die meeste beïndruk het. ’n Mirage wat grasieus in die lug draai en deur die klankgrens breek en skyngevegte tussen Impala-straalvliegtuie was die hoogtepunte van die dag. Die sterre van die dag was Kaptein “Speedy” de Wet en sy Silwer Valke. Hulle het ’n aangrypende vertoning van presisievliegmaneuvers gelewer.<ref>{{Cite journal |date=January 1976 |title=FTS Langebaanweg |journal=Supplement to Paratus |pages=iv}}</ref> === Die situasie by Langebaanweg op 30 Januarie 1990 === Lugmagbasis Langebaanweg is die SALM se hoof-Impala-basis. Ná aanvanklike opleiding by Dunnottar meld voornemende straalvliegtuigvlieëniers by Langebaanweg aan vir verdere opleiding. Hoewel die kleurskemas van die Impala Mk I’s baie eentonig kan wees, verskil dié by hierdie lugbasis – veral wat eenheidwapens betref. Vier verskillende eenheidwapens verskyn op die Impalas: * Die wapen van Vliegopleidingskool Langebaanweg verskyn steeds op sommige van die Impalas (in die besonder op 498 en 595). * Die wapen van 83 Straalvliegskool begin op Impalas verskyn (549 en 594). Die bevelvoerende offisier van 83 Straalvliegskool is Kommandant Dave Knoesen. * Nog ’n eenheid by Langebaanweg is die Silwer Valke. Die volgende vliegtuie het in hulle aantreklike silwer/oranje/wit/blou kleurskema gepryk: 484, 486, 491 en 494. * 7 Eskader se vliegtuie toon die meeste verskeidenheid, aangesien sowel die Impala I as die Impala II op die inventaris van die eenheid is. Sommige van die eenheid se Impala I’s is in die standaard Impala-kamoefleerskema geverf (509 en 601). Ander vliegtuie sluit in 568 (silwer) en twee Impala II’s (1065 en 1082). Al hierdie vliegtuie dra die eenheidwapen. ’n Hele paar Impalas het steeds nie eenheidwapens nie, naamlik 473, 503, 523, 538, 575, 576 en 590. AANTEKENING Hierdie inligting is tydens ’n onderhoud met Kommandant Knoesen (die bevelvoerder van 83 Straalvliegskool) en deur observasie bekom. ==== VOS Langebaanweg 30 Januarie 1990 ==== Die volgende twee vliegtuie het op 30 Januarie 1990 nog die VOS Langebaanweg-wapen op hulle gehad. Soos hierbo genoem, het Impala Mk I’s reeksnommer 473, 503, 523, 538, 575, 576 en 590 steeds nie eenheidwapens nie; daarom word twee van hulle in hierdie afdeling van die artikel geïllustreer. ==== 83 Straalvliegskool 30 Januarie 1990 ==== ==== Silwer Valke 30 Januarie 1990 ==== ==== 7 Eskader 30 Januarie 1990 ==== === Eenhede wat in die verlede by Langebaanweg gebaseer was === ==== Vliegopleidingskool Langebaanweg ==== ===== Die Silwer Valke ===== Die oorsprong van die Silwer Valke kan na die ''Bumbling Bees''-vertoonspan teruggevoer word, wat oorspronklik in 1953 gevorm is en in 1966 met die Impala Mk I begin vlieg het. Die span is op 22 November 1967 die Silwer Valke herdoop. Op 24 November 1967 het die span hulle eerste vertoning tydens die opening van die Atlas-vliegtuigkorporasie gelewer. Die span was deel van Vliegopleidingskool Langebaanweg. Nadat 83 Straalvliegskool die opleiding van SALM-leerlingvlieëniers op 4 Februarie 1984 oorgeneem het, het die Silwer Valke deel van laasgenoemde eenheid geword. Rondom hierdie tyd is die kleure van die destydse nasionale vlag, naamlik oranje, wit en blou, vir die eerste keer op die vliegtuie aangebring. In die middel van die 1990’s is nuwe kleure, naamlik die SALM se korporatiewe kleure van  donker en ligte blou en wit op die vliegtuie aangewend. 83 Straalvliegskool het in November 1992 gesluit, en 85 Gevegvliegskool het die Impala-bedrywighede oorgeneem. Die Silwer Valke het gevolglik Hoedspruit toe vertrek. Die laaste Impala-vertoning van die Silwer Valke het op 20 September 1997 by Swartkop plaasgevind.<ref name=":2">{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=399 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Becker |first=Dave |date=October 2005 |title=History of the Silver Falcons |journal=SA Flyer |issue=120 |pages=29, 30, 33}}</ref> ==== 83 Straalvliegskool ==== Vliegopleidingskool Langebaanweg is op 6 Februarie 1984 nommer 83 Straalvliegskool herdoop. Nommer 83 Straalvliegskool is met ingang van 1 Februarie 1993 deur 85 Gevegvliegskool geabsorbeer. Gevolglik het die Silwer Valke na Hoedspruit verhuis.<ref name=":1" /> ===== Die Silwer Valke ===== Die kleure van die nasionale vlag (oranje, wit en blou) is vanaf 1985 op die Silwer Valke aangebring.<ref name=":2" /> ==== 7 Eskader ==== === Verhuising van die Sentrale Vliegskool === Die laaste vleuelsparade van die Sentrale Vliegskool (SVS) het op 10 Desember 1992 by Dunnottar plaasgevind, en die SVS het daarna na Langebaanweg verskuif.<ref>{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=392 |language=en}}</ref> ==== SALM 75-lugskou by Langebaanweg op 4 Maart 1995 ==== Die Suid-Afrikaanse Lugmag het in 1995 as deel van sy 75ste verjaarsdagvieringe opedae/ugskoue by die meeste van sy basisse gehou. Lugmagbasis Langebaanweg was een van die eenhede wat die SALM se verjaarsdag op hierdie manier gevier het. ==== Die Harvard-vertoonspan in November 1995 ==== Die vliegtuie van die Harvard-vertoonspan van die Sentrale Vliegskool het ’n nommer en die 1994- nasionale vlag op die stertvin asook ’n spesiale wapen. Een van die vliegtuie van die span is Harvard 7111. Harvard 7111 “Nelson” is die vliegtuig van die leier van die span. Vandaar die “1” op die stertvin van die vliegtuig. === Afskeid van die Harvard in November 1995 === Die Suid-Afrikaanse Lugmag het in die tydperk 16 tot 18 November 1995 by Langebaanweg van die Harvard afskeid geneem. Gaste het op die 16de aangekom en op die 18de vertrek, en die hoofverrigtinge het op die 17de plaasgevind. Op daardie datum was daar die SALM 75-formasieverbyvlug deur Harvards, ’n massaverbyvlug deur 55 Harvards, ’n formasieverbyvlug deur 16 Harvards en formasielugtoertjies deur die Harvard-vertoonspan. Ná die 55-skip-formasieverbyvlug was daar ’n massa-afskakeling van Harvard-enjins. Daar was ook individuele vertonings deur die SALM-museum se Albatross en Shackleton en vertonings deur die Suid-Afrikaanse Lugdiens se Historiese Vlug en die Harvard-klub.<ref>{{Cite book |title=The Last of the Radials |date=16 to 18 November 1995 |publisher=South African Air Force |year=1995 |language=en}}</ref> ==== Verskillende lugvaartuie op 17 November 1995 gesien ==== == Die Pilatus PC-7 in SALM diens == Die Suid-Afrikaans Lugmag het drie Pilatus PC-7’s van die Bophuthatswana-lugmag geërf, en sy eie weergawes van die PC-7 bedryf. Volgens ''75 Years on Wings of Eagles'' is die Pilatus PC-7’s van die ex-Bophuthatswana-lugmag vir oorbruggingsopleiding van die voormalige TBVC- en Nie-statutêre Mag-lede gebruik. In die SALM was die PC-7 aanvanklik as die Pilatus PC-7 Merk II Astra bekend. Die eerste Astra is op 17 Oktober 1994 aan die SALM afgelewer.<ref>{{Cite book |last=Becker |first=Dave |title=75 Years on Wings of Eagles South African Military Aviation History |date=1995 |publisher=Colorgraphic |isbn=0 947478 47 7 |edition=2de |location=Durban, South Africa |pages=170, 171 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Becker |first=Dave |date=2003 |title=AFB Langebaanweg |journal=SA Flyer |pages=75}}</ref> === Voormalige Bop-lugmag Pilatus PC-7 by Langebaanweg op 3 Maart 1995 === === Pilatus PC-7 Mk II Astra-vliegtuie by Langebaanweg === == Lugmagbasis Langebaanweg op 1 en 2 September 2005 == == Die Sentrale Vliegskool == === Aktiwiteite van die SVS === ==== Mbeki se inhuldiging in April 2004 ==== Thabo Mbeki is op 27 April 2004 as Suid-Afrika se President ingehuldig, en die SALM het formasieverbyvlugte oor Pretoria uitgevoer. Dit het formasievlugte deur Astras van die Sentrale Vliegskool by Langebaanweg ingesluit. Die meegaande drie foto’s illustreer hierdie formasieverbyvlugte. ==== Waterkloof 21 September 2004 ==== Astras van die Sentrale Vliegskool by Langebaanweg is op 21 September 2004 by Waterkloof gesien. Hulle het aan die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling deelgeneem. ==== Skynnaderings by Springbok-vliegveld in die Noord-Kaap ==== In 2007 het Pilatus PC-7 Astra-opleidingsvliegtuie van die Suid-Afrikaanse Lugmag se Sentrale Vliegskool by Langebaanweg gereeld na Springbok-vliegveld in die Noord-Kaap-provinsie van Suid-Afrika gevlieg. Astra reeksnommer 2050 het op 24 Oktober 2007 skynnaderings by Springbok gedoen en word in die meegaande foto’s uitgebeeld. === Die Silwer Valke === == Infrastruktuur == Die infrastruktuur van Langebaanweg word geïllustreer deur middel van foto’s wat in 1990, 1995 en in 2005 geneem is. Die infrastruktuurfoto’s (veral van geboue), kan met mekaar vergelyk word om verskille te sien. === Infrastruktuur in 1990 === === Infrastruktuur in 1995 === === Die infrastruktuur by Lugmagbasis Langebaanweg op 1, 2 en 3 September 2005 === == Eksterne skakels == * [http://www.saairforce.co.za/the-airforce/bases/7/langebaanweg saairforce.co.za] Lugmagbasis Langebaanweg {{Lugvaart-saadjie}} {{en-vertaal|Air Force Base Langebaanweg}} [[Kategorie:Lughawens in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse Lugmag]] 0x6bxukmpef184k4fs1mo7qpqwj8b91 0 87483 2967823 2672554 2026-09-16T20:06:44Z Pynappel 70858 Werk by uit Engels 2967823 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Human.png|duimnael|200px|Die twee geslagte van die mens, man en vrou.]] '''Geslag''' is die [[fenotipiese kenmerk]] van ’n organisme wat geslagtelik voortplant en wat daarin bestaan dat dit [[gameet|gamete]] (geslagselle) van een van twee verskillende groottes of vorme voortbring – manlike of vroulike gamete.<ref name="Mills-2018" /><ref name="Purves-2000" /><ref name="DeLoof-2018" /> Baie [[organisme]]s op aarde word op hierdie wyse in twee '''geslagte''' verdeel wat onderling kombineer vir [[voortplanting]] deur middel van [[geslagsomgang]]. Ook ongeslagtelike of aseksuele voortplanting kom voor. Tydens geslagtelike voortplanting versmelt ’n manlike en ’n vroulike gameet om ’n [[sigoot]] te vorm, wat tot ’n nakomeling ontwikkel wat eienskappe van albei ouers erf. Volgens konvensie word organismes wat die kleiner gamete ([[spermsel]]le) voortbring ''manlik'' genoem, en dié wat die groter gamete ([[eiersel]]le) voortbring ''vroulik''.<ref name="Royle-2012" /> Die vroulike geslag van ’n organisme word dus gedefinieer as die geslag met die grootste geslagselle. ’n Organisme wat albei soorte gamete voortbring, is ’n [[hermafrodiet]].<ref name="Purves-2000" /><ref name="Avise-2011" /> By spesies wat nie hermafrodities is nie, word die geslag van ’n individu deur een van verskeie biologiese geslagsbepalingstelsels bepaal. Die meeste [[soogdier]]spesies het die XY-geslagsbepalingstelsel, waar die mannetjie gewoonlik een X- en een [[Y-chromosoom]] (XY) dra en die wyfie gewoonlik twee [[X-chromosoom|X-chromosome]] (XX). In die mens word die vroulike geslag dus gevorm deur XX-chromosome, en die manlike geslag deur XY-chromosome.<ref name="Bachtrog-2014" /> Ander chromosomale geslagsbepalingstelsels by diere sluit die ZW-stelsel by [[voël]]s en die XO-stelsel by sommige [[insek]]te in.<ref name="Blackmon-2017" /> Omgewingstelsels sluit onder meer temperatuurafhanklike geslagsbepaling by [[reptiel]]e en [[skaaldier|skaaldiere]] in.<ref name="Hake-2008" /> Die mannetjie en die wyfie van ’n spesie kan fisies eenders lyk (geslagsmonomorfie) of fisiese verskille toon ([[geslagsdimorfie]]). By geslagsdimorfiese spesies, waaronder die meeste voëls en soogdiere, word die geslag van ’n individu gewoonlik deur waarneming van daardie individu se geslagskenmerke bepaal. [[Seksuele seleksie]] of paarmaatkeuse kan die evolusie van verskille tussen die geslagte versnel. Sommige organismes wat geslagtelik voortplant, soos [[swam]]me<ref name="Moore-2020" /> en die meeste eensellige organismes,<ref name="Lynch-2024" /> het nie gamete van verskillende groottes nie. Individue van hierdie spesies word gevolglik nie as manlik of vroulik geklassifiseer nie; hul funksionele verskille word eerder paringstipes genoem.<ref name="Kumar-2019" /> [[Skimmel]]s en sommige ander organismes het meer as twee geslagte, maar [[plant]]e kom ook in pare van twee geslagte voor. Sommige diere, soos sekere soorte [[akkedis]]se, kan ook aseksueel voortplant en sommige, soos [[Erdwurm|erdwurms]], is hermafrodiete (met eienskappe van albei geslagte). == Geslagtelike voortplanting == {{Hoofartikel|Voortplanting}} [[Lêer:Sexual cycle.svg|duimnael|links|Die lewensiklus van ’n spesie wat geslagtelik voortplant, wissel tussen haploïede en diploïede stadiums.]] Geslagtelike voortplanting, waarin twee individue ’n nakomeling voortbring wat ’n keur van die genetiese eienskappe van elke ouer besit, kom uitsluitlik by [[eukarioot|eukariote]] voor. Genetiese eienskappe word in die [[DNS|deoksiribonukleïensuur]] (DNS) van [[chromosoom|chromosome]] gekodeer. Die eukariotiese sel het ’n stel gepaarde homoloë chromosome, een van elke ouer, en hierdie dubbelchromosoomstadium word [[Ploïdie|diploïed]] genoem. Tydens geslagtelike voortplanting bring ’n diploïede organisme deur [[meiose]] gespesialiseerde [[haploïed]]e geslagselle voort wat gamete genoem word,<ref name="Alberts-meiose" /> en elkeen daarvan het ’n enkele stel chromosome. Meiose sluit ’n stadium van genetiese rekombinasie deur chromosoomoorkruising in, waarin dele van die DNS tussen ooreenstemmende pare chromosome uitgeruil word om nuwe chromosome te vorm wat elk ’n nuwe kombinasie van die ouers se gene dra. Daarna word die chromosome in enkele stelle in die gamete verdeel. Wanneer gamete tydens bevrugting versmelt, het die sigoot wat ontstaan die helfte van die moeder se genetiese materiaal en die helfte van die vader s’n.<ref name="Alberts-voordele" /> Die kombinasie van chromosoomoorkruising en bevrugting, wat die twee enkele stelle chromosome bymekaarbring om ’n nuwe diploïede sigoot te maak, lewer ’n nuwe organisme met ’n ander stel van elke ouer se genetiese eienskappe. By [[dier]]e kom die haploïede stadium net in die gamete voor, die geslagselle wat versmelt om ’n sigoot te vorm wat regstreeks tot ’n nuwe diploïede organisme ontwikkel. By ’n plantspesie bring die diploïede organisme deur meiose ’n soort haploïede [[Spoor (plantkunde)|spoor]] voort wat herhaaldelik kan deel om ’n meersellige haploïede organisme te vorm. In albei gevalle kan die gamete uiterlik eenders wees (isogamie), soos by die groenalg ''Ulva'', of in grootte en ander opsigte verskil (anisogamie).<ref name="Gilbert-meersellig" /> Die grootteverskil is die grootste by oögamie, ’n vorm van anisogamie waarin ’n klein, beweeglike gameet met ’n veel groter, onbeweeglike gameet kombineer.<ref name="Allaby-2012" /> By anisogame organismes word die groter gameet (die eiersel) volgens konvensie as vroulik beskou en die kleiner gameet (die spermsel) as manlik. ’n Individu wat groot gamete voortbring, is vroulik, en een wat klein gamete voortbring, is manlik.<ref name="Gee-1999" /> ’n Individu wat albei soorte gamete voortbring, is ’n hermafrodiet. By sommige spesies kan ’n hermafrodiet homself bevrug en op sy eie ’n nakomeling voortbring. === Diere === [[Lêer:Hoverflies mating midair.jpg|duimnael|''Simosyrphus grandicornis'' tydens paring.]] Die meeste diere wat geslagtelik voortplant, bring hul lewe as diploïede organismes deur, met die haploïede stadium beperk tot eensellige gamete.<ref name="Alberts-mendel" /> Die gamete van diere kom in manlike en vroulike vorme voor – onderskeidelik spermselle en eierselle. Hierdie gamete kombineer om [[embrio]]’s te vorm wat tot nuwe organismes ontwikkel. Die manlike gameet, ’n spermsel (wat by werweldiere in die [[testikel]]s voortgebring word), is ’n klein sel met ’n enkele lang sweepstert wat dit voortdryf.<ref name="Alberts-sperm" /> Spermselle is uiters gereduseerde selle wat baie van die selkomponente mis wat vir embrionale ontwikkeling nodig sou wees. Hulle is gespesialiseerd vir beweging, om ’n eiersel op te spoor en met dié sel te versmelt in ’n proses wat bevrugting genoem word. Vroulike gamete is eierselle. By werweldiere word hulle in die [[eierstok]]ke voortgebring. Hulle is groot, onbeweeglike selle wat die voedingstowwe en selkomponente bevat wat ’n ontwikkelende embrio nodig het.<ref name="Alberts-eiers" /> Eierselle word dikwels met ander selle geassosieer wat die ontwikkeling van die embrio ondersteun en saam ’n [[Eier (biologie)|eier]] vorm. By soogdiere ontwikkel die bevrugte embrio eerder binne die wyfie en ontvang voeding regstreeks van sy moeder. Diere is gewoonlik beweeglik en soek ’n maat van die teenoorgestelde geslag op om mee te [[Paring|paar]]. Diere wat in die water leef, kan paar deur eksterne bevrugting, waar die eiers en sperm in die omringende water vrygestel word en daar kombineer.<ref name="Alberts-bevrugting" /> Die meeste diere wat buite die water leef, gebruik egter interne bevrugting en dra die sperm regstreeks in die wyfie oor om te verhoed dat die gamete uitdroog. By die meeste voëls vind sowel uitskeiding as voortplanting deur ’n enkele agterste opening plaas, die [[kloaak]]. Manlike en vroulike voëls raak aan mekaar se kloake om sperm oor te dra, ’n proses wat "kloaaksoen" genoem word.<ref name="Ritchison" /> By baie ander landdiere gebruik mannetjies gespesialiseerde [[geslagsorgaan|geslagsorgane]] om die vervoer van sperm te help; hierdie manlike organe staan as intromitterende organe bekend. By die mens en ander soogdiere staan hierdie manlike orgaan as die [[penis]] bekend, wat die vroulike voortplantingskanaal (die [[vagina]]) binnedring om inseminasie te bewerkstellig, ’n proses wat [[geslagsomgang]] genoem word. Die penis bevat ’n buis waardeur [[semen]] (’n vloeistof wat sperm bevat) beweeg. By vroulike soogdiere verbind die vagina met die [[baarmoeder]], ’n orgaan wat die ontwikkeling van ’n bevrugte embrio daarbinne regstreeks ondersteun – ’n proses wat dragtigheid of [[swangerskap]] genoem word. Omdat diere beweeglik is, kan dierlike seksuele gedrag dwang insluit. Traumatiese inseminasie word byvoorbeeld deur sommige insekspesies gebruik om wyfies deur ’n wond in die buikholte te insemineer – ’n proses wat vir die wyfie se gesondheid skadelik is. === Plante === [[Lêer:Mature flower diagram.svg|duimnael|Blomme bevat die geslagsorgane van blomplante. Hulle is gewoonlik hermafrodities en bevat sowel manlike as vroulike dele.]] Nes diere het landplante gespesialiseerde manlike en vroulike gamete.<ref name="Gilbert-gamete" /><ref name="Dusenbery-2009" /> By [[saadplant]]e word manlike gamete voortgebring deur gereduseerde manlike [[gametofiet]]e wat in [[stuifmeel]] vervat is. Die stuifmeel het harde doppe wat die selle wat die manlike gameet vorm, beskerm terwyl hulle van die [[meeldraad|helmknoppe]] na die stempel vervoer word. Die vroulike gamete van saadplante is in saadknoppe vervat. Sodra hulle bevrug is, vorm dié saadknoppe [[saad]], wat soos eiers die voedingstowwe bevat wat vir die aanvanklike ontwikkeling van die embrionale plant nodig is. {{multiple image | total_width = 220 | image1 = Pinus nigra cone.jpg | image2 = Pine cones, immature male.jpg | footer = Vroulike (links) en manlike (regs) keëls bevat die geslagsorgane van dennebome en ander naaldbome. | align = left }} Die [[blom]]me van [[Bedeksadiges|blomplante]] bevat hul geslagsorgane. Die meeste blomplante is hermafrodities, met manlike sowel as vroulike dele in dieselfde blom, of in enkelgeslagblomme op dieselfde plant. Sowat 5% van plantspesies het individuele plante wat die een of die ander geslag is.<ref name="Wilton-2009" /> Die vroulike dele, in die middel van ’n hermafroditiese of vroulike blom, is die stampers, wat elk uit ’n [[Ginesium|vrugblaar]], ’n styl en ’n stempel bestaan. Twee of meer van hierdie voortplantingseenhede kan saamsmelt om ’n enkele saamgestelde stamper te vorm, waarvan die versmelte vrugblare die vrugbeginsel vorm. Binne die vrugblare is saadknoppe wat ná bevrugting tot sade ontwikkel. Die manlike dele van die blom is die [[meeldraad|meeldrade]]: dit bestaan uit lang drade wat tussen die stamper en die [[kroonblaar|kroonblare]] gerangskik is en wat stuifmeel in helmknoppe aan hul punte voortbring. Wanneer ’n stuifmeelkorrel op die stempel bo-op ’n vrugblaar se styl beland, ontkiem dit en vorm ’n stuifmeelbuis wat deur die weefsel van die styl in die vrugblaar afgroei, waar dit manlike gameetkerne aflewer om ’n saadknop te bevrug wat mettertyd tot ’n saad ontwikkel. Sommige hermafroditiese plante is selfvrugbaar, maar plante het verskeie meganismes van self-onversoenbaarheid ontwikkel om selfbevrugting te vermy. Dit sluit opeenvolgende hermafroditisme, molekulêre herkenningstelsels en morfologiese meganismes soos heterostilie in.<ref name="Judd-2002" />{{Rp|73, 74}} By [[denneboom|dennebome]] en ander [[naaldboom|naaldbome]] word die geslagsorgane in keëls voortgebring wat manlike en vroulike vorme het. Manlike keëls is kleiner as vroulike keëls en bring stuifmeel voort wat deur die wind na vroulike keëls vervoer word. Die groter en langlewender vroulike keëls is gewoonlik taaier en bevat saadknoppe wat ná bevrugting tot sade ontwikkel. Omdat saadplante onbeweeglik is, is hulle van passiewe metodes afhanklik om stuifmeelkorrels na ander plante te vervoer. Baie van hulle, waaronder naaldbome en grasse, bring liggewig stuifmeel voort wat deur die wind na naburige plante gedra word. Sommige blomplante het swaarder, klewerige stuifmeel wat gespesialiseerd is vir vervoer deur insekte of groter diere soos [[kolibrie]]s en [[vlermuis|vlermuise]], wat deur blomme aangelok kan word wat nektar en stuifmeel as beloning bied. Hierdie diere vervoer die stuifmeel terwyl hulle na ander blomme beweeg wat ook vroulike voortplantingsorgane bevat, en so vind [[bestuiwing]] plaas. === Swamme === [[Lêer:Shiitake mushroom.jpg|duimnael|Sampioene word as deel van swamme se geslagtelike voortplanting voortgebring.]] Die meeste swamspesies kan geslagtelik voortplant en het lewensiklusse met sowel haploïede as diploïede fases. Hierdie swamspesies is gewoonlik isogaam, dit wil sê sonder manlike en vroulike spesialisasie. Een haploïede swam groei tot teen ’n ander aan, en dan versmelt hulle hul selle. In sommige gevalle is die versmelting asimmetries, en die sel wat net ’n kern bydra (sonder meegaande selmateriaal) sou as manlik beskou kon word.<ref name="Lane-2005" /> Swamme kan ook meer ingewikkelde alleliese paringstelsels hê, met ander geslagte wat nie akkuraat as manlik, vroulik of hermafrodities beskryf kan word nie.<ref name="Watkinson-2015" /> Sommige swamme, waaronder [[Saccharomyces cerevisiae|bakkersgis]], het paringstipes wat verenigbaarheid bepaal. [[Gis]]selle met dieselfde paringstipe sal nie met mekaar versmelt om diploïede selle te vorm nie, maar slegs met gis wat ’n ander paringstipe dra.<ref name="Lodish-2000" /> Baie hoër swamspesies bring [[paddastoel|sampioene]] voort as deel van hul geslagtelike voortplanting. Binne die sampioen word diploïede selle gevorm wat later in haploïede spore deel. == Geslagstelsels == ’n Geslagstelsel is die verdeling van manlike en vroulike funksies oor die organismes van ’n spesie.<ref name="Leonard-2013" /> === Diere === Sowat 95% van [[dier]]spesies het afsonderlike manlike en vroulike individue en is gonochories (met twee geslagte, waar elke individuele organisme óf manlik óf vroulik is). Die ander 5% van dierspesies is hermafrodities.<ref name="Leonard-2013" /> Hierdie lae persentasie is deels toe te skryf aan die baie groot aantal insekspesies, waaronder hermafroditisme afwesig is.<ref name="Bachtrog-2014" /> Sowat 99% van [[Gewerweldes|werweldiere]] is gonochories, en die oorblywende 1% wat hermafrodities is, is byna almal visse.<ref name="Kuwamura-2020" /> === Plante === [[Lêer:Monoecy dioecy en.svg|duimnael|Plante met hermafroditiese blomme bring manlike en vroulike gamete in dieselfde blom voort. ’n Eenhuisige plant het afsonderlike blomme vir manlik en vroulik. Tweehuisige spesies het afsonderlike plante vir manlik en vroulik.]] Die meerderheid plante is tweeslagtig,<ref name="Kliman-2016" />{{Rp|212}} hetsy hermafrodities (met sowel meeldrade as ’n stamper in dieselfde blom) of eenhuisig.<ref name="Sabath-2016" /><ref name="Beentje-2016" /> By tweehuisige spesies kom die manlike en vroulike geslagte op afsonderlike plante voor.<ref name="Montalvao-2021" /> Sowat 5% van blomplante is tweehuisig, ’n toestand wat uit soveel as 5&nbsp;000 onafhanklike oorspronge voortgekom het.<ref name="Renner-2014" /> Sowat 65% van [[Naaksadiges|naaksadige]] spesies is tweehuisig, maar die meeste naaldbome is eenhuisig.<ref name="Walas-2018" /> == Terminologie == ; Genetiese geslag : Die geslag van ’n individu soos bepaal deur die invloed van funksionele gene. By die mens is die belangrikste aanduiding van genetiese geslag byvoorbeeld die aan- of afwesigheid van ’n funksionele ''SRY''-[[Geen (genetika)|geen]].<ref name="Kumar-2022" /> Nie alle spesies het ’n genetiese geslagsbepalingstelsel nie. By dié wat wel een het, word die genetiese geslag tydens bevrugting bepaal.<ref name="Kumar-2022" /> ; Chromosomale geslag : Die genetiese geslag soos aangedui deur die individu se chromosome, by ’n spesie (soos die mens) met ’n genetiese geslagsbepalingstelsel met afsonderlike geslagschromosome.<ref name="Young-2024" /> Dit is die stelsel wat by die meeste insekte voorkom.<ref name="Futahashi-2022" /> Chromosomale geslag word tydens bevrugting bepaal.<ref name="Kumar-2022" /><ref name="Young-2024" /> ; Gonadale geslag : Die geslag soos aangedui deur die individu se [[geslagsklier|geslagskliere]] (weefsel wat gamete voortbring, soos die testikels of eierstokke by die mens).<ref name="Young-2024" /> Dit kan gewoonlik net deur ’n biopsie vasgestel word.<ref name="Kumar-2022" /> [[Interseks]]individue en gelyktydige hermafrodiete (byvoorbeeld baie blomme) kan sowel manlike as vroulike geslagskliere hê.<ref name="Kumar-2022" /> ; Gametiese geslag : ’n Meer spesifieke term vir biologiese geslag, veral wanneer individue met genetiese mosaïsisme beskryf word.<ref name="Lents-2025" /> ; Fenotipiese geslag : Die geslag soos aangedui deur die wyse waarop ’n individu se liggaam ontwikkel het, byvoorbeeld of die individu manlike of vroulike geslagsdele het.<ref name="Young-2024" /> ; Anatomiese geslag : ’n Subtipe van fenotipiese geslag. Anatomiese geslag word verder verdeel in ''interne anatomiese geslag'' (byvoorbeeld die aan- of afwesigheid van ’n baarmoeder) en ''eksterne anatomiese geslag'' (byvoorbeeld die uitwendige geslagsdele).<ref name="Kumar-2022" /> ; Hormonale geslag : Geslagshormone beïnvloed die vorm van ’n individu se liggaam, ongeag of hulle van nature voorkom, deur ’n gewas voortgebring word of van buite af kom.<ref name="Kumar-2022" /> Tydens sensitiewe stadiums van embrionale ontwikkeling kan kruisgeslaghormone die anatomiese geslag aansienlik verander, maar nie die genetiese of gametiese geslag nie.<ref name="Kumar-2022" /> Veranderinge aan hormone kan sekondêre geslagskenmerke en gedrag beïnvloed. ’n Kapoen (’n gekastreerde [[hoender|haan]]) ontwikkel byvoorbeeld mettertyd ’n voorkoms en sommige gedragspatrone wat meer soos dié van henne as van hane is, weens die vermindering van vermanlikende hormone.<ref name="Khamas-2024" /> == Geslagsbepalingstelsels == [[Lêer:Evolsex-dia2a.svg|duimnael|links|Geslag help om voordelige eienskappe deur rekombinasie te versprei. Die diagramme vergelyk die evolusie van alleelfrekwensie in ’n geslagtelike bevolking (bo) met dié in ’n ongeslagtelike bevolking (onder). Die vertikale as toon frekwensie en die horisontale as toon tyd. Die [[alleel|allele]] a/A en b/B kom lukraak voor. Die voordelige allele A en B, wat onafhanklik ontstaan, kan vinnig deur geslagtelike voortplanting in die voordeligste kombinasie AB saamgevoeg word. Ongeslagtelike voortplanting neem langer om hierdie kombinasie te bereik, omdat dit AB slegs kan voortbring indien A ontstaan in ’n individu wat reeds B het, of andersom.]] Die biologiese oorsaak daarvan dat ’n organisme tot die een of die ander geslag ontwikkel, word ''geslagsbepaling'' genoem. Die oorsaak kan geneties of omgewingsgebonde wees, dit kan haplodiploïdie wees, of dit kan uit verskeie faktore bestaan.<ref name="Bachtrog-2014" /> By diere en ander organismes met genetiese geslagsbepalingstelsels kan die bepalende faktor die teenwoordigheid van ’n geslagschromosoom wees. By plante wat geslagsdimorfies is, soos ''[[Ginkgo|Ginkgo biloba]]'',<ref name="Judd-2002" />{{Rp|203}} die [[lewermos]] ''Marchantia polymorpha'' of die tweehuisige spesies in die blomplantgeslag ''[[Silene]]'', kan die geslag ook deur geslagschromosome bepaal word.<ref name="Tanurdzic-2004" /> Nie-genetiese stelsels kan omgewingseine gebruik, soos die temperatuur gedurende vroeë ontwikkeling by [[krokodil]]le, om die geslag van die nageslag te bepaal.<ref name="Warner-2008" /> Geslagsbepaling verskil dikwels van geslagsdifferensiasie. Geslagsbepaling is die aanwysing van die ontwikkelingstadium in die rigting van óf manlik óf vroulik, terwyl geslagsdifferensiasie die weg is na die ontwikkeling van die [[fenotipe]].<ref name="Beukeboom-2014" /> === Geneties === ==== XY-geslagsbepaling ==== [[Lêer:Drosophila XY sex-determination.svg|duimnael|Die [[vrugtevlieg]] het ’n XY-geslagsbepalingstelsel, nes die mens en die meeste soogdiere.]] Die mens en die meeste ander soogdiere het ’n XY-geslagsbepalingstelsel: die Y-chromosoom dra die faktore wat manlike ontwikkeling aan die gang sit, sodat XY-geslagsbepaling meestal op die aan- of afwesigheid van die Y-chromosoom berus. Dit is die manlike gameet wat die geslag van die nageslag bepaal.<ref name="Wallis-2008" /> In hierdie stelsel is XX-soogdiere gewoonlik vroulik en XY-soogdiere gewoonlik manlik.<ref name="Bachtrog-2014" /> Individue met XXY of XYY is egter manlik, terwyl individue met X en XXX vroulik is.<ref name="Hake-2008" /> Ongewoon genoeg het die [[Ornithorhynchus anatinus|voëlbekdier]], ’n [[Monotremata|kloakdier]], tien geslagschromosome: wyfies het tien X-chromosome, en mannetjies het vyf X-chromosome en vyf Y-chromosome. Die voëlbekdier se eierselle het almal vyf X-chromosome, terwyl spermselle óf vyf X-chromosome óf vyf Y-chromosome kan hê.<ref name="Pierce-2012" /> XY-geslagsbepaling kom ook by ander organismes voor, waaronder insekte soos die vrugtevlieg<ref name="Kaiser-2010" /> en sommige plante.<ref name="Dellaporta-1993" /> In sommige gevalle is dit die aantal X-chromosome eerder as die teenwoordigheid van ’n Y-chromosoom wat die geslag bepaal.<ref name="Hake-2008" /> By die vrugtevlieg is individue met XY manlik en individue met XX vroulik; individue met XXY of XXX kan egter ook vroulik wees, en individue met X kan manlik wees.<ref name="Fusco-2019" /> ==== ZW-geslagsbepaling ==== [[Lêer:Chalkhill blue butterflies (Polyommatus coridon) mating 1.jpg|duimnael|Die meeste skoenlappers en motte het ’n ZW-geslagsbepalingstelsel.]] By voëls, wat ’n ZW-geslagsbepalingstelsel het, dra die W-chromosoom die faktore wat vir vroulike ontwikkeling verantwoordelik is, en die verstekontwikkeling is manlik.<ref name="Smith-2003" /> In hierdie geval is ZZ-individue manlik en ZW-individue vroulik. Dit is die vroulike gameet wat die geslag van die nageslag bepaal. Hierdie stelsel word deur voëls, sommige visse en sommige skaaldiere gebruik.<ref name="Hake-2008" /> Die meerderheid [[Vlinder|skoenlappers en motte]] het ook ’n ZW-geslagsbepalingstelsel. Wyfies kan Z, ZZW en selfs ZZWW hê.<ref name="Majerus-2003" /> ==== XO-geslagsbepaling ==== [[Lêer:Common clubtail (Gomphus vulgatissimus) male Estonia.jpg|duimnael|Die meeste naaldekokers het ’n XO-geslagsbepalingstelsel.]] In die XO-geslagsbepalingstelsel het mannetjies een X-chromosoom (XO) en wyfies twee (XX). Al die ander chromosome in hierdie diploïede organismes kom in pare voor, maar die organismes kan een of twee X-chromosome erf. Hierdie stelsel kom voor by die meeste [[Arachnida|spinnekopagtiges]], by insekte soos silwervissies, [[Odonata|naaldekokers]] en [[Orthoptera|sprinkane]], en by sommige [[Rondewurms|rondewurms]], skaaldiere en [[Slakke|slakagtiges]].<ref name="Bull-1983" /><ref name="Thiriot-2003" /> By veld[[Kriek|krieke]] (''Gryllus'') ontwikkel insekte met ’n enkele X-chromosoom byvoorbeeld as mannetjies, terwyl dié met twee as wyfies ontwikkel.<ref name="Yoshimura-2005" /> By die rondewurm ''Caenorhabditis elegans'' is die meeste wurms selfbevrugtende hermafrodiete met ’n XX-kariotipe, maar af en toe kan afwykings in chromosoomoorerwing aanleiding gee tot individue met slegs een X-chromosoom. Hierdie XO-individue is vrugbare mannetjies (en die helfte van hul nageslag is manlik).<ref name="Meyer-1997" /> ==== ZO-geslagsbepaling ==== In die ZO-geslagsbepalingstelsel het mannetjies twee Z-chromosome en wyfies een. Hierdie stelsel kom by verskeie motspesies voor.<ref name="DePrins-2003" /> === Omgewing === [[Lêer:Ceratopteris pteridoides kz02.jpg|duimnael|Die geslag van ''Ceratopteris''-watervarings hang af van die aan- of afwesigheid van ’n hormoon tydens ontwikkeling.]] By baie spesies word geslag nie deur oorgeërfde eienskappe bepaal nie, maar deur omgewingsfaktore soos die temperatuur wat tydens ontwikkeling of later in die lewe ervaar word.<ref name="Janzen-2006" /> By die [[varing]] ''Ceratopteris'' en ander homosporiese varingspesies is die verstekgeslag hermafrodities, maar individue wat groei in grond wat voorheen hermafrodiete onderhou het, word deur die [[feromoon]] anteridiogeen beïnvloed om as mannetjies te ontwikkel.<ref name="Tanurdzic-2004" /> Die larwes van die Bonelliidae kan slegs as mannetjies ontwikkel wanneer hulle ’n wyfie teëkom.<ref name="Bachtrog-2014" /> ==== Opeenvolgende hermafroditisme ==== [[Lêer:Ocellaris clownfish.JPG|duimnael|[[Anemoonvis]]se is aanvanklik manlik; die grootste vis in ’n groep word vroulik.]] Sommige spesies kan van geslag verander in die loop van hul lewe, ’n verskynsel wat opeenvolgende hermafroditisme genoem word.<ref name="Fusco-2019" /> [[Teleostei|Beenvisse]] is die enigste werweldierlyn waarin opeenvolgende hermafroditisme voorkom. By anemoonvisse is die kleiner visse manlik, en die dominante en grootste vis in ’n groep word vroulik; wanneer ’n dominante wyfie afwesig is, verander haar maat se geslag van manlik na vroulik. By baie [[Lipvisse|lipvisse]] is die teenoorgestelde waar: die visse is aanvanklik vroulik en word manlik wanneer hulle ’n sekere grootte bereik.<ref name="Todd-2016" /> Opeenvolgende hermafroditisme kom ook by plante voor, soos by ''Arisaema triphyllum''. ==== Temperatuurafhanklike geslagsbepaling ==== [[Lêer:Crocoparc Naissance des bébés.jpg|duimnael|Krokodille het nie geslagschromosome nie.<ref name="Gonzalez-2019" /> Of hierdie eiers manlike of vroulike krokodille sal oplewer, hang eerder van die temperatuur van die eiers af.]] Baie reptiele, waaronder alle krokodille en die meeste [[skilpad]]de, het temperatuurafhanklike geslagsbepaling. By hierdie spesies bepaal die temperatuur wat die embrio’s tydens hul ontwikkeling ervaar, hul geslag.<ref name="Bachtrog-2014" /> By sommige skilpaaie word mannetjies byvoorbeeld by laer temperature as wyfies voortgebring; ''Macroclemys''-wyfies word egter voortgebring by temperature laer as 22&nbsp;°C of hoër as 28&nbsp;°C, terwyl mannetjies tussen daardie temperature voortgebring word.<ref name="Gilbert-omgewing" /> ==== Haplodiploïdie ==== Sekere insekte, soos [[heuningby]]e en [[mier]]e, gebruik ’n haplodiploïede geslagsbepalingstelsel.<ref name="Charlesworth-2003" /> Diploïede bye en miere is oor die algemeen vroulik, en haploïede individue (wat uit onbevrugte eiers ontwikkel) is manlik. Hierdie geslagsbepalingstelsel lei tot sterk skeefgetrekte geslagsverhoudings, omdat die geslag van die nageslag deur bevrugting bepaal word (arrenotokie of pseudo-arrenotokie wat mannetjies oplewer) eerder as deur die verdeling van chromosome tydens meiose.<ref name="delaFilia-2015" /> == Evolusie van geslag == {{multiple image | total_width = 220 | image1 = Anisogamy.svg | caption1 = Verskillende vorme van anisogamie:<br />A) anisogamie van beweeglike selle, B) oögamie (eiersel en spermsel), C) anisogamie van onbeweeglike selle (eiersel en spermatia). | image2 = Isogamy.svg | caption2 = Verskillende vorme van isogamie:<br />A) isogamie van beweeglike selle, B) isogamie van onbeweeglike selle, C) konjugasie. }} Dit word algemeen aanvaar dat isogamie die voorouerlike toestand van anisogamie was<ref name="Awasthi-2015" /> en dat anisogamie verskeie kere onafhanklik in verskillende groepe eukariote ontwikkel het, waaronder [[protis]]te, [[Alg|alge]], plante en diere.<ref name="Bachtrog-2014" /> Die evolusie van anisogamie is sinoniem met die ontstaan van manlik en die ontstaan van vroulik.<ref name="Lehtonen-2016" /> Dit is ook die eerste stap na geslagsdimorfie<ref name="Togashi-2012" /> en het die evolusie van verskeie geslagsverskille beïnvloed.<ref name="Szekely-2007" /> Dit is onduidelik of anisogamie eers tot die evolusie van hermafroditisme of tot dié van gonochorisme gelei het,<ref name="Kliman-2016" />{{Rp|213}} en die evolusie van sperm en eiers het geen [[fossiel|fossielbewyse]] nagelaat nie.<ref name="Pitnick-2008" /> ’n 1,2 miljard jaar oue fossiel van ''Bangiomorpha pubescens'' lewer die oudste fossielrekord van die differensiasie van manlike en vroulike voortplantingstipes en toon dat geslagte vroeg in die eukariote ontwikkel het.<ref name="Horandl-2020" /> Studies oor groen alge lewer genetiese bewyse van die evolusionêre verband tussen geslagte en paringstipes.<ref name="Sawada-2014" /> Die oorspronklike vorm van geslag was eksterne bevrugting. Interne bevrugting het later ontwikkel<ref name="Black-2014" /> en het by werweldiere oorheersend geword nadat hulle op land verskyn het.<ref name="LibreTexts-2018" /> === Aanpassingsfunksie van geslag === Die mees basiese rol van meiose blyk die behoud van die integriteit van die [[genoom]] te wees wat deur ouers aan hul nageslag oorgedra word.<ref name="Brandeis-2018" /><ref name="Horandl-2024" /> Die twee mees fundamentele aspekte van geslagtelike voortplanting, meiotiese rekombinasie en uitkruising, word waarskynlik onderskeidelik in stand gehou deur die aanpassingsvoordele van rekombinasieherstel van DNS-skade in die genoom en van genetiese komplementasie, wat die uitdrukking van skadelike resessiewe [[mutasie]]s maskeer.<ref name="Bernstein-1985" /> [[Genetiese variasie]], wat dikwels as ’n neweproduk van hierdie prosesse ontstaan, kan langtermynvoordele bied in dié geslagtelike afstammingslyne wat uitkruising bevoordeel.<ref name="Bernstein-1985" /> == Geslagsverhouding == ’n Geslagsverhouding is die verhouding van mannetjies tot wyfies in ’n [[bevolking]]. Soos deur Fisher se beginsel verklaar word, is dit om evolusionêre redes gewoonlik ongeveer gelyk by spesies wat geslagtelik voortplant.<ref name="Fisher-1930" /><ref name="Hamilton-1967" /> Baie spesies wyk egter van ’n gelyke geslagsverhouding af, hetsy periodiek of permanent. Dit sluit [[partenogenese|partenogenetiese]] en androgenetiese spesies in,<ref name="Schwander-2008" /> sikliese partenogene soos [[plantluis]]e, en sommige eusosiale [[wesp]]e, bye, miere en [[termiet]]e.<ref name="Kobayashi-2013" /> == Geslagsverskille == Anisogamie is die fundamentele verskil tussen manlik en vroulik.<ref name="Whitfield-2004" /><ref name="Pierce-2012" /> [[Richard Dawkins]] het gesê dit is moontlik om al die verskille tussen die geslagte te vertolk as iets wat hieruit voortspruit.<ref name="Dawkins-2016" /> === Geslagskenmerke === Geslagskenmerke is fisiese eienskappe van ’n organisme (gewoonlik van ’n geslagsdimorfiese organisme) wat op biologiese geslagsfaktore dui of daaruit voortspruit. Dit sluit sowel primêre geslagskenmerke, soos die geslagskliere, as sekondêre geslagskenmerke in. === Geslagsdimorfie === {{Hoofartikel|Geslagsdimorfie}} [[Lêer:Male and female pheasant.jpg|duimnael|Fisante is geslagsdimorfies in sowel grootte as voorkoms.]] [[Lêer:Beo-2.jpg|duimnael|Die heuwelmaina is geslagsmonomorfies, wat beteken dat die uiterlike voorkoms van mannetjies en wyfies baie eenders is.<ref name="Robin-2011" />]] By baie diere en sommige plante verskil individue van die manlike en die vroulike geslag in grootte en voorkoms, ’n verskynsel wat geslagsdimorfie genoem word.<ref name="Choe-2019" /> Geslagsdimorfie by diere word dikwels met seksuele seleksie geassosieer: die paringskompetisie tussen individue van die een geslag teenoor die ander geslag.<ref name="Mori-2017" /> Ander voorbeelde toon dat dit die voorkeur van wyfies is wat geslagsdimorfie dryf, soos in die geval van die steeloogvlieg.<ref name="Wilkinson-1994" /> Geslagsverskille by die mens sluit ’n oor die algemeen groter liggaamsgrootte en meer liggaamshare by mans in, terwyl vroue groter [[borste]], wyer heupe en ’n hoër liggaamsvetpersentasie het. By ander spesies kan daar verskille in kleur of ander kenmerke wees, en dit kan so opvallend wees dat die verskillende geslagte vir twee heeltemal verskillende taksons aangesien kan word.<ref name="Mori-2017" /> Wyfies is die groter geslag by die meerderheid diere.<ref name="Choe-2019" /> Wyfies van die suidelike swart weduwee-spinnekop is byvoorbeeld gewoonlik twee keer so lank as die mannetjies.<ref name="Drees-1999" /> Hierdie grootteverskil hou moontlik verband met die koste om eierselle voort te bring, wat meer voeding verg as om sperm voort te bring: groter wyfies kan meer eiers voortbring.<ref name="Stuart-Smith-2007" /><ref name="Choe-2019" /> In baie ander gevalle is die mannetjie van ’n spesie groter as die wyfie. Soogdierspesies met uiterste geslagsdimorfie in grootte, soos [[olifantrob]]be, het geneig om sterk poliginiese paringstelsels te hê, vermoedelik weens seleksie vir sukses in kompetisie met ander mannetjies. Geslagsdimorfie kan ekstreem wees, met mannetjies wat parasities op die wyfie leef, soos by sommige [[Lophiiformes|hengelvisse]]. Sommige plantspesies toon ook dimorfie waarin die wyfies aansienlik groter as die mannetjies is, soos by die [[Mos|mosgeslag]] ''Dicranum''<ref name="Shaw-2000" /> en die [[lewermos]]geslag ''Sphaerocarpos''.<ref name="Schuster-1984" /> Daar is ’n mate van bewyse dat die dimorfie by hierdie geslagte aan ’n geslagschromosoom<ref name="Schuster-1984" /><ref name="Crum-1980" /> of aan chemiese seine van die wyfies gekoppel is.<ref name="Briggs-1965" /> By voëls het mannetjies dikwels ’n kleurvoller voorkoms en kan hulle kenmerke hê (soos die lang stert van manlike [[Pou|poue]]) wat hulle skynbaar benadeel (helder kleure sou byvoorbeeld ’n voël meer sigbaar vir roofdiere maak). Een voorgestelde verklaring hiervoor is die handikapbeginsel.<ref name="Zahavi-1997" /> Hierdie hipotese voer aan dat die mannetjie, deur te wys dat hy met sulke handikappe kan oorleef, sy genetiese fiksheid aan wyfies adverteer – eienskappe wat ook dogters sal bevoordeel, wat nie met sulke handikappe opgesaal sal wees nie. === Geslagsverskille in gedrag === Die geslagte van gonochoriese spesies verskil gewoonlik in gedrag. By die meeste dierspesies belê wyfies meer in ouerlike sorg,<ref name="Kliman-2016b" /> hoewel die mannetjies by sommige spesies, soos sekere vleiloeries, meer in ouerlike sorg belê.<ref name="Henshaw-2019" /> Wyfies is ook geneig om kieskeuriger te wees oor met wie hulle paar,<ref name="Brennan-2010" /> soos by die meeste voëlspesies.<ref name="Macedo-2019" /> Mannetjies is geneig om meer kompeterend te wees oor paring as wyfies.<ref name="Lehtonen-2016" /> == Sien ook == * [[Chromosoom|Chromosome]] * [[Gender]] * [[Geslagsdimorfie]] * [[Interseks]] * [[Seks]] * [[Seksuele seleksie]] * [[Voortplanting]] == Verwysings == {{Verwysings|30em|refs= <ref name="Alberts-bevrugting">{{cite book |vauthors=Alberts B, Johnson A, Lewis J, Raff M, Roberts K, Walter P |title=Molecular Biology of the Cell |edition=4de |year=2002 |isbn=978-0-8153-3218-3 |publisher=Garland Science |location=New York |chapter=Fertilization |chapter-url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK26843/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20081219005819/http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/bv.fcgi?rid=mboc4.section.3738 |archive-date=19 Desember 2008}}</ref> <ref name="Alberts-eiers">{{cite book |vauthors=Alberts B, Johnson A, Lewis J, Raff M, Roberts K, Walter P |title=Molecular Biology of the Cell |edition=4de |year=2002 |isbn=978-0-8153-3218-3 |publisher=Garland Science |location=New York |chapter=Eggs |chapter-url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK26842/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20090629074430/http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/bv.fcgi?rid=mboc4.section.3718 |archive-date=29 Junie 2009}}</ref> <ref name="Alberts-meiose">{{cite book |vauthors=Alberts B, Johnson A, Lewis J, Raff M, Roberts K, Walter P |title=Molecular Biology of the Cell |edition=4de |year=2002 |isbn=978-0-8153-3218-3 |publisher=Garland Science |location=New York |chapter=Meiosis |chapter-url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK26840/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20170125115052/https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK26840/ |archive-date=25 Januarie 2017}}</ref> <ref name="Alberts-mendel">{{cite book |vauthors=Alberts B, Johnson A, Lewis J, Raff M, Roberts K, Walter P |title=Molecular Biology of the Cell |edition=4de |year=2002 |isbn=978-0-8153-3218-3 |publisher=Garland Science |location=New York |chapter=Mendelian genetics in eukaryotic life cycles |chapter-url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK21836 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170402185423/https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK21836/ |archive-date=2 April 2017}}</ref> <ref name="Alberts-sperm">{{cite book |vauthors=Alberts B, Johnson A, Lewis J, Raff M, Roberts K, Walter P |title=Molecular Biology of the Cell |edition=4de |year=2002 |isbn=978-0-8153-3218-3 |publisher=Garland Science |location=New York |chapter=Sperm |chapter-url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK26914/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20090629222617/http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/bv.fcgi?rid=mboc4.section.3729 |archive-date=29 Junie 2009}}</ref> <ref name="Alberts-voordele">{{cite book |vauthors=Alberts B, Johnson A, Lewis J, Raff M, Roberts K, Walter P |title=Molecular Biology of the Cell |edition=4de |year=2002 |isbn=978-0-8153-3218-3 |publisher=Garland Science |location=New York |chapter=The Benefits of Sex |chapter-url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK26823/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210422092534/https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK26823/ |archive-date=22 April 2021}}</ref> <ref name="Allaby-2012">{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=wzZGQOmcjqAC |title=A Dictionary of Plant Sciences |vauthors=Allaby M |date=2012 |publisher=OUP Oxford |isbn=978-0-19-960057-1 |page=350 |language=en}}</ref> <ref name="Avise-2011">{{cite book |chapter=Two sexes in one |chapter-url=https://books.google.com/books?id=jqiR8C0lEckC |title=Hermaphroditism: A Primer on the Biology, Ecology, and Evolution of Dual Sexuality |vauthors=Avise JC |date=2011 |publisher=Columbia University Press |isbn=978-0-231-52715-6 |pages=1-7 |language=en}}</ref> <ref name="Awasthi-2015">{{cite book |vauthors=Awasthi AK |url=https://books.google.com/books?id=r0h1DwAAQBAJ |title=Textbook of Algae |publisher=Vikas Publishing House |isbn=978-93-259-9022-7 |page=363 |language=en}}</ref> <ref name="Bachtrog-2014">{{cite journal |vauthors=Bachtrog D, Mank JE, Peichel CL, Kirkpatrick M, Otto SP, Ashman TL, Hahn MW, Kitano J, Mayrose I, Ming R, Perrin N, Ross L, Valenzuela N, Vamosi JC |date=Julie 2014 |title=Sex determination: why so many ways of doing it? |journal=PLOS Biology |volume=12 |issue=7 |doi=10.1371/journal.pbio.1001899 |pmc=4077654 |pmid=24983465 |doi-access=free}}</ref> <ref name="Beentje-2016">{{cite book |title=The Kew plant glossary |vauthors=Beentje H |date=2016 |publisher=Kew Publishing |isbn=978-1-84246-604-9 |edition=2de |location=Royal Botanic Gardens, Kew}}</ref> <ref name="Bernstein-1985">{{cite journal |vauthors=Bernstein H, Byerly HC, Hopf FA, Michod RE |title=Genetic damage, mutation, and the evolution of sex |journal=Science |volume=229 |issue=4719 |pages=1277-81 |date=September 1985 |pmid=3898363 |doi=10.1126/science.3898363}}</ref> <ref name="Beukeboom-2014">{{cite book |vauthors=Beukeboom LW, Perrin N |url=https://books.google.com/books?id=7yrnAwAAQBAJ |title=The Evolution of Sex Determination |date=2014 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-965714-8 |page=16 |language=en}}</ref> <ref name="Black-2014">{{cite web |vauthors=Black R |date=19 Oktober 2014 |title=Armored Fish Pioneered Sex As You Know It |url=https://www.nationalgeographic.com/animals/article/141019-fossil-fish-evolution-sex-fertilization |archive-url=https://web.archive.org/web/20210302234743/https://www.nationalgeographic.com/animals/article/141019-fossil-fish-evolution-sex-fertilization |archive-date=2 Maart 2021 |work=Animals |publisher=National Geographic |language=en}}</ref> <ref name="Blackmon-2017">{{cite journal |vauthors=Blackmon H, Ross L, Bachtrog D |title=Sex Determination, Sex Chromosomes, and Karyotype Evolution in Insects |journal=The Journal of Heredity |volume=108 |issue=1 |pages=78-93 |date=Januarie 2017 |pmid=27543823 |pmc=6281344 |doi=10.1093/jhered/esw047}}</ref> <ref name="Brandeis-2018">{{cite journal |vauthors=Brandeis M |title=New-age ideas about age-old sex: separating meiosis from mating could solve a century-old conundrum |journal=Biological Reviews of the Cambridge Philosophical Society |volume=93 |issue=2 |pages=801-810 |date=Mei 2018 |pmid=28913952 |doi=10.1111/brv.12367}}</ref> <ref name="Brennan-2010">{{cite journal |vauthors=Brennan P |date=2010 |title=Sexual Selection |journal=Nature Education Knowledge |volume=3 |issue=10 |page=79 |url=https://www.nature.com/scitable/knowledge/library/sexual-selection-13255240/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20211009163133/https://www.nature.com/scitable/knowledge/library/sexual-selection-13255240/ |archive-date=9 Oktober 2021}}</ref> <ref name="Briggs-1965">{{cite journal |vauthors=Briggs DA |year=1965 |title=Experimental taxonomy of some British species of genus ''Dicranum'' |journal=New Phytologist |volume=64 |issue=3 |pages=366-386 |doi=10.1111/j.1469-8137.1965.tb07546.x |doi-access=free}}</ref> <ref name="Bull-1983">{{cite book |title=Evolution of sex determining mechanisms |vauthors=Bull JJ |year=1983 |isbn=0-8053-0400-2 |page=17 |publisher=Benjamin/Cummings Publishing Company}}</ref> <ref name="Charlesworth-2003">{{cite journal |vauthors=Charlesworth B |date=Augustus 2003 |title=Sex determination in the honeybee |journal=Cell |volume=114 |issue=4 |pages=397-398 |doi=10.1016/S0092-8674(03)00610-X |pmid=12941267 |doi-access=free}}</ref> <ref name="Choe-2019">{{cite book |title=Encyclopedia of Animal Behavior |vauthors=Choe J |date=2019 |publisher=Academic Press |isbn=978-0-12-813252-4 |volume=2 |pages=7-11 |language=en |chapter=Body Size and Sexual Dimorphism |chapter-url=https://books.google.com/books?id=O5lnDwAAQBAJ}}</ref> <ref name="Crum-1980">{{cite book |vauthors=Crum HA, Anderson LE |year=1980 |title=Mosses of Eastern North America |volume=1 |page=196 |location=New York |publisher=Columbia University Press |isbn=978-0-231-04516-2}}</ref> <ref name="Dawkins-2016">{{cite book |vauthors=Dawkins R |url=https://books.google.com/books?id=ekonDAAAQBAJ |title=The Selfish Gene |date=2016 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-878860-7 |pages=183-184 |language=en}}</ref> <ref name="DeLoof-2018">{{cite journal |last=De Loof |first=Arnold |date=2018 |title=Only two sex forms but multiple gender variants: How to explain? |journal=Communicative & Integrative Biology |volume=11 |issue=1 |doi=10.1080/19420889.2018.1427399 |doi-access=free |issn=1942-0889 |pmc=5824932 |pmid=29497472}}</ref> <ref name="Dellaporta-1993">{{cite journal |vauthors=Dellaporta SL, Calderon-Urrea A |title=Sex determination in flowering plants |journal=The Plant Cell |volume=5 |issue=10 |pages=1241-1251 |date=Oktober 1993 |pmid=8281039 |pmc=160357 |doi=10.1105/tpc.5.10.1241}}</ref> <ref name="DePrins-2003">{{cite book |vauthors=De Prins J, Saithoh K |chapter=Karyology and Sex Determination |chapter-url=https://books.google.com/books?id=5w8FgSGuH34C |veditors=Kristensen N |title=Handbuch der Zoologie / Handbook of Zoology: Arthropoda: Insecta: Lepidoptera, Moths and Butterflies |publisher=Walter de Gruyter |year=2003 |pages=449-468 |doi=10.1515/9783110893724.449 |isbn=978-3-11-016210-3}}</ref> <ref name="Drees-1999">{{cite book |vauthors=Drees BM, Jackman J |date=1999 |publisher=Gulf Publishing Company |location=Houston, Texas |chapter=Southern black widow spider |title=Field Guide to Texas Insects |chapter-url=http://insects.tamu.edu/fieldguide/cimg368.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20030831114452/http://insects.tamu.edu/fieldguide/cimg368.html |archive-date=31 Augustus 2003}}</ref> <ref name="Dusenbery-2009">{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=QCrimQJu1RAC |title=Living at Micro Scale: The Unexpected Physics of Being Small |vauthors=Dusenbery DB |date=2009 |publisher=Harvard University Press |isbn=978-0-674-03116-6 |pages=308-326 |language=en}}</ref> <ref name="Fisher-1930">{{cite book |vauthors=Fisher RA |date=1930 |title=The Genetical Theory of Natural Selection |url=https://archive.org/details/geneticaltheoryo031631mbp |location=Oxford |publisher=Clarendon Press |pages=141-143}}</ref> <ref name="Fusco-2019">{{cite book |vauthors=Fusco G, Minelli A |url=https://books.google.com/books?id=AKGsDwAAQBAJ |title=The Biology of Reproduction |year=2019 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-108-49985-9 |pages=124, 306-308 |language=en}}</ref> <ref name="Gee-1999">{{cite news |vauthors=Gee H |date=22 November 1999 |title=Size and the single sex cell |url=https://www.nature.com/news/1999/991122/full/news991125-4.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20171011062235/http://www.nature.com/news/1999/991122/full/news991125-4.html |archive-date=11 Oktober 2017 |work=Nature}}</ref> <ref name="Gilbert-gamete">{{cite book |title=Developmental Biology |vauthors=Gilbert SF |date=2000 |publisher=Sinauer Associates |isbn=978-0-87893-243-6 |edition=6de |location=Sunderland (MA) |chapter=Gamete Production in Angiosperms |chapter-url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK10129/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210421143911/https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK10129/ |archive-date=21 April 2021}}</ref> <ref name="Gilbert-meersellig">{{cite book |title=Developmental Biology |vauthors=Gilbert SF |date=2000 |publisher=Sinauer Associates |isbn=978-0-87893-243-6 |edition=6de |location=Sunderland (MA) |chapter=Multicellularity: Evolution of Differentiation |chapter-url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK10031/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210308143406/https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK10031/ |archive-date=8 Maart 2021}}</ref> <ref name="Gilbert-omgewing">{{cite journal |vauthors=Gilbert SF |date=2000 |title=Environmental Sex Determination |url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK9989/ |journal=Developmental Biology |edition=6de |language=en |archive-date=12 Junie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210612123300/https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK9989/}}</ref> <ref name="Gonzalez-2019">{{cite journal |vauthors=González EJ, Martínez-López M, Morales-Garduza MA, García-Morales R, Charruau P, Gallardo-Cruz JA |title=The sex-determination pattern in crocodilians: A systematic review of three decades of research |journal=The Journal of Animal Ecology |volume=88 |issue=9 |pages=1417-1427 |date=September 2019 |pmid=31286510 |doi=10.1111/1365-2656.13037}}</ref> <ref name="Hake-2008">{{cite journal |vauthors=Hake L, O'Connor C |date=2008 |title=Genetic Mechanisms of Sex Determination |journal=Nature Education |volume=1 |issue=1 |page=25 |url=https://www.nature.com/scitable/topicpage/genetic-mechanisms-of-sex-determination-314/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20170819121941/http://www.nature.com/scitable/topicpage/genetic-mechanisms-of-sex-determination-314 |archive-date=19 Augustus 2017}}</ref> <ref name="Hamilton-1967">{{cite journal |vauthors=Hamilton WD |title=Extraordinary sex ratios |journal=Science |volume=156 |issue=3774 |pages=477-488 |date=April 1967 |pmid=6021675 |doi=10.1126/science.156.3774.477 |jstor=1721222}}</ref> <ref name="Henshaw-2019">{{cite journal |vauthors=Henshaw JM, Fromhage L, Jones AG |title=Sex roles and the evolution of parental care specialization |journal=Proceedings. Biological Sciences |volume=286 |issue=1909 |date=Augustus 2019 |pmid=31455191 |pmc=6732396 |doi=10.1098/rspb.2019.1312}}</ref> <ref name="Horandl-2020">{{cite journal |vauthors=Hörandl E, Hadacek F |title=Oxygen, life forms, and the evolution of sexes in multicellular eukaryotes |journal=Heredity |volume=125 |issue=1-2 |pages=1-14 |date=Augustus 2020 |pmid=32415185 |pmc=7413252 |doi=10.1038/s41437-020-0317-9}}</ref> <ref name="Horandl-2024">{{cite journal |vauthors=Hörandl E |title=Apomixis and the paradox of sex in plants |journal=Annals of Botany |volume=134 |issue=1 |pages=1-18 |date=Junie 2024 |pmid=38497809 |doi=10.1093/aob/mcae044 |pmc=11161571}}</ref> <ref name="Janzen-2006">{{cite journal |vauthors=Janzen FJ, Phillips PC |title=Exploring the evolution of environmental sex determination, especially in reptiles |journal=Journal of Evolutionary Biology |volume=19 |issue=6 |pages=1775-1784 |date=November 2006 |pmid=17040374 |doi=10.1111/j.1420-9101.2006.01138.x}}</ref> <ref name="Judd-2002">{{cite book |vauthors=Judd WS, Campbell CS, Kellogg EA, Stevens PF, Donoghue MJ |title=Plant systematics, a phylogenetic approach |date=2002 |publisher=Sinauer Associates Inc. |isbn=0-87893-403-0 |edition=2de |location=Sunderland MA}}</ref> <ref name="Kaiser-2010">{{cite journal |vauthors=Kaiser VB, Bachtrog D |year=2010 |title=Evolution of sex chromosomes in insects |journal=Annual Review of Genetics |volume=44 |pages=91-112 |doi=10.1146/annurev-genet-102209-163600 |pmc=4105922 |pmid=21047257}}</ref> <ref name="Khamas-2024">{{cite book |last=Khamas |first=Wael |last2=Rutllant |first2=Josep |url=https://books.google.com/books?id=zJsJEQAAQBAJ |title=Anatomy and Histology of the Domestic Chicken |date=2024 |publisher=John Wiley & Sons |isbn=978-1-119-84174-6 |page=120 |language=en}}</ref> <ref name="Kliman-2016">{{cite book |vauthors=Kliman RM |url=https://books.google.com/books?id=_r4OCAAAQBAJ |title=Encyclopedia of Evolutionary Biology |date=2016 |publisher=Academic Press |isbn=978-0-12-800426-5 |volume=2 |pages=212-224}}</ref> <ref name="Kliman-2016b">{{cite book |vauthors=Kliman R |url=https://books.google.com/books?id=_r4OCAAAQBAJ |veditors=Herridge EJ, Murray RL, Gwynne DT, Bussiere L |title=Encyclopedia of Evolutionary Biology |year=2016 |publisher=Academic Press |isbn=978-0-12-800426-5 |volume=2 |pages=453-454 |language=en}}</ref> <ref name="Kobayashi-2013">{{cite journal |vauthors=Kobayashi K, Hasegawa E, Yamamoto Y, Kawatsu K, Vargo EL, Yoshimura J, Matsuura K |title=Sex ratio biases in termites provide evidence for kin selection |journal=Nature Communications |volume=4 |year=2013 |pmid=23807025 |doi=10.1038/ncomms3048 |doi-access=free}}</ref> <ref name="Kumar-2019">{{cite book |vauthors=Kumar R, Meena M, Swapnil P |veditors=Vonk J, Shackelford T |chapter=Anisogamy |title=Encyclopedia of Animal Cognition and Behavior |publisher=Springer International Publishing |location=Cham |date=2019 |pages=1-5 |doi=10.1007/978-3-319-47829-6_340-1 |isbn=978-3-319-47829-6}}</ref> <ref name="Kumar-2022">{{cite book |last=Kumar |first=Sunesh |last2=Padubidri |first2=V. G. |last3=Daftary |first3=Shirish N. |url=https://books.google.com/books?id=dM-TEAAAQBAJ |title=Howkins & Bourne: Shaw's Textbook of Gynaecology |date=2022 |publisher=Elsevier Health Sciences |isbn=978-81-312-6631-1 |edition=18de |pages=109-111 |language=en |chapter=Factors Influencing Development of Sex}}</ref> <ref name="Kuwamura-2020">{{cite journal |vauthors=Kuwamura T, Sunobe T, Sakai Y, Kadota T, Sawada K |date=1 Julie 2020 |title=Hermaphroditism in fishes: an annotated list of species, phylogeny, and mating system |journal=Ichthyological Research |language=en |volume=67 |issue=3 |pages=341-360 |doi=10.1007/s10228-020-00754-6 |issn=1616-3915 |doi-access=free}}</ref> <ref name="Lane-2005">{{cite book |author=Nick Lane |title=Power, Sex, Suicide: Mitochondria and the Meaning of Life |url=https://archive.org/details/powersexsuicidem0000lane |pages=236-237 |isbn=978-0-19-280481-5 |year=2005 |publisher=Oxford University Press}}</ref> <ref name="Lehtonen-2016">{{cite journal |vauthors=Lehtonen J, Kokko H, Parker GA |title=What do isogamous organisms teach us about sex and the two sexes? |journal=Philosophical Transactions of the Royal Society of London. Series B, Biological Sciences |volume=371 |issue=1706 |date=Oktober 2016 |pmid=27619696 |pmc=5031617 |doi=10.1098/rstb.2015.0532}}</ref> <ref name="Lents-2025">{{cite book |last=Lents |first=Nathan H. |title=The Sexual Evolution: How 500 Million Years of Sex, Gender, and Mating Shape Modern Relationships |date=2025 |publisher=HarperCollins |isbn=978-0-06-337548-2 |language=en}}</ref> <ref name="Leonard-2013">{{cite journal |vauthors=Leonard JL |date=22 Augustus 2013 |title=Williams' Paradox and the Role of Phenotypic Plasticity in Sexual Systems |journal=Integrative and Comparative Biology |volume=53 |issue=4 |pages=671-688 |doi=10.1093/icb/ict088 |pmid=23970358 |issn=1540-7063 |doi-access=free}}</ref> <ref name="LibreTexts-2018">{{cite web |date=17 Julie 2018 |title=43.2A: External and Internal Fertilization |url=https://bio.libretexts.org/Bookshelves/Introductory_and_General_Biology/Book%3A_General_Biology_(Boundless)/43%3A_Animal_Reproduction_and_Development/43.2%3A_Fertilization/43.2A%3A_External_and_Internal_Fertilization |website=Biology LibreTexts |language=en |archive-date=24 Mei 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220524084927/https://bio.libretexts.org/Bookshelves/Introductory_and_General_Biology/Book%3A_General_Biology_(Boundless)/43%3A_Animal_Reproduction_and_Development/43.2%3A_Fertilization/43.2A%3A_External_and_Internal_Fertilization}}</ref> <ref name="Lodish-2000">{{cite book |vauthors=Lodish H, Berk A, Zipursky SL, Matsudaira P, Baltimore D, Darnell J |year=2000 |title=Molecular Cell Biology |edition=4de |publisher=W.H. Freeman and Co |isbn=978-0-7167-4366-8 |chapter=Cell-Type Specification and Mating-Type Conversion in Yeast |chapter-url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/bv.fcgi?rid=mcb.section.3752 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090701170903/http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/bv.fcgi?rid=mcb.section.3752 |archive-date=1 Julie 2009}}</ref> <ref name="Lynch-2024">{{cite book |last=Lynch |first=Michael R. |title=Evolutionary Cell Biology: The Origins of Cellular Architecture |date=2024 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-266303-0 |page=247 |language=en}}</ref> <ref name="Macedo-2019">{{cite book |vauthors=Macedo RH, Manica LT |chapter=Sexual Selection and Mating Systems: Contributions from a Neotropical Passerine Model |veditors=Reboreda JC, Fiorini VD, Tuero DT |url=https://books.google.com/books?id=ItmUDwAAQBAJ |title=Behavioral Ecology of Neotropical Birds |date=2019 |publisher=Springer |isbn=978-3-030-14280-3 |page=75 |language=en}}</ref> <ref name="Majerus-2003">{{cite book |vauthors=Majerus ME |url=https://books.google.com/books?id=vDHOYPQ2mmYC |title=Sex Wars: Genes, Bacteria, and Biased Sex Ratios |date=2003 |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0-691-00981-0 |page=59 |language=en}}</ref> <ref name="Meyer-1997">{{cite book |title=''C. elegans'' II |vauthors=Meyer BJ |publisher=Cold Spring Harbor Laboratory Press |year=1997 |isbn=978-0-87969-532-3 |veditors=Riddle DL, Blumenthal T, Meyer BJ, Priess JR |chapter=Sex Determination and X Chromosome Dosage Compensation: Sexual Dimorphism |chapter-url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK20094/ |archive-date=6 Mei 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210506154914/http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK20094/}}</ref> <ref name="Mills-2018">{{cite book |vauthors=Mills A |chapter=Sex and Reproduction |title=Biology of Sex |date=2018 |publisher=University of Toronto Press |location=Toronto |isbn=978-1-4875-9337-7 |page=43 |language=en}}</ref> <ref name="Montalvao-2021">{{cite journal |vauthors=Leite Montalvão AP, Kersten B, Fladung M, Müller NA |title=The Diversity and Dynamics of Sex Determination in Dioecious Plants |language=en |journal=Frontiers in Plant Science |volume=11 |date=2021 |pmid=33519840 |pmc=7843427 |doi=10.3389/fpls.2020.580488 |doi-access=free}}</ref> <ref name="Moore-2020">{{cite book |title=21st Century Guidebook to Fungi |vauthors=Moore D, Robson JD, Trinci AP |date=2020 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-108-74568-0 |edition=2de |pages=211-228}}</ref> <ref name="Mori-2017">{{cite book |vauthors=Mori E, Mazza G, Lovari S |chapter=Sexual Dimorphism |veditors=Vonk J, Shackelford T |title=Encyclopedia of Animal Cognition and Behavior |publisher=Springer International Publishing |location=Cham |url=https://link.springer.com/referenceworkentry/10.1007%2F978-3-319-47829-6_433-1 |date=2017 |pages=1-7 |language=en |doi=10.1007/978-3-319-47829-6_433-1 |isbn=978-3-319-47829-6}}</ref> <ref name="Pierce-2012">{{cite book |vauthors=Pierce BA |title=Genetics: A Conceptual Approach |date=2012 |publisher=W.H. Freeman |isbn=978-1-4292-3250-0 |edition=4de |location=New York |pages=73-74 |language=en}}</ref> <ref name="Pitnick-2008">{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=kctYNbO1fE0C |title=Sperm Biology: An Evolutionary Perspective |vauthors=Pitnick SS, Hosken DJ, Birkhead TR |date=2008 |publisher=Academic Press |isbn=978-0-08-091987-4 |pages=43-44 |language=en}}</ref> <ref name="Purves-2000">{{cite book |title=Life: The Science of Biology |vauthors=Purves WK, Sadava DE, Orians GH, Heller HC |publisher=Sinauer Associates; W.H. Freeman & Co. |location=Sunderland, Mass. |year=2000 |isbn=978-0-7167-3873-2 |page=736}}</ref> <ref name="Renner-2014">{{cite journal |vauthors=Renner SS |title=The relative and absolute frequencies of angiosperm sexual systems: dioecy, monoecy, gynodioecy, and an updated online database |journal=American Journal of Botany |volume=101 |issue=10 |pages=1588-1596 |date=Oktober 2014 |pmid=25326608 |doi=10.3732/ajb.1400196 |doi-access=free}}</ref> <ref name="Ritchison">{{cite web |title=Avian Reproduction |url=http://people.eku.edu/ritchisong/avianreproduction.html |publisher=Eastern Kentucky University |vauthors=Ritchison G |archive-date=12 April 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080412231002/http://people.eku.edu/ritchisong/avianreproduction.html}}</ref> <ref name="Robin-2011">{{cite journal |vauthors=Robin VV, Sinha A, Ramakrishnan U |date=2011 |title=Determining the sex of a monomorphic threatened, endemic passerine in the sky islands of southern India using molecular and morphometric methods |journal=Current Science |volume=101 |issue=5 |pages=676-679 |jstor=24078632 |issn=0011-3891}}</ref> <ref name="Royle-2012">{{cite book |vauthors=Kokko H, Jennions M |chapter=Sex differences in parental care |veditors=Royle NJ, Smiseth PT, Kölliker M |chapter-url=https://books.google.com/books?id=K-EUDAAAQBAJ |title=The Evolution of Parental Care |date=2012 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-969257-6 |page=103 |language=en}}</ref> <ref name="Sabath-2016">{{cite journal |vauthors=Sabath N, Goldberg EE, Glick L, Einhorn M, Ashman TL, Ming R, Otto SP, Vamosi JC, Mayrose I |title=Dioecy does not consistently accelerate or slow lineage diversification across multiple genera of angiosperms |journal=The New Phytologist |volume=209 |issue=3 |pages=1290-1300 |date=Februarie 2016 |pmid=26467174 |doi=10.1111/nph.13696 |doi-access=free}}</ref> <ref name="Sawada-2014">{{cite book |veditors=Sawada H, Inoue N, Iwano M |url=https://directory.doabooks.org/handle/20.500.12854/29412 |title=Sexual Reproduction in Animals and Plants |date=2014 |publisher=Springer |isbn=978-4-431-54589-7 |pages=215-227 |doi=10.1007/978-4-431-54589-7 |language=en |archive-date=16 Februarie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240216113407/https://directory.doabooks.org/handle/20.500.12854/29412}}</ref> <ref name="Schuster-1984">{{cite book |vauthors=Schuster RM |year=1984 |chapter=Comparative Anatomy and Morphology of the Hepaticae |title=New Manual of Bryology |location=Nichinan, Miyazaki, Japan |publisher=The Hattori Botanical Laboratory |volume=2 |page=891}}</ref> <ref name="Schwander-2008">{{cite journal |last=Schwander |first=Tanja |last2=Oldroyd |first2=Benjamin P |date=28 September 2008 |title=Androgenesis: where males hijack eggs to clone themselves |journal=Philosophical Transactions of the Royal Society B: Biological Sciences |volume=371 |issue=1706 |doi=10.1098/rstb.2015.0534 |pmid=27619698 |pmc=5031619}}</ref> <ref name="Shaw-2000">{{cite book |vauthors=Shaw AJ |year=2000 |chapter=Population ecology, population genetics, and microevolution |pages=379-380 |veditors=Shaw AJ, Goffinet B |title=Bryophyte Biology |location=Cambridge |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-66097-6}}</ref> <ref name="Smith-2003">{{cite journal |vauthors=Smith CA, Katz M, Sinclair AH |title=DMRT1 is upregulated in the gonads during female-to-male sex reversal in ZW chicken embryos |journal=Biology of Reproduction |volume=68 |issue=2 |pages=560-570 |date=Februarie 2003 |pmid=12533420 |doi=10.1095/biolreprod.102.007294 |doi-access=free}}</ref> <ref name="Stuart-Smith-2007">{{cite journal |title=Is fecundity the ultimate cause of female-biased size dimorphism in a dragon lizard? |vauthors=Stuart-Smith J, Swain R, Stuart-Smith R, Wapstra E |journal=Journal of Zoology |volume=273 |issue=3 |year=2007 |pages=266-272 |doi=10.1111/j.1469-7998.2007.00324.x}}</ref> <ref name="Szekely-2007">{{cite book |vauthors=Székely T, Fairbairn DJ, Blanckenhorn WU |url=https://books.google.com/books?id=IDoTDAAAQBAJ |title=Sex, Size and Gender Roles: Evolutionary Studies of Sexual Size Dimorphism |date=2007 |publisher=OUP Oxford |isbn=978-0-19-920878-4 |pages=167-169, 176, 185 |language=en}}</ref> <ref name="Tanurdzic-2004">{{cite journal |vauthors=Tanurdzic M, Banks JA |title=Sex-determining mechanisms in land plants |journal=The Plant Cell |volume=16 |issue=Suppl |pages=S61-S71 |date=2004 |pmid=15084718 |pmc=2643385 |doi=10.1105/tpc.016667}}</ref> <ref name="Thiriot-2003">{{cite journal |vauthors=Thiriot-Quiévreux C |date=2003 |title=Advances in chromosomal studies of gastropod molluscs |journal=Journal of Molluscan Studies |volume=69 |issue=3 |pages=187-202 |doi=10.1093/mollus/69.3.187 |doi-access=free}}</ref> <ref name="Todd-2016">{{cite journal |vauthors=Todd EV, Liu H, Muncaster S, Gemmell NJ |date=2016 |title=Bending Genders: The Biology of Natural Sex Change in Fish |journal=Sexual Development |volume=10 |issue=5-6 |pages=223-241 |doi=10.1159/000449297 |pmid=27820936 |doi-access=free}}</ref> <ref name="Togashi-2012">{{cite journal |vauthors=Togashi T, Bartelt JL, Yoshimura J, Tainaka K, Cox PA |title=Evolutionary trajectories explain the diversified evolution of isogamy and anisogamy in marine green algae |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America |volume=109 |issue=34 |pages=13692-13697 |date=Augustus 2012 |pmid=22869736 |pmc=3427103 |doi=10.1073/pnas.1203495109 |doi-access=free}}</ref> <ref name="Walas-2018">{{cite journal |vauthors=Walas Ł, Mandryk W, Thomas PA, Tyrała-Wierucka Ż, Iszkuło G |date=2018 |title=Sexual systems in gymnosperms: A review |url=http://eprints.keele.ac.uk/4961/1/29052018_1-s2.0-S1439179117304498-main.pdf |journal=Basic and Applied Ecology |volume=31 |pages=1-9 |doi=10.1016/j.baae.2018.05.009 |archive-date=27 Januarie 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220127084144/https://eprints.keele.ac.uk/4961/1/29052018_1-s2.0-S1439179117304498-main.pdf}}</ref> <ref name="Wallis-2008">{{cite journal |vauthors=Wallis MC, Waters PD, Graves JA |date=Oktober 2008 |title=Sex determination in mammals – before and after the evolution of SRY |journal=Cellular and Molecular Life Sciences |volume=65 |issue=20 |pages=3182-95 |doi=10.1007/s00018-008-8109-z |pmid=18581056 |pmc=11131626}}</ref> <ref name="Warner-2008">{{cite journal |vauthors=Warner DA, Shine R |title=The adaptive significance of temperature-dependent sex determination in a reptile |journal=Nature |volume=451 |issue=7178 |pages=566-568 |date=Januarie 2008 |pmid=18204437 |doi=10.1038/nature06519}}</ref> <ref name="Watkinson-2015">{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=x8qcBAAAQBAJ |title=The Fungi |vauthors=Watkinson SC, Boddy L, Money N |publisher=Elsevier Science |year=2015 |isbn=978-0-12-382035-8 |page=115}}</ref> <ref name="Whitfield-2004">{{cite journal |vauthors=Whitfield J |date=Junie 2004 |title=Everything you always wanted to know about sexes |journal=PLOS Biology |volume=2 |issue=6 |doi=10.1371/journal.pbio.0020183 |pmc=423151 |pmid=15208728 |doi-access=free}}</ref> <ref name="Wilkinson-1994">{{cite journal |vauthors=Wilkinson GS, Reillo PR |date=22 Januarie 1994 |title=Female choice response to artificial selection on an exaggerated male trait in a stalk-eyed fly |journal=Proceedings of the Royal Society B |volume=255 |issue=1342 |pages=1-6 |doi=10.1098/rspb.1994.0001}}</ref> <ref name="Wilton-2009">{{cite web |vauthors=Wilton P |date=12 Maart 2009 |title=Plants, sex & Darwin |work=OxSciBlog |publisher=Universiteit van Oxford |url=https://www.ox.ac.uk/news/science-blog/plants-sex-darwin |language=en}}</ref> <ref name="Yoshimura-2005">{{cite journal |title=Karyotypes of two American field crickets: Gryllus rubens and Gryllus sp. (Orthoptera: Gryllidae) |vauthors=Yoshimura A |journal=Entomological Science |volume=8 |issue=3 |pages=219-222 |year=2005 |doi=10.1111/j.1479-8298.2005.00118.x}}</ref> <ref name="Young-2024">{{cite book |last=Young |first=William F. |url=https://books.google.com/books?id=oukCEQAAQBAJ |title=Netter Collection of Medical Illustrations: Endocrine System |date=2024 |publisher=Elsevier Health Sciences |isbn=978-0-323-93087-1 |volume=2 |page=113 |language=en}}</ref> <ref name="Zahavi-1997">{{cite book |vauthors=Zahavi A, Zahavi A |year=1997 |title=The Handicap Principle: A Missing Piece of Darwin's Puzzle |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-510035-8 |url=https://archive.org/details/handicapprincipl0000zeha}}</ref> <ref name="Futahashi-2022">{{cite book |last=Futahashi |first=Ryo |chapter=Sexual Differentiation in Dragonflies and Damselflies |date=2022 |title=Spectrum of Sex |pages=13-35 |veditors=Tanaka M, Tachibana M |url=https://link.springer.com/10.1007/978-981-19-5359-0_2 |location=Singapoer |publisher=Springer Nature Singapore |language=en |doi=10.1007/978-981-19-5359-0_2 |isbn=978-981-19-5358-3}}</ref> <ref name="delaFilia-2015">{{cite journal |vauthors=de la Filia A, Bain S, Ross L |title=Haplodiploidy and the reproductive ecology of Arthropods |journal=Current Opinion in Insect Science |date=Junie 2015 |volume=9 |pages=36-43 |doi=10.1016/j.cois.2015.04.018 |pmid=32846706 |url=https://www.pure.ed.ac.uk/ws/files/20137629/1_s2.0_S221457451500084X_main.pdf |hdl=20.500.11820/b540f12f-846d-4a5a-9120-7b2c45615be6 |hdl-access=free |archive-date=25 Junie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210625230005/https://www.pure.ed.ac.uk/ws/files/20137629/1_s2.0_S221457451500084X_main.pdf}}</ref> }} == Verdere leesstof == {{Refbegin|30em}} * {{cite book |vauthors=Arnqvist G, Rowe L |year=2005 |title=Sexual Conflict |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0-691-12217-5}} * {{cite book |vauthors=Gilbert SF |title=Developmental Biology |edition=6de |publisher=Sinauer Associates, Inc. |year=2000 |isbn=978-0-87893-243-6 |url=https://archive.org/details/developmentalbio00gilb}} * {{cite book |vauthors=Maynard-Smith J |title=The Evolution of Sex |url=https://archive.org/details/evolutionofsex0000mayn |publisher=Cambridge University Press |year=1978 |isbn=978-0-521-29302-0}} * {{cite journal |vauthors=Otto S |date=2008 |title=Sexual Reproduction and the Evolution of Sex |journal=Nature Education |volume=1 |issue=1 |page=182 |url=https://www.nature.com/scitable/topicpage/sexual-reproduction-and-the-evolution-of-sex-824/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250120082538/https://www.nature.com/scitable/topicpage/sexual-reproduction-and-the-evolution-of-sex-824/ |archive-date=20 Januarie 2025}} {{Refend}} == Eksterne skakels == * {{cite web |vauthors=Sizonenko PC |url=http://www.gfmer.ch/Books/Reproductive_health/Human_sexual_differentiation.html |title=Human Sexual Differentiation |archive-url=https://web.archive.org/web/20100209011913/http://www.gfmer.ch/Books/Reproductive_health/Human_sexual_differentiation.html |archive-date=9 Februarie 2010 |work=Geneva Foundation for Medical Education and Research}} {{Normdata}} [[Kategorie:Seksualiteit]] [[Kategorie:Voortplanting]] ssn886qv2w7cxuup80xig4ystyaddf2 2967837 2967823 2026-09-16T20:29:24Z BurgertB 2401 sperma 2967837 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Human.png|duimnael|200px|Die twee geslagte van die mens, man en vrou.]] '''Geslag''' is die [[fenotipiese kenmerk]] van ’n organisme wat geslagtelik voortplant en wat daarin bestaan dat dit [[gameet|gamete]] (geslagselle) van een van twee verskillende groottes of vorme voortbring – manlike of vroulike gamete.<ref name="Mills-2018" /><ref name="Purves-2000" /><ref name="DeLoof-2018" /> Baie [[organisme]]s op aarde word volgens die meeste mense op hierdie wyse in twee geslagte verdeel wat onderling kombineer vir [[voortplanting]] deur middel van [[geslagsomgang]]. Ook ongeslagtelike of aseksuele voortplanting kom voor. Tydens geslagtelike voortplanting versmelt ’n manlike en ’n vroulike gameet om ’n [[sigoot]] te vorm, wat tot ’n nakomeling ontwikkel wat eienskappe van albei ouers erf. Volgens konvensie word organismes wat die kleiner gamete ([[spermsel]]le) voortbring ''manlik'' genoem, en dié wat die groter gamete ([[eiersel]]le) voortbring ''vroulik''.<ref name="Royle-2012" /> Die vroulike geslag van ’n organisme word dus gedefinieer as die geslag met die grootste geslagselle. ’n Organisme wat albei soorte gamete voortbring, is ’n [[hermafrodiet]].<ref name="Purves-2000" /><ref name="Avise-2011" /> By spesies wat nie hermafrodities is nie, word die geslag van ’n individu deur een van verskeie biologiese geslagsbepalingstelsels bepaal. Die meeste [[soogdier]]spesies het die XY-geslagsbepalingstelsel, waar die mannetjie gewoonlik een X- en een [[Y-chromosoom]] (XY) dra en die wyfie gewoonlik twee [[X-chromosoom|X-chromosome]] (XX). In die mens word die vroulike geslag dus gevorm deur XX-chromosome, en die manlike geslag deur XY-chromosome.<ref name="Bachtrog-2014" /> Ander chromosomale geslagsbepalingstelsels by diere sluit die ZW-stelsel by [[voël]]s en die XO-stelsel by sommige [[insek]]te in.<ref name="Blackmon-2017" /> Omgewingstelsels sluit onder meer temperatuurafhanklike geslagsbepaling by [[reptiel]]e en [[skaaldier|skaaldiere]] in.<ref name="Hake-2008" /> Die mannetjie en die wyfie van ’n spesie kan fisies eenders lyk (geslagsmonomorfie) of fisiese verskille toon ([[geslagsdimorfie]]). By geslagsdimorfiese spesies, waaronder die meeste voëls en soogdiere, word die geslag van ’n individu gewoonlik deur waarneming van daardie individu se geslagskenmerke bepaal. [[Seksuele seleksie]] of paarmaatkeuse kan die evolusie van verskille tussen die geslagte versnel. Sommige organismes wat geslagtelik voortplant, soos [[swam]]me<ref name="Moore-2020" /> en die meeste eensellige organismes,<ref name="Lynch-2024" /> het nie gamete van verskillende groottes nie. Individue van hierdie spesies word gevolglik nie as manlik of vroulik geklassifiseer nie; hul funksionele verskille word eerder paringstipes genoem.<ref name="Kumar-2019" /> [[Skimmel]]s en sommige ander organismes het meer as twee geslagte, maar [[plant]]e kom ook in pare van twee geslagte voor. Sommige diere, soos sekere soorte [[akkedis]]se, kan ook aseksueel voortplant en sommige, soos [[Erdwurm|erdwurms]], is hermafrodiete (met eienskappe van albei geslagte). == Geslagtelike voortplanting == {{Hoofartikel|Voortplanting}} [[Lêer:Sexual cycle.svg|duimnael|links|Die lewensiklus van ’n spesie wat geslagtelik voortplant, wissel tussen haploïede en diploïede stadiums.]] Geslagtelike voortplanting, waarin twee individue ’n nakomeling voortbring wat ’n keur van die genetiese eienskappe van elke ouer besit, kom uitsluitlik by [[eukarioot|eukariote]] voor. Genetiese eienskappe word in die [[DNS|deoksiribonukleïensuur]] (DNS) van [[chromosoom|chromosome]] gekodeer. Die eukariotiese sel het ’n stel gepaarde homoloë chromosome, een van elke ouer, en hierdie dubbelchromosoomstadium word [[Ploïdie|diploïed]] genoem. Tydens geslagtelike voortplanting bring ’n diploïede organisme deur [[meiose]] gespesialiseerde [[haploïed]]e geslagselle voort wat gamete genoem word,<ref name="Alberts-meiose" /> en elkeen daarvan het ’n enkele stel chromosome. Meiose sluit ’n stadium van genetiese rekombinasie deur chromosoomoorkruising in, waarin dele van die DNS tussen ooreenstemmende pare chromosome uitgeruil word om nuwe chromosome te vorm wat elk ’n nuwe kombinasie van die ouers se gene dra. Daarna word die chromosome in enkele stelle in die gamete verdeel. Wanneer gamete tydens bevrugting versmelt, het die sigoot wat ontstaan die helfte van die moeder se genetiese materiaal en die helfte van die vader s’n.<ref name="Alberts-voordele" /> Die kombinasie van chromosoomoorkruising en bevrugting, wat die twee enkele stelle chromosome bymekaarbring om ’n nuwe diploïede sigoot te maak, lewer ’n nuwe organisme met ’n ander stel van elke ouer se genetiese eienskappe. By [[dier]]e kom die haploïede stadium net in die gamete voor, die geslagselle wat versmelt om ’n sigoot te vorm wat regstreeks tot ’n nuwe diploïede organisme ontwikkel. By ’n plantspesie bring die diploïede organisme deur meiose ’n soort haploïede [[Spoor (plantkunde)|spoor]] voort wat herhaaldelik kan deel om ’n meersellige haploïede organisme te vorm. In albei gevalle kan die gamete uiterlik eenders wees (isogamie), soos by die groenalg ''Ulva'', of in grootte en ander opsigte verskil (anisogamie).<ref name="Gilbert-meersellig" /> Die grootteverskil is die grootste by oögamie, ’n vorm van anisogamie waarin ’n klein, beweeglike gameet met ’n veel groter, onbeweeglike gameet kombineer.<ref name="Allaby-2012" /> By anisogame organismes word die groter gameet (die eiersel) volgens konvensie as vroulik beskou en die kleiner gameet (die spermsel) as manlik. ’n Individu wat groot gamete voortbring, is vroulik, en een wat klein gamete voortbring, is manlik.<ref name="Gee-1999" /> ’n Individu wat albei soorte gamete voortbring, is ’n hermafrodiet. By sommige spesies kan ’n hermafrodiet homself bevrug en op sy eie ’n nakomeling voortbring. === Diere === [[Lêer:Hoverflies mating midair.jpg|duimnael|''Simosyrphus grandicornis'' tydens paring.]] Die meeste diere wat geslagtelik voortplant, bring hul lewe as diploïede organismes deur, met die haploïede stadium beperk tot eensellige gamete.<ref name="Alberts-mendel" /> Die gamete van diere kom in manlike en vroulike vorme voor – onderskeidelik spermselle en eierselle. Hierdie gamete kombineer om [[embrio]]’s te vorm wat tot nuwe organismes ontwikkel. Die manlike gameet, ’n spermsel (wat by werweldiere in die [[testikel]]s voortgebring word), is ’n klein sel met ’n enkele lang sweepstert wat dit voortdryf.<ref name="Alberts-sperm" /> Spermselle is uiters gereduseerde selle wat baie van die selkomponente mis wat vir embrionale ontwikkeling nodig sou wees. Hulle is gespesialiseerd vir beweging, om ’n eiersel op te spoor en met dié sel te versmelt in ’n proses wat bevrugting genoem word. Vroulike gamete is eierselle. By werweldiere word hulle in die [[eierstok]]ke voortgebring. Hulle is groot, onbeweeglike selle wat die voedingstowwe en selkomponente bevat wat ’n ontwikkelende embrio nodig het.<ref name="Alberts-eiers" /> Eierselle word dikwels met ander selle geassosieer wat die ontwikkeling van die embrio ondersteun en saam ’n [[Eier (biologie)|eier]] vorm. By soogdiere ontwikkel die bevrugte embrio eerder binne die wyfie en ontvang voeding regstreeks van sy moeder. Diere is gewoonlik beweeglik en soek ’n maat van die teenoorgestelde geslag op om mee te [[Paring|paar]]. Diere wat in die water leef, kan paar deur eksterne bevrugting, waar die eiers en sperma in die omringende water vrygestel word en daar kombineer.<ref name="Alberts-bevrugting" /> Die meeste diere wat buite die water leef, gebruik egter interne bevrugting en dra die sperma regstreeks in die wyfie oor om te verhoed dat die gamete uitdroog. By die meeste voëls vind sowel uitskeiding as voortplanting deur ’n enkele agterste opening plaas, die [[kloaak]]. Manlike en vroulike voëls raak aan mekaar se kloake om sperma oor te dra, ’n proses wat "kloaaksoen" genoem word.<ref name="Ritchison" /> By baie ander landdiere gebruik mannetjies gespesialiseerde [[geslagsorgaan|geslagsorgane]] om die vervoer van sperma te help; hierdie manlike organe staan as intromitterende organe bekend. By die mens en ander soogdiere staan hierdie manlike orgaan as die [[penis]] bekend, wat die vroulike voortplantingskanaal (die [[vagina]]) binnedring om inseminasie te bewerkstellig, ’n proses wat [[geslagsomgang]] genoem word. Die penis bevat ’n buis waardeur [[semen]] (’n vloeistof wat sperma bevat) beweeg. By vroulike soogdiere verbind die vagina met die [[baarmoeder]], ’n orgaan wat die ontwikkeling van ’n bevrugte embrio daarbinne regstreeks ondersteun – ’n proses wat dragtigheid of [[swangerskap]] genoem word. Omdat diere beweeglik is, kan dierlike seksuele gedrag dwang insluit. Traumatiese inseminasie word byvoorbeeld deur sommige insekspesies gebruik om wyfies deur ’n wond in die buikholte te insemineer – ’n proses wat vir die wyfie se gesondheid skadelik is. === Plante === [[Lêer:Mature flower diagram.svg|duimnael|Blomme bevat die geslagsorgane van blomplante. Hulle is gewoonlik hermafrodities en bevat sowel manlike as vroulike dele.]] Nes diere het landplante gespesialiseerde manlike en vroulike gamete.<ref name="Gilbert-gamete" /><ref name="Dusenbery-2009" /> By [[saadplant]]e word manlike gamete voortgebring deur gereduseerde manlike [[gametofiet]]e wat in [[stuifmeel]] vervat is. Die stuifmeel het harde doppe wat die selle wat die manlike gameet vorm, beskerm terwyl hulle van die [[meeldraad|helmknoppe]] na die stempel vervoer word. Die vroulike gamete van saadplante is in saadknoppe vervat. Sodra hulle bevrug is, vorm dié saadknoppe [[saad]], wat soos eiers die voedingstowwe bevat wat vir die aanvanklike ontwikkeling van die embrionale plant nodig is. {{multiple image | total_width = 220 | image1 = Pinus nigra cone.jpg | image2 = Pine cones, immature male.jpg | footer = Vroulike (links) en manlike (regs) keëls bevat die geslagsorgane van dennebome en ander naaldbome. | align = left }} Die [[blom]]me van [[Bedeksadiges|blomplante]] bevat hul geslagsorgane. Die meeste blomplante is hermafrodities, met manlike sowel as vroulike dele in dieselfde blom, of in enkelgeslagblomme op dieselfde plant. Sowat 5% van plantspesies het individuele plante wat die een of die ander geslag is.<ref name="Wilton-2009" /> Die vroulike dele, in die middel van ’n hermafroditiese of vroulike blom, is die stampers, wat elk uit ’n [[Ginesium|vrugblaar]], ’n styl en ’n stempel bestaan. Twee of meer van hierdie voortplantingseenhede kan saamsmelt om ’n enkele saamgestelde stamper te vorm, waarvan die versmelte vrugblare die vrugbeginsel vorm. Binne die vrugblare is saadknoppe wat ná bevrugting tot sade ontwikkel. Die manlike dele van die blom is die [[meeldraad|meeldrade]]: dit bestaan uit lang drade wat tussen die stamper en die [[kroonblaar|kroonblare]] gerangskik is en wat stuifmeel in helmknoppe aan hul punte voortbring. Wanneer ’n stuifmeelkorrel op die stempel bo-op ’n vrugblaar se styl beland, ontkiem dit en vorm ’n stuifmeelbuis wat deur die weefsel van die styl in die vrugblaar afgroei, waar dit manlike gameetkerne aflewer om ’n saadknop te bevrug wat mettertyd tot ’n saad ontwikkel. Sommige hermafroditiese plante is selfvrugbaar, maar plante het verskeie meganismes van self-onversoenbaarheid ontwikkel om selfbevrugting te vermy. Dit sluit opeenvolgende hermafroditisme, molekulêre herkenningstelsels en morfologiese meganismes soos heterostilie in.<ref name="Judd-2002" />{{Rp|73, 74}} By [[denneboom|dennebome]] en ander [[naaldboom|naaldbome]] word die geslagsorgane in keëls voortgebring wat manlike en vroulike vorme het. Manlike keëls is kleiner as vroulike keëls en bring stuifmeel voort wat deur die wind na vroulike keëls vervoer word. Die groter en langlewender vroulike keëls is gewoonlik taaier en bevat saadknoppe wat ná bevrugting tot sade ontwikkel. Omdat saadplante onbeweeglik is, is hulle van passiewe metodes afhanklik om stuifmeelkorrels na ander plante te vervoer. Baie van hulle, waaronder naaldbome en grasse, bring liggewig stuifmeel voort wat deur die wind na naburige plante gedra word. Sommige blomplante het swaarder, klewerige stuifmeel wat gespesialiseerd is vir vervoer deur insekte of groter diere soos [[kolibrie]]s en [[vlermuis|vlermuise]], wat deur blomme aangelok kan word wat nektar en stuifmeel as beloning bied. Hierdie diere vervoer die stuifmeel terwyl hulle na ander blomme beweeg wat ook vroulike voortplantingsorgane bevat, en so vind [[bestuiwing]] plaas. === Swamme === [[Lêer:Shiitake mushroom.jpg|duimnael|Sampioene word as deel van swamme se geslagtelike voortplanting voortgebring.]] Die meeste swamspesies kan geslagtelik voortplant en het lewensiklusse met sowel haploïede as diploïede fases. Hierdie swamspesies is gewoonlik isogaam, dit wil sê sonder manlike en vroulike spesialisasie. Een haploïede swam groei tot teen ’n ander aan, en dan versmelt hulle hul selle. In sommige gevalle is die versmelting asimmetries, en die sel wat net ’n kern bydra (sonder meegaande selmateriaal) sou as manlik beskou kon word.<ref name="Lane-2005" /> Swamme kan ook meer ingewikkelde alleliese paringstelsels hê, met ander geslagte wat nie akkuraat as manlik, vroulik of hermafrodities beskryf kan word nie.<ref name="Watkinson-2015" /> Sommige swamme, waaronder [[Saccharomyces cerevisiae|bakkersgis]], het paringstipes wat verenigbaarheid bepaal. [[Gis]]selle met dieselfde paringstipe sal nie met mekaar versmelt om diploïede selle te vorm nie, maar slegs met gis wat ’n ander paringstipe dra.<ref name="Lodish-2000" /> Baie hoër swamspesies bring [[paddastoel|sampioene]] voort as deel van hul geslagtelike voortplanting. Binne die sampioen word diploïede selle gevorm wat later in haploïede spore deel. == Geslagstelsels == ’n Geslagstelsel is die verdeling van manlike en vroulike funksies oor die organismes van ’n spesie.<ref name="Leonard-2013" /> === Diere === Sowat 95% van [[dier]]spesies het afsonderlike manlike en vroulike individue en is gonochories (met twee geslagte, waar elke individuele organisme óf manlik óf vroulik is). Die ander 5% van dierspesies is hermafrodities.<ref name="Leonard-2013" /> Hierdie lae persentasie is deels toe te skryf aan die baie groot aantal insekspesies, waaronder hermafroditisme afwesig is.<ref name="Bachtrog-2014" /> Sowat 99% van [[Gewerweldes|werweldiere]] is gonochories, en die oorblywende 1% wat hermafrodities is, is byna almal visse.<ref name="Kuwamura-2020" /> === Plante === [[Lêer:Monoecy dioecy en.svg|duimnael|Plante met hermafroditiese blomme bring manlike en vroulike gamete in dieselfde blom voort. ’n Eenhuisige plant het afsonderlike blomme vir manlik en vroulik. Tweehuisige spesies het afsonderlike plante vir manlik en vroulik.]] Die meerderheid plante is tweeslagtig,<ref name="Kliman-2016" />{{Rp|212}} hetsy hermafrodities (met sowel meeldrade as ’n stamper in dieselfde blom) of eenhuisig.<ref name="Sabath-2016" /><ref name="Beentje-2016" /> By tweehuisige spesies kom die manlike en vroulike geslagte op afsonderlike plante voor.<ref name="Montalvao-2021" /> Sowat 5% van blomplante is tweehuisig, ’n toestand wat uit soveel as 5&nbsp;000 onafhanklike oorspronge voortgekom het.<ref name="Renner-2014" /> Sowat 65% van [[Naaksadiges|naaksadige]] spesies is tweehuisig, maar die meeste naaldbome is eenhuisig.<ref name="Walas-2018" /> == Terminologie == ; Genetiese geslag : Die geslag van ’n individu soos bepaal deur die invloed van funksionele gene. By die mens is die belangrikste aanduiding van genetiese geslag byvoorbeeld die aan- of afwesigheid van ’n funksionele ''SRY''-[[Geen (genetika)|geen]].<ref name="Kumar-2022" /> Nie alle spesies het ’n genetiese geslagsbepalingstelsel nie. By dié wat wel een het, word die genetiese geslag tydens bevrugting bepaal.<ref name="Kumar-2022" /> ; Chromosomale geslag : Die genetiese geslag soos aangedui deur die individu se chromosome, by ’n spesie (soos die mens) met ’n genetiese geslagsbepalingstelsel met afsonderlike geslagschromosome.<ref name="Young-2024" /> Dit is die stelsel wat by die meeste insekte voorkom.<ref name="Futahashi-2022" /> Chromosomale geslag word tydens bevrugting bepaal.<ref name="Kumar-2022" /><ref name="Young-2024" /> ; Gonadale geslag : Die geslag soos aangedui deur die individu se [[geslagsklier|geslagskliere]] (weefsel wat gamete voortbring, soos die testikels of eierstokke by die mens).<ref name="Young-2024" /> Dit kan gewoonlik net deur ’n biopsie vasgestel word.<ref name="Kumar-2022" /> [[Interseks]]individue en gelyktydige hermafrodiete (byvoorbeeld baie blomme) kan sowel manlike as vroulike geslagskliere hê.<ref name="Kumar-2022" /> ; Gametiese geslag : ’n Meer spesifieke term vir biologiese geslag, veral wanneer individue met genetiese mosaïsisme beskryf word.<ref name="Lents-2025" /> ; Fenotipiese geslag : Die geslag soos aangedui deur die wyse waarop ’n individu se liggaam ontwikkel het, byvoorbeeld of die individu manlike of vroulike geslagsdele het.<ref name="Young-2024" /> ; Anatomiese geslag : ’n Subtipe van fenotipiese geslag. Anatomiese geslag word verder verdeel in ''interne anatomiese geslag'' (byvoorbeeld die aan- of afwesigheid van ’n baarmoeder) en ''eksterne anatomiese geslag'' (byvoorbeeld die uitwendige geslagsdele).<ref name="Kumar-2022" /> ; Hormonale geslag : Geslagshormone beïnvloed die vorm van ’n individu se liggaam, ongeag of hulle van nature voorkom, deur ’n gewas voortgebring word of van buite af kom.<ref name="Kumar-2022" /> Tydens sensitiewe stadiums van embrionale ontwikkeling kan kruisgeslaghormone die anatomiese geslag aansienlik verander, maar nie die genetiese of gametiese geslag nie.<ref name="Kumar-2022" /> Veranderinge aan hormone kan sekondêre geslagskenmerke en gedrag beïnvloed. ’n Kapoen (’n gekastreerde [[hoender|haan]]) ontwikkel byvoorbeeld mettertyd ’n voorkoms en sommige gedragspatrone wat meer soos dié van henne as van hane is, weens die vermindering van vermanlikende hormone.<ref name="Khamas-2024" /> == Geslagsbepalingstelsels == [[Lêer:Evolsex-dia2a.svg|duimnael|links|Geslag help om voordelige eienskappe deur rekombinasie te versprei. Die diagramme vergelyk die evolusie van alleelfrekwensie in ’n geslagtelike bevolking (bo) met dié in ’n ongeslagtelike bevolking (onder). Die vertikale as toon frekwensie en die horisontale as toon tyd. Die [[alleel|allele]] a/A en b/B kom lukraak voor. Die voordelige allele A en B, wat onafhanklik ontstaan, kan vinnig deur geslagtelike voortplanting in die voordeligste kombinasie AB saamgevoeg word. Ongeslagtelike voortplanting neem langer om hierdie kombinasie te bereik, omdat dit AB slegs kan voortbring indien A ontstaan in ’n individu wat reeds B het, of andersom.]] Die biologiese oorsaak daarvan dat ’n organisme tot die een of die ander geslag ontwikkel, word ''geslagsbepaling'' genoem. Die oorsaak kan geneties of omgewingsgebonde wees, dit kan haplodiploïdie wees, of dit kan uit verskeie faktore bestaan.<ref name="Bachtrog-2014" /> By diere en ander organismes met genetiese geslagsbepalingstelsels kan die bepalende faktor die teenwoordigheid van ’n geslagschromosoom wees. By plante wat geslagsdimorfies is, soos ''[[Ginkgo|Ginkgo biloba]]'',<ref name="Judd-2002" />{{Rp|203}} die [[lewermos]] ''Marchantia polymorpha'' of die tweehuisige spesies in die blomplantgeslag ''[[Silene]]'', kan die geslag ook deur geslagschromosome bepaal word.<ref name="Tanurdzic-2004" /> Nie-genetiese stelsels kan omgewingseine gebruik, soos die temperatuur gedurende vroeë ontwikkeling by [[krokodil]]le, om die geslag van die nageslag te bepaal.<ref name="Warner-2008" /> Geslagsbepaling verskil dikwels van geslagsdifferensiasie. Geslagsbepaling is die aanwysing van die ontwikkelingstadium in die rigting van óf manlik óf vroulik, terwyl geslagsdifferensiasie die weg is na die ontwikkeling van die [[fenotipe]].<ref name="Beukeboom-2014" /> === Geneties === ==== XY-geslagsbepaling ==== [[Lêer:Drosophila XY sex-determination.svg|duimnael|Die [[vrugtevlieg]] het ’n XY-geslagsbepalingstelsel, nes die mens en die meeste soogdiere.]] Die mens en die meeste ander soogdiere het ’n XY-geslagsbepalingstelsel: die Y-chromosoom dra die faktore wat manlike ontwikkeling aan die gang sit, sodat XY-geslagsbepaling meestal op die aan- of afwesigheid van die Y-chromosoom berus. Dit is die manlike gameet wat die geslag van die nageslag bepaal.<ref name="Wallis-2008" /> In hierdie stelsel is XX-soogdiere gewoonlik vroulik en XY-soogdiere gewoonlik manlik.<ref name="Bachtrog-2014" /> Individue met XXY of XYY is egter manlik, terwyl individue met X en XXX vroulik is.<ref name="Hake-2008" /> Ongewoon genoeg het die [[Ornithorhynchus anatinus|voëlbekdier]], ’n [[Monotremata|kloakdier]], tien geslagschromosome: wyfies het tien X-chromosome, en mannetjies het vyf X-chromosome en vyf Y-chromosome. Die voëlbekdier se eierselle het almal vyf X-chromosome, terwyl spermselle óf vyf X-chromosome óf vyf Y-chromosome kan hê.<ref name="Pierce-2012" /> XY-geslagsbepaling kom ook by ander organismes voor, waaronder insekte soos die vrugtevlieg<ref name="Kaiser-2010" /> en sommige plante.<ref name="Dellaporta-1993" /> In sommige gevalle is dit die aantal X-chromosome eerder as die teenwoordigheid van ’n Y-chromosoom wat die geslag bepaal.<ref name="Hake-2008" /> By die vrugtevlieg is individue met XY manlik en individue met XX vroulik; individue met XXY of XXX kan egter ook vroulik wees, en individue met X kan manlik wees.<ref name="Fusco-2019" /> ==== ZW-geslagsbepaling ==== [[Lêer:Chalkhill blue butterflies (Polyommatus coridon) mating 1.jpg|duimnael|Die meeste skoenlappers en motte het ’n ZW-geslagsbepalingstelsel.]] By voëls, wat ’n ZW-geslagsbepalingstelsel het, dra die W-chromosoom die faktore wat vir vroulike ontwikkeling verantwoordelik is, en die verstekontwikkeling is manlik.<ref name="Smith-2003" /> In hierdie geval is ZZ-individue manlik en ZW-individue vroulik. Dit is die vroulike gameet wat die geslag van die nageslag bepaal. Hierdie stelsel word deur voëls, sommige visse en sommige skaaldiere gebruik.<ref name="Hake-2008" /> Die meerderheid [[Vlinder|skoenlappers en motte]] het ook ’n ZW-geslagsbepalingstelsel. Wyfies kan Z, ZZW en selfs ZZWW hê.<ref name="Majerus-2003" /> ==== XO-geslagsbepaling ==== [[Lêer:Common clubtail (Gomphus vulgatissimus) male Estonia.jpg|duimnael|Die meeste naaldekokers het ’n XO-geslagsbepalingstelsel.]] In die XO-geslagsbepalingstelsel het mannetjies een X-chromosoom (XO) en wyfies twee (XX). Al die ander chromosome in hierdie diploïede organismes kom in pare voor, maar die organismes kan een of twee X-chromosome erf. Hierdie stelsel kom voor by die meeste [[Arachnida|spinnekopagtiges]], by insekte soos silwervissies, [[Odonata|naaldekokers]] en [[Orthoptera|sprinkane]], en by sommige [[Rondewurms|rondewurms]], skaaldiere en [[Slakke|slakagtiges]].<ref name="Bull-1983" /><ref name="Thiriot-2003" /> By veld[[Kriek|krieke]] (''Gryllus'') ontwikkel insekte met ’n enkele X-chromosoom byvoorbeeld as mannetjies, terwyl dié met twee as wyfies ontwikkel.<ref name="Yoshimura-2005" /> By die rondewurm ''Caenorhabditis elegans'' is die meeste wurms selfbevrugtende hermafrodiete met ’n XX-kariotipe, maar af en toe kan afwykings in chromosoomoorerwing aanleiding gee tot individue met slegs een X-chromosoom. Hierdie XO-individue is vrugbare mannetjies (en die helfte van hul nageslag is manlik).<ref name="Meyer-1997" /> ==== ZO-geslagsbepaling ==== In die ZO-geslagsbepalingstelsel het mannetjies twee Z-chromosome en wyfies een. Hierdie stelsel kom by verskeie motspesies voor.<ref name="DePrins-2003" /> === Omgewing === [[Lêer:Ceratopteris pteridoides kz02.jpg|duimnael|Die geslag van ''Ceratopteris''-watervarings hang af van die aan- of afwesigheid van ’n hormoon tydens ontwikkeling.]] By baie spesies word geslag nie deur oorgeërfde eienskappe bepaal nie, maar deur omgewingsfaktore soos die temperatuur wat tydens ontwikkeling of later in die lewe ervaar word.<ref name="Janzen-2006" /> By die [[varing]] ''Ceratopteris'' en ander homosporiese varingspesies is die verstekgeslag hermafrodities, maar individue wat groei in grond wat voorheen hermafrodiete onderhou het, word deur die [[feromoon]] anteridiogeen beïnvloed om as mannetjies te ontwikkel.<ref name="Tanurdzic-2004" /> Die larwes van die Bonelliidae kan slegs as mannetjies ontwikkel wanneer hulle ’n wyfie teëkom.<ref name="Bachtrog-2014" /> ==== Opeenvolgende hermafroditisme ==== [[Lêer:Ocellaris clownfish.JPG|duimnael|[[Anemoonvis]]se is aanvanklik manlik; die grootste vis in ’n groep word vroulik.]] Sommige spesies kan van geslag verander in die loop van hul lewe, ’n verskynsel wat opeenvolgende hermafroditisme genoem word.<ref name="Fusco-2019" /> [[Teleostei|Beenvisse]] is die enigste werweldierlyn waarin opeenvolgende hermafroditisme voorkom. By anemoonvisse is die kleiner visse manlik, en die dominante en grootste vis in ’n groep word vroulik; wanneer ’n dominante wyfie afwesig is, verander haar maat se geslag van manlik na vroulik. By baie [[Lipvisse|lipvisse]] is die teenoorgestelde waar: die visse is aanvanklik vroulik en word manlik wanneer hulle ’n sekere grootte bereik.<ref name="Todd-2016" /> Opeenvolgende hermafroditisme kom ook by plante voor, soos by ''Arisaema triphyllum''. ==== Temperatuurafhanklike geslagsbepaling ==== [[Lêer:Crocoparc Naissance des bébés.jpg|duimnael|Krokodille het nie geslagschromosome nie.<ref name="Gonzalez-2019" /> Of hierdie eiers manlike of vroulike krokodille sal oplewer, hang eerder van die temperatuur van die eiers af.]] Baie reptiele, waaronder alle krokodille en die meeste [[skilpad]]de, het temperatuurafhanklike geslagsbepaling. By hierdie spesies bepaal die temperatuur wat die embrio’s tydens hul ontwikkeling ervaar, hul geslag.<ref name="Bachtrog-2014" /> By sommige skilpaaie word mannetjies byvoorbeeld by laer temperature as wyfies voortgebring; ''Macroclemys''-wyfies word egter voortgebring by temperature laer as 22&nbsp;°C of hoër as 28&nbsp;°C, terwyl mannetjies tussen daardie temperature voortgebring word.<ref name="Gilbert-omgewing" /> ==== Haplodiploïdie ==== Sekere insekte, soos [[heuningby]]e en [[mier]]e, gebruik ’n haplodiploïede geslagsbepalingstelsel.<ref name="Charlesworth-2003" /> Diploïede bye en miere is oor die algemeen vroulik, en haploïede individue (wat uit onbevrugte eiers ontwikkel) is manlik. Hierdie geslagsbepalingstelsel lei tot sterk skeefgetrekte geslagsverhoudings, omdat die geslag van die nageslag deur bevrugting bepaal word (arrenotokie of pseudo-arrenotokie wat mannetjies oplewer) eerder as deur die verdeling van chromosome tydens meiose.<ref name="delaFilia-2015" /> == Evolusie van geslag == {{multiple image | total_width = 220 | image1 = Anisogamy.svg | caption1 = Verskillende vorme van anisogamie:<br />A) anisogamie van beweeglike selle, B) oögamie (eiersel en spermsel), C) anisogamie van onbeweeglike selle (eiersel en spermatia). | image2 = Isogamy.svg | caption2 = Verskillende vorme van isogamie:<br />A) isogamie van beweeglike selle, B) isogamie van onbeweeglike selle, C) konjugasie. }} Dit word algemeen aanvaar dat isogamie die voorouerlike toestand van anisogamie was<ref name="Awasthi-2015" /> en dat anisogamie verskeie kere onafhanklik in verskillende groepe eukariote ontwikkel het, waaronder [[protis]]te, [[Alg|alge]], plante en diere.<ref name="Bachtrog-2014" /> Die evolusie van anisogamie is sinoniem met die ontstaan van manlik en die ontstaan van vroulik.<ref name="Lehtonen-2016" /> Dit is ook die eerste stap na geslagsdimorfie<ref name="Togashi-2012" /> en het die evolusie van verskeie geslagsverskille beïnvloed.<ref name="Szekely-2007" /> Dit is onduidelik of anisogamie eers tot die evolusie van hermafroditisme of tot dié van gonochorisme gelei het,<ref name="Kliman-2016" />{{Rp|213}} en die evolusie van sperma en eiers het geen [[fossiel|fossielbewyse]] nagelaat nie.<ref name="Pitnick-2008" /> ’n 1,2 miljard jaar oue fossiel van ''Bangiomorpha pubescens'' lewer die oudste fossielrekord van die differensiasie van manlike en vroulike voortplantingstipes en toon dat geslagte vroeg in die eukariote ontwikkel het.<ref name="Horandl-2020" /> Studies oor groen alge lewer genetiese bewyse van die evolusionêre verband tussen geslagte en paringstipes.<ref name="Sawada-2014" /> Die oorspronklike vorm van geslag was eksterne bevrugting. Interne bevrugting het later ontwikkel<ref name="Black-2014" /> en het by werweldiere oorheersend geword nadat hulle op land verskyn het.<ref name="LibreTexts-2018" /> === Aanpassingsfunksie van geslag === Die mees basiese rol van meiose blyk die behoud van die integriteit van die [[genoom]] te wees wat deur ouers aan hul nageslag oorgedra word.<ref name="Brandeis-2018" /><ref name="Horandl-2024" /> Die twee mees fundamentele aspekte van geslagtelike voortplanting, meiotiese rekombinasie en uitkruising, word waarskynlik onderskeidelik in stand gehou deur die aanpassingsvoordele van rekombinasieherstel van DNS-skade in die genoom en van genetiese komplementasie, wat die uitdrukking van skadelike resessiewe [[mutasie]]s maskeer.<ref name="Bernstein-1985" /> [[Genetiese variasie]], wat dikwels as ’n neweproduk van hierdie prosesse ontstaan, kan langtermynvoordele bied in dié geslagtelike afstammingslyne wat uitkruising bevoordeel.<ref name="Bernstein-1985" /> == Geslagsverhouding == ’n Geslagsverhouding is die verhouding van mannetjies tot wyfies in ’n [[bevolking]]. Soos deur Fisher se beginsel verklaar word, is dit om evolusionêre redes gewoonlik ongeveer gelyk by spesies wat geslagtelik voortplant.<ref name="Fisher-1930" /><ref name="Hamilton-1967" /> Baie spesies wyk egter van ’n gelyke geslagsverhouding af, hetsy periodiek of permanent. Dit sluit [[partenogenese|partenogenetiese]] en androgenetiese spesies in,<ref name="Schwander-2008" /> sikliese partenogene soos [[plantluis]]e, en sommige eusosiale [[wesp]]e, bye, miere en [[termiet]]e.<ref name="Kobayashi-2013" /> == Geslagsverskille == Anisogamie is die fundamentele verskil tussen manlik en vroulik.<ref name="Whitfield-2004" /><ref name="Pierce-2012" /> [[Richard Dawkins]] het gesê dit is moontlik om al die verskille tussen die geslagte te vertolk as iets wat hieruit voortspruit.<ref name="Dawkins-2016" /> === Geslagskenmerke === Geslagskenmerke is fisiese eienskappe van ’n organisme (gewoonlik van ’n geslagsdimorfiese organisme) wat op biologiese geslagsfaktore dui of daaruit voortspruit. Dit sluit sowel primêre geslagskenmerke, soos die geslagskliere, as sekondêre geslagskenmerke in. === Geslagsdimorfie === {{Hoofartikel|Geslagsdimorfie}} [[Lêer:Male and female pheasant.jpg|duimnael|Fisante is geslagsdimorfies in sowel grootte as voorkoms.]] [[Lêer:Beo-2.jpg|duimnael|Die heuwelmaina is geslagsmonomorfies, wat beteken dat die uiterlike voorkoms van mannetjies en wyfies baie eenders is.<ref name="Robin-2011" />]] By baie diere en sommige plante verskil individue van die manlike en die vroulike geslag in grootte en voorkoms, ’n verskynsel wat geslagsdimorfie genoem word.<ref name="Choe-2019" /> Geslagsdimorfie by diere word dikwels met seksuele seleksie geassosieer: die paringskompetisie tussen individue van die een geslag teenoor die ander geslag.<ref name="Mori-2017" /> Ander voorbeelde toon dat dit die voorkeur van wyfies is wat geslagsdimorfie dryf, soos in die geval van die steeloogvlieg.<ref name="Wilkinson-1994" /> Geslagsverskille by die mens sluit ’n oor die algemeen groter liggaamsgrootte en meer liggaamshare by mans in, terwyl vroue groter [[borste]], wyer heupe en ’n hoër liggaamsvetpersentasie het. By ander spesies kan daar verskille in kleur of ander kenmerke wees, en dit kan so opvallend wees dat die verskillende geslagte vir twee heeltemal verskillende taksons aangesien kan word.<ref name="Mori-2017" /> Wyfies is die groter geslag by die meerderheid diere.<ref name="Choe-2019" /> Wyfies van die suidelike swart weduwee-spinnekop is byvoorbeeld gewoonlik twee keer so lank as die mannetjies.<ref name="Drees-1999" /> Hierdie grootteverskil hou moontlik verband met die koste om eierselle voort te bring, wat meer voeding verg as om sperma voort te bring: groter wyfies kan meer eiers voortbring.<ref name="Stuart-Smith-2007" /><ref name="Choe-2019" /> In baie ander gevalle is die mannetjie van ’n spesie groter as die wyfie. Soogdierspesies met uiterste geslagsdimorfie in grootte, soos [[olifantrob]]be, het geneig om sterk poliginiese paringstelsels te hê, vermoedelik weens seleksie vir sukses in kompetisie met ander mannetjies. Geslagsdimorfie kan ekstreem wees, met mannetjies wat parasities op die wyfie leef, soos by sommige [[Lophiiformes|hengelvisse]]. Sommige plantspesies toon ook dimorfie waarin die wyfies aansienlik groter as die mannetjies is, soos by die [[Mos|mosgeslag]] ''Dicranum''<ref name="Shaw-2000" /> en die [[lewermos]]geslag ''Sphaerocarpos''.<ref name="Schuster-1984" /> Daar is ’n mate van bewyse dat die dimorfie by hierdie geslagte aan ’n geslagschromosoom<ref name="Schuster-1984" /><ref name="Crum-1980" /> of aan chemiese seine van die wyfies gekoppel is.<ref name="Briggs-1965" /> By voëls het mannetjies dikwels ’n kleurvoller voorkoms en kan hulle kenmerke hê (soos die lang stert van manlike [[Pou|poue]]) wat hulle skynbaar benadeel (helder kleure sou byvoorbeeld ’n voël meer sigbaar vir roofdiere maak). Een voorgestelde verklaring hiervoor is die handikapbeginsel.<ref name="Zahavi-1997" /> Hierdie hipotese voer aan dat die mannetjie, deur te wys dat hy met sulke handikappe kan oorleef, sy genetiese fiksheid aan wyfies adverteer – eienskappe wat ook dogters sal bevoordeel, wat nie met sulke handikappe opgesaal sal wees nie. === Geslagsverskille in gedrag === Die geslagte van gonochoriese spesies verskil gewoonlik in gedrag. By die meeste dierspesies belê wyfies meer in ouerlike sorg,<ref name="Kliman-2016b" /> hoewel die mannetjies by sommige spesies, soos sekere vleiloeries, meer in ouerlike sorg belê.<ref name="Henshaw-2019" /> Wyfies is ook geneig om kieskeuriger te wees oor met wie hulle paar,<ref name="Brennan-2010" /> soos by die meeste voëlspesies.<ref name="Macedo-2019" /> Mannetjies is geneig om meer kompeterend te wees oor paring as wyfies.<ref name="Lehtonen-2016" /> == Sien ook == * [[Chromosoom|Chromosome]] * [[Gender]] * [[Geslagsdimorfie]] * [[Interseks]] * [[Seks]] * [[Seksuele seleksie]] * [[Voortplanting]] == Verwysings == {{Verwysings|30em|refs= <ref name="Alberts-bevrugting">{{cite book |vauthors=Alberts B, Johnson A, Lewis J, Raff M, Roberts K, Walter P |title=Molecular Biology of the Cell |edition=4de |year=2002 |isbn=978-0-8153-3218-3 |publisher=Garland Science |location=New York |chapter=Fertilization |chapter-url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK26843/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20081219005819/http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/bv.fcgi?rid=mboc4.section.3738 |archive-date=19 Desember 2008}}</ref> <ref name="Alberts-eiers">{{cite book |vauthors=Alberts B, Johnson A, Lewis J, Raff M, Roberts K, Walter P |title=Molecular Biology of the Cell |edition=4de |year=2002 |isbn=978-0-8153-3218-3 |publisher=Garland Science |location=New York |chapter=Eggs |chapter-url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK26842/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20090629074430/http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/bv.fcgi?rid=mboc4.section.3718 |archive-date=29 Junie 2009}}</ref> <ref name="Alberts-meiose">{{cite book |vauthors=Alberts B, Johnson A, Lewis J, Raff M, Roberts K, Walter P |title=Molecular Biology of the Cell |edition=4de |year=2002 |isbn=978-0-8153-3218-3 |publisher=Garland Science |location=New York |chapter=Meiosis |chapter-url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK26840/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20170125115052/https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK26840/ |archive-date=25 Januarie 2017}}</ref> <ref name="Alberts-mendel">{{cite book |vauthors=Alberts B, Johnson A, Lewis J, Raff M, Roberts K, Walter P |title=Molecular Biology of the Cell |edition=4de |year=2002 |isbn=978-0-8153-3218-3 |publisher=Garland Science |location=New York |chapter=Mendelian genetics in eukaryotic life cycles |chapter-url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK21836 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170402185423/https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK21836/ |archive-date=2 April 2017}}</ref> <ref name="Alberts-sperm">{{cite book |vauthors=Alberts B, Johnson A, Lewis J, Raff M, Roberts K, Walter P |title=Molecular Biology of the Cell |edition=4de |year=2002 |isbn=978-0-8153-3218-3 |publisher=Garland Science |location=New York |chapter=Sperm |chapter-url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK26914/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20090629222617/http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/bv.fcgi?rid=mboc4.section.3729 |archive-date=29 Junie 2009}}</ref> <ref name="Alberts-voordele">{{cite book |vauthors=Alberts B, Johnson A, Lewis J, Raff M, Roberts K, Walter P |title=Molecular Biology of the Cell |edition=4de |year=2002 |isbn=978-0-8153-3218-3 |publisher=Garland Science |location=New York |chapter=The Benefits of Sex |chapter-url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK26823/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210422092534/https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK26823/ |archive-date=22 April 2021}}</ref> <ref name="Allaby-2012">{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=wzZGQOmcjqAC |title=A Dictionary of Plant Sciences |vauthors=Allaby M |date=2012 |publisher=OUP Oxford |isbn=978-0-19-960057-1 |page=350 |language=en}}</ref> <ref name="Avise-2011">{{cite book |chapter=Two sexes in one |chapter-url=https://books.google.com/books?id=jqiR8C0lEckC |title=Hermaphroditism: A Primer on the Biology, Ecology, and Evolution of Dual Sexuality |vauthors=Avise JC |date=2011 |publisher=Columbia University Press |isbn=978-0-231-52715-6 |pages=1-7 |language=en}}</ref> <ref name="Awasthi-2015">{{cite book |vauthors=Awasthi AK |url=https://books.google.com/books?id=r0h1DwAAQBAJ |title=Textbook of Algae |publisher=Vikas Publishing House |isbn=978-93-259-9022-7 |page=363 |language=en}}</ref> <ref name="Bachtrog-2014">{{cite journal |vauthors=Bachtrog D, Mank JE, Peichel CL, Kirkpatrick M, Otto SP, Ashman TL, Hahn MW, Kitano J, Mayrose I, Ming R, Perrin N, Ross L, Valenzuela N, Vamosi JC |date=Julie 2014 |title=Sex determination: why so many ways of doing it? |journal=PLOS Biology |volume=12 |issue=7 |doi=10.1371/journal.pbio.1001899 |pmc=4077654 |pmid=24983465 |doi-access=free}}</ref> <ref name="Beentje-2016">{{cite book |title=The Kew plant glossary |vauthors=Beentje H |date=2016 |publisher=Kew Publishing |isbn=978-1-84246-604-9 |edition=2de |location=Royal Botanic Gardens, Kew}}</ref> <ref name="Bernstein-1985">{{cite journal |vauthors=Bernstein H, Byerly HC, Hopf FA, Michod RE |title=Genetic damage, mutation, and the evolution of sex |journal=Science |volume=229 |issue=4719 |pages=1277-81 |date=September 1985 |pmid=3898363 |doi=10.1126/science.3898363}}</ref> <ref name="Beukeboom-2014">{{cite book |vauthors=Beukeboom LW, Perrin N |url=https://books.google.com/books?id=7yrnAwAAQBAJ |title=The Evolution of Sex Determination |date=2014 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-965714-8 |page=16 |language=en}}</ref> <ref name="Black-2014">{{cite web |vauthors=Black R |date=19 Oktober 2014 |title=Armored Fish Pioneered Sex As You Know It |url=https://www.nationalgeographic.com/animals/article/141019-fossil-fish-evolution-sex-fertilization |archive-url=https://web.archive.org/web/20210302234743/https://www.nationalgeographic.com/animals/article/141019-fossil-fish-evolution-sex-fertilization |archive-date=2 Maart 2021 |work=Animals |publisher=National Geographic |language=en}}</ref> <ref name="Blackmon-2017">{{cite journal |vauthors=Blackmon H, Ross L, Bachtrog D |title=Sex Determination, Sex Chromosomes, and Karyotype Evolution in Insects |journal=The Journal of Heredity |volume=108 |issue=1 |pages=78-93 |date=Januarie 2017 |pmid=27543823 |pmc=6281344 |doi=10.1093/jhered/esw047}}</ref> <ref name="Brandeis-2018">{{cite journal |vauthors=Brandeis M |title=New-age ideas about age-old sex: separating meiosis from mating could solve a century-old conundrum |journal=Biological Reviews of the Cambridge Philosophical Society |volume=93 |issue=2 |pages=801-810 |date=Mei 2018 |pmid=28913952 |doi=10.1111/brv.12367}}</ref> <ref name="Brennan-2010">{{cite journal |vauthors=Brennan P |date=2010 |title=Sexual Selection |journal=Nature Education Knowledge |volume=3 |issue=10 |page=79 |url=https://www.nature.com/scitable/knowledge/library/sexual-selection-13255240/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20211009163133/https://www.nature.com/scitable/knowledge/library/sexual-selection-13255240/ |archive-date=9 Oktober 2021}}</ref> <ref name="Briggs-1965">{{cite journal |vauthors=Briggs DA |year=1965 |title=Experimental taxonomy of some British species of genus ''Dicranum'' |journal=New Phytologist |volume=64 |issue=3 |pages=366-386 |doi=10.1111/j.1469-8137.1965.tb07546.x |doi-access=free}}</ref> <ref name="Bull-1983">{{cite book |title=Evolution of sex determining mechanisms |vauthors=Bull JJ |year=1983 |isbn=0-8053-0400-2 |page=17 |publisher=Benjamin/Cummings Publishing Company}}</ref> <ref name="Charlesworth-2003">{{cite journal |vauthors=Charlesworth B |date=Augustus 2003 |title=Sex determination in the honeybee |journal=Cell |volume=114 |issue=4 |pages=397-398 |doi=10.1016/S0092-8674(03)00610-X |pmid=12941267 |doi-access=free}}</ref> <ref name="Choe-2019">{{cite book |title=Encyclopedia of Animal Behavior |vauthors=Choe J |date=2019 |publisher=Academic Press |isbn=978-0-12-813252-4 |volume=2 |pages=7-11 |language=en |chapter=Body Size and Sexual Dimorphism |chapter-url=https://books.google.com/books?id=O5lnDwAAQBAJ}}</ref> <ref name="Crum-1980">{{cite book |vauthors=Crum HA, Anderson LE |year=1980 |title=Mosses of Eastern North America |volume=1 |page=196 |location=New York |publisher=Columbia University Press |isbn=978-0-231-04516-2}}</ref> <ref name="Dawkins-2016">{{cite book |vauthors=Dawkins R |url=https://books.google.com/books?id=ekonDAAAQBAJ |title=The Selfish Gene |date=2016 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-878860-7 |pages=183-184 |language=en}}</ref> <ref name="DeLoof-2018">{{cite journal |last=De Loof |first=Arnold |date=2018 |title=Only two sex forms but multiple gender variants: How to explain? |journal=Communicative & Integrative Biology |volume=11 |issue=1 |doi=10.1080/19420889.2018.1427399 |doi-access=free |issn=1942-0889 |pmc=5824932 |pmid=29497472}}</ref> <ref name="Dellaporta-1993">{{cite journal |vauthors=Dellaporta SL, Calderon-Urrea A |title=Sex determination in flowering plants |journal=The Plant Cell |volume=5 |issue=10 |pages=1241-1251 |date=Oktober 1993 |pmid=8281039 |pmc=160357 |doi=10.1105/tpc.5.10.1241}}</ref> <ref name="DePrins-2003">{{cite book |vauthors=De Prins J, Saithoh K |chapter=Karyology and Sex Determination |chapter-url=https://books.google.com/books?id=5w8FgSGuH34C |veditors=Kristensen N |title=Handbuch der Zoologie / Handbook of Zoology: Arthropoda: Insecta: Lepidoptera, Moths and Butterflies |publisher=Walter de Gruyter |year=2003 |pages=449-468 |doi=10.1515/9783110893724.449 |isbn=978-3-11-016210-3}}</ref> <ref name="Drees-1999">{{cite book |vauthors=Drees BM, Jackman J |date=1999 |publisher=Gulf Publishing Company |location=Houston, Texas |chapter=Southern black widow spider |title=Field Guide to Texas Insects |chapter-url=http://insects.tamu.edu/fieldguide/cimg368.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20030831114452/http://insects.tamu.edu/fieldguide/cimg368.html |archive-date=31 Augustus 2003}}</ref> <ref name="Dusenbery-2009">{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=QCrimQJu1RAC |title=Living at Micro Scale: The Unexpected Physics of Being Small |vauthors=Dusenbery DB |date=2009 |publisher=Harvard University Press |isbn=978-0-674-03116-6 |pages=308-326 |language=en}}</ref> <ref name="Fisher-1930">{{cite book |vauthors=Fisher RA |date=1930 |title=The Genetical Theory of Natural Selection |url=https://archive.org/details/geneticaltheoryo031631mbp |location=Oxford |publisher=Clarendon Press |pages=141-143}}</ref> <ref name="Fusco-2019">{{cite book |vauthors=Fusco G, Minelli A |url=https://books.google.com/books?id=AKGsDwAAQBAJ |title=The Biology of Reproduction |year=2019 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-108-49985-9 |pages=124, 306-308 |language=en}}</ref> <ref name="Gee-1999">{{cite news |vauthors=Gee H |date=22 November 1999 |title=Size and the single sex cell |url=https://www.nature.com/news/1999/991122/full/news991125-4.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20171011062235/http://www.nature.com/news/1999/991122/full/news991125-4.html |archive-date=11 Oktober 2017 |work=Nature}}</ref> <ref name="Gilbert-gamete">{{cite book |title=Developmental Biology |vauthors=Gilbert SF |date=2000 |publisher=Sinauer Associates |isbn=978-0-87893-243-6 |edition=6de |location=Sunderland (MA) |chapter=Gamete Production in Angiosperms |chapter-url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK10129/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210421143911/https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK10129/ |archive-date=21 April 2021}}</ref> <ref name="Gilbert-meersellig">{{cite book |title=Developmental Biology |vauthors=Gilbert SF |date=2000 |publisher=Sinauer Associates |isbn=978-0-87893-243-6 |edition=6de |location=Sunderland (MA) |chapter=Multicellularity: Evolution of Differentiation |chapter-url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK10031/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210308143406/https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK10031/ |archive-date=8 Maart 2021}}</ref> <ref name="Gilbert-omgewing">{{cite journal |vauthors=Gilbert SF |date=2000 |title=Environmental Sex Determination |url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK9989/ |journal=Developmental Biology |edition=6de |language=en |archive-date=12 Junie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210612123300/https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK9989/}}</ref> <ref name="Gonzalez-2019">{{cite journal |vauthors=González EJ, Martínez-López M, Morales-Garduza MA, García-Morales R, Charruau P, Gallardo-Cruz JA |title=The sex-determination pattern in crocodilians: A systematic review of three decades of research |journal=The Journal of Animal Ecology |volume=88 |issue=9 |pages=1417-1427 |date=September 2019 |pmid=31286510 |doi=10.1111/1365-2656.13037}}</ref> <ref name="Hake-2008">{{cite journal |vauthors=Hake L, O'Connor C |date=2008 |title=Genetic Mechanisms of Sex Determination |journal=Nature Education |volume=1 |issue=1 |page=25 |url=https://www.nature.com/scitable/topicpage/genetic-mechanisms-of-sex-determination-314/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20170819121941/http://www.nature.com/scitable/topicpage/genetic-mechanisms-of-sex-determination-314 |archive-date=19 Augustus 2017}}</ref> <ref name="Hamilton-1967">{{cite journal |vauthors=Hamilton WD |title=Extraordinary sex ratios |journal=Science |volume=156 |issue=3774 |pages=477-488 |date=April 1967 |pmid=6021675 |doi=10.1126/science.156.3774.477 |jstor=1721222}}</ref> <ref name="Henshaw-2019">{{cite journal |vauthors=Henshaw JM, Fromhage L, Jones AG |title=Sex roles and the evolution of parental care specialization |journal=Proceedings. Biological Sciences |volume=286 |issue=1909 |date=Augustus 2019 |pmid=31455191 |pmc=6732396 |doi=10.1098/rspb.2019.1312}}</ref> <ref name="Horandl-2020">{{cite journal |vauthors=Hörandl E, Hadacek F |title=Oxygen, life forms, and the evolution of sexes in multicellular eukaryotes |journal=Heredity |volume=125 |issue=1-2 |pages=1-14 |date=Augustus 2020 |pmid=32415185 |pmc=7413252 |doi=10.1038/s41437-020-0317-9}}</ref> <ref name="Horandl-2024">{{cite journal |vauthors=Hörandl E |title=Apomixis and the paradox of sex in plants |journal=Annals of Botany |volume=134 |issue=1 |pages=1-18 |date=Junie 2024 |pmid=38497809 |doi=10.1093/aob/mcae044 |pmc=11161571}}</ref> <ref name="Janzen-2006">{{cite journal |vauthors=Janzen FJ, Phillips PC |title=Exploring the evolution of environmental sex determination, especially in reptiles |journal=Journal of Evolutionary Biology |volume=19 |issue=6 |pages=1775-1784 |date=November 2006 |pmid=17040374 |doi=10.1111/j.1420-9101.2006.01138.x}}</ref> <ref name="Judd-2002">{{cite book |vauthors=Judd WS, Campbell CS, Kellogg EA, Stevens PF, Donoghue MJ |title=Plant systematics, a phylogenetic approach |date=2002 |publisher=Sinauer Associates Inc. |isbn=0-87893-403-0 |edition=2de |location=Sunderland MA}}</ref> <ref name="Kaiser-2010">{{cite journal |vauthors=Kaiser VB, Bachtrog D |year=2010 |title=Evolution of sex chromosomes in insects |journal=Annual Review of Genetics |volume=44 |pages=91-112 |doi=10.1146/annurev-genet-102209-163600 |pmc=4105922 |pmid=21047257}}</ref> <ref name="Khamas-2024">{{cite book |last=Khamas |first=Wael |last2=Rutllant |first2=Josep |url=https://books.google.com/books?id=zJsJEQAAQBAJ |title=Anatomy and Histology of the Domestic Chicken |date=2024 |publisher=John Wiley & Sons |isbn=978-1-119-84174-6 |page=120 |language=en}}</ref> <ref name="Kliman-2016">{{cite book |vauthors=Kliman RM |url=https://books.google.com/books?id=_r4OCAAAQBAJ |title=Encyclopedia of Evolutionary Biology |date=2016 |publisher=Academic Press |isbn=978-0-12-800426-5 |volume=2 |pages=212-224}}</ref> <ref name="Kliman-2016b">{{cite book |vauthors=Kliman R |url=https://books.google.com/books?id=_r4OCAAAQBAJ |veditors=Herridge EJ, Murray RL, Gwynne DT, Bussiere L |title=Encyclopedia of Evolutionary Biology |year=2016 |publisher=Academic Press |isbn=978-0-12-800426-5 |volume=2 |pages=453-454 |language=en}}</ref> <ref name="Kobayashi-2013">{{cite journal |vauthors=Kobayashi K, Hasegawa E, Yamamoto Y, Kawatsu K, Vargo EL, Yoshimura J, Matsuura K |title=Sex ratio biases in termites provide evidence for kin selection |journal=Nature Communications |volume=4 |year=2013 |pmid=23807025 |doi=10.1038/ncomms3048 |doi-access=free}}</ref> <ref name="Kumar-2019">{{cite book |vauthors=Kumar R, Meena M, Swapnil P |veditors=Vonk J, Shackelford T |chapter=Anisogamy |title=Encyclopedia of Animal Cognition and Behavior |publisher=Springer International Publishing |location=Cham |date=2019 |pages=1-5 |doi=10.1007/978-3-319-47829-6_340-1 |isbn=978-3-319-47829-6}}</ref> <ref name="Kumar-2022">{{cite book |last=Kumar |first=Sunesh |last2=Padubidri |first2=V. G. |last3=Daftary |first3=Shirish N. |url=https://books.google.com/books?id=dM-TEAAAQBAJ |title=Howkins & Bourne: Shaw's Textbook of Gynaecology |date=2022 |publisher=Elsevier Health Sciences |isbn=978-81-312-6631-1 |edition=18de |pages=109-111 |language=en |chapter=Factors Influencing Development of Sex}}</ref> <ref name="Kuwamura-2020">{{cite journal |vauthors=Kuwamura T, Sunobe T, Sakai Y, Kadota T, Sawada K |date=1 Julie 2020 |title=Hermaphroditism in fishes: an annotated list of species, phylogeny, and mating system |journal=Ichthyological Research |language=en |volume=67 |issue=3 |pages=341-360 |doi=10.1007/s10228-020-00754-6 |issn=1616-3915 |doi-access=free}}</ref> <ref name="Lane-2005">{{cite book |author=Nick Lane |title=Power, Sex, Suicide: Mitochondria and the Meaning of Life |url=https://archive.org/details/powersexsuicidem0000lane |pages=236-237 |isbn=978-0-19-280481-5 |year=2005 |publisher=Oxford University Press}}</ref> <ref name="Lehtonen-2016">{{cite journal |vauthors=Lehtonen J, Kokko H, Parker GA |title=What do isogamous organisms teach us about sex and the two sexes? |journal=Philosophical Transactions of the Royal Society of London. Series B, Biological Sciences |volume=371 |issue=1706 |date=Oktober 2016 |pmid=27619696 |pmc=5031617 |doi=10.1098/rstb.2015.0532}}</ref> <ref name="Lents-2025">{{cite book |last=Lents |first=Nathan H. |title=The Sexual Evolution: How 500 Million Years of Sex, Gender, and Mating Shape Modern Relationships |date=2025 |publisher=HarperCollins |isbn=978-0-06-337548-2 |language=en}}</ref> <ref name="Leonard-2013">{{cite journal |vauthors=Leonard JL |date=22 Augustus 2013 |title=Williams' Paradox and the Role of Phenotypic Plasticity in Sexual Systems |journal=Integrative and Comparative Biology |volume=53 |issue=4 |pages=671-688 |doi=10.1093/icb/ict088 |pmid=23970358 |issn=1540-7063 |doi-access=free}}</ref> <ref name="LibreTexts-2018">{{cite web |date=17 Julie 2018 |title=43.2A: External and Internal Fertilization |url=https://bio.libretexts.org/Bookshelves/Introductory_and_General_Biology/Book%3A_General_Biology_(Boundless)/43%3A_Animal_Reproduction_and_Development/43.2%3A_Fertilization/43.2A%3A_External_and_Internal_Fertilization |website=Biology LibreTexts |language=en |archive-date=24 Mei 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220524084927/https://bio.libretexts.org/Bookshelves/Introductory_and_General_Biology/Book%3A_General_Biology_(Boundless)/43%3A_Animal_Reproduction_and_Development/43.2%3A_Fertilization/43.2A%3A_External_and_Internal_Fertilization}}</ref> <ref name="Lodish-2000">{{cite book |vauthors=Lodish H, Berk A, Zipursky SL, Matsudaira P, Baltimore D, Darnell J |year=2000 |title=Molecular Cell Biology |edition=4de |publisher=W.H. Freeman and Co |isbn=978-0-7167-4366-8 |chapter=Cell-Type Specification and Mating-Type Conversion in Yeast |chapter-url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/bv.fcgi?rid=mcb.section.3752 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090701170903/http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/bv.fcgi?rid=mcb.section.3752 |archive-date=1 Julie 2009}}</ref> <ref name="Lynch-2024">{{cite book |last=Lynch |first=Michael R. |title=Evolutionary Cell Biology: The Origins of Cellular Architecture |date=2024 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-266303-0 |page=247 |language=en}}</ref> <ref name="Macedo-2019">{{cite book |vauthors=Macedo RH, Manica LT |chapter=Sexual Selection and Mating Systems: Contributions from a Neotropical Passerine Model |veditors=Reboreda JC, Fiorini VD, Tuero DT |url=https://books.google.com/books?id=ItmUDwAAQBAJ |title=Behavioral Ecology of Neotropical Birds |date=2019 |publisher=Springer |isbn=978-3-030-14280-3 |page=75 |language=en}}</ref> <ref name="Majerus-2003">{{cite book |vauthors=Majerus ME |url=https://books.google.com/books?id=vDHOYPQ2mmYC |title=Sex Wars: Genes, Bacteria, and Biased Sex Ratios |date=2003 |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0-691-00981-0 |page=59 |language=en}}</ref> <ref name="Meyer-1997">{{cite book |title=''C. elegans'' II |vauthors=Meyer BJ |publisher=Cold Spring Harbor Laboratory Press |year=1997 |isbn=978-0-87969-532-3 |veditors=Riddle DL, Blumenthal T, Meyer BJ, Priess JR |chapter=Sex Determination and X Chromosome Dosage Compensation: Sexual Dimorphism |chapter-url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK20094/ |archive-date=6 Mei 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210506154914/http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK20094/}}</ref> <ref name="Mills-2018">{{cite book |vauthors=Mills A |chapter=Sex and Reproduction |title=Biology of Sex |date=2018 |publisher=University of Toronto Press |location=Toronto |isbn=978-1-4875-9337-7 |page=43 |language=en}}</ref> <ref name="Montalvao-2021">{{cite journal |vauthors=Leite Montalvão AP, Kersten B, Fladung M, Müller NA |title=The Diversity and Dynamics of Sex Determination in Dioecious Plants |language=en |journal=Frontiers in Plant Science |volume=11 |date=2021 |pmid=33519840 |pmc=7843427 |doi=10.3389/fpls.2020.580488 |doi-access=free}}</ref> <ref name="Moore-2020">{{cite book |title=21st Century Guidebook to Fungi |vauthors=Moore D, Robson JD, Trinci AP |date=2020 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-108-74568-0 |edition=2de |pages=211-228}}</ref> <ref name="Mori-2017">{{cite book |vauthors=Mori E, Mazza G, Lovari S |chapter=Sexual Dimorphism |veditors=Vonk J, Shackelford T |title=Encyclopedia of Animal Cognition and Behavior |publisher=Springer International Publishing |location=Cham |url=https://link.springer.com/referenceworkentry/10.1007%2F978-3-319-47829-6_433-1 |date=2017 |pages=1-7 |language=en |doi=10.1007/978-3-319-47829-6_433-1 |isbn=978-3-319-47829-6}}</ref> <ref name="Pierce-2012">{{cite book |vauthors=Pierce BA |title=Genetics: A Conceptual Approach |date=2012 |publisher=W.H. Freeman |isbn=978-1-4292-3250-0 |edition=4de |location=New York |pages=73-74 |language=en}}</ref> <ref name="Pitnick-2008">{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=kctYNbO1fE0C |title=Sperm Biology: An Evolutionary Perspective |vauthors=Pitnick SS, Hosken DJ, Birkhead TR |date=2008 |publisher=Academic Press |isbn=978-0-08-091987-4 |pages=43-44 |language=en}}</ref> <ref name="Purves-2000">{{cite book |title=Life: The Science of Biology |vauthors=Purves WK, Sadava DE, Orians GH, Heller HC |publisher=Sinauer Associates; W.H. Freeman & Co. |location=Sunderland, Mass. |year=2000 |isbn=978-0-7167-3873-2 |page=736}}</ref> <ref name="Renner-2014">{{cite journal |vauthors=Renner SS |title=The relative and absolute frequencies of angiosperm sexual systems: dioecy, monoecy, gynodioecy, and an updated online database |journal=American Journal of Botany |volume=101 |issue=10 |pages=1588-1596 |date=Oktober 2014 |pmid=25326608 |doi=10.3732/ajb.1400196 |doi-access=free}}</ref> <ref name="Ritchison">{{cite web |title=Avian Reproduction |url=http://people.eku.edu/ritchisong/avianreproduction.html |publisher=Eastern Kentucky University |vauthors=Ritchison G |archive-date=12 April 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080412231002/http://people.eku.edu/ritchisong/avianreproduction.html}}</ref> <ref name="Robin-2011">{{cite journal |vauthors=Robin VV, Sinha A, Ramakrishnan U |date=2011 |title=Determining the sex of a monomorphic threatened, endemic passerine in the sky islands of southern India using molecular and morphometric methods |journal=Current Science |volume=101 |issue=5 |pages=676-679 |jstor=24078632 |issn=0011-3891}}</ref> <ref name="Royle-2012">{{cite book |vauthors=Kokko H, Jennions M |chapter=Sex differences in parental care |veditors=Royle NJ, Smiseth PT, Kölliker M |chapter-url=https://books.google.com/books?id=K-EUDAAAQBAJ |title=The Evolution of Parental Care |date=2012 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-969257-6 |page=103 |language=en}}</ref> <ref name="Sabath-2016">{{cite journal |vauthors=Sabath N, Goldberg EE, Glick L, Einhorn M, Ashman TL, Ming R, Otto SP, Vamosi JC, Mayrose I |title=Dioecy does not consistently accelerate or slow lineage diversification across multiple genera of angiosperms |journal=The New Phytologist |volume=209 |issue=3 |pages=1290-1300 |date=Februarie 2016 |pmid=26467174 |doi=10.1111/nph.13696 |doi-access=free}}</ref> <ref name="Sawada-2014">{{cite book |veditors=Sawada H, Inoue N, Iwano M |url=https://directory.doabooks.org/handle/20.500.12854/29412 |title=Sexual Reproduction in Animals and Plants |date=2014 |publisher=Springer |isbn=978-4-431-54589-7 |pages=215-227 |doi=10.1007/978-4-431-54589-7 |language=en |archive-date=16 Februarie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240216113407/https://directory.doabooks.org/handle/20.500.12854/29412}}</ref> <ref name="Schuster-1984">{{cite book |vauthors=Schuster RM |year=1984 |chapter=Comparative Anatomy and Morphology of the Hepaticae |title=New Manual of Bryology |location=Nichinan, Miyazaki, Japan |publisher=The Hattori Botanical Laboratory |volume=2 |page=891}}</ref> <ref name="Schwander-2008">{{cite journal |last=Schwander |first=Tanja |last2=Oldroyd |first2=Benjamin P |date=28 September 2008 |title=Androgenesis: where males hijack eggs to clone themselves |journal=Philosophical Transactions of the Royal Society B: Biological Sciences |volume=371 |issue=1706 |doi=10.1098/rstb.2015.0534 |pmid=27619698 |pmc=5031619}}</ref> <ref name="Shaw-2000">{{cite book |vauthors=Shaw AJ |year=2000 |chapter=Population ecology, population genetics, and microevolution |pages=379-380 |veditors=Shaw AJ, Goffinet B |title=Bryophyte Biology |location=Cambridge |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-66097-6}}</ref> <ref name="Smith-2003">{{cite journal |vauthors=Smith CA, Katz M, Sinclair AH |title=DMRT1 is upregulated in the gonads during female-to-male sex reversal in ZW chicken embryos |journal=Biology of Reproduction |volume=68 |issue=2 |pages=560-570 |date=Februarie 2003 |pmid=12533420 |doi=10.1095/biolreprod.102.007294 |doi-access=free}}</ref> <ref name="Stuart-Smith-2007">{{cite journal |title=Is fecundity the ultimate cause of female-biased size dimorphism in a dragon lizard? |vauthors=Stuart-Smith J, Swain R, Stuart-Smith R, Wapstra E |journal=Journal of Zoology |volume=273 |issue=3 |year=2007 |pages=266-272 |doi=10.1111/j.1469-7998.2007.00324.x}}</ref> <ref name="Szekely-2007">{{cite book |vauthors=Székely T, Fairbairn DJ, Blanckenhorn WU |url=https://books.google.com/books?id=IDoTDAAAQBAJ |title=Sex, Size and Gender Roles: Evolutionary Studies of Sexual Size Dimorphism |date=2007 |publisher=OUP Oxford |isbn=978-0-19-920878-4 |pages=167-169, 176, 185 |language=en}}</ref> <ref name="Tanurdzic-2004">{{cite journal |vauthors=Tanurdzic M, Banks JA |title=Sex-determining mechanisms in land plants |journal=The Plant Cell |volume=16 |issue=Suppl |pages=S61-S71 |date=2004 |pmid=15084718 |pmc=2643385 |doi=10.1105/tpc.016667}}</ref> <ref name="Thiriot-2003">{{cite journal |vauthors=Thiriot-Quiévreux C |date=2003 |title=Advances in chromosomal studies of gastropod molluscs |journal=Journal of Molluscan Studies |volume=69 |issue=3 |pages=187-202 |doi=10.1093/mollus/69.3.187 |doi-access=free}}</ref> <ref name="Todd-2016">{{cite journal |vauthors=Todd EV, Liu H, Muncaster S, Gemmell NJ |date=2016 |title=Bending Genders: The Biology of Natural Sex Change in Fish |journal=Sexual Development |volume=10 |issue=5-6 |pages=223-241 |doi=10.1159/000449297 |pmid=27820936 |doi-access=free}}</ref> <ref name="Togashi-2012">{{cite journal |vauthors=Togashi T, Bartelt JL, Yoshimura J, Tainaka K, Cox PA |title=Evolutionary trajectories explain the diversified evolution of isogamy and anisogamy in marine green algae |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America |volume=109 |issue=34 |pages=13692-13697 |date=Augustus 2012 |pmid=22869736 |pmc=3427103 |doi=10.1073/pnas.1203495109 |doi-access=free}}</ref> <ref name="Walas-2018">{{cite journal |vauthors=Walas Ł, Mandryk W, Thomas PA, Tyrała-Wierucka Ż, Iszkuło G |date=2018 |title=Sexual systems in gymnosperms: A review |url=http://eprints.keele.ac.uk/4961/1/29052018_1-s2.0-S1439179117304498-main.pdf |journal=Basic and Applied Ecology |volume=31 |pages=1-9 |doi=10.1016/j.baae.2018.05.009 |archive-date=27 Januarie 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220127084144/https://eprints.keele.ac.uk/4961/1/29052018_1-s2.0-S1439179117304498-main.pdf}}</ref> <ref name="Wallis-2008">{{cite journal |vauthors=Wallis MC, Waters PD, Graves JA |date=Oktober 2008 |title=Sex determination in mammals – before and after the evolution of SRY |journal=Cellular and Molecular Life Sciences |volume=65 |issue=20 |pages=3182-95 |doi=10.1007/s00018-008-8109-z |pmid=18581056 |pmc=11131626}}</ref> <ref name="Warner-2008">{{cite journal |vauthors=Warner DA, Shine R |title=The adaptive significance of temperature-dependent sex determination in a reptile |journal=Nature |volume=451 |issue=7178 |pages=566-568 |date=Januarie 2008 |pmid=18204437 |doi=10.1038/nature06519}}</ref> <ref name="Watkinson-2015">{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=x8qcBAAAQBAJ |title=The Fungi |vauthors=Watkinson SC, Boddy L, Money N |publisher=Elsevier Science |year=2015 |isbn=978-0-12-382035-8 |page=115}}</ref> <ref name="Whitfield-2004">{{cite journal |vauthors=Whitfield J |date=Junie 2004 |title=Everything you always wanted to know about sexes |journal=PLOS Biology |volume=2 |issue=6 |doi=10.1371/journal.pbio.0020183 |pmc=423151 |pmid=15208728 |doi-access=free}}</ref> <ref name="Wilkinson-1994">{{cite journal |vauthors=Wilkinson GS, Reillo PR |date=22 Januarie 1994 |title=Female choice response to artificial selection on an exaggerated male trait in a stalk-eyed fly |journal=Proceedings of the Royal Society B |volume=255 |issue=1342 |pages=1-6 |doi=10.1098/rspb.1994.0001}}</ref> <ref name="Wilton-2009">{{cite web |vauthors=Wilton P |date=12 Maart 2009 |title=Plants, sex & Darwin |work=OxSciBlog |publisher=Universiteit van Oxford |url=https://www.ox.ac.uk/news/science-blog/plants-sex-darwin |language=en}}</ref> <ref name="Yoshimura-2005">{{cite journal |title=Karyotypes of two American field crickets: Gryllus rubens and Gryllus sp. (Orthoptera: Gryllidae) |vauthors=Yoshimura A |journal=Entomological Science |volume=8 |issue=3 |pages=219-222 |year=2005 |doi=10.1111/j.1479-8298.2005.00118.x}}</ref> <ref name="Young-2024">{{cite book |last=Young |first=William F. |url=https://books.google.com/books?id=oukCEQAAQBAJ |title=Netter Collection of Medical Illustrations: Endocrine System |date=2024 |publisher=Elsevier Health Sciences |isbn=978-0-323-93087-1 |volume=2 |page=113 |language=en}}</ref> <ref name="Zahavi-1997">{{cite book |vauthors=Zahavi A, Zahavi A |year=1997 |title=The Handicap Principle: A Missing Piece of Darwin's Puzzle |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-510035-8 |url=https://archive.org/details/handicapprincipl0000zeha}}</ref> <ref name="Futahashi-2022">{{cite book |last=Futahashi |first=Ryo |chapter=Sexual Differentiation in Dragonflies and Damselflies |date=2022 |title=Spectrum of Sex |pages=13-35 |veditors=Tanaka M, Tachibana M |url=https://link.springer.com/10.1007/978-981-19-5359-0_2 |location=Singapoer |publisher=Springer Nature Singapore |language=en |doi=10.1007/978-981-19-5359-0_2 |isbn=978-981-19-5358-3}}</ref> <ref name="delaFilia-2015">{{cite journal |vauthors=de la Filia A, Bain S, Ross L |title=Haplodiploidy and the reproductive ecology of Arthropods |journal=Current Opinion in Insect Science |date=Junie 2015 |volume=9 |pages=36-43 |doi=10.1016/j.cois.2015.04.018 |pmid=32846706 |url=https://www.pure.ed.ac.uk/ws/files/20137629/1_s2.0_S221457451500084X_main.pdf |hdl=20.500.11820/b540f12f-846d-4a5a-9120-7b2c45615be6 |hdl-access=free |archive-date=25 Junie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210625230005/https://www.pure.ed.ac.uk/ws/files/20137629/1_s2.0_S221457451500084X_main.pdf}}</ref> }} == Verdere leesstof == {{Refbegin|30em}} * {{cite book |vauthors=Arnqvist G, Rowe L |year=2005 |title=Sexual Conflict |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0-691-12217-5}} * {{cite book |vauthors=Gilbert SF |title=Developmental Biology |edition=6de |publisher=Sinauer Associates, Inc. |year=2000 |isbn=978-0-87893-243-6 |url=https://archive.org/details/developmentalbio00gilb}} * {{cite book |vauthors=Maynard-Smith J |title=The Evolution of Sex |url=https://archive.org/details/evolutionofsex0000mayn |publisher=Cambridge University Press |year=1978 |isbn=978-0-521-29302-0}} * {{cite journal |vauthors=Otto S |date=2008 |title=Sexual Reproduction and the Evolution of Sex |journal=Nature Education |volume=1 |issue=1 |page=182 |url=https://www.nature.com/scitable/topicpage/sexual-reproduction-and-the-evolution-of-sex-824/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250120082538/https://www.nature.com/scitable/topicpage/sexual-reproduction-and-the-evolution-of-sex-824/ |archive-date=20 Januarie 2025}} {{Refend}} == Eksterne skakels == * {{cite web |vauthors=Sizonenko PC |url=http://www.gfmer.ch/Books/Reproductive_health/Human_sexual_differentiation.html |title=Human Sexual Differentiation |archive-url=https://web.archive.org/web/20100209011913/http://www.gfmer.ch/Books/Reproductive_health/Human_sexual_differentiation.html |archive-date=9 Februarie 2010 |work=Geneva Foundation for Medical Education and Research}} {{Normdata}} [[Kategorie:Seksualiteit]] [[Kategorie:Voortplanting]] 2fczd54dorwt9rgnios0lq594ukh52s 2967851 2967837 2026-09-16T21:12:35Z Pynappel 70858 2967851 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Human.png|duimnael|200px|Die twee geslagte van die [[mens]], [[man]] en [[vrou]].]] '''Geslag''' is die [[fenotipiese kenmerk]] van ’n organisme wat geslagtelik voortplant en wat daarin bestaan dat dit [[gameet|gamete]] (geslagselle) van een van twee verskillende groottes of vorme voortbring – manlike of vroulike gamete.<ref name="Mills-2018" /><ref name="Purves-2000" /><ref name="DeLoof-2018" /> Baie [[organisme]]s op aarde word volgens die meeste mense op hierdie wyse in twee geslagte verdeel wat onderling kombineer vir [[voortplanting]] deur middel van [[geslagsomgang]]. Ook ongeslagtelike of aseksuele voortplanting kom voor. Tydens geslagtelike voortplanting versmelt ’n manlike en ’n vroulike gameet om ’n [[sigoot]] te vorm, wat tot ’n nakomeling ontwikkel wat eienskappe van albei ouers erf. Volgens konvensie word organismes wat die kleiner gamete ([[spermsel]]le) voortbring ''manlik'' genoem, en dié wat die groter gamete ([[eiersel]]le) voortbring ''vroulik''.<ref name="Royle-2012" /> Die vroulike geslag van ’n organisme word dus gedefinieer as die geslag met die grootste geslagselle. ’n Organisme wat albei soorte gamete voortbring, is ’n [[hermafrodiet]].<ref name="Purves-2000" /><ref name="Avise-2011" /> By spesies wat nie hermafrodities is nie, word die geslag van ’n individu deur een van verskeie biologiese geslagsbepalingstelsels bepaal. Die meeste [[soogdier]]spesies het die XY-geslagsbepalingstelsel, waar die mannetjie gewoonlik een X- en een [[Y-chromosoom]] (XY) dra en die wyfie gewoonlik twee [[X-chromosoom|X-chromosome]] (XX). In die mens word die vroulike geslag dus gevorm deur XX-chromosome, en die manlike geslag deur XY-chromosome.<ref name="Bachtrog-2014" /> Ander chromosomale geslagsbepalingstelsels by diere sluit die ZW-stelsel by [[voël]]s en die XO-stelsel by sommige [[insek]]te in.<ref name="Blackmon-2017" /> Omgewingstelsels sluit onder meer temperatuurafhanklike geslagsbepaling by [[reptiel]]e en [[skaaldier|skaaldiere]] in.<ref name="Hake-2008" /> Die mannetjie en die wyfie van ’n spesie kan fisies eenders lyk (geslagsmonomorfie) of fisiese verskille toon ([[geslagsdimorfie]]). By geslagsdimorfiese spesies, waaronder die meeste voëls en soogdiere, word die geslag van ’n individu gewoonlik deur waarneming van daardie individu se geslagskenmerke bepaal. [[Seksuele seleksie]] of paarmaatkeuse kan die evolusie van verskille tussen die geslagte versnel. Sommige organismes wat geslagtelik voortplant, soos [[swam]]me<ref name="Moore-2020" /> en die meeste eensellige organismes,<ref name="Lynch-2024" /> het nie gamete van verskillende groottes nie. Individue van hierdie spesies word gevolglik nie as manlik of vroulik geklassifiseer nie; hul funksionele verskille word eerder paringstipes genoem.<ref name="Kumar-2019" /> [[Skimmel]]s en sommige ander organismes het meer as twee geslagte, maar [[plant]]e kom ook in pare van twee geslagte voor. Sommige diere, soos sekere soorte [[akkedis]]se, kan ook aseksueel voortplant en sommige, soos [[Erdwurm|erdwurms]], is hermafrodiete (met eienskappe van albei geslagte). == Geslagtelike voortplanting == {{Hoofartikel|Voortplanting}} [[Lêer:Sexual cycle.svg|duimnael|links|Die lewensiklus van ’n spesie wat geslagtelik voortplant, wissel tussen haploïede en diploïede stadiums.]] Geslagtelike voortplanting, waarin twee individue ’n nakomeling voortbring wat ’n keur van die genetiese eienskappe van elke ouer besit, kom uitsluitlik by [[eukarioot|eukariote]] voor. Genetiese eienskappe word in die [[DNS|deoksiribonukleïensuur]] (DNS) van [[chromosoom|chromosome]] gekodeer. Die eukariotiese sel het ’n stel gepaarde homoloë chromosome, een van elke ouer, en hierdie dubbelchromosoomstadium word [[Ploïdie|diploïed]] genoem. Tydens geslagtelike voortplanting bring ’n diploïede organisme deur [[meiose]] gespesialiseerde [[haploïed]]e geslagselle voort wat gamete genoem word,<ref name="Alberts-meiose" /> en elkeen daarvan het ’n enkele stel chromosome. Meiose sluit ’n stadium van genetiese rekombinasie deur chromosoomoorkruising in, waarin dele van die DNS tussen ooreenstemmende pare chromosome uitgeruil word om nuwe chromosome te vorm wat elk ’n nuwe kombinasie van die ouers se gene dra. Daarna word die chromosome in enkele stelle in die gamete verdeel. Wanneer gamete tydens bevrugting versmelt, het die sigoot wat ontstaan die helfte van die moeder se genetiese materiaal en die helfte van die vader s’n.<ref name="Alberts-voordele" /> Die kombinasie van chromosoomoorkruising en bevrugting, wat die twee enkele stelle chromosome bymekaarbring om ’n nuwe diploïede sigoot te maak, lewer ’n nuwe organisme met ’n ander stel van elke ouer se genetiese eienskappe. By [[dier]]e kom die haploïede stadium net in die gamete voor, die geslagselle wat versmelt om ’n sigoot te vorm wat regstreeks tot ’n nuwe diploïede organisme ontwikkel. By ’n plantspesie bring die diploïede organisme deur meiose ’n soort haploïede [[Spoor (plantkunde)|spoor]] voort wat herhaaldelik kan deel om ’n meersellige haploïede organisme te vorm. In albei gevalle kan die gamete uiterlik eenders wees (isogamie), soos by die groenalg ''Ulva'', of in grootte en ander opsigte verskil (anisogamie).<ref name="Gilbert-meersellig" /> Die grootteverskil is die grootste by oögamie, ’n vorm van anisogamie waarin ’n klein, beweeglike gameet met ’n veel groter, onbeweeglike gameet kombineer.<ref name="Allaby-2012" /> By anisogame organismes word die groter gameet (die eiersel) volgens konvensie as vroulik beskou en die kleiner gameet (die spermsel) as manlik. ’n Individu wat groot gamete voortbring, is vroulik, en een wat klein gamete voortbring, is manlik.<ref name="Gee-1999" /> ’n Individu wat albei soorte gamete voortbring, is ’n hermafrodiet. By sommige spesies kan ’n hermafrodiet homself bevrug en op sy eie ’n nakomeling voortbring. === Diere === [[Lêer:Hoverflies mating midair.jpg|duimnael|''Simosyrphus grandicornis'' tydens paring.]] Die meeste diere wat geslagtelik voortplant, bring hul lewe as diploïede organismes deur, met die haploïede stadium beperk tot eensellige gamete.<ref name="Alberts-mendel" /> Die gamete van diere kom in manlike en vroulike vorme voor – onderskeidelik spermselle en eierselle. Hierdie gamete kombineer om [[embrio]]’s te vorm wat tot nuwe organismes ontwikkel. Die manlike gameet, ’n spermsel (wat by werweldiere in die [[testikel]]s voortgebring word), is ’n klein sel met ’n enkele lang sweepstert wat dit voortdryf.<ref name="Alberts-sperm" /> Spermselle is uiters gereduseerde selle wat baie van die selkomponente mis wat vir embrionale ontwikkeling nodig sou wees. Hulle is gespesialiseerd vir beweging, om ’n eiersel op te spoor en met dié sel te versmelt in ’n proses wat bevrugting genoem word. Vroulike gamete is eierselle. By werweldiere word hulle in die [[eierstok]]ke voortgebring. Hulle is groot, onbeweeglike selle wat die voedingstowwe en selkomponente bevat wat ’n ontwikkelende embrio nodig het.<ref name="Alberts-eiers" /> Eierselle word dikwels met ander selle geassosieer wat die ontwikkeling van die embrio ondersteun en saam ’n [[Eier (biologie)|eier]] vorm. By soogdiere ontwikkel die bevrugte embrio eerder binne die wyfie en ontvang voeding regstreeks van sy moeder. Diere is gewoonlik beweeglik en soek ’n maat van die teenoorgestelde geslag op om mee te [[Paring|paar]]. Diere wat in die water leef, kan paar deur eksterne bevrugting, waar die eiers en sperma in die omringende water vrygestel word en daar kombineer.<ref name="Alberts-bevrugting" /> Die meeste diere wat buite die water leef, gebruik egter interne bevrugting en dra die sperma regstreeks in die wyfie oor om te verhoed dat die gamete uitdroog. By die meeste voëls vind sowel uitskeiding as voortplanting deur ’n enkele agterste opening plaas, die [[kloaak]]. Manlike en vroulike voëls raak aan mekaar se kloake om sperma oor te dra, ’n proses wat "kloaaksoen" genoem word.<ref name="Ritchison" /> By baie ander landdiere gebruik mannetjies gespesialiseerde [[geslagsorgaan|geslagsorgane]] om die vervoer van sperma te help; hierdie manlike organe staan as intromitterende organe bekend. By die mens en ander soogdiere staan hierdie manlike orgaan as die [[penis]] bekend, wat die vroulike voortplantingskanaal (die [[vagina]]) binnedring om inseminasie te bewerkstellig, ’n proses wat [[geslagsomgang]] genoem word. Die penis bevat ’n buis waardeur [[semen]] (’n vloeistof wat sperma bevat) beweeg. By vroulike soogdiere verbind die vagina met die [[baarmoeder]], ’n orgaan wat die ontwikkeling van ’n bevrugte embrio daarbinne regstreeks ondersteun – ’n proses wat dragtigheid of [[swangerskap]] genoem word. Omdat diere beweeglik is, kan dierlike seksuele gedrag dwang insluit. Traumatiese inseminasie word byvoorbeeld deur sommige insekspesies gebruik om wyfies deur ’n wond in die buikholte te insemineer – ’n proses wat vir die wyfie se gesondheid skadelik is. === Plante === [[Lêer:Mature flower diagram.svg|duimnael|Blomme bevat die geslagsorgane van blomplante. Hulle is gewoonlik hermafrodities en bevat sowel manlike as vroulike dele.]] Nes diere het landplante gespesialiseerde manlike en vroulike gamete.<ref name="Gilbert-gamete" /><ref name="Dusenbery-2009" /> By [[saadplant]]e word manlike gamete voortgebring deur gereduseerde manlike [[gametofiet]]e wat in [[stuifmeel]] vervat is. Die stuifmeel het harde doppe wat die selle wat die manlike gameet vorm, beskerm terwyl hulle van die [[meeldraad|helmknoppe]] na die stempel vervoer word. Die vroulike gamete van saadplante is in saadknoppe vervat. Sodra hulle bevrug is, vorm dié saadknoppe [[saad]], wat soos eiers die voedingstowwe bevat wat vir die aanvanklike ontwikkeling van die embrionale plant nodig is. {{multiple image | total_width = 220 | image1 = Pinus nigra cone.jpg | image2 = Pine cones, immature male.jpg | footer = Vroulike (links) en manlike (regs) keëls bevat die geslagsorgane van dennebome en ander naaldbome. | align = left }} Die [[blom]]me van [[Bedeksadiges|blomplante]] bevat hul geslagsorgane. Die meeste blomplante is hermafrodities, met manlike sowel as vroulike dele in dieselfde blom, of in enkelgeslagblomme op dieselfde plant. Sowat 5% van plantspesies het individuele plante wat die een of die ander geslag is.<ref name="Wilton-2009" /> Die vroulike dele, in die middel van ’n hermafroditiese of vroulike blom, is die stampers, wat elk uit ’n [[Ginesium|vrugblaar]], ’n styl en ’n stempel bestaan. Twee of meer van hierdie voortplantingseenhede kan saamsmelt om ’n enkele saamgestelde stamper te vorm, waarvan die versmelte vrugblare die vrugbeginsel vorm. Binne die vrugblare is saadknoppe wat ná bevrugting tot sade ontwikkel. Die manlike dele van die blom is die [[meeldraad|meeldrade]]: dit bestaan uit lang drade wat tussen die stamper en die [[kroonblaar|kroonblare]] gerangskik is en wat stuifmeel in helmknoppe aan hul punte voortbring. Wanneer ’n stuifmeelkorrel op die stempel bo-op ’n vrugblaar se styl beland, ontkiem dit en vorm ’n stuifmeelbuis wat deur die weefsel van die styl in die vrugblaar afgroei, waar dit manlike gameetkerne aflewer om ’n saadknop te bevrug wat mettertyd tot ’n saad ontwikkel. Sommige hermafroditiese plante is selfvrugbaar, maar plante het verskeie meganismes van self-onversoenbaarheid ontwikkel om selfbevrugting te vermy. Dit sluit opeenvolgende hermafroditisme, molekulêre herkenningstelsels en morfologiese meganismes soos heterostilie in.<ref name="Judd-2002" />{{Rp|73, 74}} By [[denneboom|dennebome]] en ander [[naaldboom|naaldbome]] word die geslagsorgane in keëls voortgebring wat manlike en vroulike vorme het. Manlike keëls is kleiner as vroulike keëls en bring stuifmeel voort wat deur die wind na vroulike keëls vervoer word. Die groter en langlewender vroulike keëls is gewoonlik taaier en bevat saadknoppe wat ná bevrugting tot sade ontwikkel. Omdat saadplante onbeweeglik is, is hulle van passiewe metodes afhanklik om stuifmeelkorrels na ander plante te vervoer. Baie van hulle, waaronder naaldbome en grasse, bring liggewig stuifmeel voort wat deur die wind na naburige plante gedra word. Sommige blomplante het swaarder, klewerige stuifmeel wat gespesialiseerd is vir vervoer deur insekte of groter diere soos [[kolibrie]]s en [[vlermuis|vlermuise]], wat deur blomme aangelok kan word wat nektar en stuifmeel as beloning bied. Hierdie diere vervoer die stuifmeel terwyl hulle na ander blomme beweeg wat ook vroulike voortplantingsorgane bevat, en so vind [[bestuiwing]] plaas. === Swamme === [[Lêer:Shiitake mushroom.jpg|duimnael|Sampioene word as deel van swamme se geslagtelike voortplanting voortgebring.]] Die meeste swamspesies kan geslagtelik voortplant en het lewensiklusse met sowel haploïede as diploïede fases. Hierdie swamspesies is gewoonlik isogaam, dit wil sê sonder manlike en vroulike spesialisasie. Een haploïede swam groei tot teen ’n ander aan, en dan versmelt hulle hul selle. In sommige gevalle is die versmelting asimmetries, en die sel wat net ’n kern bydra (sonder meegaande selmateriaal) sou as manlik beskou kon word.<ref name="Lane-2005" /> Swamme kan ook meer ingewikkelde alleliese paringstelsels hê, met ander geslagte wat nie akkuraat as manlik, vroulik of hermafrodities beskryf kan word nie.<ref name="Watkinson-2015" /> Sommige swamme, waaronder [[Saccharomyces cerevisiae|bakkersgis]], het paringstipes wat verenigbaarheid bepaal. [[Gis]]selle met dieselfde paringstipe sal nie met mekaar versmelt om diploïede selle te vorm nie, maar slegs met gis wat ’n ander paringstipe dra.<ref name="Lodish-2000" /> Baie hoër swamspesies bring [[paddastoel|sampioene]] voort as deel van hul geslagtelike voortplanting. Binne die sampioen word diploïede selle gevorm wat later in haploïede spore deel. == Geslagstelsels == ’n Geslagstelsel is die verdeling van manlike en vroulike funksies oor die organismes van ’n spesie.<ref name="Leonard-2013" /> === Diere === Sowat 95% van [[dier]]spesies het afsonderlike manlike en vroulike individue en is gonochories (met twee geslagte, waar elke individuele organisme óf manlik óf vroulik is). Die ander 5% van dierspesies is hermafrodities.<ref name="Leonard-2013" /> Hierdie lae persentasie is deels toe te skryf aan die baie groot aantal insekspesies, waaronder hermafroditisme afwesig is.<ref name="Bachtrog-2014" /> Sowat 99% van [[Gewerweldes|werweldiere]] is gonochories, en die oorblywende 1% wat hermafrodities is, is byna almal visse.<ref name="Kuwamura-2020" /> === Plante === [[Lêer:Monoecy dioecy en.svg|duimnael|Plante met hermafroditiese blomme bring manlike en vroulike gamete in dieselfde blom voort. ’n Eenhuisige plant het afsonderlike blomme vir manlik en vroulik. Tweehuisige spesies het afsonderlike plante vir manlik en vroulik.]] Die meerderheid plante is tweeslagtig,<ref name="Kliman-2016" />{{Rp|212}} hetsy hermafrodities (met sowel meeldrade as ’n stamper in dieselfde blom) of eenhuisig.<ref name="Sabath-2016" /><ref name="Beentje-2016" /> By tweehuisige spesies kom die manlike en vroulike geslagte op afsonderlike plante voor.<ref name="Montalvao-2021" /> Sowat 5% van blomplante is tweehuisig, ’n toestand wat uit soveel as 5&nbsp;000 onafhanklike oorspronge voortgekom het.<ref name="Renner-2014" /> Sowat 65% van [[Naaksadiges|naaksadige]] spesies is tweehuisig, maar die meeste naaldbome is eenhuisig.<ref name="Walas-2018" /> == Terminologie == ; Genetiese geslag : Die geslag van ’n individu soos bepaal deur die invloed van funksionele gene. By die mens is die belangrikste aanduiding van genetiese geslag byvoorbeeld die aan- of afwesigheid van ’n funksionele ''SRY''-[[Geen (genetika)|geen]].<ref name="Kumar-2022" /> Nie alle spesies het ’n genetiese geslagsbepalingstelsel nie. By dié wat wel een het, word die genetiese geslag tydens bevrugting bepaal.<ref name="Kumar-2022" /> ; Chromosomale geslag : Die genetiese geslag soos aangedui deur die individu se chromosome, by ’n spesie (soos die mens) met ’n genetiese geslagsbepalingstelsel met afsonderlike geslagschromosome.<ref name="Young-2024" /> Dit is die stelsel wat by die meeste insekte voorkom.<ref name="Futahashi-2022" /> Chromosomale geslag word tydens bevrugting bepaal.<ref name="Kumar-2022" /><ref name="Young-2024" /> ; Gonadale geslag : Die geslag soos aangedui deur die individu se [[geslagsklier|geslagskliere]] (weefsel wat gamete voortbring, soos die testikels of eierstokke by die mens).<ref name="Young-2024" /> Dit kan gewoonlik net deur ’n biopsie vasgestel word.<ref name="Kumar-2022" /> [[Interseks]]individue en gelyktydige hermafrodiete (byvoorbeeld baie blomme) kan sowel manlike as vroulike geslagskliere hê.<ref name="Kumar-2022" /> ; Gametiese geslag : ’n Meer spesifieke term vir biologiese geslag, veral wanneer individue met genetiese mosaïsisme beskryf word.<ref name="Lents-2025" /> ; Fenotipiese geslag : Die geslag soos aangedui deur die wyse waarop ’n individu se liggaam ontwikkel het, byvoorbeeld of die individu manlike of vroulike geslagsdele het.<ref name="Young-2024" /> ; Anatomiese geslag : ’n Subtipe van fenotipiese geslag. Anatomiese geslag word verder verdeel in ''interne anatomiese geslag'' (byvoorbeeld die aan- of afwesigheid van ’n baarmoeder) en ''eksterne anatomiese geslag'' (byvoorbeeld die uitwendige geslagsdele).<ref name="Kumar-2022" /> ; Hormonale geslag : Geslagshormone beïnvloed die vorm van ’n individu se liggaam, ongeag of hulle van nature voorkom, deur ’n gewas voortgebring word of van buite af kom.<ref name="Kumar-2022" /> Tydens sensitiewe stadiums van embrionale ontwikkeling kan kruisgeslaghormone die anatomiese geslag aansienlik verander, maar nie die genetiese of gametiese geslag nie.<ref name="Kumar-2022" /> Veranderinge aan hormone kan sekondêre geslagskenmerke en gedrag beïnvloed. ’n Kapoen (’n gekastreerde [[hoender|haan]]) ontwikkel byvoorbeeld mettertyd ’n voorkoms en sommige gedragspatrone wat meer soos dié van henne as van hane is, weens die vermindering van vermanlikende hormone.<ref name="Khamas-2024" /> == Geslagsbepalingstelsels == [[Lêer:Evolsex-dia2a.svg|duimnael|links|Geslag help om voordelige eienskappe deur rekombinasie te versprei. Die diagramme vergelyk die evolusie van alleelfrekwensie in ’n geslagtelike bevolking (bo) met dié in ’n ongeslagtelike bevolking (onder). Die vertikale as toon frekwensie en die horisontale as toon tyd. Die [[alleel|allele]] a/A en b/B kom lukraak voor. Die voordelige allele A en B, wat onafhanklik ontstaan, kan vinnig deur geslagtelike voortplanting in die voordeligste kombinasie AB saamgevoeg word. Ongeslagtelike voortplanting neem langer om hierdie kombinasie te bereik, omdat dit AB slegs kan voortbring indien A ontstaan in ’n individu wat reeds B het, of andersom.]] Die biologiese oorsaak daarvan dat ’n organisme tot die een of die ander geslag ontwikkel, word ''geslagsbepaling'' genoem. Die oorsaak kan geneties of omgewingsgebonde wees, dit kan haplodiploïdie wees, of dit kan uit verskeie faktore bestaan.<ref name="Bachtrog-2014" /> By diere en ander organismes met genetiese geslagsbepalingstelsels kan die bepalende faktor die teenwoordigheid van ’n geslagschromosoom wees. By plante wat geslagsdimorfies is, soos ''[[Ginkgo|Ginkgo biloba]]'',<ref name="Judd-2002" />{{Rp|203}} die [[lewermos]] ''Marchantia polymorpha'' of die tweehuisige spesies in die blomplantgeslag ''[[Silene]]'', kan die geslag ook deur geslagschromosome bepaal word.<ref name="Tanurdzic-2004" /> Nie-genetiese stelsels kan omgewingseine gebruik, soos die temperatuur gedurende vroeë ontwikkeling by [[krokodil]]le, om die geslag van die nageslag te bepaal.<ref name="Warner-2008" /> Geslagsbepaling verskil dikwels van geslagsdifferensiasie. Geslagsbepaling is die aanwysing van die ontwikkelingstadium in die rigting van óf manlik óf vroulik, terwyl geslagsdifferensiasie die weg is na die ontwikkeling van die [[fenotipe]].<ref name="Beukeboom-2014" /> === Geneties === ==== XY-geslagsbepaling ==== [[Lêer:Drosophila XY sex-determination.svg|duimnael|Die [[vrugtevlieg]] het ’n XY-geslagsbepalingstelsel, nes die mens en die meeste soogdiere.]] Die mens en die meeste ander soogdiere het ’n XY-geslagsbepalingstelsel: die Y-chromosoom dra die faktore wat manlike ontwikkeling aan die gang sit, sodat XY-geslagsbepaling meestal op die aan- of afwesigheid van die Y-chromosoom berus. Dit is die manlike gameet wat die geslag van die nageslag bepaal.<ref name="Wallis-2008" /> In hierdie stelsel is XX-soogdiere gewoonlik vroulik en XY-soogdiere gewoonlik manlik.<ref name="Bachtrog-2014" /> Individue met XXY of XYY is egter manlik, terwyl individue met X en XXX vroulik is.<ref name="Hake-2008" /> Ongewoon genoeg het die [[Ornithorhynchus anatinus|voëlbekdier]], ’n [[Monotremata|kloakdier]], tien geslagschromosome: wyfies het tien X-chromosome, en mannetjies het vyf X-chromosome en vyf Y-chromosome. Die voëlbekdier se eierselle het almal vyf X-chromosome, terwyl spermselle óf vyf X-chromosome óf vyf Y-chromosome kan hê.<ref name="Pierce-2012" /> XY-geslagsbepaling kom ook by ander organismes voor, waaronder insekte soos die vrugtevlieg<ref name="Kaiser-2010" /> en sommige plante.<ref name="Dellaporta-1993" /> In sommige gevalle is dit die aantal X-chromosome eerder as die teenwoordigheid van ’n Y-chromosoom wat die geslag bepaal.<ref name="Hake-2008" /> By die vrugtevlieg is individue met XY manlik en individue met XX vroulik; individue met XXY of XXX kan egter ook vroulik wees, en individue met X kan manlik wees.<ref name="Fusco-2019" /> ==== ZW-geslagsbepaling ==== [[Lêer:Chalkhill blue butterflies (Polyommatus coridon) mating 1.jpg|duimnael|Die meeste skoenlappers en motte het ’n ZW-geslagsbepalingstelsel.]] By voëls, wat ’n ZW-geslagsbepalingstelsel het, dra die W-chromosoom die faktore wat vir vroulike ontwikkeling verantwoordelik is, en die verstekontwikkeling is manlik.<ref name="Smith-2003" /> In hierdie geval is ZZ-individue manlik en ZW-individue vroulik. Dit is die vroulike gameet wat die geslag van die nageslag bepaal. Hierdie stelsel word deur voëls, sommige visse en sommige skaaldiere gebruik.<ref name="Hake-2008" /> Die meerderheid [[Vlinder|skoenlappers en motte]] het ook ’n ZW-geslagsbepalingstelsel. Wyfies kan Z, ZZW en selfs ZZWW hê.<ref name="Majerus-2003" /> ==== XO-geslagsbepaling ==== [[Lêer:Common clubtail (Gomphus vulgatissimus) male Estonia.jpg|duimnael|Die meeste naaldekokers het ’n XO-geslagsbepalingstelsel.]] In die XO-geslagsbepalingstelsel het mannetjies een X-chromosoom (XO) en wyfies twee (XX). Al die ander chromosome in hierdie diploïede organismes kom in pare voor, maar die organismes kan een of twee X-chromosome erf. Hierdie stelsel kom voor by die meeste [[Arachnida|spinnekopagtiges]], by insekte soos silwervissies, [[Odonata|naaldekokers]] en [[Orthoptera|sprinkane]], en by sommige [[Rondewurms|rondewurms]], skaaldiere en [[Slakke|slakagtiges]].<ref name="Bull-1983" /><ref name="Thiriot-2003" /> By veld[[Kriek|krieke]] (''Gryllus'') ontwikkel insekte met ’n enkele X-chromosoom byvoorbeeld as mannetjies, terwyl dié met twee as wyfies ontwikkel.<ref name="Yoshimura-2005" /> By die rondewurm ''Caenorhabditis elegans'' is die meeste wurms selfbevrugtende hermafrodiete met ’n XX-kariotipe, maar af en toe kan afwykings in chromosoomoorerwing aanleiding gee tot individue met slegs een X-chromosoom. Hierdie XO-individue is vrugbare mannetjies (en die helfte van hul nageslag is manlik).<ref name="Meyer-1997" /> ==== ZO-geslagsbepaling ==== In die ZO-geslagsbepalingstelsel het mannetjies twee Z-chromosome en wyfies een. Hierdie stelsel kom by verskeie motspesies voor.<ref name="DePrins-2003" /> === Omgewing === [[Lêer:Ceratopteris pteridoides kz02.jpg|duimnael|Die geslag van ''Ceratopteris''-watervarings hang af van die aan- of afwesigheid van ’n hormoon tydens ontwikkeling.]] By baie spesies word geslag nie deur oorgeërfde eienskappe bepaal nie, maar deur omgewingsfaktore soos die temperatuur wat tydens ontwikkeling of later in die lewe ervaar word.<ref name="Janzen-2006" /> By die [[varing]] ''Ceratopteris'' en ander homosporiese varingspesies is die verstekgeslag hermafrodities, maar individue wat groei in grond wat voorheen hermafrodiete onderhou het, word deur die [[feromoon]] anteridiogeen beïnvloed om as mannetjies te ontwikkel.<ref name="Tanurdzic-2004" /> Die larwes van die Bonelliidae kan slegs as mannetjies ontwikkel wanneer hulle ’n wyfie teëkom.<ref name="Bachtrog-2014" /> ==== Opeenvolgende hermafroditisme ==== [[Lêer:Ocellaris clownfish.JPG|duimnael|[[Anemoonvis]]se is aanvanklik manlik; die grootste vis in ’n groep word vroulik.]] Sommige spesies kan van geslag verander in die loop van hul lewe, ’n verskynsel wat opeenvolgende hermafroditisme genoem word.<ref name="Fusco-2019" /> [[Teleostei|Beenvisse]] is die enigste werweldierlyn waarin opeenvolgende hermafroditisme voorkom. By anemoonvisse is die kleiner visse manlik, en die dominante en grootste vis in ’n groep word vroulik; wanneer ’n dominante wyfie afwesig is, verander haar maat se geslag van manlik na vroulik. By baie [[Lipvisse|lipvisse]] is die teenoorgestelde waar: die visse is aanvanklik vroulik en word manlik wanneer hulle ’n sekere grootte bereik.<ref name="Todd-2016" /> Opeenvolgende hermafroditisme kom ook by plante voor, soos by ''Arisaema triphyllum''. ==== Temperatuurafhanklike geslagsbepaling ==== [[Lêer:Crocoparc Naissance des bébés.jpg|duimnael|Krokodille het nie geslagschromosome nie.<ref name="Gonzalez-2019" /> Of hierdie eiers manlike of vroulike krokodille sal oplewer, hang eerder van die temperatuur van die eiers af.]] Baie reptiele, waaronder alle krokodille en die meeste [[skilpad]]de, het temperatuurafhanklike geslagsbepaling. By hierdie spesies bepaal die temperatuur wat die embrio’s tydens hul ontwikkeling ervaar, hul geslag.<ref name="Bachtrog-2014" /> By sommige skilpaaie word mannetjies byvoorbeeld by laer temperature as wyfies voortgebring; ''Macroclemys''-wyfies word egter voortgebring by temperature laer as 22&nbsp;°C of hoër as 28&nbsp;°C, terwyl mannetjies tussen daardie temperature voortgebring word.<ref name="Gilbert-omgewing" /> ==== Haplodiploïdie ==== Sekere insekte, soos [[heuningby]]e en [[mier]]e, gebruik ’n haplodiploïede geslagsbepalingstelsel.<ref name="Charlesworth-2003" /> Diploïede bye en miere is oor die algemeen vroulik, en haploïede individue (wat uit onbevrugte eiers ontwikkel) is manlik. Hierdie geslagsbepalingstelsel lei tot sterk skeefgetrekte geslagsverhoudings, omdat die geslag van die nageslag deur bevrugting bepaal word (arrenotokie of pseudo-arrenotokie wat mannetjies oplewer) eerder as deur die verdeling van chromosome tydens meiose.<ref name="delaFilia-2015" /> == Evolusie van geslag == {{multiple image | total_width = 220 | image1 = Anisogamy.svg | caption1 = Verskillende vorme van anisogamie:<br />A) anisogamie van beweeglike selle, B) oögamie (eiersel en spermsel), C) anisogamie van onbeweeglike selle (eiersel en spermatia). | image2 = Isogamy.svg | caption2 = Verskillende vorme van isogamie:<br />A) isogamie van beweeglike selle, B) isogamie van onbeweeglike selle, C) konjugasie. }} Dit word algemeen aanvaar dat isogamie die voorouerlike toestand van anisogamie was<ref name="Awasthi-2015" /> en dat anisogamie verskeie kere onafhanklik in verskillende groepe eukariote ontwikkel het, waaronder [[protis]]te, [[Alg|alge]], plante en diere.<ref name="Bachtrog-2014" /> Die evolusie van anisogamie is sinoniem met die ontstaan van manlik en die ontstaan van vroulik.<ref name="Lehtonen-2016" /> Dit is ook die eerste stap na geslagsdimorfie<ref name="Togashi-2012" /> en het die evolusie van verskeie geslagsverskille beïnvloed.<ref name="Szekely-2007" /> Dit is onduidelik of anisogamie eers tot die evolusie van hermafroditisme of tot dié van gonochorisme gelei het,<ref name="Kliman-2016" />{{Rp|213}} en die evolusie van sperma en eiers het geen [[fossiel|fossielbewyse]] nagelaat nie.<ref name="Pitnick-2008" /> ’n 1,2 miljard jaar oue fossiel van ''Bangiomorpha pubescens'' lewer die oudste fossielrekord van die differensiasie van manlike en vroulike voortplantingstipes en toon dat geslagte vroeg in die eukariote ontwikkel het.<ref name="Horandl-2020" /> Studies oor groen alge lewer genetiese bewyse van die evolusionêre verband tussen geslagte en paringstipes.<ref name="Sawada-2014" /> Die oorspronklike vorm van geslag was eksterne bevrugting. Interne bevrugting het later ontwikkel<ref name="Black-2014" /> en het by werweldiere oorheersend geword nadat hulle op land verskyn het.<ref name="LibreTexts-2018" /> === Aanpassingsfunksie van geslag === Die mees basiese rol van meiose blyk die behoud van die integriteit van die [[genoom]] te wees wat deur ouers aan hul nageslag oorgedra word.<ref name="Brandeis-2018" /><ref name="Horandl-2024" /> Die twee mees fundamentele aspekte van geslagtelike voortplanting, meiotiese rekombinasie en uitkruising, word waarskynlik onderskeidelik in stand gehou deur die aanpassingsvoordele van rekombinasieherstel van DNS-skade in die genoom en van genetiese komplementasie, wat die uitdrukking van skadelike resessiewe [[mutasie]]s maskeer.<ref name="Bernstein-1985" /> [[Genetiese variasie]], wat dikwels as ’n neweproduk van hierdie prosesse ontstaan, kan langtermynvoordele bied in dié geslagtelike afstammingslyne wat uitkruising bevoordeel.<ref name="Bernstein-1985" /> == Geslagsverhouding == ’n Geslagsverhouding is die verhouding van mannetjies tot wyfies in ’n [[bevolking]]. Soos deur Fisher se beginsel verklaar word, is dit om evolusionêre redes gewoonlik ongeveer gelyk by spesies wat geslagtelik voortplant.<ref name="Fisher-1930" /><ref name="Hamilton-1967" /> Baie spesies wyk egter van ’n gelyke geslagsverhouding af, hetsy periodiek of permanent. Dit sluit [[partenogenese|partenogenetiese]] en androgenetiese spesies in,<ref name="Schwander-2008" /> sikliese partenogene soos [[plantluis]]e, en sommige eusosiale [[wesp]]e, bye, miere en [[termiet]]e.<ref name="Kobayashi-2013" /> == Geslagsverskille == Anisogamie is die fundamentele verskil tussen manlik en vroulik.<ref name="Whitfield-2004" /><ref name="Pierce-2012" /> [[Richard Dawkins]] het gesê dit is moontlik om al die verskille tussen die geslagte te vertolk as iets wat hieruit voortspruit.<ref name="Dawkins-2016" /> === Geslagskenmerke === Geslagskenmerke is fisiese eienskappe van ’n organisme (gewoonlik van ’n geslagsdimorfiese organisme) wat op biologiese geslagsfaktore dui of daaruit voortspruit. Dit sluit sowel primêre geslagskenmerke, soos die geslagskliere, as sekondêre geslagskenmerke in. === Geslagsdimorfie === {{Hoofartikel|Geslagsdimorfie}} [[Lêer:Male and female pheasant.jpg|duimnael|Fisante is geslagsdimorfies in sowel grootte as voorkoms.]] [[Lêer:Beo-2.jpg|duimnael|Die heuwelmaina is geslagsmonomorfies, wat beteken dat die uiterlike voorkoms van mannetjies en wyfies baie eenders is.<ref name="Robin-2011" />]] By baie diere en sommige plante verskil individue van die manlike en die vroulike geslag in grootte en voorkoms, ’n verskynsel wat geslagsdimorfie genoem word.<ref name="Choe-2019" /> Geslagsdimorfie by diere word dikwels met seksuele seleksie geassosieer: die paringskompetisie tussen individue van die een geslag teenoor die ander geslag.<ref name="Mori-2017" /> Ander voorbeelde toon dat dit die voorkeur van wyfies is wat geslagsdimorfie dryf, soos in die geval van die steeloogvlieg.<ref name="Wilkinson-1994" /> Geslagsverskille by die mens sluit ’n oor die algemeen groter liggaamsgrootte en meer liggaamshare by mans in, terwyl vroue groter [[borste]], wyer heupe en ’n hoër liggaamsvetpersentasie het. By ander spesies kan daar verskille in kleur of ander kenmerke wees, en dit kan so opvallend wees dat die verskillende geslagte vir twee heeltemal verskillende taksons aangesien kan word.<ref name="Mori-2017" /> Wyfies is die groter geslag by die meerderheid diere.<ref name="Choe-2019" /> Wyfies van die suidelike swart weduwee-spinnekop is byvoorbeeld gewoonlik twee keer so lank as die mannetjies.<ref name="Drees-1999" /> Hierdie grootteverskil hou moontlik verband met die koste om eierselle voort te bring, wat meer voeding verg as om sperma voort te bring: groter wyfies kan meer eiers voortbring.<ref name="Stuart-Smith-2007" /><ref name="Choe-2019" /> In baie ander gevalle is die mannetjie van ’n spesie groter as die wyfie. Soogdierspesies met uiterste geslagsdimorfie in grootte, soos [[olifantrob]]be, het geneig om sterk poliginiese paringstelsels te hê, vermoedelik weens seleksie vir sukses in kompetisie met ander mannetjies. Geslagsdimorfie kan ekstreem wees, met mannetjies wat parasities op die wyfie leef, soos by sommige [[Lophiiformes|hengelvisse]]. Sommige plantspesies toon ook dimorfie waarin die wyfies aansienlik groter as die mannetjies is, soos by die [[Mos|mosgeslag]] ''Dicranum''<ref name="Shaw-2000" /> en die [[lewermos]]geslag ''Sphaerocarpos''.<ref name="Schuster-1984" /> Daar is ’n mate van bewyse dat die dimorfie by hierdie geslagte aan ’n geslagschromosoom<ref name="Schuster-1984" /><ref name="Crum-1980" /> of aan chemiese seine van die wyfies gekoppel is.<ref name="Briggs-1965" /> By voëls het mannetjies dikwels ’n kleurvoller voorkoms en kan hulle kenmerke hê (soos die lang stert van manlike [[Pou|poue]]) wat hulle skynbaar benadeel (helder kleure sou byvoorbeeld ’n voël meer sigbaar vir roofdiere maak). Een voorgestelde verklaring hiervoor is die handikapbeginsel.<ref name="Zahavi-1997" /> Hierdie hipotese voer aan dat die mannetjie, deur te wys dat hy met sulke handikappe kan oorleef, sy genetiese fiksheid aan wyfies adverteer – eienskappe wat ook dogters sal bevoordeel, wat nie met sulke handikappe opgesaal sal wees nie. === Geslagsverskille in gedrag === Die geslagte van gonochoriese spesies verskil gewoonlik in gedrag. By die meeste dierspesies belê wyfies meer in ouerlike sorg,<ref name="Kliman-2016b" /> hoewel die mannetjies by sommige spesies, soos sekere vleiloeries, meer in ouerlike sorg belê.<ref name="Henshaw-2019" /> Wyfies is ook geneig om kieskeuriger te wees oor met wie hulle paar,<ref name="Brennan-2010" /> soos by die meeste voëlspesies.<ref name="Macedo-2019" /> Mannetjies is geneig om meer kompeterend te wees oor paring as wyfies.<ref name="Lehtonen-2016" /> == Sien ook == * [[Chromosoom|Chromosome]] * [[Gender]] * [[Geslagsdimorfie]] * [[Interseks]] * [[Seks]] * [[Seksuele seleksie]] * [[Voortplanting]] == Verwysings == {{Verwysings|30em|refs= <ref name="Alberts-bevrugting">{{cite book |vauthors=Alberts B, Johnson A, Lewis J, Raff M, Roberts K, Walter P |title=Molecular Biology of the Cell |edition=4de |year=2002 |isbn=978-0-8153-3218-3 |publisher=Garland Science |location=New York |chapter=Fertilization |chapter-url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK26843/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20081219005819/http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/bv.fcgi?rid=mboc4.section.3738 |archive-date=19 Desember 2008}}</ref> <ref name="Alberts-eiers">{{cite book |vauthors=Alberts B, Johnson A, Lewis J, Raff M, Roberts K, Walter P |title=Molecular Biology of the Cell |edition=4de |year=2002 |isbn=978-0-8153-3218-3 |publisher=Garland Science |location=New York |chapter=Eggs |chapter-url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK26842/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20090629074430/http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/bv.fcgi?rid=mboc4.section.3718 |archive-date=29 Junie 2009}}</ref> <ref name="Alberts-meiose">{{cite book |vauthors=Alberts B, Johnson A, Lewis J, Raff M, Roberts K, Walter P |title=Molecular Biology of the Cell |edition=4de |year=2002 |isbn=978-0-8153-3218-3 |publisher=Garland Science |location=New York |chapter=Meiosis |chapter-url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK26840/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20170125115052/https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK26840/ |archive-date=25 Januarie 2017}}</ref> <ref name="Alberts-mendel">{{cite book |vauthors=Alberts B, Johnson A, Lewis J, Raff M, Roberts K, Walter P |title=Molecular Biology of the Cell |edition=4de |year=2002 |isbn=978-0-8153-3218-3 |publisher=Garland Science |location=New York |chapter=Mendelian genetics in eukaryotic life cycles |chapter-url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK21836 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170402185423/https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK21836/ |archive-date=2 April 2017}}</ref> <ref name="Alberts-sperm">{{cite book |vauthors=Alberts B, Johnson A, Lewis J, Raff M, Roberts K, Walter P |title=Molecular Biology of the Cell |edition=4de |year=2002 |isbn=978-0-8153-3218-3 |publisher=Garland Science |location=New York |chapter=Sperm |chapter-url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK26914/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20090629222617/http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/bv.fcgi?rid=mboc4.section.3729 |archive-date=29 Junie 2009}}</ref> <ref name="Alberts-voordele">{{cite book |vauthors=Alberts B, Johnson A, Lewis J, Raff M, Roberts K, Walter P |title=Molecular Biology of the Cell |edition=4de |year=2002 |isbn=978-0-8153-3218-3 |publisher=Garland Science |location=New York |chapter=The Benefits of Sex |chapter-url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK26823/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210422092534/https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK26823/ |archive-date=22 April 2021}}</ref> <ref name="Allaby-2012">{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=wzZGQOmcjqAC |title=A Dictionary of Plant Sciences |vauthors=Allaby M |date=2012 |publisher=OUP Oxford |isbn=978-0-19-960057-1 |page=350 |language=en}}</ref> <ref name="Avise-2011">{{cite book |chapter=Two sexes in one |chapter-url=https://books.google.com/books?id=jqiR8C0lEckC |title=Hermaphroditism: A Primer on the Biology, Ecology, and Evolution of Dual Sexuality |vauthors=Avise JC |date=2011 |publisher=Columbia University Press |isbn=978-0-231-52715-6 |pages=1-7 |language=en}}</ref> <ref name="Awasthi-2015">{{cite book |vauthors=Awasthi AK |url=https://books.google.com/books?id=r0h1DwAAQBAJ |title=Textbook of Algae |publisher=Vikas Publishing House |isbn=978-93-259-9022-7 |page=363 |language=en}}</ref> <ref name="Bachtrog-2014">{{cite journal |vauthors=Bachtrog D, Mank JE, Peichel CL, Kirkpatrick M, Otto SP, Ashman TL, Hahn MW, Kitano J, Mayrose I, Ming R, Perrin N, Ross L, Valenzuela N, Vamosi JC |date=Julie 2014 |title=Sex determination: why so many ways of doing it? |journal=PLOS Biology |volume=12 |issue=7 |doi=10.1371/journal.pbio.1001899 |pmc=4077654 |pmid=24983465 |doi-access=free}}</ref> <ref name="Beentje-2016">{{cite book |title=The Kew plant glossary |vauthors=Beentje H |date=2016 |publisher=Kew Publishing |isbn=978-1-84246-604-9 |edition=2de |location=Royal Botanic Gardens, Kew}}</ref> <ref name="Bernstein-1985">{{cite journal |vauthors=Bernstein H, Byerly HC, Hopf FA, Michod RE |title=Genetic damage, mutation, and the evolution of sex |journal=Science |volume=229 |issue=4719 |pages=1277-81 |date=September 1985 |pmid=3898363 |doi=10.1126/science.3898363}}</ref> <ref name="Beukeboom-2014">{{cite book |vauthors=Beukeboom LW, Perrin N |url=https://books.google.com/books?id=7yrnAwAAQBAJ |title=The Evolution of Sex Determination |date=2014 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-965714-8 |page=16 |language=en}}</ref> <ref name="Black-2014">{{cite web |vauthors=Black R |date=19 Oktober 2014 |title=Armored Fish Pioneered Sex As You Know It |url=https://www.nationalgeographic.com/animals/article/141019-fossil-fish-evolution-sex-fertilization |archive-url=https://web.archive.org/web/20210302234743/https://www.nationalgeographic.com/animals/article/141019-fossil-fish-evolution-sex-fertilization |archive-date=2 Maart 2021 |work=Animals |publisher=National Geographic |language=en}}</ref> <ref name="Blackmon-2017">{{cite journal |vauthors=Blackmon H, Ross L, Bachtrog D |title=Sex Determination, Sex Chromosomes, and Karyotype Evolution in Insects |journal=The Journal of Heredity |volume=108 |issue=1 |pages=78-93 |date=Januarie 2017 |pmid=27543823 |pmc=6281344 |doi=10.1093/jhered/esw047}}</ref> <ref name="Brandeis-2018">{{cite journal |vauthors=Brandeis M |title=New-age ideas about age-old sex: separating meiosis from mating could solve a century-old conundrum |journal=Biological Reviews of the Cambridge Philosophical Society |volume=93 |issue=2 |pages=801-810 |date=Mei 2018 |pmid=28913952 |doi=10.1111/brv.12367}}</ref> <ref name="Brennan-2010">{{cite journal |vauthors=Brennan P |date=2010 |title=Sexual Selection |journal=Nature Education Knowledge |volume=3 |issue=10 |page=79 |url=https://www.nature.com/scitable/knowledge/library/sexual-selection-13255240/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20211009163133/https://www.nature.com/scitable/knowledge/library/sexual-selection-13255240/ |archive-date=9 Oktober 2021}}</ref> <ref name="Briggs-1965">{{cite journal |vauthors=Briggs DA |year=1965 |title=Experimental taxonomy of some British species of genus ''Dicranum'' |journal=New Phytologist |volume=64 |issue=3 |pages=366-386 |doi=10.1111/j.1469-8137.1965.tb07546.x |doi-access=free}}</ref> <ref name="Bull-1983">{{cite book |title=Evolution of sex determining mechanisms |vauthors=Bull JJ |year=1983 |isbn=0-8053-0400-2 |page=17 |publisher=Benjamin/Cummings Publishing Company}}</ref> <ref name="Charlesworth-2003">{{cite journal |vauthors=Charlesworth B |date=Augustus 2003 |title=Sex determination in the honeybee |journal=Cell |volume=114 |issue=4 |pages=397-398 |doi=10.1016/S0092-8674(03)00610-X |pmid=12941267 |doi-access=free}}</ref> <ref name="Choe-2019">{{cite book |title=Encyclopedia of Animal Behavior |vauthors=Choe J |date=2019 |publisher=Academic Press |isbn=978-0-12-813252-4 |volume=2 |pages=7-11 |language=en |chapter=Body Size and Sexual Dimorphism |chapter-url=https://books.google.com/books?id=O5lnDwAAQBAJ}}</ref> <ref name="Crum-1980">{{cite book |vauthors=Crum HA, Anderson LE |year=1980 |title=Mosses of Eastern North America |volume=1 |page=196 |location=New York |publisher=Columbia University Press |isbn=978-0-231-04516-2}}</ref> <ref name="Dawkins-2016">{{cite book |vauthors=Dawkins R |url=https://books.google.com/books?id=ekonDAAAQBAJ |title=The Selfish Gene |date=2016 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-878860-7 |pages=183-184 |language=en}}</ref> <ref name="DeLoof-2018">{{cite journal |last=De Loof |first=Arnold |date=2018 |title=Only two sex forms but multiple gender variants: How to explain? |journal=Communicative & Integrative Biology |volume=11 |issue=1 |doi=10.1080/19420889.2018.1427399 |doi-access=free |issn=1942-0889 |pmc=5824932 |pmid=29497472}}</ref> <ref name="Dellaporta-1993">{{cite journal |vauthors=Dellaporta SL, Calderon-Urrea A |title=Sex determination in flowering plants |journal=The Plant Cell |volume=5 |issue=10 |pages=1241-1251 |date=Oktober 1993 |pmid=8281039 |pmc=160357 |doi=10.1105/tpc.5.10.1241}}</ref> <ref name="DePrins-2003">{{cite book |vauthors=De Prins J, Saithoh K |chapter=Karyology and Sex Determination |chapter-url=https://books.google.com/books?id=5w8FgSGuH34C |veditors=Kristensen N |title=Handbuch der Zoologie / Handbook of Zoology: Arthropoda: Insecta: Lepidoptera, Moths and Butterflies |publisher=Walter de Gruyter |year=2003 |pages=449-468 |doi=10.1515/9783110893724.449 |isbn=978-3-11-016210-3}}</ref> <ref name="Drees-1999">{{cite book |vauthors=Drees BM, Jackman J |date=1999 |publisher=Gulf Publishing Company |location=Houston, Texas |chapter=Southern black widow spider |title=Field Guide to Texas Insects |chapter-url=http://insects.tamu.edu/fieldguide/cimg368.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20030831114452/http://insects.tamu.edu/fieldguide/cimg368.html |archive-date=31 Augustus 2003}}</ref> <ref name="Dusenbery-2009">{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=QCrimQJu1RAC |title=Living at Micro Scale: The Unexpected Physics of Being Small |vauthors=Dusenbery DB |date=2009 |publisher=Harvard University Press |isbn=978-0-674-03116-6 |pages=308-326 |language=en}}</ref> <ref name="Fisher-1930">{{cite book |vauthors=Fisher RA |date=1930 |title=The Genetical Theory of Natural Selection |url=https://archive.org/details/geneticaltheoryo031631mbp |location=Oxford |publisher=Clarendon Press |pages=141-143}}</ref> <ref name="Fusco-2019">{{cite book |vauthors=Fusco G, Minelli A |url=https://books.google.com/books?id=AKGsDwAAQBAJ |title=The Biology of Reproduction |year=2019 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-108-49985-9 |pages=124, 306-308 |language=en}}</ref> <ref name="Gee-1999">{{cite news |vauthors=Gee H |date=22 November 1999 |title=Size and the single sex cell |url=https://www.nature.com/news/1999/991122/full/news991125-4.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20171011062235/http://www.nature.com/news/1999/991122/full/news991125-4.html |archive-date=11 Oktober 2017 |work=Nature}}</ref> <ref name="Gilbert-gamete">{{cite book |title=Developmental Biology |vauthors=Gilbert SF |date=2000 |publisher=Sinauer Associates |isbn=978-0-87893-243-6 |edition=6de |location=Sunderland (MA) |chapter=Gamete Production in Angiosperms |chapter-url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK10129/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210421143911/https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK10129/ |archive-date=21 April 2021}}</ref> <ref name="Gilbert-meersellig">{{cite book |title=Developmental Biology |vauthors=Gilbert SF |date=2000 |publisher=Sinauer Associates |isbn=978-0-87893-243-6 |edition=6de |location=Sunderland (MA) |chapter=Multicellularity: Evolution of Differentiation |chapter-url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK10031/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210308143406/https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK10031/ |archive-date=8 Maart 2021}}</ref> <ref name="Gilbert-omgewing">{{cite journal |vauthors=Gilbert SF |date=2000 |title=Environmental Sex Determination |url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK9989/ |journal=Developmental Biology |edition=6de |language=en |archive-date=12 Junie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210612123300/https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK9989/}}</ref> <ref name="Gonzalez-2019">{{cite journal |vauthors=González EJ, Martínez-López M, Morales-Garduza MA, García-Morales R, Charruau P, Gallardo-Cruz JA |title=The sex-determination pattern in crocodilians: A systematic review of three decades of research |journal=The Journal of Animal Ecology |volume=88 |issue=9 |pages=1417-1427 |date=September 2019 |pmid=31286510 |doi=10.1111/1365-2656.13037}}</ref> <ref name="Hake-2008">{{cite journal |vauthors=Hake L, O'Connor C |date=2008 |title=Genetic Mechanisms of Sex Determination |journal=Nature Education |volume=1 |issue=1 |page=25 |url=https://www.nature.com/scitable/topicpage/genetic-mechanisms-of-sex-determination-314/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20170819121941/http://www.nature.com/scitable/topicpage/genetic-mechanisms-of-sex-determination-314 |archive-date=19 Augustus 2017}}</ref> <ref name="Hamilton-1967">{{cite journal |vauthors=Hamilton WD |title=Extraordinary sex ratios |journal=Science |volume=156 |issue=3774 |pages=477-488 |date=April 1967 |pmid=6021675 |doi=10.1126/science.156.3774.477 |jstor=1721222}}</ref> <ref name="Henshaw-2019">{{cite journal |vauthors=Henshaw JM, Fromhage L, Jones AG |title=Sex roles and the evolution of parental care specialization |journal=Proceedings. Biological Sciences |volume=286 |issue=1909 |date=Augustus 2019 |pmid=31455191 |pmc=6732396 |doi=10.1098/rspb.2019.1312}}</ref> <ref name="Horandl-2020">{{cite journal |vauthors=Hörandl E, Hadacek F |title=Oxygen, life forms, and the evolution of sexes in multicellular eukaryotes |journal=Heredity |volume=125 |issue=1-2 |pages=1-14 |date=Augustus 2020 |pmid=32415185 |pmc=7413252 |doi=10.1038/s41437-020-0317-9}}</ref> <ref name="Horandl-2024">{{cite journal |vauthors=Hörandl E |title=Apomixis and the paradox of sex in plants |journal=Annals of Botany |volume=134 |issue=1 |pages=1-18 |date=Junie 2024 |pmid=38497809 |doi=10.1093/aob/mcae044 |pmc=11161571}}</ref> <ref name="Janzen-2006">{{cite journal |vauthors=Janzen FJ, Phillips PC |title=Exploring the evolution of environmental sex determination, especially in reptiles |journal=Journal of Evolutionary Biology |volume=19 |issue=6 |pages=1775-1784 |date=November 2006 |pmid=17040374 |doi=10.1111/j.1420-9101.2006.01138.x}}</ref> <ref name="Judd-2002">{{cite book |vauthors=Judd WS, Campbell CS, Kellogg EA, Stevens PF, Donoghue MJ |title=Plant systematics, a phylogenetic approach |date=2002 |publisher=Sinauer Associates Inc. |isbn=0-87893-403-0 |edition=2de |location=Sunderland MA}}</ref> <ref name="Kaiser-2010">{{cite journal |vauthors=Kaiser VB, Bachtrog D |year=2010 |title=Evolution of sex chromosomes in insects |journal=Annual Review of Genetics |volume=44 |pages=91-112 |doi=10.1146/annurev-genet-102209-163600 |pmc=4105922 |pmid=21047257}}</ref> <ref name="Khamas-2024">{{cite book |last=Khamas |first=Wael |last2=Rutllant |first2=Josep |url=https://books.google.com/books?id=zJsJEQAAQBAJ |title=Anatomy and Histology of the Domestic Chicken |date=2024 |publisher=John Wiley & Sons |isbn=978-1-119-84174-6 |page=120 |language=en}}</ref> <ref name="Kliman-2016">{{cite book |vauthors=Kliman RM |url=https://books.google.com/books?id=_r4OCAAAQBAJ |title=Encyclopedia of Evolutionary Biology |date=2016 |publisher=Academic Press |isbn=978-0-12-800426-5 |volume=2 |pages=212-224}}</ref> <ref name="Kliman-2016b">{{cite book |vauthors=Kliman R |url=https://books.google.com/books?id=_r4OCAAAQBAJ |veditors=Herridge EJ, Murray RL, Gwynne DT, Bussiere L |title=Encyclopedia of Evolutionary Biology |year=2016 |publisher=Academic Press |isbn=978-0-12-800426-5 |volume=2 |pages=453-454 |language=en}}</ref> <ref name="Kobayashi-2013">{{cite journal |vauthors=Kobayashi K, Hasegawa E, Yamamoto Y, Kawatsu K, Vargo EL, Yoshimura J, Matsuura K |title=Sex ratio biases in termites provide evidence for kin selection |journal=Nature Communications |volume=4 |year=2013 |pmid=23807025 |doi=10.1038/ncomms3048 |doi-access=free}}</ref> <ref name="Kumar-2019">{{cite book |vauthors=Kumar R, Meena M, Swapnil P |veditors=Vonk J, Shackelford T |chapter=Anisogamy |title=Encyclopedia of Animal Cognition and Behavior |publisher=Springer International Publishing |location=Cham |date=2019 |pages=1-5 |doi=10.1007/978-3-319-47829-6_340-1 |isbn=978-3-319-47829-6}}</ref> <ref name="Kumar-2022">{{cite book |last=Kumar |first=Sunesh |last2=Padubidri |first2=V. G. |last3=Daftary |first3=Shirish N. |url=https://books.google.com/books?id=dM-TEAAAQBAJ |title=Howkins & Bourne: Shaw's Textbook of Gynaecology |date=2022 |publisher=Elsevier Health Sciences |isbn=978-81-312-6631-1 |edition=18de |pages=109-111 |language=en |chapter=Factors Influencing Development of Sex}}</ref> <ref name="Kuwamura-2020">{{cite journal |vauthors=Kuwamura T, Sunobe T, Sakai Y, Kadota T, Sawada K |date=1 Julie 2020 |title=Hermaphroditism in fishes: an annotated list of species, phylogeny, and mating system |journal=Ichthyological Research |language=en |volume=67 |issue=3 |pages=341-360 |doi=10.1007/s10228-020-00754-6 |issn=1616-3915 |doi-access=free}}</ref> <ref name="Lane-2005">{{cite book |author=Nick Lane |title=Power, Sex, Suicide: Mitochondria and the Meaning of Life |url=https://archive.org/details/powersexsuicidem0000lane |pages=236-237 |isbn=978-0-19-280481-5 |year=2005 |publisher=Oxford University Press}}</ref> <ref name="Lehtonen-2016">{{cite journal |vauthors=Lehtonen J, Kokko H, Parker GA |title=What do isogamous organisms teach us about sex and the two sexes? |journal=Philosophical Transactions of the Royal Society of London. Series B, Biological Sciences |volume=371 |issue=1706 |date=Oktober 2016 |pmid=27619696 |pmc=5031617 |doi=10.1098/rstb.2015.0532}}</ref> <ref name="Lents-2025">{{cite book |last=Lents |first=Nathan H. |title=The Sexual Evolution: How 500 Million Years of Sex, Gender, and Mating Shape Modern Relationships |date=2025 |publisher=HarperCollins |isbn=978-0-06-337548-2 |language=en}}</ref> <ref name="Leonard-2013">{{cite journal |vauthors=Leonard JL |date=22 Augustus 2013 |title=Williams' Paradox and the Role of Phenotypic Plasticity in Sexual Systems |journal=Integrative and Comparative Biology |volume=53 |issue=4 |pages=671-688 |doi=10.1093/icb/ict088 |pmid=23970358 |issn=1540-7063 |doi-access=free}}</ref> <ref name="LibreTexts-2018">{{cite web |date=17 Julie 2018 |title=43.2A: External and Internal Fertilization |url=https://bio.libretexts.org/Bookshelves/Introductory_and_General_Biology/Book%3A_General_Biology_(Boundless)/43%3A_Animal_Reproduction_and_Development/43.2%3A_Fertilization/43.2A%3A_External_and_Internal_Fertilization |website=Biology LibreTexts |language=en |archive-date=24 Mei 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220524084927/https://bio.libretexts.org/Bookshelves/Introductory_and_General_Biology/Book%3A_General_Biology_(Boundless)/43%3A_Animal_Reproduction_and_Development/43.2%3A_Fertilization/43.2A%3A_External_and_Internal_Fertilization}}</ref> <ref name="Lodish-2000">{{cite book |vauthors=Lodish H, Berk A, Zipursky SL, Matsudaira P, Baltimore D, Darnell J |year=2000 |title=Molecular Cell Biology |edition=4de |publisher=W.H. Freeman and Co |isbn=978-0-7167-4366-8 |chapter=Cell-Type Specification and Mating-Type Conversion in Yeast |chapter-url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/bv.fcgi?rid=mcb.section.3752 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090701170903/http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/bv.fcgi?rid=mcb.section.3752 |archive-date=1 Julie 2009}}</ref> <ref name="Lynch-2024">{{cite book |last=Lynch |first=Michael R. |title=Evolutionary Cell Biology: The Origins of Cellular Architecture |date=2024 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-266303-0 |page=247 |language=en}}</ref> <ref name="Macedo-2019">{{cite book |vauthors=Macedo RH, Manica LT |chapter=Sexual Selection and Mating Systems: Contributions from a Neotropical Passerine Model |veditors=Reboreda JC, Fiorini VD, Tuero DT |url=https://books.google.com/books?id=ItmUDwAAQBAJ |title=Behavioral Ecology of Neotropical Birds |date=2019 |publisher=Springer |isbn=978-3-030-14280-3 |page=75 |language=en}}</ref> <ref name="Majerus-2003">{{cite book |vauthors=Majerus ME |url=https://books.google.com/books?id=vDHOYPQ2mmYC |title=Sex Wars: Genes, Bacteria, and Biased Sex Ratios |date=2003 |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0-691-00981-0 |page=59 |language=en}}</ref> <ref name="Meyer-1997">{{cite book |title=''C. elegans'' II |vauthors=Meyer BJ |publisher=Cold Spring Harbor Laboratory Press |year=1997 |isbn=978-0-87969-532-3 |veditors=Riddle DL, Blumenthal T, Meyer BJ, Priess JR |chapter=Sex Determination and X Chromosome Dosage Compensation: Sexual Dimorphism |chapter-url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK20094/ |archive-date=6 Mei 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210506154914/http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK20094/}}</ref> <ref name="Mills-2018">{{cite book |vauthors=Mills A |chapter=Sex and Reproduction |title=Biology of Sex |date=2018 |publisher=University of Toronto Press |location=Toronto |isbn=978-1-4875-9337-7 |page=43 |language=en}}</ref> <ref name="Montalvao-2021">{{cite journal |vauthors=Leite Montalvão AP, Kersten B, Fladung M, Müller NA |title=The Diversity and Dynamics of Sex Determination in Dioecious Plants |language=en |journal=Frontiers in Plant Science |volume=11 |date=2021 |pmid=33519840 |pmc=7843427 |doi=10.3389/fpls.2020.580488 |doi-access=free}}</ref> <ref name="Moore-2020">{{cite book |title=21st Century Guidebook to Fungi |vauthors=Moore D, Robson JD, Trinci AP |date=2020 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-108-74568-0 |edition=2de |pages=211-228}}</ref> <ref name="Mori-2017">{{cite book |vauthors=Mori E, Mazza G, Lovari S |chapter=Sexual Dimorphism |veditors=Vonk J, Shackelford T |title=Encyclopedia of Animal Cognition and Behavior |publisher=Springer International Publishing |location=Cham |url=https://link.springer.com/referenceworkentry/10.1007%2F978-3-319-47829-6_433-1 |date=2017 |pages=1-7 |language=en |doi=10.1007/978-3-319-47829-6_433-1 |isbn=978-3-319-47829-6}}</ref> <ref name="Pierce-2012">{{cite book |vauthors=Pierce BA |title=Genetics: A Conceptual Approach |date=2012 |publisher=W.H. Freeman |isbn=978-1-4292-3250-0 |edition=4de |location=New York |pages=73-74 |language=en}}</ref> <ref name="Pitnick-2008">{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=kctYNbO1fE0C |title=Sperm Biology: An Evolutionary Perspective |vauthors=Pitnick SS, Hosken DJ, Birkhead TR |date=2008 |publisher=Academic Press |isbn=978-0-08-091987-4 |pages=43-44 |language=en}}</ref> <ref name="Purves-2000">{{cite book |title=Life: The Science of Biology |vauthors=Purves WK, Sadava DE, Orians GH, Heller HC |publisher=Sinauer Associates; W.H. Freeman & Co. |location=Sunderland, Mass. |year=2000 |isbn=978-0-7167-3873-2 |page=736}}</ref> <ref name="Renner-2014">{{cite journal |vauthors=Renner SS |title=The relative and absolute frequencies of angiosperm sexual systems: dioecy, monoecy, gynodioecy, and an updated online database |journal=American Journal of Botany |volume=101 |issue=10 |pages=1588-1596 |date=Oktober 2014 |pmid=25326608 |doi=10.3732/ajb.1400196 |doi-access=free}}</ref> <ref name="Ritchison">{{cite web |title=Avian Reproduction |url=http://people.eku.edu/ritchisong/avianreproduction.html |publisher=Eastern Kentucky University |vauthors=Ritchison G |archive-date=12 April 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080412231002/http://people.eku.edu/ritchisong/avianreproduction.html}}</ref> <ref name="Robin-2011">{{cite journal |vauthors=Robin VV, Sinha A, Ramakrishnan U |date=2011 |title=Determining the sex of a monomorphic threatened, endemic passerine in the sky islands of southern India using molecular and morphometric methods |journal=Current Science |volume=101 |issue=5 |pages=676-679 |jstor=24078632 |issn=0011-3891}}</ref> <ref name="Royle-2012">{{cite book |vauthors=Kokko H, Jennions M |chapter=Sex differences in parental care |veditors=Royle NJ, Smiseth PT, Kölliker M |chapter-url=https://books.google.com/books?id=K-EUDAAAQBAJ |title=The Evolution of Parental Care |date=2012 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-969257-6 |page=103 |language=en}}</ref> <ref name="Sabath-2016">{{cite journal |vauthors=Sabath N, Goldberg EE, Glick L, Einhorn M, Ashman TL, Ming R, Otto SP, Vamosi JC, Mayrose I |title=Dioecy does not consistently accelerate or slow lineage diversification across multiple genera of angiosperms |journal=The New Phytologist |volume=209 |issue=3 |pages=1290-1300 |date=Februarie 2016 |pmid=26467174 |doi=10.1111/nph.13696 |doi-access=free}}</ref> <ref name="Sawada-2014">{{cite book |veditors=Sawada H, Inoue N, Iwano M |url=https://directory.doabooks.org/handle/20.500.12854/29412 |title=Sexual Reproduction in Animals and Plants |date=2014 |publisher=Springer |isbn=978-4-431-54589-7 |pages=215-227 |doi=10.1007/978-4-431-54589-7 |language=en |archive-date=16 Februarie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240216113407/https://directory.doabooks.org/handle/20.500.12854/29412}}</ref> <ref name="Schuster-1984">{{cite book |vauthors=Schuster RM |year=1984 |chapter=Comparative Anatomy and Morphology of the Hepaticae |title=New Manual of Bryology |location=Nichinan, Miyazaki, Japan |publisher=The Hattori Botanical Laboratory |volume=2 |page=891}}</ref> <ref name="Schwander-2008">{{cite journal |last=Schwander |first=Tanja |last2=Oldroyd |first2=Benjamin P |date=28 September 2008 |title=Androgenesis: where males hijack eggs to clone themselves |journal=Philosophical Transactions of the Royal Society B: Biological Sciences |volume=371 |issue=1706 |doi=10.1098/rstb.2015.0534 |pmid=27619698 |pmc=5031619}}</ref> <ref name="Shaw-2000">{{cite book |vauthors=Shaw AJ |year=2000 |chapter=Population ecology, population genetics, and microevolution |pages=379-380 |veditors=Shaw AJ, Goffinet B |title=Bryophyte Biology |location=Cambridge |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-66097-6}}</ref> <ref name="Smith-2003">{{cite journal |vauthors=Smith CA, Katz M, Sinclair AH |title=DMRT1 is upregulated in the gonads during female-to-male sex reversal in ZW chicken embryos |journal=Biology of Reproduction |volume=68 |issue=2 |pages=560-570 |date=Februarie 2003 |pmid=12533420 |doi=10.1095/biolreprod.102.007294 |doi-access=free}}</ref> <ref name="Stuart-Smith-2007">{{cite journal |title=Is fecundity the ultimate cause of female-biased size dimorphism in a dragon lizard? |vauthors=Stuart-Smith J, Swain R, Stuart-Smith R, Wapstra E |journal=Journal of Zoology |volume=273 |issue=3 |year=2007 |pages=266-272 |doi=10.1111/j.1469-7998.2007.00324.x}}</ref> <ref name="Szekely-2007">{{cite book |vauthors=Székely T, Fairbairn DJ, Blanckenhorn WU |url=https://books.google.com/books?id=IDoTDAAAQBAJ |title=Sex, Size and Gender Roles: Evolutionary Studies of Sexual Size Dimorphism |date=2007 |publisher=OUP Oxford |isbn=978-0-19-920878-4 |pages=167-169, 176, 185 |language=en}}</ref> <ref name="Tanurdzic-2004">{{cite journal |vauthors=Tanurdzic M, Banks JA |title=Sex-determining mechanisms in land plants |journal=The Plant Cell |volume=16 |issue=Suppl |pages=S61-S71 |date=2004 |pmid=15084718 |pmc=2643385 |doi=10.1105/tpc.016667}}</ref> <ref name="Thiriot-2003">{{cite journal |vauthors=Thiriot-Quiévreux C |date=2003 |title=Advances in chromosomal studies of gastropod molluscs |journal=Journal of Molluscan Studies |volume=69 |issue=3 |pages=187-202 |doi=10.1093/mollus/69.3.187 |doi-access=free}}</ref> <ref name="Todd-2016">{{cite journal |vauthors=Todd EV, Liu H, Muncaster S, Gemmell NJ |date=2016 |title=Bending Genders: The Biology of Natural Sex Change in Fish |journal=Sexual Development |volume=10 |issue=5-6 |pages=223-241 |doi=10.1159/000449297 |pmid=27820936 |doi-access=free}}</ref> <ref name="Togashi-2012">{{cite journal |vauthors=Togashi T, Bartelt JL, Yoshimura J, Tainaka K, Cox PA |title=Evolutionary trajectories explain the diversified evolution of isogamy and anisogamy in marine green algae |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America |volume=109 |issue=34 |pages=13692-13697 |date=Augustus 2012 |pmid=22869736 |pmc=3427103 |doi=10.1073/pnas.1203495109 |doi-access=free}}</ref> <ref name="Walas-2018">{{cite journal |vauthors=Walas Ł, Mandryk W, Thomas PA, Tyrała-Wierucka Ż, Iszkuło G |date=2018 |title=Sexual systems in gymnosperms: A review |url=http://eprints.keele.ac.uk/4961/1/29052018_1-s2.0-S1439179117304498-main.pdf |journal=Basic and Applied Ecology |volume=31 |pages=1-9 |doi=10.1016/j.baae.2018.05.009 |archive-date=27 Januarie 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220127084144/https://eprints.keele.ac.uk/4961/1/29052018_1-s2.0-S1439179117304498-main.pdf}}</ref> <ref name="Wallis-2008">{{cite journal |vauthors=Wallis MC, Waters PD, Graves JA |date=Oktober 2008 |title=Sex determination in mammals – before and after the evolution of SRY |journal=Cellular and Molecular Life Sciences |volume=65 |issue=20 |pages=3182-95 |doi=10.1007/s00018-008-8109-z |pmid=18581056 |pmc=11131626}}</ref> <ref name="Warner-2008">{{cite journal |vauthors=Warner DA, Shine R |title=The adaptive significance of temperature-dependent sex determination in a reptile |journal=Nature |volume=451 |issue=7178 |pages=566-568 |date=Januarie 2008 |pmid=18204437 |doi=10.1038/nature06519}}</ref> <ref name="Watkinson-2015">{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=x8qcBAAAQBAJ |title=The Fungi |vauthors=Watkinson SC, Boddy L, Money N |publisher=Elsevier Science |year=2015 |isbn=978-0-12-382035-8 |page=115}}</ref> <ref name="Whitfield-2004">{{cite journal |vauthors=Whitfield J |date=Junie 2004 |title=Everything you always wanted to know about sexes |journal=PLOS Biology |volume=2 |issue=6 |doi=10.1371/journal.pbio.0020183 |pmc=423151 |pmid=15208728 |doi-access=free}}</ref> <ref name="Wilkinson-1994">{{cite journal |vauthors=Wilkinson GS, Reillo PR |date=22 Januarie 1994 |title=Female choice response to artificial selection on an exaggerated male trait in a stalk-eyed fly |journal=Proceedings of the Royal Society B |volume=255 |issue=1342 |pages=1-6 |doi=10.1098/rspb.1994.0001}}</ref> <ref name="Wilton-2009">{{cite web |vauthors=Wilton P |date=12 Maart 2009 |title=Plants, sex & Darwin |work=OxSciBlog |publisher=Universiteit van Oxford |url=https://www.ox.ac.uk/news/science-blog/plants-sex-darwin |language=en}}</ref> <ref name="Yoshimura-2005">{{cite journal |title=Karyotypes of two American field crickets: Gryllus rubens and Gryllus sp. (Orthoptera: Gryllidae) |vauthors=Yoshimura A |journal=Entomological Science |volume=8 |issue=3 |pages=219-222 |year=2005 |doi=10.1111/j.1479-8298.2005.00118.x}}</ref> <ref name="Young-2024">{{cite book |last=Young |first=William F. |url=https://books.google.com/books?id=oukCEQAAQBAJ |title=Netter Collection of Medical Illustrations: Endocrine System |date=2024 |publisher=Elsevier Health Sciences |isbn=978-0-323-93087-1 |volume=2 |page=113 |language=en}}</ref> <ref name="Zahavi-1997">{{cite book |vauthors=Zahavi A, Zahavi A |year=1997 |title=The Handicap Principle: A Missing Piece of Darwin's Puzzle |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-510035-8 |url=https://archive.org/details/handicapprincipl0000zeha}}</ref> <ref name="Futahashi-2022">{{cite book |last=Futahashi |first=Ryo |chapter=Sexual Differentiation in Dragonflies and Damselflies |date=2022 |title=Spectrum of Sex |pages=13-35 |veditors=Tanaka M, Tachibana M |url=https://link.springer.com/10.1007/978-981-19-5359-0_2 |location=Singapoer |publisher=Springer Nature Singapore |language=en |doi=10.1007/978-981-19-5359-0_2 |isbn=978-981-19-5358-3}}</ref> <ref name="delaFilia-2015">{{cite journal |vauthors=de la Filia A, Bain S, Ross L |title=Haplodiploidy and the reproductive ecology of Arthropods |journal=Current Opinion in Insect Science |date=Junie 2015 |volume=9 |pages=36-43 |doi=10.1016/j.cois.2015.04.018 |pmid=32846706 |url=https://www.pure.ed.ac.uk/ws/files/20137629/1_s2.0_S221457451500084X_main.pdf |hdl=20.500.11820/b540f12f-846d-4a5a-9120-7b2c45615be6 |hdl-access=free |archive-date=25 Junie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210625230005/https://www.pure.ed.ac.uk/ws/files/20137629/1_s2.0_S221457451500084X_main.pdf}}</ref> }} == Verdere leesstof == {{Refbegin|30em}} * {{cite book |vauthors=Arnqvist G, Rowe L |year=2005 |title=Sexual Conflict |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0-691-12217-5}} * {{cite book |vauthors=Gilbert SF |title=Developmental Biology |edition=6de |publisher=Sinauer Associates, Inc. |year=2000 |isbn=978-0-87893-243-6 |url=https://archive.org/details/developmentalbio00gilb}} * {{cite book |vauthors=Maynard-Smith J |title=The Evolution of Sex |url=https://archive.org/details/evolutionofsex0000mayn |publisher=Cambridge University Press |year=1978 |isbn=978-0-521-29302-0}} * {{cite journal |vauthors=Otto S |date=2008 |title=Sexual Reproduction and the Evolution of Sex |journal=Nature Education |volume=1 |issue=1 |page=182 |url=https://www.nature.com/scitable/topicpage/sexual-reproduction-and-the-evolution-of-sex-824/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250120082538/https://www.nature.com/scitable/topicpage/sexual-reproduction-and-the-evolution-of-sex-824/ |archive-date=20 Januarie 2025}} {{Refend}} == Eksterne skakels == * {{cite web |vauthors=Sizonenko PC |url=http://www.gfmer.ch/Books/Reproductive_health/Human_sexual_differentiation.html |title=Human Sexual Differentiation |archive-url=https://web.archive.org/web/20100209011913/http://www.gfmer.ch/Books/Reproductive_health/Human_sexual_differentiation.html |archive-date=9 Februarie 2010 |work=Geneva Foundation for Medical Education and Research}} {{Normdata}} [[Kategorie:Seksualiteit]] [[Kategorie:Voortplanting]] fhrjn1shykp44i6khzhlcfpzjnnuifb 2967852 2967851 2026-09-16T21:14:07Z Pynappel 70858 2967852 wikitext text/x-wiki : ''Hierdie artikel handel oor die fenotipiese kenmerk. Vir die taksonomiese groepering, sien [[genus]].'' [[Lêer:Human.png|duimnael|200px|Die twee geslagte van die [[mens]], [[man]] en [[vrou]].]] '''Geslag''' is die [[fenotipiese kenmerk]] van ’n organisme wat geslagtelik voortplant en wat daarin bestaan dat dit [[gameet|gamete]] (geslagselle) van een van twee verskillende groottes of vorme voortbring – manlike of vroulike gamete.<ref name="Mills-2018" /><ref name="Purves-2000" /><ref name="DeLoof-2018" /> Baie [[organisme]]s op aarde word volgens die meeste mense op hierdie wyse in twee geslagte verdeel wat onderling kombineer vir [[voortplanting]] deur middel van [[geslagsomgang]]. Ook ongeslagtelike of aseksuele voortplanting kom voor. Tydens geslagtelike voortplanting versmelt ’n manlike en ’n vroulike gameet om ’n [[sigoot]] te vorm, wat tot ’n nakomeling ontwikkel wat eienskappe van albei ouers erf. Volgens konvensie word organismes wat die kleiner gamete ([[spermsel]]le) voortbring ''manlik'' genoem, en dié wat die groter gamete ([[eiersel]]le) voortbring ''vroulik''.<ref name="Royle-2012" /> Die vroulike geslag van ’n organisme word dus gedefinieer as die geslag met die grootste geslagselle. ’n Organisme wat albei soorte gamete voortbring, is ’n [[hermafrodiet]].<ref name="Purves-2000" /><ref name="Avise-2011" /> By spesies wat nie hermafrodities is nie, word die geslag van ’n individu deur een van verskeie biologiese geslagsbepalingstelsels bepaal. Die meeste [[soogdier]]spesies het die XY-geslagsbepalingstelsel, waar die mannetjie gewoonlik een X- en een [[Y-chromosoom]] (XY) dra en die wyfie gewoonlik twee [[X-chromosoom|X-chromosome]] (XX). In die mens word die vroulike geslag dus gevorm deur XX-chromosome, en die manlike geslag deur XY-chromosome.<ref name="Bachtrog-2014" /> Ander chromosomale geslagsbepalingstelsels by diere sluit die ZW-stelsel by [[voël]]s en die XO-stelsel by sommige [[insek]]te in.<ref name="Blackmon-2017" /> Omgewingstelsels sluit onder meer temperatuurafhanklike geslagsbepaling by [[reptiel]]e en [[skaaldier|skaaldiere]] in.<ref name="Hake-2008" /> Die mannetjie en die wyfie van ’n spesie kan fisies eenders lyk (geslagsmonomorfie) of fisiese verskille toon ([[geslagsdimorfie]]). By geslagsdimorfiese spesies, waaronder die meeste voëls en soogdiere, word die geslag van ’n individu gewoonlik deur waarneming van daardie individu se geslagskenmerke bepaal. [[Seksuele seleksie]] of paarmaatkeuse kan die evolusie van verskille tussen die geslagte versnel. Sommige organismes wat geslagtelik voortplant, soos [[swam]]me<ref name="Moore-2020" /> en die meeste eensellige organismes,<ref name="Lynch-2024" /> het nie gamete van verskillende groottes nie. Individue van hierdie spesies word gevolglik nie as manlik of vroulik geklassifiseer nie; hul funksionele verskille word eerder paringstipes genoem.<ref name="Kumar-2019" /> [[Skimmel]]s en sommige ander organismes het meer as twee geslagte, maar [[plant]]e kom ook in pare van twee geslagte voor. Sommige diere, soos sekere soorte [[akkedis]]se, kan ook aseksueel voortplant en sommige, soos [[Erdwurm|erdwurms]], is hermafrodiete (met eienskappe van albei geslagte). == Geslagtelike voortplanting == {{Hoofartikel|Voortplanting}} [[Lêer:Sexual cycle.svg|duimnael|links|Die lewensiklus van ’n spesie wat geslagtelik voortplant, wissel tussen haploïede en diploïede stadiums.]] Geslagtelike voortplanting, waarin twee individue ’n nakomeling voortbring wat ’n keur van die genetiese eienskappe van elke ouer besit, kom uitsluitlik by [[eukarioot|eukariote]] voor. Genetiese eienskappe word in die [[DNS|deoksiribonukleïensuur]] (DNS) van [[chromosoom|chromosome]] gekodeer. Die eukariotiese sel het ’n stel gepaarde homoloë chromosome, een van elke ouer, en hierdie dubbelchromosoomstadium word [[Ploïdie|diploïed]] genoem. Tydens geslagtelike voortplanting bring ’n diploïede organisme deur [[meiose]] gespesialiseerde [[haploïed]]e geslagselle voort wat gamete genoem word,<ref name="Alberts-meiose" /> en elkeen daarvan het ’n enkele stel chromosome. Meiose sluit ’n stadium van genetiese rekombinasie deur chromosoomoorkruising in, waarin dele van die DNS tussen ooreenstemmende pare chromosome uitgeruil word om nuwe chromosome te vorm wat elk ’n nuwe kombinasie van die ouers se gene dra. Daarna word die chromosome in enkele stelle in die gamete verdeel. Wanneer gamete tydens bevrugting versmelt, het die sigoot wat ontstaan die helfte van die moeder se genetiese materiaal en die helfte van die vader s’n.<ref name="Alberts-voordele" /> Die kombinasie van chromosoomoorkruising en bevrugting, wat die twee enkele stelle chromosome bymekaarbring om ’n nuwe diploïede sigoot te maak, lewer ’n nuwe organisme met ’n ander stel van elke ouer se genetiese eienskappe. By [[dier]]e kom die haploïede stadium net in die gamete voor, die geslagselle wat versmelt om ’n sigoot te vorm wat regstreeks tot ’n nuwe diploïede organisme ontwikkel. By ’n plantspesie bring die diploïede organisme deur meiose ’n soort haploïede [[Spoor (plantkunde)|spoor]] voort wat herhaaldelik kan deel om ’n meersellige haploïede organisme te vorm. In albei gevalle kan die gamete uiterlik eenders wees (isogamie), soos by die groenalg ''Ulva'', of in grootte en ander opsigte verskil (anisogamie).<ref name="Gilbert-meersellig" /> Die grootteverskil is die grootste by oögamie, ’n vorm van anisogamie waarin ’n klein, beweeglike gameet met ’n veel groter, onbeweeglike gameet kombineer.<ref name="Allaby-2012" /> By anisogame organismes word die groter gameet (die eiersel) volgens konvensie as vroulik beskou en die kleiner gameet (die spermsel) as manlik. ’n Individu wat groot gamete voortbring, is vroulik, en een wat klein gamete voortbring, is manlik.<ref name="Gee-1999" /> ’n Individu wat albei soorte gamete voortbring, is ’n hermafrodiet. By sommige spesies kan ’n hermafrodiet homself bevrug en op sy eie ’n nakomeling voortbring. === Diere === [[Lêer:Hoverflies mating midair.jpg|duimnael|''Simosyrphus grandicornis'' tydens paring.]] Die meeste diere wat geslagtelik voortplant, bring hul lewe as diploïede organismes deur, met die haploïede stadium beperk tot eensellige gamete.<ref name="Alberts-mendel" /> Die gamete van diere kom in manlike en vroulike vorme voor – onderskeidelik spermselle en eierselle. Hierdie gamete kombineer om [[embrio]]’s te vorm wat tot nuwe organismes ontwikkel. Die manlike gameet, ’n spermsel (wat by werweldiere in die [[testikel]]s voortgebring word), is ’n klein sel met ’n enkele lang sweepstert wat dit voortdryf.<ref name="Alberts-sperm" /> Spermselle is uiters gereduseerde selle wat baie van die selkomponente mis wat vir embrionale ontwikkeling nodig sou wees. Hulle is gespesialiseerd vir beweging, om ’n eiersel op te spoor en met dié sel te versmelt in ’n proses wat bevrugting genoem word. Vroulike gamete is eierselle. By werweldiere word hulle in die [[eierstok]]ke voortgebring. Hulle is groot, onbeweeglike selle wat die voedingstowwe en selkomponente bevat wat ’n ontwikkelende embrio nodig het.<ref name="Alberts-eiers" /> Eierselle word dikwels met ander selle geassosieer wat die ontwikkeling van die embrio ondersteun en saam ’n [[Eier (biologie)|eier]] vorm. By soogdiere ontwikkel die bevrugte embrio eerder binne die wyfie en ontvang voeding regstreeks van sy moeder. Diere is gewoonlik beweeglik en soek ’n maat van die teenoorgestelde geslag op om mee te [[Paring|paar]]. Diere wat in die water leef, kan paar deur eksterne bevrugting, waar die eiers en sperma in die omringende water vrygestel word en daar kombineer.<ref name="Alberts-bevrugting" /> Die meeste diere wat buite die water leef, gebruik egter interne bevrugting en dra die sperma regstreeks in die wyfie oor om te verhoed dat die gamete uitdroog. By die meeste voëls vind sowel uitskeiding as voortplanting deur ’n enkele agterste opening plaas, die [[kloaak]]. Manlike en vroulike voëls raak aan mekaar se kloake om sperma oor te dra, ’n proses wat "kloaaksoen" genoem word.<ref name="Ritchison" /> By baie ander landdiere gebruik mannetjies gespesialiseerde [[geslagsorgaan|geslagsorgane]] om die vervoer van sperma te help; hierdie manlike organe staan as intromitterende organe bekend. By die mens en ander soogdiere staan hierdie manlike orgaan as die [[penis]] bekend, wat die vroulike voortplantingskanaal (die [[vagina]]) binnedring om inseminasie te bewerkstellig, ’n proses wat [[geslagsomgang]] genoem word. Die penis bevat ’n buis waardeur [[semen]] (’n vloeistof wat sperma bevat) beweeg. By vroulike soogdiere verbind die vagina met die [[baarmoeder]], ’n orgaan wat die ontwikkeling van ’n bevrugte embrio daarbinne regstreeks ondersteun – ’n proses wat dragtigheid of [[swangerskap]] genoem word. Omdat diere beweeglik is, kan dierlike seksuele gedrag dwang insluit. Traumatiese inseminasie word byvoorbeeld deur sommige insekspesies gebruik om wyfies deur ’n wond in die buikholte te insemineer – ’n proses wat vir die wyfie se gesondheid skadelik is. === Plante === [[Lêer:Mature flower diagram.svg|duimnael|Blomme bevat die geslagsorgane van blomplante. Hulle is gewoonlik hermafrodities en bevat sowel manlike as vroulike dele.]] Nes diere het landplante gespesialiseerde manlike en vroulike gamete.<ref name="Gilbert-gamete" /><ref name="Dusenbery-2009" /> By [[saadplant]]e word manlike gamete voortgebring deur gereduseerde manlike [[gametofiet]]e wat in [[stuifmeel]] vervat is. Die stuifmeel het harde doppe wat die selle wat die manlike gameet vorm, beskerm terwyl hulle van die [[meeldraad|helmknoppe]] na die stempel vervoer word. Die vroulike gamete van saadplante is in saadknoppe vervat. Sodra hulle bevrug is, vorm dié saadknoppe [[saad]], wat soos eiers die voedingstowwe bevat wat vir die aanvanklike ontwikkeling van die embrionale plant nodig is. {{multiple image | total_width = 220 | image1 = Pinus nigra cone.jpg | image2 = Pine cones, immature male.jpg | footer = Vroulike (links) en manlike (regs) keëls bevat die geslagsorgane van dennebome en ander naaldbome. | align = left }} Die [[blom]]me van [[Bedeksadiges|blomplante]] bevat hul geslagsorgane. Die meeste blomplante is hermafrodities, met manlike sowel as vroulike dele in dieselfde blom, of in enkelgeslagblomme op dieselfde plant. Sowat 5% van plantspesies het individuele plante wat die een of die ander geslag is.<ref name="Wilton-2009" /> Die vroulike dele, in die middel van ’n hermafroditiese of vroulike blom, is die stampers, wat elk uit ’n [[Ginesium|vrugblaar]], ’n styl en ’n stempel bestaan. Twee of meer van hierdie voortplantingseenhede kan saamsmelt om ’n enkele saamgestelde stamper te vorm, waarvan die versmelte vrugblare die vrugbeginsel vorm. Binne die vrugblare is saadknoppe wat ná bevrugting tot sade ontwikkel. Die manlike dele van die blom is die [[meeldraad|meeldrade]]: dit bestaan uit lang drade wat tussen die stamper en die [[kroonblaar|kroonblare]] gerangskik is en wat stuifmeel in helmknoppe aan hul punte voortbring. Wanneer ’n stuifmeelkorrel op die stempel bo-op ’n vrugblaar se styl beland, ontkiem dit en vorm ’n stuifmeelbuis wat deur die weefsel van die styl in die vrugblaar afgroei, waar dit manlike gameetkerne aflewer om ’n saadknop te bevrug wat mettertyd tot ’n saad ontwikkel. Sommige hermafroditiese plante is selfvrugbaar, maar plante het verskeie meganismes van self-onversoenbaarheid ontwikkel om selfbevrugting te vermy. Dit sluit opeenvolgende hermafroditisme, molekulêre herkenningstelsels en morfologiese meganismes soos heterostilie in.<ref name="Judd-2002" />{{Rp|73, 74}} By [[denneboom|dennebome]] en ander [[naaldboom|naaldbome]] word die geslagsorgane in keëls voortgebring wat manlike en vroulike vorme het. Manlike keëls is kleiner as vroulike keëls en bring stuifmeel voort wat deur die wind na vroulike keëls vervoer word. Die groter en langlewender vroulike keëls is gewoonlik taaier en bevat saadknoppe wat ná bevrugting tot sade ontwikkel. Omdat saadplante onbeweeglik is, is hulle van passiewe metodes afhanklik om stuifmeelkorrels na ander plante te vervoer. Baie van hulle, waaronder naaldbome en grasse, bring liggewig stuifmeel voort wat deur die wind na naburige plante gedra word. Sommige blomplante het swaarder, klewerige stuifmeel wat gespesialiseerd is vir vervoer deur insekte of groter diere soos [[kolibrie]]s en [[vlermuis|vlermuise]], wat deur blomme aangelok kan word wat nektar en stuifmeel as beloning bied. Hierdie diere vervoer die stuifmeel terwyl hulle na ander blomme beweeg wat ook vroulike voortplantingsorgane bevat, en so vind [[bestuiwing]] plaas. === Swamme === [[Lêer:Shiitake mushroom.jpg|duimnael|Sampioene word as deel van swamme se geslagtelike voortplanting voortgebring.]] Die meeste swamspesies kan geslagtelik voortplant en het lewensiklusse met sowel haploïede as diploïede fases. Hierdie swamspesies is gewoonlik isogaam, dit wil sê sonder manlike en vroulike spesialisasie. Een haploïede swam groei tot teen ’n ander aan, en dan versmelt hulle hul selle. In sommige gevalle is die versmelting asimmetries, en die sel wat net ’n kern bydra (sonder meegaande selmateriaal) sou as manlik beskou kon word.<ref name="Lane-2005" /> Swamme kan ook meer ingewikkelde alleliese paringstelsels hê, met ander geslagte wat nie akkuraat as manlik, vroulik of hermafrodities beskryf kan word nie.<ref name="Watkinson-2015" /> Sommige swamme, waaronder [[Saccharomyces cerevisiae|bakkersgis]], het paringstipes wat verenigbaarheid bepaal. [[Gis]]selle met dieselfde paringstipe sal nie met mekaar versmelt om diploïede selle te vorm nie, maar slegs met gis wat ’n ander paringstipe dra.<ref name="Lodish-2000" /> Baie hoër swamspesies bring [[paddastoel|sampioene]] voort as deel van hul geslagtelike voortplanting. Binne die sampioen word diploïede selle gevorm wat later in haploïede spore deel. == Geslagstelsels == ’n Geslagstelsel is die verdeling van manlike en vroulike funksies oor die organismes van ’n spesie.<ref name="Leonard-2013" /> === Diere === Sowat 95% van [[dier]]spesies het afsonderlike manlike en vroulike individue en is gonochories (met twee geslagte, waar elke individuele organisme óf manlik óf vroulik is). Die ander 5% van dierspesies is hermafrodities.<ref name="Leonard-2013" /> Hierdie lae persentasie is deels toe te skryf aan die baie groot aantal insekspesies, waaronder hermafroditisme afwesig is.<ref name="Bachtrog-2014" /> Sowat 99% van [[Gewerweldes|werweldiere]] is gonochories, en die oorblywende 1% wat hermafrodities is, is byna almal visse.<ref name="Kuwamura-2020" /> === Plante === [[Lêer:Monoecy dioecy en.svg|duimnael|Plante met hermafroditiese blomme bring manlike en vroulike gamete in dieselfde blom voort. ’n Eenhuisige plant het afsonderlike blomme vir manlik en vroulik. Tweehuisige spesies het afsonderlike plante vir manlik en vroulik.]] Die meerderheid plante is tweeslagtig,<ref name="Kliman-2016" />{{Rp|212}} hetsy hermafrodities (met sowel meeldrade as ’n stamper in dieselfde blom) of eenhuisig.<ref name="Sabath-2016" /><ref name="Beentje-2016" /> By tweehuisige spesies kom die manlike en vroulike geslagte op afsonderlike plante voor.<ref name="Montalvao-2021" /> Sowat 5% van blomplante is tweehuisig, ’n toestand wat uit soveel as 5&nbsp;000 onafhanklike oorspronge voortgekom het.<ref name="Renner-2014" /> Sowat 65% van [[Naaksadiges|naaksadige]] spesies is tweehuisig, maar die meeste naaldbome is eenhuisig.<ref name="Walas-2018" /> == Terminologie == ; Genetiese geslag : Die geslag van ’n individu soos bepaal deur die invloed van funksionele gene. By die mens is die belangrikste aanduiding van genetiese geslag byvoorbeeld die aan- of afwesigheid van ’n funksionele ''SRY''-[[Geen (genetika)|geen]].<ref name="Kumar-2022" /> Nie alle spesies het ’n genetiese geslagsbepalingstelsel nie. By dié wat wel een het, word die genetiese geslag tydens bevrugting bepaal.<ref name="Kumar-2022" /> ; Chromosomale geslag : Die genetiese geslag soos aangedui deur die individu se chromosome, by ’n spesie (soos die mens) met ’n genetiese geslagsbepalingstelsel met afsonderlike geslagschromosome.<ref name="Young-2024" /> Dit is die stelsel wat by die meeste insekte voorkom.<ref name="Futahashi-2022" /> Chromosomale geslag word tydens bevrugting bepaal.<ref name="Kumar-2022" /><ref name="Young-2024" /> ; Gonadale geslag : Die geslag soos aangedui deur die individu se [[geslagsklier|geslagskliere]] (weefsel wat gamete voortbring, soos die testikels of eierstokke by die mens).<ref name="Young-2024" /> Dit kan gewoonlik net deur ’n biopsie vasgestel word.<ref name="Kumar-2022" /> [[Interseks]]individue en gelyktydige hermafrodiete (byvoorbeeld baie blomme) kan sowel manlike as vroulike geslagskliere hê.<ref name="Kumar-2022" /> ; Gametiese geslag : ’n Meer spesifieke term vir biologiese geslag, veral wanneer individue met genetiese mosaïsisme beskryf word.<ref name="Lents-2025" /> ; Fenotipiese geslag : Die geslag soos aangedui deur die wyse waarop ’n individu se liggaam ontwikkel het, byvoorbeeld of die individu manlike of vroulike geslagsdele het.<ref name="Young-2024" /> ; Anatomiese geslag : ’n Subtipe van fenotipiese geslag. Anatomiese geslag word verder verdeel in ''interne anatomiese geslag'' (byvoorbeeld die aan- of afwesigheid van ’n baarmoeder) en ''eksterne anatomiese geslag'' (byvoorbeeld die uitwendige geslagsdele).<ref name="Kumar-2022" /> ; Hormonale geslag : Geslagshormone beïnvloed die vorm van ’n individu se liggaam, ongeag of hulle van nature voorkom, deur ’n gewas voortgebring word of van buite af kom.<ref name="Kumar-2022" /> Tydens sensitiewe stadiums van embrionale ontwikkeling kan kruisgeslaghormone die anatomiese geslag aansienlik verander, maar nie die genetiese of gametiese geslag nie.<ref name="Kumar-2022" /> Veranderinge aan hormone kan sekondêre geslagskenmerke en gedrag beïnvloed. ’n Kapoen (’n gekastreerde [[hoender|haan]]) ontwikkel byvoorbeeld mettertyd ’n voorkoms en sommige gedragspatrone wat meer soos dié van henne as van hane is, weens die vermindering van vermanlikende hormone.<ref name="Khamas-2024" /> == Geslagsbepalingstelsels == [[Lêer:Evolsex-dia2a.svg|duimnael|links|Geslag help om voordelige eienskappe deur rekombinasie te versprei. Die diagramme vergelyk die evolusie van alleelfrekwensie in ’n geslagtelike bevolking (bo) met dié in ’n ongeslagtelike bevolking (onder). Die vertikale as toon frekwensie en die horisontale as toon tyd. Die [[alleel|allele]] a/A en b/B kom lukraak voor. Die voordelige allele A en B, wat onafhanklik ontstaan, kan vinnig deur geslagtelike voortplanting in die voordeligste kombinasie AB saamgevoeg word. Ongeslagtelike voortplanting neem langer om hierdie kombinasie te bereik, omdat dit AB slegs kan voortbring indien A ontstaan in ’n individu wat reeds B het, of andersom.]] Die biologiese oorsaak daarvan dat ’n organisme tot die een of die ander geslag ontwikkel, word ''geslagsbepaling'' genoem. Die oorsaak kan geneties of omgewingsgebonde wees, dit kan haplodiploïdie wees, of dit kan uit verskeie faktore bestaan.<ref name="Bachtrog-2014" /> By diere en ander organismes met genetiese geslagsbepalingstelsels kan die bepalende faktor die teenwoordigheid van ’n geslagschromosoom wees. By plante wat geslagsdimorfies is, soos ''[[Ginkgo|Ginkgo biloba]]'',<ref name="Judd-2002" />{{Rp|203}} die [[lewermos]] ''Marchantia polymorpha'' of die tweehuisige spesies in die blomplantgeslag ''[[Silene]]'', kan die geslag ook deur geslagschromosome bepaal word.<ref name="Tanurdzic-2004" /> Nie-genetiese stelsels kan omgewingseine gebruik, soos die temperatuur gedurende vroeë ontwikkeling by [[krokodil]]le, om die geslag van die nageslag te bepaal.<ref name="Warner-2008" /> Geslagsbepaling verskil dikwels van geslagsdifferensiasie. Geslagsbepaling is die aanwysing van die ontwikkelingstadium in die rigting van óf manlik óf vroulik, terwyl geslagsdifferensiasie die weg is na die ontwikkeling van die [[fenotipe]].<ref name="Beukeboom-2014" /> === Geneties === ==== XY-geslagsbepaling ==== [[Lêer:Drosophila XY sex-determination.svg|duimnael|Die [[vrugtevlieg]] het ’n XY-geslagsbepalingstelsel, nes die mens en die meeste soogdiere.]] Die mens en die meeste ander soogdiere het ’n XY-geslagsbepalingstelsel: die Y-chromosoom dra die faktore wat manlike ontwikkeling aan die gang sit, sodat XY-geslagsbepaling meestal op die aan- of afwesigheid van die Y-chromosoom berus. Dit is die manlike gameet wat die geslag van die nageslag bepaal.<ref name="Wallis-2008" /> In hierdie stelsel is XX-soogdiere gewoonlik vroulik en XY-soogdiere gewoonlik manlik.<ref name="Bachtrog-2014" /> Individue met XXY of XYY is egter manlik, terwyl individue met X en XXX vroulik is.<ref name="Hake-2008" /> Ongewoon genoeg het die [[Ornithorhynchus anatinus|voëlbekdier]], ’n [[Monotremata|kloakdier]], tien geslagschromosome: wyfies het tien X-chromosome, en mannetjies het vyf X-chromosome en vyf Y-chromosome. Die voëlbekdier se eierselle het almal vyf X-chromosome, terwyl spermselle óf vyf X-chromosome óf vyf Y-chromosome kan hê.<ref name="Pierce-2012" /> XY-geslagsbepaling kom ook by ander organismes voor, waaronder insekte soos die vrugtevlieg<ref name="Kaiser-2010" /> en sommige plante.<ref name="Dellaporta-1993" /> In sommige gevalle is dit die aantal X-chromosome eerder as die teenwoordigheid van ’n Y-chromosoom wat die geslag bepaal.<ref name="Hake-2008" /> By die vrugtevlieg is individue met XY manlik en individue met XX vroulik; individue met XXY of XXX kan egter ook vroulik wees, en individue met X kan manlik wees.<ref name="Fusco-2019" /> ==== ZW-geslagsbepaling ==== [[Lêer:Chalkhill blue butterflies (Polyommatus coridon) mating 1.jpg|duimnael|Die meeste skoenlappers en motte het ’n ZW-geslagsbepalingstelsel.]] By voëls, wat ’n ZW-geslagsbepalingstelsel het, dra die W-chromosoom die faktore wat vir vroulike ontwikkeling verantwoordelik is, en die verstekontwikkeling is manlik.<ref name="Smith-2003" /> In hierdie geval is ZZ-individue manlik en ZW-individue vroulik. Dit is die vroulike gameet wat die geslag van die nageslag bepaal. Hierdie stelsel word deur voëls, sommige visse en sommige skaaldiere gebruik.<ref name="Hake-2008" /> Die meerderheid [[Vlinder|skoenlappers en motte]] het ook ’n ZW-geslagsbepalingstelsel. Wyfies kan Z, ZZW en selfs ZZWW hê.<ref name="Majerus-2003" /> ==== XO-geslagsbepaling ==== [[Lêer:Common clubtail (Gomphus vulgatissimus) male Estonia.jpg|duimnael|Die meeste naaldekokers het ’n XO-geslagsbepalingstelsel.]] In die XO-geslagsbepalingstelsel het mannetjies een X-chromosoom (XO) en wyfies twee (XX). Al die ander chromosome in hierdie diploïede organismes kom in pare voor, maar die organismes kan een of twee X-chromosome erf. Hierdie stelsel kom voor by die meeste [[Arachnida|spinnekopagtiges]], by insekte soos silwervissies, [[Odonata|naaldekokers]] en [[Orthoptera|sprinkane]], en by sommige [[Rondewurms|rondewurms]], skaaldiere en [[Slakke|slakagtiges]].<ref name="Bull-1983" /><ref name="Thiriot-2003" /> By veld[[Kriek|krieke]] (''Gryllus'') ontwikkel insekte met ’n enkele X-chromosoom byvoorbeeld as mannetjies, terwyl dié met twee as wyfies ontwikkel.<ref name="Yoshimura-2005" /> By die rondewurm ''Caenorhabditis elegans'' is die meeste wurms selfbevrugtende hermafrodiete met ’n XX-kariotipe, maar af en toe kan afwykings in chromosoomoorerwing aanleiding gee tot individue met slegs een X-chromosoom. Hierdie XO-individue is vrugbare mannetjies (en die helfte van hul nageslag is manlik).<ref name="Meyer-1997" /> ==== ZO-geslagsbepaling ==== In die ZO-geslagsbepalingstelsel het mannetjies twee Z-chromosome en wyfies een. Hierdie stelsel kom by verskeie motspesies voor.<ref name="DePrins-2003" /> === Omgewing === [[Lêer:Ceratopteris pteridoides kz02.jpg|duimnael|Die geslag van ''Ceratopteris''-watervarings hang af van die aan- of afwesigheid van ’n hormoon tydens ontwikkeling.]] By baie spesies word geslag nie deur oorgeërfde eienskappe bepaal nie, maar deur omgewingsfaktore soos die temperatuur wat tydens ontwikkeling of later in die lewe ervaar word.<ref name="Janzen-2006" /> By die [[varing]] ''Ceratopteris'' en ander homosporiese varingspesies is die verstekgeslag hermafrodities, maar individue wat groei in grond wat voorheen hermafrodiete onderhou het, word deur die [[feromoon]] anteridiogeen beïnvloed om as mannetjies te ontwikkel.<ref name="Tanurdzic-2004" /> Die larwes van die Bonelliidae kan slegs as mannetjies ontwikkel wanneer hulle ’n wyfie teëkom.<ref name="Bachtrog-2014" /> ==== Opeenvolgende hermafroditisme ==== [[Lêer:Ocellaris clownfish.JPG|duimnael|[[Anemoonvis]]se is aanvanklik manlik; die grootste vis in ’n groep word vroulik.]] Sommige spesies kan van geslag verander in die loop van hul lewe, ’n verskynsel wat opeenvolgende hermafroditisme genoem word.<ref name="Fusco-2019" /> [[Teleostei|Beenvisse]] is die enigste werweldierlyn waarin opeenvolgende hermafroditisme voorkom. By anemoonvisse is die kleiner visse manlik, en die dominante en grootste vis in ’n groep word vroulik; wanneer ’n dominante wyfie afwesig is, verander haar maat se geslag van manlik na vroulik. By baie [[Lipvisse|lipvisse]] is die teenoorgestelde waar: die visse is aanvanklik vroulik en word manlik wanneer hulle ’n sekere grootte bereik.<ref name="Todd-2016" /> Opeenvolgende hermafroditisme kom ook by plante voor, soos by ''Arisaema triphyllum''. ==== Temperatuurafhanklike geslagsbepaling ==== [[Lêer:Crocoparc Naissance des bébés.jpg|duimnael|Krokodille het nie geslagschromosome nie.<ref name="Gonzalez-2019" /> Of hierdie eiers manlike of vroulike krokodille sal oplewer, hang eerder van die temperatuur van die eiers af.]] Baie reptiele, waaronder alle krokodille en die meeste [[skilpad]]de, het temperatuurafhanklike geslagsbepaling. By hierdie spesies bepaal die temperatuur wat die embrio’s tydens hul ontwikkeling ervaar, hul geslag.<ref name="Bachtrog-2014" /> By sommige skilpaaie word mannetjies byvoorbeeld by laer temperature as wyfies voortgebring; ''Macroclemys''-wyfies word egter voortgebring by temperature laer as 22&nbsp;°C of hoër as 28&nbsp;°C, terwyl mannetjies tussen daardie temperature voortgebring word.<ref name="Gilbert-omgewing" /> ==== Haplodiploïdie ==== Sekere insekte, soos [[heuningby]]e en [[mier]]e, gebruik ’n haplodiploïede geslagsbepalingstelsel.<ref name="Charlesworth-2003" /> Diploïede bye en miere is oor die algemeen vroulik, en haploïede individue (wat uit onbevrugte eiers ontwikkel) is manlik. Hierdie geslagsbepalingstelsel lei tot sterk skeefgetrekte geslagsverhoudings, omdat die geslag van die nageslag deur bevrugting bepaal word (arrenotokie of pseudo-arrenotokie wat mannetjies oplewer) eerder as deur die verdeling van chromosome tydens meiose.<ref name="delaFilia-2015" /> == Evolusie van geslag == {{multiple image | total_width = 220 | image1 = Anisogamy.svg | caption1 = Verskillende vorme van anisogamie:<br />A) anisogamie van beweeglike selle, B) oögamie (eiersel en spermsel), C) anisogamie van onbeweeglike selle (eiersel en spermatia). | image2 = Isogamy.svg | caption2 = Verskillende vorme van isogamie:<br />A) isogamie van beweeglike selle, B) isogamie van onbeweeglike selle, C) konjugasie. }} Dit word algemeen aanvaar dat isogamie die voorouerlike toestand van anisogamie was<ref name="Awasthi-2015" /> en dat anisogamie verskeie kere onafhanklik in verskillende groepe eukariote ontwikkel het, waaronder [[protis]]te, [[Alg|alge]], plante en diere.<ref name="Bachtrog-2014" /> Die evolusie van anisogamie is sinoniem met die ontstaan van manlik en die ontstaan van vroulik.<ref name="Lehtonen-2016" /> Dit is ook die eerste stap na geslagsdimorfie<ref name="Togashi-2012" /> en het die evolusie van verskeie geslagsverskille beïnvloed.<ref name="Szekely-2007" /> Dit is onduidelik of anisogamie eers tot die evolusie van hermafroditisme of tot dié van gonochorisme gelei het,<ref name="Kliman-2016" />{{Rp|213}} en die evolusie van sperma en eiers het geen [[fossiel|fossielbewyse]] nagelaat nie.<ref name="Pitnick-2008" /> ’n 1,2 miljard jaar oue fossiel van ''Bangiomorpha pubescens'' lewer die oudste fossielrekord van die differensiasie van manlike en vroulike voortplantingstipes en toon dat geslagte vroeg in die eukariote ontwikkel het.<ref name="Horandl-2020" /> Studies oor groen alge lewer genetiese bewyse van die evolusionêre verband tussen geslagte en paringstipes.<ref name="Sawada-2014" /> Die oorspronklike vorm van geslag was eksterne bevrugting. Interne bevrugting het later ontwikkel<ref name="Black-2014" /> en het by werweldiere oorheersend geword nadat hulle op land verskyn het.<ref name="LibreTexts-2018" /> === Aanpassingsfunksie van geslag === Die mees basiese rol van meiose blyk die behoud van die integriteit van die [[genoom]] te wees wat deur ouers aan hul nageslag oorgedra word.<ref name="Brandeis-2018" /><ref name="Horandl-2024" /> Die twee mees fundamentele aspekte van geslagtelike voortplanting, meiotiese rekombinasie en uitkruising, word waarskynlik onderskeidelik in stand gehou deur die aanpassingsvoordele van rekombinasieherstel van DNS-skade in die genoom en van genetiese komplementasie, wat die uitdrukking van skadelike resessiewe [[mutasie]]s maskeer.<ref name="Bernstein-1985" /> [[Genetiese variasie]], wat dikwels as ’n neweproduk van hierdie prosesse ontstaan, kan langtermynvoordele bied in dié geslagtelike afstammingslyne wat uitkruising bevoordeel.<ref name="Bernstein-1985" /> == Geslagsverhouding == ’n Geslagsverhouding is die verhouding van mannetjies tot wyfies in ’n [[bevolking]]. Soos deur Fisher se beginsel verklaar word, is dit om evolusionêre redes gewoonlik ongeveer gelyk by spesies wat geslagtelik voortplant.<ref name="Fisher-1930" /><ref name="Hamilton-1967" /> Baie spesies wyk egter van ’n gelyke geslagsverhouding af, hetsy periodiek of permanent. Dit sluit [[partenogenese|partenogenetiese]] en androgenetiese spesies in,<ref name="Schwander-2008" /> sikliese partenogene soos [[plantluis]]e, en sommige eusosiale [[wesp]]e, bye, miere en [[termiet]]e.<ref name="Kobayashi-2013" /> == Geslagsverskille == Anisogamie is die fundamentele verskil tussen manlik en vroulik.<ref name="Whitfield-2004" /><ref name="Pierce-2012" /> [[Richard Dawkins]] het gesê dit is moontlik om al die verskille tussen die geslagte te vertolk as iets wat hieruit voortspruit.<ref name="Dawkins-2016" /> === Geslagskenmerke === Geslagskenmerke is fisiese eienskappe van ’n organisme (gewoonlik van ’n geslagsdimorfiese organisme) wat op biologiese geslagsfaktore dui of daaruit voortspruit. Dit sluit sowel primêre geslagskenmerke, soos die geslagskliere, as sekondêre geslagskenmerke in. === Geslagsdimorfie === {{Hoofartikel|Geslagsdimorfie}} [[Lêer:Male and female pheasant.jpg|duimnael|Fisante is geslagsdimorfies in sowel grootte as voorkoms.]] [[Lêer:Beo-2.jpg|duimnael|Die heuwelmaina is geslagsmonomorfies, wat beteken dat die uiterlike voorkoms van mannetjies en wyfies baie eenders is.<ref name="Robin-2011" />]] By baie diere en sommige plante verskil individue van die manlike en die vroulike geslag in grootte en voorkoms, ’n verskynsel wat geslagsdimorfie genoem word.<ref name="Choe-2019" /> Geslagsdimorfie by diere word dikwels met seksuele seleksie geassosieer: die paringskompetisie tussen individue van die een geslag teenoor die ander geslag.<ref name="Mori-2017" /> Ander voorbeelde toon dat dit die voorkeur van wyfies is wat geslagsdimorfie dryf, soos in die geval van die steeloogvlieg.<ref name="Wilkinson-1994" /> Geslagsverskille by die mens sluit ’n oor die algemeen groter liggaamsgrootte en meer liggaamshare by mans in, terwyl vroue groter [[borste]], wyer heupe en ’n hoër liggaamsvetpersentasie het. By ander spesies kan daar verskille in kleur of ander kenmerke wees, en dit kan so opvallend wees dat die verskillende geslagte vir twee heeltemal verskillende taksons aangesien kan word.<ref name="Mori-2017" /> Wyfies is die groter geslag by die meerderheid diere.<ref name="Choe-2019" /> Wyfies van die suidelike swart weduwee-spinnekop is byvoorbeeld gewoonlik twee keer so lank as die mannetjies.<ref name="Drees-1999" /> Hierdie grootteverskil hou moontlik verband met die koste om eierselle voort te bring, wat meer voeding verg as om sperma voort te bring: groter wyfies kan meer eiers voortbring.<ref name="Stuart-Smith-2007" /><ref name="Choe-2019" /> In baie ander gevalle is die mannetjie van ’n spesie groter as die wyfie. Soogdierspesies met uiterste geslagsdimorfie in grootte, soos [[olifantrob]]be, het geneig om sterk poliginiese paringstelsels te hê, vermoedelik weens seleksie vir sukses in kompetisie met ander mannetjies. Geslagsdimorfie kan ekstreem wees, met mannetjies wat parasities op die wyfie leef, soos by sommige [[Lophiiformes|hengelvisse]]. Sommige plantspesies toon ook dimorfie waarin die wyfies aansienlik groter as die mannetjies is, soos by die [[Mos|mosgeslag]] ''Dicranum''<ref name="Shaw-2000" /> en die [[lewermos]]geslag ''Sphaerocarpos''.<ref name="Schuster-1984" /> Daar is ’n mate van bewyse dat die dimorfie by hierdie geslagte aan ’n geslagschromosoom<ref name="Schuster-1984" /><ref name="Crum-1980" /> of aan chemiese seine van die wyfies gekoppel is.<ref name="Briggs-1965" /> By voëls het mannetjies dikwels ’n kleurvoller voorkoms en kan hulle kenmerke hê (soos die lang stert van manlike [[Pou|poue]]) wat hulle skynbaar benadeel (helder kleure sou byvoorbeeld ’n voël meer sigbaar vir roofdiere maak). Een voorgestelde verklaring hiervoor is die handikapbeginsel.<ref name="Zahavi-1997" /> Hierdie hipotese voer aan dat die mannetjie, deur te wys dat hy met sulke handikappe kan oorleef, sy genetiese fiksheid aan wyfies adverteer – eienskappe wat ook dogters sal bevoordeel, wat nie met sulke handikappe opgesaal sal wees nie. === Geslagsverskille in gedrag === Die geslagte van gonochoriese spesies verskil gewoonlik in gedrag. By die meeste dierspesies belê wyfies meer in ouerlike sorg,<ref name="Kliman-2016b" /> hoewel die mannetjies by sommige spesies, soos sekere vleiloeries, meer in ouerlike sorg belê.<ref name="Henshaw-2019" /> Wyfies is ook geneig om kieskeuriger te wees oor met wie hulle paar,<ref name="Brennan-2010" /> soos by die meeste voëlspesies.<ref name="Macedo-2019" /> Mannetjies is geneig om meer kompeterend te wees oor paring as wyfies.<ref name="Lehtonen-2016" /> == Sien ook == * [[Chromosoom|Chromosome]] * [[Gender]] * [[Geslagsdimorfie]] * [[Interseks]] * [[Seks]] * [[Seksuele seleksie]] * [[Voortplanting]] == Verwysings == {{Verwysings|30em|refs= <ref name="Alberts-bevrugting">{{cite book |vauthors=Alberts B, Johnson A, Lewis J, Raff M, Roberts K, Walter P |title=Molecular Biology of the Cell |edition=4de |year=2002 |isbn=978-0-8153-3218-3 |publisher=Garland Science |location=New York |chapter=Fertilization |chapter-url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK26843/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20081219005819/http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/bv.fcgi?rid=mboc4.section.3738 |archive-date=19 Desember 2008}}</ref> <ref name="Alberts-eiers">{{cite book |vauthors=Alberts B, Johnson A, Lewis J, Raff M, Roberts K, Walter P |title=Molecular Biology of the Cell |edition=4de |year=2002 |isbn=978-0-8153-3218-3 |publisher=Garland Science |location=New York |chapter=Eggs |chapter-url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK26842/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20090629074430/http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/bv.fcgi?rid=mboc4.section.3718 |archive-date=29 Junie 2009}}</ref> <ref name="Alberts-meiose">{{cite book |vauthors=Alberts B, Johnson A, Lewis J, Raff M, Roberts K, Walter P |title=Molecular Biology of the Cell |edition=4de |year=2002 |isbn=978-0-8153-3218-3 |publisher=Garland Science |location=New York |chapter=Meiosis |chapter-url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK26840/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20170125115052/https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK26840/ |archive-date=25 Januarie 2017}}</ref> <ref name="Alberts-mendel">{{cite book |vauthors=Alberts B, Johnson A, Lewis J, Raff M, Roberts K, Walter P |title=Molecular Biology of the Cell |edition=4de |year=2002 |isbn=978-0-8153-3218-3 |publisher=Garland Science |location=New York |chapter=Mendelian genetics in eukaryotic life cycles |chapter-url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK21836 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170402185423/https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK21836/ |archive-date=2 April 2017}}</ref> <ref name="Alberts-sperm">{{cite book |vauthors=Alberts B, Johnson A, Lewis J, Raff M, Roberts K, Walter P |title=Molecular Biology of the Cell |edition=4de |year=2002 |isbn=978-0-8153-3218-3 |publisher=Garland Science |location=New York |chapter=Sperm |chapter-url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK26914/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20090629222617/http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/bv.fcgi?rid=mboc4.section.3729 |archive-date=29 Junie 2009}}</ref> <ref name="Alberts-voordele">{{cite book |vauthors=Alberts B, Johnson A, Lewis J, Raff M, Roberts K, Walter P |title=Molecular Biology of the Cell |edition=4de |year=2002 |isbn=978-0-8153-3218-3 |publisher=Garland Science |location=New York |chapter=The Benefits of Sex |chapter-url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK26823/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210422092534/https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK26823/ |archive-date=22 April 2021}}</ref> <ref name="Allaby-2012">{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=wzZGQOmcjqAC |title=A Dictionary of Plant Sciences |vauthors=Allaby M |date=2012 |publisher=OUP Oxford |isbn=978-0-19-960057-1 |page=350 |language=en}}</ref> <ref name="Avise-2011">{{cite book |chapter=Two sexes in one |chapter-url=https://books.google.com/books?id=jqiR8C0lEckC |title=Hermaphroditism: A Primer on the Biology, Ecology, and Evolution of Dual Sexuality |vauthors=Avise JC |date=2011 |publisher=Columbia University Press |isbn=978-0-231-52715-6 |pages=1-7 |language=en}}</ref> <ref name="Awasthi-2015">{{cite book |vauthors=Awasthi AK |url=https://books.google.com/books?id=r0h1DwAAQBAJ |title=Textbook of Algae |publisher=Vikas Publishing House |isbn=978-93-259-9022-7 |page=363 |language=en}}</ref> <ref name="Bachtrog-2014">{{cite journal |vauthors=Bachtrog D, Mank JE, Peichel CL, Kirkpatrick M, Otto SP, Ashman TL, Hahn MW, Kitano J, Mayrose I, Ming R, Perrin N, Ross L, Valenzuela N, Vamosi JC |date=Julie 2014 |title=Sex determination: why so many ways of doing it? |journal=PLOS Biology |volume=12 |issue=7 |doi=10.1371/journal.pbio.1001899 |pmc=4077654 |pmid=24983465 |doi-access=free}}</ref> <ref name="Beentje-2016">{{cite book |title=The Kew plant glossary |vauthors=Beentje H |date=2016 |publisher=Kew Publishing |isbn=978-1-84246-604-9 |edition=2de |location=Royal Botanic Gardens, Kew}}</ref> <ref name="Bernstein-1985">{{cite journal |vauthors=Bernstein H, Byerly HC, Hopf FA, Michod RE |title=Genetic damage, mutation, and the evolution of sex |journal=Science |volume=229 |issue=4719 |pages=1277-81 |date=September 1985 |pmid=3898363 |doi=10.1126/science.3898363}}</ref> <ref name="Beukeboom-2014">{{cite book |vauthors=Beukeboom LW, Perrin N |url=https://books.google.com/books?id=7yrnAwAAQBAJ |title=The Evolution of Sex Determination |date=2014 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-965714-8 |page=16 |language=en}}</ref> <ref name="Black-2014">{{cite web |vauthors=Black R |date=19 Oktober 2014 |title=Armored Fish Pioneered Sex As You Know It |url=https://www.nationalgeographic.com/animals/article/141019-fossil-fish-evolution-sex-fertilization |archive-url=https://web.archive.org/web/20210302234743/https://www.nationalgeographic.com/animals/article/141019-fossil-fish-evolution-sex-fertilization |archive-date=2 Maart 2021 |work=Animals |publisher=National Geographic |language=en}}</ref> <ref name="Blackmon-2017">{{cite journal |vauthors=Blackmon H, Ross L, Bachtrog D |title=Sex Determination, Sex Chromosomes, and Karyotype Evolution in Insects |journal=The Journal of Heredity |volume=108 |issue=1 |pages=78-93 |date=Januarie 2017 |pmid=27543823 |pmc=6281344 |doi=10.1093/jhered/esw047}}</ref> <ref name="Brandeis-2018">{{cite journal |vauthors=Brandeis M |title=New-age ideas about age-old sex: separating meiosis from mating could solve a century-old conundrum |journal=Biological Reviews of the Cambridge Philosophical Society |volume=93 |issue=2 |pages=801-810 |date=Mei 2018 |pmid=28913952 |doi=10.1111/brv.12367}}</ref> <ref name="Brennan-2010">{{cite journal |vauthors=Brennan P |date=2010 |title=Sexual Selection |journal=Nature Education Knowledge |volume=3 |issue=10 |page=79 |url=https://www.nature.com/scitable/knowledge/library/sexual-selection-13255240/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20211009163133/https://www.nature.com/scitable/knowledge/library/sexual-selection-13255240/ |archive-date=9 Oktober 2021}}</ref> <ref name="Briggs-1965">{{cite journal |vauthors=Briggs DA |year=1965 |title=Experimental taxonomy of some British species of genus ''Dicranum'' |journal=New Phytologist |volume=64 |issue=3 |pages=366-386 |doi=10.1111/j.1469-8137.1965.tb07546.x |doi-access=free}}</ref> <ref name="Bull-1983">{{cite book |title=Evolution of sex determining mechanisms |vauthors=Bull JJ |year=1983 |isbn=0-8053-0400-2 |page=17 |publisher=Benjamin/Cummings Publishing Company}}</ref> <ref name="Charlesworth-2003">{{cite journal |vauthors=Charlesworth B |date=Augustus 2003 |title=Sex determination in the honeybee |journal=Cell |volume=114 |issue=4 |pages=397-398 |doi=10.1016/S0092-8674(03)00610-X |pmid=12941267 |doi-access=free}}</ref> <ref name="Choe-2019">{{cite book |title=Encyclopedia of Animal Behavior |vauthors=Choe J |date=2019 |publisher=Academic Press |isbn=978-0-12-813252-4 |volume=2 |pages=7-11 |language=en |chapter=Body Size and Sexual Dimorphism |chapter-url=https://books.google.com/books?id=O5lnDwAAQBAJ}}</ref> <ref name="Crum-1980">{{cite book |vauthors=Crum HA, Anderson LE |year=1980 |title=Mosses of Eastern North America |volume=1 |page=196 |location=New York |publisher=Columbia University Press |isbn=978-0-231-04516-2}}</ref> <ref name="Dawkins-2016">{{cite book |vauthors=Dawkins R |url=https://books.google.com/books?id=ekonDAAAQBAJ |title=The Selfish Gene |date=2016 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-878860-7 |pages=183-184 |language=en}}</ref> <ref name="DeLoof-2018">{{cite journal |last=De Loof |first=Arnold |date=2018 |title=Only two sex forms but multiple gender variants: How to explain? |journal=Communicative & Integrative Biology |volume=11 |issue=1 |doi=10.1080/19420889.2018.1427399 |doi-access=free |issn=1942-0889 |pmc=5824932 |pmid=29497472}}</ref> <ref name="Dellaporta-1993">{{cite journal |vauthors=Dellaporta SL, Calderon-Urrea A |title=Sex determination in flowering plants |journal=The Plant Cell |volume=5 |issue=10 |pages=1241-1251 |date=Oktober 1993 |pmid=8281039 |pmc=160357 |doi=10.1105/tpc.5.10.1241}}</ref> <ref name="DePrins-2003">{{cite book |vauthors=De Prins J, Saithoh K |chapter=Karyology and Sex Determination |chapter-url=https://books.google.com/books?id=5w8FgSGuH34C |veditors=Kristensen N |title=Handbuch der Zoologie / Handbook of Zoology: Arthropoda: Insecta: Lepidoptera, Moths and Butterflies |publisher=Walter de Gruyter |year=2003 |pages=449-468 |doi=10.1515/9783110893724.449 |isbn=978-3-11-016210-3}}</ref> <ref name="Drees-1999">{{cite book |vauthors=Drees BM, Jackman J |date=1999 |publisher=Gulf Publishing Company |location=Houston, Texas |chapter=Southern black widow spider |title=Field Guide to Texas Insects |chapter-url=http://insects.tamu.edu/fieldguide/cimg368.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20030831114452/http://insects.tamu.edu/fieldguide/cimg368.html |archive-date=31 Augustus 2003}}</ref> <ref name="Dusenbery-2009">{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=QCrimQJu1RAC |title=Living at Micro Scale: The Unexpected Physics of Being Small |vauthors=Dusenbery DB |date=2009 |publisher=Harvard University Press |isbn=978-0-674-03116-6 |pages=308-326 |language=en}}</ref> <ref name="Fisher-1930">{{cite book |vauthors=Fisher RA |date=1930 |title=The Genetical Theory of Natural Selection |url=https://archive.org/details/geneticaltheoryo031631mbp |location=Oxford |publisher=Clarendon Press |pages=141-143}}</ref> <ref name="Fusco-2019">{{cite book |vauthors=Fusco G, Minelli A |url=https://books.google.com/books?id=AKGsDwAAQBAJ |title=The Biology of Reproduction |year=2019 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-108-49985-9 |pages=124, 306-308 |language=en}}</ref> <ref name="Gee-1999">{{cite news |vauthors=Gee H |date=22 November 1999 |title=Size and the single sex cell |url=https://www.nature.com/news/1999/991122/full/news991125-4.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20171011062235/http://www.nature.com/news/1999/991122/full/news991125-4.html |archive-date=11 Oktober 2017 |work=Nature}}</ref> <ref name="Gilbert-gamete">{{cite book |title=Developmental Biology |vauthors=Gilbert SF |date=2000 |publisher=Sinauer Associates |isbn=978-0-87893-243-6 |edition=6de |location=Sunderland (MA) |chapter=Gamete Production in Angiosperms |chapter-url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK10129/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210421143911/https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK10129/ |archive-date=21 April 2021}}</ref> <ref name="Gilbert-meersellig">{{cite book |title=Developmental Biology |vauthors=Gilbert SF |date=2000 |publisher=Sinauer Associates |isbn=978-0-87893-243-6 |edition=6de |location=Sunderland (MA) |chapter=Multicellularity: Evolution of Differentiation |chapter-url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK10031/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210308143406/https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK10031/ |archive-date=8 Maart 2021}}</ref> <ref name="Gilbert-omgewing">{{cite journal |vauthors=Gilbert SF |date=2000 |title=Environmental Sex Determination |url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK9989/ |journal=Developmental Biology |edition=6de |language=en |archive-date=12 Junie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210612123300/https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK9989/}}</ref> <ref name="Gonzalez-2019">{{cite journal |vauthors=González EJ, Martínez-López M, Morales-Garduza MA, García-Morales R, Charruau P, Gallardo-Cruz JA |title=The sex-determination pattern in crocodilians: A systematic review of three decades of research |journal=The Journal of Animal Ecology |volume=88 |issue=9 |pages=1417-1427 |date=September 2019 |pmid=31286510 |doi=10.1111/1365-2656.13037}}</ref> <ref name="Hake-2008">{{cite journal |vauthors=Hake L, O'Connor C |date=2008 |title=Genetic Mechanisms of Sex Determination |journal=Nature Education |volume=1 |issue=1 |page=25 |url=https://www.nature.com/scitable/topicpage/genetic-mechanisms-of-sex-determination-314/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20170819121941/http://www.nature.com/scitable/topicpage/genetic-mechanisms-of-sex-determination-314 |archive-date=19 Augustus 2017}}</ref> <ref name="Hamilton-1967">{{cite journal |vauthors=Hamilton WD |title=Extraordinary sex ratios |journal=Science |volume=156 |issue=3774 |pages=477-488 |date=April 1967 |pmid=6021675 |doi=10.1126/science.156.3774.477 |jstor=1721222}}</ref> <ref name="Henshaw-2019">{{cite journal |vauthors=Henshaw JM, Fromhage L, Jones AG |title=Sex roles and the evolution of parental care specialization |journal=Proceedings. Biological Sciences |volume=286 |issue=1909 |date=Augustus 2019 |pmid=31455191 |pmc=6732396 |doi=10.1098/rspb.2019.1312}}</ref> <ref name="Horandl-2020">{{cite journal |vauthors=Hörandl E, Hadacek F |title=Oxygen, life forms, and the evolution of sexes in multicellular eukaryotes |journal=Heredity |volume=125 |issue=1-2 |pages=1-14 |date=Augustus 2020 |pmid=32415185 |pmc=7413252 |doi=10.1038/s41437-020-0317-9}}</ref> <ref name="Horandl-2024">{{cite journal |vauthors=Hörandl E |title=Apomixis and the paradox of sex in plants |journal=Annals of Botany |volume=134 |issue=1 |pages=1-18 |date=Junie 2024 |pmid=38497809 |doi=10.1093/aob/mcae044 |pmc=11161571}}</ref> <ref name="Janzen-2006">{{cite journal |vauthors=Janzen FJ, Phillips PC |title=Exploring the evolution of environmental sex determination, especially in reptiles |journal=Journal of Evolutionary Biology |volume=19 |issue=6 |pages=1775-1784 |date=November 2006 |pmid=17040374 |doi=10.1111/j.1420-9101.2006.01138.x}}</ref> <ref name="Judd-2002">{{cite book |vauthors=Judd WS, Campbell CS, Kellogg EA, Stevens PF, Donoghue MJ |title=Plant systematics, a phylogenetic approach |date=2002 |publisher=Sinauer Associates Inc. |isbn=0-87893-403-0 |edition=2de |location=Sunderland MA}}</ref> <ref name="Kaiser-2010">{{cite journal |vauthors=Kaiser VB, Bachtrog D |year=2010 |title=Evolution of sex chromosomes in insects |journal=Annual Review of Genetics |volume=44 |pages=91-112 |doi=10.1146/annurev-genet-102209-163600 |pmc=4105922 |pmid=21047257}}</ref> <ref name="Khamas-2024">{{cite book |last=Khamas |first=Wael |last2=Rutllant |first2=Josep |url=https://books.google.com/books?id=zJsJEQAAQBAJ |title=Anatomy and Histology of the Domestic Chicken |date=2024 |publisher=John Wiley & Sons |isbn=978-1-119-84174-6 |page=120 |language=en}}</ref> <ref name="Kliman-2016">{{cite book |vauthors=Kliman RM |url=https://books.google.com/books?id=_r4OCAAAQBAJ |title=Encyclopedia of Evolutionary Biology |date=2016 |publisher=Academic Press |isbn=978-0-12-800426-5 |volume=2 |pages=212-224}}</ref> <ref name="Kliman-2016b">{{cite book |vauthors=Kliman R |url=https://books.google.com/books?id=_r4OCAAAQBAJ |veditors=Herridge EJ, Murray RL, Gwynne DT, Bussiere L |title=Encyclopedia of Evolutionary Biology |year=2016 |publisher=Academic Press |isbn=978-0-12-800426-5 |volume=2 |pages=453-454 |language=en}}</ref> <ref name="Kobayashi-2013">{{cite journal |vauthors=Kobayashi K, Hasegawa E, Yamamoto Y, Kawatsu K, Vargo EL, Yoshimura J, Matsuura K |title=Sex ratio biases in termites provide evidence for kin selection |journal=Nature Communications |volume=4 |year=2013 |pmid=23807025 |doi=10.1038/ncomms3048 |doi-access=free}}</ref> <ref name="Kumar-2019">{{cite book |vauthors=Kumar R, Meena M, Swapnil P |veditors=Vonk J, Shackelford T |chapter=Anisogamy |title=Encyclopedia of Animal Cognition and Behavior |publisher=Springer International Publishing |location=Cham |date=2019 |pages=1-5 |doi=10.1007/978-3-319-47829-6_340-1 |isbn=978-3-319-47829-6}}</ref> <ref name="Kumar-2022">{{cite book |last=Kumar |first=Sunesh |last2=Padubidri |first2=V. G. |last3=Daftary |first3=Shirish N. |url=https://books.google.com/books?id=dM-TEAAAQBAJ |title=Howkins & Bourne: Shaw's Textbook of Gynaecology |date=2022 |publisher=Elsevier Health Sciences |isbn=978-81-312-6631-1 |edition=18de |pages=109-111 |language=en |chapter=Factors Influencing Development of Sex}}</ref> <ref name="Kuwamura-2020">{{cite journal |vauthors=Kuwamura T, Sunobe T, Sakai Y, Kadota T, Sawada K |date=1 Julie 2020 |title=Hermaphroditism in fishes: an annotated list of species, phylogeny, and mating system |journal=Ichthyological Research |language=en |volume=67 |issue=3 |pages=341-360 |doi=10.1007/s10228-020-00754-6 |issn=1616-3915 |doi-access=free}}</ref> <ref name="Lane-2005">{{cite book |author=Nick Lane |title=Power, Sex, Suicide: Mitochondria and the Meaning of Life |url=https://archive.org/details/powersexsuicidem0000lane |pages=236-237 |isbn=978-0-19-280481-5 |year=2005 |publisher=Oxford University Press}}</ref> <ref name="Lehtonen-2016">{{cite journal |vauthors=Lehtonen J, Kokko H, Parker GA |title=What do isogamous organisms teach us about sex and the two sexes? |journal=Philosophical Transactions of the Royal Society of London. Series B, Biological Sciences |volume=371 |issue=1706 |date=Oktober 2016 |pmid=27619696 |pmc=5031617 |doi=10.1098/rstb.2015.0532}}</ref> <ref name="Lents-2025">{{cite book |last=Lents |first=Nathan H. |title=The Sexual Evolution: How 500 Million Years of Sex, Gender, and Mating Shape Modern Relationships |date=2025 |publisher=HarperCollins |isbn=978-0-06-337548-2 |language=en}}</ref> <ref name="Leonard-2013">{{cite journal |vauthors=Leonard JL |date=22 Augustus 2013 |title=Williams' Paradox and the Role of Phenotypic Plasticity in Sexual Systems |journal=Integrative and Comparative Biology |volume=53 |issue=4 |pages=671-688 |doi=10.1093/icb/ict088 |pmid=23970358 |issn=1540-7063 |doi-access=free}}</ref> <ref name="LibreTexts-2018">{{cite web |date=17 Julie 2018 |title=43.2A: External and Internal Fertilization |url=https://bio.libretexts.org/Bookshelves/Introductory_and_General_Biology/Book%3A_General_Biology_(Boundless)/43%3A_Animal_Reproduction_and_Development/43.2%3A_Fertilization/43.2A%3A_External_and_Internal_Fertilization |website=Biology LibreTexts |language=en |archive-date=24 Mei 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220524084927/https://bio.libretexts.org/Bookshelves/Introductory_and_General_Biology/Book%3A_General_Biology_(Boundless)/43%3A_Animal_Reproduction_and_Development/43.2%3A_Fertilization/43.2A%3A_External_and_Internal_Fertilization}}</ref> <ref name="Lodish-2000">{{cite book |vauthors=Lodish H, Berk A, Zipursky SL, Matsudaira P, Baltimore D, Darnell J |year=2000 |title=Molecular Cell Biology |edition=4de |publisher=W.H. Freeman and Co |isbn=978-0-7167-4366-8 |chapter=Cell-Type Specification and Mating-Type Conversion in Yeast |chapter-url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/bv.fcgi?rid=mcb.section.3752 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090701170903/http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/bv.fcgi?rid=mcb.section.3752 |archive-date=1 Julie 2009}}</ref> <ref name="Lynch-2024">{{cite book |last=Lynch |first=Michael R. |title=Evolutionary Cell Biology: The Origins of Cellular Architecture |date=2024 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-266303-0 |page=247 |language=en}}</ref> <ref name="Macedo-2019">{{cite book |vauthors=Macedo RH, Manica LT |chapter=Sexual Selection and Mating Systems: Contributions from a Neotropical Passerine Model |veditors=Reboreda JC, Fiorini VD, Tuero DT |url=https://books.google.com/books?id=ItmUDwAAQBAJ |title=Behavioral Ecology of Neotropical Birds |date=2019 |publisher=Springer |isbn=978-3-030-14280-3 |page=75 |language=en}}</ref> <ref name="Majerus-2003">{{cite book |vauthors=Majerus ME |url=https://books.google.com/books?id=vDHOYPQ2mmYC |title=Sex Wars: Genes, Bacteria, and Biased Sex Ratios |date=2003 |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0-691-00981-0 |page=59 |language=en}}</ref> <ref name="Meyer-1997">{{cite book |title=''C. elegans'' II |vauthors=Meyer BJ |publisher=Cold Spring Harbor Laboratory Press |year=1997 |isbn=978-0-87969-532-3 |veditors=Riddle DL, Blumenthal T, Meyer BJ, Priess JR |chapter=Sex Determination and X Chromosome Dosage Compensation: Sexual Dimorphism |chapter-url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK20094/ |archive-date=6 Mei 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210506154914/http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK20094/}}</ref> <ref name="Mills-2018">{{cite book |vauthors=Mills A |chapter=Sex and Reproduction |title=Biology of Sex |date=2018 |publisher=University of Toronto Press |location=Toronto |isbn=978-1-4875-9337-7 |page=43 |language=en}}</ref> <ref name="Montalvao-2021">{{cite journal |vauthors=Leite Montalvão AP, Kersten B, Fladung M, Müller NA |title=The Diversity and Dynamics of Sex Determination in Dioecious Plants |language=en |journal=Frontiers in Plant Science |volume=11 |date=2021 |pmid=33519840 |pmc=7843427 |doi=10.3389/fpls.2020.580488 |doi-access=free}}</ref> <ref name="Moore-2020">{{cite book |title=21st Century Guidebook to Fungi |vauthors=Moore D, Robson JD, Trinci AP |date=2020 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-108-74568-0 |edition=2de |pages=211-228}}</ref> <ref name="Mori-2017">{{cite book |vauthors=Mori E, Mazza G, Lovari S |chapter=Sexual Dimorphism |veditors=Vonk J, Shackelford T |title=Encyclopedia of Animal Cognition and Behavior |publisher=Springer International Publishing |location=Cham |url=https://link.springer.com/referenceworkentry/10.1007%2F978-3-319-47829-6_433-1 |date=2017 |pages=1-7 |language=en |doi=10.1007/978-3-319-47829-6_433-1 |isbn=978-3-319-47829-6}}</ref> <ref name="Pierce-2012">{{cite book |vauthors=Pierce BA |title=Genetics: A Conceptual Approach |date=2012 |publisher=W.H. Freeman |isbn=978-1-4292-3250-0 |edition=4de |location=New York |pages=73-74 |language=en}}</ref> <ref name="Pitnick-2008">{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=kctYNbO1fE0C |title=Sperm Biology: An Evolutionary Perspective |vauthors=Pitnick SS, Hosken DJ, Birkhead TR |date=2008 |publisher=Academic Press |isbn=978-0-08-091987-4 |pages=43-44 |language=en}}</ref> <ref name="Purves-2000">{{cite book |title=Life: The Science of Biology |vauthors=Purves WK, Sadava DE, Orians GH, Heller HC |publisher=Sinauer Associates; W.H. Freeman & Co. |location=Sunderland, Mass. |year=2000 |isbn=978-0-7167-3873-2 |page=736}}</ref> <ref name="Renner-2014">{{cite journal |vauthors=Renner SS |title=The relative and absolute frequencies of angiosperm sexual systems: dioecy, monoecy, gynodioecy, and an updated online database |journal=American Journal of Botany |volume=101 |issue=10 |pages=1588-1596 |date=Oktober 2014 |pmid=25326608 |doi=10.3732/ajb.1400196 |doi-access=free}}</ref> <ref name="Ritchison">{{cite web |title=Avian Reproduction |url=http://people.eku.edu/ritchisong/avianreproduction.html |publisher=Eastern Kentucky University |vauthors=Ritchison G |archive-date=12 April 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080412231002/http://people.eku.edu/ritchisong/avianreproduction.html}}</ref> <ref name="Robin-2011">{{cite journal |vauthors=Robin VV, Sinha A, Ramakrishnan U |date=2011 |title=Determining the sex of a monomorphic threatened, endemic passerine in the sky islands of southern India using molecular and morphometric methods |journal=Current Science |volume=101 |issue=5 |pages=676-679 |jstor=24078632 |issn=0011-3891}}</ref> <ref name="Royle-2012">{{cite book |vauthors=Kokko H, Jennions M |chapter=Sex differences in parental care |veditors=Royle NJ, Smiseth PT, Kölliker M |chapter-url=https://books.google.com/books?id=K-EUDAAAQBAJ |title=The Evolution of Parental Care |date=2012 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-969257-6 |page=103 |language=en}}</ref> <ref name="Sabath-2016">{{cite journal |vauthors=Sabath N, Goldberg EE, Glick L, Einhorn M, Ashman TL, Ming R, Otto SP, Vamosi JC, Mayrose I |title=Dioecy does not consistently accelerate or slow lineage diversification across multiple genera of angiosperms |journal=The New Phytologist |volume=209 |issue=3 |pages=1290-1300 |date=Februarie 2016 |pmid=26467174 |doi=10.1111/nph.13696 |doi-access=free}}</ref> <ref name="Sawada-2014">{{cite book |veditors=Sawada H, Inoue N, Iwano M |url=https://directory.doabooks.org/handle/20.500.12854/29412 |title=Sexual Reproduction in Animals and Plants |date=2014 |publisher=Springer |isbn=978-4-431-54589-7 |pages=215-227 |doi=10.1007/978-4-431-54589-7 |language=en |archive-date=16 Februarie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240216113407/https://directory.doabooks.org/handle/20.500.12854/29412}}</ref> <ref name="Schuster-1984">{{cite book |vauthors=Schuster RM |year=1984 |chapter=Comparative Anatomy and Morphology of the Hepaticae |title=New Manual of Bryology |location=Nichinan, Miyazaki, Japan |publisher=The Hattori Botanical Laboratory |volume=2 |page=891}}</ref> <ref name="Schwander-2008">{{cite journal |last=Schwander |first=Tanja |last2=Oldroyd |first2=Benjamin P |date=28 September 2008 |title=Androgenesis: where males hijack eggs to clone themselves |journal=Philosophical Transactions of the Royal Society B: Biological Sciences |volume=371 |issue=1706 |doi=10.1098/rstb.2015.0534 |pmid=27619698 |pmc=5031619}}</ref> <ref name="Shaw-2000">{{cite book |vauthors=Shaw AJ |year=2000 |chapter=Population ecology, population genetics, and microevolution |pages=379-380 |veditors=Shaw AJ, Goffinet B |title=Bryophyte Biology |location=Cambridge |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-66097-6}}</ref> <ref name="Smith-2003">{{cite journal |vauthors=Smith CA, Katz M, Sinclair AH |title=DMRT1 is upregulated in the gonads during female-to-male sex reversal in ZW chicken embryos |journal=Biology of Reproduction |volume=68 |issue=2 |pages=560-570 |date=Februarie 2003 |pmid=12533420 |doi=10.1095/biolreprod.102.007294 |doi-access=free}}</ref> <ref name="Stuart-Smith-2007">{{cite journal |title=Is fecundity the ultimate cause of female-biased size dimorphism in a dragon lizard? |vauthors=Stuart-Smith J, Swain R, Stuart-Smith R, Wapstra E |journal=Journal of Zoology |volume=273 |issue=3 |year=2007 |pages=266-272 |doi=10.1111/j.1469-7998.2007.00324.x}}</ref> <ref name="Szekely-2007">{{cite book |vauthors=Székely T, Fairbairn DJ, Blanckenhorn WU |url=https://books.google.com/books?id=IDoTDAAAQBAJ |title=Sex, Size and Gender Roles: Evolutionary Studies of Sexual Size Dimorphism |date=2007 |publisher=OUP Oxford |isbn=978-0-19-920878-4 |pages=167-169, 176, 185 |language=en}}</ref> <ref name="Tanurdzic-2004">{{cite journal |vauthors=Tanurdzic M, Banks JA |title=Sex-determining mechanisms in land plants |journal=The Plant Cell |volume=16 |issue=Suppl |pages=S61-S71 |date=2004 |pmid=15084718 |pmc=2643385 |doi=10.1105/tpc.016667}}</ref> <ref name="Thiriot-2003">{{cite journal |vauthors=Thiriot-Quiévreux C |date=2003 |title=Advances in chromosomal studies of gastropod molluscs |journal=Journal of Molluscan Studies |volume=69 |issue=3 |pages=187-202 |doi=10.1093/mollus/69.3.187 |doi-access=free}}</ref> <ref name="Todd-2016">{{cite journal |vauthors=Todd EV, Liu H, Muncaster S, Gemmell NJ |date=2016 |title=Bending Genders: The Biology of Natural Sex Change in Fish |journal=Sexual Development |volume=10 |issue=5-6 |pages=223-241 |doi=10.1159/000449297 |pmid=27820936 |doi-access=free}}</ref> <ref name="Togashi-2012">{{cite journal |vauthors=Togashi T, Bartelt JL, Yoshimura J, Tainaka K, Cox PA |title=Evolutionary trajectories explain the diversified evolution of isogamy and anisogamy in marine green algae |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America |volume=109 |issue=34 |pages=13692-13697 |date=Augustus 2012 |pmid=22869736 |pmc=3427103 |doi=10.1073/pnas.1203495109 |doi-access=free}}</ref> <ref name="Walas-2018">{{cite journal |vauthors=Walas Ł, Mandryk W, Thomas PA, Tyrała-Wierucka Ż, Iszkuło G |date=2018 |title=Sexual systems in gymnosperms: A review |url=http://eprints.keele.ac.uk/4961/1/29052018_1-s2.0-S1439179117304498-main.pdf |journal=Basic and Applied Ecology |volume=31 |pages=1-9 |doi=10.1016/j.baae.2018.05.009 |archive-date=27 Januarie 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220127084144/https://eprints.keele.ac.uk/4961/1/29052018_1-s2.0-S1439179117304498-main.pdf}}</ref> <ref name="Wallis-2008">{{cite journal |vauthors=Wallis MC, Waters PD, Graves JA |date=Oktober 2008 |title=Sex determination in mammals – before and after the evolution of SRY |journal=Cellular and Molecular Life Sciences |volume=65 |issue=20 |pages=3182-95 |doi=10.1007/s00018-008-8109-z |pmid=18581056 |pmc=11131626}}</ref> <ref name="Warner-2008">{{cite journal |vauthors=Warner DA, Shine R |title=The adaptive significance of temperature-dependent sex determination in a reptile |journal=Nature |volume=451 |issue=7178 |pages=566-568 |date=Januarie 2008 |pmid=18204437 |doi=10.1038/nature06519}}</ref> <ref name="Watkinson-2015">{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=x8qcBAAAQBAJ |title=The Fungi |vauthors=Watkinson SC, Boddy L, Money N |publisher=Elsevier Science |year=2015 |isbn=978-0-12-382035-8 |page=115}}</ref> <ref name="Whitfield-2004">{{cite journal |vauthors=Whitfield J |date=Junie 2004 |title=Everything you always wanted to know about sexes |journal=PLOS Biology |volume=2 |issue=6 |doi=10.1371/journal.pbio.0020183 |pmc=423151 |pmid=15208728 |doi-access=free}}</ref> <ref name="Wilkinson-1994">{{cite journal |vauthors=Wilkinson GS, Reillo PR |date=22 Januarie 1994 |title=Female choice response to artificial selection on an exaggerated male trait in a stalk-eyed fly |journal=Proceedings of the Royal Society B |volume=255 |issue=1342 |pages=1-6 |doi=10.1098/rspb.1994.0001}}</ref> <ref name="Wilton-2009">{{cite web |vauthors=Wilton P |date=12 Maart 2009 |title=Plants, sex & Darwin |work=OxSciBlog |publisher=Universiteit van Oxford |url=https://www.ox.ac.uk/news/science-blog/plants-sex-darwin |language=en}}</ref> <ref name="Yoshimura-2005">{{cite journal |title=Karyotypes of two American field crickets: Gryllus rubens and Gryllus sp. (Orthoptera: Gryllidae) |vauthors=Yoshimura A |journal=Entomological Science |volume=8 |issue=3 |pages=219-222 |year=2005 |doi=10.1111/j.1479-8298.2005.00118.x}}</ref> <ref name="Young-2024">{{cite book |last=Young |first=William F. |url=https://books.google.com/books?id=oukCEQAAQBAJ |title=Netter Collection of Medical Illustrations: Endocrine System |date=2024 |publisher=Elsevier Health Sciences |isbn=978-0-323-93087-1 |volume=2 |page=113 |language=en}}</ref> <ref name="Zahavi-1997">{{cite book |vauthors=Zahavi A, Zahavi A |year=1997 |title=The Handicap Principle: A Missing Piece of Darwin's Puzzle |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-510035-8 |url=https://archive.org/details/handicapprincipl0000zeha}}</ref> <ref name="Futahashi-2022">{{cite book |last=Futahashi |first=Ryo |chapter=Sexual Differentiation in Dragonflies and Damselflies |date=2022 |title=Spectrum of Sex |pages=13-35 |veditors=Tanaka M, Tachibana M |url=https://link.springer.com/10.1007/978-981-19-5359-0_2 |location=Singapoer |publisher=Springer Nature Singapore |language=en |doi=10.1007/978-981-19-5359-0_2 |isbn=978-981-19-5358-3}}</ref> <ref name="delaFilia-2015">{{cite journal |vauthors=de la Filia A, Bain S, Ross L |title=Haplodiploidy and the reproductive ecology of Arthropods |journal=Current Opinion in Insect Science |date=Junie 2015 |volume=9 |pages=36-43 |doi=10.1016/j.cois.2015.04.018 |pmid=32846706 |url=https://www.pure.ed.ac.uk/ws/files/20137629/1_s2.0_S221457451500084X_main.pdf |hdl=20.500.11820/b540f12f-846d-4a5a-9120-7b2c45615be6 |hdl-access=free |archive-date=25 Junie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210625230005/https://www.pure.ed.ac.uk/ws/files/20137629/1_s2.0_S221457451500084X_main.pdf}}</ref> }} == Verdere leesstof == {{Refbegin|30em}} * {{cite book |vauthors=Arnqvist G, Rowe L |year=2005 |title=Sexual Conflict |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0-691-12217-5}} * {{cite book |vauthors=Gilbert SF |title=Developmental Biology |edition=6de |publisher=Sinauer Associates, Inc. |year=2000 |isbn=978-0-87893-243-6 |url=https://archive.org/details/developmentalbio00gilb}} * {{cite book |vauthors=Maynard-Smith J |title=The Evolution of Sex |url=https://archive.org/details/evolutionofsex0000mayn |publisher=Cambridge University Press |year=1978 |isbn=978-0-521-29302-0}} * {{cite journal |vauthors=Otto S |date=2008 |title=Sexual Reproduction and the Evolution of Sex |journal=Nature Education |volume=1 |issue=1 |page=182 |url=https://www.nature.com/scitable/topicpage/sexual-reproduction-and-the-evolution-of-sex-824/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250120082538/https://www.nature.com/scitable/topicpage/sexual-reproduction-and-the-evolution-of-sex-824/ |archive-date=20 Januarie 2025}} {{Refend}} == Eksterne skakels == * {{cite web |vauthors=Sizonenko PC |url=http://www.gfmer.ch/Books/Reproductive_health/Human_sexual_differentiation.html |title=Human Sexual Differentiation |archive-url=https://web.archive.org/web/20100209011913/http://www.gfmer.ch/Books/Reproductive_health/Human_sexual_differentiation.html |archive-date=9 Februarie 2010 |work=Geneva Foundation for Medical Education and Research}} {{Normdata}} [[Kategorie:Seksualiteit]] [[Kategorie:Voortplanting]] 9cmm5zpw0lofep2oo764yz2pkq1a67a 2967867 2967852 2026-09-16T22:30:40Z Pynappel 70858 2967867 wikitext text/x-wiki : ''Hierdie artikel handel oor die fenotipiese kenmerk. Vir die taksonomiese groepering, sien [[genus]].'' [[Lêer:Human.png|duimnael|200px|Die twee geslagte van die [[mens]], [[man]] en [[vrou]].]] '''Geslag''' is die [[fenotipiese kenmerk]] van ’n [[organisme]] wat geslagtelik voortplant en wat daarin bestaan dat dit [[gameet|gamete]] (geslagselle) van een van twee verskillende groottes of vorme voortbring – manlike of vroulike gamete.<ref name="Mills-2018" /><ref name="Purves-2000" /><ref name="DeLoof-2018" /> Baie [[organisme]]s op [[Aarde]] word volgens die meeste mense op hierdie wyse in twee geslagte verdeel wat onderling kombineer vir [[voortplanting]] deur middel van [[geslagsomgang]]. Ook ongeslagtelike of aseksuele voortplanting kom voor. Tydens geslagtelike voortplanting versmelt ’n manlike en ’n vroulike gameet om ’n [[sigoot]] te vorm, wat tot ’n nakomeling ontwikkel wat eienskappe van albei ouers erf. Volgens konvensie word organismes wat die kleiner gamete ([[spermsel]]le) voortbring ''manlik'' genoem, en dié wat die groter gamete ([[eiersel]]le) voortbring ''vroulik''.<ref name="Royle-2012" /> Die vroulike geslag van ’n organisme word dus gedefinieer as die geslag met die grootste geslagselle. ’n Organisme wat albei soorte gamete voortbring, is ’n [[hermafrodiet]].<ref name="Purves-2000" /><ref name="Avise-2011" /> By [[Spesie|spesies]] wat nie hermafrodities is nie, word die geslag van ’n individu deur een van verskeie biologiese geslagsbepalingstelsels bepaal. Die meeste [[soogdier]]spesies het die XY-geslagsbepalingstelsel, waar die [[mannetjie]] gewoonlik een X- en een [[Y-chromosoom]] (XY) dra en die [[wyfie]] gewoonlik twee [[X-chromosoom|X-chromosome]] (XX). In die [[mens]] word die vroulike geslag dus gevorm deur XX-chromosome, en die manlike geslag deur XY-chromosome.<ref name="Bachtrog-2014" /> Ander chromosomale geslagsbepalingstelsels by [[Dier|diere]] sluit die ZW-stelsel by [[voël]]s en die XO-stelsel by sommige [[insek]]te in.<ref name="Blackmon-2017" /> Omgewingstelsels sluit onder meer [[Temperatuur|temperatuurafhanklike]] geslagsbepaling by [[reptiel]]e en [[skaaldier|skaaldiere]] in.<ref name="Hake-2008" /> Die mannetjie en die wyfie van ’n spesie kan fisies eenders lyk (geslagsmonomorfie) of fisiese verskille toon ([[geslagsdimorfie]]). By geslagsdimorfiese spesies, waaronder die meeste voëls en soogdiere, word die geslag van ’n individu gewoonlik deur waarneming van daardie individu se geslagskenmerke bepaal. [[Seksuele seleksie]] of paarmaatkeuse kan die [[evolusie]] van verskille tussen die geslagte versnel. Sommige organismes wat geslagtelik voortplant, soos [[swam]]me<ref name="Moore-2020" /> en die meeste eensellige organismes,<ref name="Lynch-2024" /> het nie gamete van verskillende groottes nie. Individue van hierdie spesies word gevolglik nie as manlik of vroulik geklassifiseer nie; hul funksionele verskille word eerder paringstipes genoem.<ref name="Kumar-2019" /> [[Skimmel]]s en sommige ander organismes het meer as twee geslagte, maar [[plant]]e kom ook in pare van twee geslagte voor. Sommige diere, soos sekere soorte [[akkedis]]se, kan ook aseksueel voortplant en sommige, soos [[Erdwurm|erdwurms]], is hermafrodiete (met eienskappe van albei geslagte). == Geslagtelike voortplanting == {{Hoofartikel|Voortplanting}} [[Lêer:Sexual cycle.svg|duimnael|links|Die lewensiklus van ’n spesie wat geslagtelik voortplant, wissel tussen haploïede en diploïede stadiums.]] Geslagtelike voortplanting, waarin twee individue ’n nakomeling voortbring wat ’n keur van die genetiese eienskappe van elke ouer besit, kom uitsluitlik by [[eukarioot|eukariote]] voor. Genetiese eienskappe word in die [[DNS|deoksiribonukleïensuur]] (DNS) van [[chromosoom|chromosome]] gekodeer. Die eukariotiese sel het ’n stel gepaarde homoloë chromosome, een van elke ouer, en hierdie dubbelchromosoomstadium word [[Ploïdie|diploïed]] genoem. Tydens geslagtelike voortplanting bring ’n diploïede organisme deur [[meiose]] gespesialiseerde [[haploïed]]e geslagselle voort wat gamete genoem word,<ref name="Alberts-meiose" /> en elkeen daarvan het ’n enkele stel chromosome. Meiose sluit ’n stadium van genetiese rekombinasie deur chromosoomoorkruising in, waarin dele van die DNS tussen ooreenstemmende pare chromosome uitgeruil word om nuwe chromosome te vorm wat elk ’n nuwe kombinasie van die ouers se gene dra. Daarna word die chromosome in enkele stelle in die gamete verdeel. Wanneer gamete tydens bevrugting versmelt, het die sigoot wat ontstaan die helfte van die moeder se genetiese materiaal en die helfte van die vader s’n.<ref name="Alberts-voordele" /> Die kombinasie van chromosoomoorkruising en bevrugting, wat die twee enkele stelle chromosome bymekaarbring om ’n nuwe diploïede sigoot te maak, lewer ’n nuwe organisme met ’n ander stel van elke ouer se genetiese eienskappe. By [[dier]]e kom die haploïede stadium net in die gamete voor, die geslagselle wat versmelt om ’n sigoot te vorm wat regstreeks tot ’n nuwe diploïede organisme ontwikkel. By ’n plantspesie bring die diploïede organisme deur meiose ’n soort haploïede [[Spoor (plantkunde)|spoor]] voort wat herhaaldelik kan deel om ’n meersellige haploïede organisme te vorm. In albei gevalle kan die gamete uiterlik eenders wees (isogamie), soos by die groenalg ''Ulva'', of in grootte en ander opsigte verskil (anisogamie).<ref name="Gilbert-meersellig" /> Die grootteverskil is die grootste by oögamie, ’n vorm van anisogamie waarin ’n klein, beweeglike gameet met ’n veel groter, onbeweeglike gameet kombineer.<ref name="Allaby-2012" /> By anisogame organismes word die groter gameet (die eiersel) volgens konvensie as vroulik beskou en die kleiner gameet (die spermsel) as manlik. ’n Individu wat groot gamete voortbring, is vroulik, en een wat klein gamete voortbring, is manlik.<ref name="Gee-1999" /> ’n Individu wat albei soorte gamete voortbring, is ’n hermafrodiet. By sommige spesies kan ’n hermafrodiet homself bevrug en op sy eie ’n nakomeling voortbring. === Diere === [[Lêer:Hoverflies mating midair.jpg|duimnael|''Simosyrphus grandicornis'' tydens paring.]] Die meeste diere wat geslagtelik voortplant, bring hul lewe as diploïede organismes deur, met die haploïede stadium beperk tot eensellige gamete.<ref name="Alberts-mendel" /> Die gamete van diere kom in manlike en vroulike vorme voor – onderskeidelik spermselle en eierselle. Hierdie gamete kombineer om [[embrio]]’s te vorm wat tot nuwe organismes ontwikkel. Die manlike gameet, ’n spermsel (wat by werweldiere in die [[testikel]]s voortgebring word), is ’n klein sel met ’n enkele lang sweepstert wat dit voortdryf.<ref name="Alberts-sperm" /> Spermselle is uiters gereduseerde selle wat baie van die selkomponente mis wat vir embrionale ontwikkeling nodig sou wees. Hulle is gespesialiseerd vir beweging, om ’n eiersel op te spoor en met dié sel te versmelt in ’n proses wat bevrugting genoem word. Vroulike gamete is eierselle. By werweldiere word hulle in die [[eierstok]]ke voortgebring. Hulle is groot, onbeweeglike selle wat die voedingstowwe en selkomponente bevat wat ’n ontwikkelende embrio nodig het.<ref name="Alberts-eiers" /> Eierselle word dikwels met ander selle geassosieer wat die ontwikkeling van die embrio ondersteun en saam ’n [[Eier (biologie)|eier]] vorm. By soogdiere ontwikkel die bevrugte embrio eerder binne die wyfie en ontvang voeding regstreeks van sy moeder. Diere is gewoonlik beweeglik en soek ’n maat van die teenoorgestelde geslag op om mee te [[Paring|paar]]. Diere wat in die water leef, kan paar deur eksterne bevrugting, waar die eiers en sperma in die omringende water vrygestel word en daar kombineer.<ref name="Alberts-bevrugting" /> Die meeste diere wat buite die water leef, gebruik egter interne bevrugting en dra die sperma regstreeks in die wyfie oor om te verhoed dat die gamete uitdroog. By die meeste voëls vind sowel uitskeiding as voortplanting deur ’n enkele agterste opening plaas, die [[kloaak]]. Manlike en vroulike voëls raak aan mekaar se kloake om sperma oor te dra, ’n proses wat "kloaaksoen" genoem word.<ref name="Ritchison" /> By baie ander landdiere gebruik mannetjies gespesialiseerde [[geslagsorgaan|geslagsorgane]] om die vervoer van sperma te help; hierdie manlike organe staan as intromitterende organe bekend. By die mens en ander soogdiere staan hierdie manlike orgaan as die [[penis]] bekend, wat die vroulike voortplantingskanaal (die [[vagina]]) binnedring om inseminasie te bewerkstellig, ’n proses wat [[geslagsomgang]] genoem word. Die penis bevat ’n buis waardeur [[semen]] (’n vloeistof wat sperma bevat) beweeg. By vroulike soogdiere verbind die vagina met die [[baarmoeder]], ’n orgaan wat die ontwikkeling van ’n bevrugte embrio daarbinne regstreeks ondersteun – ’n proses wat dragtigheid of [[swangerskap]] genoem word. Omdat diere beweeglik is, kan dierlike seksuele gedrag dwang insluit. Traumatiese inseminasie word byvoorbeeld deur sommige insekspesies gebruik om wyfies deur ’n wond in die buikholte te insemineer – ’n proses wat vir die wyfie se gesondheid skadelik is. === Plante === [[Lêer:Mature flower diagram.svg|duimnael|Blomme bevat die geslagsorgane van blomplante. Hulle is gewoonlik hermafrodities en bevat sowel manlike as vroulike dele.]] Nes diere het landplante gespesialiseerde manlike en vroulike gamete.<ref name="Gilbert-gamete" /><ref name="Dusenbery-2009" /> By [[saadplant]]e word manlike gamete voortgebring deur gereduseerde manlike [[gametofiet]]e wat in [[stuifmeel]] vervat is. Die stuifmeel het harde doppe wat die selle wat die manlike gameet vorm, beskerm terwyl hulle van die [[meeldraad|helmknoppe]] na die stempel vervoer word. Die vroulike gamete van saadplante is in saadknoppe vervat. Sodra hulle bevrug is, vorm dié saadknoppe [[saad]], wat soos eiers die voedingstowwe bevat wat vir die aanvanklike ontwikkeling van die embrionale plant nodig is. {{multiple image | total_width = 220 | image1 = Pinus nigra cone.jpg | image2 = Pine cones, immature male.jpg | footer = Vroulike (links) en manlike (regs) keëls bevat die geslagsorgane van dennebome en ander naaldbome. | align = left }} Die [[blom]]me van [[Bedeksadiges|blomplante]] bevat hul geslagsorgane. Die meeste blomplante is hermafrodities, met manlike sowel as vroulike dele in dieselfde blom, of in enkelgeslagblomme op dieselfde plant. Sowat 5% van plantspesies het individuele plante wat die een of die ander geslag is.<ref name="Wilton-2009" /> Die vroulike dele, in die middel van ’n hermafroditiese of vroulike blom, is die stampers, wat elk uit ’n [[Ginesium|vrugblaar]], ’n styl en ’n stempel bestaan. Twee of meer van hierdie voortplantingseenhede kan saamsmelt om ’n enkele saamgestelde stamper te vorm, waarvan die versmelte vrugblare die vrugbeginsel vorm. Binne die vrugblare is saadknoppe wat ná bevrugting tot sade ontwikkel. Die manlike dele van die blom is die [[meeldraad|meeldrade]]: dit bestaan uit lang drade wat tussen die stamper en die [[kroonblaar|kroonblare]] gerangskik is en wat stuifmeel in helmknoppe aan hul punte voortbring. Wanneer ’n stuifmeelkorrel op die stempel bo-op ’n vrugblaar se styl beland, ontkiem dit en vorm ’n stuifmeelbuis wat deur die weefsel van die styl in die vrugblaar afgroei, waar dit manlike gameetkerne aflewer om ’n saadknop te bevrug wat mettertyd tot ’n saad ontwikkel. Sommige hermafroditiese plante is selfvrugbaar, maar plante het verskeie meganismes van self-onversoenbaarheid ontwikkel om selfbevrugting te vermy. Dit sluit opeenvolgende hermafroditisme, molekulêre herkenningstelsels en morfologiese meganismes soos heterostilie in.<ref name="Judd-2002" />{{Rp|73, 74}} By [[denneboom|dennebome]] en ander [[naaldboom|naaldbome]] word die geslagsorgane in keëls voortgebring wat manlike en vroulike vorme het. Manlike keëls is kleiner as vroulike keëls en bring stuifmeel voort wat deur die wind na vroulike keëls vervoer word. Die groter en langlewender vroulike keëls is gewoonlik taaier en bevat saadknoppe wat ná bevrugting tot sade ontwikkel. Omdat saadplante onbeweeglik is, is hulle van passiewe metodes afhanklik om stuifmeelkorrels na ander plante te vervoer. Baie van hulle, waaronder naaldbome en grasse, bring liggewig stuifmeel voort wat deur die wind na naburige plante gedra word. Sommige blomplante het swaarder, klewerige stuifmeel wat gespesialiseerd is vir vervoer deur insekte of groter diere soos [[kolibrie]]s en [[vlermuis|vlermuise]], wat deur blomme aangelok kan word wat nektar en stuifmeel as beloning bied. Hierdie diere vervoer die stuifmeel terwyl hulle na ander blomme beweeg wat ook vroulike voortplantingsorgane bevat, en so vind [[bestuiwing]] plaas. === Swamme === [[Lêer:Shiitake mushroom.jpg|duimnael|Sampioene word as deel van swamme se geslagtelike voortplanting voortgebring.]] Die meeste swamspesies kan geslagtelik voortplant en het lewensiklusse met sowel haploïede as diploïede fases. Hierdie swamspesies is gewoonlik isogaam, dit wil sê sonder manlike en vroulike spesialisasie. Een haploïede swam groei tot teen ’n ander aan, en dan versmelt hulle hul selle. In sommige gevalle is die versmelting asimmetries, en die sel wat net ’n kern bydra (sonder meegaande selmateriaal) sou as manlik beskou kon word.<ref name="Lane-2005" /> Swamme kan ook meer ingewikkelde alleliese paringstelsels hê, met ander geslagte wat nie akkuraat as manlik, vroulik of hermafrodities beskryf kan word nie.<ref name="Watkinson-2015" /> Sommige swamme, waaronder [[Saccharomyces cerevisiae|bakkersgis]], het paringstipes wat verenigbaarheid bepaal. [[Gis]]selle met dieselfde paringstipe sal nie met mekaar versmelt om diploïede selle te vorm nie, maar slegs met gis wat ’n ander paringstipe dra.<ref name="Lodish-2000" /> Baie hoër swamspesies bring [[paddastoel|sampioene]] voort as deel van hul geslagtelike voortplanting. Binne die sampioen word diploïede selle gevorm wat later in haploïede spore deel. == Geslagstelsels == ’n Geslagstelsel is die verdeling van manlike en vroulike funksies oor die organismes van ’n spesie.<ref name="Leonard-2013" /> === Diere === Sowat 95% van [[dier]]spesies het afsonderlike manlike en vroulike individue en is gonochories (met twee geslagte, waar elke individuele organisme óf manlik óf vroulik is). Die ander 5% van dierspesies is hermafrodities.<ref name="Leonard-2013" /> Hierdie lae persentasie is deels toe te skryf aan die baie groot aantal insekspesies, waaronder hermafroditisme afwesig is.<ref name="Bachtrog-2014" /> Sowat 99% van [[Gewerweldes|werweldiere]] is gonochories, en die oorblywende 1% wat hermafrodities is, is byna almal visse.<ref name="Kuwamura-2020" /> === Plante === [[Lêer:Monoecy dioecy en.svg|duimnael|Plante met hermafroditiese blomme bring manlike en vroulike gamete in dieselfde blom voort. ’n Eenhuisige plant het afsonderlike blomme vir manlik en vroulik. Tweehuisige spesies het afsonderlike plante vir manlik en vroulik.]] Die meerderheid plante is tweeslagtig,<ref name="Kliman-2016" />{{Rp|212}} hetsy hermafrodities (met sowel meeldrade as ’n stamper in dieselfde blom) of eenhuisig.<ref name="Sabath-2016" /><ref name="Beentje-2016" /> By tweehuisige spesies kom die manlike en vroulike geslagte op afsonderlike plante voor.<ref name="Montalvao-2021" /> Sowat 5% van blomplante is tweehuisig, ’n toestand wat uit soveel as 5&nbsp;000 onafhanklike oorspronge voortgekom het.<ref name="Renner-2014" /> Sowat 65% van [[Naaksadiges|naaksadige]] spesies is tweehuisig, maar die meeste naaldbome is eenhuisig.<ref name="Walas-2018" /> == Terminologie == ; Genetiese geslag : Die geslag van ’n individu soos bepaal deur die invloed van funksionele gene. By die mens is die belangrikste aanduiding van genetiese geslag byvoorbeeld die aan- of afwesigheid van ’n funksionele ''SRY''-[[Geen (genetika)|geen]].<ref name="Kumar-2022" /> Nie alle spesies het ’n genetiese geslagsbepalingstelsel nie. By dié wat wel een het, word die genetiese geslag tydens bevrugting bepaal.<ref name="Kumar-2022" /> ; Chromosomale geslag : Die genetiese geslag soos aangedui deur die individu se chromosome, by ’n spesie (soos die mens) met ’n genetiese geslagsbepalingstelsel met afsonderlike geslagschromosome.<ref name="Young-2024" /> Dit is die stelsel wat by die meeste insekte voorkom.<ref name="Futahashi-2022" /> Chromosomale geslag word tydens bevrugting bepaal.<ref name="Kumar-2022" /><ref name="Young-2024" /> ; Gonadale geslag : Die geslag soos aangedui deur die individu se [[geslagsklier|geslagskliere]] (weefsel wat gamete voortbring, soos die testikels of eierstokke by die mens).<ref name="Young-2024" /> Dit kan gewoonlik net deur ’n biopsie vasgestel word.<ref name="Kumar-2022" /> [[Interseks]]individue en gelyktydige hermafrodiete (byvoorbeeld baie blomme) kan sowel manlike as vroulike geslagskliere hê.<ref name="Kumar-2022" /> ; Gametiese geslag : ’n Meer spesifieke term vir biologiese geslag, veral wanneer individue met genetiese mosaïsisme beskryf word.<ref name="Lents-2025" /> ; Fenotipiese geslag : Die geslag soos aangedui deur die wyse waarop ’n individu se liggaam ontwikkel het, byvoorbeeld of die individu manlike of vroulike geslagsdele het.<ref name="Young-2024" /> ; Anatomiese geslag : ’n Subtipe van fenotipiese geslag. Anatomiese geslag word verder verdeel in ''interne anatomiese geslag'' (byvoorbeeld die aan- of afwesigheid van ’n baarmoeder) en ''eksterne anatomiese geslag'' (byvoorbeeld die uitwendige geslagsdele).<ref name="Kumar-2022" /> ; Hormonale geslag : Geslagshormone beïnvloed die vorm van ’n individu se liggaam, ongeag of hulle van nature voorkom, deur ’n gewas voortgebring word of van buite af kom.<ref name="Kumar-2022" /> Tydens sensitiewe stadiums van embrionale ontwikkeling kan kruisgeslaghormone die anatomiese geslag aansienlik verander, maar nie die genetiese of gametiese geslag nie.<ref name="Kumar-2022" /> Veranderinge aan hormone kan sekondêre geslagskenmerke en gedrag beïnvloed. ’n Kapoen (’n gekastreerde [[hoender|haan]]) ontwikkel byvoorbeeld mettertyd ’n voorkoms en sommige gedragspatrone wat meer soos dié van henne as van hane is, weens die vermindering van vermanlikende hormone.<ref name="Khamas-2024" /> == Geslagsbepalingstelsels == [[Lêer:Evolsex-dia2a.svg|duimnael|links|Geslag help om voordelige eienskappe deur rekombinasie te versprei. Die diagramme vergelyk die evolusie van alleelfrekwensie in ’n geslagtelike bevolking (bo) met dié in ’n ongeslagtelike bevolking (onder). Die vertikale as toon frekwensie en die horisontale as toon tyd. Die [[alleel|allele]] a/A en b/B kom lukraak voor. Die voordelige allele A en B, wat onafhanklik ontstaan, kan vinnig deur geslagtelike voortplanting in die voordeligste kombinasie AB saamgevoeg word. Ongeslagtelike voortplanting neem langer om hierdie kombinasie te bereik, omdat dit AB slegs kan voortbring indien A ontstaan in ’n individu wat reeds B het, of andersom.]] Die biologiese oorsaak daarvan dat ’n organisme tot die een of die ander geslag ontwikkel, word ''geslagsbepaling'' genoem. Die oorsaak kan geneties of omgewingsgebonde wees, dit kan haplodiploïdie wees, of dit kan uit verskeie faktore bestaan.<ref name="Bachtrog-2014" /> By diere en ander organismes met genetiese geslagsbepalingstelsels kan die bepalende faktor die teenwoordigheid van ’n geslagschromosoom wees. By plante wat geslagsdimorfies is, soos ''[[Ginkgo|Ginkgo biloba]]'',<ref name="Judd-2002" />{{Rp|203}} die [[lewermos]] ''Marchantia polymorpha'' of die tweehuisige spesies in die blomplantgeslag ''[[Silene]]'', kan die geslag ook deur geslagschromosome bepaal word.<ref name="Tanurdzic-2004" /> Nie-genetiese stelsels kan omgewingseine gebruik, soos die temperatuur gedurende vroeë ontwikkeling by [[krokodil]]le, om die geslag van die nageslag te bepaal.<ref name="Warner-2008" /> Geslagsbepaling verskil dikwels van geslagsdifferensiasie. Geslagsbepaling is die aanwysing van die ontwikkelingstadium in die rigting van óf manlik óf vroulik, terwyl geslagsdifferensiasie die weg is na die ontwikkeling van die [[fenotipe]].<ref name="Beukeboom-2014" /> === Geneties === ==== XY-geslagsbepaling ==== [[Lêer:Drosophila XY sex-determination.svg|duimnael|Die [[vrugtevlieg]] het ’n XY-geslagsbepalingstelsel, nes die mens en die meeste soogdiere.]] Die mens en die meeste ander soogdiere het ’n XY-geslagsbepalingstelsel: die Y-chromosoom dra die faktore wat manlike ontwikkeling aan die gang sit, sodat XY-geslagsbepaling meestal op die aan- of afwesigheid van die Y-chromosoom berus. Dit is die manlike gameet wat die geslag van die nageslag bepaal.<ref name="Wallis-2008" /> In hierdie stelsel is XX-soogdiere gewoonlik vroulik en XY-soogdiere gewoonlik manlik.<ref name="Bachtrog-2014" /> Individue met XXY of XYY is egter manlik, terwyl individue met X en XXX vroulik is.<ref name="Hake-2008" /> Ongewoon genoeg het die [[Ornithorhynchus anatinus|voëlbekdier]], ’n [[Monotremata|kloakdier]], tien geslagschromosome: wyfies het tien X-chromosome, en mannetjies het vyf X-chromosome en vyf Y-chromosome. Die voëlbekdier se eierselle het almal vyf X-chromosome, terwyl spermselle óf vyf X-chromosome óf vyf Y-chromosome kan hê.<ref name="Pierce-2012" /> XY-geslagsbepaling kom ook by ander organismes voor, waaronder insekte soos die vrugtevlieg<ref name="Kaiser-2010" /> en sommige plante.<ref name="Dellaporta-1993" /> In sommige gevalle is dit die aantal X-chromosome eerder as die teenwoordigheid van ’n Y-chromosoom wat die geslag bepaal.<ref name="Hake-2008" /> By die vrugtevlieg is individue met XY manlik en individue met XX vroulik; individue met XXY of XXX kan egter ook vroulik wees, en individue met X kan manlik wees.<ref name="Fusco-2019" /> ==== ZW-geslagsbepaling ==== [[Lêer:Chalkhill blue butterflies (Polyommatus coridon) mating 1.jpg|duimnael|Die meeste skoenlappers en motte het ’n ZW-geslagsbepalingstelsel.]] By voëls, wat ’n ZW-geslagsbepalingstelsel het, dra die W-chromosoom die faktore wat vir vroulike ontwikkeling verantwoordelik is, en die verstekontwikkeling is manlik.<ref name="Smith-2003" /> In hierdie geval is ZZ-individue manlik en ZW-individue vroulik. Dit is die vroulike gameet wat die geslag van die nageslag bepaal. Hierdie stelsel word deur voëls, sommige visse en sommige skaaldiere gebruik.<ref name="Hake-2008" /> Die meerderheid [[Vlinder|skoenlappers en motte]] het ook ’n ZW-geslagsbepalingstelsel. Wyfies kan Z, ZZW en selfs ZZWW hê.<ref name="Majerus-2003" /> ==== XO-geslagsbepaling ==== [[Lêer:Common clubtail (Gomphus vulgatissimus) male Estonia.jpg|duimnael|Die meeste naaldekokers het ’n XO-geslagsbepalingstelsel.]] In die XO-geslagsbepalingstelsel het mannetjies een X-chromosoom (XO) en wyfies twee (XX). Al die ander chromosome in hierdie diploïede organismes kom in pare voor, maar die organismes kan een of twee X-chromosome erf. Hierdie stelsel kom voor by die meeste [[Arachnida|spinnekopagtiges]], by insekte soos silwervissies, [[Odonata|naaldekokers]] en [[Orthoptera|sprinkane]], en by sommige [[Rondewurms|rondewurms]], skaaldiere en [[Slakke|slakagtiges]].<ref name="Bull-1983" /><ref name="Thiriot-2003" /> By veld[[Kriek|krieke]] (''Gryllus'') ontwikkel insekte met ’n enkele X-chromosoom byvoorbeeld as mannetjies, terwyl dié met twee as wyfies ontwikkel.<ref name="Yoshimura-2005" /> By die rondewurm ''Caenorhabditis elegans'' is die meeste wurms selfbevrugtende hermafrodiete met ’n XX-kariotipe, maar af en toe kan afwykings in chromosoomoorerwing aanleiding gee tot individue met slegs een X-chromosoom. Hierdie XO-individue is vrugbare mannetjies (en die helfte van hul nageslag is manlik).<ref name="Meyer-1997" /> ==== ZO-geslagsbepaling ==== In die ZO-geslagsbepalingstelsel het mannetjies twee Z-chromosome en wyfies een. Hierdie stelsel kom by verskeie motspesies voor.<ref name="DePrins-2003" /> === Omgewing === [[Lêer:Ceratopteris pteridoides kz02.jpg|duimnael|Die geslag van ''Ceratopteris''-watervarings hang af van die aan- of afwesigheid van ’n hormoon tydens ontwikkeling.]] By baie spesies word geslag nie deur oorgeërfde eienskappe bepaal nie, maar deur omgewingsfaktore soos die temperatuur wat tydens ontwikkeling of later in die lewe ervaar word.<ref name="Janzen-2006" /> By die [[varing]] ''Ceratopteris'' en ander homosporiese varingspesies is die verstekgeslag hermafrodities, maar individue wat groei in grond wat voorheen hermafrodiete onderhou het, word deur die [[feromoon]] anteridiogeen beïnvloed om as mannetjies te ontwikkel.<ref name="Tanurdzic-2004" /> Die larwes van die Bonelliidae kan slegs as mannetjies ontwikkel wanneer hulle ’n wyfie teëkom.<ref name="Bachtrog-2014" /> ==== Opeenvolgende hermafroditisme ==== [[Lêer:Ocellaris clownfish.JPG|duimnael|[[Anemoonvis]]se is aanvanklik manlik; die grootste vis in ’n groep word vroulik.]] Sommige spesies kan van geslag verander in die loop van hul lewe, ’n verskynsel wat opeenvolgende hermafroditisme genoem word.<ref name="Fusco-2019" /> [[Teleostei|Beenvisse]] is die enigste werweldierlyn waarin opeenvolgende hermafroditisme voorkom. By anemoonvisse is die kleiner visse manlik, en die dominante en grootste vis in ’n groep word vroulik; wanneer ’n dominante wyfie afwesig is, verander haar maat se geslag van manlik na vroulik. By baie [[Lipvisse|lipvisse]] is die teenoorgestelde waar: die visse is aanvanklik vroulik en word manlik wanneer hulle ’n sekere grootte bereik.<ref name="Todd-2016" /> Opeenvolgende hermafroditisme kom ook by plante voor, soos by ''Arisaema triphyllum''. ==== Temperatuurafhanklike geslagsbepaling ==== [[Lêer:Crocoparc Naissance des bébés.jpg|duimnael|Krokodille het nie geslagschromosome nie.<ref name="Gonzalez-2019" /> Of hierdie eiers manlike of vroulike krokodille sal oplewer, hang eerder van die temperatuur van die eiers af.]] Baie reptiele, waaronder alle krokodille en die meeste [[skilpad]]de, het temperatuurafhanklike geslagsbepaling. By hierdie spesies bepaal die temperatuur wat die embrio’s tydens hul ontwikkeling ervaar, hul geslag.<ref name="Bachtrog-2014" /> By sommige skilpaaie word mannetjies byvoorbeeld by laer temperature as wyfies voortgebring; ''Macroclemys''-wyfies word egter voortgebring by temperature laer as 22&nbsp;°C of hoër as 28&nbsp;°C, terwyl mannetjies tussen daardie temperature voortgebring word.<ref name="Gilbert-omgewing" /> ==== Haplodiploïdie ==== Sekere insekte, soos [[heuningby]]e en [[mier]]e, gebruik ’n haplodiploïede geslagsbepalingstelsel.<ref name="Charlesworth-2003" /> Diploïede bye en miere is oor die algemeen vroulik, en haploïede individue (wat uit onbevrugte eiers ontwikkel) is manlik. Hierdie geslagsbepalingstelsel lei tot sterk skeefgetrekte geslagsverhoudings, omdat die geslag van die nageslag deur bevrugting bepaal word (arrenotokie of pseudo-arrenotokie wat mannetjies oplewer) eerder as deur die verdeling van chromosome tydens meiose.<ref name="delaFilia-2015" /> == Evolusie van geslag == {{multiple image | total_width = 220 | image1 = Anisogamy.svg | caption1 = Verskillende vorme van anisogamie:<br />A) anisogamie van beweeglike selle, B) oögamie (eiersel en spermsel), C) anisogamie van onbeweeglike selle (eiersel en spermatia). | image2 = Isogamy.svg | caption2 = Verskillende vorme van isogamie:<br />A) isogamie van beweeglike selle, B) isogamie van onbeweeglike selle, C) konjugasie. }} Dit word algemeen aanvaar dat isogamie die voorouerlike toestand van anisogamie was<ref name="Awasthi-2015" /> en dat anisogamie verskeie kere onafhanklik in verskillende groepe eukariote ontwikkel het, waaronder [[protis]]te, [[Alg|alge]], plante en diere.<ref name="Bachtrog-2014" /> Die evolusie van anisogamie is sinoniem met die ontstaan van manlik en die ontstaan van vroulik.<ref name="Lehtonen-2016" /> Dit is ook die eerste stap na geslagsdimorfie<ref name="Togashi-2012" /> en het die evolusie van verskeie geslagsverskille beïnvloed.<ref name="Szekely-2007" /> Dit is onduidelik of anisogamie eers tot die evolusie van hermafroditisme of tot dié van gonochorisme gelei het,<ref name="Kliman-2016" />{{Rp|213}} en die evolusie van sperma en eiers het geen [[fossiel|fossielbewyse]] nagelaat nie.<ref name="Pitnick-2008" /> ’n 1,2 miljard jaar oue fossiel van ''Bangiomorpha pubescens'' lewer die oudste fossielrekord van die differensiasie van manlike en vroulike voortplantingstipes en toon dat geslagte vroeg in die eukariote ontwikkel het.<ref name="Horandl-2020" /> Studies oor groen alge lewer genetiese bewyse van die evolusionêre verband tussen geslagte en paringstipes.<ref name="Sawada-2014" /> Die oorspronklike vorm van geslag was eksterne bevrugting. Interne bevrugting het later ontwikkel<ref name="Black-2014" /> en het by werweldiere oorheersend geword nadat hulle op land verskyn het.<ref name="LibreTexts-2018" /> === Aanpassingsfunksie van geslag === Die mees basiese rol van meiose blyk die behoud van die integriteit van die [[genoom]] te wees wat deur ouers aan hul nageslag oorgedra word.<ref name="Brandeis-2018" /><ref name="Horandl-2024" /> Die twee mees fundamentele aspekte van geslagtelike voortplanting, meiotiese rekombinasie en uitkruising, word waarskynlik onderskeidelik in stand gehou deur die aanpassingsvoordele van rekombinasieherstel van DNS-skade in die genoom en van genetiese komplementasie, wat die uitdrukking van skadelike resessiewe [[mutasie]]s maskeer.<ref name="Bernstein-1985" /> [[Genetiese variasie]], wat dikwels as ’n neweproduk van hierdie prosesse ontstaan, kan langtermynvoordele bied in dié geslagtelike afstammingslyne wat uitkruising bevoordeel.<ref name="Bernstein-1985" /> == Geslagsverhouding == ’n Geslagsverhouding is die verhouding van mannetjies tot wyfies in ’n [[bevolking]]. Soos deur Fisher se beginsel verklaar word, is dit om evolusionêre redes gewoonlik ongeveer gelyk by spesies wat geslagtelik voortplant.<ref name="Fisher-1930" /><ref name="Hamilton-1967" /> Baie spesies wyk egter van ’n gelyke geslagsverhouding af, hetsy periodiek of permanent. Dit sluit [[partenogenese|partenogenetiese]] en androgenetiese spesies in,<ref name="Schwander-2008" /> sikliese partenogene soos [[plantluis]]e, en sommige eusosiale [[wesp]]e, bye, miere en [[termiet]]e.<ref name="Kobayashi-2013" /> == Geslagsverskille == Anisogamie is die fundamentele verskil tussen manlik en vroulik.<ref name="Whitfield-2004" /><ref name="Pierce-2012" /> [[Richard Dawkins]] het gesê dit is moontlik om al die verskille tussen die geslagte te vertolk as iets wat hieruit voortspruit.<ref name="Dawkins-2016" /> === Geslagskenmerke === Geslagskenmerke is fisiese eienskappe van ’n organisme (gewoonlik van ’n geslagsdimorfiese organisme) wat op biologiese geslagsfaktore dui of daaruit voortspruit. Dit sluit sowel primêre geslagskenmerke, soos die geslagskliere, as sekondêre geslagskenmerke in. === Geslagsdimorfie === {{Hoofartikel|Geslagsdimorfie}} [[Lêer:Male and female pheasant.jpg|duimnael|Fisante is geslagsdimorfies in sowel grootte as voorkoms.]] [[Lêer:Beo-2.jpg|duimnael|Die heuwelmaina is geslagsmonomorfies, wat beteken dat die uiterlike voorkoms van mannetjies en wyfies baie eenders is.<ref name="Robin-2011" />]] By baie diere en sommige plante verskil individue van die manlike en die vroulike geslag in grootte en voorkoms, ’n verskynsel wat geslagsdimorfie genoem word.<ref name="Choe-2019" /> Geslagsdimorfie by diere word dikwels met seksuele seleksie geassosieer: die paringskompetisie tussen individue van die een geslag teenoor die ander geslag.<ref name="Mori-2017" /> Ander voorbeelde toon dat dit die voorkeur van wyfies is wat geslagsdimorfie dryf, soos in die geval van die steeloogvlieg.<ref name="Wilkinson-1994" /> Geslagsverskille by die mens sluit ’n oor die algemeen groter liggaamsgrootte en meer liggaamshare by mans in, terwyl vroue groter [[borste]], wyer heupe en ’n hoër liggaamsvetpersentasie het. By ander spesies kan daar verskille in kleur of ander kenmerke wees, en dit kan so opvallend wees dat die verskillende geslagte vir twee heeltemal verskillende taksons aangesien kan word.<ref name="Mori-2017" /> Wyfies is die groter geslag by die meerderheid diere.<ref name="Choe-2019" /> Wyfies van die suidelike swart weduwee-spinnekop is byvoorbeeld gewoonlik twee keer so lank as die mannetjies.<ref name="Drees-1999" /> Hierdie grootteverskil hou moontlik verband met die koste om eierselle voort te bring, wat meer voeding verg as om sperma voort te bring: groter wyfies kan meer eiers voortbring.<ref name="Stuart-Smith-2007" /><ref name="Choe-2019" /> In baie ander gevalle is die mannetjie van ’n spesie groter as die wyfie. Soogdierspesies met uiterste geslagsdimorfie in grootte, soos [[olifantrob]]be, het geneig om sterk poliginiese paringstelsels te hê, vermoedelik weens seleksie vir sukses in kompetisie met ander mannetjies. Geslagsdimorfie kan ekstreem wees, met mannetjies wat parasities op die wyfie leef, soos by sommige [[Lophiiformes|hengelvisse]]. Sommige plantspesies toon ook dimorfie waarin die wyfies aansienlik groter as die mannetjies is, soos by die [[Mos|mosgeslag]] ''Dicranum''<ref name="Shaw-2000" /> en die [[lewermos]]geslag ''Sphaerocarpos''.<ref name="Schuster-1984" /> Daar is ’n mate van bewyse dat die dimorfie by hierdie geslagte aan ’n geslagschromosoom<ref name="Schuster-1984" /><ref name="Crum-1980" /> of aan chemiese seine van die wyfies gekoppel is.<ref name="Briggs-1965" /> By voëls het mannetjies dikwels ’n kleurvoller voorkoms en kan hulle kenmerke hê (soos die lang stert van manlike [[Pou|poue]]) wat hulle skynbaar benadeel (helder kleure sou byvoorbeeld ’n voël meer sigbaar vir roofdiere maak). Een voorgestelde verklaring hiervoor is die handikapbeginsel.<ref name="Zahavi-1997" /> Hierdie hipotese voer aan dat die mannetjie, deur te wys dat hy met sulke handikappe kan oorleef, sy genetiese fiksheid aan wyfies adverteer – eienskappe wat ook dogters sal bevoordeel, wat nie met sulke handikappe opgesaal sal wees nie. === Geslagsverskille in gedrag === Die geslagte van gonochoriese spesies verskil gewoonlik in gedrag. By die meeste dierspesies belê wyfies meer in ouerlike sorg,<ref name="Kliman-2016b" /> hoewel die mannetjies by sommige spesies, soos sekere vleiloeries, meer in ouerlike sorg belê.<ref name="Henshaw-2019" /> Wyfies is ook geneig om kieskeuriger te wees oor met wie hulle paar,<ref name="Brennan-2010" /> soos by die meeste voëlspesies.<ref name="Macedo-2019" /> Mannetjies is geneig om meer kompeterend te wees oor paring as wyfies.<ref name="Lehtonen-2016" /> == Sien ook == * [[Chromosoom|Chromosome]] * [[Gender]] * [[Geslagsdimorfie]] * [[Interseks]] * [[Seks]] * [[Seksuele seleksie]] * [[Voortplanting]] == Verwysings == {{Verwysings|30em|refs= <ref name="Alberts-bevrugting">{{cite book |vauthors=Alberts B, Johnson A, Lewis J, Raff M, Roberts K, Walter P |title=Molecular Biology of the Cell |edition=4de |year=2002 |isbn=978-0-8153-3218-3 |publisher=Garland Science |location=New York |chapter=Fertilization |chapter-url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK26843/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20081219005819/http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/bv.fcgi?rid=mboc4.section.3738 |archive-date=19 Desember 2008}}</ref> <ref name="Alberts-eiers">{{cite book |vauthors=Alberts B, Johnson A, Lewis J, Raff M, Roberts K, Walter P |title=Molecular Biology of the Cell |edition=4de |year=2002 |isbn=978-0-8153-3218-3 |publisher=Garland Science |location=New York |chapter=Eggs |chapter-url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK26842/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20090629074430/http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/bv.fcgi?rid=mboc4.section.3718 |archive-date=29 Junie 2009}}</ref> <ref name="Alberts-meiose">{{cite book |vauthors=Alberts B, Johnson A, Lewis J, Raff M, Roberts K, Walter P |title=Molecular Biology of the Cell |edition=4de |year=2002 |isbn=978-0-8153-3218-3 |publisher=Garland Science |location=New York |chapter=Meiosis |chapter-url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK26840/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20170125115052/https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK26840/ |archive-date=25 Januarie 2017}}</ref> <ref name="Alberts-mendel">{{cite book |vauthors=Alberts B, Johnson A, Lewis J, Raff M, Roberts K, Walter P |title=Molecular Biology of the Cell |edition=4de |year=2002 |isbn=978-0-8153-3218-3 |publisher=Garland Science |location=New York |chapter=Mendelian genetics in eukaryotic life cycles |chapter-url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK21836 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170402185423/https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK21836/ |archive-date=2 April 2017}}</ref> <ref name="Alberts-sperm">{{cite book |vauthors=Alberts B, Johnson A, Lewis J, Raff M, Roberts K, Walter P |title=Molecular Biology of the Cell |edition=4de |year=2002 |isbn=978-0-8153-3218-3 |publisher=Garland Science |location=New York |chapter=Sperm |chapter-url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK26914/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20090629222617/http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/bv.fcgi?rid=mboc4.section.3729 |archive-date=29 Junie 2009}}</ref> <ref name="Alberts-voordele">{{cite book |vauthors=Alberts B, Johnson A, Lewis J, Raff M, Roberts K, Walter P |title=Molecular Biology of the Cell |edition=4de |year=2002 |isbn=978-0-8153-3218-3 |publisher=Garland Science |location=New York |chapter=The Benefits of Sex |chapter-url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK26823/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210422092534/https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK26823/ |archive-date=22 April 2021}}</ref> <ref name="Allaby-2012">{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=wzZGQOmcjqAC |title=A Dictionary of Plant Sciences |vauthors=Allaby M |date=2012 |publisher=OUP Oxford |isbn=978-0-19-960057-1 |page=350 |language=en}}</ref> <ref name="Avise-2011">{{cite book |chapter=Two sexes in one |chapter-url=https://books.google.com/books?id=jqiR8C0lEckC |title=Hermaphroditism: A Primer on the Biology, Ecology, and Evolution of Dual Sexuality |vauthors=Avise JC |date=2011 |publisher=Columbia University Press |isbn=978-0-231-52715-6 |pages=1-7 |language=en}}</ref> <ref name="Awasthi-2015">{{cite book |vauthors=Awasthi AK |url=https://books.google.com/books?id=r0h1DwAAQBAJ |title=Textbook of Algae |publisher=Vikas Publishing House |isbn=978-93-259-9022-7 |page=363 |language=en}}</ref> <ref name="Bachtrog-2014">{{cite journal |vauthors=Bachtrog D, Mank JE, Peichel CL, Kirkpatrick M, Otto SP, Ashman TL, Hahn MW, Kitano J, Mayrose I, Ming R, Perrin N, Ross L, Valenzuela N, Vamosi JC |date=Julie 2014 |title=Sex determination: why so many ways of doing it? |journal=PLOS Biology |volume=12 |issue=7 |doi=10.1371/journal.pbio.1001899 |pmc=4077654 |pmid=24983465 |doi-access=free}}</ref> <ref name="Beentje-2016">{{cite book |title=The Kew plant glossary |vauthors=Beentje H |date=2016 |publisher=Kew Publishing |isbn=978-1-84246-604-9 |edition=2de |location=Royal Botanic Gardens, Kew}}</ref> <ref name="Bernstein-1985">{{cite journal |vauthors=Bernstein H, Byerly HC, Hopf FA, Michod RE |title=Genetic damage, mutation, and the evolution of sex |journal=Science |volume=229 |issue=4719 |pages=1277-81 |date=September 1985 |pmid=3898363 |doi=10.1126/science.3898363}}</ref> <ref name="Beukeboom-2014">{{cite book |vauthors=Beukeboom LW, Perrin N |url=https://books.google.com/books?id=7yrnAwAAQBAJ |title=The Evolution of Sex Determination |date=2014 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-965714-8 |page=16 |language=en}}</ref> <ref name="Black-2014">{{cite web |vauthors=Black R |date=19 Oktober 2014 |title=Armored Fish Pioneered Sex As You Know It |url=https://www.nationalgeographic.com/animals/article/141019-fossil-fish-evolution-sex-fertilization |archive-url=https://web.archive.org/web/20210302234743/https://www.nationalgeographic.com/animals/article/141019-fossil-fish-evolution-sex-fertilization |archive-date=2 Maart 2021 |work=Animals |publisher=National Geographic |language=en}}</ref> <ref name="Blackmon-2017">{{cite journal |vauthors=Blackmon H, Ross L, Bachtrog D |title=Sex Determination, Sex Chromosomes, and Karyotype Evolution in Insects |journal=The Journal of Heredity |volume=108 |issue=1 |pages=78-93 |date=Januarie 2017 |pmid=27543823 |pmc=6281344 |doi=10.1093/jhered/esw047}}</ref> <ref name="Brandeis-2018">{{cite journal |vauthors=Brandeis M |title=New-age ideas about age-old sex: separating meiosis from mating could solve a century-old conundrum |journal=Biological Reviews of the Cambridge Philosophical Society |volume=93 |issue=2 |pages=801-810 |date=Mei 2018 |pmid=28913952 |doi=10.1111/brv.12367}}</ref> <ref name="Brennan-2010">{{cite journal |vauthors=Brennan P |date=2010 |title=Sexual Selection |journal=Nature Education Knowledge |volume=3 |issue=10 |page=79 |url=https://www.nature.com/scitable/knowledge/library/sexual-selection-13255240/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20211009163133/https://www.nature.com/scitable/knowledge/library/sexual-selection-13255240/ |archive-date=9 Oktober 2021}}</ref> <ref name="Briggs-1965">{{cite journal |vauthors=Briggs DA |year=1965 |title=Experimental taxonomy of some British species of genus ''Dicranum'' |journal=New Phytologist |volume=64 |issue=3 |pages=366-386 |doi=10.1111/j.1469-8137.1965.tb07546.x |doi-access=free}}</ref> <ref name="Bull-1983">{{cite book |title=Evolution of sex determining mechanisms |vauthors=Bull JJ |year=1983 |isbn=0-8053-0400-2 |page=17 |publisher=Benjamin/Cummings Publishing Company}}</ref> <ref name="Charlesworth-2003">{{cite journal |vauthors=Charlesworth B |date=Augustus 2003 |title=Sex determination in the honeybee |journal=Cell |volume=114 |issue=4 |pages=397-398 |doi=10.1016/S0092-8674(03)00610-X |pmid=12941267 |doi-access=free}}</ref> <ref name="Choe-2019">{{cite book |title=Encyclopedia of Animal Behavior |vauthors=Choe J |date=2019 |publisher=Academic Press |isbn=978-0-12-813252-4 |volume=2 |pages=7-11 |language=en |chapter=Body Size and Sexual Dimorphism |chapter-url=https://books.google.com/books?id=O5lnDwAAQBAJ}}</ref> <ref name="Crum-1980">{{cite book |vauthors=Crum HA, Anderson LE |year=1980 |title=Mosses of Eastern North America |volume=1 |page=196 |location=New York |publisher=Columbia University Press |isbn=978-0-231-04516-2}}</ref> <ref name="Dawkins-2016">{{cite book |vauthors=Dawkins R |url=https://books.google.com/books?id=ekonDAAAQBAJ |title=The Selfish Gene |date=2016 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-878860-7 |pages=183-184 |language=en}}</ref> <ref name="DeLoof-2018">{{cite journal |last=De Loof |first=Arnold |date=2018 |title=Only two sex forms but multiple gender variants: How to explain? |journal=Communicative & Integrative Biology |volume=11 |issue=1 |doi=10.1080/19420889.2018.1427399 |doi-access=free |issn=1942-0889 |pmc=5824932 |pmid=29497472}}</ref> <ref name="Dellaporta-1993">{{cite journal |vauthors=Dellaporta SL, Calderon-Urrea A |title=Sex determination in flowering plants |journal=The Plant Cell |volume=5 |issue=10 |pages=1241-1251 |date=Oktober 1993 |pmid=8281039 |pmc=160357 |doi=10.1105/tpc.5.10.1241}}</ref> <ref name="DePrins-2003">{{cite book |vauthors=De Prins J, Saithoh K |chapter=Karyology and Sex Determination |chapter-url=https://books.google.com/books?id=5w8FgSGuH34C |veditors=Kristensen N |title=Handbuch der Zoologie / Handbook of Zoology: Arthropoda: Insecta: Lepidoptera, Moths and Butterflies |publisher=Walter de Gruyter |year=2003 |pages=449-468 |doi=10.1515/9783110893724.449 |isbn=978-3-11-016210-3}}</ref> <ref name="Drees-1999">{{cite book |vauthors=Drees BM, Jackman J |date=1999 |publisher=Gulf Publishing Company |location=Houston, Texas |chapter=Southern black widow spider |title=Field Guide to Texas Insects |chapter-url=http://insects.tamu.edu/fieldguide/cimg368.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20030831114452/http://insects.tamu.edu/fieldguide/cimg368.html |archive-date=31 Augustus 2003}}</ref> <ref name="Dusenbery-2009">{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=QCrimQJu1RAC |title=Living at Micro Scale: The Unexpected Physics of Being Small |vauthors=Dusenbery DB |date=2009 |publisher=Harvard University Press |isbn=978-0-674-03116-6 |pages=308-326 |language=en}}</ref> <ref name="Fisher-1930">{{cite book |vauthors=Fisher RA |date=1930 |title=The Genetical Theory of Natural Selection |url=https://archive.org/details/geneticaltheoryo031631mbp |location=Oxford |publisher=Clarendon Press |pages=141-143}}</ref> <ref name="Fusco-2019">{{cite book |vauthors=Fusco G, Minelli A |url=https://books.google.com/books?id=AKGsDwAAQBAJ |title=The Biology of Reproduction |year=2019 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-108-49985-9 |pages=124, 306-308 |language=en}}</ref> <ref name="Gee-1999">{{cite news |vauthors=Gee H |date=22 November 1999 |title=Size and the single sex cell |url=https://www.nature.com/news/1999/991122/full/news991125-4.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20171011062235/http://www.nature.com/news/1999/991122/full/news991125-4.html |archive-date=11 Oktober 2017 |work=Nature}}</ref> <ref name="Gilbert-gamete">{{cite book |title=Developmental Biology |vauthors=Gilbert SF |date=2000 |publisher=Sinauer Associates |isbn=978-0-87893-243-6 |edition=6de |location=Sunderland (MA) |chapter=Gamete Production in Angiosperms |chapter-url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK10129/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210421143911/https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK10129/ |archive-date=21 April 2021}}</ref> <ref name="Gilbert-meersellig">{{cite book |title=Developmental Biology |vauthors=Gilbert SF |date=2000 |publisher=Sinauer Associates |isbn=978-0-87893-243-6 |edition=6de |location=Sunderland (MA) |chapter=Multicellularity: Evolution of Differentiation |chapter-url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK10031/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210308143406/https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK10031/ |archive-date=8 Maart 2021}}</ref> <ref name="Gilbert-omgewing">{{cite journal |vauthors=Gilbert SF |date=2000 |title=Environmental Sex Determination |url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK9989/ |journal=Developmental Biology |edition=6de |language=en |archive-date=12 Junie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210612123300/https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK9989/}}</ref> <ref name="Gonzalez-2019">{{cite journal |vauthors=González EJ, Martínez-López M, Morales-Garduza MA, García-Morales R, Charruau P, Gallardo-Cruz JA |title=The sex-determination pattern in crocodilians: A systematic review of three decades of research |journal=The Journal of Animal Ecology |volume=88 |issue=9 |pages=1417-1427 |date=September 2019 |pmid=31286510 |doi=10.1111/1365-2656.13037}}</ref> <ref name="Hake-2008">{{cite journal |vauthors=Hake L, O'Connor C |date=2008 |title=Genetic Mechanisms of Sex Determination |journal=Nature Education |volume=1 |issue=1 |page=25 |url=https://www.nature.com/scitable/topicpage/genetic-mechanisms-of-sex-determination-314/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20170819121941/http://www.nature.com/scitable/topicpage/genetic-mechanisms-of-sex-determination-314 |archive-date=19 Augustus 2017}}</ref> <ref name="Hamilton-1967">{{cite journal |vauthors=Hamilton WD |title=Extraordinary sex ratios |journal=Science |volume=156 |issue=3774 |pages=477-488 |date=April 1967 |pmid=6021675 |doi=10.1126/science.156.3774.477 |jstor=1721222}}</ref> <ref name="Henshaw-2019">{{cite journal |vauthors=Henshaw JM, Fromhage L, Jones AG |title=Sex roles and the evolution of parental care specialization |journal=Proceedings. Biological Sciences |volume=286 |issue=1909 |date=Augustus 2019 |pmid=31455191 |pmc=6732396 |doi=10.1098/rspb.2019.1312}}</ref> <ref name="Horandl-2020">{{cite journal |vauthors=Hörandl E, Hadacek F |title=Oxygen, life forms, and the evolution of sexes in multicellular eukaryotes |journal=Heredity |volume=125 |issue=1-2 |pages=1-14 |date=Augustus 2020 |pmid=32415185 |pmc=7413252 |doi=10.1038/s41437-020-0317-9}}</ref> <ref name="Horandl-2024">{{cite journal |vauthors=Hörandl E |title=Apomixis and the paradox of sex in plants |journal=Annals of Botany |volume=134 |issue=1 |pages=1-18 |date=Junie 2024 |pmid=38497809 |doi=10.1093/aob/mcae044 |pmc=11161571}}</ref> <ref name="Janzen-2006">{{cite journal |vauthors=Janzen FJ, Phillips PC |title=Exploring the evolution of environmental sex determination, especially in reptiles |journal=Journal of Evolutionary Biology |volume=19 |issue=6 |pages=1775-1784 |date=November 2006 |pmid=17040374 |doi=10.1111/j.1420-9101.2006.01138.x}}</ref> <ref name="Judd-2002">{{cite book |vauthors=Judd WS, Campbell CS, Kellogg EA, Stevens PF, Donoghue MJ |title=Plant systematics, a phylogenetic approach |date=2002 |publisher=Sinauer Associates Inc. |isbn=0-87893-403-0 |edition=2de |location=Sunderland MA}}</ref> <ref name="Kaiser-2010">{{cite journal |vauthors=Kaiser VB, Bachtrog D |year=2010 |title=Evolution of sex chromosomes in insects |journal=Annual Review of Genetics |volume=44 |pages=91-112 |doi=10.1146/annurev-genet-102209-163600 |pmc=4105922 |pmid=21047257}}</ref> <ref name="Khamas-2024">{{cite book |last=Khamas |first=Wael |last2=Rutllant |first2=Josep |url=https://books.google.com/books?id=zJsJEQAAQBAJ |title=Anatomy and Histology of the Domestic Chicken |date=2024 |publisher=John Wiley & Sons |isbn=978-1-119-84174-6 |page=120 |language=en}}</ref> <ref name="Kliman-2016">{{cite book |vauthors=Kliman RM |url=https://books.google.com/books?id=_r4OCAAAQBAJ |title=Encyclopedia of Evolutionary Biology |date=2016 |publisher=Academic Press |isbn=978-0-12-800426-5 |volume=2 |pages=212-224}}</ref> <ref name="Kliman-2016b">{{cite book |vauthors=Kliman R |url=https://books.google.com/books?id=_r4OCAAAQBAJ |veditors=Herridge EJ, Murray RL, Gwynne DT, Bussiere L |title=Encyclopedia of Evolutionary Biology |year=2016 |publisher=Academic Press |isbn=978-0-12-800426-5 |volume=2 |pages=453-454 |language=en}}</ref> <ref name="Kobayashi-2013">{{cite journal |vauthors=Kobayashi K, Hasegawa E, Yamamoto Y, Kawatsu K, Vargo EL, Yoshimura J, Matsuura K |title=Sex ratio biases in termites provide evidence for kin selection |journal=Nature Communications |volume=4 |year=2013 |pmid=23807025 |doi=10.1038/ncomms3048 |doi-access=free}}</ref> <ref name="Kumar-2019">{{cite book |vauthors=Kumar R, Meena M, Swapnil P |veditors=Vonk J, Shackelford T |chapter=Anisogamy |title=Encyclopedia of Animal Cognition and Behavior |publisher=Springer International Publishing |location=Cham |date=2019 |pages=1-5 |doi=10.1007/978-3-319-47829-6_340-1 |isbn=978-3-319-47829-6}}</ref> <ref name="Kumar-2022">{{cite book |last=Kumar |first=Sunesh |last2=Padubidri |first2=V. G. |last3=Daftary |first3=Shirish N. |url=https://books.google.com/books?id=dM-TEAAAQBAJ |title=Howkins & Bourne: Shaw's Textbook of Gynaecology |date=2022 |publisher=Elsevier Health Sciences |isbn=978-81-312-6631-1 |edition=18de |pages=109-111 |language=en |chapter=Factors Influencing Development of Sex}}</ref> <ref name="Kuwamura-2020">{{cite journal |vauthors=Kuwamura T, Sunobe T, Sakai Y, Kadota T, Sawada K |date=1 Julie 2020 |title=Hermaphroditism in fishes: an annotated list of species, phylogeny, and mating system |journal=Ichthyological Research |language=en |volume=67 |issue=3 |pages=341-360 |doi=10.1007/s10228-020-00754-6 |issn=1616-3915 |doi-access=free}}</ref> <ref name="Lane-2005">{{cite book |author=Nick Lane |title=Power, Sex, Suicide: Mitochondria and the Meaning of Life |url=https://archive.org/details/powersexsuicidem0000lane |pages=236-237 |isbn=978-0-19-280481-5 |year=2005 |publisher=Oxford University Press}}</ref> <ref name="Lehtonen-2016">{{cite journal |vauthors=Lehtonen J, Kokko H, Parker GA |title=What do isogamous organisms teach us about sex and the two sexes? |journal=Philosophical Transactions of the Royal Society of London. Series B, Biological Sciences |volume=371 |issue=1706 |date=Oktober 2016 |pmid=27619696 |pmc=5031617 |doi=10.1098/rstb.2015.0532}}</ref> <ref name="Lents-2025">{{cite book |last=Lents |first=Nathan H. |title=The Sexual Evolution: How 500 Million Years of Sex, Gender, and Mating Shape Modern Relationships |date=2025 |publisher=HarperCollins |isbn=978-0-06-337548-2 |language=en}}</ref> <ref name="Leonard-2013">{{cite journal |vauthors=Leonard JL |date=22 Augustus 2013 |title=Williams' Paradox and the Role of Phenotypic Plasticity in Sexual Systems |journal=Integrative and Comparative Biology |volume=53 |issue=4 |pages=671-688 |doi=10.1093/icb/ict088 |pmid=23970358 |issn=1540-7063 |doi-access=free}}</ref> <ref name="LibreTexts-2018">{{cite web |date=17 Julie 2018 |title=43.2A: External and Internal Fertilization |url=https://bio.libretexts.org/Bookshelves/Introductory_and_General_Biology/Book%3A_General_Biology_(Boundless)/43%3A_Animal_Reproduction_and_Development/43.2%3A_Fertilization/43.2A%3A_External_and_Internal_Fertilization |website=Biology LibreTexts |language=en |archive-date=24 Mei 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220524084927/https://bio.libretexts.org/Bookshelves/Introductory_and_General_Biology/Book%3A_General_Biology_(Boundless)/43%3A_Animal_Reproduction_and_Development/43.2%3A_Fertilization/43.2A%3A_External_and_Internal_Fertilization}}</ref> <ref name="Lodish-2000">{{cite book |vauthors=Lodish H, Berk A, Zipursky SL, Matsudaira P, Baltimore D, Darnell J |year=2000 |title=Molecular Cell Biology |edition=4de |publisher=W.H. Freeman and Co |isbn=978-0-7167-4366-8 |chapter=Cell-Type Specification and Mating-Type Conversion in Yeast |chapter-url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/bv.fcgi?rid=mcb.section.3752 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090701170903/http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/bv.fcgi?rid=mcb.section.3752 |archive-date=1 Julie 2009}}</ref> <ref name="Lynch-2024">{{cite book |last=Lynch |first=Michael R. |title=Evolutionary Cell Biology: The Origins of Cellular Architecture |date=2024 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-266303-0 |page=247 |language=en}}</ref> <ref name="Macedo-2019">{{cite book |vauthors=Macedo RH, Manica LT |chapter=Sexual Selection and Mating Systems: Contributions from a Neotropical Passerine Model |veditors=Reboreda JC, Fiorini VD, Tuero DT |url=https://books.google.com/books?id=ItmUDwAAQBAJ |title=Behavioral Ecology of Neotropical Birds |date=2019 |publisher=Springer |isbn=978-3-030-14280-3 |page=75 |language=en}}</ref> <ref name="Majerus-2003">{{cite book |vauthors=Majerus ME |url=https://books.google.com/books?id=vDHOYPQ2mmYC |title=Sex Wars: Genes, Bacteria, and Biased Sex Ratios |date=2003 |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0-691-00981-0 |page=59 |language=en}}</ref> <ref name="Meyer-1997">{{cite book |title=''C. elegans'' II |vauthors=Meyer BJ |publisher=Cold Spring Harbor Laboratory Press |year=1997 |isbn=978-0-87969-532-3 |veditors=Riddle DL, Blumenthal T, Meyer BJ, Priess JR |chapter=Sex Determination and X Chromosome Dosage Compensation: Sexual Dimorphism |chapter-url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK20094/ |archive-date=6 Mei 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210506154914/http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK20094/}}</ref> <ref name="Mills-2018">{{cite book |vauthors=Mills A |chapter=Sex and Reproduction |title=Biology of Sex |date=2018 |publisher=University of Toronto Press |location=Toronto |isbn=978-1-4875-9337-7 |page=43 |language=en}}</ref> <ref name="Montalvao-2021">{{cite journal |vauthors=Leite Montalvão AP, Kersten B, Fladung M, Müller NA |title=The Diversity and Dynamics of Sex Determination in Dioecious Plants |language=en |journal=Frontiers in Plant Science |volume=11 |date=2021 |pmid=33519840 |pmc=7843427 |doi=10.3389/fpls.2020.580488 |doi-access=free}}</ref> <ref name="Moore-2020">{{cite book |title=21st Century Guidebook to Fungi |vauthors=Moore D, Robson JD, Trinci AP |date=2020 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-108-74568-0 |edition=2de |pages=211-228}}</ref> <ref name="Mori-2017">{{cite book |vauthors=Mori E, Mazza G, Lovari S |chapter=Sexual Dimorphism |veditors=Vonk J, Shackelford T |title=Encyclopedia of Animal Cognition and Behavior |publisher=Springer International Publishing |location=Cham |url=https://link.springer.com/referenceworkentry/10.1007%2F978-3-319-47829-6_433-1 |date=2017 |pages=1-7 |language=en |doi=10.1007/978-3-319-47829-6_433-1 |isbn=978-3-319-47829-6}}</ref> <ref name="Pierce-2012">{{cite book |vauthors=Pierce BA |title=Genetics: A Conceptual Approach |date=2012 |publisher=W.H. Freeman |isbn=978-1-4292-3250-0 |edition=4de |location=New York |pages=73-74 |language=en}}</ref> <ref name="Pitnick-2008">{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=kctYNbO1fE0C |title=Sperm Biology: An Evolutionary Perspective |vauthors=Pitnick SS, Hosken DJ, Birkhead TR |date=2008 |publisher=Academic Press |isbn=978-0-08-091987-4 |pages=43-44 |language=en}}</ref> <ref name="Purves-2000">{{cite book |title=Life: The Science of Biology |vauthors=Purves WK, Sadava DE, Orians GH, Heller HC |publisher=Sinauer Associates; W.H. Freeman & Co. |location=Sunderland, Mass. |year=2000 |isbn=978-0-7167-3873-2 |page=736}}</ref> <ref name="Renner-2014">{{cite journal |vauthors=Renner SS |title=The relative and absolute frequencies of angiosperm sexual systems: dioecy, monoecy, gynodioecy, and an updated online database |journal=American Journal of Botany |volume=101 |issue=10 |pages=1588-1596 |date=Oktober 2014 |pmid=25326608 |doi=10.3732/ajb.1400196 |doi-access=free}}</ref> <ref name="Ritchison">{{cite web |title=Avian Reproduction |url=http://people.eku.edu/ritchisong/avianreproduction.html |publisher=Eastern Kentucky University |vauthors=Ritchison G |archive-date=12 April 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080412231002/http://people.eku.edu/ritchisong/avianreproduction.html}}</ref> <ref name="Robin-2011">{{cite journal |vauthors=Robin VV, Sinha A, Ramakrishnan U |date=2011 |title=Determining the sex of a monomorphic threatened, endemic passerine in the sky islands of southern India using molecular and morphometric methods |journal=Current Science |volume=101 |issue=5 |pages=676-679 |jstor=24078632 |issn=0011-3891}}</ref> <ref name="Royle-2012">{{cite book |vauthors=Kokko H, Jennions M |chapter=Sex differences in parental care |veditors=Royle NJ, Smiseth PT, Kölliker M |chapter-url=https://books.google.com/books?id=K-EUDAAAQBAJ |title=The Evolution of Parental Care |date=2012 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-969257-6 |page=103 |language=en}}</ref> <ref name="Sabath-2016">{{cite journal |vauthors=Sabath N, Goldberg EE, Glick L, Einhorn M, Ashman TL, Ming R, Otto SP, Vamosi JC, Mayrose I |title=Dioecy does not consistently accelerate or slow lineage diversification across multiple genera of angiosperms |journal=The New Phytologist |volume=209 |issue=3 |pages=1290-1300 |date=Februarie 2016 |pmid=26467174 |doi=10.1111/nph.13696 |doi-access=free}}</ref> <ref name="Sawada-2014">{{cite book |veditors=Sawada H, Inoue N, Iwano M |url=https://directory.doabooks.org/handle/20.500.12854/29412 |title=Sexual Reproduction in Animals and Plants |date=2014 |publisher=Springer |isbn=978-4-431-54589-7 |pages=215-227 |doi=10.1007/978-4-431-54589-7 |language=en |archive-date=16 Februarie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240216113407/https://directory.doabooks.org/handle/20.500.12854/29412}}</ref> <ref name="Schuster-1984">{{cite book |vauthors=Schuster RM |year=1984 |chapter=Comparative Anatomy and Morphology of the Hepaticae |title=New Manual of Bryology |location=Nichinan, Miyazaki, Japan |publisher=The Hattori Botanical Laboratory |volume=2 |page=891}}</ref> <ref name="Schwander-2008">{{cite journal |last=Schwander |first=Tanja |last2=Oldroyd |first2=Benjamin P |date=28 September 2008 |title=Androgenesis: where males hijack eggs to clone themselves |journal=Philosophical Transactions of the Royal Society B: Biological Sciences |volume=371 |issue=1706 |doi=10.1098/rstb.2015.0534 |pmid=27619698 |pmc=5031619}}</ref> <ref name="Shaw-2000">{{cite book |vauthors=Shaw AJ |year=2000 |chapter=Population ecology, population genetics, and microevolution |pages=379-380 |veditors=Shaw AJ, Goffinet B |title=Bryophyte Biology |location=Cambridge |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-66097-6}}</ref> <ref name="Smith-2003">{{cite journal |vauthors=Smith CA, Katz M, Sinclair AH |title=DMRT1 is upregulated in the gonads during female-to-male sex reversal in ZW chicken embryos |journal=Biology of Reproduction |volume=68 |issue=2 |pages=560-570 |date=Februarie 2003 |pmid=12533420 |doi=10.1095/biolreprod.102.007294 |doi-access=free}}</ref> <ref name="Stuart-Smith-2007">{{cite journal |title=Is fecundity the ultimate cause of female-biased size dimorphism in a dragon lizard? |vauthors=Stuart-Smith J, Swain R, Stuart-Smith R, Wapstra E |journal=Journal of Zoology |volume=273 |issue=3 |year=2007 |pages=266-272 |doi=10.1111/j.1469-7998.2007.00324.x}}</ref> <ref name="Szekely-2007">{{cite book |vauthors=Székely T, Fairbairn DJ, Blanckenhorn WU |url=https://books.google.com/books?id=IDoTDAAAQBAJ |title=Sex, Size and Gender Roles: Evolutionary Studies of Sexual Size Dimorphism |date=2007 |publisher=OUP Oxford |isbn=978-0-19-920878-4 |pages=167-169, 176, 185 |language=en}}</ref> <ref name="Tanurdzic-2004">{{cite journal |vauthors=Tanurdzic M, Banks JA |title=Sex-determining mechanisms in land plants |journal=The Plant Cell |volume=16 |issue=Suppl |pages=S61-S71 |date=2004 |pmid=15084718 |pmc=2643385 |doi=10.1105/tpc.016667}}</ref> <ref name="Thiriot-2003">{{cite journal |vauthors=Thiriot-Quiévreux C |date=2003 |title=Advances in chromosomal studies of gastropod molluscs |journal=Journal of Molluscan Studies |volume=69 |issue=3 |pages=187-202 |doi=10.1093/mollus/69.3.187 |doi-access=free}}</ref> <ref name="Todd-2016">{{cite journal |vauthors=Todd EV, Liu H, Muncaster S, Gemmell NJ |date=2016 |title=Bending Genders: The Biology of Natural Sex Change in Fish |journal=Sexual Development |volume=10 |issue=5-6 |pages=223-241 |doi=10.1159/000449297 |pmid=27820936 |doi-access=free}}</ref> <ref name="Togashi-2012">{{cite journal |vauthors=Togashi T, Bartelt JL, Yoshimura J, Tainaka K, Cox PA |title=Evolutionary trajectories explain the diversified evolution of isogamy and anisogamy in marine green algae |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America |volume=109 |issue=34 |pages=13692-13697 |date=Augustus 2012 |pmid=22869736 |pmc=3427103 |doi=10.1073/pnas.1203495109 |doi-access=free}}</ref> <ref name="Walas-2018">{{cite journal |vauthors=Walas Ł, Mandryk W, Thomas PA, Tyrała-Wierucka Ż, Iszkuło G |date=2018 |title=Sexual systems in gymnosperms: A review |url=http://eprints.keele.ac.uk/4961/1/29052018_1-s2.0-S1439179117304498-main.pdf |journal=Basic and Applied Ecology |volume=31 |pages=1-9 |doi=10.1016/j.baae.2018.05.009 |archive-date=27 Januarie 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220127084144/https://eprints.keele.ac.uk/4961/1/29052018_1-s2.0-S1439179117304498-main.pdf}}</ref> <ref name="Wallis-2008">{{cite journal |vauthors=Wallis MC, Waters PD, Graves JA |date=Oktober 2008 |title=Sex determination in mammals – before and after the evolution of SRY |journal=Cellular and Molecular Life Sciences |volume=65 |issue=20 |pages=3182-95 |doi=10.1007/s00018-008-8109-z |pmid=18581056 |pmc=11131626}}</ref> <ref name="Warner-2008">{{cite journal |vauthors=Warner DA, Shine R |title=The adaptive significance of temperature-dependent sex determination in a reptile |journal=Nature |volume=451 |issue=7178 |pages=566-568 |date=Januarie 2008 |pmid=18204437 |doi=10.1038/nature06519}}</ref> <ref name="Watkinson-2015">{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=x8qcBAAAQBAJ |title=The Fungi |vauthors=Watkinson SC, Boddy L, Money N |publisher=Elsevier Science |year=2015 |isbn=978-0-12-382035-8 |page=115}}</ref> <ref name="Whitfield-2004">{{cite journal |vauthors=Whitfield J |date=Junie 2004 |title=Everything you always wanted to know about sexes |journal=PLOS Biology |volume=2 |issue=6 |doi=10.1371/journal.pbio.0020183 |pmc=423151 |pmid=15208728 |doi-access=free}}</ref> <ref name="Wilkinson-1994">{{cite journal |vauthors=Wilkinson GS, Reillo PR |date=22 Januarie 1994 |title=Female choice response to artificial selection on an exaggerated male trait in a stalk-eyed fly |journal=Proceedings of the Royal Society B |volume=255 |issue=1342 |pages=1-6 |doi=10.1098/rspb.1994.0001}}</ref> <ref name="Wilton-2009">{{cite web |vauthors=Wilton P |date=12 Maart 2009 |title=Plants, sex & Darwin |work=OxSciBlog |publisher=Universiteit van Oxford |url=https://www.ox.ac.uk/news/science-blog/plants-sex-darwin |language=en}}</ref> <ref name="Yoshimura-2005">{{cite journal |title=Karyotypes of two American field crickets: Gryllus rubens and Gryllus sp. (Orthoptera: Gryllidae) |vauthors=Yoshimura A |journal=Entomological Science |volume=8 |issue=3 |pages=219-222 |year=2005 |doi=10.1111/j.1479-8298.2005.00118.x}}</ref> <ref name="Young-2024">{{cite book |last=Young |first=William F. |url=https://books.google.com/books?id=oukCEQAAQBAJ |title=Netter Collection of Medical Illustrations: Endocrine System |date=2024 |publisher=Elsevier Health Sciences |isbn=978-0-323-93087-1 |volume=2 |page=113 |language=en}}</ref> <ref name="Zahavi-1997">{{cite book |vauthors=Zahavi A, Zahavi A |year=1997 |title=The Handicap Principle: A Missing Piece of Darwin's Puzzle |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-510035-8 |url=https://archive.org/details/handicapprincipl0000zeha}}</ref> <ref name="Futahashi-2022">{{cite book |last=Futahashi |first=Ryo |chapter=Sexual Differentiation in Dragonflies and Damselflies |date=2022 |title=Spectrum of Sex |pages=13-35 |veditors=Tanaka M, Tachibana M |url=https://link.springer.com/10.1007/978-981-19-5359-0_2 |location=Singapoer |publisher=Springer Nature Singapore |language=en |doi=10.1007/978-981-19-5359-0_2 |isbn=978-981-19-5358-3}}</ref> <ref name="delaFilia-2015">{{cite journal |vauthors=de la Filia A, Bain S, Ross L |title=Haplodiploidy and the reproductive ecology of Arthropods |journal=Current Opinion in Insect Science |date=Junie 2015 |volume=9 |pages=36-43 |doi=10.1016/j.cois.2015.04.018 |pmid=32846706 |url=https://www.pure.ed.ac.uk/ws/files/20137629/1_s2.0_S221457451500084X_main.pdf |hdl=20.500.11820/b540f12f-846d-4a5a-9120-7b2c45615be6 |hdl-access=free |archive-date=25 Junie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210625230005/https://www.pure.ed.ac.uk/ws/files/20137629/1_s2.0_S221457451500084X_main.pdf}}</ref> }} == Verdere leesstof == {{Refbegin|30em}} * {{cite book |vauthors=Arnqvist G, Rowe L |year=2005 |title=Sexual Conflict |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0-691-12217-5}} * {{cite book |vauthors=Gilbert SF |title=Developmental Biology |edition=6de |publisher=Sinauer Associates, Inc. |year=2000 |isbn=978-0-87893-243-6 |url=https://archive.org/details/developmentalbio00gilb}} * {{cite book |vauthors=Maynard-Smith J |title=The Evolution of Sex |url=https://archive.org/details/evolutionofsex0000mayn |publisher=Cambridge University Press |year=1978 |isbn=978-0-521-29302-0}} * {{cite journal |vauthors=Otto S |date=2008 |title=Sexual Reproduction and the Evolution of Sex |journal=Nature Education |volume=1 |issue=1 |page=182 |url=https://www.nature.com/scitable/topicpage/sexual-reproduction-and-the-evolution-of-sex-824/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250120082538/https://www.nature.com/scitable/topicpage/sexual-reproduction-and-the-evolution-of-sex-824/ |archive-date=20 Januarie 2025}} {{Refend}} == Eksterne skakels == * {{cite web |vauthors=Sizonenko PC |url=http://www.gfmer.ch/Books/Reproductive_health/Human_sexual_differentiation.html |title=Human Sexual Differentiation |archive-url=https://web.archive.org/web/20100209011913/http://www.gfmer.ch/Books/Reproductive_health/Human_sexual_differentiation.html |archive-date=9 Februarie 2010 |work=Geneva Foundation for Medical Education and Research}} {{Normdata}} [[Kategorie:Seksualiteit]] [[Kategorie:Voortplanting]] tw0orl6j6db5rh0dk84x90d1n9wb7sh 0 96441 2967958 2889124 2026-09-17T09:38:24Z Oesjaar 7467 /* Spesies */ Skakel 2967958 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Pelargonium cucullatum Contour Path Rhodes Mem.JPG |image_caption = 'n Wildemalva ''[[Pelargonium cucullatum|P. cucullatum]]'' blom naby die [[Rhodes-gedenkteken]] op Tafelberg, Kaapstad |display_parents = 3 |taxon = Pelargonium |authority = L'Hér. ex Aiton, (1789) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =<center>[[#Sinonieme|Sien teks]]</center> }} '''''Pelargonium''''' (malvas) is 'n [[genus]] van blomdraende [[plant]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Geraniaceae. Die genus bestaan uit omtrent 200 [[spesie]]s<ref name=Weng>[http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1055790312002047 Weng ML, Ruhlman TA, Gibby M, Jansen RK. Phylogeny, rate variation, and genome size evolution of Pelargonium (Geraniaceae)Mol Phylogenet Evol. 2012 Sep;64(3):654-70. doi: 10.1016/j.ympev.2012.05.026. Epub 2012 Jun 4.]</ref> [[meerjarig]]e plante, [[vetplant]]e en [[struik]]e insluit, en is [[inheems]] aan [[Afrika]], [[Asië]] en [[Australië]]. == Eienskappe == Die malva is ’n immergroen plant wat [[inheems]] is aan [[Suider-Afrika]], en is bestand teen hitte en droogte, maar nie teen swaar ryp nie. Ongeveer 98 spesies in Suid-Afrika is [[geofiet]]e, waarvan 87 [[endemies (ekologie)|endemies]] is. Sommige spesies is baie gewilde tuinplante, veral in gematigde streke. Die regop stam dra [[blom]]me met vyf [[kroonblare]] in trosse, wat soms vertak. Al die blomme kom nie gelyk uit nie, maar maak van die middel af buitentoe oop. Die blare is gewoonlik afwisselend en is gelob of geveer. Die malva het vier subgenera: * '''''Magnipetala''''': 24 spesies. Meerjarig tot kortstondig. Vyf kroonblare, maar kan ook vier hê; meestal wit. Kom veral in die winterreënvalstreek van [[Suid-Afrika]] voor. Een spesie in [[Namibië|Noord-Namibië]] en [[Botswana]]. Twee spesies in [[Oos-Afrika]] en [[Ethiopië]]. * '''''Parvulipetala''''': 39 tot 42 spesies. Meerjarig, sommige is eenjarig. Vyf kroonblare; wit tot pienk of pers-rooi. Hoofsaaklik Suid-Afrika, maar ook in ander streke van die [[Suidelike Halfrond]], behalwe [[Suid-Amerika]]; ’n paar spesies in Oos-Afrika en Ethiopië. * '''''Paucisignata''''': 25 tot 27 spesies. Regop struike; vyf kroonblare; pienk tot rooi en soms wit. Somerreënvalstreek van Suid-Afrika, tot in Noord-Namibië, met ’n paar spesies in [[Trope|tropiese]] [[Afrika]], Ethiopië, [[Somalië]], [[Madagaskar]], die [[Arabiese Skiereiland]] en [[Klein-Asië]]. * '''''Pelargonium''''': 167 spesies. Dikwels bladwisselende meerjarige plant, soms immergroen struike of eenjarige kruidplante. Vyf kroonblare; van pienk tot pers of geel. Winterreënvalstreek van Suid-Afrika en Namibië, met twee spesies in tropiese Afrika. Daar is sowat 200 spesies. Aansienlike verwarring bestaan oor watter malvas ware spesies is en watter [[kultivar]]s of [[hibried]]e is. Malvas se belangrikste vereiste is ’n warm, sonnige en beskutte plek. Baie [[variëteit]]e sal vir kort rukke droë toestande deurstaan. Hulle word meestal in parke en tuine gesien, maar kan ook as [[huisplant]]e dien as hulle genoeg lig kry. Kruipende en meer kompakte soorte is ideaal vir vensterbakke en hangmandjies. Hulle plant maklik voort deur middel van [[steggie]]s.<ref>{{cite web |url=http://www.bbc.co.uk/gardening/basics/techniques/propagation_pelargoniums1.shtml |title=Gardening – Gardening Guides – Techniques – Taking pelargonium cuttings |publisher=BBC |date=1 Januarie 1970 |access-date=12 September 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191026185948/http://www.bbc.co.uk/gardening/basics/techniques/propagation_pelargoniums1.shtml |archive-date=26 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref><ref name="patentCA 2704584">[http://www.google.com/patents/CA2704584C?cl=en Flower pigmentation in pelargonium hortorum. Patent CA 2704584 C. 29 Oktober 2013]</ref> == Probleme == Liggeel konsentriese kringe op die blare is ’n aanduiding van [[virus]]siekte; die plant moet vernietig word en geen steggies moet daarvan gemaak word nie. Misvormde lote kan dui op [[Bakterie|bakteriese]] siekte; die plant moet dan ook vernietig word. [[Swaksiekte]] kan voorkom as die grond te nat gehou word. [[Witvlieg]] kan ook ’n probleem wees.<ref>Longman, David. ''Gesonde Huisplante, Stap vir Stap Geïllustreer'', J.L. van Schaik, Pretoria. 1992. {{ISBN|0 627 01827 0}}</ref> == Galery == <gallery> Beeld:Geranio.JPG| Beeld:Geranium close.jpg| Beeld:Geranium close2.JPG | Beeld:Fair Ellen.jpg| Beeld:Pelargonium crithmifolium3.jpg| Beeld:Pelargonium hybride Stellar.JPG| Beeld:Prettypinkflowersfromuva.jpg| Beeld:pelargon.jpg| Beeld:Unidentified species 038 (aka).jpg| </gallery> == Spesies == Daar is 291 [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30302759-2 Plants of the World Online]</ref> {{div col|colwidth=20em}} * ''[[Pelargonium abrotanifolium]]'' <small>(L.f.) Jacq.</small> * ''[[Pelargonium acetosum]]'' <small>([[Carolus Linnaeus|L.]]) L'Hér.</small> * ''[[Pelargonium aciculatum]]'' <small>E.M.Marais</small> * ''[[Pelargonium acraeum]]'' <small>[[Robert Allen Dyer|R.A.Dyer]]</small> * ''[[Pelargonium adriaanii]]'' <small>M.Becker & F.Albers</small> * ''[[Pelargonium adulterinum]]'' <small>L'Hér.</small> * ''[[Pelargonium aestivale]]'' <small>E.M.Marais</small> * ''[[Pelargonium afrum]]'' <small>(Eckl. & Zeyh.) Steud.</small> * ''[[Pelargonium albersii]]'' <small>M.Becker</small> * ''[[Pelargonium album]]'' <small>[[Adri van der Walt|J.J.A.van der Walt]]</small> * ''[[Pelargonium alchemilloides]]'' <small>(L.) L'Hér.</small> * ''[[Pelargonium alpinum]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Pelargonium alternans]]'' <small>J.C.Wendl.</small> * ''[[Pelargonium althaeoides]]'' <small>(L.) L'Hér.</small> * ''[[Pelargonium anauris]]'' <small>M.Becker & F.Albers</small> * ''[[Pelargonium anethifolium]]'' <small>(Eckl. & Zeyh.) Steud.</small> * ''[[Pelargonium angustipetalum]]'' <small>E.M.Marais</small> * ''[[Pelargonium antidysentericum]]'' <small>(Eckl. & Zeyh.) Kostel.</small> * ''[[Pelargonium apetalum]]'' <small>P.Taylor</small> * ''[[Pelargonium appendiculatum]]'' <small>(L.f.) Willd.</small> * ''[[Pelargonium aridicola]]'' <small>E.M.Marais</small> * ''[[Pelargonium aridum]]'' <small>R.A.Dyer</small> * ''[[Pelargonium aristatum]]'' <small>(Sweet) G.Don</small> * ''[[Pelargonium artemisiifolium]]'' <small>DC.</small> * ''[[Pelargonium arthriticum]]'' <small>R.T.F.Clifton</small> * ''[[Pelargonium articulatum]]'' <small>Willd.</small> * ''[[Pelargonium asarifolium]]'' <small>(Sweet) G.Don</small> * ''[[Pelargonium attenuatum]]'' <small>Harv.</small> * ''[[Pelargonium auriculipetalum]]'' <small>E.M.Marais</small> * ''[[Pelargonium auritum]]'' <small>Willd.</small> * ''[[Pelargonium australe]]'' <small>Willd.</small> * ''[[Pelargonium barklyi]]'' <small>Scott Elliot</small> * ''[[Pelargonium betulinum]]'' <small>(L.) L'Hér.</small> * ''[[Pelargonium bicolor]]'' <small>(Jacq.) L'Hér.</small> * ''[[Pelargonium bifolium]]'' <small>(Burm.f.) Willd.</small> * ''[[Pelargonium boranense]]'' <small>Friis & M.G.Gilbert</small> * ''[[Pelargonium bowkeri]]'' <small>Harv.</small> * ''[[Pelargonium brevipetalum]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Pelargonium brevirostre]]'' <small>[[Ernst Heinrich Friedrich Meyer|E.Mey.]] ex R.Knuth</small> * ''[[Pelargonium bubonifolium]]'' <small>(Andrews) [[Christiaan Hendrik Persoon|Pers.]]</small> * ''[[Pelargonium burgerianum]]'' <small>J.J.A.van der Walt</small> * ''[[Pelargonium burtoniae]]'' <small>[[Louisa Bolus|L.Bolus]]</small> * ''[[Pelargonium caespitosum]]'' <small>Turcz.</small> * ''[[Pelargonium caledonicum]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Pelargonium calviniae]]'' <small>R.Knuth</small> * ''[[Pelargonium campestre]]'' <small>(Eckl. & Zeyh.) F.Dietr.</small> * ''[[Pelargonium candicans]]'' <small>Spreng.</small> * ''[[Pelargonium capillare]]'' <small>(Cav.) Willd.</small> * ''[[Pelargonium capitatum]]'' <small>(L.) L'Hér.</small> * ''[[Pelargonium capituliforme]]'' <small>R.Knuth</small> * ''[[Pelargonium carneum]]'' <small>Jacq.</small> * ''[[Pelargonium carnosum]]'' <small>(L.) L'Hér.</small> * ''[[Pelargonium caroli-henrici]]'' <small>B.Nord.</small> * ''[[Pelargonium caucalifolium]]'' <small>Jacq.</small> * ''[[Pelargonium caylae]]'' <small>Humbert</small> * ''[[Pelargonium ceratophyllum]]'' <small>L'Hér.</small> * ''[[Pelargonium chelidonium]]'' <small>(Houtt.) DC.</small> * ''[[Pelargonium christophoranum]]'' <small>Verdc.</small> * ''[[Pelargonium citronellum]]'' <small>J.J.A.van der Walt</small> * ''[[Pelargonium columbinum]]'' <small>Jacq.</small> * ''[[Pelargonium confertum]]'' <small>E.M.Marais</small> * ''[[Pelargonium connivens]]'' <small>E.M.Marais</small> * ''[[Pelargonium conradieae]]'' <small>[[John Charles Manning|J.C.Manning]] & A.le Roux</small> * ''[[Pelargonium cordifolium]]'' <small>(Cav.) Curtis</small> * ''[[Pelargonium coronopifolium]]'' <small>Jacq.</small> * ''[[Pelargonium cortusifolium]]'' <small>L'Hér.</small> * ''[[Pelargonium cotyledonis]]'' <small>(L.) L'Hér.</small> * ''[[Pelargonium crassicaule]]'' <small>L'Hér.</small> * ''[[Pelargonium crassipes]]'' <small>Harv.</small> * ''[[Pelargonium crispum]]'' <small>([[Peter Jonas Bergius|P.J.Bergius]]) L'Hér.</small> * ''[[Pelargonium crithmifolium]]'' <small>Sm.</small> * ''[[Pelargonium cucullatum]]'' <small>(L.) L'Hér.</small> * ''[[Pelargonium curviandrum]]'' <small>E.M.Marais</small> * ''[[Pelargonium dasyphyllum]]'' <small>E.Mey. ex R.Knuth</small> * ''[[Pelargonium denticulatum]]'' <small>Jacq.</small> * ''[[Pelargonium desertorum]]'' <small>Vorster</small> * ''[[Pelargonium dichondrifolium]]'' <small>DC.</small> * ''[[Pelargonium dipetalum]]'' <small>L'Hér.</small> * ''[[Pelargonium dispar]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Pelargonium dolomiticum]]'' <small>R.Knuth</small> * ''[[Pelargonium drummondii]]'' <small>Turcz.</small> * ''[[Pelargonium echinatum]]'' <small>Curtis</small> * ''[[Pelargonium elandsmontanum]]'' <small>E.M.Marais ex J.C.Manning & [[Peter Goldblatt|Goldblatt]]</small> * ''[[Pelargonium elegans]]'' <small>(Andrews) Willd.</small> * ''[[Pelargonium elizabethiae]]'' <small>Strlič</small> * ''[[Pelargonium ellaphieae]]'' <small>E.M.Marais</small> * ''[[Pelargonium elongatum]]'' <small>(Cav.) Salisb.</small> * ''[[Pelargonium endlicherianum]]'' <small>Fenzl</small> * ''[[Pelargonium englerianum]]'' <small>R.Knuth</small> * ''[[Pelargonium erlangerianum]]'' <small>[[Adolf Engler|Engl.]] ex R.Knuth</small> * ''[[Pelargonium eupatoriifolium]]'' <small>(Eckl. & Zeyh.) F.Dietr.</small> * ''[[Pelargonium exhibens]]'' <small>Vorster</small> * ''[[Pelargonium exstipulatum]]'' <small>(Cav.) L'Hér.</small> * ''[[Pelargonium fasciculaceum]]'' <small>E.M.Marais</small> * ''[[Pelargonium fergusoniae]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Pelargonium fissifolium]]'' <small>(Andrews) Pers.</small> * ''[[Pelargonium flabelliforme]]'' <small>E.M.Marais</small> * ''[[Pelargonium flavidum]]'' <small>E.M.Marais</small> * ''[[Pelargonium flavipetalum]]'' <small>E.M.Marais</small> * ''[[Pelargonium frutetorum]]'' <small>R.A.Dyer</small> * ''[[Pelargonium fruticosum]]'' <small>(Cav.) Willd.</small> * ''[[Pelargonium fulgidum]]'' <small>(L.) L'Hér.</small> * ''[[Pelargonium fumariifolium]]'' <small>R.Knuth</small> * ''[[Pelargonium geophyllum]]'' <small>Strlič</small> * ''[[Pelargonium gibbosum]]'' <small>(L.) L'Hér.</small> * ''[[Pelargonium gilgianum]]'' <small>Schltr. ex R.Knuth</small> * ''[[Pelargonium githagineum]]'' <small>E.M.Marais</small> * ''[[Pelargonium glabriphyllum]]'' <small>E.M.Marais</small> * ''[[Pelargonium glechomoides]]'' <small>A.Rich.</small> * ''[[Pelargonium glutinosum]]'' <small>(Jacq.) L'Hér.</small> * ''[[Pelargonium gracile]]'' <small>(Eckl. & Zeyh.) Steud.</small> * ''[[Pelargonium gracilipes]]'' <small>R.Knuth</small> * ''[[Pelargonium gracillimum]]'' <small>Fourc.</small> * ''[[Pelargonium grandicalcaratum]]'' <small>R.Knuth</small> * ''[[Pelargonium grandiflorum]]'' <small>Willd.</small> * ''[[Pelargonium graveolens]]'' <small>L'Hér.</small> * ''[[Pelargonium grenvillei]]'' <small>(Andrews) Harv.</small> * ''[[Pelargonium greytonense]]'' <small>J.J.A.van der Walt</small> * ''[[Pelargonium griseum]]'' <small>R.Knuth</small> * ''[[Pelargonium grossularioides]]'' <small>(L.) L'Hér.</small> * ''[[Pelargonium hammansbergense]]'' <small>E.M.Marais & A.le Roux</small> * ''[[Pelargonium hantamianum]]'' <small>R.Knuth</small> * ''[[Pelargonium hararense]]'' <small>Engl. ex R.Knuth</small> * ''[[Pelargonium havlasae]]'' <small>Domin</small> * ''[[Pelargonium helmsii]]'' <small>Carolin</small> * ''[[Pelargonium hemicyclicum]]'' <small>Hutch. & C.A.Sm.</small> * ''[[Pelargonium hermanniifolium]]'' <small>(P.J.Bergius) Jacq.</small> * ''[[Pelargonium hermansdorpense]]'' <small>R.Knuth</small> * ''[[Pelargonium heterophyllum]]'' <small>Jacq.</small> * ''[[Pelargonium hirtipetalum]]'' <small>E.M.Marais</small> * ''[[Pelargonium hirtum]]'' <small>(Burm.f.) Jacq.</small> * ''[[Pelargonium hispidum]]'' <small>(L.f.) Willd.</small> * ''[[Pelargonium hypoleucum]]'' <small>Turcz.</small> * ''[[Pelargonium hystrix]]'' <small>Harv.</small> * ''[[Pelargonium incarnatum]]'' <small>(L.) Moench</small> * ''[[Pelargonium incrassatum]]'' <small>(Andrews) Sims</small> * ''[[Pelargonium inodorum]]'' <small>Willd.</small> * ''[[Pelargonium inquinans]]'' <small>(L.) L'Hér.</small> * ''[[Pelargonium insularis]]'' <small>Gibby & A.G.Mill.</small> * ''[[Pelargonium ionidiflorum]]'' <small>(Eckl. & Zeyh.) F.Dietr.</small> * ''[[Pelargonium karooicum]]'' <small>[[Robert Harold Compton|Compton]] & P.E.Barnes</small> * ''[[Pelargonium keeromsbergense]]'' <small>M.Becker & F.Albers</small> * ''[[Pelargonium klinghardtense]]'' <small>R.Knuth</small> * ''[[Pelargonium ladysmithianum]]'' <small>R.Knuth</small> * ''[[Pelargonium laevigatum]]'' <small>(L.f.) Willd.</small> * ''[[Pelargonium lanceolatum]]'' <small>(Cav.) J.Kern</small> * ''[[Pelargonium laxum]]'' <small>(Sweet) G.Don</small> * ''[[Pelargonium leipoldtii]]'' <small>R.Knuth</small> * ''[[Pelargonium leptum]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Pelargonium leucopetalum]]'' <small>E.M.Marais</small> * ''[[Pelargonium littorale]]'' <small>Hügel</small> * ''[[Pelargonium lobatum]]'' <small>(Burm.f.) L'Hér.</small> * ''[[Pelargonium longicaule]]'' <small>Jacq.</small> * ''[[Pelargonium longiflorum]]'' <small>Jacq.</small> * ''[[Pelargonium longifolium]]'' <small>(Burm.f.) Jacq.</small> * ''[[Pelargonium luridum]]'' <small>(Andrews) Sweet</small> * ''[[Pelargonium luteolum]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Pelargonium luteopetalum]]'' <small>E.M.Marais</small> * ''[[Pelargonium luteum]]'' <small>(Andrews) Sm.</small> * ''[[Pelargonium madagascariense]]'' <small>Baker</small> * ''[[Pelargonium magenteum]]'' <small>J.J.A.van der Walt</small> * ''[[Pelargonium malacoides]]'' <small>R.Knuth</small> * ''[[Pelargonium minimum]]'' <small>(Cav.) Willd.</small> * ''[[Pelargonium mollicomum]]'' <small>Fourc.</small> * ''[[Pelargonium moniliforme]]'' <small>E.Mey. ex Harv.</small> * ''[[Pelargonium montaguense]]'' <small>E.M.Marais</small> * ''[[Pelargonium mossambicense]]'' <small>Engl.</small> * ''[[Pelargonium multibracteatum]]'' <small>Hochst. ex A.Rich.</small> * ''[[Pelargonium multicaule]]'' <small>Jacq.</small> * ''[[Pelargonium multiradiatum]]'' <small>J.C.Wendl.</small> * ''[[Pelargonium mutans]]'' <small>Vorster</small> * ''[[Pelargonium myrrhifolium]]'' <small>(L.) L'Hér.</small> * ''[[Pelargonium nanum]]'' <small>L'Hér.</small> * ''[[Pelargonium naviculifolium]]'' <small>E.M.Marais</small> * ''[[Pelargonium nelsonii]]'' <small>Burtt Davy</small> * ''[[Pelargonium nephrophyllum]]'' <small>E.M.Marais</small> * ''[[Pelargonium nervifolium]]'' <small>Jacq.</small> * ''[[Pelargonium nummulifolium]]'' <small>Salisb.</small> * ''[[Pelargonium oblongatum]]'' <small>E.Mey. ex Harv.</small> * ''[[Pelargonium obnatum]]'' <small>R.T.F.Clifton</small> * ''[[Pelargonium obturbum]]'' <small>P.Rees & R.T.F.Clifton</small> * ''[[Pelargonium occultum]]'' <small>Liekkio & R.T.F.Clifton</small> * ''[[Pelargonium ocellatum]]'' <small>J.J.A.van der Walt</small> * ''[[Pelargonium ochroleucum]]'' <small>Harv.</small> * ''[[Pelargonium odoratissimum]]'' <small>(L.) L'Hér.</small> * ''[[Pelargonium oenotherae]]'' <small>(L.f.) Jacq.</small> * ''[[Pelargonium omissum]]'' <small>P.Rees & R.T.F.Clifton</small> * ''[[Pelargonium oppositifolium]]'' <small>Schltr.</small> * ''[[Pelargonium oreophilum]]'' <small>Schltr.</small> * ''[[Pelargonium orientum]]'' <small>R.T.F.Clifton</small> * ''[[Pelargonium otaviense]]'' <small>R.Knuth</small> * ''[[Pelargonium ovale]]'' <small>(Burm.f.) L'Hér.</small> * ''[[Pelargonium oxaloides]]'' <small>(Burm.f.) Willd.</small> * ''[[Pelargonium pachypodium]]'' <small>J.P.Roux</small> * ''[[Pelargonium pallidoflavum]]'' <small>E.M.Marais</small> * ''[[Pelargonium panduriforme]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Pelargonium paniculatum]]'' <small>Jacq.</small> * ''[[Pelargonium papilionaceum]]'' <small>(L.) L'Hér.</small> * ''[[Pelargonium parvipetalum]]'' <small>E.M.Marais</small> * ''[[Pelargonium patulum]]'' <small>Jacq.</small> * ''[[Pelargonium peltatum]]'' <small>(L.) L'Hér.</small> * ''[[Pelargonium petroselinifolium]]'' <small>G.Don</small> * ''[[Pelargonium pillansii]]'' <small>[[Terence Macleane Salter|T.M.Salter]]</small> * ''[[Pelargonium pilosellifolium]]'' <small>(Eckl. & Zeyh.) F.Dietr.</small> * ''[[Pelargonium pinnatum]]'' <small>(L.) L'Hér.</small> * ''[[Pelargonium plurisectum]]'' <small>T.M.Salter</small> * ''[[Pelargonium polycephalum]]'' <small>(Harv.) E.Mey. ex R.Knuth</small> * ''[[Pelargonium praemorsum]]'' <small>(Andrews) F.Dietr.</small> * ''[[Pelargonium proliferum]]'' <small>(Burm.f.) Steud.</small> * ''[[Pelargonium psammophilum]]'' <small>E.M.Marais</small> * ''[[Pelargonium pseudoglutinosum]]'' <small>R.Knuth</small> * ''[[Pelargonium pseudosetulosum]]'' <small>M.M.le Roux & J.C.Manning</small> * ''[[Pelargonium pubipetalum]]'' <small>E.M.Marais</small> * ''[[Pelargonium pulchellum]]'' <small>Sims</small> * ''[[Pelargonium pulverulentum]]'' <small>Colvill ex Sweet</small> * ''[[Pelargonium punctatum]]'' <small>(Andrews) Willd.</small> * ''[[Pelargonium quarciticola]]'' <small>Meve & E.M.Marais</small> * ''[[Pelargonium quercetorum]]'' <small>Agnew</small> * ''[[Pelargonium quercifolium]]'' <small>(L.f.) L'Hér.</small> * ''[[Pelargonium quinquelobatum]]'' <small>Hochst. ex A.Rich.</small> * ''[[Pelargonium radens]]'' <small>H.E.Moore</small> * ''[[Pelargonium radiatum]]'' <small>(Andrews) Pers.</small> * ''[[Pelargonium radicatum]]'' <small>Vent.</small> * ''[[Pelargonium radulifolium]]'' <small>(Eckl. & Zeyh.) Steud.</small> * ''[[Pelargonium ramosissimum]]'' <small>(Cav.) Willd.</small> * ''[[Pelargonium ranunculophyllum]]'' <small>(Eckl. & Zeyh.) Baker</small> * ''[[Pelargonium rapaceum]]'' <small>(L.) L'Hér.</small> * ''[[Pelargonium redactum]]'' <small>Vorster</small> * ''[[Pelargonium reflexipetalum]]'' <small>E.M.Marais</small> * ''[[Pelargonium reflexum]]'' <small>Pers.</small> * ''[[Pelargonium reniforme]]'' <small>(Andrews) Curtis</small> * ''[[Pelargonium reptans]]'' <small>R.T.F.Clifton</small> * ''[[Pelargonium ribifolium]]'' <small>Jacq.</small> * ''[[Pelargonium × riversdalense]]'' <small>R.Knuth</small> * ''[[Pelargonium rodneyanum]]'' <small>Lindl.</small> * ''[[Pelargonium roseopetalum]]'' <small>E.M.Marais</small> * ''[[Pelargonium rubiginosum]]'' <small>E.M.Marais</small> * ''[[Pelargonium sabulosum]]'' <small>E.M.Marais</small> * ''[[Pelargonium salmoneum]]'' <small>R.A.Dyer</small> * ''[[Pelargonium saxatile]]'' <small>J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Pelargonium scabroide]]'' <small>R.Knuth</small> * ''[[Pelargonium scabrum]]'' <small>(L.) L'Hér.</small> * ''[[Pelargonium schizopetalum]]'' <small>Sweet</small> * ''[[Pelargonium senecioides]]'' <small>L'Hér.</small> * ''[[Pelargonium sericifolium]]'' <small>J.J.A.van der Walt</small> * ''[[Pelargonium sessiliflorum]]'' <small>Hellbr. ex M.M.le Roux</small> * ''[[Pelargonium setosum]]'' <small>(Sweet) DC.</small> * ''[[Pelargonium setulosum]]'' <small>Turcz.</small> * ''[[Pelargonium sibthorpiifolium]]'' <small>Harv.</small> * ''[[Pelargonium sidoides]]'' <small>DC.</small> * ''[[Pelargonium somalense]]'' <small>Franch.</small> * ''[[Pelargonium spinosum]]'' <small>Willd.</small> * ''[[Pelargonium stipulaceum]]'' <small>Willd.</small> * ''[[Pelargonium sublignosum]]'' <small>R.Knuth</small> * ''[[Pelargonium suburbanum]]'' <small>Clifford ex D.A.Boucher</small> * ''[[Pelargonium tabulare]]'' <small>(L.) L'Hér.</small> * ''[[Pelargonium tenellum]]'' <small>(Andrews) Loudon ex G.Don</small> * ''[[Pelargonium tenuicaule]]'' <small>R.Knuth</small> * ''[[Pelargonium ternatum]]'' <small>(L.f.) Jacq.</small> * ''[[Pelargonium ternifolium]]'' <small>Vorster</small> * ''[[Pelargonium tetragonum]]'' <small>(L.f.) L'Hér.</small> * ''[[Pelargonium theianthum]]'' <small>(Eckl. & Zeyh.) Steud.</small> * ''[[Pelargonium tomentosum]]'' <small>Jacq.</small> * ''[[Pelargonium tongaense]]'' <small>Vorster</small> * ''[[Pelargonium tortandrum]]'' <small>E.M.Marais</small> * ''[[Pelargonium torulosum]]'' <small>E.M.Marais</small> * ''[[Pelargonium tragacanthoides]]'' <small>Burch.</small> * ''[[Pelargonium transvaalense]]'' <small>R.Knuth</small> * ''[[Pelargonium triandrum]]'' <small>E.M.Marais</small> * ''[[Pelargonium tricolor]]'' <small>Curtis</small> * ''[[Pelargonium trifidum]]'' <small>(Burm.f.) Jacq.</small> * ''[[Pelargonium trifoliolatum]]'' <small>(Eckl. & Zeyh.) E.M.Marais</small> * ''[[Pelargonium tripalmatum]]'' <small>E.M.Marais</small> * ''[[Pelargonium triphyllum]]'' <small>Jacq.</small> * ''[[Pelargonium triste]]'' <small>(L.) L'Hér.</small> * ''[[Pelargonium uliginosum]]'' <small>J.C.Manning & Euston-Brown</small> * ''[[Pelargonium undulatum]]'' <small>(Andrews) W.T.Aiton</small> * ''[[Pelargonium vanderwaltii]]'' <small>van Jaarsv.</small> * ''[[Pelargonium vassarii]]'' <small>W.Morris & R.T.F.Clifton</small> * ''[[Pelargonium viciifolium]]'' <small>L'Hér.</small> * ''[[Pelargonium vinaceum]]'' <small>E.M.Marais</small> * ''[[Pelargonium violiflorum]]'' <small>(Sweet) DC.</small> * ''[[Pelargonium vitifolium]]'' <small>(L.) L'Hér.</small> * ''[[Pelargonium weberi]]'' <small>E.M.Marais</small> * ''[[Pelargonium whytei]]'' <small>Baker</small> * ''[[Pelargonium wonchiense]]'' <small>Vorster & M.G.Gilbert</small> * ''[[Pelargonium woodii]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Pelargonium worcesterae]]'' <small>R.Knuth</small> * ''[[Pelargonium wuppertalense]]'' <small>E.M.Marais</small> * ''[[Pelargonium xanthopetalum]]'' <small>E.M.Marais</small> * ''[[Pelargonium xerophyton]]'' <small>Schltr. ex R.Knuth</small> * ''[[Pelargonium zonale]]'' <small>(L.) L'Hér.</small> {{div col end}} == Sinonieme == {{div col|colwidth=20em}} * ''Anisopetala'' <small>Walp.</small> * ''Campylia'' <small>Lindl. ex Sweet</small> * ''Chorisma'' <small>Lindl. ex Sweet</small> * ''Ciconium'' <small>Sweet</small> * ''Corthumia'' <small>Rchb.</small> * ''Cortusina'' <small>[[Christian Friedrich Ecklon|Eckl.]] & [[Karl Ludwig Philipp Zeyher|Zeyh.]]</small> * ''Cynosbata'' <small>Rchb.</small> * ''Dibrachya'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''Dimacria'' <small>Lindl.</small> * ''Eumorpha'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''Geraniospermum'' <small>Siegesb. ex Kuntze</small> * ''Grenvillea'' <small>Sweet</small> * ''Hoarea'' <small>Sweet</small> * ''Isopetalum'' <small>Sweet</small> * ''Jenkinsonia'' <small>Sweet</small> * ''Ligularia'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''Myrrhidium'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''Otidia'' <small>Lindl. ex Sweet</small> * ''Pelargonion'' <small>St.-Lag.</small> * ''Peristera'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''Phymatanthus'' <small>Sweet</small> * ''Polyactium'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''Polyschisma'' <small>Turcz.</small> * ''Scolopacium'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''Seymouria'' <small>Sweet</small> {{div col end}} == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronnelys == * [[Wêreldspektrum]], 1982, {{ISBN|0908409591}}, volume 18, bl. 26 == Eksterne skakels == * [http://www2.arnes.si/~mstrli/pp.html ''The Pelargonium Page'': beskrywings en foto's] * [http://www.pacificbulbsociety.org/pbswiki/index.php/Pelargonium Pacific Bulb Society: Pelargonium] * [http://plantsforuse.com/index.php?page=1&id=380 "Plants for use: Pelargonium"] {{Commons-kategorie inlyn|Pelargonium}} {{Wikispecies-inlyn|Pelargonium}} {{Taksonbalk}} {{Normdata}} [[Kategorie:Pelargonium| ]] [[Kategorie:Blomme]] [[Kategorie:Huisplante]] [[Kategorie:Tuinplante]] o6sam74ggdjjmzq9msgmporcscy6eic 2 96658 2967826 2907740 2026-09-16T20:14:40Z BurgertB 2401 2967826 wikitext text/x-wiki ;Portale [[Portaal:Rusland|Rusland]] • [[Portaal:Sterrekunde|Sterrekunde]] • [[Portaal:Katte|Katte]] • [[Portaal:Skryfstelsels|Skryfstelsels]] • [[Portaal:Turkye|Turkye]] • [[Portaal:Antieke Egipte|Antieke Egipte]] • [[Portaal:Griekse mitologie|Griekse mitologie]] ;Voorbladartikels [[3D-rolprent]] • [[Akkadiese Ryk]] • [[Koninkryk Aksoem]] • [[Alcatraz-gevangenis]] • [[Alpha Centauri]] • [[Androginie]] • [[Andromeda-sterrestelsel]] • [[Antieke Egipte]] • [[Antieke Hawaii]] • [[Asjantiryk]] • [[Assirië]] • [[Asteroïde]] • [[Berg Athos]] • [[Bloedlaster]] • [[Boeddhisme]] • [[Bonobo]] • [[Borsjt]] • [[Buiteaardse lewe]] • [[Ted Bundy|Bundy, Ted]] • [[Koningin Camilla van die Verenigde Koninkryk|Camilla van die Verenigde Koninkryk, Koningin]] • [[Ceres (dwergplaneet)]] • [[Charles III van die Verenigde Koninkryk|Charles III]] • [[Choefoe]] • [[Cleopatra VII]] • [[Diabetes]] • [[Dier]] • [[Dinosourus]] • [[Djengis Khan]] • [[Dodetempel van Hatsjepsoet]] • [[Dooie See-rolle]] • [[Driehoeksterrestelsel]] • [[Dwergplaneet]] • [[Egiptiese mitologie]] • [[Eleusiniese misterieë]] • [[Elizabeth II van die Verenigde Koninkryk]] • [[Ethiopië]] • [[Europese Suidelike Sterrewag]] • [[Mia Farrow|Farrow, Mia]] • [[Roger Federer|Federer, Roger]] • [[Fenisië]] • [[Frankenstein]] • [[Paul Gauguin|Gauguin, Paul]] • [[Geestesteuring]] • [[George V van die Verenigde Koninkryk]] • [[Georgië]] • [[Geskiedenis van die Aarde]] • [[Geskiedenis van erotiese afbeeldings]] • [[Goelag]] • [[Groot Sfinks van Giza]] • [[Grootvorstedom Moskou]] • [[H II-gebied]] • [[Hadj]] • [[Harlem]] • [[Helios]] • [[Heliosfeer]] • [[Hetiete]] • [[Hiernamaals]] • [[Hindoeïsme]] • [[Homo erectus]] • [[Homo ergaster]] • [[Anthony Hopkins|Hopkins, Anthony]] • [[Iapetos (maan)]] • [[Indusvalleibeskawing]] • [[Inferno (Dante)]] • [[Interseks]] • [[Islamitiese seksualiteitswette]] • [[Istanboel]] • [[Iwan die Verskriklike]] • [[Jaar]] • [[Jack Sparrow]] • [[James Webb-ruimteteleskoop]] • [[Kaaimanseilande]] • [[Koninkryk Juda]] • [[Jupiter]] • [[Jura]] • [[Kaapse Plooigordel]] • [[Kambriese ontploffing]] • [[Kamera]] • [[Kanaän]] • [[Karoo-supergroep]] • [[Katedraal van Petrus en Paulus]] • [[Kasakstan]] • [[Kat]] • [[Khmer-ryk]] • [[Kiëf-Roes]] • [[Koesj]] • [[Komeet]] • [[Koraal]] • [[Kosakke]] • [[Koue Oorlog]] • [[Kruiskleding]] • [[Kryt-Paleogeen-uitwissing]] • [[Kuipergordel]] • [[Kulturele Rewolusie]] • [[Kwartêre Ystydperk]] • [[Legendariese Sweedse konings]] • [[Maan]] • [[Madagaskar]] • [[Malawi]] • [[Charles Manson|Manson, Charles]] • [[Maori-kultuur]] • [[Memphis (Egipte)]] • [[Josef Mengele|Mengele, Josef]] • [[Mens]] • [[Menslike evolusie]] • [[Mercurius]] • [[Mesopotamië]] • [[Meteoriet]] • [[Moldowa]] • [[Mongoolse Ryk]] • [[Moord op die Romanofs]] • [[Neanderdaller]] • [[Nebukadnesar II]] • [[Neolitiese Omwenteling]] • [[Neptunus]] • [[Nikolaas II van Rusland]] • [[Nineve]] • [[Republiek Noord-Masedonië|Noord-Masedonië, Republiek]] • [[Oorsprong van voëls]] • [[Oosters-Ortodokse Kerk]] • [[Opsporing van eksoplanete]] • [[Ougelowiges]] • [[Outisme]] • [[Paaseiland]] • [[Paleolitikum]] • [[Palmyra]] • [[Partiese Ryk]] • [[Pasta]] • [[Édith Piaf|Piaf, Édith]] • [[Pieter I van Rusland]] • [[Pitia]] • [[Plafon van die Sixtynse kapel]] • [[Planetêre bewoonbaarheid]] • [[Plesiosauria]] • [[Pluto (dwergplaneet)|Pluto]] • [[Wladimir Poetin|Poetin, Wladimir]] • [[Proxima Centauri]] • [[Pterosauria]] • [[Ptolemeus]] • [[Reusebotsingshipotese]] • [[Rooiplein]] • [[Ruimtebotsing]] • [[Rusland]] • [[Russies-Japannese Oorlog]] • [[Russiese Rewolusie (1917)]] • [[Sachalin]] • [[Sagittarius A*]] • [[Sargon van Akkad]] • [[Satan]] • [[Seerowery]] • [[Seks]] • [[Seksualiteit in antieke Rome]] • [[Seksuele oriëntasie]] • [[Senuweestelsel]] • [[Sesdaagse Oorlog]] • [[Siberië]] • [[Sigbare heelal]] • [[Sisiliaanse Mafia]] • [[Slaap]] • [[Slag van Stalingrad]] • [[Slawiese mitologie]] • [[Sodiakmoordenaar]] • [[Son]] • [[Sowjetunie]] • [[Speelkaart]] • [[Spider-Man]] • [[Steven Spielberg|Spielberg, Steven]] • [[Ster]] • [[Stonewall-onluste]] • [[Swastika]] • [[Tafelberg]] • [[Tahiti]] • [[Tarotwaarsêery]] • [[Tatoeëermerk]] • [[Elizabeth Taylor|Taylor, Elizabeth]] • [[Terracottaleër]] • [[Tiglat-Pileser III]] • [[Tirus]] • [[Titaan (maan)]] • [[Toekoms van die Aarde]] • [[Toetankamen]] • [[Topkapi-paleis]] • [[Triton (maan)]] • [[Trojaanse Oorlog]] • [[Anton Tsjechof|Tsjechof, Anton]] • [[Tuin van Wellus]] • [[Uranus]] • [[Uranus se ringe]] • [[Vallei van die Konings]] • [[Velociraptor]] • [[Venus]] • [[Veranderlike ster]] • [[Veroudering]] • [[Victoria van die Verenigde Koninkryk]] • [[Vlad Dracula]] • [[Vulkaan]] • [[Wat Phra Kaew]] • [[Wêreldgeskiedenis]] nhx9pgrh7cccn37jm7rhhauo7k1qqbu 2 96674 2967806 2808407 2026-09-16T19:26:08Z BurgertB 2401 2967806 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Humorism af.svg|160px|links|border]] {{nowrap|[[Beeld:Cscr-featured.svg|16px]]&nbsp;[[Geestesteuring]]}} • '''[[Humor (medies)]]''' • [[Skisofrenie]] • [[Internasionale Statistiese Klassifikasie van Siektes en Verwante Gesondheidsprobleme]] • [[ICD-10]] • [[Siektedatabasis]] • [[Online Mendelian Inheritance in Man]] • [[MedlinePlus]] • [[eMedicine]] • [[ICD-10_Hoofstuk_I:_Bakteriële_infeksies,_ander_aansteeklike_en_seksueel_oordraagbare_siektes|ICD-10 Hoofstuk I]] tot [[ICD-10_Hoofstuk_XXII:_Kodes_vir_spesiale_doeleindes|ICD-10 Hoofstuk XXII]] • [[Medical Subject Headings]] • [[Diagnostiese en Statistiese Handleiding van Geestesteurings]] • [[Obsessief-kompulsiewe steuring]] • [[Posttraumatiese stressteuring]] • [[Angssteuring]] • [[Persoonlikheidsteuring]] • [[Gemoedsteuring]] • [[Wikipedia:Mediese vrywaringsnota]] • [[Egodistoniese seksuele oriëntasie]] • [[Gender-identiteitsteuring]] • [[Depressie (gemoedstoestand)]] • [[Distimie]] • [[Dissosiatiewe steuring]] • [[Psigopatie]] • [[Narsisme]] • [[Narsistiese persoonlikheidsteuring]] • [[Somatisasiesteuring]] • [[Psigiater]] • [[Geestesgesondheid]] • [[Maatskaplike werk]] • [[Eetsteuring]] • [[Outismespektrum]] • [[Kolonoskopie]] • [[Endoskopie]] • [[Kolorektale kanker]] • [[Kankervereniging van Suid-Afrika]] • [[Dermpoliep]] • [[Polipektomie]] • [[Sluitspier]] • [[Buikholte]] • [[Kronkelderm]] • [[Diepaartrombose]] • [[Narkose]] • [[Oliver Sacks]] • [[Menslikepapilloomvirus-infeksie]] • [[Peniskanker]] • [[DNS-virus]] • [[RNS-virus]] • [[Retrovirus]] • [[Lys van virusse]] • [[Vrat]] • [[Vaginale kanker]] • [[Anale kanker]] • [[Genitale vrat]] • [[Papilloom]] • [[ICD-O]] • [[Priapisme]] • [[Gluten]] • [[Vitamien]] • [[Antioksidant]] • [[Hartbloedvatsiekte]] • [[Hartversaking]] • [[Denke]] • [[Aksiologie]] • [[Psigoanalise]] • [[Voorwerppermanensie]] • [[Middelmisbruik]] • [[Barbituraat]] • [[Metakaloon]] • [[Opioïed]] • [[Dwelmonttrekking]] • [[Delirium tremens]] • [[Nikotien]] • [[Dopamien]] • [[Hallusinasie]] • [[Droom]] • [[Slaap]] • [[Fantasie]] • [[Groeihormoon]] • [[Prolaktien]] • [[Sirkadiese horlosie]] • [[Slaapapnee]] • [[Elektroënsefalografie]] • [[Elektroökulografie]] • [[Polisomnografie]] • [[Angiografie]] • [[Angioskopie]] • [[Slaapwandelary]] • [[Rustelosebenesindroom]] • [[Hipnos]] • [[Aktigrafie]] • [[Sirkadiese ritme]] • [[Sirkadieseritmeslaapsteuring]] • [[Chronobiologie]] • [[Morfeus]] • [[Metamorfoses]] • [[Anabolisme]] • [[Oneirologie]] • [[Onderbewussyn]] • [[Voyeurisme]] • [[Ekshibisionisme]] • [[Parafilie]] • [[Chronofilie]] • [[Gerontofilie]] • [[Efebofilie]] • [[Hebefilie]] • [[Egosentrisme]] • [[Sinofobie]] • [[Voedselsekuriteit]] • [[Haat]] • [[Geluk]] • [[Neurodiversiteit]] • [[Dwergisme]] • [[Achondroplasie]] • [[Guillain-Barré-sindroom]] • [[Demensie]] • [[Metaboliese ekwivalent]] • [[ICD-11]] • [[Savant]] • [[Rain Man]] • [[Peyronie se siekte]] • [[Penisverlenging]] • [[Menslike penisgrootte]] • [[Hipogonadie]] • [[Andrologie]] • [[Vasektomie]] • [[Selektiewe mutisme]] • [[Liggaamsdismorfiesteuring]] • [[Stollingsteenmiddel]] • [[Trombolise]] efxkvkvf82lysy1e48ukjdw417rd6d4 2 96676 2967816 2912700 2026-09-16T19:53:40Z BurgertB 2401 2967816 wikitext text/x-wiki ==Astronomie== ;Sterrebeelde [[Lêer:Antennae,_Hubble_images.jpg|180px|right|border]] [[Lys van sterrebeelde]] • [[Sentour (sterrebeeld)|Sentour]] • [[Visse (sterrebeeld)|Visse]] • [[Waterdraer (sterrebeeld)|Waterdraer]] • [[Steenbok (sterrebeeld)|Steenbok]] • [[Ram (sterrebeeld)|Ram]] • [[Andromeda (sterrebeeld)|Andromeda]] • [[Lugpomp (sterrebeeld)|Lugpomp]] • [[Paradysvoël (sterrebeeld)|Paradysvoël]] • [[Agterdek (sterrebeeld)|Agterdek]] • [[Kiel (sterrebeeld)|Kiel]] • [[Seile (sterrebeeld)|Seile]] • [[Kompas (sterrebeeld)|Kompas]] • [[Passer (sterrebeeld)|Passer]] • [[Akkedis (sterrebeeld)|Akkedis]] • [[Altaar (sterrebeeld)|Altaar]] • [[Arend (sterrebeeld)|Arend]] • [[Slangdraer (sterrebeeld)|Slangdraer]] • [[Slang (sterrebeeld)|Slang]] • [[Koetsier (sterrebeeld)|Koetsier]] • [[Kameleon (sterrebeeld)|Kameleon]] • [[Veewagter (sterrebeeld)|Veewagter]] • [[Hercules (sterrebeeld)|Hercules]] • [[Graveerstif (sterrebeeld)|Graveerstif]] • [[Suidelike Vis]] • [[Kraanvoël (sterrebeeld)|Kraanvoël]] • [[Beeldhouer (sterrebeeld)|Beeldhouer]] • [[Beker (sterrebeeld)|Beker]] • [[Kraai (sterrebeeld)|Kraai]] • [[Noordelike Waterslang]] • [[Suidelike Waterslang]] • [[Berenice se Hare]] • [[Vlieënde Vis]] • [[Winkelhaak (sterrebeeld)|Winkelhaak]] • [[Boogskutter (sterrebeeld)|Boogskutter]] • [[Cassiopeia (sterrebeeld)|Cassiopeia]] • [[Teleskoop (sterrebeeld)|Teleskoop]] • [[Mikroskoop (sterrebeeld)|Mikroskoop]] • [[Draak (sterrebeeld)|Draak]] • [[Cepheus (sterrebeeld)|Cepheus]] • [[Dolfyn (sterrebeeld)|Dolfyn]] • [[Vlieënde Perd]] • [[Feniks (sterrebeeld)|Feniks]] • [[Jaghonde (sterrebeeld)|Jaghonde]] • [[Perseus (sterrebeeld)|Perseus]] • [[Pou (sterrebeeld)|Pou]] • [[Weegskaal (sterrebeeld)|Weegskaal]] • [[Skerpioen (sterrebeeld)|Skerpioen]] • [[Maagd (sterrebeeld)|Maagd]] • [[Leeu (sterrebeeld)|Leeu]] • [[Klein Leeu]] • [[Tweeling (sterrebeeld)|Tweeling]] • [[Driehoek (sterrebeeld)|Driehoek]] • [[Suidelike Driehoek]] • [[Jagter (sterrebeeld)|Jagter]] • [[Groot Hond (sterrebeeld)|Groot Hond]] • [[Klein Hond (sterrebeeld)|Klein Hond]] • [[Duif (sterrebeeld)|Duif]] • [[Eenhoring (sterrebeeld)|Eenhoring]] • [[Eridanus (sterrebeeld)|Eridanus]] • [[Haas (sterrebeeld)|Haas]] • [[Horlosie (sterrebeeld)|Horlosie]] • [[Noordelike Kroon]] • [[Suidelike Kroon]] • [[Kreef (sterrebeeld)|Kreef]] • [[Klein Beer]] • [[Skild (sterrebeeld)|Skild]] • [[Skilder (sterrebeeld)|Skilder]] • [[Kameelperd (sterrebeeld)|Kameelperd]] • [[Swaardvis (sterrebeeld)|Swaardvis]] • [[Wolf (sterrebeeld)|Wolf]] • [[Sekstant (sterrebeeld)|Sekstant]] • [[Oktant (sterrebeeld)|Oktant]] • [[Oond (sterrebeeld)|Oond]] • [[Pyl (sterrebeeld)|Pyl]] • [[Vlieg (sterrebeeld)|Vlieg]] • [[Vos (sterrebeeld)|Vos]] • [[Vul (sterrebeeld)|Vul]] • [[Walvis (sterrebeeld)|Walvis]] • [[Toekan (sterrebeeld)|Toekan]] • [[Rooikat (sterrebeeld)|Rooikat]] • [[Bul (sterrebeeld)|Bul]] • [[Indiër (sterrebeeld)|Indiër]] • [[Lier (sterrebeeld)|Lier]] • [[Net (sterrebeeld)|Net]] ;Messier-voorwerpe [[Messier-voorwerp]] • [[Plejades (sterreswerm)]] • [[Krapnewel]] • [[Messier 2]] • [[Messier 3]] • [[Messier 4]] • [[Messier 5]] • [[Skoenlapper-sterreswerm]] • [[Ptolemeus-sterreswerm]] • [[Lagune-newel]] • [[Messier 9]] • [[Messier 10]] • [[Wilde-eend-sterreswerm]] • [[Messier 12]] • [[Messier 13]] • [[Messier 14]] • [[Messier 15]] • [[Arend-newel]] • [[Omega-newel]] • [[Messier 18]] • [[Messier 19]] • [[Driespletige Newel]] • [[Messier 21]] • [[Messier 22]] • [[Messier 23]] • [[Boogskutter-sterwolk]] • [[Messier 25]] • [[Messier 26]] • [[Handgewig-newel]] • [[Messier 28]] • [[Messier 29]] • {{nowrap|[[Beeld:Cscr-featured.svg|16px]]&nbsp;[[Andromeda-sterrestelsel]]}} • [[Messier 30]] • [[Messier 32]] • [[Messier 34]] • [[Messier 35]] • [[Messier 36]] • [[Messier 37]] • [[Messier 38]] • [[Messier 39]] • [[Driehoek-sterrestelsel]] • [[Winnecke 4]] • [[Messier 41]] • [[Orion-newel]] • [[Messier 43]] • [[Byekorf-sterreswerm]] • [[Messier 46]] • [[Messier 47]] • [[Messier 48]] • [[Messier 49]] • [[Messier 50]] • [[Draaikolk-sterrestelsel]] • [[Messier 52]] • [[Messier 53]] • [[Messier 54]] • [[Messier 55]] • [[Messier 56]] • [[Ring-newel]] • [[Sonneblom-sterrestelsel]] • [[Swartoog-sterrestelsel]] • [[Messier 65]] • [[Messier 66]] • [[Messier 60]] • [[Messier 61]] • [[Messier 62]] • [[Messier 67]] • [[Messier 68]] • [[Messier 69]] • [[Messier 58]] • [[Messier 59]] • [[Messier 70]] • [[Messier 71]] • [[Messier 72]] • [[Messier 73]] • [[Messier 74]] • [[Messier 75]] • [[Klein Handgewig-newel]] • [[Messier 77]] • [[Messier 78]] • [[Messier 79]] • [[Messier 80]] • [[Messier 81]] • [[Messier 82]] • [[Suidelike Windmeul-sterrestelsel]] • [[Messier 84]] • [[Messier 85]] • [[Messier 86]] • [[Messier 87]] • [[Messier 88]] • [[Messier 89]] • [[Messier 90]] • [[Messier 91]] • [[Messier 92]] • [[Messier 93]] • [[Messier 94]] • [[Messier 95]] • [[Messier 96]] • [[Uil-newel]] • [[Messier 98]] • [[Messier 99]] • [[Messier 100]] • [[Windmeul-sterrestelsel]] • [[Messier 102]] • [[Messier 103]] • [[Sombrero-sterrestelsel]] • [[Messier 105]] • [[Messier 106]] • [[Messier 107]] • [[Messier 108]] • [[Messier 109]] • [[Messier 110]] ;Die Melkweg [[Lêer:ESO-VLT-Laser-phot-33a-07.jpg|200px|links|border]] [[Lys van Melkweg se satelliet-sterrestelsels]] • [[Pisces-Cetus-superswermkompleks]] • [[Boötes I-dwergsterrestelsel]] • [[Boötes III-dwergsterrestelsel]] • [[Canes Venatici I-dwergsterrestelsel]] • [[Canes Venatici II-dwergsterrestelsel]] • [[Canis Major-dwergsterrestelsel]] • [[Carina-dwergsterrestelsel]] • [[Draco-dwergsterrestelsel]] • [[Fornax-dwergsterrestelsel]] • [[Monoceros-ring]] • [[Hercules-dwergsterrestelsel]] • [[Leo I-dwergsterrestelsel]] • [[Leo II-dwergsterrestelsel]] • [[Leo IV-dwergsterrestelsel]] • [[Leo V-dwergsterrestelsel]] • [[Phoenix-dwergsterrestelsel]] • [[Pisces I-dwergsterrestelsel]] • [[Pisces II-dwergsterrestelsel]] • [[Sagittarius- Elliptiese Dwergsterrestelsel]] • [[Sculptor-dwergsterrestelsel]] • [[Sextans-dwergsterrestelsel]] • [[Ursa Major I-dwergsterrestelsel]] • [[Ursa Major II-dwergsterrestelsel]] • [[Ursa Minor-dwergsterrestelsel]] • [[Virgo-sterrestroom]] • [[Scutum-Centaurus-arm]] • [[Perseus-arm]] • [[Norma-Cygnus-arm]] • [[Orion-Cygnus-arm]] • [[Carina-Sagittarius-arm]] • [[Magellaanse Brug]] • [[Segue 3]] • [[Willman 1]] • [[Koposov I]] • [[Koposov II]] • [[Sagittarius A*]] • [[Sagittarius A]] • [[Galaktiese antisentrum]] • [[Plaaslike Interstellêre Wolk]] • [[G-wolk]] • [[Gould-gordel]] • [[Groot Magellaanse Wolk]] • [[Klein Magellaanse Wolk]] • [[Antlia II-dwergsterrestelsel]] • [[Virgo I-dwergsterrestelsel]] • [[Segue 1]] • [[Segue 2]] • [[Reticulum II-dwergsterrestelsel]] • [[Boötes II-dwergsterrestelsel]] • [[Sagittarius-stroom]] • [[Veld van Strome]] • [[Sagittarius B2]] ;Soorte voorwerpe [[Multiversum]] • [[Galaktiese filament]] • [[Superswerm]] • [[Sterrestelselswerm]] • [[Supermassiewe swartkolk]] • [[Spiraalsterrestelsel]] • [[Elliptiese sterrestelsel]] • [[Lensvormige sterrestelsel]] • [[Onreëlmatige sterrestelsel]] • [[Interaktiewe sterrestelsel]] • [[Steruitbarsting-sterrestelsel]] • [[Donker sterrestelsel]] • [[Aktiewe sterrestelsel]] • [[Dwergsterrestelsel]] • [[Satelliet-sterrestelsel]] • [[Sterrestroom]] • [[Sterreswerm]] • [[Groot kwasargroep]] • [[Superholte]] • [[Galaktiese bol]] • [[Galaktiese halo]] • [[Sterrepatroon]] • [[Nova]] • [[Newel]] • [[Planetêre newel]] • [[Diepruimte]] • [[Veelvoudige ster]] • [[Dubbelster]] • [[X-straaldubbelster]] • [[Hiperreus]] • [[Superreus]] • [[Helder reus]] • [[Reusester]] • [[Subreusester]] • [[Rooi reus]] • [[Blou reus]] • [[Blou dwaalster]] • [[Subdwergster]] • [[Wit dwerg]] • [[Rooi dwerg]] • [[Geel dwerg]] • [[Swart dwerg]] • [[Bruin dwerg]] • [[Kompakte ster]] • [[Neutronster]] • [[Poolster]] • [[Cepheïed]] • [[Pulsar]] • [[Wolf-Rayetster]] • [[RR Lyrae-ster]] • [[Opvlamster]] • [[T Tauri-ster]] • [[Herbig Ae/Be-ster]] • [[Intergalaktiese ster]] • [[Kwasar]] • {{nowrap|[[Beeld:Cscr-featured.svg|16px]]&nbsp;[[Veranderlike ster]]}} • [[Mira-veranderlike]] • [[Swartstraler]] • [[Protoplanetêre skyf]] • [[Molekulêre wolk]] • [[Trojaan (sterrekunde)|Trojaan]] • [[Supernova-oorblyfsel]] • [[Ligsterk blou veranderlike]] • [[Kwarkster]] • [[Hipernova]] • [[Gammaflits]] • [[Dwergster]] • [[Sirkumpolêre ster]] • [[Luside]] • [[Skilster]] • [[Be-ster]] • [[Protoster]] • [[Jong stervoorwerp]] • [[Kwasi-ster]] • [[Voorhoofreeksster]] • [[Teenaarde]] • [[Kordylewski-wolke]] • [[Wurmgat]] • [[Suid-Afrikaanse Astronomiese Sterrewag]] • [[Middagkanon]] • [[Magnetar]] • [[Sagtegammaherhaler]] • [[Planetêremassavoorwerp]] • [[Sudarsky se gasreusklassifikasie]] • [[Y-dwerg]] • [[T-dwerg]] • [[L-dwerg]]  ;Sterre en groepe [[Lêer:Stephan%27s_Quintet_X-ray_%2B_Optical.jpg|regs|200px|border]] [[Plaaslike Groep]] • [[Groot CfA2-muur]] • [[Groot Muur van Sloan]] • [[Sculptormuur]] • [[Virgo-superswerm]] • [[Shapley-superswerm]] • [[Hydra-Centaurus-superswerm]] • [[Horologium-superswerm]] • [[Coma-superswerm]] • [[Hercules-superswerms]] • [[Pavo-Indus-superswerm]] • [[Perseus-Pisces-superswerm]] • [[Virgo-sterrestelselswerm]] • [[Norma-sterrestelselswerm]] • [[Fornax-sterrestelselswerm]] • [[Antlia-sterrestelselswerm]] • [[Centaurus-sterrestelselswerm]] • [[Hydra-sterrestelselswerm]] • [[Coma-sterrestelselswerm]] • [[Perseus-sterrestelselswerm]] • '''[[Antenne-sterrestelsels]]''' • [[Hiades (sterreswerm)]] • [[Jagter se Belt]] • [[Groot Wa]] • [[Leeu-drietal]] • [[Robert se Kwartet]] • [[Seyfert se Sekstet]] • '''[[Stephan se Kwintet]]''' • [[Suidelike Krapnewel]] • [[VIRGOHI21]] • [[S/2000 J 11]] • [[NGC 3628]] • [[Polaris]] • [[HD 10180]] • [[HD 40307]] • [[Kepler-11]] • [[Kepler-20]] • [[Kepler-33]] • [[55 Cancri]] • [[Upsilon Andromedae]] • [[Mu Arae]] • [[Gliese 876]] • [[R136a1]] • [[NML Cygni]] • [[WASP-12b]] • [[R Coronae Australis]] • [[Barnard se Ster]] • [[Van Maanen se Ster]] • [[Vega]] • [[Alpha Centauri]] • [[Epsilon Eridani]] • [[Procyon]] • [[Epsilon Indi]] • [[Tau Ceti]] • [[16 Cygni]] • [[U1.27]] • [[Arp 273]] • [[Arp 271]] • [[Arp 272]] • [[Arp 116]] • [[Arp 220]] • [[Arp 81]] • [[Arp 147]] • [[Arp 193]] • [[Abell 3266]] • [[Abell 39]] • [[NGC 4676]] • [[NGC 2207 en IC 2163]] • [[NGC 1]] • [[NGC 2]] • [[NGC 3]] • [[NGC 4]] • [[NGC 5]] • [[NGC 20]] (ook 6) • [[NGC 7]] • [[NGC 8]] • [[NGC 9]] • [[NGC 17]] (ook 34) • [[NGC 4435 en NGC 4438]] • [[UGC 4881]] • [[Kepler-62]] • [[Omega Centauri]] • [[Kapteyn se Ster]] • [[SMSS J031300.36-670839.3]] • [[WOH G64]] • [[Laniakea-superswerm]] • [[Eridanus-sterrestelselswerm]] • [[Kepler-90]] • [[Kepler-186]] • [[Kepler-32]] • [[Kepler-102]] • [[Algol]] • [[Mira]] • [[Chi Cygni]] • [[Delta Cephei]] • [[Beta Cephei]] • [[Beta Lyrae]] • [[Eta Aquilae]] • [[PV Telescopii]] • [[Deneb]] • [[Betelgeuse]] • [[Winterdriehoek]] • [[Somerseshoek]] • [[Eta Carinae]] • [[Krap-pulsar]] • [[Luyten 726-8]] • [[Regulus]] • [[2010 TK7]] • [[3753 Cruithne]] • [[HD 7924]] • [[Eskimo-newel]] • [[Planetêre Newel M2-9]] • [[Kewer-newel]] • [[Rooi Spinnekop-newel]] • [[Mier-newel]] • [[Uurglas-newel]] • [[Spirograaf-newel]] • [[Suidelike Ring-newel]] • [[Skeppingspilare]] • [[Kepler-452]] • [[Crater 2-dwergsterrestelsel]] • [[Rho Ophiuchi-wolkkompleks]] • [[Westerhout 40]] • [[Abell 2218]] • [[NGC 6357]] • [[NGC 6334]] • [[Tarantula-newel]] • [[SN 1987A]] • [[Rigel]] • [[UY Scuti]] • [[KY Cygni]] • [[KIC 8462852]] • [[V Hydrae]] • [[TRAPPIST-1]] • [[Alpha Andromedae]] • [[Beta Andromedae]] • [[Gamma Andromedae]] • [[Alpha Aquarii]] • [[Beta Aquarii]] • [[Gamma Aquarii]] • [[Delta Aquarii]] • [[Epsilon Aquarii]] • [[Kappa Aquarii]] • [[Nu Aquarii]] • [[Mu Aquarii]] • [[Alpha Arae]] • [[Beta Arae]] • [[Delta Arae]] • [[Gamma Arae]] • [[Alpha Cancri]] • [[Beta Cancri]] • [[Alpha Cassiopeiae]] • [[Beta Cassiopeiae]] • [[Alpha Cephei]] • [[Gamma Cephei]] • [[Beta Centauri]] • [[Epsilon Centauri]] • [[Alpha Ceti]] • [[Beta Ceti]] • [[Gamma Ceti]] • [[Alpha Crucis]] • [[Beta Crucis]] • [[Delta Crucis]] • [[Gamma Crucis]] • [[Kappa Crucis]] • [[Alpha Delphini]] • [[Beta Delphini]] • [[Alpha Herculis]] • [[Beta Herculis]] • [[Alpha Librae]] • [[Beta Librae]] • [[Alpha Ophiuchi]] • [[Beta Ophiuchi]] • [[Rho Ophiuchi]] • [[Mintaka]] • [[Alnitak]] • [[Alnilam]] • [[NGC 1999]] • [[Bellatrix]] • [[Saiph]] • [[Donker newel]] • [[Barnard 68]] • [[Perdekopnewel]] • [[Barnard se Lus]] • [[Orionkompleks]] • [[Vlamnewel]] • [[Groot Rif]] • [[Cygnus OB2]] • [[OB-assosiasie]] • [[Carina OB1]] • [[Carina OB2]] • [[HD 209458]] • [[HD 140283]] • [[Groot Muur in Hercules-Corona Borealis]] • [[Perseus-Pegasus-filament]] • [[Coma-filament]] • [[Sigma Octantis]] • [[Kepler-1625]] • [[WASP-12]] • [[HIP 41378]] • [[Kepler-80]] • [[Kepler-444]] • [[Gliese 676]] • [[HR 8799]] • [[K2-72]] • [[K2-187]] • [[Kepler-24]] • [[Kepler-26]] • [[Kepler-37]] • [[Kepler-89]] • [[Kepler-107]] • [[Alpha Antliae]] • [[Alpha Apodis]] • [[Altair]] • [[Hamal]] • [[Capella]] • [[Arcturus]] • [[Alpha Caeli]] • [[Beta Camelopardalis]] • [[Cor Caroli]] • [[Delta Capricorni]] • [[Alpha Chamaeleontis]] • [[Alpha Circini]] • [[Phakt]] • [[Beta Comae Berenices]] • [[Meridiana]] • [[Alphekka]] • [[Gamma Corvi]] • [[Delta Crateris]] • [[Alpha Doradus]] • [[Eltanin]] • [[Kitalpha]] • [[Achernar]] • [[Alpha Fornacis]] • [[Pollux]] • [[Alnair]] • [[Alpha Horologii]] • [[Alphard]] • [[Y Sagittarii]] • [[12 Canis Majoris]] • [[Beta Hydri]] • [[Alpha Indi]] • [[Alpha Lacertae]] • [[Praecipua]] • [[Arneb]] • [[Alpha Lupi]] • [[Alpha Lyncis]] • [[Alpha Mensae]] • [[Gamma Microscopii]] • [[Beta Monocerotis]] • [[Alpha Muscae]] • [[Gamma2 Normae]] • [[Nu Octantis]] • [[Peacock]] • [[Enif]] • [[Mirfak]] • [[Ankaa]] • [[Alpha Pictoris]] • [[Eta Piscium]] • [[Fomalhaut]] • [[Naos]] • [[Alpha Reticuli]] • [[Gamma Sagittae]] • [[Epsilon Sagittarii]] • [[Antares]] • [[Alpha Sculptoris]] • [[Alpha Scuti]] • [[Unukalhai]] • [[Alpha Sextantis]] • [[Aldebaran]] • [[Alpha Telescopii]] • [[Beta Trianguli]] • [[Atria]] • [[Alpha Tucanae]] • [[Alioth]] • [[Gamma Velorum]] • [[Beta Volantis]] • [[Anser]] • [[Spica]] • [[Shaula]] • [[Castor]] • [[Elnath]] • [[Miaplacidus]] • [[Dubhe]] • [[Wezen]] • [[Sargas]] • [[Avior]] • [[Alkaid]] • [[Menkalinan]] • [[Alhena]] • [[Mirzam]] • [[Delta Velorum]] • [[EBLM J0555-57]] • [[GJ 3512]] • [[Kruger 60]] • [[Scholz se Ster]] • [[TYC 8998-760-1]] • [[Bloudwerg (rooidwergstadium)]] • [[Iota Aquarii]] • [[HD 108236]] • [[WD J0914+1914]] • [[Stephenson 2-18]] • [[WHL0137-LS]] • [[Proxima Centauri]] • [[HD 84406]] • [[Wawielsterrestelsel]] • [[CEERS-93316]] • [[S2 (ster)]] • [[RSGC1-F01]] • [[VY Canis Majoris]] • [[AH Scorpii]] • [[Westerlund 1-237]] • [[PZ Cassiopeiae]] • [[MY Cephei]] • [[Seyfert-sterrestelsel]] • [[RW Cephei]] • [[BC Cygni]] • [[Melnick 34]] • [[W Mensae]] • [[HD 37974]] • [[18 Scorpii]] • [[Nemesis (hipotetiese ster)]] • [[GK Persei]] • [[WASP-43]] • [[QSO J0529-4351]] • [[Bewegingsgroep]] • [[Sterkinematika]] • [[Sterassosiasie]] • [[Abell 78]] • [[Abell 70]] • [[Abell 36]] • [[Abell 33]] • [[Halssnoernewel]] • [[Suurlemoenskyfnewel]] • [[Seepborrelnewel]] • [[NGC 3242]] • [[Komeetknoop]] • [[IC 4406]] • [[Medusanewel]] • [[NGC 246]] • [[Saturnusnewel]] • [[Klein Spooknewel]] • [[Spooknewel]] • [[Beta Pictoris]] • [[Halssnoernewel]] • [[Suurlemoenskyfnewel]] • [[Seepborrelnewel]] • [[NGC 3242]] • [[Komeetknoop]] • [[IC 4406]] • [[Medusanewel]] • [[NGC 246]] • [[Saturnusnewel]] • [[Klein Spooknewel]] • [[Spooknewel]] • [[Sterbotsing]] • [[Thorne-Żytkow-voorwerp]] • [[Samesmelting van sterrestelsels]] • [[SGR 1900+14]] • [[SGR 1935+2154]] • [[SGR 1806−20]] • [[SIMP J013656.5+093347]] • [[OTS 44]] • [[KPNO-Tau 12]] • [[Cha 110913-773444]] • [[S Ori 70]] • [[WISE 0855-0714]] • [[WISE 1828+2650]] • [[WISE 0313+7807]] • [[2MASS J11193254-1137466]] ;Planete, mane en kleinplanete [[Lêer:Jupiter family.jpg|links|200px|border]] '''[[Jupiter se natuurlike satelliete]]''' • [[Jupiter se ringe]] • [[Saturnus se ringe]] • [[Uranus se natuurlike satelliete]] • [[Uranus se ringe]] • [[Neptunus se natuurlike satelliete]] • [[Neptunus se ringe]] • [[Pluto se natuurlike satelliete]] • [[Metis (maan)]] • [[Adrastea (maan)]] • [[Amalthea (maan)]] • [[Thebe (maan)]] • [[Himalia-groep]] • [[Karme-groep]] • [[Ananke-groep]] • [[Pasiphaë-groep]] • [[Themisto (maan)]] • [[Karpo (maan)]] • [[Disnomia (maan)]] • [[Kleinplaneet]] • [[Asteroïdegordel]] • [[Sentour (kleinplaneet)]] • [[Trans-Neptunus-voorwerp]] • [[Verstrooide skyf]] • [[Natuurlike satelliete van kleinplanete]] • [[Planetêre ring]] • [[Groot Wit Vlek]] • [[Drakestorm]] • [[Halley se Komeet]] • [[Eksokomeet]] • [[Kreutz-sonskeerder]] • [[Eksoplaneet]] • [[Super-aarde]] • [[4 Vesta]] • [[Haumea se natuurlike satelliete]] • [[Gliese 163 c]] • [[Gliese 667 Cc]] • [[Kepler-22b]] • [[Tau Ceti e]] • [[Tau Ceti f]] • [[KOI-1686.01]] • [[Gliese 832 c]] • [[Kepler-186f]] • [[Gale (krater)]] • [[Aeolis Palus]] • [[Aeolis Mons]] • [[Mane van Galilei]] • [[Planetesimaal]] • [[Warm Jupiter]] • [[Protoplaneet]] • [[Hidra (maan)]] • [[Nix (maan)]] • [[Styx (maan)]] • [[Kepler-452b]] • [[Mars-kruisende kleinplaneet]] • [[Naby-aarde-voorwerp]] • [[Maanafstand]] • [[Bolied]] • [[Meteoorreën]] • [[Perseïdes]] • [[Geminides]] • [[Uitstralingspunt]] • [[Rotskomeet]] • [[Quadrantides]] • [[Andromedides]] • [[Taurides]] • [[Ursides]] • [[Virginides]] • [[Orionides]] • [[Eta Aquariïdes]] • [[Lyrides]] • [[(225088) 2007 OR10]] • [[2016 HO3]]• [[17473 Freddiemercury‎]] • [[2008 KV42]] • [[(471325) 2011 KT19]] • [[Proxima Centauri b]] • [[HD 209458 b]] • [[15760 Albion]] • [[Plutino]] • [[(181708) 1993 FW]] • [[16 Psugê]] • [[50000 Quaoar]] • [[90377 Sedna]] • [[90482 Orcus]] • [[120347 Salacia]] • [[(307261) 2002 MS4]] • [[2060 Chiron]] • [[2060 Chiron]] • [[5145 Pholus]] • [[20000 Varuna]] • [[38628 Huya]] • [[79360 Sila-Nunam]] • [[JPL Small-Body Database]] • [[Kleinplaneetsentrum]] • [[Planeet X]] • [[Theia (planeet)]] • [[WASP-4b]] • [[Submaan]] • [[Herdersmaan]] • [[Daphnis (maan)]] • [[Pan (maan)]] • [[Prometheus (maan)]] • [[Pandora (maan)]] • [[Janus (maan)]] • [[Epimetheus (maan)]] • [[Huperion (maan)]] • [[Atlas (maan)]] • [[Kalipso (maan)]] • [[Cordelia (maan)]] • [[Ophelia (maan)]] • [[Galatea (maan)]] • [[Proteus (maan)]] • [[2015 TG387]] • [[Sednoïde]] • [[2012 VP113]] • [[Eksomaan]] • [[Weesplaneet]] • [[Kepler-1625b I]] • [[Klein Sonnestelselliggaam]] • [[(486958) 2014 MU69]] • [[Thule]] • [[2018 VG18]] • [[2 Pallas]] • [[3 Juno]] • [[5 Astraea]] • [[6 Hebe]] • [[7 Iris]] • [[8 Flora]] • [[9 Metis]] • [[10 Hugiëia]] • [[(55638) 2002 VE95]] • [[Vlugtigheid (planetologie)]] • [[Planetologie]] • [[Kontakdubbelvoorwerp]] • [[K2-18b]] • [[2I/Borisov]] • [[1I/ʻOumuamua]] • [[Miranda (maan)]] • [[TOI 700 d]] • [[Troposfeer]] • [[Mesosfeer]] • [[Termosfeer]] • [[Eksosfeer]] • [[Aardmantel]] • [[Aardkern]] • [[Struktuur van die Aarde]] • [[Ysreus]] • [[Reuseplaneet]] • [[Warm Neptunus]] • [[Hillswolk]] • [[Tempel 1]] • [[C/2019 Y4 (ATLAS)]] • [[C/2020 F8 (SWAN)]] • [[Planete anderkant Neptunus]] • [[Tyche (hipotetiese planeet)]] • [[Desdemona (maan)]] • [[Cressida (maan)]] • [[Kupido (maan)]] • [[Belinda (maan)]] • [[Bianca (maan)]] • [[Juliet (maan)]] • [[Portia (maan)]] • [[Rosalind (maan)]] • [[Perdita (maan)]] • [[Puck (maan)]] • [[Naiade (maan)]] • [[Talassa (maan)]] • [[Despina (maan)]] • [[Groot Donker Vlek]] • [[Klein Donker Vlek]] • [[2020 QG]] • [[2020 CD3]] • [[Tydelike satelliet]] • [[Maanillusie]] • [[Planetêre differensiasie]] • [[Geologiese provinsie]] • [[Regoliet]] • [[Maskon]] • [[90 Antiope]] • [[209 Dido]] • [[Mini-Neptunus]] • [[Komeet Hale-Bopp]] • [[C/2022 E3 (ZTF)]] • [[Komeet Ikeya-Seki]] • [[Groot komeet]] • [[Hanny se Voorwerp]] • [[12P/Pons-Brooks]] • [[13P/Olbers]] • [[C/2023 A3 (Tsuchinshan-ATLAS)]] • [[Beweerde aardmane]] • [[Hipotetiese maan van Mercurius]] • [[Chiron (hipotetiese maan)]] • [[Foibe (maan)]] • [[Helena (maan)]] • [[Planetêre bewoonbaarheid]] • [[Oseaanwêreld]] • [[Chemosintese]] • [[Poolnag]] • [[C/2024 G3 (ATLAS) ]] • [[Sonskerende komeet]] • [[C/2011 W3 (Lovejoy)]] • [[Aktiewe asteroïed]] • [[Dimorfos]] • [[Manx-komeet]] • [[65803 Didumos]] • [[Double Asteroid Redirection Test]] • [[OSIRIS-REx]] • [[99942 Apofis]] • [[Torino-skaal]] • [[Impakvoorval]] • [[Orion OB1]] • [[Eddingtongetal]] • [[Deeltjiedieretuin]] • [[Baanresonansie van 1:1]] • [[(614689) 2020 XL5]] • [[Aardtrojaan]] • [[Kammasatelliet]] • [[Oorsprong van die Maan]] • [[Lys van onopgeloste probleme in sterrekunde]] • [[52246 Donaldjohanson]] • [[Lucy (ruimtetuig)]] • [[3I/ATLAS]] • [[1036 Ganymed]] • [[2010 RF12]] • [[2P/Encke]] • [[210P/Christensen]] • [[2020 VT4]] • [[55P/Tempel-Tuttle]] • [[Komeet Hyakutake]] • [[C/1975 V1 (West)]] • [[Potensieel gevaarlike voorwerp]] • [[Faëton (hipotetiese planeet)]] ;Meteoriete [[Meteoriet]] • [[Acraman-krater]] • [[Popigai-krater]] • [[Chesapeake Bay-impakkrater]] • [[Manson-krater]] • [[Siljansring]] • [[Morokweng-slagkrater]] • [[Sudbury-bekken]] • [[Sichote-Alin-meteoriet]] • [[Allan Hills A81005]] • [[Totale bekende gewig]] • [[Allan Hills 84001]] • [[Meteorito de Bacubirito]] • [[Kaap York-meteoriet]] • [[Gibeon-meteoriet]] • [[Campo del Cielo]] • [[Tucson-ring]] • [[Allende-meteoriet]] • [[Carancas-voorval]] ;Katalogusse en lyste [[Lys van sterrekundige katalogusse]] • [[Abell-katalogus]] • [[Flamsteed-naam]] • [[Bayer-naam]] • [[New General Catalogue of Nebulae and Clusters of Stars]] • [[2MASS]] • [[Gliese-katalogus]] • [[Hipparcos]] • [[Henry Draper-katalogus]] • [[Tycho-2-katalogus]] • [[Lys van Abell-sterrestelselswerms]] • [[Bright Star Catalogue]] • [[Digitale Sloan-lugopname]] • [[SKY-MAP.ORG]] (WikiSky) • [[Atlas of Peculiar Galaxies]] • [[Uppsala General Catalogue of Galaxies]] • [[Catalogue of Galaxies and of Clusters of Galaxies]] • [[Simbad]] • [[Uranometria]] • [[Lys van naaste sterre]] • [[Lys van gewone name van sterre]] • [[Sterre met planete]] • [[Kepler-voorwerp van belang]] • [[General Catalogue of Variable Stars]] • [[Centre de Données astronomiques de Strasbourg]] • [[VizieR]] • [[Aladin Sky Atlas]] • [[Lys van planetêre newels]] • [[Lys van die grootste sterrestelsels]] • [[Lys van die naaste sterrestelsels]] • [[Lys van Andromeda se satelliet-sterrestelsels]] • [[Lys van stervormende gebiede in die Plaaslike Groep]] • [[Barnard-katalogus]] • [[Lys van helderste sterre]] ;Teorieë en wette [[Olbers se Paradoks]] • [[Groot Aantrekker]] • [[Doppler-effek]] • [[Schwarzschild-radius]] • [[Wet van Hubble]] • [[Hertzsprung-Russell-diagram]] • [[Sterreklassifikasie]] • [[Uitsluitingsbeginsel van Pauli]] • [[Newton se Swaartekragwet]] • [[Relatiwiteitsteorie]] • [[Massa-energieverband]] • [[Algemene relatiwiteit]] • [[Astrobiologie]] • [[Gaia-hipotese]] • [[Koperniese Rewolusie]] • [[Seldsame Aarde-hipotese]] • [[Roswellvoorval]] • [[Chandrasekhar-limiet]] • [[Algol-paradoks]] • [[Eddington-limiet]] • [[Jarkofski-effek]] • [[Hill-sfeer]] • [[Argument van periapside]] • [[Seeligereffek]] ;Verkenning [[Cassini-Huygens]] • [[Mars-verkenningstuig]] • [[2001 Mars Odyssey]] • [[Mars Pathfinder]] • [[Mars Global Surveyor]] • [[Mars Express]] • [[Mars Reconnaissance Orbiter]] • [[Spitzer-ruimteteleskoop]] • [[Tiangong]] • [[Shenzhou]] • [[Mir]] • [[Internasionale Ruimtestasie]] • [[Kepler-ruimteteleskoop]] • [[Fermi-gammastraal-ruimteteleskoop]] • [[Chandra-X-straalsterrewag]] • [[Mars-wetenskaplaboratorium]] • [[Herschel-ruimtesterrewag]] • [[Spektroskopie]] • [[Voyager Goue Plaat]] • [[Pioneer-plaat]] • [[James Webb-ruimteteleskoop]] • [[Gaia (ruimtetuig)]] • [[Ruimtekolonisasie]] • [[Juno (ruimtetuig)]] • [[New Frontiers-program‎‎]] • [[Swift]] • [[Hubble-diepveld]] • [[Ruimtevaart]] • [[Max Planck-geselskap]] • [[Paranal-sterrewag]] • {{nowrap|[[Beeld:Cscr-featured.svg|16px]]&nbsp;[[Europese Suidelike Sterrewag]]}} • [[MeerKAT]] • [[Palomar-sterrewag]] • [[Wide Angle Search for Planets]] • [[InSight]] • [[Chang'e 4]] • [[TESS]] • [[Opsporing van eksoplanete]] • [[Astrofotografie]] • [[Ruimteverkenning]] • [[SpX-DM2]] • [[Bob Behnken]] • [[Doug Hurley]] • [[SOFIA]] • [[Galileo-ruimtesending]] • [[Parker-sonverkenningstuig]] • [[Halowentelbaan]] • [[Kanadese Ruimteagentskap]] • [[Webb se Eerste Diepveld]] • [[Artemis-program]] • [[Lunar Gateway]] • [[Artemis 1]] • [[Chondrule]] • [[Mars-poollandingstuig]] • [[JAXA]] • [[Asteroid Terrestrial-impact Last Alert System]] • [[LINEAR]] • [[Asteroid Terrestrial-impact Last Alert System]] • [[Vera C. Rubin-sterrewag]] • [[Geministerrewag]] • [[La Silla-sterrewag]] • [[TRAPPIST]] • [[Geneefse Sterrewag]] ;Sterrekundiges [[Edwin Hubble]] • [[Vesto Slipher]] • [[Ptolemeus]] • [[Johann Baptist Cysat]] • [[Nicolas-Claude Fabri de Peiresc]] • [[Edmond Halley]] • [[Jean-Philippe de Chéseaux]] • [[Nicolas-Louis de Lacaille]] • [[Charles Messier]] • [[William Herschel]] • [[John Herschel]] • [[Pierre Méchain]] • [[Christian Doppler]] • [[William Huggins]] • [[Isaac Roberts]] • [[Wilhelm Gliese]] • [[George Abell]] • [[Johann Bayer]] • [[John Flamsteed]] • [[Timocharis]] • [[Aristillus]] • [[Tycho Brahe]] • [[Annie Cannon]] • [[Fred Whipple]] • [[Heber Curtis]] • [[Harlow Shapley]] • [[Carl Sagan]] • [[Giordano Bruno]] • [[Pierre-Simon Laplace]] • [[Alan Stern]] • [[Jan Oort]] • [[Walter Baade]] • [[Gerard Kuiper]] • [[Michael E. Brown]] • [[Jack G. Hills]] • [[James van Allen]] • [[Percival Lowell]] • [[Urbain Le Verrier]] • [[Johann Gottfried Galle]] • [[John Couch Adams]] • [[James E. Webb]] • [[Halton Arp]] ;Buiteaardse lewe [[Buiteaardse lewe]] • [[Roswellvoorval]] • [[SETI]] • [[Fermi-paradoks]] • [[Panspermie]] • [[Arecibo-boodskap]] • [[Antieke ruimtevaarders]] • [[Zecharia Sitchin]] • [[Nibiru-ramp]] • [[Grys buiteaardse wese]] • [[Barney en Betty Hill]] • [[Roswell, Nieu-Mexiko]] • [[Corona, Nieu-Mexiko]] • [[Wet van Zipf]] • [[Buiteaardse taal]] • [[Ica-klippe]] • [[Carancas-voorval]] ;Ander [[Lêer:52706main_hstorion_lg.jpg|170px|links|border]] [[Sonmassa]] • [[Gravitasielens]] • [[Hemelewenaar]] • [[Absolute helderheid]] • [[Parsek]] • [[Ligjaar]] • [[Magnitude]] • [[Hemelpool]] • [[Hidrostatiese ewewig]] • [[Apside]] • [[Ruimtestof]] • [[Sodiaklig]] • [[Internasionale Astronomiese Unie]] • [[Metaal (astronomie)]] • [[Eiebeweging]] • [[Bibcode]] • [[Boogminuut]] • [[Boogsekonde]] • [[Aardmassa]] • [[Aardradius]] • [[Jupiter-massa]] • [[Jupiter-radius]] • [[Sonradius]] • [[Donker materie]] • [[Rooiverskuiwing]] • [[Sigbare spektrum]] • [[Deklinasie]] • [[Regte klimming]] • [[Epog (sterrekunde)]] • [[Lentepunt]] • [[Aksiale presessie]] • [[Lugkoördinaatstelsel]] • [[Radiale snelheid]] • [[Parallaks]] • [[Sonligsterkte]] • [[Sterwind]] • [[Hemelliggaam]] • [[Bewoonbare sone]] • [[Liggewendheid]] • [[Sonstilstand]] • [[Dag-en-nag-ewening]] • [[Ruimtetyd]] • [[Waarnemingshorison]] • [[Akkresieskyf]] • '''[[Boegskok]]''' • [[Maansverduistering]] • [[Maanknoop]] • {{nowrap|[[Beeld:Cscr-featured.svg|16px]]&nbsp;[[Toekoms van die Aarde]]}} • [[Spektraallyn]] • [[Interstellêre medium]] • [[Groot Debat]] • [[Sonvlek]] • [[Reïonisasie]] • [[Chronologie van die heelal]] • [[Hubble-ultradiepveld]] • [[Hubble Ekstreme Diepveld]] • [[Lagrange-punt]] • [[Inflasie (kosmologie)]] • [[Uitdying van die heelal]] • [[Metriek]] • [[Manhattan-metriek]] • [[Onstabiele strook]] • [[Ligkurwe]] • [[Asteroseismologie]] • [[Asimptotiese reusetak]] • [[Asimptoot]] • [[Baanresonansie]] • [[Aanpassingsoptiek]] • [[Groot Bombardement]] • [[Sirkumstellêre skyf]] • [[Kleurindeks]] • [[Retrograde en prograde beweging]] • [[Ashelling]] • [[Omwentelingsas]] • [[Baie Groot Teleskoop]] • [[Singulariteit (sterrekunde)]] • [[Naakte singulariteit]] • [[Volmaan]] • [[Donkermaan]] • [[Maanfase]] • [[Librasie]] • [[Supermaan]] • [[Maansonkalender]] • [[Tropiese jaar]] • [[Sideriese jaar]] • [[Interkalasie (tydmeting)]] • [[Maanmaand]] • [[Konjunksie (sterrekunde)]] • [[Sterrekundige simbool]] • [[Oorgang (sterrekunde)]] • [[Ligbesoedeling]] • [[Altasimut]] • [[Baanhelling]] • [[Kirkwoodgaping]] • [[Ewewigstemperatuur]] • [[Spanspekterrein]] • [[Effektiewe temperatuur]] • [[Sterevolusie]] • [[Ontaarde materie]] • [[Meridiaan (sterrekunde)]] • [[Kulminasie]] • [[Senit]] • [[Maanstilstand]] • [[Saros]] • [[Starlink]] • [[Giroskoop]] • [[Seismologie]] • [[Suid-Atlantiese Anomalie]] • [[Plasmawolk]] • [[Skokgolf]] • [[Van Allen-gordel]] • [[Fluks]] • [[Stromingsleer]] • [[Sosiale wetenskap]] • [[Kosmologiese konstante]] • [[Lambda-KDM-model]] • [[Parameter]] • [[Kosmologie]] • [[Kosmiese mikrogolfagtergrond]] • [[Herkombinasie (kosmologie)]] • [[Thomson-verstrooiing]] • {{nowrap|[[Beeld:Cscr-featured.svg|16px]]&nbsp;[[Sigbare heelal]]}} • [[Terrestriale Tyd]] • [[Atoomhorlosie]] • [[Maankalender]] • [[Sonkalender]] • [[Heliosentriese wentelbaan]] • [[Tydlyn van die verre toekoms]] • [[Googol]] • [[Deeltjiehorison]] • [[WISE-teleskoop]] • [[Galaktiese gety]] • [[Swaartekragslinger]] • [[Witkolk]] • [[Skynbare retrograde beweging]] • [[Sinchroniese wentelbaan]] • [[Supersinchroniese wentelbaan]] • [[Subsinchroniese wentelbaan]] • [[Differensiële rotasie]] • [[Stervorming]] • [[Sisigie]] • [[Korona]] • [[Gegenschein]] • [[Skynbare grootte]] • [[Reëlmatige maan]] • [[Horisontale tak]] • [[Sonkonstante]] • [[Sonsiklus]] • [[Ligskadugrens]] • [[Hawkingstraling]] • [[Keplerwentelbaan]] • [[GCIRS 13E]] • [[Maanrand]] • [[Reusesuperholte]] • [[Clowes-Campusano-GKG]] • [[U1.11]] • [[Sone van Ondeursigtigheid]] • [[Maffei 1]] • [[Maffei 2]] • [[Dwingeloo 1]] • [[Dwingeloo 2]] • [[Suidpoolmuur]] • [[Reuseboog]] • [[Grusmuur]] • [[Suidelike Superswermstring]] • [[Lunar X]] • [[Bolwolk]] • [[TNT-ekwivalent]] • [[Bortle-skaal]] • [[Beperkende magnitude]] • [[Astronomy Picture of the Day]] • [[Morfologiese klassifikasie van sterrestelsels]] • [[Sideriese dag]] • [[Juliaanse dag]] • [[Suidelike naglug]] • [[Noordelike naglug]] • [[ASASSN-15lh]] • [[TON 618]] • [[Hemelskyf van Nebra]] [[Lêer:Telescope.jpg|100px|regs|border]] ;Heeltemal oorgeskryf [[Loena-ruimteprogram]] • [[Sowjetse Mars-ruimteprogram]] • [[Meteoroïde]] • [[Lys van grootste sterre]] • {{nowrap|[[Beeld:Cscr-featured.svg|16px]]&nbsp;[[Ster]]}} • [[Olympus Mons]] • [[Ruimte]] • {{nowrap|[[Beeld:Cscr-featured.svg|16px]]&nbsp;[[Komeet]]}} • '''[[Teleskoop]]''' • [[Oerknal]] • {{nowrap|[[Beeld:Cscr-featured.svg|16px]]&nbsp;[[Melkweg]]}} • {{nowrap|[[Beeld:Cscr-featured.svg|16px]]&nbsp;[[Pluto (dwergplaneet)]]}} • [[Natuurlike satelliet]] • {{nowrap|[[Beeld:Cscr-featured.svg|16px]]&nbsp;[[Kuipergordel]]}} • {{nowrap|[[Beeld:Cscr-featured.svg|16px]]&nbsp;[[Triton (maan)]]}} • [[Ganumedes (maan)]] • {{nowrap|[[Beeld:Cscr-featured.svg|16px]]&nbsp;[[Asteroïed]]}} • [[Gasreus]] • {{nowrap|[[Beeld:Cscr-featured.svg|16px]]&nbsp;[[Neptunus]]}} • {{nowrap|[[Beeld:Cscr-featured.svg|16px]]&nbsp;[[Maan]]}} • {{nowrap|[[Beeld:Cscr-featured.svg|16px]]&nbsp;[[Mercurius]]}} • {{nowrap|[[Beeld:Cscr-featured.svg|16px]]&nbsp;[[Ceres (dwergplaneet)]]}} • {{nowrap|[[Beeld:Cscr-featured.svg|16px]]&nbsp;[[Jupiter]]}} • {{nowrap|[[Beeld:Cscr-featured.svg|16px]]&nbsp;[[Dwergplaneet]]}} • {{nowrap|[[Beeld:Cscr-featured.svg|16px]]&nbsp;[[Heliosfeer]]}} • {{nowrap|[[Beeld:Cscr-featured.svg|16px]]&nbsp;[[Son]]}} • {{nowrap|[[Beeld:Cscr-featured.svg|16px]]&nbsp;[[Uranus]]}} • {{nowrap|[[Beeld:Cscr-featured.svg|16px]]&nbsp;[[Venus]]}} • [[Dione (maan)]] • {{nowrap|[[Beeld:Cscr-featured.svg|16px]]&nbsp;[[Iapetos (maan)]]}} • {{nowrap|[[Beeld:Cscr-featured.svg|16px]]&nbsp;[[Titaan (maan)]]}} • {{nowrap|[[Beeld:Cscr-featured.svg|16px]]&nbsp;[[101955 Benoe]]}} • {{nowrap|[[Beeld:Cscr-featured.svg|16px]]&nbsp;[[Galileo Galilei]]}} • [[Makemake]] ==Astrologie== ;Astrologie, waarsêery en bygelowe [[Ram (sterreteken)|Ram]] • [[Bul (sterreteken)|Bul]] • [[Tweeling (sterreteken)|Tweeling]] • [[Kreef (sterreteken)|Kreef]] • [[Leeu (sterreteken)|Leeu]] • [[Maagd (sterreteken)|Maagd]] • [[Weegskaal (sterreteken)|Weegskaal]] • [[Skerpioen (sterreteken)|Skerpioen]] • [[Boogskutter (sterreteken)|Boogskutter]] • [[Waterdraer (sterreteken)|Waterdraer]] • [[Visse (sterreteken)|Visse]] • [[Planete in astrologie]] • [[Diereriem]] • [[Astrologie]] • [[Huis (astrologie)]] • [[Queen Anne Hotel]] • [[Painted ladies]] • [[Kruiswonde van Christus]] • [[Yslandse towerstawe]] • [[Groot Arcana]] • [[Klein Arcana]] • [[Daemonologie]] • [[Triskaidekafobie]] • [[Vrydag die 13de]] • [[Kettingbrief]] • [[Bose oog]] • [[Oogkraal]] • [[Palmlesery]] • [[Die Dwaas (tarotkaart)]] • [[Die Keiser (tarotkaart)]] • [[Die Towenaar (tarotkaart)]] • [[Die Keiserin (tarotkaart)]] • [[Die Hoëpriesteres (tarotkaart)]] • [[Die Hoëpriester (tarotkaart)]] • [[Die Verliefdes (tarotkaart)]] • [[Die Strydwa (tarotkaart)]] • [[Geregtigheid (tarotkaart)]] • [[Die Gelukswiel (tarotkaart)]] • [[Die Kluisenaar (tarotkaart)]] • [[Krag (tarotkaart)]] • [[Die Gehangde Man (tarotkaart)]] • [[Die Dood (tarotkaart)]] • [[Matigheid (tarotkaart)]] • [[Die Duiwel (tarotkaart)]] • [[Die Toring (tarotkaart)]] • [[Die Ster (tarotkaart)]] • [[Die Maan (tarotkaart)]] • [[Die Son (tarotkaart)]] • [[Oordeel (tarotkaart)]] • [[Die Wêreld (tarotkaart)]] • [[A.E. Waite]] • [[Pamela Colman Smith]] • [[Kaartlêery]] • [[Tarotwaarsêery]] • [[Bafomet]] • [[Horoskoop]] • [[Astrologiese aspek]] • [[Numerologie]] • [[Alfanumeriese karakter]] • [[Repsyfer]] • [[Getal van die dier]] • [[Burgerwetenskap]] ;Chinese astrologie [[Slang (astrologie)]] • [[Rot (astrologie)]] • [[Os (astrologie)]] • [[Tier (astrologie)]] • [[Konyn (astrologie)]] • [[Draak (astrologie)]] • [[Perd (astrologie)]] • [[Bok (astrologie)]] • [[Aap (astrologie)]] • [[Haan (astrologie)]] • [[Hond (astrologie)]] • [[Vark (astrologie)]] • [[Chinese astrologie]] • [[Hemelstam]] • [[Aardtak]] • [[Vuurrot (astrologie)]] • [[Houtrot (astrologie)]] • [[Aardrot (astrologie)]] • [[Metaalrot (astrologie)]] • [[Waterrot (astrologie)]] • [[Houtos (astrologie)]] • [[Vuuros (astrologie)]] • [[Aardos (astrologie)]] • [[Metaalos (astrologie)]] • [[Wateros (astrologie)]] • [[Vuurtier (astrologie)]] • [[Aardtier (astrologie)]] • [[Metaaltier (astrologie)]] • [[Watertier (astrologie)]] • [[Houttier (astrologie)]] • [[Vuurkonyn (astrologie)]] • [[Aardkonyn (astrologie)]] • [[Metaalkonyn (astrologie)]] • [[Waterkonyn (astrologie)]] • [[Houtkonyn (astrologie)]] • [[Aarddraak (astrologie)]] • [[Metaaldraak (astrologie)]] • [[Waterdraak (astrologie)]] • [[Houtdraak (astrologie)]] • [[Vuurdraak (astrologie)]] • [[Aardslang (astrologie)]] • [[Waterslang (astrologie)]] • [[Metaalslang (astrologie)]] • [[Houtslang (astrologie)]] • [[Vuurslang (astrologie)]] • [[Metaalperd (astrologie)]] • [[Waterperd (astrologie)]] • [[Houtperd (astrologie)]] • [[Vuurperd (astrologie)]] • [[Aardperd (astrologie)]] • [[Metaalbok (astrologie)]] • [[Waterbok (astrologie)]] • [[Houtbok (astrologie)]] • [[Vuurbok (astrologie)]] • [[Aardbok (astrologie)]] • [[Wateraap (astrologie)]] • [[Houtaap (astrologie)]] • [[Vuuraap (astrologie)]] • [[Aardaap (astrologie)]] • [[Metaalaap (astrologie)]] • [[Waterhaan (astrologie)]] • [[Houthaan (astrologie)]] • [[Vuurhaan (astrologie)]] • [[Aardhaan (astrologie)]] • [[Metaalhaan (astrologie)]] • [[Vuurhond (astrologie)]] • [[Houthond (astrologie)]] • [[Aardhond (astrologie)]] • [[Metaalhond (astrologie)]] • [[Waterhond (astrologie)]] • [[Houtvark (astrologie)]] • [[Vuurvark (astrologie)]] • [[Aardvark (astrologie)]] • [[Metaalvark (astrologie)]] • [[Watervark (astrologie)]] • [[Sestigdelige siklus]] • [[Lichun]] • [[Yushui]] • [[Jingzhe]] • [[Chunfen]] • [[Qingming]] • [[Guyu]] • [[Lixia]] • [[Xiaoman]] • [[Mangzhong]] • [[Xiazhi]] • [[Xiaoshu]] • [[Dashu]] • [[Liqiu]] • [[Chushu]] • [[Bailu]] • [[Qiufen]] • [[Hanlu]] • [[Shuangjiang]] • [[Lidong]] • [[Xiaoxue]] • [[Daxue]] • [[Dongzhi]] • [[Xiaohan]] • [[Dahan]] • [[Sontermyn]] • [[Pentade]] • [[Feng shui]] • [[Qi]] k2v8488ujx04nzahi5l01m8lspqnz7i 2 96678 2967796 2907045 2026-09-16T19:13:29Z BurgertB 2401 2967796 wikitext text/x-wiki ;Brittanje [[Lêer:Bayeux_Tapestry_William.jpg|links|110px|border]] [[George I van Groot-Brittanje]] • [[George II van Groot-Brittanje]] • [[George III van die Verenigde Koninkryk]] • [[George IV van die Verenigde Koninkryk]] • [[William IV van die Verenigde Koninkryk]] • {{nowrap|[[Beeld:Cscr-featured.svg|16px]]&nbsp;[[Victoria van die Verenigde Koninkryk]]}} • [[Edward VII van die Verenigde Koninkryk]] • [[George V van die Verenigde Koninkryk]] • [[Elizabeth II van die Verenigde Koninkryk]] • [[Edward VIII van die Verenigde Koninkryk]] • [[Lys van monarge van Brittanje]] • [[Anna van Groot-Brittanje]] • [[George VI van die Verenigde Koninkryk]] • [[Willem III van Engeland]] • [[Maria II van Engeland]] • [[Jakobus II van Engeland]] • [[Karel II van Engeland]] • [[Karel I van Engeland ]] • [[Maria I van Engeland]] • [[Lady Jane Grey]] • [[Eduard VI van Engeland]] • [[Hendrik VIII van Engeland]] • [[Hendrik VII van Engeland]] • [[Richard III van Engeland]] • [[Eduard V van Engeland]] • [[Eduard IV van Engeland]] • [[Egbert van Wessex]] • [[Ethelwulf van Wessex]] • [[Ethelbald van Wessex]] • [[Ethelbert van Wessex]] • [[Ethelred van Wessex]] • [[Alfred die Grote]] • [[Eduard die Ouere]] • [[Ethelweard van Wessex]] • [[Athelstan van Engeland]] • [[Edmund I van Engeland]] • [[Edred van Engeland]] • [[Edwy van Engeland]] • [[Edgar die Vreedsame]] • [[Eduard die Martelaar]] • [[Ethelred II van Engeland]] • [[Sven I van Denemarke]] • [[Knoet die Grote]] • [[Edmund Ironside]] • [[Harold Haasvoet]] • [[Hartaknoet]] • [[Eduard die Belyer]] • [[Harold Godwinson]] • [[Edgar Adeling]] • '''[[Willem I van Engeland]]''' • [[Willem II van Engeland]] • [[Hendrik I van Engeland]] • [[Matilda van Engeland]] • [[Stefanus van Engeland]] • [[Hendrik II van Engeland]] • [[Hendrik die Jong Koning]] • [[Richard I van Engeland]] • [[Hendrik III van Engeland]] • [[Eduard I van Engeland]] • [[Eduard II van Engeland]] • [[Eduard III van Engeland]] • [[Richard II van Engeland]] • [[Hendrik IV van Engeland]] • [[Britse troonopvolging]] • [[Act of Settlement 1701]] • [[Die Anargie]] • [[Titulus Regius]] ;Skotland [[Lys van monarge van Skotland]] • [[Kenneth MacAlpin]] • [[Donald I]] • [[Konstantyn I van Skotland]] • [[Áed]] • [[Koninkryk Alba]] • [[Gaele]] • [[Pikte]] • [[Giric]] • [[Donald II]] • [[Eochaid]] • [[Konstantyn II van Skotland]] • [[Malcolm I]] • [[Macbeth van Skotland]] • [[Duncan I]] • [[Lulach]] • [[Malcolm III]] • [[Maria I van Skotland]] • [[Jakobus V van Skotland]] • [[Margaret Tudor]] • [[Jakobus IV van Skotland]] ;Griekeland [[George I van Griekeland|George I]] • [[Konstantyn I van Griekeland|Konstantyn I]] • [[Alexander van Griekeland|Alexander]] • [[George II van Griekeland|George II]] • [[Paul van Griekeland|Paul]] • [[Konstantyn II van Griekeland|Konstantyn II]] • [[Otto van Griekeland|Otto]] • [[Prins Andreas van Griekeland en Denemarke]] ;Denemarke [[Sven I van Denemarke|Sven I]] • [[Knoet die Grote]] • [[Hartaknoet]] • [[Christiaan IX van Denemarke|Christiaan IX]] • [[Margrethe II van Denemarke|Margrethe II]] • [[Frederik VIII van Denemarke|Frederik VIII]] • [[Christiaan X van Denemarke|Christiaan X]] • [[Frederik IX van Denemarke|Frederik IX]] • [[Hartaknoet van Denemarke|Hartaknoet]] • [[Gorm die Oue]] • [[Harald I van Denemarke|Harald Bloutand]] • [[Harald II van Denemarke|Harald II]] • [[Magnus I van Noorweë|Magnus I]] • [[Sven II van Denemarke|Sven II]] • [[Harald III van Denemarke|Harald III]] • [[Knoet IV van Denemarke|Knoet die Heilige]] • [[Olaf I van Denemarke|Olaf I]] • [[Erik I van Denemarke|Erik I]] • [[Niels van Denemarke|Niels]] • [[Erik II van Denemarke|Erik II]] • [[Erik III van Denemarke|Erik III]] • [[Sven III van Denemarke|Sven III]] • [[Knoet V van Denemarke|Knoet V]] • [[Waldemar I van Denemarke|Waldemar I]] • [[Knoet VI van Denemarke|Knoet VI]] • [[Waldemar II van Denemarke|Waldemar II]] • [[Erik IV van Denemarke|Erik IV]] • [[Abel van Denemarke|Abel]] • [[Christoffel I van Denemarke|Christoffel I]] • [[Erik V van Denemarke|Erik V]] • [[Erik VI van Denemarke|Erik VI]] • [[Christoffel II van Denemarke|Christoffel II]] • [[Waldemar III van Denemarke|Waldemar III]] • [[Waldemar IV van Denemarke|Waldemar IV]] • [[Olaf II van Denemarke|Olaf II]] • [[Margrethe I van Denemarke|Margrethe I]] • [[Erik van Pommere]] • [[Christoffel van Beiere]] • [[Christiaan I van Denemarke|Christiaan I]] • [[Hans van Denemarke|Hans]] • [[Huis van Oldenburg]] • [[Christiaan II van Denemarke]] • [[Frederik I van Denemarke]] • [[Christiaan III van Denemarke]] • [[Frederik II van Denemarke]] • [[Christiaan IV van Denemarke]] • [[Frederik III van Denemarke]] • [[Christiaan V van Denemarke]] • [[Frederik IV van Denemarke]] • [[Christiaan VI van Denemarke]] • [[Frederik V van Denemarke]] • [[Christiaan VII van Denemarke]] • [[Frederik VI van Denemarke]] • [[Christiaan VIII van Denemarke]] • [[Frederik VII van Denemarke]] • [[Frederik, kroonprins van Denemarke]] • [[Louise van Hesse-Kassel]] • [[Haakon VII van Noorweë]] • [[Maud van Wallis]] ;Masedonië [[Philippus II van Masedonië|Philippus II]] • [[Karanos]] • [[Koinos]] • [[Tirimmas van Masedonië|Tirimmas]] • [[Perdikkas I van Masedonië|Perdikkas I]] • [[Argeïese Dinastie]] • [[Argaios I van Masedonië|Argaios I]] • [[Philippus I van Masedonië|Philippus I]] • [[Airopos I van Masedonië|Airopos I]] • [[Alketas I van Masedonië|Alketas I]] • [[Amintas I van Masedonië|Amintas I]] • [[Alexander I van Masedonië|Alexander I]] • [[Perdikkas II van Masedonië|Perdikkas II]] • [[Alketas II van Masedonië|Alketas II]] • [[Archelaos I van Masedonië|Archelaos I]] • [[Krateros van Masedonië|Krateros]] • [[Orestes van Masedonië|Orestes]] • [[Airopos II van Masedonië|Airopos II]] • [[Pausanias van Masedonië|Pausanias]] ;Bisantynse Ryk [[Lêer:Michael_iii.jpg|regs|110px|border]] [[Lys van Bisantynse keisers]] • [[Herakleios van Bisantium|Herakleios]] • [[Arcadius]] • [[Theodosius II van Bisantium|Theodosius II]] • [[Marcianus van Bisantium|Marcianus]] • [[Dinastie van Theodosius]] • [[Leo I van Bisantium|Leo I]] • [[Leo II van Bisantium|Leo II]] • [[Zeno van Bisantium|Zeno]] • [[Basiliscus van Bisantium|Basiliscus]] • [[Anastasius I van Bisantium|Anastasius I]] • [[Thraciese Dinastie]] • [[Justinus I van Bisantium|Justinus I]] • [[Justinianus I van Bisantium|Justinianus I]] • [[Justinus II van Bisantium|Justinus II]] • [[Tiberius II Konstantyn]] • [[Mauricius van Bisantium|Mauricius]] • [[Justiniaanse Dinastie]] • [[Phokas van Bisantium|Phokas]] • [[Konstantyn III Herakleios]] • [[Heraklonas van Bisantium|Heraklonas]] • [[Constans II van Bisantium|Constans II]] • [[Konstantyn IV van Bisantium|Konstantyn IV]] • [[Justinianus II van Bisantium|Justinianus II]] • [[Leontios van Bisantium|Leontios]] • [[Tiberius III Apsimar]] • [[Philippikos Bardanes]] • [[Anastasius II van Bisantium|Anastasius II]] • [[Theodosius III van Bisantium|Theodosius III]] • [[Leo III die Isauriër]] • [[Konstantyn V van Bisantium|Konstantyn V]] • [[Leo IV die Kasaar]] • [[Konstantyn VI van Bisantium|Konstantyn VI]] • [[Irene van Athene]] • [[Siriese Dinastie]] • [[Nikephoros I Logothetes]] • [[Staurakios van Bisantium|Staurakios]] • [[Michael I Rangabe]] • [[Dinastie van Nikephoros]] • [[Leo V die Armeen]] • [[Michael II van Bisantium|Michael II]] • [[Theophilus van Bisantium|Theophilus]] • '''[[Michael III van Bisantium|Michael III]]''' • [[Frigiese Dinastie]] • [[Basilius I die Masedoniër]] • [[Leo VI van Bisantium|Leo VI]] • [[Alexander van Bisantium|Alexander]] • [[Konstantyn VII van Bisantium|Konstantyn VII]] • [[Romanos I van Bisantium|Romanos I]] • [[Romanos II van Bisantium|Romanos II]] • [[Nikephoros II Phokas]] • [[Johannes I Tzimiskes]] • [[Basilius II van Bisantium|Basilius II]] • [[Konstantyn VIII van Bisantium|Konstantyn VIII]] • [[Romanos III Argyros]] • [[Michael IV die Paflagoniër]] • [[Michael V Kalaphates]] • [[Zoë van Bisantium]] • [[Theodora van Bisantium]] • [[Konstantyn IX Monomachos]] • [[Michael VI Bringas]] • [[Isak I Komnenos]] • [[Konstantyn X Doukas]] • [[Romanos IV Diogenes]] • [[Michael VII Doukas]] • [[Nikephoros III Botaneiates]] • [[Alexios I Komnenos]] • [[Johannes II Komnenos]] • [[Manuel I Komnenos]] • [[Alexios II Komnenos]] • [[Andronikos I Komnenos]] • [[Isak II Angelos]] • [[Alexios III Angelos]] • [[Alexios IV Angelos]] • [[Alexios V Doukas]] • [[Konstantyn Laskaris]] • [[Theodorus I Laskaris]] • [[Johannes III Doukas Vatatzes]] • [[Theodorus II Laskaris]] • [[Johannes IV Laskaris]] • [[Andronikos II Palaiologos]] • [[Andronikos III Palaiologos]] • [[Johannes V Palaiologos]] • [[Konstantyn XI Palaiologos]] • [[Johannes VIII Palaiologos]] • [[Manuel II Palaiologos]] • [[Johannes VII Palaiologos]] • [[Johannes VI Kantakouzenos]] • [[Andronikos IV Palaiologos]] • [[Constantius II]] • [[Julianus]] • [[Jovianus]] ;Swede [[Victoria, kroonprinses van Swede]] • [[Gustaf VI Adolf van Swede]] • [[Gustaf V van Swede]] • [[Oscar II van Swede]] • [[Karl XV van Swede]] • [[Oscar I van Swede]] • [[Karl XIV Johan van Swede]] ;Noorweë [[Harald Skoonhaar]] • [[Haakon VIII]] • [[Olaf V]] • [[Ingrid Alexandra, kroonprinses van Noorweë]] • [[Koningin Mette-Marit]] ;Ander [[Rainier III van Monaco]] • [[Albert II van Monaco]] • [[Dawid IV van Georgië]] • [[Mirian III van Iberië]] • [[Tamar van Georgië]] • [[Maria Tudor, koningin van Frankryk]] • [[Vlad II Dracul]] • [[Orde van die Draak]] • [[Sighisoara]] • [[Radu cel Frumos]] • [[Targoviste]] • [[Moldawië (prinsdom)]] • [[Stefanus III van Moldawië]] • [[Jacques, erfprins van Monaco]] • [[Prinses Gabriella, gravin van Carladès]] ;Europese koningshuise [[Huis van Hannover]] • [[Huis van Sakse-Koburg en Gotha]] • [[Belgiese monargie]] • [[Huis van Bernadotte]] • [[Huis van Bourbon]] • [[Huis van Grimaldi]] • [[Huis van Liechtenstein]] • [[Huis van Nassau-Weilburg]] • [[Huis van Sleeswyk-Holstein-Sonderburg-Glücksburg]] • [[Huis van Bragança-Wettin]] • [[Huis van Karađorđević]] • [[Huis van Savoje]] (onaangeteken) • [[Huis van Zogoe]] • [[Huis van Windsor]] • [[Nederlandse monargie]] • [[Hohenzollern-Sigmaringen]] • [[Huis van Stuart]] • [[Huis van Tudor]] • [[Huis van York]] • [[Huis van Wessex]] • [[Huis van Normandië]] • [[Huis van Plantagenêt]] • [[Wittelsbach]] • [[Huis van Palts-Neumarkt]] • [[Huis van Lancaster]] • [[Bagrationi-dinastie]] • [[Koninkryk Hannover]] • [[Keurvorstedom Brunswyk-Lüneburg]] • [[Huis van Welfe]] ;Europese adellikes, ens. [[Prins Philip, Hertog van Edinburg]] • [[Prins Edward, Hertog van Kent en Strathearn]] • [[Prinses Victoria van Sakse-Koburg-Saalfeld]] • [[Keiser van Indië]] • [[Victoria, kroonprinses]] • [[Alice van die Verenigde Koninkryk]] • [[Albert, prinsgemaal]] • [[Alfred, Hertog van Sakse-Koburg en Gotha]] • [[Prins Leopold, Hertog van Albany]] • [[Prinses Helena van die Verenigde Koninkryk]] • [[Prins Arthur, Hertog van Connaught en Strathearn]] • [[Prinses Beatrice van die Verenigde Koninkryk]] • [[Prinses Louise, Hertogin van Argyll]] • [[Verenigde Koninkryk van Groot-Brittanje en Ierland]] • [[Victoriaanse tydperk]] • [[Saliese wet]] • [[Anne, Princess Royal]] • [[Andrew Mountbatten Windsor]] • [[Prins Edward, Graaf van Wessex]] • [[Sophie, Gravin van Wessex]] • [[Mark Phillips]] • [[Tim Laurence]] • [[Sarah Ferguson]] • [[Alexandra van Denemarke]] • [[Elizabeth Bowes-Lyon]] • [[Caroline, Prinses van Hannover]] • [[Prinses Stéphanie van Monaco]] • [[Olga Konstantinowna van Rusland]] • [[Ernst August, Prins van Hannover]] • [[Jan van Gent]] • [[Anna Boleyn]] • [[Jane Seymour]] • [[Anna van Kleef]] • [[Catharina Howard]] • [[Catharina Parr]] • [[Catharina van Aragon]] • [[Elizabeth van York]] • [[Arthur, Prins van Wallis]] • [[Prins George van Cambridge]] • [[Prins Harry, Hertog van Sussex]] • [[Ernst August, keurvors van Brunswyk-Lüneburg]] • [[Keurvors]] • [[Sophia van die Palts]] • [[John Brown (dienskneg)|John Brown]] • [[Mountbatten-Windsor]] • [[Prinses Margaret, Gravin van Snowdon]] • [[Prinses Victoria van Hesse-Darmstad]] • [[Prinses Alice van Battenberg]] • [[Louis Mountbatten, 1ste graaf Mountbatten van Birma]] • [[Mary van Teck]] • [[Meghan Markle]] • [[Hertog van Sussex]] • [[Hertog van Cambridge]] • [[Hertog van Edinburg]] • [[Britse prins]] • [[Prins van Wallis]] • [[Prins Louis van Cambridge]] • [[Patentbrief]] • [[Archie Mountbatten-Windsor]] • [[Prins Franz Wilhelm van Pruise]] • [[Ludwig IV, Groothertog van Hesse]] • [[Battenberg-familie]] • [[Hemofilie onder Europese koninklikes]] • [[Julia, Prinses van Battenberg]] • [[Prins Hendrik van Battenberg]] • [[Antony Armstrong-Jones, 1ste Graaf van Snowdon]] • [[Wallis Simpson]] • [[Peter Townsend]] • [[Nerissa en Katherine Bowes-Lyon]] • [[Koningin Camilla van die Verenigde Koninkryk]] • [[Koningin Sofía van Spanje]] • [[James, Graaf van Wessex]] • [[Lady Louise Mountbatten-Windsor]] • [[David Armstrong-Jones, 2de Graaf van Snowdon]] ;Koninklike wonings in die Verenigde Koninkryk [[Buckingham-paleis]] • [[Kensington-paleis]] • [[Balmoral-kasteel]] • [[Clarence House]] • [[Sint James-paleis]] • [[Sandringham House]] • [[Windsor-kasteel]] • [[Llwynywermod]] • [[Londense Tower]] • [[Coppins]] • [[Edinburg-kasteel]] • [[Hillsborough-kasteel]] • [[Highgrove House]] • [[Bagshot Park]] • [[Birkhall]] • [[Gatcombe Park]] • [[Holyrood-paleis]] • [[Royal Lodge]] • [[Thatched House Lodge]] • [[Paleis van Beaulieu]] • [[Beaumont-paleis]] • [[Bridewell-paleis]] • [[Brantridge Park]] • [[Carlton House]] • [[Coombe Abbey]] • [[Cumberland Lodge]] • [[Dunfermline-paleis]] • [[Eltham-paleis]] • [[Falkland-paleis]] • [[Queen's House]] • [[Paleis van Placentia]] • [[Marlborough House]] • [[Kasteel van Mey]] • [[Fort Belvedere]] • [[Hampton Court-paleis]] • [[Kew-paleis]] • [[Linlithgow-paleis]] • [[Royal Pavilion]] • [[Savoy-paleis]] • [[Paleis van Whitehall]] • [[Stirling-kasteel]] • [[Osborne House]] q5rzkfvogpr2d1mza0xf7lm49jqf4d9 2 96683 2967772 2907733 2026-09-16T18:46:44Z BurgertB 2401 2967772 wikitext text/x-wiki ;Akteurs, regisseurs, ens. [[Lêer:Heath_Ledger.jpg|240px|links|border]] '''[[Heath Ledger]]''' • [[Yul Brynner]] • [[Federico Fellini]] • [[Stanley Kubrick]] • [[James Dean]] • [[Montgomery Clift]] • [[Clark Gable]] • [[Johnny Weissmuller]] • [[Charlton Heston]] • [[Edgar Rice Burroughs]] • [[Christopher Lambert]] • [[Omar Sharif]] • [[Emil Jannings]] • [[Gary Cooper]] • [[Spencer Tracy]] • [[Laurence Olivier]] • [[William Holden]] • [[Paul Newman]] • [[Robert Redford]] • [[Gregory Peck]] • [[Sidney Poitier]] • [[Rex Harrison]] • [[Jon Voight]] • [[Richard Dreyfuss]] • [[Matthew McConaughey]] • [[Jared Leto]] • [[Michael Fassbender]] • [[George Lucas]] • [[Alfred Hitchcock]] • [[Akira Kurosawa]] • [[Sting]] • [[Helen Mirren]] • [[Idris Elba]] • [[Will Smith]] • [[Jane Fonda]] • [[Al Pacino]] • [[Christian Bale]] • [[Colin Farrell]] • [[Maggie Smith]] • [[Mark Ruffalo]] • [[Sylvester Stallone]] • [[Jake Gyllenhaal]] • [[Jennifer Aniston]] • [[Michael Keaton]] • [[Joaquin Phoenix]] • [[River Phoenix]] • [[Roberto Rossellini]] • [[Ingrid Bergman]] • [[Isabella Rossellini]] • [[Gus van Sant]] • [[David Lynch]] • [[Sean Penn]] • [[Martin Scorsese]] • [[Julia Roberts]] • [[Sandra Bullock]] • [[Ethan Hawke]] • [[Steve Martin]] • [[Angela Lansbury]] • [[Ang Lee]] • [[Daniel Day-Lewis]] • [[Jack Nicholson]] • [[Hugh Jackman]] • [[Denzel Washington]] • [[Helen Hunt]] • [[Anne Hathaway]] • [[Tommy Lee Jones]] • [[George Clooney]] • [[Glenn Close]] • [[Gary Oldman]] • [[Christopher Plummer]] • [[Kenneth Branagh]] • [[Nick Nolte]] • [[Colin Firth]] • [[Annette Bening]] • [[Jeff Bridges]] • [[Woody Harrelson]] • [[Penélope Cruz]] • [[Robert Downey jr.]] • [[James Cameron]] • [[Mickey Rourke]] • [[Johnny Depp]] • [[Julie Christie]] • [[Mark Wahlberg]] • [[Alan Arkin]] • [[Clint Eastwood]] • [[Ryan Gosling]] • [[Reese Witherspoon]] • [[Matt Dillon]] • [[William Hurt]] • [[Jamie Foxx]] • [[Hilary Swank]] • [[Diane Keaton]] • [[Renée Zellweger]] • [[Benicio del Toro]] • [[Tim Robbins]] • [[Jude Law]] • [[Morgan Freeman]] • [[Nicolas Cage]] • [[Michael Caine]] • [[Ed Harris]] • [[Christopher Walken]] • [[Catherine Zeta-Jones]] • [[Russell Crowe]] • [[Halle Berry]] • [[Sissy Spacek]] • [[Whoopi Goldberg]] • [[Willem Dafoe]] • [[Kate Hudson]] • [[Warren Beatty]] • [[Robert Duvall]] • [[Elia Kazan]] • [[Anthony Hopkins]] • [[Dustin Hoffman]] • [[Kim Basinger]] • [[Burt Reynolds]] • [[Tom Cruise]] • [[James Woods]] • [[Susan Sarandon]] • [[Sharon Stone]] • [[Emma Thompson]] • [[Kirk Douglas]] • [[Jessica Lange]] • [[John Travolta]] • [[John Malkovich]] • [[Ralph Fiennes]] • [[Tatum O'Neal]] • [[Liam Neeson]] • [[Jeremy Irons]] • [[Winona Ryder]] • [[Catherine Deneuve]] • [[Vanessa Redgrave]] • [[Gérard Depardieu]] • [[Richard Harris]] • [[Kevin Costner]] • [[Anjelica Huston]] • [[Kathy Bates]] • [[Francis Ford Coppola]] • [[Oliver Stone]] • [[Spike Lee]] • [[Kevin Kline]] • [[John Cleese]] • [[Gene Hackman]] • [[Michael Douglas]] • [[Marlee Matlin]] • [[Sigourney Weaver]] • [[Tom Berenger]] • [[Anne Bancroft]] • [[Harrison Ford]] • [[Shirley MacLaine]] • [[Louis Gossett jr.]] • [[Ben Kingsley]] • [[Henry Fonda]] • [[John Gielgud]] • [[Candice Bergen]] • [[Jack Lemmon]] • [[Mikhail Baryshnikov]] • [[Richard Burton]] • [[Faye Dunaway]] • [[Glenda Jackson]] • [[Liza Minnelli]] • [[Shelley Winters]] • [[James Caan]] • [[Brie Larson]] • [[Neil Patrick Harris]] • [[Chris Rock]] • [[Margaret Sixel]] • [[Tom Hardy]] • [[Ryan O'Neal]] • [[Ali MacGraw]] • [[George C. Scott]] • [[Steve McQueen]] • [[Bernardo Bertolucci]] • [[Bob Fosse]] • [[Liv Ullmann]] • [[Lynn Redgrave]] • [[Franco Nero]] • [[Walter Matthau]] • [[Anthony Quinn]] • [[Natalie Wood]] • [[Robert Wagner]] • [[Terence Stamp]] • [[Peter Falk]] • [[David Niven]] • [[Tony Curtis]] • [[Lana Turner]] • [[Joanne Woodward]] • [[Rock Hudson]] • [[Bette Davis]] • [[Jack Palance]] • [[Vivien Leigh]] • [[Richard Gere]] • [[Mia Farrow]] • [[Dean Martin]] • [[Cary Grant]] • [[Telly Savalas]] • [[Dirk Bogarde]] • [[Lucille Ball]] • [[Vincente Minnelli]] • [[Cecil B. DeMille]] • [[Guillermo del Toro]] • [[Frances McDormand]] • [[James Franco]] • [[Martin McDonagh]] • [[Seth Meyers]] • [[Saoirse Ronan]] • [[Alfonso Cuarón]] • [[Olivia Colman]] • [[Richard E. Grant]] • [[Wes Anderson]] • [[Alejandro González Iñárritu]]   ;Rolprente, TV, resensies, ens. [[Lêer:My own private idaho.jpg|180px|regs|border]] [[A Clockwork Orange (rolprent)]] • [[Oz (TV-reeks)]] • [[Doctor Zhivago]] • [[Tarzan]] • [[Broadway (teater)]] • '''[[My Own Private Idaho]]''' • [[Kunsrolprent]] • [[New Queer Cinema]] • [[Brokeback Mountain]] • [[Milk]] • [[Film noir]] • [[Neo-noir]] • [[Blue Velvet]] • [[Twin Peaks]] • [[Kultusrolprent]] • [[Lys van kultusrolprente]] • [[Diva (rolprent)]] • [[Rotten Tomatoes]] • [[AllMovie]] • [[Roger Ebert]] • [[Metacritic]] • [[Box Office Mojo]] • [[Turner Classic Movies]] • [[Internet-Broadway-databasis]] • [[Papillon]] • [[Bagdad Café]] • [[Graaf Dracula]] • [[Weerwolf]] • [[Vlad Dracula|Vlad die Deurboorder]] • [[Swartmagie]] • [[Witmagie]] • [[Pentagram]] • [[Towerkuns]] • [[Transsilvanië]] • [[Szeklers]] • [[Another Country]] • [[The Shawshank Redemption]] • [[The Crown (TV-reeks)]] • [[Jurassic Park (rolprent)]] • [[Sataniese rituele misbruik]] • ''[[Jaws]]'' • [[John Williams]] • [[Quincy Jones]] • [[Djimon Hounsou]] • [[The Color Purple (1985-rolprent)]] • [[The Color Purple (2023-rolprent)]] • [[Soon-Yi Previn]] • [[Bloodline (TV-reeks)]] • [[Hollywood (TV-reeks)]] • [[Midnight Mass (TV-minireeks)]] • [[The Sandman (TV-reeks)]] • [[Ragnarok (TV-reeks)]] • [[Dark (TV-reeks)]] • [[Ratched (TV-reeks)]] • [[Ozark (TV-reeks)]] • [[Ozarkplato]] • [[Meer van die Ozarks]] • [[The Watcher (TV-reeks)]] • [[Monsters: The Lyle and Erik Menendez Story]] • [[Elite (TV-reeks)]] • [[Dynasty (2017-televisiereeks)]] • [[Reptile (rolprent)]] • [[Toy Boy (TV-reeks)]] • [[Manifest (TV-reeks)]] • [[Lucifer (TV-reeks)]] • [[Boy Erased]] • [[The Unforgivable]] • [[Merlí: Sapere Aude]] • [[When They See Us]] • [[Sex Education (TV-reeks)]] • [[Wrong Side of the Tracks (TV-reeks)]] • [[Anatomy of a Scandal]] • [[Addams Family Values]] • [[7 Prisoners]] • [[Ruang Talok 69]] • [[Aquarius (TV-reeks)]] • [[Fool Me Once (TV-reeks)]] • [[Black Doves]] • [[Triptych (TV-reeks)]] • [[The Accident (TV-reeks)]] • [[Chernobyl 1986]] • [[Patient Seven]] • [[Niggies]] • [[American Son]] • [[Our Planet]] • [[Behind Her Eyes (TV-reeks)]] • [[Maid (TV-reeks)]] • [[The Gardener (TV-reeks)]] • [[The Residence (TV-reeks)]] • [[Alpha Males (TV-reeks)]] • [[Nonnas]] • [[The Four Seasons (TV-reeks)]] • [[Adolescence (TV-reeks)]] • [[Downsizing]] • [[Department Q (TV-reeks)]] • [[Garrard Conley]] • [[Eksgaybeweging]] • [[La Dolce Villa]] • [[Hit Man]] • [[Pieces of Her]] • [[The Upside]] • [[Loving Adults]] • [[The Woman in the Window]] • [[The Woman in the House Across the Street from the Girl in the Window]] • [[Sirens (TV-reeks)]] • [[Fair Play]] • [[Everything Calls for Salvation]] • [[The Two Popes]] • [[What/If]] • [[The Queen's Gambit]] • [[Luckiest Girl Alive]] • [[The Wonderful Story of Henry Sugar (rolprent)]] • [[The Wonderful Story of Henry Sugar and Three More]] • [[I'm Thinking of Ending Things]] • [[Taxi Driver]] • [[Dead Poets Society]] • [[The Thursday Murder Club]] • [[Your Name Engraved Herein]] • [[Night Always Comes]] • [[Marriage Story]] • [[Bros (rolprent)]] • [[I Don't Feel at Home in This World Anymore]] • [[Blue Jay (rolprent)]] • [[White Noise (rolprent)]] • [[Inventing Anna]] • [[Schtonk!]] • [[All Quiet on the Western Front (2022-rolprent)]] • [[Shameless (Amerikaanse televisiereeks)]] • [[Suits]] • [[Ballad of a Small Player]] • [[Weeds]] • [[Schitt's Creek]] • [[American Psycho]] • [[Spiderhead]] • [[Jay Kelly]] • [[Asteroid City]] • [[Steve (rolprent)]] • [[Glass Onion: A Knives Out Mystery]] • [[Ripley (TV-reeks)]] • [[Firefly Lane]] • [[Enough Said]] • [[Runs in the Family]] • [[Breaking Bad]] • [[El Camino: A Breaking Bad Movie]] • [[The Darjeeling Limited]] • [[Bardo, False Chronicle of a Handful of Truths]] • [[The Beast in Me]] • [[Vladimir (TV-reeks)]] • [[Get Out]] • [[Doubt (Amerikaanse rolprent)]] • [[Julie & Julia]] • [[Don't Let's Go to the Dogs Tonight]] • [[Trailer Park Boys]] • [[A Cure for Wellness]] • [[The Laundromat]] • [[Something Very Bad Is Going to Happen]] • [[Old Dog, New Tricks]] • [[Romeo and Juliet (1968-rolprent)]] • [[Jo Nesbø's Detective Hole]] • [[Clark (televisiereeks)]] • [[Fight Club]] • [[The Sting]] • [[Reign Over Me]] • [[Magic Mike XXL]] • [[Apex]] • [[The Kominsky Method]] • [[21 (rolprent)]] • [[My Dearest Senorita]] • [[1922 (2017-rolprent)]] • [[Prometheus (2012-rolprent)]] • [[Postcards from the Edge]] • [[In Her Shoes]] • [[Let Them All Talk]] • [[Primal Fear]] • [[The Bone Collector]] • [[The Fundamentals of Caring]] • [[A Star Is Born (2018-rolprent)]] • [[The Other Boleyn Girl (2008-rolprent)]] •  [[Cleaner]] • [[The Bombing of Pan Am 103]] • [[The Last Czars]] • [[It's Complicated]] • [[Practical Magic]] • [[The Blind Side (rolprent)]] • [[Michael Oher]] • [[The Little Things (2021-rolprent)]] ;Oscar-aande [[1ste Oscar-toekenningsaand|1ste (1929)]] • [[2de Oscar-toekenningsaand|2de (1930)]] • [[3de Oscar-toekenningsaand|3de (1930)]] • [[4de Oscar-toekenningsaand|4de (1931)]] • [[5de Oscar-toekenningsaand|5de (1932)]] • [[6de Oscar-toekenningsaand|6de (1934)]] • [[7de Oscar-toekenningsaand|7de (1935)]] • [[8ste Oscar-toekenningsaand|8ste (1936)]] • [[9de Oscar-toekenningsaand|9de (1937)]] • [[10de Oscar-toekenningsaand|10de (1938)]] • [[11de Oscar-toekenningsaand|11de (1939)]] • [[12de Oscar-toekenningsaand|12de (1940)]] • [[13de Oscar-toekenningsaand|13de (1941)]] • [[14de Oscar-toekenningsaand|14de (1942)]] • [[15de Oscar-toekenningsaand|15de (1943)]] • [[16de Oscar-toekenningsaand|16de (1944)]] • [[17de Oscar-toekenningsaand|17de (1945)]] • [[18de Oscar-toekenningsaand|18de (1946)]] • [[19de Oscar-toekenningsaand|19de (1947)]] • [[20ste Oscar-toekenningsaand|20ste (1948)]] • [[21ste Oscar-toekenningsaand|21ste (1949)]] • [[22ste Oscar-toekenningsaand|22ste (1950)]] • [[23ste Oscar-toekenningsaand|23ste (1951)]] • [[24ste Oscar-toekenningsaand|24ste (1952)]] • [[25ste Oscar-toekenningsaand|25ste (1953)]] • [[26ste Oscar-toekenningsaand|26ste (1954)]] • [[27ste Oscar-toekenningsaand|27ste (1955)]] • [[28ste Oscar-toekenningsaand|28ste (1956)]] • [[29ste Oscar-toekenningsaand|29ste (1957)]] • [[30ste Oscar-toekenningsaand|30ste (1958)]] • [[31ste Oscar-toekenningsaand|31ste (1959)]] • [[32ste Oscar-toekenningsaand|32ste (1960)]] • [[33ste Oscar-toekenningsaand|33ste (1961)]] • [[34ste Oscar-toekenningsaand|34ste (1962)]] • [[35ste Oscar-toekenningsaand|35ste (1963)]] • [[36ste Oscar-toekenningsaand|36ste (1964)]] • [[37ste Oscar-toekenningsaand|37ste (1965)]] • [[38ste Oscar-toekenningsaand|38ste (1966)]] • [[39ste Oscar-toekenningsaand|39ste (1967)]] • [[40ste Oscar-toekenningsaand|40ste (1968)]] • [[41ste Oscar-toekenningsaand|41ste (1969)]] • [[42ste Oscar-toekenningsaand|42ste (1970)]] • [[43ste Oscar-toekenningsaand|43ste (1971)]] • [[44ste Oscar-toekenningsaand|44ste (1972)]] • [[45ste Oscar-toekenningsaand|45ste (1973)]] • [[46ste Oscar-toekenningsaand|46ste (1974)]] • [[47ste Oscar-toekenningsaand|47ste (1975)]] • [[48ste Oscar-toekenningsaand|48ste (1976)]] • [[49ste Oscar-toekenningsaand|49ste (1977)]] • [[50ste Oscar-toekenningsaand|50ste (1978)]] • [[51ste Oscar-toekenningsaand|51ste (1979)]] • [[52ste Oscar-toekenningsaand|52ste (1980)]] • [[53ste Oscar-toekenningsaand|53ste (1981)]] • [[54ste Oscar-toekenningsaand|54ste (1982)]] • [[55ste Oscar-toekenningsaand|55ste (1983)]] • [[56ste Oscar-toekenningsaand|56ste (1984)]] • [[57ste Oscar-toekenningsaand|57ste (1985)]] • [[58ste Oscar-toekenningsaand|58ste (1986)]] • [[59ste Oscar-toekenningsaand|59ste (1987)]] • [[60ste Oscar-toekenningsaand|60ste (1988)]] • [[61ste Oscar-toekenningsaand|61ste (1989)]] • [[62ste Oscar-toekenningsaand|62ste (1990)]] • [[63ste Oscar-toekenningsaand|63ste (1991)]] • [[64ste Oscar-toekenningsaand|64ste (1992)]] • [[65ste Oscar-toekenningsaand|65ste (1993)]] • [[66ste Oscar-toekenningsaand|66ste (1994)]] • [[67ste Oscar-toekenningsaand|67ste (1995)]] • [[68ste Oscar-toekenningsaand|68ste (1996)]] • [[69ste Oscar-toekenningsaand|69ste (1997)]] • [[70ste Oscar-toekenningsaand|70ste (1998)]] • [[71st1 Oscar-toekenningsaand|71ste (1999)]] • [[72ste Oscar-toekenningsaand|72ste (2000)]] • [[73ste Oscar-toekenningsaand|73ste (2001)]] • [[74ste Oscar-toekenningsaand|74ste (2002)]] • [[75ste Oscar-toekenningsaand|75ste (2003)]] • [[76ste Oscar-toekenningsaand|76ste (2004)]] • [[77ste Oscar-toekenningsaand|77ste (2005)]] • [[78ste Oscar-toekenningsaand|78ste (2006)]] • [[79ste Oscar-toekenningsaand|79ste (2007)]] • [[80ste Oscar-toekenningsaand|80ste (2008)]] • [[81st1 Oscar-toekenningsaand|81ste (2009)]] • [[82ste Oscar-toekenningsaand|82ste (2010)]] • [[83ste Oscar-toekenningsaand|83ste (2011)]] • [[84ste Oscar-toekenningsaand|84ste (2012)]] • [[85ste Oscar-toekenningsaand|85ste (2013)]] • [[86ste Oscar-toekenningsaand|86ste (2014)]] • [[87ste Oscar-toekenningsaand|87ste (2015)]] • [[88ste Oscar-toekenningsaand|88ste (2016)]] • [[89ste Oscar-toekenningsaand|89ste (2017)]] • [[90ste Oscar-toekenningsaand|90ste (2018)]] • [[91ste Oscar-toekenningsaand|91ste (2019)]] • [[92ste Oscar-toekenningsaand|92ste (2020)]] • [[93ste Oscar-toekenningsaand|93ste (2021)]] • [[94ste Oscar-toekenningsaand|94ste (2022)]] • [[95ste Oscar-toekenningsaand|95ste (2023)]] • [[96ste Oscar-toekenningsaand|96ste (2024)]] • [[97ste Oscar-toekenningsaand|97ste (2025)]] • [[98ste Oscar-toekenningsaand|98ste (2026]] ;Golden Globe-aande [[Golden Globe]] • [[1ste Golden Globe-toekenningsaand|1ste (1944)]] • [[2de Golden Globe-toekenningsaand|2de (1945)]] • [[3de Golden Globe-toekenningsaand|3de (1946)]] • [[4de Golden Globe-toekenningsaand|4de (1947)]] • [[5de Golden Globe-toekenningsaand|5de (1948)]] • [[6de Golden Globe-toekenningsaand|6de (1949)]] • [[7de Golden Globe-toekenningsaand|7de (1950)]] • [[8ste Golden Globe-toekenningsaand|8ste (1951)]] • [[9de Golden Globe-toekenningsaand|9de (1952)]] • [[10de Golden Globe-toekenningsaand|10de (1953)]] • [[11de Golden Globe-toekenningsaand|11de (1954)]] • [[12de Golden Globe-toekenningsaand|12de (1955)]] • [[13de Golden Globe-toekenningsaand|13de (1956)]] • [[14de Golden Globe-toekenningsaand|14de (1957)]] • [[15de Golden Globe-toekenningsaand|15de (1958)]] • [[16de Golden Globe-toekenningsaand|16de (1959)]] • [[17de Golden Globe-toekenningsaand|17de (1960)]] • [[18de Golden Globe-toekenningsaand|18de (1961)]] • [[19de Golden Globe-toekenningsaand|19de (1962)]] • [[20ste Golden Globe-toekenningsaand|20ste (1963)]] • [[21ste Golden Globe-toekenningsaand|21ste (1964)]] • [[22ste Golden Globe-toekenningsaand|22ste (1965)]] • [[23ste Golden Globe-toekenningsaand|23ste (1966)]] • [[24ste Golden Globe-toekenningsaand|24ste (1967)]] • [[25ste Golden Globe-toekenningsaand|25ste (1968)]] • [[26ste Golden Globe-toekenningsaand|26ste (1969)]] • [[27ste Golden Globe-toekenningsaand|27ste (1970)]] • [[28ste Golden Globe-toekenningsaand|28ste (1971)]] • [[29ste Golden Globe-toekenningsaand|29ste (1972)]] • [[30ste Golden Globe-toekenningsaand|30ste (1973)]] • [[31ste Golden Globe-toekenningsaand|31ste (1974)]] • [[32ste Golden Globe-toekenningsaand|32ste (1975)]] • [[33ste Golden Globe-toekenningsaand|33ste (1976)]] • [[34ste Golden Globe-toekenningsaand|34ste (1977)]] • [[35ste Golden Globe-toekenningsaand|35ste (1978)]] • [[36ste Golden Globe-toekenningsaand|36ste (1979)]] • [[37ste Golden Globe-toekenningsaand|37ste (1980)]] • [[38ste Golden Globe-toekenningsaand|38ste (1981)]] • [[39ste Golden Globe-toekenningsaand|39ste (1982)]] • [[40ste Golden Globe-toekenningsaand|40ste (1983)]] • [[41ste Golden Globe-toekenningsaand|41ste (1984)]] • [[42ste Golden Globe-toekenningsaand|42ste (1985)]] • [[43ste Golden Globe-toekenningsaand|43ste (1986)]] • [[44ste Golden Globe-toekenningsaand|44ste (1987)]] • [[45ste Golden Globe-toekenningsaand|45ste (1988)]] • [[46ste Golden Globe-toekenningsaand|46ste (1989)]] • [[47ste Golden Globe-toekenningsaand|47ste (1990)]] • [[48ste Golden Globe-toekenningsaand|48ste (1991)]] • [[49ste Golden Globe-toekenningsaand|49ste (1992)]] • [[50ste Golden Globe-toekenningsaand|50ste (1993)]] • [[51ste Golden Globe-toekenningsaand|51ste (1994)]] • [[52ste Golden Globe-toekenningsaand|52ste (1995)]] • [[53ste Golden Globe-toekenningsaand|53ste (1996)]] • [[54ste Golden Globe-toekenningsaand|54ste (1997)]] • [[55ste Golden Globe-toekenningsaand|55ste (1998)]] • [[56ste Golden Globe-toekenningsaand|56ste (1999)]] • [[57ste Golden Globe-toekenningsaand|57ste (2000)]] • [[58ste Golden Globe-toekenningsaand|58ste (2001)]] • [[59ste Golden Globe-toekenningsaand|59ste (2002)]] • [[60ste Golden Globe-toekenningsaand|60ste (2003)]] • [[61ste Golden Globe-toekenningsaand|61ste (2004)]] • [[62ste Golden Globe-toekenningsaand|62ste (2005)]] • [[63ste Golden Globe-toekenningsaand|63ste (2006)]] • [[64ste Golden Globe-toekenningsaand|64ste (2007)]] • [[65ste Golden Globe-toekenningsaand|65ste (2008)]] • [[66ste Golden Globe-toekenningsaand|66ste (2009)]] • [[67ste Golden Globe-toekenningsaand|67ste (2010)]] • [[68ste Golden Globe-toekenningsaand|68ste (2011)]] • [[69ste Golden Globe-toekenningsaand|69ste (2012)]] • [[70ste Golden Globe-toekenningsaand|70ste (2013)]] • [[71ste Golden Globe-toekenningsaand|71ste (2014)]] • [[72ste Golden Globe-toekenningsaand|72ste (2015)]] • [[73ste Golden Globe-toekenningsaand|73ste (2016)]] • [[74ste Golden Globe-toekenningsaand|74ste (2017)]] • [[75ste Golden Globe-toekenningsaand|75ste (2018)]] • [[76ste Golden Globe-toekenningsaand|76ste (2019)]] • [[77ste Golden Globe-toekenningsaand|77ste (2020)]] • [[78ste Golden Globe-toekenningsaand|78ste (2021)]] • [[79ste Golden Globe-toekenningsaand|79ste (2022)]] • [[80ste Golden Globe-toekenningsaand|80ste (2023)]] • [[81ste Golden Globe-toekenningsaand|81ste (2024)]] • [[82ste Golden Globe-toekenningsaand|82ste (2025)]] • [[83ste Golden Globe-toekenningsaand|83ste (2026)]] ;Cannes-rolprentfeeste [[Cannes-rolprentfees 1946|1946]] • [[Cannes-rolprentfees 1947|1947]] • [[Cannes-rolprentfees 1949|1949]] • [[Cannes-rolprentfees 1951|1951]] • [[Cannes-rolprentfees 1952|1952]] • [[Cannes-rolprentfees 1953|1953]] • [[Cannes-rolprentfees 1954|1954]] • [[Cannes-rolprentfees 1955|1955]] • [[Cannes-rolprentfees 1956|1956]] • [[Cannes-rolprentfees 1957|1957]] • [[Cannes-rolprentfees 1958|1958]] • [[Cannes-rolprentfees 1959|1959]] • [[Cannes-rolprentfees 1960|1960]] • [[Cannes-rolprentfees 1961|1961]] • [[Cannes-rolprentfees 1962|1962]] • [[Cannes-rolprentfees 1963|1963]] • [[Cannes-rolprentfees 1964|1964]] • [[Cannes-rolprentfees 1965|1965]] • [[Cannes-rolprentfees 1966|1966]] • [[Cannes-rolprentfees 1967|1967]] • [[Cannes-rolprentfees 1968|1968]] • [[Cannes-rolprentfees 1969|1969]] • [[Cannes-rolprentfees 1970|1970]] • [[Cannes-rolprentfees 1971|1971]] • [[Cannes-rolprentfees 1972|1972]] • [[Cannes-rolprentfees 1973|1973]] • [[Cannes-rolprentfees 1974|1974]] • [[Cannes-rolprentfees 1975|1975]] • [[Cannes-rolprentfees 1976|1976]] • [[Cannes-rolprentfees 1977|1977]] • [[Cannes-rolprentfees 1978|1978]] • [[Cannes-rolprentfees 1979|1979]] • [[Cannes-rolprentfees 1980|1980]] • [[Cannes-rolprentfees 1981|1981]] • [[Cannes-rolprentfees 1982|1982]] • [[Cannes-rolprentfees 1983|1983]] • [[Cannes-rolprentfees 1984|1984]] • [[Cannes-rolprentfees 1985|1985]] • [[Cannes-rolprentfees 1986|1986]] • [[Cannes-rolprentfees 1987|1987]] • [[Cannes-rolprentfees 1988|1988]] • [[Cannes-rolprentfees 1989|1989]] • [[Cannes-rolprentfees 1990|1990]] • [[Cannes-rolprentfees 1991|1991]] • [[Cannes-rolprentfees 1992|1992]] • [[Cannes-rolprentfees 1993|1993]] • [[Cannes-rolprentfees 1994|1994]] • [[Cannes-rolprentfees 1995|1995]] • [[Cannes-rolprentfees 1996|1996]] • [[Cannes-rolprentfees 1997|1997]] • [[Cannes-rolprentfees 1998|1998]] • [[Cannes-rolprentfees 1999|1999]] • [[Cannes-rolprentfees 2000|2000]] • [[Cannes-rolprentfees 2001|2001]] • [[Cannes-rolprentfees 2002|2002]] • [[Cannes-rolprentfees 2003|2003]] • [[Cannes-rolprentfees 2004|2004]] • [[Cannes-rolprentfees 2005|2005]] • [[Cannes-rolprentfees 2006|2006]] • [[Cannes-rolprentfees 2007|2007]] • [[Cannes-rolprentfees 2008|2008]] • [[Cannes-rolprentfees 2009|2009]] • [[Cannes-rolprentfees 2010|2010]] • [[Cannes-rolprentfees 2011|2011]] • [[Cannes-rolprentfees 2012|2012]] • [[Cannes-rolprentfees 2013|2013]] • [[Cannes-rolprentfees 2014|2014]] • [[Cannes-rolprentfees 2015|2015]] • [[Cannes-rolprentfees 2016|2016]] • [[Cannes-rolprentfees 2017|2017]] • [[Cannes-rolprentfees 2018|2018]] • [[Cannes-rolprentfees 2019|2019]] • [[Cannes-rolprentfees 2020|2020]] • [[Cannes-rolprentfees 2021|2021]] • [[Cannes-rolprentfees 2022|2022]] • [[Cannes-rolprentfees 2023|2023]] • [[Cannes-rolprentfees 2024|2024]] • [[Cannes-rolprentfees 2025|2025]] ;Ander pryse [[Grammy]] • [[Emmy]] • [[Brit Awards]] • [[Mercury-prys]] • [[Hollywood Walk of Fame]] • [[Lys van sterre op die Hollywood Walk of Fame]] • [[Bafta]] • [[Goue Leeu]] • [[Cecil B. DeMille-prys]] • [[Palme d'Or]] • [[Cannes-rolprentfees]] • [[37ste AVN-prystoekenning]] • [[36ste AVN-prystoekenning]] • [[AVN Adult Entertainment Expo]] • [[35ste AVN-prystoekenning]] • [[34ste AVN-prystoekenning]] • [[33ste AVN-prystoekenning]] • [[32ste AVN-prystoekenning]] ;SA kunstenaars [[Lêer:Hendrik_Hanekom.jpg|links|140px|border]] [[Wena Naudé]] • [[Trudie Taljaard]] • '''[[Hendrik Hanekom]]''' • [[Mathilda Hanekom]] • [[André Huguenet]] • [[Siegfried Mynhardt]] • [[Paul de Groot]] • [[Lydia Lindeque]] • [[Paul Slabolepszy]] • [[Marius Weyers]] • [[John Kani]] • [[Kappie Botha]] • [[Chris du Toit]] • [[Limpie Basson]] • [[Taubie Kushlick]] • [[Judy Page]] • [[Vivian Solomons]] • [[Yvonne Bryceland]] • [[Brian Astbury]] • [[Louis van Niekerk]] • [[Bill Curry]] • [[Dawie Malan]] • [[Lida Botha]] • [[Paul Lückhoff]] • [[Eckard Rabe]] • [[Dewald Wasserfall]] • [[Demi Lee Moore]] • [[Tertius Meintjes]] • [[Justin Fox]] • [[Grethe Fox]] • [[Ruhan du Toit]] • [[Touch of Class]] • [[Ian Gabriel]] ;Ander kunstenaars [[Kevin Olusola]] • [[Kumbh Mela]] ;Afrikaanse rolprente [[Hulda Versteegh MD]] • [[Die Professor en die Prikkelpop]] • [[Gee My Jou Hand]] • [[Salomien]] • [[Die Vlugteling]] • [[Die Hele Dorp Weet]] • [[Soekie]] • [[Voortreflike Familie Smit]] • [[Sien Jou Môre]] • [[Dirkie]] • [[Lied in My Hart]] • [[Jy Is My Liefling]] • [[Die Wildtemmer]] • [[Seun van die Wildtemmer]] • [[Vicki]] • [[My Broer se Bril]] • [[Vlug van die Seemeeu]] • [[Die Banneling]] • [[Liefde vir Lelik]] • [[Kaptein Caprivi]] • [[Pappalap]] • [[Die Erfgenaam]] • [[Breekpunt]] • [[Lindie]] • [[Die Drie Van der Merwes]] • [[Die Spook van Donkergat]] • [[Die Bankrower]] • [[Die Wit Sluier]] • [[Aanslag op Kariba]] • [[Boland!]] • [[Dans van die Flamink]] • [[Tant Ralie se Losieshuis]] • [[Die Spaanse Vlieg]] ;Afrikaanse teater [[Die Ruimte]] • [[Baxter-teatersentrum]] • [[Kunstekaap-teatersentrum]] • [[Markteater]] • [[Sand du Plessis-teaterkompleks]] • [[Fringe]] • [[Laager]] • [[Kruik]] • [[Sukovs]] • [[Truk]] • [[Naruk]] • [[Swaruk]] • [[Nasionale Teater van Namibië]] • [[Kunstekaap]] • [[Playhouse Company]] • [[Pacofs]] • [[Staatsteater-geselskap]] • [[Labia (teater)|Labia]] • [[Ida Labia]] • [[Alexander-teater]] • [[Suid-Afrikaanse Staatsteater]] • [[The Barnyard Theatre]] • [[On Broadway]] • [[Fugard-teater]] • [[Maynardville-opelugteater]] • [[Theatre on the Bay]] • [[Pieter Toerien]] • [[Afrikaansche Schouwburg]] • [[Alhambra-bioskoop, Kaapstad]] • [[Alhambra-teater, Durban]] • [[Alhambra-teater, Johannesburg]] • [[NG gemeente St. Stephen's]] • [[Bloemfonteinse Stadskouburg]] • [[Bloemfonteinse Teatergroep]] • [[Sterrewagteater]] • [[Lamont-Hussey-sterrewag]] • [[Die Bywoners]] • [[Die Koffiehuis]] • [[Ernest Oppenheimer-teater]] ;Afrikaanse liedjies [[Vader Jakob]] • [[Hansie slim]] • [[Jan Pierewiet]] • [[Wiegeliedjie (Slaap, my kindjie, slaap sag)]] • [[Liewe Maan]] • [[Daar gaan uit vergange se dae]] • [[Loreley]] • [[Die vrolike musikant]] • [[O, die liewe Martatjie]] • [[O, boereplaas]] • [[Santjie van Soendal]] • [[Stille nag, heilige nag]] • [[Silwervloot]] • [[Afrikaners is plesierig]] • [[Al lê die berge nog so blou]] • [[Mamma, 'k wil 'n man hê]] • [[My hartjie, my liefie]] • [[Bolandse nooi'ntjie]] • [[Suikerbossie]] • [[Marietjie, Maraia, Maryne]] • [[Ek soek na my Dina]] • [[In die Mei]] • [[Liefde verlore]] • [[Koffie, koffie]] • [[Gaudeamus igitur (Kom nou, kêrels)]] ;XXX [[NoFap]] • [[Pornoster]] • [[Gonzo-pornografie]] • [[Amateurpornografie]] • [[Veelrassige pornografie]] • [[IAFD]] • [[AVN-prys]] • [[XBIZ-prys]] • [[Jenna Jameson]] • [[Rocco Siffredi]] • [[James Deen]] • [[Briana Banks]] • [[François Sagat]] • [[Pornografiese subgenres]] • [[Hentai]] • [[AVN-prys vir manlike kunstenaar van die jaar]] • [[Manuel Ferrara]] • [[Mick Blue]] • [[T. T. Boy]] • [[Small Hands]] • [[Lexington Steele]] • [[Evan Stone]] • [[Tommy Gunn]] • [[Michael Lucas]] ;Tydskrifte [[Vogue (tydskrif)]] • [[Condé Nast]] • [[Anna Wintour]] • [[Twiggy]] ;Ander [[Stereoskopie]] • [[Stereopse]] • [[Binokulêre visie]] • [[Akkommodasie (oog)]] • [[Stereoskoop]] • [[Vergensie]] • [[Oneindigheid]] • [[3D-rolprent]] • [[IMAX]] • [[Wi-Fi]] • [[Spirograaf]] • [[Meccano]] • [[Scalextric]] • [[Anna Delvey]] • [[Ensemblerolprent]] • [[Clark Olofsson]] • [[Norrmalmstorg-rooftog]] ;Speletjies [[Canasta]] • [[Rummy]] • [[Rummikub]] • [[Klondike]] • [[Patience]] • [[Boer (speelkaart)]] • [[Franse speelkaarte]] • [[Vrou (speelkaart)]] • [[Heer (speelkaart)]] • [[Joker]] • [[Skommel (speelkaarte)]] • [[Hartens (speelkaarte)]] • [[Skoppens (speelkaarte)]] • [[Ruitens (speelkaarte)]] • [[Klawers (speelkaarte)]] • [[Aas (speelkaart)]] • [[Prentkaart]] • [[Gambiet]] • [[Koningingambiet]] • [[Gin rummy]] • [[Mahjong solitaire]] • [[Mahjongteël]] • [[Mahjong]] • [[Domino (spel)]] • [[Lys dominoterme]] ;Strokiesverhale [[X-Men]] • [[Hulk]] • [[Thor (Marvel Comics)]] • [[Captain America]] • [[Cyclops]] • [[Wolverine]] • [[Nightcrawler]] • [[Mutant (Marvel Comics)]] • [[Spider-Man]] • [[Doctor Octopus]] • [[Norman Osborn]] • [[Venom]] • [[The Spider]] • [[Pulptydskrif]] • [[Avengers]] • [[Eric Stanton]] • [[Cosplay]] • [[Simbioot (Marvel Comics)]] • [[Flash Thompson]] • [[Harry Osborn]] • [[Mary Jane Watson]] • [[Gwen Stacy]] • [[J. Jonah Jameson]] • [[Black Cat]] • [[Fantastic Four]] • [[Madame Tussauds]] • [[Black Panther]] • [[Wakanda]] • [[Heliopolitans]] • [[Psionika]] • [[Jean Grey]] • [[Professor X]] • [[Magneto]] • [[Class Comics]] • [[Patrick Fillion]] • [[DC Comics]] • [[Endless]] ba5ec57988knq964as5qy0ew0jynr1y 2967811 2967772 2026-09-16T19:42:49Z BurgertB 2401 2967811 wikitext text/x-wiki ;Akteurs, regisseurs, ens. [[Lêer:Heath_Ledger.jpg|240px|links|border]] '''[[Heath Ledger]]''' • [[Yul Brynner]] • [[Federico Fellini]] • [[Stanley Kubrick]] • [[James Dean]] • [[Montgomery Clift]] • [[Clark Gable]] • [[Johnny Weissmuller]] • [[Charlton Heston]] • [[Edgar Rice Burroughs]] • [[Christopher Lambert]] • [[Omar Sharif]] • [[Emil Jannings]] • [[Gary Cooper]] • [[Spencer Tracy]] • [[Laurence Olivier]] • [[William Holden]] • [[Paul Newman]] • [[Robert Redford]] • [[Gregory Peck]] • [[Sidney Poitier]] • [[Rex Harrison]] • [[Jon Voight]] • [[Richard Dreyfuss]] • [[Matthew McConaughey]] • [[Jared Leto]] • [[Michael Fassbender]] • [[George Lucas]] • [[Alfred Hitchcock]] • [[Akira Kurosawa]] • [[Sting]] • [[Helen Mirren]] • [[Idris Elba]] • [[Will Smith]] • [[Jane Fonda]] • [[Al Pacino]] • [[Christian Bale]] • [[Colin Farrell]] • [[Maggie Smith]] • [[Mark Ruffalo]] • [[Sylvester Stallone]] • [[Jake Gyllenhaal]] • [[Jennifer Aniston]] • [[Michael Keaton]] • [[Joaquin Phoenix]] • [[River Phoenix]] • [[Roberto Rossellini]] • [[Ingrid Bergman]] • [[Isabella Rossellini]] • [[Gus van Sant]] • [[David Lynch]] • [[Sean Penn]] • [[Martin Scorsese]] • [[Julia Roberts]] • [[Sandra Bullock]] • [[Ethan Hawke]] • [[Steve Martin]] • [[Angela Lansbury]] • [[Ang Lee]] • [[Daniel Day-Lewis]] • [[Jack Nicholson]] • [[Hugh Jackman]] • [[Denzel Washington]] • [[Helen Hunt]] • [[Anne Hathaway]] • [[Tommy Lee Jones]] • [[George Clooney]] • [[Glenn Close]] • [[Gary Oldman]] • [[Christopher Plummer]] • [[Kenneth Branagh]] • [[Nick Nolte]] • [[Colin Firth]] • [[Annette Bening]] • [[Jeff Bridges]] • [[Woody Harrelson]] • [[Penélope Cruz]] • [[Robert Downey jr.]] • [[James Cameron]] • [[Mickey Rourke]] • [[Johnny Depp]] • [[Julie Christie]] • [[Mark Wahlberg]] • [[Alan Arkin]] • [[Clint Eastwood]] • [[Ryan Gosling]] • [[Reese Witherspoon]] • [[Matt Dillon]] • [[William Hurt]] • [[Jamie Foxx]] • [[Hilary Swank]] • [[Diane Keaton]] • [[Renée Zellweger]] • [[Benicio del Toro]] • [[Tim Robbins]] • [[Jude Law]] • [[Morgan Freeman]] • [[Nicolas Cage]] • [[Michael Caine]] • [[Ed Harris]] • [[Christopher Walken]] • [[Catherine Zeta-Jones]] • [[Russell Crowe]] • [[Halle Berry]] • [[Sissy Spacek]] • [[Whoopi Goldberg]] • [[Willem Dafoe]] • [[Kate Hudson]] • [[Warren Beatty]] • [[Robert Duvall]] • [[Elia Kazan]] • [[Anthony Hopkins]] • [[Dustin Hoffman]] • [[Kim Basinger]] • [[Burt Reynolds]] • [[Tom Cruise]] • [[James Woods]] • [[Susan Sarandon]] • [[Sharon Stone]] • [[Emma Thompson]] • [[Kirk Douglas]] • [[Jessica Lange]] • [[John Travolta]] • [[John Malkovich]] • [[Ralph Fiennes]] • [[Tatum O'Neal]] • [[Liam Neeson]] • [[Jeremy Irons]] • [[Winona Ryder]] • [[Catherine Deneuve]] • [[Vanessa Redgrave]] • [[Gérard Depardieu]] • [[Richard Harris]] • [[Kevin Costner]] • [[Anjelica Huston]] • [[Kathy Bates]] • [[Francis Ford Coppola]] • [[Oliver Stone]] • [[Spike Lee]] • [[Kevin Kline]] • [[John Cleese]] • [[Gene Hackman]] • [[Michael Douglas]] • [[Marlee Matlin]] • [[Sigourney Weaver]] • [[Tom Berenger]] • [[Anne Bancroft]] • [[Harrison Ford]] • [[Shirley MacLaine]] • [[Louis Gossett jr.]] • [[Ben Kingsley]] • [[Henry Fonda]] • [[John Gielgud]] • [[Candice Bergen]] • [[Jack Lemmon]] • [[Mikhail Baryshnikov]] • [[Richard Burton]] • [[Faye Dunaway]] • [[Glenda Jackson]] • [[Liza Minnelli]] • [[Shelley Winters]] • [[James Caan]] • [[Brie Larson]] • [[Neil Patrick Harris]] • [[Chris Rock]] • [[Margaret Sixel]] • [[Tom Hardy]] • [[Ryan O'Neal]] • [[Ali MacGraw]] • [[George C. Scott]] • [[Steve McQueen]] • [[Bernardo Bertolucci]] • [[Bob Fosse]] • [[Liv Ullmann]] • [[Lynn Redgrave]] • [[Franco Nero]] • [[Walter Matthau]] • [[Anthony Quinn]] • [[Natalie Wood]] • [[Robert Wagner]] • [[Terence Stamp]] • [[Peter Falk]] • [[David Niven]] • [[Tony Curtis]] • [[Lana Turner]] • [[Joanne Woodward]] • [[Rock Hudson]] • [[Bette Davis]] • [[Jack Palance]] • [[Vivien Leigh]] • [[Richard Gere]] • [[Mia Farrow]] • [[Dean Martin]] • [[Cary Grant]] • [[Telly Savalas]] • [[Dirk Bogarde]] • [[Lucille Ball]] • [[Vincente Minnelli]] • [[Cecil B. DeMille]] • [[Guillermo del Toro]] • [[Frances McDormand]] • [[James Franco]] • [[Martin McDonagh]] • [[Seth Meyers]] • [[Saoirse Ronan]] • [[Alfonso Cuarón]] • [[Olivia Colman]] • [[Richard E. Grant]] • [[Wes Anderson]] • [[Alejandro González Iñárritu]]   ;Rolprente, TV, resensies, ens. [[Lêer:My own private idaho.jpg|180px|regs|border]] [[A Clockwork Orange (rolprent)]] • [[Oz (TV-reeks)]] • [[Doctor Zhivago]] • [[Tarzan]] • [[Broadway (teater)]] • '''[[My Own Private Idaho]]''' • [[Kunsrolprent]] • [[New Queer Cinema]] • [[Brokeback Mountain]] • [[Milk]] • [[Film noir]] • [[Neo-noir]] • [[Blue Velvet]] • [[Twin Peaks]] • [[Kultusrolprent]] • [[Lys van kultusrolprente]] • [[Diva (rolprent)]] • [[Rotten Tomatoes]] • [[AllMovie]] • [[Roger Ebert]] • [[Metacritic]] • [[Box Office Mojo]] • [[Turner Classic Movies]] • [[Internet-Broadway-databasis]] • [[Papillon]] • [[Bagdad Café]] • [[Graaf Dracula]] • [[Weerwolf]] • [[Vlad Dracula|Vlad die Deurboorder]] • [[Swartmagie]] • [[Witmagie]] • [[Pentagram]] • [[Towerkuns]] • [[Transsilvanië]] • [[Szeklers]] • [[Another Country]] • [[The Shawshank Redemption]] • [[The Crown (TV-reeks)]] • [[Jurassic Park (rolprent)]] • [[Sataniese rituele misbruik]] • ''[[Jaws]]'' • [[John Williams]] • [[Quincy Jones]] • [[Djimon Hounsou]] • [[The Color Purple (1985-rolprent)]] • [[The Color Purple (2023-rolprent)]] • [[Soon-Yi Previn]] • [[Bloodline (TV-reeks)]] • [[Hollywood (TV-reeks)]] • [[Midnight Mass (TV-minireeks)]] • [[The Sandman (TV-reeks)]] • [[Ragnarok (TV-reeks)]] • [[Dark (TV-reeks)]] • [[Ratched (TV-reeks)]] • [[Ozark (TV-reeks)]] • [[Ozarkplato]] • [[Meer van die Ozarks]] • [[The Watcher (TV-reeks)]] • [[Monsters: The Lyle and Erik Menendez Story]] • [[Elite (TV-reeks)]] • [[Dynasty (2017-televisiereeks)]] • [[Reptile (rolprent)]] • [[Toy Boy (TV-reeks)]] • [[Manifest (TV-reeks)]] • [[Lucifer (TV-reeks)]] • [[Boy Erased]] • [[The Unforgivable]] • [[Merlí: Sapere Aude]] • [[When They See Us]] • [[Sex Education (TV-reeks)]] • [[Wrong Side of the Tracks (TV-reeks)]] • [[Anatomy of a Scandal]] • [[Addams Family Values]] • [[7 Prisoners]] • [[Ruang Talok 69]] • [[Aquarius (TV-reeks)]] • [[Fool Me Once (TV-reeks)]] • [[Black Doves]] • [[Triptych (TV-reeks)]] • [[The Accident (TV-reeks)]] • [[Chernobyl 1986]] • [[Patient Seven]] • [[Niggies]] • [[American Son]] • [[Our Planet]] • [[Behind Her Eyes (TV-reeks)]] • [[Maid (TV-reeks)]] • [[The Gardener (TV-reeks)]] • [[The Residence (TV-reeks)]] • [[Alpha Males (TV-reeks)]] • [[Nonnas]] • [[The Four Seasons (TV-reeks)]] • [[Adolescence (TV-reeks)]] • [[Downsizing]] • [[Department Q (TV-reeks)]] • [[Garrard Conley]] • [[Eksgaybeweging]] • [[La Dolce Villa]] • [[Hit Man]] • [[Pieces of Her]] • [[The Upside]] • [[Loving Adults]] • [[The Woman in the Window]] • [[The Woman in the House Across the Street from the Girl in the Window]] • [[Sirens (TV-reeks)]] • [[Fair Play]] • [[Everything Calls for Salvation]] • [[The Two Popes]] • [[What/If]] • [[The Queen's Gambit]] • [[Luckiest Girl Alive]] • [[The Wonderful Story of Henry Sugar (rolprent)]] • [[The Wonderful Story of Henry Sugar and Three More]] • [[I'm Thinking of Ending Things]] • [[Taxi Driver]] • [[Dead Poets Society]] • [[The Thursday Murder Club]] • [[Your Name Engraved Herein]] • [[Night Always Comes]] • [[Marriage Story]] • [[Bros (rolprent)]] • [[I Don't Feel at Home in This World Anymore]] • [[Blue Jay (rolprent)]] • [[White Noise (rolprent)]] • [[Inventing Anna]] • [[Schtonk!]] • [[All Quiet on the Western Front (2022-rolprent)]] • [[Shameless (Amerikaanse televisiereeks)]] • [[Suits]] • [[Ballad of a Small Player]] • [[Weeds]] • [[Schitt's Creek]] • [[American Psycho]] • [[Spiderhead]] • [[Jay Kelly]] • [[Asteroid City]] • [[Steve (rolprent)]] • [[Glass Onion: A Knives Out Mystery]] • [[Ripley (TV-reeks)]] • [[Firefly Lane]] • [[Enough Said]] • [[Runs in the Family]] • [[Breaking Bad]] • [[El Camino: A Breaking Bad Movie]] • [[The Darjeeling Limited]] • [[Bardo, False Chronicle of a Handful of Truths]] • [[The Beast in Me]] • [[Vladimir (TV-reeks)]] • [[Get Out]] • [[Doubt (Amerikaanse rolprent)]] • [[Julie & Julia]] • [[Don't Let's Go to the Dogs Tonight]] • [[Trailer Park Boys]] • [[A Cure for Wellness]] • [[The Laundromat]] • [[Something Very Bad Is Going to Happen]] • [[Old Dog, New Tricks]] • [[Romeo and Juliet (1968-rolprent)]] • [[Jo Nesbø's Detective Hole]] • [[Clark (televisiereeks)]] • [[Fight Club]] • [[The Sting]] • [[Reign Over Me]] • [[Magic Mike XXL]] • [[Apex]] • [[The Kominsky Method]] • [[21 (rolprent)]] • [[My Dearest Senorita]] • [[1922 (2017-rolprent)]] • [[Prometheus (2012-rolprent)]] • [[Postcards from the Edge]] • [[In Her Shoes]] • [[Let Them All Talk]] • [[Primal Fear]] • [[The Bone Collector]] • [[The Fundamentals of Caring]] • [[A Star Is Born (2018-rolprent)]] • [[The Other Boleyn Girl (2008-rolprent)]] •  [[Cleaner]] • [[The Bombing of Pan Am 103]] • [[The Last Czars]] • [[It's Complicated]] • [[Practical Magic]] • [[The Blind Side (rolprent)]] • [[Michael Oher]] • [[The Little Things (2021-rolprent)]] ;Oscar-aande [[1ste Oscar-toekenningsaand|1ste (1929)]] • [[2de Oscar-toekenningsaand|2de (1930)]] • [[3de Oscar-toekenningsaand|3de (1930)]] • [[4de Oscar-toekenningsaand|4de (1931)]] • [[5de Oscar-toekenningsaand|5de (1932)]] • [[6de Oscar-toekenningsaand|6de (1934)]] • [[7de Oscar-toekenningsaand|7de (1935)]] • [[8ste Oscar-toekenningsaand|8ste (1936)]] • [[9de Oscar-toekenningsaand|9de (1937)]] • [[10de Oscar-toekenningsaand|10de (1938)]] • [[11de Oscar-toekenningsaand|11de (1939)]] • [[12de Oscar-toekenningsaand|12de (1940)]] • [[13de Oscar-toekenningsaand|13de (1941)]] • [[14de Oscar-toekenningsaand|14de (1942)]] • [[15de Oscar-toekenningsaand|15de (1943)]] • [[16de Oscar-toekenningsaand|16de (1944)]] • [[17de Oscar-toekenningsaand|17de (1945)]] • [[18de Oscar-toekenningsaand|18de (1946)]] • [[19de Oscar-toekenningsaand|19de (1947)]] • [[20ste Oscar-toekenningsaand|20ste (1948)]] • [[21ste Oscar-toekenningsaand|21ste (1949)]] • [[22ste Oscar-toekenningsaand|22ste (1950)]] • [[23ste Oscar-toekenningsaand|23ste (1951)]] • [[24ste Oscar-toekenningsaand|24ste (1952)]] • [[25ste Oscar-toekenningsaand|25ste (1953)]] • [[26ste Oscar-toekenningsaand|26ste (1954)]] • [[27ste Oscar-toekenningsaand|27ste (1955)]] • [[28ste Oscar-toekenningsaand|28ste (1956)]] • [[29ste Oscar-toekenningsaand|29ste (1957)]] • [[30ste Oscar-toekenningsaand|30ste (1958)]] • [[31ste Oscar-toekenningsaand|31ste (1959)]] • [[32ste Oscar-toekenningsaand|32ste (1960)]] • [[33ste Oscar-toekenningsaand|33ste (1961)]] • [[34ste Oscar-toekenningsaand|34ste (1962)]] • [[35ste Oscar-toekenningsaand|35ste (1963)]] • [[36ste Oscar-toekenningsaand|36ste (1964)]] • [[37ste Oscar-toekenningsaand|37ste (1965)]] • [[38ste Oscar-toekenningsaand|38ste (1966)]] • [[39ste Oscar-toekenningsaand|39ste (1967)]] • [[40ste Oscar-toekenningsaand|40ste (1968)]] • [[41ste Oscar-toekenningsaand|41ste (1969)]] • [[42ste Oscar-toekenningsaand|42ste (1970)]] • [[43ste Oscar-toekenningsaand|43ste (1971)]] • [[44ste Oscar-toekenningsaand|44ste (1972)]] • [[45ste Oscar-toekenningsaand|45ste (1973)]] • [[46ste Oscar-toekenningsaand|46ste (1974)]] • [[47ste Oscar-toekenningsaand|47ste (1975)]] • [[48ste Oscar-toekenningsaand|48ste (1976)]] • [[49ste Oscar-toekenningsaand|49ste (1977)]] • [[50ste Oscar-toekenningsaand|50ste (1978)]] • [[51ste Oscar-toekenningsaand|51ste (1979)]] • [[52ste Oscar-toekenningsaand|52ste (1980)]] • [[53ste Oscar-toekenningsaand|53ste (1981)]] • [[54ste Oscar-toekenningsaand|54ste (1982)]] • [[55ste Oscar-toekenningsaand|55ste (1983)]] • [[56ste Oscar-toekenningsaand|56ste (1984)]] • [[57ste Oscar-toekenningsaand|57ste (1985)]] • [[58ste Oscar-toekenningsaand|58ste (1986)]] • [[59ste Oscar-toekenningsaand|59ste (1987)]] • [[60ste Oscar-toekenningsaand|60ste (1988)]] • [[61ste Oscar-toekenningsaand|61ste (1989)]] • [[62ste Oscar-toekenningsaand|62ste (1990)]] • [[63ste Oscar-toekenningsaand|63ste (1991)]] • [[64ste Oscar-toekenningsaand|64ste (1992)]] • [[65ste Oscar-toekenningsaand|65ste (1993)]] • [[66ste Oscar-toekenningsaand|66ste (1994)]] • [[67ste Oscar-toekenningsaand|67ste (1995)]] • [[68ste Oscar-toekenningsaand|68ste (1996)]] • [[69ste Oscar-toekenningsaand|69ste (1997)]] • [[70ste Oscar-toekenningsaand|70ste (1998)]] • [[71st1 Oscar-toekenningsaand|71ste (1999)]] • [[72ste Oscar-toekenningsaand|72ste (2000)]] • [[73ste Oscar-toekenningsaand|73ste (2001)]] • [[74ste Oscar-toekenningsaand|74ste (2002)]] • [[75ste Oscar-toekenningsaand|75ste (2003)]] • [[76ste Oscar-toekenningsaand|76ste (2004)]] • [[77ste Oscar-toekenningsaand|77ste (2005)]] • [[78ste Oscar-toekenningsaand|78ste (2006)]] • [[79ste Oscar-toekenningsaand|79ste (2007)]] • [[80ste Oscar-toekenningsaand|80ste (2008)]] • [[81st1 Oscar-toekenningsaand|81ste (2009)]] • [[82ste Oscar-toekenningsaand|82ste (2010)]] • [[83ste Oscar-toekenningsaand|83ste (2011)]] • [[84ste Oscar-toekenningsaand|84ste (2012)]] • [[85ste Oscar-toekenningsaand|85ste (2013)]] • [[86ste Oscar-toekenningsaand|86ste (2014)]] • [[87ste Oscar-toekenningsaand|87ste (2015)]] • [[88ste Oscar-toekenningsaand|88ste (2016)]] • [[89ste Oscar-toekenningsaand|89ste (2017)]] • [[90ste Oscar-toekenningsaand|90ste (2018)]] • [[91ste Oscar-toekenningsaand|91ste (2019)]] • [[92ste Oscar-toekenningsaand|92ste (2020)]] • [[93ste Oscar-toekenningsaand|93ste (2021)]] • [[94ste Oscar-toekenningsaand|94ste (2022)]] • [[95ste Oscar-toekenningsaand|95ste (2023)]] • [[96ste Oscar-toekenningsaand|96ste (2024)]] • [[97ste Oscar-toekenningsaand|97ste (2025)]] • [[98ste Oscar-toekenningsaand|98ste (2026]] ;Golden Globe-aande [[Golden Globe]] • [[1ste Golden Globe-toekenningsaand|1ste (1944)]] • [[2de Golden Globe-toekenningsaand|2de (1945)]] • [[3de Golden Globe-toekenningsaand|3de (1946)]] • [[4de Golden Globe-toekenningsaand|4de (1947)]] • [[5de Golden Globe-toekenningsaand|5de (1948)]] • [[6de Golden Globe-toekenningsaand|6de (1949)]] • [[7de Golden Globe-toekenningsaand|7de (1950)]] • [[8ste Golden Globe-toekenningsaand|8ste (1951)]] • [[9de Golden Globe-toekenningsaand|9de (1952)]] • [[10de Golden Globe-toekenningsaand|10de (1953)]] • [[11de Golden Globe-toekenningsaand|11de (1954)]] • [[12de Golden Globe-toekenningsaand|12de (1955)]] • [[13de Golden Globe-toekenningsaand|13de (1956)]] • [[14de Golden Globe-toekenningsaand|14de (1957)]] • [[15de Golden Globe-toekenningsaand|15de (1958)]] • [[16de Golden Globe-toekenningsaand|16de (1959)]] • [[17de Golden Globe-toekenningsaand|17de (1960)]] • [[18de Golden Globe-toekenningsaand|18de (1961)]] • [[19de Golden Globe-toekenningsaand|19de (1962)]] • [[20ste Golden Globe-toekenningsaand|20ste (1963)]] • [[21ste Golden Globe-toekenningsaand|21ste (1964)]] • [[22ste Golden Globe-toekenningsaand|22ste (1965)]] • [[23ste Golden Globe-toekenningsaand|23ste (1966)]] • [[24ste Golden Globe-toekenningsaand|24ste (1967)]] • [[25ste Golden Globe-toekenningsaand|25ste (1968)]] • [[26ste Golden Globe-toekenningsaand|26ste (1969)]] • [[27ste Golden Globe-toekenningsaand|27ste (1970)]] • [[28ste Golden Globe-toekenningsaand|28ste (1971)]] • [[29ste Golden Globe-toekenningsaand|29ste (1972)]] • [[30ste Golden Globe-toekenningsaand|30ste (1973)]] • [[31ste Golden Globe-toekenningsaand|31ste (1974)]] • [[32ste Golden Globe-toekenningsaand|32ste (1975)]] • [[33ste Golden Globe-toekenningsaand|33ste (1976)]] • [[34ste Golden Globe-toekenningsaand|34ste (1977)]] • [[35ste Golden Globe-toekenningsaand|35ste (1978)]] • [[36ste Golden Globe-toekenningsaand|36ste (1979)]] • [[37ste Golden Globe-toekenningsaand|37ste (1980)]] • [[38ste Golden Globe-toekenningsaand|38ste (1981)]] • [[39ste Golden Globe-toekenningsaand|39ste (1982)]] • [[40ste Golden Globe-toekenningsaand|40ste (1983)]] • [[41ste Golden Globe-toekenningsaand|41ste (1984)]] • [[42ste Golden Globe-toekenningsaand|42ste (1985)]] • [[43ste Golden Globe-toekenningsaand|43ste (1986)]] • [[44ste Golden Globe-toekenningsaand|44ste (1987)]] • [[45ste Golden Globe-toekenningsaand|45ste (1988)]] • [[46ste Golden Globe-toekenningsaand|46ste (1989)]] • [[47ste Golden Globe-toekenningsaand|47ste (1990)]] • [[48ste Golden Globe-toekenningsaand|48ste (1991)]] • [[49ste Golden Globe-toekenningsaand|49ste (1992)]] • [[50ste Golden Globe-toekenningsaand|50ste (1993)]] • [[51ste Golden Globe-toekenningsaand|51ste (1994)]] • [[52ste Golden Globe-toekenningsaand|52ste (1995)]] • [[53ste Golden Globe-toekenningsaand|53ste (1996)]] • [[54ste Golden Globe-toekenningsaand|54ste (1997)]] • [[55ste Golden Globe-toekenningsaand|55ste (1998)]] • [[56ste Golden Globe-toekenningsaand|56ste (1999)]] • [[57ste Golden Globe-toekenningsaand|57ste (2000)]] • [[58ste Golden Globe-toekenningsaand|58ste (2001)]] • [[59ste Golden Globe-toekenningsaand|59ste (2002)]] • [[60ste Golden Globe-toekenningsaand|60ste (2003)]] • [[61ste Golden Globe-toekenningsaand|61ste (2004)]] • [[62ste Golden Globe-toekenningsaand|62ste (2005)]] • [[63ste Golden Globe-toekenningsaand|63ste (2006)]] • [[64ste Golden Globe-toekenningsaand|64ste (2007)]] • [[65ste Golden Globe-toekenningsaand|65ste (2008)]] • [[66ste Golden Globe-toekenningsaand|66ste (2009)]] • [[67ste Golden Globe-toekenningsaand|67ste (2010)]] • [[68ste Golden Globe-toekenningsaand|68ste (2011)]] • [[69ste Golden Globe-toekenningsaand|69ste (2012)]] • [[70ste Golden Globe-toekenningsaand|70ste (2013)]] • [[71ste Golden Globe-toekenningsaand|71ste (2014)]] • [[72ste Golden Globe-toekenningsaand|72ste (2015)]] • [[73ste Golden Globe-toekenningsaand|73ste (2016)]] • [[74ste Golden Globe-toekenningsaand|74ste (2017)]] • [[75ste Golden Globe-toekenningsaand|75ste (2018)]] • [[76ste Golden Globe-toekenningsaand|76ste (2019)]] • [[77ste Golden Globe-toekenningsaand|77ste (2020)]] • [[78ste Golden Globe-toekenningsaand|78ste (2021)]] • [[79ste Golden Globe-toekenningsaand|79ste (2022)]] • [[80ste Golden Globe-toekenningsaand|80ste (2023)]] • [[81ste Golden Globe-toekenningsaand|81ste (2024)]] • [[82ste Golden Globe-toekenningsaand|82ste (2025)]] • [[83ste Golden Globe-toekenningsaand|83ste (2026)]] ;Cannes-rolprentfeeste [[Cannes-rolprentfees 1946|1946]] • [[Cannes-rolprentfees 1947|1947]] • [[Cannes-rolprentfees 1949|1949]] • [[Cannes-rolprentfees 1951|1951]] • [[Cannes-rolprentfees 1952|1952]] • [[Cannes-rolprentfees 1953|1953]] • [[Cannes-rolprentfees 1954|1954]] • [[Cannes-rolprentfees 1955|1955]] • [[Cannes-rolprentfees 1956|1956]] • [[Cannes-rolprentfees 1957|1957]] • [[Cannes-rolprentfees 1958|1958]] • [[Cannes-rolprentfees 1959|1959]] • [[Cannes-rolprentfees 1960|1960]] • [[Cannes-rolprentfees 1961|1961]] • [[Cannes-rolprentfees 1962|1962]] • [[Cannes-rolprentfees 1963|1963]] • [[Cannes-rolprentfees 1964|1964]] • [[Cannes-rolprentfees 1965|1965]] • [[Cannes-rolprentfees 1966|1966]] • [[Cannes-rolprentfees 1967|1967]] • [[Cannes-rolprentfees 1968|1968]] • [[Cannes-rolprentfees 1969|1969]] • [[Cannes-rolprentfees 1970|1970]] • [[Cannes-rolprentfees 1971|1971]] • [[Cannes-rolprentfees 1972|1972]] • [[Cannes-rolprentfees 1973|1973]] • [[Cannes-rolprentfees 1974|1974]] • [[Cannes-rolprentfees 1975|1975]] • [[Cannes-rolprentfees 1976|1976]] • [[Cannes-rolprentfees 1977|1977]] • [[Cannes-rolprentfees 1978|1978]] • [[Cannes-rolprentfees 1979|1979]] • [[Cannes-rolprentfees 1980|1980]] • [[Cannes-rolprentfees 1981|1981]] • [[Cannes-rolprentfees 1982|1982]] • [[Cannes-rolprentfees 1983|1983]] • [[Cannes-rolprentfees 1984|1984]] • [[Cannes-rolprentfees 1985|1985]] • [[Cannes-rolprentfees 1986|1986]] • [[Cannes-rolprentfees 1987|1987]] • [[Cannes-rolprentfees 1988|1988]] • [[Cannes-rolprentfees 1989|1989]] • [[Cannes-rolprentfees 1990|1990]] • [[Cannes-rolprentfees 1991|1991]] • [[Cannes-rolprentfees 1992|1992]] • [[Cannes-rolprentfees 1993|1993]] • [[Cannes-rolprentfees 1994|1994]] • [[Cannes-rolprentfees 1995|1995]] • [[Cannes-rolprentfees 1996|1996]] • [[Cannes-rolprentfees 1997|1997]] • [[Cannes-rolprentfees 1998|1998]] • [[Cannes-rolprentfees 1999|1999]] • [[Cannes-rolprentfees 2000|2000]] • [[Cannes-rolprentfees 2001|2001]] • [[Cannes-rolprentfees 2002|2002]] • [[Cannes-rolprentfees 2003|2003]] • [[Cannes-rolprentfees 2004|2004]] • [[Cannes-rolprentfees 2005|2005]] • [[Cannes-rolprentfees 2006|2006]] • [[Cannes-rolprentfees 2007|2007]] • [[Cannes-rolprentfees 2008|2008]] • [[Cannes-rolprentfees 2009|2009]] • [[Cannes-rolprentfees 2010|2010]] • [[Cannes-rolprentfees 2011|2011]] • [[Cannes-rolprentfees 2012|2012]] • [[Cannes-rolprentfees 2013|2013]] • [[Cannes-rolprentfees 2014|2014]] • [[Cannes-rolprentfees 2015|2015]] • [[Cannes-rolprentfees 2016|2016]] • [[Cannes-rolprentfees 2017|2017]] • [[Cannes-rolprentfees 2018|2018]] • [[Cannes-rolprentfees 2019|2019]] • [[Cannes-rolprentfees 2020|2020]] • [[Cannes-rolprentfees 2021|2021]] • [[Cannes-rolprentfees 2022|2022]] • [[Cannes-rolprentfees 2023|2023]] • [[Cannes-rolprentfees 2024|2024]] • [[Cannes-rolprentfees 2025|2025]] ;Ander pryse [[Grammy]] • [[Emmy]] • [[Brit Awards]] • [[Mercury-prys]] • [[Hollywood Walk of Fame]] • [[Lys van sterre op die Hollywood Walk of Fame]] • [[Bafta]] • [[Goue Leeu]] • [[Cecil B. DeMille-prys]] • [[Palme d'Or]] • [[Cannes-rolprentfees]] • [[37ste AVN-prystoekenning]] • [[36ste AVN-prystoekenning]] • [[AVN Adult Entertainment Expo]] • [[35ste AVN-prystoekenning]] • [[34ste AVN-prystoekenning]] • [[33ste AVN-prystoekenning]] • [[32ste AVN-prystoekenning]] • [[Saturnprys]] • [[Hugoprys]] • [[Nebulaprys]] ;SA kunstenaars [[Lêer:Hendrik_Hanekom.jpg|links|140px|border]] [[Wena Naudé]] • [[Trudie Taljaard]] • '''[[Hendrik Hanekom]]''' • [[Mathilda Hanekom]] • [[André Huguenet]] • [[Siegfried Mynhardt]] • [[Paul de Groot]] • [[Lydia Lindeque]] • [[Paul Slabolepszy]] • [[Marius Weyers]] • [[John Kani]] • [[Kappie Botha]] • [[Chris du Toit]] • [[Limpie Basson]] • [[Taubie Kushlick]] • [[Judy Page]] • [[Vivian Solomons]] • [[Yvonne Bryceland]] • [[Brian Astbury]] • [[Louis van Niekerk]] • [[Bill Curry]] • [[Dawie Malan]] • [[Lida Botha]] • [[Paul Lückhoff]] • [[Eckard Rabe]] • [[Dewald Wasserfall]] • [[Demi Lee Moore]] • [[Tertius Meintjes]] • [[Justin Fox]] • [[Grethe Fox]] • [[Ruhan du Toit]] • [[Touch of Class]] • [[Ian Gabriel]] ;Ander kunstenaars [[Kevin Olusola]] • [[Kumbh Mela]] ;Afrikaanse rolprente [[Hulda Versteegh MD]] • [[Die Professor en die Prikkelpop]] • [[Gee My Jou Hand]] • [[Salomien]] • [[Die Vlugteling]] • [[Die Hele Dorp Weet]] • [[Soekie]] • [[Voortreflike Familie Smit]] • [[Sien Jou Môre]] • [[Dirkie]] • [[Lied in My Hart]] • [[Jy Is My Liefling]] • [[Die Wildtemmer]] • [[Seun van die Wildtemmer]] • [[Vicki]] • [[My Broer se Bril]] • [[Vlug van die Seemeeu]] • [[Die Banneling]] • [[Liefde vir Lelik]] • [[Kaptein Caprivi]] • [[Pappalap]] • [[Die Erfgenaam]] • [[Breekpunt]] • [[Lindie]] • [[Die Drie Van der Merwes]] • [[Die Spook van Donkergat]] • [[Die Bankrower]] • [[Die Wit Sluier]] • [[Aanslag op Kariba]] • [[Boland!]] • [[Dans van die Flamink]] • [[Tant Ralie se Losieshuis]] • [[Die Spaanse Vlieg]] ;Afrikaanse teater [[Die Ruimte]] • [[Baxter-teatersentrum]] • [[Kunstekaap-teatersentrum]] • [[Markteater]] • [[Sand du Plessis-teaterkompleks]] • [[Fringe]] • [[Laager]] • [[Kruik]] • [[Sukovs]] • [[Truk]] • [[Naruk]] • [[Swaruk]] • [[Nasionale Teater van Namibië]] • [[Kunstekaap]] • [[Playhouse Company]] • [[Pacofs]] • [[Staatsteater-geselskap]] • [[Labia (teater)|Labia]] • [[Ida Labia]] • [[Alexander-teater]] • [[Suid-Afrikaanse Staatsteater]] • [[The Barnyard Theatre]] • [[On Broadway]] • [[Fugard-teater]] • [[Maynardville-opelugteater]] • [[Theatre on the Bay]] • [[Pieter Toerien]] • [[Afrikaansche Schouwburg]] • [[Alhambra-bioskoop, Kaapstad]] • [[Alhambra-teater, Durban]] • [[Alhambra-teater, Johannesburg]] • [[NG gemeente St. Stephen's]] • [[Bloemfonteinse Stadskouburg]] • [[Bloemfonteinse Teatergroep]] • [[Sterrewagteater]] • [[Lamont-Hussey-sterrewag]] • [[Die Bywoners]] • [[Die Koffiehuis]] • [[Ernest Oppenheimer-teater]] ;Afrikaanse liedjies [[Vader Jakob]] • [[Hansie slim]] • [[Jan Pierewiet]] • [[Wiegeliedjie (Slaap, my kindjie, slaap sag)]] • [[Liewe Maan]] • [[Daar gaan uit vergange se dae]] • [[Loreley]] • [[Die vrolike musikant]] • [[O, die liewe Martatjie]] • [[O, boereplaas]] • [[Santjie van Soendal]] • [[Stille nag, heilige nag]] • [[Silwervloot]] • [[Afrikaners is plesierig]] • [[Al lê die berge nog so blou]] • [[Mamma, 'k wil 'n man hê]] • [[My hartjie, my liefie]] • [[Bolandse nooi'ntjie]] • [[Suikerbossie]] • [[Marietjie, Maraia, Maryne]] • [[Ek soek na my Dina]] • [[In die Mei]] • [[Liefde verlore]] • [[Koffie, koffie]] • [[Gaudeamus igitur (Kom nou, kêrels)]] ;XXX [[NoFap]] • [[Pornoster]] • [[Gonzo-pornografie]] • [[Amateurpornografie]] • [[Veelrassige pornografie]] • [[IAFD]] • [[AVN-prys]] • [[XBIZ-prys]] • [[Jenna Jameson]] • [[Rocco Siffredi]] • [[James Deen]] • [[Briana Banks]] • [[François Sagat]] • [[Pornografiese subgenres]] • [[Hentai]] • [[AVN-prys vir manlike kunstenaar van die jaar]] • [[Manuel Ferrara]] • [[Mick Blue]] • [[T. T. Boy]] • [[Small Hands]] • [[Lexington Steele]] • [[Evan Stone]] • [[Tommy Gunn]] • [[Michael Lucas]] ;Tydskrifte [[Vogue (tydskrif)]] • [[Condé Nast]] • [[Anna Wintour]] • [[Twiggy]] ;Ander [[Stereoskopie]] • [[Stereopse]] • [[Binokulêre visie]] • [[Akkommodasie (oog)]] • [[Stereoskoop]] • [[Vergensie]] • [[Oneindigheid]] • [[3D-rolprent]] • [[IMAX]] • [[Wi-Fi]] • [[Spirograaf]] • [[Meccano]] • [[Scalextric]] • [[Anna Delvey]] • [[Ensemblerolprent]] • [[Clark Olofsson]] • [[Norrmalmstorg-rooftog]] ;Speletjies [[Canasta]] • [[Rummy]] • [[Rummikub]] • [[Klondike]] • [[Patience]] • [[Boer (speelkaart)]] • [[Franse speelkaarte]] • [[Vrou (speelkaart)]] • [[Heer (speelkaart)]] • [[Joker]] • [[Skommel (speelkaarte)]] • [[Hartens (speelkaarte)]] • [[Skoppens (speelkaarte)]] • [[Ruitens (speelkaarte)]] • [[Klawers (speelkaarte)]] • [[Aas (speelkaart)]] • [[Prentkaart]] • [[Gambiet]] • [[Koningingambiet]] • [[Gin rummy]] • [[Mahjong solitaire]] • [[Mahjongteël]] • [[Mahjong]] • [[Domino (spel)]] • [[Lys dominoterme]] ;Strokiesverhale [[X-Men]] • [[Hulk]] • [[Thor (Marvel Comics)]] • [[Captain America]] • [[Cyclops]] • [[Wolverine]] • [[Nightcrawler]] • [[Mutant (Marvel Comics)]] • [[Spider-Man]] • [[Doctor Octopus]] • [[Norman Osborn]] • [[Venom]] • [[The Spider]] • [[Pulptydskrif]] • [[Avengers]] • [[Eric Stanton]] • [[Cosplay]] • [[Simbioot (Marvel Comics)]] • [[Flash Thompson]] • [[Harry Osborn]] • [[Mary Jane Watson]] • [[Gwen Stacy]] • [[J. Jonah Jameson]] • [[Black Cat]] • [[Fantastic Four]] • [[Madame Tussauds]] • [[Black Panther]] • [[Wakanda]] • [[Heliopolitans]] • [[Psionika]] • [[Jean Grey]] • [[Professor X]] • [[Magneto]] • [[Class Comics]] • [[Patrick Fillion]] • [[DC Comics]] • [[Endless]] n9zyfomc015o369w0zanc69noa7rhmf 2 96685 2967804 2907737 2026-09-16T19:23:48Z BurgertB 2401 2967804 wikitext text/x-wiki ;Griekeland [[Argaïese Griekeland]] • [[Andokides-skilder]] • [[Polis (stad)]] • [[Griekse Donker Middeleeue]] • [[Miceense Griekeland]] • [[Micene]] • [[Tiryns]] • [[Doriese inval]] • [[Helladiese tydperk]] • [[Sikladiese beskawing]] • [[Pylos]] • [[Orchomenos]] • [[Knossos]] • [[Frankokrasie]] • [[Epirus]] • [[Lineêr B]] • [[Tholos]] • [[Achajers]] • [[Doriërs]] • [[Seevolke]] • [[Hellenistiese Griekeland]] • [[Romeinse Griekeland]] • [[Ottomaanse Griekeland]] • [[Klassieke Griekeland]] • [[Egeïese beskawings]] • [[Kylix]] • [[Oenochoë]] • [[Krater (vaas)]] • [[Swartfiguurstyl]] • [[Rooifiguurstyl]] • [[Psykter]] • [[Voluut]] • [[Klassieke orde]] • [[Dionisia]] • [[Egeïese eilande]] • [[Eubea]] • [[Noord-Egeïese eilande]] • [[Sporades]] • [[Kuklades]] • [[Saroniese Eilande]] • [[Dodekanesos]] • [[Kretensiese See]] ;Mongoolse Ryk [[Batoe Khan]] • [[Berke Khan]] • [[Möngke Khan]] • [[Güyük Khan]] • [[Ögedei Khan]] • [[Toghon Temür]] • [[Khagan]] • [[Toloei Khan]] • [[Bordjigin]] • [[Tsjagatai Khan]] • [[Karakoroem]] • [[Il-khanaat]] • [[Tsjagatai-khanaat]] • [[Yuan-dinastie]] • [[Ariq Böke]] • [[Khamag-Mongole]] • [[Kaboel Khan]] • [[Pax Mongolica]] • [[Hordes van die Oeloes van Djotsji]] • [[Hülegü Khan]] • [[Mongoolse Cyrilliese skrif]] • [[Mongoolse inval in Europa]] • [[Westelike Xia]] • [[Khanaat]] ;China [[Ming-dinastie]] • [[Mantsjoerye]] • [[Song-dinastie]] • [[Vyf Dinastieë en Tien Koninkryke]] • [[Jin-dinastie (1115-1234)]] • [[Jin-dinastie (265-420)]] • [[Han-dinastie]] • [[Liao-dinastie]] • [[Tang-dinastie]] • [[Qin-dinastie]] • [[Drie Koninkryke]] • [[Suidelike en Noordelike Dinastieë]] • [[Sui-dinastie]] • [[Qing-dinastie]] • [[Chinese Keiserryk]] • [[Song Jian]] • [[Eenkindbeleid]] • {{nowrap|[[Beeld:Cscr-featured.svg|16px]]&nbsp;[[Kulturele Rewolusie]]}} • [[Terracottaleër]] • [[Groot Sprong Voorwaarts]] • [[Rooi Garde]] • [[Hemeltempel]] • [[Mawangdui]] • [[Ming-graftombes]] • [[Vier Ou Dinge]] • [[Chinese Nuwejaar]] • [[Verbode Stad]] • [[Keiserlike Stad, Beijing]] • [[Bende van Vier]] • [[Groot Chinese Hongersnood]] • [[Vyf Swart Kategorieë]] • [[Chinese Burgeroorlog]] • [[Kuomintang]] • [[Straat van Taiwan]] • [[Lin Biao]] • [[Maoïsme]] • [[Yongdingmen]] • [[Shangdu]] • [[Siku Quanshu]] • [[Yongle-ensiklopedie]] • [[Leishu]] • [[Wade-Giles]] • [[Yongle]] • [[Jyutping]] • [[Jianwen]] • [[Hongwu]] • [[Porseleintoring van Nanjing]] ;Malawi [[Cape Maclear]] • [[Bao]] • [[Hastings Banda]] • [[Zomba]] • [[Malawimeer Nasionale Park]] • [[Ekspat]] • [[Shirehoogland]] • [[Mulanjemassief]] • [[Zombamassief]] • [[Maravi]] • [[Chichewa]] • [[Protektoraat]] • [[Chongoni-rotskunsgebied]] • [[Chewa]] • [[Monkey Bay]] • [[Mangochi]] • [[Chilwameer]] • [[Nkhata Bay]] • [[WaYao]] • [[Nyau]] • [[King's African Rifles]] • [[Streke van Malawi]] • [[Likoma-eiland]] • [[Ngoni]] • [[Tonga (Malawi)]] ;Polinesië [[Makemake (god)]] • [[Rapa Nui-mitologie]] • [[Tangata manu]] • [[Moai]] • [[Rapa Nui (taal)]] • [[Rongorongo]] • [[Rapa Nui-volk]] • [[Mangareva]] • [[Jacob Roggeveen]] • [[Anakena]] • [[Hotu Matu'a]] • [[Jean-Baptiste Dutrou-Bornier]] • [[Marquesaseilande]] • [[Orongo]] • [[Thor Heyerdahl]] • [[Katherine Routledge]] • [[Thomas Barthel]] • [[Alfred Métraux]] • [[Australeilande]] • [[Geselskapseilande]] • [[Bora Bora]] • [[Juan Fernández-eilande]] • [[Robinson Crusoe]] • [[Boestrofedon]] • [[Alexander Salmon]] • [[Koninkryk Tahiti]] • [[Tahitiaans]] • [[Berg Roonui]] • [[Berg Orohena]] • [[Berg Aorai]] • [[Taro]] • [[Pomare I]] • [[Pomare II]] • [[Pomare III]] • [[Pomare IV]] • [[Pomare V]] • [[Moorea]] • [[Raiatea]] • [[ʻOkina]] • [[Tiaré tahiti]] • [[Monoi-olie]] • [[Marae]] • [[Tapu]] • [[Vlerkprou]] • [[Polinesiese mitologie]] • [[Oro]] • [[Hawaiki]] • [[Hina (godin)]] • [[Taaroa]] • [[Sina en die paling]] • [[Tane]] • [[Rangi en Papa]] • [[Tu]] • [[Rongo]] • [[Kohara]] • [[Spoke in die Polinesiese kultuur]] • [[Maui (god)]] • [[Tangaroa]] • [[Malik Joyeux]] • [[Teahupoo]] • [[Branderbreekpunt]] • ''[[Artocarpus altilis]]'' • [[Tautatomo Mairau]] • [[Otea]] • [[Mana]] • [[Samuel Wallis]] • [[Tuamotu-argipel]] • [[Maiao]] • [[Mehetia]] • [[Tetiaroa]] • [[Huahine]] [[Manuae (Geselskapseilande)]] • [[Maupihaa]] • [[Maupiti]] • [[Motu One (Geselskapseilande)‎]] • [[Tahaa]] • [[Tupai]] • [[Gambiereilande]] • [[Hiva-Oa]] • [[Mahu]] • [[Punaauia]] ;Hawaii [[Kamehameha I]] • [[Dissel]] • [[Ku]] • [[Kanaloa]] • [[Kane]] • [[Lono]] • [[Kawa]] • [[Wakea]] • [[Lua-o-Milu]] • [[Polinesiese rot]] • [[Alapaʻi]] • [[Dood van James Cook]] • [[Makahiki]] • [[William Bligh]] • [[Polinesiese kultuur]] • [[Admiraliteitseilande]] • [[Lapitakultuur]] ;Antieke Rome [[Antieke Romeinse godsdiens]] • [[Genius]] • [[Aeneas]] • [[Liber]] • [[Fallus]] • [[Herme]] • [[Fascinum]] • [[Toffie (teken)]] • {{nowrap|[[Beeld:Cscr-featured.svg|16px]]&nbsp;[[Seksualiteit in antieke Rome]]}} • [[Martialis]] • [[Juvenalis]] • [[Plautus]] • [[Cato die ouere]] • [[Lucretius]] • [[Catullus]] • [[Tibullus]] • [[Propertius]] • [[Vestaalse maagd]] • [[Mutunus Tutunus]] • [[Votiewe offer]] • [[Epikurus]] • [[Stoïsisme]] • [[Kruiskleding]] • [[Lupercalia]] • [[Floralia]] • [[Marcus Annaeus Seneca]] • [[Romulus en Remus]] • [[Lucretia]] • [[Hiperseksualiteit]] • [[Venus (mitologie)]] • [[Vulcanus]] • [[Jupiter (mitologie)]] • [[Fortuna]] • [[Diana (mitologie)]] • [[Mercurius (mitologie)]] • [[Neptunus (mitologie)]] • [[Minerva]] • [[Juno (mitologie)]] • [[Hercules]] • [[Maia]] • [[Pentatonix]] • [[Romeinse provinsie]] • [[Imperiale provinsie]] • [[Senatoriale provinsie]] • [[Tetrargie]] ;Madagaskar [[Lemur]] • [[Fossa]] • [[Merina]] • [[Betsimisaraka]] • [[Betsileo]] • [[Austronesiese volke]] • [[Hery Rajaonarimampianina]] • [[Andriamanelo]] • [[Ralambo]] • [[Andrianjaka]] • [[Andriantsitakatrandriana]] • [[Andriantsimitoviaminandriandehibe]] • [[Andrianjaka Razakatsitakatrandriana]] • [[Andriamasinavalona]] • [[Rova van Antananarivo]] • [[Twaalf heilige heuwels van Imerina]] • [[Koninkryk Imerina]] • [[Vazimba]] • [[Hova]] • [[Andrianampoinimerina]] • [[Radama I]] • [[Ranavalona I]] • [[Radama II]] • [[Rasoherina]] • [[Ranavalona II]] • [[Ranavalona III]] • [[Andriana]] • [[Reisigerspalm]] • [[Didiereaceae]] • [[Pachypodium]] • [[Catharanthus]] • [[Neuroptera]] • [[Olifantvoël]] • [[Tangena]] • [[Sorabe]] • [[Famadihana]] • [[Valiha]] • [[Malgassiese ariary]] • [[Raffia]] • [[Tsimihety]] • [[Sakalava]] • [[Moraingy]] • [[Frans-Hova-oorloë]] • [[Île Sainte-Marie]] • [[Libertalia]] • [[Malgassiese Opstand]] • [[Madagaskarplan]] • [[Lamba]] ;Khmer-ryk {{nowrap|[[Beeld:Cscr-featured.svg|16px]]&nbsp;[[Khmer-ryk]]}} • [[Angkor]] • [[Khmer Rouge]] • [[Angkor Thom]] • [[Berg Meru]] • [[Phnom Kulen]] • [[Ta Prohm]] • [[Bayon]] • [[Preah Ko]] • [[Bakong]] • [[Banteay Srei]] • [[Baphuon]] • [[Preah Khan]] • [[Sdok Kok Thom]] • [[Baray]] • [[Oos-Mebon]] • [[Wes-Mebon]] • [[Ponhea Yat]] • [[Wat Phnom]] • [[Jayavarman II]] • [[Jayavarman III]] • [[Indravarman I]] • [[Yasovarman I]] • [[Harshavarman I]] • [[Ishanavarman II]] • [[Jayavarman IV]] • [[Harshavarman II]] • [[Rajendravarman II]] • [[Jayavarman V]] • [[Suryavarman I]] • [[Udayadityavarman II]] • [[Harshavarman III]] • [[Jayavarman VI]] • [[Suryavarman II]] • [[Dharanindravarman I]] • [[Dharanindravarman II]] • [[Yasovarman II]] • [[Tribhuvanadityavarman]] • [[Indravarman II]] • [[Jayavarman VIII]] • [[Indravarman III]] • [[Indrajayavarman]] • [[Jayavarman IX]] ;Arabiese wêreld [[Arabiese wêreld]] • [[Pan-Arabisme]] • [[Arabiese diaspora]] • [[Verdragskus]] • [[Abdoel Aziz al-Saoed]] • [[Saoed van Saoedi-Arabië]] • [[Faisal van Saoedi-Arabië]] • [[Khalid van Saoedi-Arabië]] • [[Fahd van Saoedi-Arabië]] • [[Salman van Saoedi-Arabië]] • [[Huis van Saoed]] • [[Mohammad ibn Saoed]] • [[Soedairi-sewe]] • [[Pan-Islamisme]] • [[Nisba]] • [[Jamal al-Din al-Afghani]] • [[Sesdaagse Oorlog]] • [[Hoessein van Jordanië]] • [[Hasjemiete]] • [[Abdoellah I van Jordanië]] • [[Talal van Jordanië]] • [[Abdoellah II van Jordanië]] • [[Koningin Rania van Jordanië]] • [[Hoessein, kroonprins van Jordanië]] • [[Sjarief]] • [[Sajjid]] • [[Top (Arabiese kleredrag)]] • [[Bisjt]] • [[Iran-Irakse Oorlog]] • [[Emiraat Dirija]] • [[Emiraat Nadjd]] • [[Golanhoogland]] • [[Wahhabisme]] ;Bhoetan [[Omgewingskwessies in Bhoetan]] • [[LGBT-regte in Bhoetan]] • [[Dzong-argitektuur]] • [[Lys van beskermde gebiede van Bhoetan]] • [[Bumdeling-natuurlewereservaat]] • [[Nasionale Park Jigme Dorji]] • [[Nasionale Park Jigme Singye Wangchuck]] • [[Jomotsangkha-natuurlewereservaat]] • [[Phibsoo-natuurlewereservaat]] • [[Druk Gyalpo]] • [[Jigme Khesar Namgyel Wangchuck]] • [[Jigme Singye Wangchuck]] • [[Jigme Namgyel Wangchuck]] • [[Jigme Dorji Wangchuck]] • [[Jigme Wangchuck]] • [[Huis van Wangchuck]] • [[Ugyen Wangchuck]] • [[Penlop van Trongsa]] • [[Jigme Namgyal]] • [[Ledumahadi]] • [[Shabdrung Rinpoche]] • [[Druk Desi]] • [[Je Khenpo]] • [[Penlop]] • [[Kabney]] • [[Gho]] • [[Ngalop]] • [[Etniese groepe in Bhoetan]] • [[Openbare vakansiedae in Bhoetan]] ;Ethiopië [[Zagwe-dinastie]] • [[Salomoniese Dinastie]] • [[Koningin van Skeba]] • [[Jetbarak]] • [[Lalibela van Ethiopië]] • [[Kedoes Harbe]] • [[Jan Sejoem]] • [[Tatadim]] • [[Mara Takla Haimanot]] • [[Germa Sejoem]] • [[Jemrehana Krestos]] • [[Jekoeno Amlak]] • [[Na'akueto La'ab]] • [[Agau-volk]] • [[Agau-tale]] • [[Sabeërs]] • [[Sabees]] • [[Tewodros II]] • [[Menelik II]] • [[Perdenaam]] • [[Shewa]] • [[Zara Jakob]] • [[Josua II van Ethiopië]] • [[Mentewab]] • [[Joas I van Ethiopië]] • [[Johannes II van Ethiopië]] • [[Mikael Sehoel]] • [[Derg]] • [[Goedit]] • [[Dil Na'od]] • [[Ras (titel)]] • [[Menelik I]] • [[Isak I van Ethiopië]] • [[Dawid II van Ethiopië]] • [[Zemene Mesafint]] • [[Italiaans-Oos-Afrika]] • [[Ethiopies-Ortodokse Tewahedo-kerk]] • [[Eritrees-Ortodokse Tewahedo-kerk]] • [[P'ent'ay]] • [[Rooi Terreur (Ethiopië)]] • [[Sof Omar-grotte]] • [[D'mt]] • [[Lidj Josua van Ethiopië]] • [[Zauditu]] • [[Omo-oorblyfsels]] • [[Yekatit 12]] • [[Toponimie]] • [[Hachalu Hundessa]] • [[Groot Ethiopiese Renaissancedam]] • [[Tirus]] • [[Brahmagupta]] • [Chanakya]] ;Nieu-Seeland / Maori's [[Maori-mitologie]] • [[Maori-kultuur]] • [[Moa]] • [[Wairau Bar]] • [[Taika Waititi]] • [[Nieu-Seelandse Orde van Verdienste]] • [[Once were warriors (rolprent)]] • [[Utu (rolprent)]] • [[Tūheitia Paki]] • [[Te Atairangikaahu]] • [[Korokī Mahuta]] • [[Te Rata]] • [[Mahuta Tāwhiao]] • [[Tāwhiao]] • [[Pōtatau Te Wherowhero]] • [[Maori-koningsbeweging]] ;Fenisië [[Fenisies]] • [[Sidon]] • [[Bublos]] • [[Orontes]] • [[Griffioen]] • [[Lasuursteen]] • [[Etbaäl I]] • [[Etbaäl II]] • [[Hiram I]] • [[Abibaäl]] • [[Pigmalion]] • [[Baäl I]] • [[Astartus]] • [[Deleastartus]] • [[Astarimus]] • [[Phelles]] • [[Abdastartus]] ;Hetitiese Ryk [[Bybelse Hetiete]] • [[Labarna I]] • [[Hattoesili I]] • [[Moersili I]] • [[Hantili I]] • [[Zidanta I]] • [[Ammoena]] • [[Hoezzija I]] • [[Telepinoe]] • [[Alloewamna]] • [[Tahoerwaili]] • [[Hantili II]] • [[Zidanta II]] • [[Hoezzija II]] • [[Moewatalli I]] • [[Toedhalija I]] • [[Hattoesili II]] • [[Toedhalija II]] • [[Arnoewanda I]] • [[Toedhalija III]] • [[Toedhalija die Jongere]] • [[Soeppiloelioema I]] • [[Museum van Anatoliese Beskawings]] • [[Moewatalli I]] • [[Moersili II]] • [[Arnoewanda II]] • [[Moersili III]] • [[Hetitiese pes]] • [[Hattoesili III]] • [[Toedhalija IV]] • [[Arnoewanda III]] • [[Soeppiloelioema II]] ;Koninkryk Aksoem [[Koebar]] • [[Migrasie na Abessinië]] • [[Nadjasji]] • [[Garima-evangelies]] • [[Aksoemitiese Versameling]] • [[Ezana van Aksoem]] • [[Mehadejis]] • [[Oeazebas]] • [[Eon van Aksoem]] • [[Ebana]] • [[Nezool]] • [[Oesas]] • [[Za Hakala]] • [[Kaleb van Aksoem]] • [[Gebre Meskel]] • [[Israel van Aksoem]] • [[Ezanasteen]] • [[Endoebis]] • [[Gadarat]] • [[Periplus van die Eritrese See]] • [[Koeraisj]] • [[Adoelis]] ;Suid-Amerika, Mexico  • [[Piramide van die Son]] • [[Piramide van die Maan]] • [[Tempel van die Geveerde Slang]] • [[Groot Godin van Teotihuacán]] • [[Majaskrif]] • ''[[Ajaw]]'' • [[Kʼinich Janaabʼ Pakal]] ;Bosnië en Herzegowina [[Srebrenica-slagting]] • [[Srebrenica]] • [[Bosniese Oorlog]] ;Ander {{nowrap|[[Beeld:Cscr-featured.svg|16px]]&nbsp;[[Indusvalleibeskawing]]}} • [[Mohenjo-Daro]] • [[Harappa]] • [[PubMed]] • [[Ballas]] • [[Stiersprong]] • [[Indusskrif]] • [[Begraafplaas H-kultuur]] • [[Dasa]] • [[Kot Diji]] • [[Mehrgarh]] • [[Ravi]] • [[Elam]] • [[Lidië]] • [[Moab]] • [[Arameërs]]• [[Nabye Ooste]] • [[Antieke Nabye Ooste]] • [[Hamidiese slagting]] • [[Kassiete]] • [[Oegarit]] • [[Attaliede]] • {{nowrap|[[Beeld:Cscr-featured.svg|16px]]&nbsp;[[Asjantiryk]]}} • [[Osei Kofi Tutu I]] • [[Asjanti (streek)]] • [[Goue Stoel]] • [[Opoku Ware I]] • [[Otumfuo Nana Osei Tutu II]] • [[Oorlog van die Goue Stoel]] • [[Goudkus (streek)]] • [[Denkyira]] • [[Skatpligtige]] • [[Prempeh I]] • [[Prempeh II]] • [[Akantrom]] • [[Adaefees]] • [[Resident]] • [[Kasjta]] • [[Meroë]] • [[Ahmoses, seun van Ebana]] • [[Alara van Nubië]] • [[Kermakultuur]] • [[Noba]] • [[Altaar]] • [[Columbiaanse uitwisseling]] • [[Pueblokultuur]] • [[Pax Britannica]] • [[Verval van die Bronstydperk]] • [[Mochekultuur]] • [[Stiebeuel]] • [[Sarasene]] • [[Pomore]] • [[Lipowane]] • [[Derde Rome]] • [[Neum]] • [[Suid-Slawiërs]] • [[Illiriërs]] • [[Skinhead]] • [[Josef Mengele]] • [[Simon Wiesenthal]] • [[Kapo]] • [[Iwan die Verskriklike (Treblinka-wag)]] • [[Joego-Slawiese Partisane]] • [[Ortodokse Tewahedo-kanon]] • [[Reza Pahlavi]] • [[Val van Konstantinopel]] • [[Migael 1 van Konstantinopel]] • [[Sint Johannesfees]] • [[Vatikaan-lekkasieskandaal]] • [[Migael 1 van Konstantinopel]] • [[Filioque]] • [[Vandaalse Ryk]] fk83augwsgw2mv4nzsmcz4rfku6n2g4 0 101960 2967707 2965862 2026-09-16T16:41:21Z Pynappel 70858 2967707 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Monarg |naam = Sargon van Akkad |titel = Koning van Akkad, Kisj, Lagasj, Umma en Uruk, opperheer van Sumer, Elam, Mari en Jarmut |beeld = [[Beeld:Sargon of Akkad on his victory stele.jpg|200px|thumb|senter|Sargon van Akkad op sy [[Stele|oorwinningstele]], met sy titel links voor hom gegraveer.]] |dinastie = [[Akkadiese Ryk|Huis van Sargon]] |bewind = c. 2334-2279 v.C. |volle naam = ''Šarru-kin'' ("die ware/wettige koning") |andertitels = |geboortedatum = Onbekende datum |geboorteplek = Azupiranu |doop = |sterftedatum = 2279 v.C. |sterfteplek = [[Akkad]], [[Mesopotamië]] |opvolgertipe = |opvolger = [[Rimush]] |eggenoot = Tashlultum |kinders = [[Enheduanna]], [[Rimush]], [[Manishtushu]], Ibarum, Abaish-Takal }} '''Sargon van Akkad''', ook bekend as '''Sargon die Grote''' ([[Akkadies]]: Šarru-kīnu, "die ware/wettige koning"),<ref>Chavalas 2006</ref> was ’n Semitiese [[Akkadiese Ryk|Akkadiese]] keiser wat bekend is vir sy verowering van [[Sumer]]iese stadstate in die 24ste en 23ste eeu&nbsp;v.C. Hy was die stigter van die dinastie van Akkad en het in die tweede laaste kwart van die 3de millennium&nbsp;v.C. regeer. Volgens [[wigskrif]]bronne was hy die skinker van koning [[Ur-Zababa]] van [[Kisj]]. Hy het die koning volgens latere bronne vermoedelik vermoor en sy bewind oorgeneem voordat hy probeer het om die hele [[Mesopotamië]] te verower. Hy is aanvanklik "Sargon&nbsp;I" genoem, maar latere rekords het getoon daar was ook ’n [[Assirië|Assiriese]] koning met die naam Sargon (na wie gewoonlik as "Sargon I" verwys word).<ref name=Bromiley>{{cite book|last=Bromiley|first=Geoffrey|title=The international standard Bible encyclopedia|publisher=William B Eerdmans|isbn=978-0-8028-3784-4|url=http://books.google.co.uk/books?id=6OJvO2jMCr8C&pg=PA337&dq=%22sargon+of+akkad%22+%22sargon+I%22+confused&hl=en&ei=wE1ATf-ZOpeShAef18SxCA&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CC8Q6AEwAA#v=onepage&q=%22sargon%20of%20akkad%22%20%22sargon%20I%22%20confused&f=false|date=31 Desember 1996|edition=Revised}}</ref> Daar word geglo dat Sargon se ryk groot dele van Mesopotamië ingesluit het wat onder meer dele van die hedendaagse [[Iran]], [[Klein-Asië]] en [[Sirië]] was. Sy hoofstad was die nuwe, maar tot nog toe onontdekte [[Akkad]], wat hy volgens die ''Sumeriese koningslys'' óf laat bou óf laat restoureer het.<ref>Kramer 1963: 60–61</ref> Hy word soms beskou as die eerste persoon in die bekende geskiedenis wat ’n multi-etniese, sentraal regeerde ryk geskep het, hoewel dié eer ook die Sumeriese [[Lugal-zage-si]] kan toekom. Sy dinastie het [[Mesopotamië]] sowat een en ’n half eeu lank beheer.<ref>Van de Mieroop 2006: 63</ref> Sargon kom as 'n legendariese figuur voor in die [[Nieu-Assiriese Ryk|Nieu-Assiriese]] [[letterkunde]] van die 8ste tot 7de eeu&nbsp;v.C. Tablette met fragmente van 'n ''Sargon-geboortelegende'' is ook in die [[Biblioteek van Assurbanipal]] ontdek.<ref name=westenholz>{{cite journal |first=Joan Goodnick |last=Westenholz |title=Review of ''The Sargon Legend: A Study of the Akkadian Text and the Tale of the Hero Who Was Exposed at Birth.'' Deur Brian Lewis |url=https://archive.org/details/sim_journal-of-near-eastern-studies_1984-01_43_1/page/73 |journal=Journal of Near Eastern Studies |volume=43 |issue=1 |pages=73–79 |date=January 1984 |jstor=545065 |doi=10.1086/373065 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://sites.google.com/site/collesseum/sargon |title=The Empire of Sargon |author=Brian Edric Colless |access-date=25 May 2013}}</ref><ref>{{cite book |title=Chronicles concerning early Babylonian kings |author=King, L. W. |year=1907 |pages=87–96 |url=https://archive.org/stream/chroniclesconcer02king#page/86/mode/2up|publisher=London, Luzac and co. }}</ref> ==Naam== [[Beeld:Sargon of Akkad (name) on his victory stele.jpg|thumb|links|upright=1.1|"Koning Sargon" ({{wigskrif|𒊬𒊒𒄀 𒈗}} ''Šar-ru-gi lugal'') op die oorwinningstele van Sargon.<ref name="Victory stele of Sargon">{{cite web |title=Victory stele of Sargon |url=https://cdli.ucla.edu/search/archival_view.php?ObjectID=P215559 |website=cdli.ucla.edu}}</ref><ref name="AOA"/><ref name="LN93-94">{{cite journal |last1=Nigro |first1=Lorenzo |title=The Two Steles of Sargon: Iconology and Visual Propaganda at the Beginning of Royal Akkadian Relief |journal=Iraq |volume=60 |date=1998 |publisher=British Institute for the Study of Iraq |pages=93–94 |doi=10.2307/4200454 |jstor=4200454 |hdl=11573/109737 |s2cid=193050892 }}</ref>]] Die [[Akkadies]]e naam word gewoonlik geskryf as ''Šarru-ukīn'' of ''Šarru-kēn''. Die [[wigskrif]]spelling is onderskeidelik LUGAL-''ú-kin'', ''šar-ru-gen''₆, ''šar-ru-ki-in'' of ''šar-ru-um-ki-in''.<ref>{{Cite web|url=http://etcsl.orinst.ox.ac.uk/cgi-bin/etcsl.cgi?searchword=l=car-ru-um-ki-in+t=RN&charenc=gcirc|title=ETCSLsearch|website=etcsl.orinst.ox.ac.uk}}</ref> Op tablette uit die [[Eerste Babiloniese dinastie|Ou Babilonië]] wat oor legendes van Sargon handel, word sy naam geskryf as <small>{{wigskrif|𒊬𒊒𒌝𒄀𒅔}}</small> (''Šar-ru-um-ki-in'').<ref name="The Sumerian Sargon Legend">{{cite journal |last1=Cooper |first1=Jerrold S. |last2=Heimpel |first2=Wolfgang |title=The Sumerian Sargon Legend |url=https://archive.org/details/sim_journal-of-the-american-oriental-society_january-march-1983_103_1/page/67 |journal=Journal of the American Oriental Society |date=1983 |volume=103 |issue=1 |pages=67–82 |doi=10.2307/601860 |jstor=601860 |issn=0003-0279}}</ref> In Laat Assiriese verwysings word die naam gewoonlik LUGAL-GI.NA of LUGAL-GIN gespel, nes dié van die Nieu-Assiriese koning [[Sargon II]].<ref name=Frahm>Eckart Frahm, [http://www.ucl.ac.uk/sargon/downloads/frahm_nabu2005_44.pdf "Observations on the Name and Age of Sargon II and on Some Patterns of Assyrian Royal Onomastics"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220928070711/https://www.ucl.ac.uk/sargon/downloads/frahm_nabu2005_44.pdf |date=28 September 2022 }}, ''NABU'' 2005.2, 46&ndash;50.</ref> Die spelling "Sargon" kom van die enkele verwysing na die naam in die [[Ou Testament]], in [[Jesaja]] 20:1. Die eerste element van die naam is ''šarru'', die Akkadiese woord vir "koning". Die tweede element is afgelei van die [[werkwoord]] ''kīnum'' "om te vestig, bevestig".<ref>Strong's Concordance [https://www.blueletterbible.org/lang/lexicon/lexicon.cfm?Strongs=H3559&t=KJV H3559] "to be erect (i.e. stand perpendicular); hence (causatively) to set up, in a great variety of applications, whether literal (establish, fix, prepare, apply), or figurative (appoint, render sure, proper or prosperous)"</ref> 'n Moontlike vertolking van die naam ''Šarru-ukīn'' is "die koning het (stabiliteit) gevestig" of "hy [die god] het die koning bevestig". Daar word gedebatteer of dit 'n aangenome troonnaam of 'n geboortenaam is.<ref>Lewis 1984: 277–292</ref><ref>Sallaberger & Westenholz 1999: 34</ref> ==Chronologie== [[Beeld:Empire akkad.svg|thumb|260px|'n Kaart van die omvang van die Akkadiese Ryk gedurende die bewind van Sargon se kleinseun, [[Naram-Sin van Akkad|Naram-Sin]].]] Primêre bronne wat na Sargon verwys, is skaars. Die belangrikste verwysings na hom min of meer uit sy tyd is die verskillende weergawes van die ''Sumeriese koningslys''. Hier word Sargon genoem as die seun van 'n tuinier en as die voormalige skinker van Ur-Zababa van Kisj. Hy het die koningskap van [[Uruk]] by [[Lugal-zage-si]] afgeneem en teruggekeer na sy eie stad, Akkad. Die ''Weidnerkroniek'' sê Sargon het direk ná Ur-Zababa regeer en noem Lugal-zage-si glad nie.<ref>Drews, Robert. “Sargon, Cyrus and Mesopotamian Folk History.” Journal of Near Eastern Studies, vol. 33, no. 4, 1974, pp. 387–93</ref> Verskillende weergawes van die koningslys gee die lengte van sy bewind aan as óf 40 óf 54-56 jaar.<ref> [http://etcsl.orinst.ox.ac.uk/cgi-bin/etcsl.cgi?text=t.2.1.1&display=Crit&charenc=gcirc&lineid=t211.p16#t211.p16 Electronic Text Corpus of the Sumerian Language]</ref> Talle fragmente met verwysings na Sargon is ook bekend.<ref name="CDLI-Found Texts">{{cite web |title=CDLI-Found Texts |url=https://cdli.ucla.edu/search/search_results.php?SearchMode=Text&requestFrom=Search&DatesReferenced=sargon. |website=cdli.ucla.edu}}</ref> In moderne tye sal sy bewind aangedui word as omstreeks 2334-2279&nbsp;v.C. Sy opvolgers tot met die [[Goeteërs|Goetese]] oorwinning van [[Sumer]] is ook bekend as die Sargondinastie en hulle bewind as die Sargontydperk van Mesopotamiese geskiedenis.<ref>Mari A. Gough, [http://www.rosetta.bham.ac.uk/Issue_01/Gough.htm "Historical Perception in the Sargonic Literary Tradition: the Implications of Copied Texts"] , ''Rosetta'' 1 (2006), 1&ndash;9. Douglas R. Frayne, "The Sargonic and Gutian Periods (2334–2113)", University of Toronto Press, 1993.</ref> Volgens Foster (1982) is Sargon se bewindstydperk van 55 jaar 'n verkeerde vertolking van die oorspronklike 37 jaar. 'n Ouer weergawe van die koningslys gee sy bewind aan as 40 jaar.<ref>Rebecca Hasselbach, ''Sargonic Akkadian: A Historical and Comparative Study of the Syllabic Texts'' (2005), [https://books.google.com/books?id=eiHXt0yIWiIC&pg=PA5 p. 5 (fn 28)].</ref> Thorkild Jacobsen dui aan die betekenis van die woord "tuinier" as Sargon se pa is onseker.<ref>Jacobsen 1939: 111</ref> Ur-Zababa en Lugal-zage-si word albei as konings gelys, maar word geskei deur verskeie heersers van Kisj, wat dalk net [[goewerneur]]s of [[vasal]]heersers onder die Akkadiese Ryk was.<ref>{{Cite web|url=https://www.historyfiles.co.uk/KingListsMiddEast/MesopotamiaKish.htm|title=Kingdoms of Mesopotamia – Kish / Kic|website=www.historyfiles.co.uk}}</ref> Die bewering dat Sargon die oorspronklike stigter van Akkad was, word ook in twyfel getrek nadat 'n inskripsie ontdek is waarin die plek en datum verwys na die bewind van Enshakushanna, wat feitlik vir seker voor Sargon regeer het.<ref>Van de Mieroop 1999: 74–75</ref> In die ''Weidnerkroniek'' (ABC 19:51) word beweer Sargon het "Babilon voor Akkad gebou".<ref>Grayson 1975: 19:51</ref><ref name="Livius">[https://www.livius.org/cg-cm/chronicles/abc20/kings.html#1 Chronicle of Early Kings at Livius.org.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190416080119/https://www.livius.org/cg-cm/chronicles/abc20/kings.html#1 |date=16 April 2019 }} Translation adapted from Grayson 1975 and Glassner 2004</ref> Ook volgens die ''Kroniek van Vroeë Konings'' (ABC 20:18-19) het Sargon Babilon gebou en toe Akkad.<ref name="Livius" /><ref>Grayson 1975: 20:18–19</ref> Van de Mieroop stel voor albei kronieke verwys na die veel latere koning Sargon II van die Nieu-Assiriese Ryk.<ref>Stephanie Dalley, Babylon as a Name for Other Cities Including Nineveh, in [http://oi.uchicago.edu/pdf/saoc62.pdf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120730041524/http://oi.uchicago.edu/pdf/saoc62.pdf |date=30 Julie 2012 }} Proceedings of the 51st Rencontre Assyriologique Internationale, Oriental Institute SAOC 62, pp.&nbsp;25–33, 2005</ref> ==Geskiedenis== {{beeldgroep2|perrow = 2|total_width=500 | image1 = Sargon of Akkad and dignitaries.jpg | caption1 = Die oorwinningstele van Sargon wat 'n optog lei. | image2 = Sharrugi Lugal.jpg | caption2 = "Koning Sargon". | footer = 'n Fragment van Sargon se stele wys Sargon met 'n koninklike bolla en 'n koniklike mantel oor sy linkerskouer, gevolg deur 'n dienskneg met 'n sambreel (middel) en 'n optog van hoogwaardigheidsbekleërs met wapens.<ref name="AOA">{{cite book |last1=Foster |first1=Benjamin R. |title=The Age of Agade: Inventing Empire in Ancient Mesopotamia |date=2015 |publisher=Routledge |isbn=978-1317415527 |page=3 |url=https://books.google.com/books?id=O680CwAAQBAJ&pg=PA3 |language=en}}</ref><ref name="LN">{{cite journal |last1=Nigro |first1=Lorenzo |title=The Two Steles of Sargon: Iconology and Visual Propaganda at the Beginning of Royal Akkadian Relief |journal=Iraq |volume=60 |date=1998 |publisher=British Institute for the Study of Iraq |page=92 |doi=10.2307/4200454 |jstor=4200454 |hdl=11573/109737 |s2cid=193050892 }}</ref> Sargon se naam in wigskrif ({{wigskrif|𒊬𒊒𒄀 𒈗}} ''Šar-ru-gi lugal'' "Koning Sargon")<ref name="Victory stele of Sargon"/> verskyn dofweg voor sy gesig.<ref name="AOA"/><ref name="LN93-94"/> }} ===Taal en teks op rekords=== Dit lyk of Sargon die gebruik van [[Akkadies]] in inskripsies aangemoedig het. Hy noem homself dikwels "koning van Akkad" eerste, nadat hy blykbaar die stad Akkad gestig het. Dit lyk of hy in die een of ander stadium beheer van [[Kisj]] oorgeneem het en later 'n groot deel van [[Mesopotamië]], want hy verwys na homself as "Koning van Akkad, meester van [[Isjtar|Inanna]], koning van Kisj, gesalfde van [[Anoe]], koning van die land Mesopotamië, [[Ensi|goewerneur]] (''ensi'') van [[Enlil]]".<ref>Paul-Alain Beaulieu, ''The Pantheon of Uruk During the Neo-Babylonian Period'', Brill (2003), [https://books.google.com/books?id=v-WRJhvfudIC&pg=PA106 p. 106].</ref> Tydens Sargon se bewind is [[Semitiese taalfamilie|Oos-Semities]] gestandaardiseer en aangepas vir gebruik saam met die vorm van wigskrif wat voorheen in [[Sumeries]] gebruik is om te vorm wat nou as Akkadies bekend is. 'n Styl van [[kalligrafie]] is ontwikkel waarin teks op [[Tablet|kleitablette]] en [[silinderseël]]s tussen mitologiese en rituele tonele gerangskik is.<ref name="Britannica">''Britannica''</ref> ===Jaarname=== Terwyl verskeie afskrifte van die ''Sumeriese koningslys'' en latere Babiloniese kronieke bestaan waarvolgens Sargon 'n bewindstydperk van tussen 34 en 56 jaar het, is gedateerde dokumente vir net vier verskillende jaarname van sy bewind ontdek. Die name van dié vier jaar beskryf sy veldtogte teen Elam, Mari, Simurrum en Uru'a.<ref>{{Cite web|url=https://cdli.ucla.edu/tools/yearnames/HTML/T2K1.htm|title=T2K1.htm|website=cdli.ucla.edu|access-date=20 May 2019|archive-date=18 March 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220318005700/https://cdli.ucla.edu/tools/yearnames/HTML/T2K1.htm|url-status=dead}}</ref> ===Nippurinskripsie=== [[Beeld:Prisoners on the victory stele of an Akkadian king circa 2300 BCE Louvre Museum Sb 3.jpg|thumb|200px|Gevangenes wat deur 'n soldaat begelei word, op 'n oorwinningstele van Sargon, omstreeks 2300&nbsp;v.C.<ref>{{cite book |last1=Potts |first1=D. T. |title=The Archaeology of Elam: Formation and Transformation of an Ancient Iranian State |date=1999 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0521564960 |page=104 |url=https://books.google.com/books?id=mc4cfzkRVj4C&pg=PA104 |language=en}}</ref> Waarskynlik van die einde van Sargon se bewind.<ref>{{cite journal |last1=McKeon |first1=John F. X. |title=An Akkadian Victory Stele |journal=Boston Museum Bulletin |date=1970 |volume=68 |issue=354 |page=235 |jstor=4171539 |issn=0006-7997}}</ref> Die haarstyl van die gevangenes (krullerig bo en kort aan die kante) is tipies van Sumeriërs.<ref>{{cite journal |last1=Nigro |first1=Lorenzo |title=The Two Steles of Sargon: Iconology and Visual Propaganda at the Beginning of Royal Akkadian Relief |journal=Iraq |volume=60 |date=1998 |publisher=British Institute for the Study of Iraq |pages=85–102 |doi=10.2307/4200454 |jstor=4200454 |hdl=11573/109737 |s2cid=193050892 }}</ref> ([[Louvre]])]] Onder die belangrikste bronne vir Sargon se bewind is 'n tablet van die Ou Babiloniese tydperk wat in die 1890's by [[Nippur]] ontdek is deur 'n ekspedisie van die Universiteit van Pennsilvanië. Die tablet is 'n afskrif van die inskripsies op die voetstuk van die standbeeld wat Sargon in die tempel van Enlil laat oprig het.<ref>Samuel Noah Kramer, ''The Sumerians: Their History, Culture, and Character'', University of Chicago Press (1963), [https://books.google.com/books?id=iY9xp4pLp88C&pg=PA59 59f]</ref> ====Oorwinning van Sumer==== In die inskripsie beskyf Sargon hom as Sargon, koning van Akkad, meester van Inanna, koning van Kisj, gesalfde van Anoe, koning van die land Mesopotamië, ''ensi'' van Enlil". Dit vier die oorwinning van [[Uruk]] en die onderwerping van [[Lugal-zage-si]], wat Sargon "in 'n halsband na die poort van Enlil" gebring het.<ref name="Nippur_inscription">Mario Liverani, ''The Ancient Near East: History'', Routledge (2013), [https://books.google.com/books?id=0d1JAgAAQBAJ&pg=PA143 p. 143]. Kramer 1963 [https://books.google.com/books?id=iY9xp4pLp88C&pg=PA324 p. 324]. Kuhrt, Amélie, ''The Ancient Near East: c. 3000–330 B.C.'', Routledge 1996 {{ISBN|978-0-415-16763-5}}, p. 49 [https://books.google.com/books?id=V_sfMzRPTgoC&dq=battle+sargon+Uruk&pg=PA49]</ref> Sargon het [[Ur]] en E-Ninmar daarna verower en die gebied tussen [[Lagasj]] en die see "verwoes", waarna hy Umma verower en verwoes het.<ref name="Frayne10"/><ref name="Frayne10">{{cite book |last1=Frayne |first1=Douglas |title=Sargonic and Gutian Periods |pages=10–12 |url=https://www.academia.edu/29704423 |language=en}}</ref> Sargon het die inwoners van die gebiede wat hy verower het, toegelaat om hulle plaaslike leiers en tradisies te behou. Hulle moes egter gehoorsaam aan hom wees en heffings betaal in ruil vir hulle veiligheid. Die mense was lojaal aan Sargon vanweë sy beleide, wat tot die handhawing van vrede gelei het. Hy het Akkadies as die ampstaal van die regering aangewys en vaste mates en gewigte ingestel.<ref>{{Cite web |title=1.5 Sargon Conquers Mesopotamia |url=https://mts.cengage.com/course/HRTCF6AZTT23CUQA8808/edition/student/activity/DMLT9CKUEZY5A0C70006 |url-status=live |access-date=February 16, 2023 |website=NGLSync}}</ref> ====Verowering van Bo-Mesopotamië en Elam==== Nadat hy hom onderwerp het aan die god Dagon van die [[Levant]] het Sargon gebiede van Bo-Mesopotamië en die Levant ingeneem, tot by die "Seder- en die Silwerberg", waarna hy van die "boonste see" ([[Middellandse See]]) tot die "onderste see" ([[Persiese Golf]]) regeer het.<ref>A.H.Sayce, review of G. Contenau, ''Les Tablettes de Kerkouk'' (1926), ''Antiquity'' 1.4 (December 1927), 503ff</ref> Sargon beweer ook in sy inskripsie hy is "Sargon, koning van die wêreld, veroweraar van Elam en Parahshum", die twee belangriste state oos van Sumer.<ref name="DF22">{{cite book |last1=Frayne |first1=Douglas |title=Sargonic and Gutian Periods |page=22 |url=https://www.academia.edu/29704423 |language=en}}</ref> Hy noem ook verskeie heersers van die ooste wat hy oorwin het, soos Luh-uh-ish-an, seun van Hishibrasini, koning van Elam, generaal van Parahshum".<ref name="DF22"/> Sargon het oor altesaam 34 stede geseëvier. Skepe van oral het in sy hoofstad, Akkad, voor anker gelê.<ref name="SCHO">{{cite web |title=MS 2814 – The Schoyen Collection |url=https://www.schoyencollection.com/history-collection-introduction/sumerian-history-collection/cuneiform-indus-valley-ms-2814 |website=www.schoyencollection.com |language=en-gb |access-date= 9 Julie 2023 |archive-date=11 Junie 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160611034953/https://www.schoyencollection.com/history-collection-introduction/sumerian-history-collection/cuneiform-indus-valley-ms-2814 |url-status=dead }}</ref> Hy het 'n leër van 5&nbsp;400 man gehad wat "daagliks voor hom brood geëet het".<ref name="Nippur_inscription"/> ===Sargon-epos=== [[Beeld:Cylinder seal of the scribe Kalki (photograph).jpg|thumb|links|240px|'n Silinderseël van die [[skriba]] Kalki. Dit wys prins Ubil-Eshtar, moontlik Sargon se broer, saam met amptenare en 'n skriba regs wat 'n tablet vashou. Die inskripsie lui: "Ūbil-Aštar, broer van die koning: KAL-KI die skriba is sy dienskneg."<ref name="LN93-94"/><ref>{{cite web |title=CDLI-Archival View |url=https://cdli.ucla.edu/search/archival_view.php?ObjectID=P216421 |website=cdli.ucla.edu}}</ref>]] 'n Groep van vier Babiloniese tekste, wat die "Sargon-epos" of ''Res Gestae Sargonis'' genoem word, beskryf Sargon as 'n militêre bevelvoerder wat die raad van baie van sy ondergeskiktes vra voordat hy op veldtogte gaan. Die verhaal van "Sargon, die oorwinnende held" speel af in Sargon se hof, in 'n krisissituasie. Sargon spreek sy vegters toe en prys die deug van heroïsme, en 'n howeling hou 'n toespraak oor die glorie wat die kampioen van 'n leër kry. Dit gaan oor 'n veldtog van Sargon na die verre land ''Uta-raspashtim'' en sluit 'n vertelling in oor die "son wat donker word" en die verowering van die land "Simurrum". Daarna praat Sargon en lys hy sy oorwinnings.<ref>Joan Goodnick Westenholz, ''Legends of the Kings of Akkade: The Texts'' Eisenbrauns, 1997, [https://books.google.com/books?id=izhhWQEJkrQC&pg=PA59 p. 59].</ref> [[Beeld:Akkadian official in the retinue of Sargon of Akkad, holding an axe.jpg|thumb|160px|'n Akkadiese amptenaar met 'n byl in Sargon se gevolg.]] Die verhaal "Koning van Gevegte" gaan oor Sargon se veldtog teen die [[Anatolië|Anatoliese]] stad Purushanda om sy handelaars te beskerm. Weergawes van die verhaal in beide [[Hetiete|Hetities]] en Akkadies is ontdek. Van die Hetitiese weergawe het ses fragmente bewaar gebly en die Akkadiese weergawe is bekend uit verskeie manuskripte wat by [[Amarna]], [[Assur]] en [[Ninevé]] ontdek is.<ref>Joan Goodnick Westenholz, ''Legends of the Kings of Akkade: The Texts'' Eisenbrauns, 1997, [https://books.google.com/books?id=izhhWQEJkrQC&pg=PA102 p. 102].</ref> Die verhaal is tydrekenkundig onjuis en beeld Sargon in 'n 19de-eeuse milieu uit.<ref name="Old Akkadian">{{cite book|title=The ancient Near East: historical sources in translation|url=https://archive.org/details/ancientneareasth0000unse|chapter=Old Akkadian Period Texts|author1=Studevent-Hickman, Benjamin|author2=Morgan, Christopher|editor=Chavalas, Mark William|pages=[https://archive.org/details/ancientneareasth0000unse/page/24 24]–27|publisher=Wiley-Blackwell|year=2006|isbn=978-0-631-23580-4}}</ref> Dieselfde teks noem dat Sargon die See van die Weste ([[Middellandse See]]) oorgesteek en in "Kuppara" geëindig het, wat sommige skrywers vertolk as die Akkadiese woord vir Keftiu of Kaftor (die inwoners word Kaftorane genoem in [[Genesis]] 10:14), 'n antieke plek wat gewoonlik met [[Kreta]] of [[Siprus]] verbind word.<ref>Wainright, G.A. "Asiatic Keftiu." ''American Journal of Archaeology''. Vol. 56, No. 4 (October 1952), pp.&nbsp;196–212; Strange, John. "Caphtor/Keftiu: A New Investigation." ''Journal of the American Oriental Society'', Vol. 102, No. 2 (April–June 1982), pp.&nbsp;395–396; Vandersleyen, Claude. "Keftiu: A Cautionary Note." ''Oxford Journal of Archaeology''. Vol. 22 Issue 2 p. 209 (2003).</ref> Hongersnood en oorlog bedreig Sargon se ryk tydens die laaste jare van sy bewind. Die "Kroniek van Vroeë Konings" berig dat opstande in dié tyd uitgebreek het. {{quote|Toe hy oud was, het al die lande teen hom in opstand gekom, en hulle het hom in Akkad beleër; en Sargon het teen hulle geveg en hulle verslaan. Daarna het hy die land Subartu verslaan; en hy het hulle besittings na Akkad gebring. Maar weens die boosheid wat hy gepleeg het, was die god [[Mardoek]] kwaad en hy het sy volk met 'n hongersnood verwoes. Van die opkoms van die son tot die ondergang van die son het hulle hom teengestaan en hom geen rus gegun nie.<ref>Botsforth 1912: 27–28</ref> [verkort]}} ===''Kroniek van Vroeë Konings''=== [[Beeld:Prisoner exiting a cage, on an Akkadian Empire victory stele circa 2300 BCE, Louvre Museum.jpg|thumb|160px|'n Gevangene in 'n hok, moontlik Lugal-zage-si van Uruk, wat deur Sargon met 'n swaard oor die kop geslaan word.<ref>{{cite journal |last1=Nigro |first1=Lorenzo |title=The Two Steles of Sargon: Iconology and Visual Propaganda at the Beginning of Royal Akkadian Relief |journal=Iraq |volume=60 |date=1998 |publisher=British Institute for the Study of Iraq |pages=85–102 |jstor=4200454 |doi=10.2307/4200454 |hdl=11573/109737 |s2cid=193050892 }}</ref> Akkadian Empire victory stele circa 2300 BC. Louvre Museum.]] Kort nadat hy Sumer verower het, het Sargon op 'n reeks veldtogte vertrek om die hele [[Vrugbare Halfmaan]] te onderwerp. Volgens die ''Kroniek van Vroeë Konings'', 'n latere Babiloniese geskiedkundige geskrif, het Sargon nie 'n teenstander of 'n gelyke gehad nie. Hy het die lande van die weste verower, standbeelde daar opgerig en buit oor die waters vervoer. Hy het in samewerking met die volke van die lande regeer.<ref name="Livius"/> In die ooste het Sargon vier leiers van Elam verslaan en hulle stede verwoes. Die goewerneurs, onderkonings en konings het vasals van Akkad geword.<ref>{{cite book |last1=Gershevitch |first1=I. |title=The Cambridge History of Iran |date=1985 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-20091-2 |page=8 |url=https://books.google.com/books?id=BBbyr932QdYC&pg=PA8 |language=en}}</ref> ==Legendes van Sargon se geboorte== Sargon het die onderwerp geword van [[legende]]s wat sy opkoms en nederige oorsprong beskryf, asook sy verowering van Mesopotamië in latere Assiriese en Babiloniese letterkunde. Benewens dié sekondêre en deels legendariese weergawes, is daar baie inskripsies deur Sargon self, hoewel die meeste daarvan net bekend is uit veel latere afskrifte.<ref>Gwendolyn Leick, ''Who's Who in the Ancient Near East'', Routledge (2002), [https://books.google.com/books?id=nAGFAgAAQBAJ&pg=PA141 p. 141].</ref> Die [[Louvre]] het fragmente van twee [[Stele|oorwinningsteles]] van Sargon wat by [[Susa]] gekry is (waarheen hulle waarskynlik in die 12de eeu&nbsp;v.C. van Mesopotamië af vervoer is).<ref>Lorenzo Nigro, "The Two Steles of Sargon: Iconology and Visual Propaganda at the Beginning of Royal Akkadian Relief" ''Iraq'' LX (1998); [http://cartelen.louvre.fr/cartelen/visite?srv=car_not_frame&idNotice=11951 Louvre Sb1] (''Stèle de victoire de Sargon, roi d'Akkad, Apportée à Suse, Iran, en butin de guerre au XIIe siècle avant J.-C. Fouilles, J. de Morgan).</ref> ===Sumeriese legende=== Die Sumeriese ''Sargonlegende'' bevat 'n legendariese weergawe van Sargon se magsopkoms. Dit is 'n ouer weergawe van die voorheen bekende Assiriese legende wat in 1974 by [[Nippur]] ontdek en in 1983 die eerste keer geredigeer is.<ref>Cooper, J.S., en Heimpel, W., "The Sumerian Sargon Legend", ''Journal of the American Oriental Society'' 103 (1983), 67–82. Joan Goodnick Westenholz, ''Legends of the Kings of Akkade: The Texts'' (1997), [https://books.google.com/books?id=izhhWQEJkrQC&pg=PA12 p. 12].</ref> Die fragmente is onvolledig, maar dié wat bewaar gebly het, noem La'ibum as Sargon se vader. Ná 'n gaping spring die teks na Ur-Zababa, koning van Kisj, wat ná 'n droom wakker word; die inhoud van die droom word nie in die oorblywende deel van die tablet onthul nie. Om onbekende redes stel Ur-Zababa vir Sargon as sy skinker aan. Kort hierna nooi die koning Sargon na sy kamers om met hom sy droom te bespreek. Die droom gaan oor die godin Inanna wat Ur-Zababa in 'n rivier van bloed verdrink.<ref>{{cite web|url=https://etcsl.orinst.ox.ac.uk/cgi-bin/etcsl.cgi?text=t.2.1.4#|title=Sargon and Ur-Zababa |website=ETCSL}}</ref> Ur-Zababa is baie bang en gee opdrag dat Sargon vermoor word deur Beliš-tikal, die hoofsmit. Inanna verhoed dit en beveel Sargon om by die poorte te stop omdat hy "met bloed besmet is". Toe Sargon na Ur-Zababa terugkeer, word die koning weer bang en besluit hy om Sargon na koning Lugal-zage-si van Uruk te stuur met 'n boodskap op 'n kleitablet waarin dié gevra word om Sargon te vermoor.<ref>[http://etcsl.orinst.ox.ac.uk/section2/tr214.htm "The Sargon Legend." ''The Electronic Text Corpus of Sumerian Literature.''] Oxford University, 2006</ref> Die legende eindig hier; in die res van die teks word waarskynlik beskryf hoe Sargon koning geword het.<ref>Cooper & Heimpel 1983: 67–82</ref> [[Beeld:2015-12 Birth Sargon of Akkad Louvre-AO 7673.jpg|thumb|220px|Die storie van Sargon se geboorte, vroeë 2de millennium&nbsp;v.C.<ref name="The Sumerian Sargon Legend"/>]] Die deel van die vertolking van die koning se droom toon ooreenkomste met die Bybelse verhaal van [[Josef]], en die deel van die brief met die doodsvonnis stem ooreen met die Griekse storie van [[Poseidon]] se seun Bellerofon en die Bybelse verhaal van [[Uria]].<ref>Cynthia C. Polsley, "Views of Epic Transmission in Sargonic Tradition and the Bellerophon Saga" (2012). Bendt Alster, "A Note on the Uriah Letter in the Sumerian Sargon Legend", ''Zeitschrift für Assyriologie und Vorderasiatische Archäologie'' 77.2 (1987).</ref> ===Geboortelegende=== [[Beeld:The story of the greatest nations; a comprehensive history, extending from the earliest times to the present, founded on the most modern authorities, and including chronological summaries and (14783163205).jpg|thumb|220px|'n Illustrasie uit die Assiriese Sargonlegende (1913): Die jong tuinier Sargon word besoek deur [[Isjtar]], "omring deur 'n wolk duiwe".]] 'n Nieu-Assiriese teks uit die 7de eeu&nbsp;v.C. wat voorgee dit is Sargon se outobiografie, beweer die koning was die buite-egtelike kind van 'n priesteres. Net die eerste twee kolomme van die fragmente van drie tablette het bewaar gebly. Die eerste fragmente is omstreeks 1850 ontdek.<ref>Joan Goodnick Westenholz, ''Legends of the Kings of Akkade: The Texts'' (1997), [https://books.google.com/books?id=izhhWQEJkrQC&pg=PA33 33&ndash;49].</ref> Sargon se geboorte word so beskryf: {{quote|My moeder was 'n hoëpriesteres; my vader het ek nie geken nie. My vader se broers was lief vir die heuwels. My stad is Azupiranu, wat aan die oewers van die [[Eufraat]] geleë is. My moeder die hoëpriesteres het my in die geheim gedra. Sy het my in 'n mandjie van biesies gesit waarvan die deksel met teer verseël is. Sy het my in die rivier gegooi. Die rivier het my na Akki die watertapper gedra. Akki die wapertapper het my as sy seun aangeneem en my grootgemaak. Akki die watertapper het my as sy tuinier aangestel. Terwyl ek 'n tuinier was, het Isjtar vir my haar liefde betoon, en vier en ... jaar lank was ek koning.}} In sy boek van 1909 ''The Myth of the Birth of the Hero'' noem die psigoanalis Otto Rank ooreenkomste tussen die geboortelegende van Sargon en ander soortgelyke legendes, soos dié van [[Moses]] en [[Oidipus]].<ref>{{cite book | title=The myth of the birth of the hero: a psychological interpretation of mythology | author=Otto Rank | year=1914 | url=https://archive.org/details/mythofbirthofher1914rank | others=Vertalers: drr. F. Robbins en Smith Ely Jelliffe| publisher=New York : The Journal of nervous and mental disease publishing company }}</ref> Ook Brian Lewis het die legende deeglik bestudeer en dit vergelyk met ander geboortemotiewe in Europese en Asiatiese volksverhale. Hy bespreek 'n moontlike argetipiese vorm, en skenk spesiale aandag aan die verhale van Sargon en Moses.<ref name=westenholz/> Ook Joseph Campbell het baie sulke vergelykings getref.<ref>{{cite book |last=Campbell |first=Joseph |title=The Masks of God, Vol. 3: Occidental Mythology |year=1964 |page=127}}</ref> Sargon is ook een van die baie voorstelle vir die identiteit van of inspirasie vir die Bybelse [[Nimrod]]. Ewing William (1910) het Sargon voorgestel gebaseer op sy vereniging van die Babiloniërs en die Nieu-Assiriese geboortelegende.<ref>{{cite book | last=Ewing | first=William | year=1910 | title=The Temple Dictionary of the Bible | page=514 | url=https://archive.org/stream/templedictionary00ewin#page/514/mode/2up| publisher=London, J.M. Dent & sons ; New York, E.P. Dutton }}</ref> Yigal Levin (2002) het voorgestel Nimrod is 'n versameling van vehale oor Sargon en sy kleinseun, [[Naram-Sin van Akkad|Naram-Sin]], en dat die naam "Nimrod" van laasgenoemde afgelei is.<ref>{{cite journal | first=Yigal | last=Levin | title=Nimrod the Mighty, King of Kish, King of Sumer and Akkad | url=https://archive.org/details/vetus-testamentum_2002_52_3/page/350 | journal=Vetus Testamentum | volume=52 | issue=3 | year=2002 | pages=350–356 | doi=10.1163/156853302760197494}}</ref> ==Familie== [[Beeld:Akkadkings.jpg|thumb|260px|Die stamboom van Sargon van Akkad.]] Die naam van Sargon se hoofvrou, koningin Tashlultum, en dié van 'n paar van sy kinders is bekend.<ref>{{Cite book |title=Women, Crime, and Punishment in Ancient Law and Society: The ancient Near East |author=Tetlow, Elisabeth Meier |url=https://books.google.com/books?id=ONkJ_Rj1SS8C&q=Tashlultum&pg=PA245 |publisher=Continuum International Publishing Group |isbn=978-0-8264-1628-5 |year=2004 |access-date=29 July 2011}}</ref><ref>{{Cite book |title=Mesopotamia and the ancient Near East |author=Michael Roaf |url=https://books.google.com/books?id=SapVAAAAYAAJ&q=Tashlultum |publisher=Stonehenge Press |isbn=978-0-86706-681-4 |year=1992 |access-date=29 July 2011}}</ref> Sy dogter [[Enheduanna]] was 'n hoëpriesteres van die maangod in Ur en het rituele gesange gekomponeer.<ref>Schomp 2005: 81</ref> Baie van haar werke, insluitende haar ''Verheerliking van Inanna'', is eeue daarna nog gebruik.<ref>Schomp 2005: 81; Kramer 1981: 351; Hallo, W. and J. J. A. Van Dijk. ''The Exaltation of Inanna''. Yale Univ. Press, 1968.</ref> Sargon is opgevolg deur sy seun [[Rimush]]; daarna het nog 'n seun, [[Manishtushu]], koning geword. Manishtushu is deur sy eie seun, [[Naram-Sin van Akkad|Naram-Sin]], opgevolg. Nog twee van Sargon se seuns, Shu-Enlil (Ibarum) en Ilaba'is-takal (Abaish-Takal), se name is bekend.<ref>Frayne 1993: 3637</ref> ==Nalatenskap== [[Beeld:Enheduanna, daughter of Sargon of Akkad.jpg|thumb|links|150px|Enheduanna, dogter van Sargon.<ref>{{cite web |title=CDLI-Archival View |url=https://cdli.ucla.edu/search/archival_view.php?ObjectID=P217331 |website=cdli.ucla.edu}}</ref>]] Sargon van Akkad word soms die eerste mens in die aangetekende geskiedenis genoem wat oor 'n ryk regeer het (in die sin van die sentrale regering van 'n veelvolkige gebied),<ref>{{cite news |last1=Rattini |first1=Kristin Baird |title=Meet the world's first emperor |url=https://www.nationalgeographic.com/culture/people/reference/king-sargon-akkad/ |date=18 June 2019}}</ref><ref>{{cite news |last1=Ersek |first1=Vasile |title=How Did the World's First Empire Collapse? |url=https://www.realclearscience.com/articles/2019/01/07/how_did_the_worlds_first_empire_collapse_110850.html |publisher=RealClearScience |date=7 January 2019}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Vitkus |first1=Saul N. |title=Sargon Unseated |journal=The Biblical Archaeologist |date=September 1976 |volume=39 |issue=3 |pages=114–117 |doi=10.2307/3209401 |jstor=3209401|s2cid=224791289 }}</ref> hoewel vroeëre Sumeriese heerers soos [[Lugal-zage-si]] 'n soortgelyke aanspraak kan hê.<ref>{{cite journal |last1=Postgate |first1=J. N. |title=In Search of the First Empires |url=https://archive.org/details/sim_bulletin-of-the-american-schools-of-oriental-research_1994-02_293/page/1 |journal=Bulletin of the American Schools of Oriental Research |date=February 1994 |volume=293 |issue=293 |pages=1–6 |doi=10.2307/1357273 |jstor=1357273|s2cid=155687135 }}</ref> Sy bewind lui ook die geskiedenis van [[Semitiese taalfamilie|Semitiese]] ryke in die [[antieke Nabye Ooste]] in wat tot amper 15 eeue geduur het, tot met die [[Achaemenidiese Ryk|Achaemenidiese]] verowering sedert 539&nbsp;v.C. Vir sowat twee millenniums ná sy dood is Sargon deur Mesopotamiese konings as 'n rolmodel beskou. Die Assiriese en Babiloniese konings wat hulle ryke in Mesopotamië gevestig het, het hulleself beskou as die erfgename van Sargon se ryk. Sargon het dalk wel die idee van "ryk" gevestig soos wat dit in die latere Assiriese tydperk bestaan het; in die Nieu-Assiriese ''Sargonteks'', wat in die [[eerste persoon]] geskryf is, daag Sargon latere heersers uit om "oor die swarthaarvolk" (dus die inheemse bevolking van Mesopotamië) te heers soos wat hy gedoen het.<ref>Barton 310, soos gemoderniseer by [http://www.fordham.edu/halsall/ancient/2300sargon1.html J. S. Arkenberg] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131222175834/http://www.fordham.edu/halsall/ancient/2300sargon1.html |date=22 Desember 2013 }}</ref> Sargon het dieselfde naam gehad as twee latere Mesopotamiese konings. Sargon&nbsp;I was 'n koning in die Ou-Assiriese tydperk en is waarskynlik na Sargon van Akkad genoem. [[Sargon&nbsp;II]] was 'n [[Nieu-Assiriese Ryk|Nieu-Assiriese]] koning wat na Sargon van Akkad genoem is; dit is dié koning wie se naam in die Bybel voorkom as Sargon ([[Jesaja]] 20:1). Die [[Nieu-Babiloniese Ryk|Nieu-Babiloniese]] koning Nabonidus het groot belangstelling getoon in die geskiedenis van die dinastie van Sargon en het selfs uitgrawings laat doen van Sargon en sy opvolgers se paleise.<ref>Oates, John. ''Babylon''. Londen: Thames and Hudson, 1979, p. 162.</ref> ==In moderne kultuur== *Die [[Rolprent|fantasiefliek]] ''The Scorpion King: Rise of a Warrior'' (2008) beeld Sargon van Akkad uit as 'n moorddadige weermagbevelvoerder wat [[swartmagie]] gebruik.<ref name="the-scorpion-king">{{cite web|url=http://www.the-scorpion-king.com/|title=The Scorpion King 2: Rise of a Warrior synopsis|access-date=27 July 2009|publisher=The Scorpion King|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20040903223307/http://www.the-scorpion-king.com/|archive-date=3 September 2004}}</ref> *Die 20ste episode van die tweede seisoen van ''Star Trek: The Original Series'', "Return to Tomorrow", bevat 'n antieke, telepatiese [[Buiteaardse lewe|buiteaardse wese]] met die naam Sargon wat eens oor 'n groot ryk regeer het. *Die Amerikaanse rockgroep They Might Be Giants verwys na Sargon van Akkad in die nommer "The Mesopotamians" op hulle album van 2007 The Else; hulle noem ook [[Hammurabi]], [[Assurbanipal]] en [[Gilgamesj]]. *Carl Benjamin, 'n Britse, verregse [[YouTuber]] en politieke kommentator, gebruik die aanlyn skuilnaam "Sargon of Akkad" op sy [[YouTube]]-kanaal. *Die uitbreidingspak ''Return of Rome'' vir die videospeletjie ''Age of Empires II: Definitive Edition'' bevat 'n veldtog met die naam "Sargon of Akkad", wat sy oorwinning van Sumer en die opkoms van die Akkadiese Ryk uitbeeld. [[Beeld:Sargon of Akkad (1936).jpg|thumb|450px|senter|Die sogenaamde "Masker van Sargon" in 1936, ná restourasie. Op die bronsborsbeeld is die gevlegte hare en koninklike bolla uit dié tydperk veral duidelik. Dit word nou beskou as waarskynliker 'n beeld van Sargon se kleinseun, Naram-Sin.<ref>{{cite journal |last1=McKeon |first1=John F. X. |title=An Akkadian Victory Stele |journal=Boston Museum Bulletin |date=1970 |volume=68 |issue=354 |page=237 |jstor=4171539 |issn=0006-7997}}</ref>]] ==Sien ook== *[[Mesopotamië]] *[[Akkadiese Ryk]] == Verwysings == {{Verwysings|2}} ===Aangehaalde bronne=== {{refbegin|2}} *{{cite book|last=Chavalas|first=Mark William|title=The ancient Near East: historical sources in translation|date=29 Jun 2006|publisher=Wiley-Blackwell|isbn=978-0-631-23580-4|url=http://books.google.com/?id=4tUCnNLGw4UC&pg=PA23&dq=Sargon++++legitimate++chavalas#v=onepage&q&f=false|page=23}} *Kramer, S. Noah. ''The Sumerians: Their History, Culture and Character'', Chicago, 1963. *Van de Mieroop, Marc. ''A History of the Ancient Near East: ca. 3000–323&nbsp;BC.'' Blackwell, 2006, {{ISBN|978-1-4051-4911-2}}. *Van de Mieroop, Marc., ''Cuneiform Texts and the Writing of History'', Routledge, 1999. *{{citation |last1=Sallaberger |first1=Walther |last2=Westenholz |first2=Aage |title=Mesopotamien. Akkade-Zeit und Ur III-Zeit |series=Orbis Biblicus et Orientalis |volume=160/3 |year=1999 |publisher=Vandenhoeck & Ruprecht |location=Göttingen |isbn=978-3-525-53325-3 }} *Grayson, Albert Kirk. ''Assyrian and Babylonian Chronicles''. J. J. Augustin, 1975; Eisenbrauns, 2000. *Jacobsen, Thorkild, ''The Sumerian King List'', Assyriological Studies, No. 11, Chicago: Oriental Institute, 1939. {{refend}} ==Skakels== {{CommonsKategorie-inlyn|Sargon of Akkad}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = Sargon of Akkad}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Akkadiese konings]] [[Kategorie:Sterftes in die 23ste eeu v.C.]] qka0clry0jqtcyl1l43hw56k0hvfjzn 0 115712 2967748 2467545 2026-09-16T18:08:05Z Pynappel 70858 2967748 wikitext text/x-wiki '''[[YouTube]] Creator Rewards''' (Engels vir ''skeppertoekennings''),{{Sfn|"YouTube Creator Rewards"|n.d.}} meer algemeen bekend as '''YouTube Play Buttons''' (speelknoppies), is 'n erkenning deur YouTube vir die mees populêre kanale op die platform. Dit is apart van die ''YouTube-toekennings'' wat bedoel is om die beste gehalte-video's te erken; die YouTube Skepperbelonings is uitsluitlik gebaseer op 'n kanaal se intekenaartal. Daar is drie vlakke van belonings — # Die '''Diamandspeelknoppie''', vir kanale met 10,000,000 intekenaars # Die '''Goue-speelknoppie''', vir kanale met 1,000,000 intekenaars # Die '''Silwerspeelknoppie''', vir kanale met 100,000 intekenaars == Geskiedenis == By VidCon 2012 se bedryfsdag, het YouTube se uitvoerende hoof, Tim Shey, die ''Goue-speelknoppie'' bekendgestel. Dit word toegeken aan die skeppers met meer as een miljoen intekenaars.{{Sfn|Cohen|2012}} Tydens die aankondiging het 78 kanale gekwalifiseer vir die toekenning.{{Sfn|Acuna|2012}} Daarbenewens het Shey aangekondig dat kanale met meer as 100,000 mense 'n $500 geskenkkaart sal ontvang en 'n DSLR-kamera.{{Sfn|Cohen|2012}}{{Sfn|Acuna|2012}} Kanale met meer as 100,000 mense sou later in aanmerking kom om 'n Silwerspeelknoppie te ontvang.{{Sfn|"YouTube Creator Rewards"|n.d.}}{{Sfn|Dillon|2015}} Drie jaar later, tydens die VidCon 2015, het YouTube se vise-president vir produkbestuur, Matthew Glotzbach aangekondig dat die Diamand-speelknoppie bekendgestel is, en dat dit toegeken sal word aan kanale met meer as tienmiljoen intekenaars.{{Sfn|Brouwer|2015}} {{Sfn|Brouwer|2015}} == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:YouTube]] gn0ew8uztsry59y2go2ds8p5fwra4p3 0 116281 2967906 2440485 2026-09-17T06:46:01Z Oesjaar 7467 /* Herkoms en vroeë lewe */ Leesteken 2967906 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Outeur | naam = P.W.S. Schumann. | bynaam = | beeld = PWS Schumann.jpg | beeldbeskrywing = | onderskrif = | geboortenaam = Peter Willems Sterrenberg Schumann | geboortedatum = [[29 Maart]] [[1893]] | geboorteplek = [[Carnarvon]], [[Kaapkolonie]] | dood_datum = [[Johannesburg]] | sterfteplek = [[4 November]] [[1981]] | ouers = | titel = | nasionaliteit = [[Suid-Afrika]] | beroep = Onderwyser, dramaturg | bekend = | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | genre = | bekende_werke = | party = | godsdiens = | huweliksmaat = | kinders = | webblad = | handtekening = }} '''P.W.S. Schumann''' ([[Carnarvon]], [[Kaapkolonie]], [[29 Maart]] [[1893]] – [[Johannesburg]], [[Suid-Afrika]], [[4 November]] [[1981]]) was ’n hoof van die [[Hoërskool Monument]] in [[Krugersdorp]], inspekteur van onderwys en [[Afrikaans]]e [[dramaturg]].<ref>Esat: http://esat.sun.ac.za/index.php/P.W.S._Schumann</ref> == Lewe en werk == === Herkoms en vroeë lewe === Peter Willems Sterrenberg Schumann was die naasoudste van die tien kinders van die Carnarvonse skoolhoof Adolf Wilhelm Schumann, en sy eggenote, Wilhelmine Lydia (Willa) Sterrenberg. Sy vyf broers was Adolf Wilhelm, Theodor Eberhardt Werner, Christian Gustav Waldemar, Waldemar en Hedwig en sy vier susters is Marie Auguste Wilhelmine, Luise Winnifred Hechel, Wilhelmine Elizabeth en Gertrude Waltrau.<ref>Geni-webwerf: <nowiki>https://www.geni.com/people/Peter-Willems-Sterrenberg-Schumann/6000000021985580765</nowiki></ref><ref>Geni: https://www.geni.com/people/Peter-Willems-Sterrenberg-Schumann/6000000021985580765</ref><ref>Geslagsregister: http://home.mweb.co.za/be/bennobi/wc06/wc06_234.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161104153335/http://home.mweb.co.za/be/bennobi/wc06/wc06_234.htm |date= 4 November 2016 }}</ref> Van sy vroegste herinneringe is die opvoering van ''Little Red Riding Hood'' in 1897 op die dorp, toe [[A.G. Visser]], sy pa se assistent by die skool, die rol van die jagter vertolk het. Die gesin verhuis kort daarna na die [[Boland]] wanneer sy pa hoof word van die laerskool op Klein-[[Drakenstein Plaaslike Munisipaliteit|Drakenstein]], waar hy sy laerskooljare deurbring. In 1908 matrikuleer hy aan die Hoër Jongenskool in die [[Paarl]]. === Verdere studie en loopbaan === Hy studeer verder aan die Victoria Kollege op [[Stellenbosch]] en nadat hy in 1912 die B.A.-graad behaal, verwerf hy in 1914 onder dr. G.G. Cillié die Sekondêre Onderwysdiploma. Daarna gee hy onderwys, eers op [[Smithfield]] in die Vrystaat en daarna op [[Tulbagh]] en Stellenbosch in die Kaapprovinsie. In 1919 word hy hoof van die skool op [[Murraysburg]] en is daarna vir sewentien jaar lank, vanaf 1922 tot 1938, as hoof verbonde aan die Hoërskool Monument op [[Krugersdorp]]. Hier is hy ook lid van die Krugersdorp Munisipale Vereniging vir Drama en Opera, wat baie van sy dramas opvoer. Tydens ’n jaarlikse kunswedstryd van die Afrikaanse Kunsvereniging wen hy een jaar twee goue medaljes, een vir ’n oorspronklike toneelstuk en die ander met die opvoering van een van sy eenakters. Hy domineer die jaarlikse teksskryfkompetisies van die Krugersdorp Munisipale Vereniging vir Drama en Opera tussen 1933 en 1939 in so ’n mate dat die reëls vanaf 1940 verander word om die prys slegs toe te ken aan die beste optrede van die jaar. Aan die begin van 1939 word hy Inspekteur van Onderwys en bly in hierdie tyd om die beurt in [[Lichtenburg]], [[Middelburg, Mpumalanga|Middelburg]], Johannesburg en dan aan die Oos-Rand. Die Pretoriase Volksteatervereniging, onder leiding van [[Anna Neethling-Pohl]], voer in hierdie tyd party van sy dramas op en hy kry sodoende ’n baie groter gehoor as wat in Krugersdorp moontlik was. In 1953 tree hy met pensioen uit die Staatsdiens en boer hierna op ’n plaas langs Kliprivier naby Eikenhof, net buite Johannesburg. === Persoonlike lewe en sterfte === Hy is op 4 Julie 1916 op Edenburg getroud met Elsje Abigail (Elise) Stander, wat elf jaar ouer is as hy, en die egpaar het drie kinders, twee dogters en ’n seun. Sy vrou ontval hom op 9 Julie 1949. Sy seun, Adolf Wilhelm Stander (Dolf), is later direkteur van Federale Mynbou en was getroud met die skrywer [[Annie Schumann]]. Sy dogter Elsa Marie is in 1974 oorlede en is die moeder van die bekende uitgewer en skrywer [[Kerneels Breytenbach]]. P.W.S Schumann is in [[Johannesburg]] oorlede nadat hy ’n paar weke vantevore in ’n ernstige motorongeluk betrokke was.<ref>Anoniem. ''Skepper van ‘Hantie’ oorlede: P.W.S. Schumann.'' Die Burger, 6 November 1981.</ref> == Skryfwerk == Hy begin eers ernstig skryf in die dertigerjare wanneer hulle Kultuuraand by die skool op Krugersdorp wil hou en nie weet wat om op te voer nie. Die resultaat is die drama ''Die verlore seun'', gebaseer op die gelykenis in die Bybel, wat later gepubliseer word met ’n voorwoord van ds. William Nicol. Daarna skryf hy feitlik elke jaar iets vir opvoering deur die skool, ongepubliseerde stukke wat insluit ''Judith'', ''Die genesing van die blindgeborene'' en ''Dit spook''. ''Elkeen sy eie'' is ’n romantiese klug in een bedryf, maar sonder veel substansie. Die paartjies Jan en Hilda en Louis en Betsy is albei drie maande getroud, maar om verskillende redes het die eerste redes vir frustrasie in hulle huwelike begin kop uitsteek. By ’n tentoonstelling loop Jan vir Betsy en Louis vir Hilda raak en die mans begin flikkers gooi vir die vroue, totdat die paartjies tot elkeen se verleentheid weer bymekaar uitkom. Sy bekendste drama,<ref>Anoniem. Nuwe Brandwag. Deel 5 no. 4 November 1933.</ref> ''Hantie kom huis-toe'', behandel die tema van die armblanke, veral die verslegting van hierdie mense in die stede. Hantie is ’n maatskaplike werkster wat by haar welgestelde tante in die Boland groot word, maar na afloop van haar studies teruggaan na haar ouerhuis in Johannesburg, waar sy vir die eerste keer agterkom dat haar familie agterlike armblankes is. Haar ma (tant Grieta) is getroud met haar pa (die sluwe Hans), maar bly saam met die versukkelde Krisjan, by wie sy nog twee kinders het, naamlik die verstandelik gestremde Gertjie en die wulpse klein Grieta. Hantie spandeer dan haar kragte om hierdie mense op te hef, selfs al verloor sy so die liefde van haar verloofde en gee so baie van haar eie voorregte prys. Hierdie drama word so hoog aangeslaan deur die keurkomitee vir die Hertzogprys vir 1935 dat dit aanbeveel word vir gesamentlike bekroning met [[Eitemal]] se ''En hadde de liefde niet'' en [[H.A. Fagan]] se ''Die ouderling en ander toneelstukke'', met laasgenoemde wat eindelik die alleen bekroning ontvang. ''Hantie kom huis-toe'' word in 1932 bekroon met die eerste prys in die eerste landwye dramakompetisie wat deur die Krugersdorp Munisipale Vereniging vir Drama en Opera uitgeroep is. ''Katrina'' is ’n toneelstuk in drie bedrywe en speel af teen die agtergrond van die Randse mynstaking van 1922. Dit behandel weer die armblanke-tema, maar dan veral die kulturele verbastering onder hierdie mense. Hierdie tragiese impak word egter verstoor deur die dramaturg wat die probleem oplos deur die hoofkarakters terug te stuur na die edeler omgewing van die plaaslewe. Die broers Johannes en Roelf Swanepoel staan aan opponerende kante tydens die staking en albei is bevriend met Katrina van Rensburg. Hoewel die broers ’n goeie verhouding met mekaar het, gebeur dit tydens die oproer dat Johannes onwetend vir Roelf doodskiet. Katrina vind dit uit, maar besluit om dit vir Johannes te verswyg om hom sodoende die pyn en wroeging te bespaar. Die kindertoneelstuk ''Skyn bedrieg'' word deur [[Gerhard J. Beukes]] in die versamelbundel ''Spele vir die Jongspan'' opgeneem en die klug ''Om Lettie se ontwil'' word opgeneem in die versamelbundels ''Die lewe is ’n speeltoneel'', ''Wolraad Woltemade en ander eenbedrywe'' en ''Rooibruin blare en ander eenakters''. In hierdie klug stel die dramaturg homself ten doel om die gehoor te oortuig dat die skielike besluit van Willem en Camilla om te trou geloofwaardig sal wees. Hierdie twee woon albei Lettie se huwelik by en dit blyk dat hulle mekaar voorheen geken het as kinders en ook van mekaar gehou het. Camilla het ’n spesiale lisensie by haar vir Lettie se troue en wanneer die voorgenome bruidegom in die hospitaal beland, besluit hulle om as plaasvervangers te trou “om Lettie se ontwil”. Die kunsmatige ingryping in die gebeure, die rol van toeval en die los struktuur van die drama kan alles as swakhede uitgewys word en dit is duidelik dat die primêre deug van die drama slegs is om goeie vermaak te verskaf. ''Bly by jou lees'' is die wenner van die jaarlikse dramakompetisie van die Krugersdorp Munisipale Vereniging vir Drama en Opera en word in die 1938 ''Afrikaanse Skrywerskring Jaarboek'' gepubliseer. ''Die ewige straf'' is ongepubliseer en word in 1938 in Krugersdorp opgevoer as deel van die Voortrekkerfees. ''Paardekraal-Krugersdorp'' is ’n drama wat hy saam met J.H. van Dyk en J.A. Vogel skryf. Dit is ’n geskiedkundige drama in sewe tonele wat die Anglo-Boereoorlog en die Slag van Paardekraal uitbeeld en in 1937 opgevoer is. Ander ongepubliseerde dramas van hom is ''Kromhoutsap'', ''Virtue rewarded'' en ''Of unsound mind'', almal wenners van die eerste prys in die Krugersdorp Munisipale Vereniging vir Drama en Opera se jaarlikse kompetisies. == Publikasies == Werke wat uit sy pen verskyn sluit in:<ref>Worldcat: http://www.worldcat.org/identities/lccn-n79061148/</ref> {| class="wikitable" !Jaar !Publikasies |- | !Fiksie |- |1930 |''Die verlore seun'' |- |1932 |''Elkeen sy eie'' |- |1933 |''Hantie kom huis-toe'' |- |1937 |''Katrina'' |- | !Nie-fiksie |- |1925 |''Kort Latynse grammatika'' |} == Bronnelys == === Boeke === * Antonissen, Rob. ''Die Afrikaanse letterkunde van aanvang tot hede.'' Nasou Beperk. Derde hersiene uitgawe. Tweede druk, 1964. * Beukes, Gerhard J. en Lategan, F.V. ''Skrywers en rigtings''. J.L. van Schaik Bpk. Pretoria. Eerste uitgawe, 1952. * Coetzee, A.J. ''Rooibruin blare en ander eenakters.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel. Johannesburg. Tweede  uitgawe. Tweede druk, 1979. * Dekker, G. ''Afrikaanse Literatuurgeskiedenis.'' Nasou Beperk. Kaapstad. Elfde druk, 1970. * Grové, A.P. ''Letterkundige sakwoordeboek vir Afrikaans''. Nasou Beperk. Vyfde uitgawe. Eerste druk, 1988. * Kannemeyer, J.C. ''Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur 1.'' Academica. Pretoria en Kaapstad. Tweede druk, 1984. * Kannemeyer, J.C. ''Die Afrikaanse literatuur 1652–2004''. Human & Rousseau. Kaapstad en Pretoria. Eerste uitgawe, 2005. * Malherbe, F.E.J. ''Aspekte van Afrikaanse literatuur.'' Nasionale Pers Bpk. Kaapstad, Bloemfontein en Port Elizabeth. Eerste uitgawe, 1940. * Nienaber, P.J. ''Die Hertzogprys Vyftig Jaar.'' Nasionale Boekhandel. Kaapstad. Eerste uitgawe, 1965. * Nienaber, P.J. ''Hier is ons skrywers!'' Afrikaanse Pers-Boekhandel. Johannesburg. Eerste uitgawe, 1949. * Nienaber, P.J. ''Jonger skrywers oor eie werk.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel. Johannesburg. Eerste uitgawe, 1951. * Nienaber, P.J.; Senekal, J.H en Bothma, T.C. ''Mylpale in die geskiedenis van die Afrikaanse letterkunde.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel. Tweede hersiene uitgawe, 1963. * Nienaber, P.J. et al. ''Perspektief en Profiel.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel. Johannesburg. Derde hersiene uitgawe, 1969. * Van Coller, H.P. (red.) ''Perspektief en Profiel Deel I.'' J.L. van Schaik-Uitgewers. Pretoria. Eerste uitgawe, 1998. * Van der Merwe, Jaco (red.) ''Die lewe is ’n speeltoneel.'' Afrikaanse Pers Boekhandel. Johannesburg. Tweede uitgawe. Eerste druk, 1975. === Tydskrifte en koerante === * Van Tonder, J.J. ''Ons behoort by hulle te gaan sit en gesels: Mnr. P.W.S. Schumann''. Onderwysblad,  Julie 1965. === Verwysings === {{Verwysings|2}} {{DEFAULTSORT:Schumann, P.W.S.}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse dramaturge]] [[Kategorie:Geboortes in 1893]] [[Kategorie:Sterftes in 1981]] 6tjbrlqx55gbxpojsse50nvubbl1rxt 2967908 2967906 2026-09-17T06:47:07Z Oesjaar 7467 /* Verdere studie en loopbaan */ Skakel 2967908 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Outeur | naam = P.W.S. Schumann. | bynaam = | beeld = PWS Schumann.jpg | beeldbeskrywing = | onderskrif = | geboortenaam = Peter Willems Sterrenberg Schumann | geboortedatum = [[29 Maart]] [[1893]] | geboorteplek = [[Carnarvon]], [[Kaapkolonie]] | dood_datum = [[Johannesburg]] | sterfteplek = [[4 November]] [[1981]] | ouers = | titel = | nasionaliteit = [[Suid-Afrika]] | beroep = Onderwyser, dramaturg | bekend = | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | genre = | bekende_werke = | party = | godsdiens = | huweliksmaat = | kinders = | webblad = | handtekening = }} '''P.W.S. Schumann''' ([[Carnarvon]], [[Kaapkolonie]], [[29 Maart]] [[1893]] – [[Johannesburg]], [[Suid-Afrika]], [[4 November]] [[1981]]) was ’n hoof van die [[Hoërskool Monument]] in [[Krugersdorp]], inspekteur van onderwys en [[Afrikaans]]e [[dramaturg]].<ref>Esat: http://esat.sun.ac.za/index.php/P.W.S._Schumann</ref> == Lewe en werk == === Herkoms en vroeë lewe === Peter Willems Sterrenberg Schumann was die naasoudste van die tien kinders van die Carnarvonse skoolhoof Adolf Wilhelm Schumann, en sy eggenote, Wilhelmine Lydia (Willa) Sterrenberg. Sy vyf broers was Adolf Wilhelm, Theodor Eberhardt Werner, Christian Gustav Waldemar, Waldemar en Hedwig en sy vier susters is Marie Auguste Wilhelmine, Luise Winnifred Hechel, Wilhelmine Elizabeth en Gertrude Waltrau.<ref>Geni-webwerf: <nowiki>https://www.geni.com/people/Peter-Willems-Sterrenberg-Schumann/6000000021985580765</nowiki></ref><ref>Geni: https://www.geni.com/people/Peter-Willems-Sterrenberg-Schumann/6000000021985580765</ref><ref>Geslagsregister: http://home.mweb.co.za/be/bennobi/wc06/wc06_234.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161104153335/http://home.mweb.co.za/be/bennobi/wc06/wc06_234.htm |date= 4 November 2016 }}</ref> Van sy vroegste herinneringe is die opvoering van ''Little Red Riding Hood'' in 1897 op die dorp, toe [[A.G. Visser]], sy pa se assistent by die skool, die rol van die jagter vertolk het. Die gesin verhuis kort daarna na die [[Boland]] wanneer sy pa hoof word van die laerskool op Klein-[[Drakenstein Plaaslike Munisipaliteit|Drakenstein]], waar hy sy laerskooljare deurbring. In 1908 matrikuleer hy aan die Hoër Jongenskool in die [[Paarl]]. === Verdere studie en loopbaan === Hy studeer verder aan die Victoria Kollege op [[Stellenbosch]] en nadat hy in 1912 die [[Baccalaureus Artium|B.A.-graad]] behaal, verwerf hy in 1914 onder dr. G.G. Cillié die Sekondêre Onderwysdiploma. Daarna gee hy onderwys, eers op [[Smithfield]] in die Vrystaat en daarna op [[Tulbagh]] en Stellenbosch in die Kaapprovinsie. In 1919 word hy hoof van die skool op [[Murraysburg]] en is daarna vir sewentien jaar lank, vanaf 1922 tot 1938, as hoof verbonde aan die Hoërskool Monument op [[Krugersdorp]]. Hier is hy ook lid van die Krugersdorp Munisipale Vereniging vir Drama en Opera, wat baie van sy dramas opvoer. Tydens ’n jaarlikse kunswedstryd van die Afrikaanse Kunsvereniging wen hy een jaar twee goue medaljes, een vir ’n oorspronklike toneelstuk en die ander met die opvoering van een van sy eenakters. Hy domineer die jaarlikse teksskryfkompetisies van die Krugersdorp Munisipale Vereniging vir Drama en Opera tussen 1933 en 1939 in so ’n mate dat die reëls vanaf 1940 verander word om die prys slegs toe te ken aan die beste optrede van die jaar. Aan die begin van 1939 word hy Inspekteur van Onderwys en bly in hierdie tyd om die beurt in [[Lichtenburg]], [[Middelburg, Mpumalanga|Middelburg]], Johannesburg en dan aan die Oos-Rand. Die Pretoriase Volksteatervereniging, onder leiding van [[Anna Neethling-Pohl]], voer in hierdie tyd party van sy dramas op en hy kry sodoende ’n baie groter gehoor as wat in Krugersdorp moontlik was. In 1953 tree hy met pensioen uit die Staatsdiens en boer hierna op ’n plaas langs Kliprivier naby Eikenhof, net buite Johannesburg. === Persoonlike lewe en sterfte === Hy is op 4 Julie 1916 op Edenburg getroud met Elsje Abigail (Elise) Stander, wat elf jaar ouer is as hy, en die egpaar het drie kinders, twee dogters en ’n seun. Sy vrou ontval hom op 9 Julie 1949. Sy seun, Adolf Wilhelm Stander (Dolf), is later direkteur van Federale Mynbou en was getroud met die skrywer [[Annie Schumann]]. Sy dogter Elsa Marie is in 1974 oorlede en is die moeder van die bekende uitgewer en skrywer [[Kerneels Breytenbach]]. P.W.S Schumann is in [[Johannesburg]] oorlede nadat hy ’n paar weke vantevore in ’n ernstige motorongeluk betrokke was.<ref>Anoniem. ''Skepper van ‘Hantie’ oorlede: P.W.S. Schumann.'' Die Burger, 6 November 1981.</ref> == Skryfwerk == Hy begin eers ernstig skryf in die dertigerjare wanneer hulle Kultuuraand by die skool op Krugersdorp wil hou en nie weet wat om op te voer nie. Die resultaat is die drama ''Die verlore seun'', gebaseer op die gelykenis in die Bybel, wat later gepubliseer word met ’n voorwoord van ds. William Nicol. Daarna skryf hy feitlik elke jaar iets vir opvoering deur die skool, ongepubliseerde stukke wat insluit ''Judith'', ''Die genesing van die blindgeborene'' en ''Dit spook''. ''Elkeen sy eie'' is ’n romantiese klug in een bedryf, maar sonder veel substansie. Die paartjies Jan en Hilda en Louis en Betsy is albei drie maande getroud, maar om verskillende redes het die eerste redes vir frustrasie in hulle huwelike begin kop uitsteek. By ’n tentoonstelling loop Jan vir Betsy en Louis vir Hilda raak en die mans begin flikkers gooi vir die vroue, totdat die paartjies tot elkeen se verleentheid weer bymekaar uitkom. Sy bekendste drama,<ref>Anoniem. Nuwe Brandwag. Deel 5 no. 4 November 1933.</ref> ''Hantie kom huis-toe'', behandel die tema van die armblanke, veral die verslegting van hierdie mense in die stede. Hantie is ’n maatskaplike werkster wat by haar welgestelde tante in die Boland groot word, maar na afloop van haar studies teruggaan na haar ouerhuis in Johannesburg, waar sy vir die eerste keer agterkom dat haar familie agterlike armblankes is. Haar ma (tant Grieta) is getroud met haar pa (die sluwe Hans), maar bly saam met die versukkelde Krisjan, by wie sy nog twee kinders het, naamlik die verstandelik gestremde Gertjie en die wulpse klein Grieta. Hantie spandeer dan haar kragte om hierdie mense op te hef, selfs al verloor sy so die liefde van haar verloofde en gee so baie van haar eie voorregte prys. Hierdie drama word so hoog aangeslaan deur die keurkomitee vir die Hertzogprys vir 1935 dat dit aanbeveel word vir gesamentlike bekroning met [[Eitemal]] se ''En hadde de liefde niet'' en [[H.A. Fagan]] se ''Die ouderling en ander toneelstukke'', met laasgenoemde wat eindelik die alleen bekroning ontvang. ''Hantie kom huis-toe'' word in 1932 bekroon met die eerste prys in die eerste landwye dramakompetisie wat deur die Krugersdorp Munisipale Vereniging vir Drama en Opera uitgeroep is. ''Katrina'' is ’n toneelstuk in drie bedrywe en speel af teen die agtergrond van die Randse mynstaking van 1922. Dit behandel weer die armblanke-tema, maar dan veral die kulturele verbastering onder hierdie mense. Hierdie tragiese impak word egter verstoor deur die dramaturg wat die probleem oplos deur die hoofkarakters terug te stuur na die edeler omgewing van die plaaslewe. Die broers Johannes en Roelf Swanepoel staan aan opponerende kante tydens die staking en albei is bevriend met Katrina van Rensburg. Hoewel die broers ’n goeie verhouding met mekaar het, gebeur dit tydens die oproer dat Johannes onwetend vir Roelf doodskiet. Katrina vind dit uit, maar besluit om dit vir Johannes te verswyg om hom sodoende die pyn en wroeging te bespaar. Die kindertoneelstuk ''Skyn bedrieg'' word deur [[Gerhard J. Beukes]] in die versamelbundel ''Spele vir die Jongspan'' opgeneem en die klug ''Om Lettie se ontwil'' word opgeneem in die versamelbundels ''Die lewe is ’n speeltoneel'', ''Wolraad Woltemade en ander eenbedrywe'' en ''Rooibruin blare en ander eenakters''. In hierdie klug stel die dramaturg homself ten doel om die gehoor te oortuig dat die skielike besluit van Willem en Camilla om te trou geloofwaardig sal wees. Hierdie twee woon albei Lettie se huwelik by en dit blyk dat hulle mekaar voorheen geken het as kinders en ook van mekaar gehou het. Camilla het ’n spesiale lisensie by haar vir Lettie se troue en wanneer die voorgenome bruidegom in die hospitaal beland, besluit hulle om as plaasvervangers te trou “om Lettie se ontwil”. Die kunsmatige ingryping in die gebeure, die rol van toeval en die los struktuur van die drama kan alles as swakhede uitgewys word en dit is duidelik dat die primêre deug van die drama slegs is om goeie vermaak te verskaf. ''Bly by jou lees'' is die wenner van die jaarlikse dramakompetisie van die Krugersdorp Munisipale Vereniging vir Drama en Opera en word in die 1938 ''Afrikaanse Skrywerskring Jaarboek'' gepubliseer. ''Die ewige straf'' is ongepubliseer en word in 1938 in Krugersdorp opgevoer as deel van die Voortrekkerfees. ''Paardekraal-Krugersdorp'' is ’n drama wat hy saam met J.H. van Dyk en J.A. Vogel skryf. Dit is ’n geskiedkundige drama in sewe tonele wat die Anglo-Boereoorlog en die Slag van Paardekraal uitbeeld en in 1937 opgevoer is. Ander ongepubliseerde dramas van hom is ''Kromhoutsap'', ''Virtue rewarded'' en ''Of unsound mind'', almal wenners van die eerste prys in die Krugersdorp Munisipale Vereniging vir Drama en Opera se jaarlikse kompetisies. == Publikasies == Werke wat uit sy pen verskyn sluit in:<ref>Worldcat: http://www.worldcat.org/identities/lccn-n79061148/</ref> {| class="wikitable" !Jaar !Publikasies |- | !Fiksie |- |1930 |''Die verlore seun'' |- |1932 |''Elkeen sy eie'' |- |1933 |''Hantie kom huis-toe'' |- |1937 |''Katrina'' |- | !Nie-fiksie |- |1925 |''Kort Latynse grammatika'' |} == Bronnelys == === Boeke === * Antonissen, Rob. ''Die Afrikaanse letterkunde van aanvang tot hede.'' Nasou Beperk. Derde hersiene uitgawe. Tweede druk, 1964. * Beukes, Gerhard J. en Lategan, F.V. ''Skrywers en rigtings''. J.L. van Schaik Bpk. Pretoria. Eerste uitgawe, 1952. * Coetzee, A.J. ''Rooibruin blare en ander eenakters.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel. Johannesburg. Tweede  uitgawe. Tweede druk, 1979. * Dekker, G. ''Afrikaanse Literatuurgeskiedenis.'' Nasou Beperk. Kaapstad. Elfde druk, 1970. * Grové, A.P. ''Letterkundige sakwoordeboek vir Afrikaans''. Nasou Beperk. Vyfde uitgawe. Eerste druk, 1988. * Kannemeyer, J.C. ''Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur 1.'' Academica. Pretoria en Kaapstad. Tweede druk, 1984. * Kannemeyer, J.C. ''Die Afrikaanse literatuur 1652–2004''. Human & Rousseau. Kaapstad en Pretoria. Eerste uitgawe, 2005. * Malherbe, F.E.J. ''Aspekte van Afrikaanse literatuur.'' Nasionale Pers Bpk. Kaapstad, Bloemfontein en Port Elizabeth. Eerste uitgawe, 1940. * Nienaber, P.J. ''Die Hertzogprys Vyftig Jaar.'' Nasionale Boekhandel. Kaapstad. Eerste uitgawe, 1965. * Nienaber, P.J. ''Hier is ons skrywers!'' Afrikaanse Pers-Boekhandel. Johannesburg. Eerste uitgawe, 1949. * Nienaber, P.J. ''Jonger skrywers oor eie werk.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel. Johannesburg. Eerste uitgawe, 1951. * Nienaber, P.J.; Senekal, J.H en Bothma, T.C. ''Mylpale in die geskiedenis van die Afrikaanse letterkunde.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel. Tweede hersiene uitgawe, 1963. * Nienaber, P.J. et al. ''Perspektief en Profiel.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel. Johannesburg. Derde hersiene uitgawe, 1969. * Van Coller, H.P. (red.) ''Perspektief en Profiel Deel I.'' J.L. van Schaik-Uitgewers. Pretoria. Eerste uitgawe, 1998. * Van der Merwe, Jaco (red.) ''Die lewe is ’n speeltoneel.'' Afrikaanse Pers Boekhandel. Johannesburg. Tweede uitgawe. Eerste druk, 1975. === Tydskrifte en koerante === * Van Tonder, J.J. ''Ons behoort by hulle te gaan sit en gesels: Mnr. P.W.S. Schumann''. Onderwysblad,  Julie 1965. === Verwysings === {{Verwysings|2}} {{DEFAULTSORT:Schumann, P.W.S.}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse dramaturge]] [[Kategorie:Geboortes in 1893]] [[Kategorie:Sterftes in 1981]] bl1f5g980k5ceixt1s31h0iobwzeq1e 10 116988 2967742 2855970 2026-09-16T18:00:22Z SpesBona 2720 + skakel 2967742 wikitext text/x-wiki {{Navigasieboks | name = Nasionale rugbyspanne | title = Nasionale [[rugby]]spanne | state = {{{state<includeonly>|collapsed</includeonly>}}} | image = [[Lêer:World Rugby member unions and associates.svg|350px|Lid- en geassosieerde unies van Wêreldrugby]] | group1 = '''Vlak 1-spanne''' (11) | list1 = {{ARGru}} • {{AUSru}} • {{ENGru}} • {{FRAru}} • {{IRLru}} • {{ITAru}} • {{JPNru}} • {{NZLru}} • {{SCOru}} • {{RSAru}} • {{WALru}} | group2 = '''Vlak 2-spanne''' (12) | list2 = {{FIJru}} • {{GEOru}} • {{CANru}} • {{NAMru}} • {{PORru}} • {{ROMru}} • {{RUSru}} • {{SAMru}} • {{ESPru}} • {{TGAru}} • {{URUru}} • {{USAru}} | group3 = '''Vlak 3 (Ontwikkeling Een) spanne''' (10) | list3 = {{BELru}} • {{BRAru}} • {{CHIru}} • {{GERru}} • {{HKGru}} • {{CIVru}} • {{KENru}} • {{KORru}} • {{NEDru}} • {{ZIMru}} | group4 = '''Vlak 4 (Ontwikkeling Twee) spanne''' | list4 = Amerikaans-Samoa • Andorra • Armenië • Azerbeidjan • Bahamas • Barbados • Bermuda • Bosnië en Herzegowina • Botswana • Britse Maagde-eilande • Broenei • Bulgarye • Burundi • Chinees-Taipei • Colombia • Cookeilande • Costa Rica • Denemarke • Eswatini • Filippyne • Finland • Ghana • Griekeland • Guam • Guyana • Hongarye • Indië • Indonesië • Iran • Israel • Jamaika • Kaaimanseilande • Kambodja • Kameroen • Kasakstan • Kirgisië • Kroasië • Laos • Letland • Litaue • Luxemburg • Madagaskar • Maleisië • Mali • Malta • Marokko • Mauritanië • Mauritius • {{MEXru}} • Moldowa • Monaco • Mongolië • Nigerië • Niue • Noorweë • Oekraïne • Oesbekistan • Oostenryk • Pakistan • Papoea-Nieu-Guinee • {{PARru}} • Peru • Pole • {{TPEru}} • Rwanda • Salomonseilande • Senegal • Serwië • Singapoer • Sint Lucia • Sint Vincent en die Grenadines • Siprus • Slowenië • Sri Lanka • Swede • Switserland • Tahiti • Tanzanië • {{THAru}} • Togo • Trinidad en Tobago • {{CZEru}} • Tunisië • Uganda • Vanuatu • Venezuela • Verenigde Arabiese Emirate • Volksrepubliek China • Zambië | group5 = '''Franse Rugbyfederasie''' | list5 = Guadeloupe • Martinique • Mayotte • Nieu-Kaledonië • Réunion • Wallis en Futuna | group6 = '''Nie geaffilieer by Wêreldrugby nie''' | list6 = Algerië • Benin • Burkina Faso • Curaçao • Demokratiese Republiek die Kongo • Dominikaanse Republiek • Ecuador • Egipte • El Salvador • Estland • Gaboen • Gibraltar • Guatemala • Jordanië • Katalonië • Katar • Libanon • Libië • Macau • Montenegro • Niger • Panama • Republiek die Kongo • San Marino • Sentraal-Afrikaanse Republiek • Sint Kitts en Nevis • Slowakye • Tsjad • Turkye • Turks- en Caicoseilande • Tuvalu | group7 = '''Saamgestelde spanne''' | list7 = Afrikaanse Luiperds • {{BILru}} • Pasifiese Eilanders • Suid-Amerikaanse XV | group8 = '''Voormalige spanne''' | list8 = Arabiese Golf • Gemenebes van Onafhanklike State • Joego-Slawië • Njassaland (Malawi) • Oos-Afrika • Oos-Duitsland • Sowjetunie • Tsjeggo-Slowakye • Wes-Duitsland }}<noinclude> [[Kategorie:Rugbysjablone]] [[Kategorie:Sportreekssjablone]] </noinclude> 55jdxdb46t9r07ssep7dfss59wqj97z 0 122627 2967770 2917418 2026-09-16T18:45:08Z SpesBona 2720 Hersien 2967770 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Tennisspeler | spelernaam = Jeļena Ostapenko | beeld = [[Lêer:Ostapenko RG22 (4) (52144317609).jpg|250px]] | onderskrif = Jeļena Ostapenko tydens die [[Franse Ope]] in 2022 | vollenaam = Jeļena Ostapenko | noemnaam = | land = {{vlagland|Letland}} | woonplek = [[Riga]], [[Letland]] | geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1997|6|8}}<ref name=WTAStats>{{en}} {{cite web |url=https://www.wtatennis.com/players/319939/jelena-ostapenko |title=Jelena Ostapenko |publisher=Women's Tennis Association |accessdate=14 September 2026}}</ref> | geboorteplek = [[Riga]], [[Letland]]<ref name="WTAStats" /> | sterftedatum = | sterfteplek = | lengte = 1,77&nbsp;m<ref name="WTAStats" /> | gewig = | college = | afrigter = Stas Khmarsky, Jeļena Jakovļeva<ref name="WTAStats" /> | beginpro = 2012<ref name="WTAStats" /> | afgetree = | speel = Regshandig (tweehandig handrughou)<ref name="WTAStats" /> | loopbaanwengeld = $20&nbsp;696&nbsp;763 <small>(soos op 14 September 2026)</small><ref name="WTAStats" /> <small>(29ste van alle tye)</small><ref>{{en}} {{cite web |url=http://wtafiles.wtatennis.com/pdf/rankings/All_Career_Prize_Money.pdf |title=Career Prize Money Leaders |publisher=Women's Tennis Association |format=PDF |date=14 September 2026 |accessdate=14 September 2026}}</ref> | tennishsjaar = | tennishsid = | webblad = | enkelspelrekord = 410–265 (60,7%)<ref name="WTAStats" /> | enkelspeltitels = 9 WTA,<ref name="WTAStats" /> 7 ITF | hoogsteenkelspelrang = No. 5 (19 Maart 2018)<ref name="WTAStats" /> | huidigeenkelspelrang = No. 32 (14 September 2026)<ref name="WTAStats" /> | AustralieseOpeuitslag = KE (2023) | AustralieseOpejunioruitslag = | AustralieseOpesenioruitslag = | FranseOpeuitslag = '''W''' (2017) | FranseOpejunioruitslag = | FranseOpesenioruitslag = | Wimbledonuitslag = HE (2018) | Wimbledonjunioruitslag = '''W''' (2014) | Wimbledonsenioruitslag = | VSAOpeuitslag = KE (2023) | VSAOpejunioruitslag = | VSAOpesenioruitslag = | Andertoernooie = Groot toernooie | MeestersBekeruitslag = | WTAKampioenskapuitslag = RR (2017) | Olimpieseuitslag = 1R ([[Olimpiese Somerspele 2016|2016]], [[Olimpiese Somerspele 2020|2020]], [[Olimpiese Somerspele 2024|2024]]) | dubbelspelrekord = 303–185 (62,1%)<ref name="WTAStats" /> | dubbelspeltitels = 12 WTA,<ref name="WTAStats" /> 8 ITF | hoogstedubbelspelrang = No. 3 (14 Julie 2025)<ref name="WTAStats" /> | huidigedubbelspelrang = No. 11 (14 September 2026)<ref name="WTAStats" /> | AustralieseOpeDubbelspeluitslag = E (2024, 2025) | AustralieseOpeDubbelspeljunioruitslag = | AustralieseOpeDubbelspelsenioruitslag = | FranseOpeDubbelspeluitslag = HE (2022) | FranseOpeDubbelspeljunioruitslag = | FranseOpeDubbelspelsenioruitslag = | WimbledonDubbelspeluitslag = E (2025) | WimbledonDubbelspeljunioruitslag = | WimbledonDubbelspelsenioruitslag = | VSAOpeDubbelspeluitslag = '''W''' (2024) | VSAOpeDubbelspeljunioruitslag = | VSAOpeDubbelspelsenioruitslag = | AndertoernooieDubbelspel = Groot dubbelspeltoernooie | MeestersBekerDubbelspeluitslag = | WTAKampioenskapDubbelspeluitslag = HE (2022) | OlimpieseDubbelspeluitslag = 1R (2020) | Gemeng = Gemengde dubbelspel | gemengdetitels = 0 | gemengderekord = | AustralieseOpeGemengdeuitslag = KE (2023) | FranseOpeGemengdeuitslag = 1R (2017, 2018, 2023) | WimbledonGemengdeuitslag = E (2019) | VSAOpeGemengdeuitslag = KE (2022) | opgedateer = 14 September 2026 }} '''Jeļena Ostapenko''', ook bekend as '''Aļona Ostapenko'''<ref>{{lv}} {{cite news |title=Aļona Ostapenko: 'Neviens mani nav tā apmācījis. Tas vienkārši ir stils, kurā spēlēju' |url=http://www.la.lv/alona-ostapenko-neviens-mani-nav-ta-apmacijis-tas-vienkarsi-ir-stils-kura-speleju/ |work=Latvijas Avīze |date=14 Julie 2017 |accessdate=28 Januarie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180714192945/http://www.la.lv/alona-ostapenko-neviens-mani-nav-ta-apmacijis-tas-vienkarsi-ir-stils-kura-speleju/ |archive-date=14 Julie 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> (gebore in [[Riga]], [[8 Junie]] [[1997]]), is 'n [[Letland|Letse]] [[tennis]]speler. Sy het op vyf begin tennis speel. Haar gunstelingoppervlak is hardebaan. Sy speel regshandig en het 'n dubbelhand-rughand.<ref name="WTAStats" /> In 2015 kry sy 'n loslootjie om by die [[Wimbledon-kampioenskap]] te speel, wat haar [[Grand Slam (tennis)|grandslamdebuut]] inlui. Later daardie jaar speel sy die eerste keer tydens die [[Quebec]]-toernooi in 'n WTA-eindstryd. In 2016 vorder sy tot die eindrondte tydens die "''Premier Five''"-toernooi in [[Doha]], en so ook in 2017 tydens die Charleston-toernooi. In 2017 behaal Ostapenko haar eerste WTA-titel op die dubbelspeltoernooi in [[Sint Petersburg]] (saam met die Poolse Alicja Rosolska). In 2017 wen sy ook die enkelspel op [[Franse Ope|Roland Garros]], haar eerste grandslamtitel, asook die eerste vir 'n speler uit Letland. Sy het eers vir Louisa Chirico, Mónica Puig, Lesja Tsoerenko en Samantha Stosur uitgestof, waarna sy [[Caroline Wozniacki]] in die kwarteindronde klop, vir Timea Bacsinszky in die halfeindronde, en die derde gekeurde [[Simona Halep]] in die eindstryd verslaan. Haar oorwinning as ongeplaaste speler op Roland Garros is die eerste sedert dié van Margaret Scriven in 1933.<ref name=2017results>{{en}} {{cite news |first= |last= |title=2017 results |work=CBSSports.com |date= |accessdate=28 Januarie 2019 |url=https://www.cbssports.com/tennis/players/playerpage/2215978/2017/jelena-ostapenko}}</ref> == Grand Slam-rekord == [[Lêer:Jelena Ostapenko RG17 cropped.jpg|duimnael|links|upright|Jeļena Ostapenko tydens die [[Franse Ope]] in 2017]] Die tabel toon Ostapenko se prestasie tydens elk van die [[Grand Slam (tennis)|Grand Slam]]-toernooie in enkelspel vir vroue waaraan sy deelgeneem het: {| class="wikitable" style="text-align: center;" width = 60%; !width=10%| Jaar !width=20%| [[Australiese Ope (tennis)|Australiese Ope]] !width=20%| [[Franse Ope]] !width=20%| [[Wimbledon-kampioenskap|Wimbledon]] !width=20%| [[VSA-Ope (tennis)|VSA-Ope]] |- |2015 | ''Nie deelgeneem nie'' | K1 |style="background:#afeeee;"| Rondte 2 |style="background:#afeeee;"| Rondte 2 |- |2016 |style="background:#afeeee;"| Rondte 1 |style="background:#afeeee;"| Rondte 1 |style="background:#afeeee;"| Rondte 1 |style="background:#afeeee;"| Rondte 1 |- |2017 |style="background:#afeeee;"| Rondte 3 |style="background:#00ff00;"| '''Wenner''' |style="background:#ffebcd;"| Kwarteindstryd |style="background:#afeeee;"| Rondte 3 |- |2018 |style="background:#afeeee;"| Rondte 3 |style="background:#afeeee;"| Rondte 1 |style="background:yellow;"| Halfeindstryd |style="background:#afeeee;"| Rondte 3 |- |2019 |style="background:#afeeee;"| Rondte 1 |style="background:#afeeee;"| Rondte 1 |style="background:#afeeee;"| Rondte 1 |style="background:#afeeee;"| Rondte 3 |- |2020 |style="background:#afeeee;"| Rondte 2 |style="background:#afeeee;"| Rondte 3 | ''Toernooi nie gehou nie'' | ''Nie deelgeneem nie'' |- |2021 |style="background:#afeeee;"| Rondte 1 |style="background:#afeeee;"| Rondte 1 |style="background:#afeeee;"| Rondte 3 | ''Nie deelgeneem nie'' |- |2022 |style="background:#afeeee;"| Rondte 3 |style="background:#afeeee;"| Rondte 2 |style="background:#afeeee;"| Rondte 4 |style="background:#afeeee;"| Rondte 1 |- |2023 |style="background:#ffebcd;"| Kwarteindstryd |style="background:#afeeee;"| Rondte 2 |style="background:#afeeee;"| Rondte 2 |style="background:#ffebcd;"| Kwarteindstryd |- |2024 |style="background:#afeeee;"| Rondte 3 |style="background:#afeeee;"| Rondte 2 |style="background:#ffebcd;"| Kwarteindstryd |style="background:#afeeee;"| Rondte 1 |- |2025 |style="background:#afeeee;"| Rondte 1 |style="background:#afeeee;"| Rondte 3 |style="background:#afeeee;"| Rondte 1 |style="background:#afeeee;"| Rondte 2 |- |2026 |style="background:#afeeee;"| Rondte 2 |style="background:#afeeee;"| Rondte 2 |style="background:#afeeee;"| Rondte 3 |style="background:#afeeee;"| Rondte 1 |} == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Eksterne skakels == * {{CommonsKategorie-inlyn}} * {{en}} [https://www.itftennis.com/en/players/jelena-ostapenko/800322660/lat/wt/s/overview/ Jeļena Ostapenko se ITF-profiel] * {{en}} [https://www.wtatennis.com/players/319939/jelena-ostapenko Jeļena Ostapenko se WTA-profiel] * {{en}} {{IMDb naam|6625846}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Ostapenko, Jelena}} [[Kategorie:Letlanders]] [[Kategorie:Tennisspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1997]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Olimpiese deelnemers]] bhhn198oowlc11owa3qm4nrtyb65uph 0 125863 2967773 2917424 2026-09-16T18:50:05Z SpesBona 2720 Hersien 2967773 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Tennisspeler | spelernaam = Sloane Stephens | beeld = [[Lêer:Stephens WM17 (7) (35347283294).jpg|250px]] | onderskrif = Sloane Stephens tydens die [[Wimbledon-kampioenskap]] in 2017 | vollenaam = Sloane Stephens | noemnaam = | land = {{vlagland|Verenigde State}} | woonplek = [[Fort Lauderdale]], [[Florida]]<ref name=WTAStats>{{en}} {{cite web |url=https://www.wtatennis.com/players/315683/sloane-stephens |title=Sloane Stephens |publisher=Women's Tennis Association |accessdate=14 September 2026}}</ref> | geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1993|3|20}}<ref name="WTAStats" /> | geboorteplek = [[Plantation, Florida|Plantation]], [[Florida]], [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]]<ref name="WTAStats" /> | sterftedatum = | sterfteplek = | lengte = 1,70&nbsp;m<ref name="WTAStats" /> | gewig = | college = | afrigter = Kamau Murray, Omar El Kheshen<ref name="WTAStats" /> | beginpro = 2009<ref name="WTAStats" /> | afgetree = | speel = Regshandig (tweehandig handrughou)<ref name="WTAStats" /> | loopbaanwengeld = $19&nbsp;621&nbsp;719 <small>(soos op 14 September 2026)</small><ref name="WTAStats" /> <small>(31ste van alle tye)</small><ref>{{en}} {{cite web |url=http://wtafiles.wtatennis.com/pdf/rankings/All_Career_Prize_Money.pdf |title=Career Prize Money Leaders |publisher=Women's Tennis Association |format=PDF |date=14 September 2026 |accessdate=14 September 2026}}</ref> | tennishsjaar = | tennishsid = | webblad = [http://sloanestephens.com/ sloanestephens.com] | enkelspelrekord = 396–308 (56,3%)<ref name="WTAStats" /> | enkelspeltitels = 8 WTA,<ref name="WTAStats" /> 1 ITF | hoogsteenkelspelrang = No. 3 (16 Julie 2018)<ref name="WTAStats" /> | huidigeenkelspelrang = No. 169 (14 September 2026)<ref name="WTAStats" /> | AustralieseOpeuitslag = HE (2013) | AustralieseOpejunioruitslag = | AustralieseOpesenioruitslag = | FranseOpeuitslag = E (2018) | FranseOpejunioruitslag = | FranseOpesenioruitslag = | Wimbledonuitslag = KE (2013) | Wimbledonjunioruitslag = | Wimbledonsenioruitslag = | VSAOpeuitslag = '''W''' (2017) | VSAOpejunioruitslag = | VSAOpesenioruitslag = | Andertoernooie = Groot toernooie | MeestersBekeruitslag = | WTAKampioenskapuitslag = E (2018) | Olimpieseuitslag = 1R ([[Olimpiese Somerspele 2016|2016]]) | dubbelspelrekord = 60–89 (40,3%)<ref name="WTAStats" /> | dubbelspeltitels = 1 WTA,<ref name="WTAStats" /> 1 ITF | hoogstedubbelspelrang = No. 63 (23 September 2024)<ref name="WTAStats" /> | huidigedubbelspelrang = No. 1241 (14 September 2026)<ref name="WTAStats" /> | AustralieseOpeDubbelspeluitslag = 1R (2012, 2018) | AustralieseOpeDubbelspeljunioruitslag = | AustralieseOpeDubbelspelsenioruitslag = | FranseOpeDubbelspeluitslag = 1R (2024) | FranseOpeDubbelspeljunioruitslag = | FranseOpeDubbelspelsenioruitslag = | WimbledonDubbelspeluitslag = 2R (2017) | WimbledonDubbelspeljunioruitslag = | WimbledonDubbelspelsenioruitslag = | VSAOpeDubbelspeluitslag = 1R (2009, 2010, 2011, 2012, 2017, 2024) | VSAOpeDubbelspeljunioruitslag = | VSAOpeDubbelspelsenioruitslag = | AndertoernooieDubbelspel = | MeestersBekerDubbelspeluitslag = | WTAKampioenskapDubbelspeluitslag = | OlimpieseDubbelspeluitslag = | Gemeng = Gemengde dubbelspel | gemengdetitels = | gemengderekord = | AustralieseOpeGemengdeuitslag = 2R (2016) | FranseOpeGemengdeuitslag = | WimbledonGemengdeuitslag = 3R (2018) | VSAOpeGemengdeuitslag = 2R (2008, 2012) | opgedateer = 14 September 2026 }} '''Sloane Stephens''' (gebore [[20 Maart]] [[1993]] in [[Plantation, Florida|Plantation]], [[Florida]]) is 'n [[Verenigde State van Amerika|Amerikaanse]] [[tennis]]speler. Sy het agt WTA-enkeltitels gewen<ref name="WTAStats" /> en haar eerste groot oorwinning tydens die [[VSA-Ope (tennis)|Amerikaanse Ope]] van 2017 behaal. Met hierdie oorwinning het sy die laagste gekeurde speler geword (83) om die vroue-enkelspelstitel in te palm, asook die eerste Amerikaanse vrou naas die Williams-susters wat die toernooi sedert Jennifer Capriati in 2002 gewen het. Stephens het ook die halfeindrondte van die [[Australiese Ope (tennis)|Australiese Ope]] in 2013 behaal, waar sy [[Serena Williams]] in die kwarteindrondte verslaan het. Sy het haar eerste enkelspeltitel by die Citi Open in 2015 gewen. Haar hoogste posisie op die wêreldranglys is nommer 3.<ref name="WTAStats" /> == Grand Slam-rekord == [[Lêer:Flickr - Carine06 - Sloane Stephens.jpg|duimnael|links|upright|Sloane Stephens tydens die [[Wimbledon-kampioenskap]] in 2012]] [[Lêer:2011-07-29 Sloane Stephens.jpg|duimnael|links|upright|Sloane Stephens tydens die Washington Open in 2011]] Die tabel toon Stephens se prestasie tydens elk van die [[Grand Slam (tennis)|Grand Slam]]-toernooie in enkelspel vir vroue waaraan sy deelgeneem het: {| class="wikitable" style="text-align: center;" width = 60%; !width=10%| Jaar !width=20%| [[Australiese Ope (tennis)|Australiese Ope]] !width=20%| [[Franse Ope]] !width=20%| [[Wimbledon-kampioenskap|Wimbledon]] !width=20%| [[VSA-Ope (tennis)|VSA-Ope]] |- |2011 | K2 |style="background:#afeeee;"| Rondte 1 | K2 |style="background:#afeeee;"| Rondte 3 |- |2012 |style="background:#afeeee;"| Rondte 2 |style="background:#afeeee;"| Rondte 4 |style="background:#afeeee;"| Rondte 3 |style="background:#afeeee;"| Rondte 3 |- |2013 |style="background:yellow;"| Halfeindstryd |style="background:#afeeee;"| Rondte 4 |style="background:#ffebcd;"| Kwarteindstryd |style="background:#afeeee;"| Rondte 4 |- |2014 |style="background:#afeeee;"| Rondte 4 |style="background:#afeeee;"| Rondte 4 |style="background:#afeeee;"| Rondte 1 |style="background:#afeeee;"| Rondte 2 |- |2015 |style="background:#afeeee;"| Rondte 1 |style="background:#afeeee;"| Rondte 4 |style="background:#afeeee;"| Rondte 3 |style="background:#afeeee;"| Rondte 1 |- |2016 |style="background:#afeeee;"| Rondte 1 |style="background:#afeeee;"| Rondte 3 |style="background:#afeeee;"| Rondte 3 | ''Nie deelgeneem nie'' |- |2017 | ''Nie deelgeneem nie'' | ''Nie deelgeneem nie'' |style="background:#afeeee;"| Rondte 1 |style="background:#00ff00;"| '''Wenner''' |- |2018 |style="background:#afeeee;"| Rondte 1 |style="background:#D8BFD8;"| Eindstryd |style="background:#afeeee;"| Rondte 1 |style="background:#ffebcd;"| Kwarteindstryd |- |2019 |style="background:#afeeee;"| Rondte 4 |style="background:#ffebcd;"| Kwarteindstryd |style="background:#afeeee;"| Rondte 3 |style="background:#afeeee;"| Rondte 1 |- |2020 |style="background:#afeeee;"| Rondte 1 |style="background:#afeeee;"| Rondte 2 | ''Toernooi nie gehou nie'' |style="background:#afeeee;"| Rondte 3 |- |2021 |style="background:#afeeee;"| Rondte 1 |style="background:#afeeee;"| Rondte 4 |style="background:#afeeee;"| Rondte 3 |style="background:#afeeee;"| Rondte 3 |- |2022 |style="background:#afeeee;"| Rondte 1 |style="background:#ffebcd;"| Kwarteindstryd |style="background:#afeeee;"| Rondte 1 |style="background:#afeeee;"| Rondte 2 |- |2023 |style="background:#afeeee;"| Rondte 1 |style="background:#afeeee;"| Rondte 4 | ''Nie deelgeneem nie'' |style="background:#afeeee;"| Rondte 1 |- |2024 |style="background:#afeeee;"| Rondte 3 |style="background:#afeeee;"| Rondte 1 |style="background:#afeeee;"| Rondte 2 |style="background:#afeeee;"| Rondte 1 |- |2025 |style="background:#afeeee;"| Rondte 1 | ''Nie deelgeneem nie'' | ''Nie deelgeneem nie'' | ''Nie deelgeneem nie'' |- |2026 |style="background:#afeeee;"| Rondte 1 |style="background:#afeeee;"| Rondte 1 | ''Nie deelgeneem nie'' |style="background:#afeeee;"| Rondte 2 |} == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn}} * {{en}} [http://sloanestephens.com/ Amptelike webwerf] * {{en}} [https://www.itftennis.com/en/players/sloane-stephens/800277557/usa/wt/s/overview/ Sloane Stephens se ITF-profiel] * {{en}} [https://www.wtatennis.com/players/315683/sloane-stephens Sloane Stephens se WTA-profiel] * {{en}} {{IMDb naam|5685595}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Stephens, Sloane}} [[Kategorie:Amerikaanse tennisspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1993]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Olimpiese deelnemers]] mauwntnpbzjnsfsniixqm05g4qd503x 0 126075 2967882 2966824 2026-09-17T00:12:35Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 8 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2967882 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Rugbywêreldbeker | kenteken = Rugbywêreldbeker 2023.svg | kentekengrootte = | gasheer = {{vlagland|Frankryk}} | datums = 8 September – 28 Oktober | nasies = 20 (34 kwalifiseer) | kampioen = {{RSAru}} | naaswenner = {{NZLru}} | derdeplek = {{ENGru}} | wedstryde = 48 | bywoning = 2437208 | drieë = 325 | toppuntebehaler = {{vlagikoon|Engeland}} [[Owen Farrell]] (75)<ref name="Most_Points">{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/stats/players?metric=points |title=Rugby World Cup 2023: Player Stats |publisher=rugbyworldcup.com |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> | meeste drieë = {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} [[Will Jordan (rugbyspeler)|Will Jordan]] (8)<ref name="Most_Tries">{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/stats/players?metric=tries |title=Rugby World Cup 2023: Player Stats |publisher=rugbyworldcup.com |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> | vorige = [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] | volgende = [[Rugbywêreldbeker 2027|2027]] }} Die '''Rugbywêreldbeker 2023''' ([[Frans]]: ''Coupe du monde de rugby à XV 2023'') is van 8 September tot 28 Oktober 2023, die 200ste herdenking van [[rugby]] se “uitvinding” deur [[William Webb Ellis]],<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyfootballhistory.com/webb-ellis.html |title=Webb-Ellis, William |publisher=Rugby Football History |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://rwcupdates.com/ |title=How to watch Rugby World Cup 2023: TV channel, RWC live stream info, schedule, result and updates |publisher=RWC Updates |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> in [[Frankryk]] beslis.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://rwcglobally.com/fixtures/ |title=Rugby World Cup 2023 Fixtures & Results |publisher=RWCGlobally |accessdate=12 Oktober 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241012004613/https://rwcglobally.com/fixtures/ |archive-date=12 Oktober 2024 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Dit was die tiende [[rugbywêreldbeker]]toernooi van die vierjaarlikse rugbywêreldkampioenskap wat deur [[Wêreldrugby]] aangebied word en die sesde in die [[Noordelike Halfrond]]. Verder was dit ná die toernooie in [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]] ([[Engeland]]) en [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] ([[Japan]]) die derde agtereenvolgende rugbywêreldbekertoernooi wat in ’n land van die Noordelike Halfrond aangebied is. Frankryk het voorheen tydens die [[Rugbywêreldbeker 1991]] en [[Rugbywêreldbeker 1999]] as medegasheer opgetree; albei toernooie is saam met die destydse [[Sesnasies-toernooi|Vyfnasies]] [[Engeland]], [[Ierland]], [[Skotland]] en [[Wallis]] aangebied; en later die [[Rugbywêreldbeker 2007]] – met enkele wedstryde in [[Cardiff]] en [[Edinburg]] van die [[Verenigde Koninkryk]] – gehuisves; altesaam het Frankryk tydens vier rugbywêreldbekertoernooie as gasheer opgetree, meer as enige ander land. Dit was egter die eerste toernooi wat geheel en al in Frankryk aangebied is. In Julie 2017 is dié land deur Wêreldrugby as gasheer aangewys, ander kandidaatlande was Ierland en [[Suid-Afrika]]. [[Lêer:Rugby World Cup Trophy.JPG|duimnael|links|upright|Die [[Webb Ellis-beker]] waarom meegeding is]] Die toernooi se formaat van 2003, 2007, 2011, 2015 en 2019 het onveranderd gebly en 20 nasionale rugbyspanne het aan die Rugbywêreldbeker 2023 deelgeneem: die twaalf regstreekse kwalifiseerders van die 2019-toernooi ([[Argentynse nasionale rugbyspan|Argentinië]], [[Wallabies|Australië]], [[Engelse nasionale rugbyspan|Engeland]], [[Fidjiaanse nasionale rugbyspan|Fidji]], [[Franse nasionale rugbyspan|Frankryk]], [[Ierse nasionale rugbyspan|Ierland]], [[Italiaanse nasionale rugbyspan|Italië]], [[Japannese nasionale rugbyspan|Japan]], [[All Blacks|Nieu-Seeland]], [[Skotse nasionale rugbyspan|Skotland]], [[Springbokke|Suid-Afrika]] en [[Walliese nasionale rugbyspan|Wallis]]), saam met die agt beste spanne van die kwalifisering ([[Chileense nasionale rugbyspan|Chili]], [[Georgiese nasionale rugbyspan|Georgië]], [[Namibiese nasionale rugbyspan|Namibië]], [[Portugese nasionale rugbyspan|Portugal]], [[Roemeense nasionale rugbyspan|Roemenië]], [[Samoaanse nasionale rugbyspan|Samoa]], [[Tongaanse nasionale rugbyspan|Tonga]] en [[Uruguaanse nasionale rugbyspan|Uruguay]]). Chili het vir die eerste keer aan ’n rugbywêreldbekertoernooi deelgeneem, terwyl [[Kanadese nasionale rugbyspan|Kanada]] sy eerste toernooi misgeloop het. Daarmee was dit die eerste rugbywêreldbekertoernooi waaraan drie [[Suid-Amerika]]anse spanne deelgeneem het en ná die 1999-toernooi die tweede met drie [[Spaans]]talige lande. Nadat die [[Verenigde State se nasionale rugbyspan|Verenigde State]] in die uitspeelrondte ook uitgeskakel is, het vir die eerste keer geen [[Noord-Amerika]]anse span deelgeneem nie. Tydens die Rugbywêreldbeker 2023 is 48 wedstryde gespeel, waaronder 40 tydens die groepfase en agt tydens die uitklopfase, insluitende die eindstryd. Die toernooi het op 8 September met die openingswedstryd tussen die gasheer Frankryk en Nieu-Seeland op die [[Stade de France]] in [[Saint-Denis, Seine-Saint-Denis|Saint-Denis]] afgeskop. Die spanne is in vier groepe van vyf elk verdeel, waarvan elke span een keer teen al die ander spanne in die groep gespeel het. Die twee beste spanne van elke groep het hierna gekwalifiseer vir die uitklopfase, terwyl die drie beste spanne van elke groep – altesaam twaalf spanne – regstreeks vir die volgende [[Rugbywêreldbeker 2027]] in [[Australië]] gekwalifiseer het. Dit was die laaste toernooi met die aantal van 20 nasionale rugbyspanne; vir die volgende Rugbywêreldbeker 2027 in Australië is die aantal tot 24 verhoog.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/news/885620/rugby-world-cup-2027-expanded-to-24-teams |title=Rugby World Cup 2027 expanded to 24 teams |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=24 Oktober 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Voor die afskop van die Rugbywêreldbeker 2023 is Nieu-Seeland, Frankryk, Suid-Afrika en Ierland as gunstelinge op die titel beskou.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espn.co.uk/rugby/story/_/id/38194420/rugby-world-cup-2023-schedule-teams-venues-how-watch |title=Rugby World Cup 2023: Schedule, teams, venues, how to watch |publisher=ESPNscrum |date=21 Augustus 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Beide Frankryk en Ierland kon hulle groepwedstryde teen onderskeidelik Nieu-Seeland en Suid-Afrika wen, maar in die kwarteindrondte het albei Europese spanne naelskraap teen die twee latere finaliste verloor. Fidji het met hulle 22–17-oorwinning oor die tweemalige wêreldkampioen Australië die eerste groot verrassing besorg. Nadat die Wallabies ook teen Wallis met 6–40 swak verloor het, is hulle vir die eerste keer in die groepfase uitgeskakel. Daarna het Portugal met sy 24–23-oorwinning oor Fidji nog ’n verrassing besorg, hulle eerste rugbywêreldbekeroorwinning ooit. Die verdedigende kampioen Suid-Afrika het die eindstryd op die Stade de France in Saint-Denis teen Nieu-Seeland met 12–11 gewen en sodoende die eerste span geword wat die [[Webb Ellis-beker]] vir ’n vierde keer ingepalm het en ná Nieu-Seeland in 2015 die tweede span wat dit kon verdedig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/67252413 |title=New Zealand 11–12 South Africa: Springboks win record fourth Rugby World Cup in dramatic final |publisher=[[BBC]] |author=Mike Henson |date=28 Oktober 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Daarbenewens is dit ná 1995 hulle tweede eindstrydoorwinning oor Nieu-Seeland, ná 2007 hulle tweede eindstrydoorwinning op Franse bodem en hulle het ook die eerste span geword wat agtereenvolgende titels oorsee kon wen.<ref name="NZLvRSA">{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/africa/67262293 |title=Rugby World Cup 2023: Why does victory mean more to South Africa? |publisher=[[BBC]] |author=Ben Miller |date=30 Oktober 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Die telling is behaal met vier strafskoppe deur [[Handré Pollard]], teenoor ’n [[Drie (sport)|drie]] deur Nieu-Seeland se [[Beauden Barrett]] en twee strafdoele deur [[Richie Mo’unga]]. Die Stade de France het ná [[Edenparkstadion|Edenpark]] in [[Auckland]] en [[Twickenham-stadion|Twickenham]] in [[Londen]] die derde rugbystadion geword wat die rugbywêreldbekereindwedstryd vir meer as een keer – ná die 2007-toernooi – gehuisves het. Engeland het in die derde en Argentinië in die vierde plek geëindig, nadat hulle ná die groepfase in die bronseindstryd vir ’n tweede keer ontmoet het. Namibië is ná vier nederlae reeds in die groepfase uitgeskakel. Met sowat 1,33 miljard televisiekykers wêreldwyd was die Rugbywêreldbeker 2023 die in dié tyd mees gesiene rugbywêreldbekertoernooi. Altesaam is daar sowat 2,4 miljoen kaartjies vir die 48 wedstryde verkoop, waarmee elke wedstryd gemiddeld 50&nbsp;775 toeskouers gelok het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbypass.com/rugby-world-cup/history/rwc-2023/ |title=2023 Rugby World Cup in Review |publisher=Rugby Pass |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref><ref name="Impak">{{en}} {{cite web |url=https://resources.worldrugby-rims.pulselive.com/worldrugby/document/2024/05/22/af4914cd-06d8-4a80-b0cb-a8abb8914d20/RWC2023-Impact-Report-EN-.pdf |title=Economic, Social and Environmental Impact Study of Rugby World Cup 2023 |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=Mei 2024 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Saam met die [[Olimpiese Somerspele 2024]] in [[Parys]] was die Rugbywêreldbeker 2023 een van twee groot sportkompetisies in Frankryk binne een jaar; albei behoort tot die mees gesiene sportgeleenthede ter wêreld. Tydens die Olimpiese Somerspele 2024 is [[sewesrugby]]wedstryde gehou, waarmee Frankryk twee van die rugbywêreld se belangrikste toernooie binne een jaar gehuisves het. == Toewysing == [[Lêer:Rwc23 submission of interest.png|duimnael|400px|Kaart van die kandidaatlande vir die Rugbywêreldbeker 2023]] [[Lêer:Rugbywêreldbeker 2023-FR.svg|duimnael|Amptelike kenteken van die Rugbywêreldbeker 2023 in Frans]] Ná die begin van die amptelike bodtydperk in Mei 2015 het die belangstellende beheerliggame tot op 1 Junie 2017 tyd gehad om hulle bod in te dien.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/news/252669 |title=Candidate unions submit RWC 2023 bid files as hosting race ramps-up |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=1 Junie 2017 |accessdate=28 Oktober 2024}} {{dooie skakel}}</ref> [[Suid-Afrika]], [[Ierland]] en [[Frankryk]] was kandidate vir die aanbied van die Rugbywêreldbeker 2023,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/news/195278 |title=RWC 2023 host selection process builds momentum |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=4 Oktober 2016 |accessdate=28 Oktober 2024}} {{dooie skakel}}</ref> nadat [[Italië]], wat ’n tyd lank ook ’n kandidaat was, sy aansoek teruggetrek het. Frankryk het die Rugbywêreldbeker 2007 aangebied, asook tydens die 1991- en 1999-toernooie as medegasheer opgetree. Die [[Franse Rugbyfederasie]] (FFR) het sy bod vir die Rugbywêreldbeker 2023 op 9 Februarie 2017 amptelik ingedien; dit het 19 moontlike speelstede en ’n omgewingsvriendelike vervoerkonsep bevat.<ref name="Franse-bod">{{en}} {{cite web |url=https://www.straitstimes.com/sport/rugby-france-launch-2023-world-cup-bid |title=Rugby: France launch 2023 World Cup bid |publisher=The Straits Times |date=10 Februarie 2017 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Die aantal speelstede is aanvanklik tot twaalf en later tot nege verminder. Suid-Afrika, wat die [[Rugbywêreldbeker 1995|Rugbywêreldbeker laas in 1995]] aangebied het, is as gunsteling beskou, nadat sy kandidature vir die toernooie van 2011, 2015 en 2019 misluk het. In April 2016 is die [[Suid-Afrikaanse Rugbyunie]] (SARU) deur die regering verbied om sy bod verder te neem, omdat die integrasie van “swart” spelers in die nasionale span volgens bewerings nie aan die regering se vereistes voldoen het nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.news24.com/Sport/sa-rugby-responds-to-mbalulas-bombshell-20160425 |title=SA Rugby responds to Mbalula’s bombshell |publisher=[[Nuus24]] |date=25 April 2016 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> SARU kon vir [[Fikile Mbalula]], die destydse Minister van Sport en Ontspanning, egter die teendeel bewys, waarvolgens hy die verbod teruggetrek het. Suid-Afrika se bod wat op 9 Mei 2017 amptelik ingedien is, het die volgende agt speelstede bevat: [[Bloemfontein]], [[Durban]], [[Johannesburg]], [[Kaapstad]], [[Nelspruit]], [[Gqeberha|Port Elizabeth]], [[Pretoria]] en [[Soweto]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.news24.com/Sport/sa-focus-rwc-2023-bid-on-8-stadiums-20170717 |title=SA focus RWC 2023 bid on 8 stadiums |publisher=[[Nuus24]] |author=Mark Keohane |date=17 Julie 2017 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Die regerings van die [[Republiek Ierland]] en [[Noord-Ierland]] het saam met die [[Ierse Rugbyvoetbalunie]] (IRFU) reeds op 5 Desember 2014 hulle belangstelling in die Rugbywêreldbeker 2023 bekend gemaak.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rte.ie/sport/rugby/2014/1205/664798-ireland-to-bid-for-2023-rugby-world-cup/ |title=Ireland confirms bid for 2023 Rugby World Cup |publisher=Raidió Teilifís Éireann |date=6 Desember 2014 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Volgens die eie verwagtinge het hulle bod oor goeie kanse beskik, aangesien Ierland nog nooit as ’n gasheer op sy eie opgetree het nie en hulle ’n ooreenkoms bereik het, waarvolgens sommige stadions van die Gaeliese Atletiekvereniging (waaronder [[Crokepark]]) gebruik kon word. hulle bod het twaalf stadions in nege stede bevat: [[Belfast]], [[Castlebar]], [[Cork]], [[Derry]], [[Dublin]], [[Galway]], [[Killarney]], [[Kilkenny]] en [[Limerick]].<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.irishrugby.ie/ireland2023/ |title=A tournament like no other |publisher=[[Ierse Rugbyvoetbalunie]] |date=2016 |accessdate=24 Januarie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180124182240/http://www.irishrugby.ie/ireland2023/ |archive-date=24 Januarie 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Italië het ook in die Rugbywêreldbeker 2023 belanggestel en die [[Italiaanse Rugbyfederasie]] (FIR) het in Maart 2015 sy bod aangekondig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rte.ie/sport/rugby-world-cup-2019/2015/0305/684811-italy-to-run-against-ireland-in-world-cup-bid/ |title=Italy to run against Ireland in World Cup bid |publisher=Raidió Teilifís Éireann |date=5 Maart 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Italië is net soos Argentinië die enigste van die elf vlak-een-rugbylande wat nog nie ’n wedstryd tydens ’n rugbywêreldbekertoernooi gehuisves het nie. Die Italiaanse bod het die stede [[Rome]], [[Bari]], [[Bologna]], [[Florence]], [[Genua]], [[Milaan]], [[Napels]], [[Padua]], [[Palermo]], [[Turyn]] en [[Udine]] bevat.<ref>{{it}} {{cite web |url=https://www.federugby.it/index.php?option=com_content&view=article&id=9766:rugby-world-cup-2023-identificati-gli-stadi-per-la-candidatura-italiana&catid=252:slide&Itemid=811&lang=it&jjj=1471025369302&jjj=1566302733569 |title=Rugby World Cup 2023, identificati gli stadi per la candidatura italiana |publisher=[[Italiaanse Rugbyfederasie]] |date=12 Augustus 2016 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Op 28 September 2016 het die FIR sy bod egter teruggeneem, nadat die [[Rome|Roomse]] burgemeester [[Virginia Raggi]] aangekondig het dat ’n bod vir die [[Olimpiese Somerspele 2024]] nie ondersteun word nie, waarvolgens haar ondersteuning vir ’n bod vir die Rugbywêreldbeker 2023 ook bevraagteken is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/news/194439 |title=FIR withdraws from RWC 2023 hosting process |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=28 September 2016 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-37432928 |title=Rome 2024 Olympic bid collapses in acrimony |publisher=[[BBC]] |date=21 September 2016 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Die drie oorblywende beheerliggame het op 25 September 2017 hulle botte aan [[Wêreldrugby]] se afgevaardigdes verduidelik. Tot op 31 Oktober het ’n neutrale deskundige kommissie die beskikbare dokumente volgens vyf kriteria geëvalueer. Hulle het die Suid-Afrikaanse bod bo dié van Frankryk en Ierland geplaas.<ref>{{fr}} {{cite web |url=https://www.lemonde.fr/rugby/article/2017/10/31/rugby-l-afrique-du-sud-se-place-devant-la-france-pour-l-organisation-de-la-coupe-du-monde-2023_5208306_1616937.html |title=La Coupe du monde de rugby 2023 devrait échapper à la France |publisher=[[Le Monde]] |date=31 Oktober 2017 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Wêreldrugby se afgevaardigdes het op 15 November 2017 in [[Londen]] vergader. Ondanks die aanbeveling van die deskundige kommissie het hulle Frankryk bo Suid-Afrika verkies, wat in die tweede stemming 24 van 39 stemme ontvang het.<ref>{{fr}} {{cite web |url=https://www.lemonde.fr/sport/article/2017/11/15/la-france-organisera-la-coupe-du-monde-de-rugby-en-2023_5215326_3242.html |title=Rugby : la France déjoue les pronostics et organisera la Coupe du monde en 2023 |publisher=[[Le Monde]] |date=15 November 2017 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/41995220 |title=2023 Rugby World Cup: France beat South Africa and Ireland to host competition |publisher=[[BBC]] |date=15 November 2017 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Daarmee is dit ná die [[Rugbywêreldbeker 1995]] in Suid-Afrika, die [[Rugbywêreldbeker 2003]] in Australië, die [[Rugbywêreldbeker 2011]] in Nieu-Seeland en die [[Rugbywêreldbeker 2019]] in Japan die vyfde rugbywêreldbekertoernooi wat geheel en al in een land aangebied word. {| class="wikitable centre" style=text-align:center |+Uitslag van die gasheerstemming |- !scope=col| Kandidaatlande !scope=col| Tevredenheidsgradering na bestudering van die lêer !scope=col| 1ste rondte !scope=col| 2de rondte |- | align=left| {{vlagland|Frankryk}} || 75,88% || 18 || '''24''' |- | align=left| {{vlagland|Suid-Afrika}} || 78,97% || 13 || 15 |- | align=left| {{vlagikoon|Ierland|rugby}} [[Republiek Ierland]] en [[Noord-Ierland]] || 72,25% || 8 || bgcolor="#EFEFEF"| — |-class="sortbottom" | colspan=2 |'''Totale stemme uitgebring''' || '''39''' || '''39''' |} == Reëlingskomitee == [[Lêer:Coupe William Webb Ellis.jpg|duimnael|Die Webb Ellis-beker tydens die perskonferensie vir die Rugbywêreldbeker 2023]] In 2018 is ’n openbare belangegroep gestig om die toernooi in Frankryk voor te berei. Jacques Rivoal, voormalige president van Volkswagen Frankryk, is as president van die reëlingskomitee aangestel, terwyl Claude Atcher, direkteur van die bodkomitee, as direkteur van die reëlingskomitee benoem is.<ref>{{fr}} {{cite web |url=https://www.rugbyrama.fr/rugby/coupe-du-monde/2023/mondial-2023-rivoal-nomme-president-atcher-directeur_sto6756845/story.shtml |title=Mondial 2023 : Rivoal nommé président, Atcher directeur |publisher=Rugbyrama |date=16 Mei 2018 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Claude Atcher is op 2 September 2022 geskors. Hy is vervang deur sy adjunk Julien Collette tot aan die einde van ’n dissiplinêre prosedure wat ingestel is na ’n ondersoek deur die Arbeidsinspektoraat na ’n “diep sosiale malaise” binne die GIP,<ref>{{fr}} {{cite web |url=https://www.lequipe.fr/Rugby/Article/France-2023-un-climat-de-travail-particulierement-degrade-et-un-malaise-social-profond-dans-les-bureaux/1339742 |title=Enquête sur le climat de « terreur » dans les bureaux de France 2023 |publisher=L’Équipe |author=Frédéric Bernès |date=30 Augustus 2022 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> hy is in Oktober 2022 permanent uit sy pos ontslaan.<ref>{{fr}} {{cite web |url=https://www.ladepeche.fr/2022/10/11/claude-atcher-revoque-de-sa-nomination-a-sa-chute-les-grandes-dates-de-laffaire-10728830.php |title=Claude Atcher révoqué : de sa nomination à sa chute, les grandes dates de l'affaire |publisher=La Dépêche du Midi |date=11 Oktober 2022 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Die Franse Rugbyfederasie het 62% aan die regte en verpligtinge van die openbare belangegroep besit (37% het aan die Franse staat behoort en 1% aan die CNOSF). In Januarie 2023, agt maande voor die toernooi, het die FFR-president, Bernard Laporte, afstand gedoen van sy pos om te voldoen aan die versoek van die Franse Rugby-etiekkomitee en die Ministerie van Sport ná sy skuldigbevinding deur die Paryse Strafhof in eerste instansie vir “passiewe korrupsie”, “omkopery”, “onwettige renteneming”, “wegsteek van misbruik van korporatiewe bates” en “misbruik van korporatiewe bates”.<ref>{{fr}} {{cite web |url=https://www.ffr.fr/actualites/federation/bureau-federal-patrick-buisson-designe-president-delegue |title=Bureau Fédéral : Patrick Buisson désigné Président-Délégué |publisher=[[Franse Rugbyfederasie]] |author=Sylvain Muzeau |date=6 Januarie 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Sébastien Chabal was as voorsitter van die spelerskomitee verantwoordelik vir beide die spelers en spanne se beter huisvesting tydens die toernooi.<ref>{{fr}} {{cite web |url=https://www.rugbyrama.fr/rugby/coupe-du-monde/2023/coupe-du-monde-chabal-president-du-comite-des-joueurs-pour-2023_sto6822737/story.shtml |title=Chabal président du comité des joueurs pour 2023 |publisher=Rugbyrama |date=26 Junie 2018 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Sy ambassadeurstatus het hom toegelaat om sowat honderd kaartjies vir toernooiwedstryde te koop, terwyl die werknemers van die reëlingskomitee tot agt kaarte kon koop.<ref>{{fr}} {{cite web |url=https://www.lequipe.fr/Rugby/Actualites/Sebastien-chabal-dement-tout-trafic-de-billets-pour-la-coupe-du-monde-2023/1373325 |title=Sébastien Chabal dément tout trafic de billets pour la Coupe du monde 2023 |publisher=L’Équipe |date=7 Januarie 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Hy is in die media verdink van kaartjiehandel en het beweer dat hy hierdie plekke aan diegene rondom hom versprei het sonder om wins te maak.<ref>{{fr}} {{cite web |url=https://www.liberation.fr/sports/rugby/mondial-2023-soupconne-dun-trafic-de-places-sebastien-chabal-dement-toute-irregularite-20230108_72D3LN2GOBA2BA3DAZVYFNWXW4/ |title=Mondial 2023 : soupçonné d’un trafic de places, Sébastien Chabal dément toute irrégularité |publisher=Libération |author=Romain Métairie |date=8 Januarie 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> == Deelnemers == === Kwalifisering === [[Lêer:RWC 2023 Qualifier.svg|duimnael|Grafiek van die kwalifiseringsproses vir die Rugbywêreldbeker 2023]] [[Wêreldrugby]] het in Junie 2020 die kwalifiseringsproses gespesifiseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espn.co.uk/rugby/story/_/id/29283955/world_rugby_unveils_qualification_format_2023_world_cup |title=World Rugby unveils qualification format for 2023 World Cup |publisher=ESPNscrum |date=8 Junie 2020 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Vervolgens is van 2021 af agt van die 20 plekke van die toernooi tydens die kwalifisering uitgespeel. Die kwalifiseringstoernooi was in vyf streeksgroepe verdeel: [[Rugby Afrika|Afrika]], [[Rugby Amerikas Noord|Noord-Amerika]] saam met [[Suid-Amerika Rugby|Suid-Amerika]], [[Asië Rugby|Asië]], [[Rugby Europa|Europa]] en [[Oseanië Rugby|Oseanië]]. Twee plekke elk was vir die nasionale spanne van die Amerikas en Europa gereserveer en een elk vir Afrika en Oseanië. Die twee oorblywende plekke is tydens ’n interkontinentale kwalifiseringsrondte (uitspeel tussen Asië en Oseanië) en ’n uitspeelwedstryd (''Repechage'') tussen al die vastelande in November 2022 beslis.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/570193/qualification-process-set-for-rugby-world-cup-2023 |title=Qualification process set for Rugby World Cup 2023 |publisher=rugbyworldcup.com |date=8 Junie 2020 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> As die regstreekse klassifiseerders getel word, het 34 spanne in aanmerking gekom vir kwalifisering vir die finale toernooi in Frankryk. Naas die gasheer Frankryk, wat ook deur sy deelname aan die kwarteindrondte van die Rugbywêreldbeker 2019 gekwalifiseer het, het ook die ander sewe deelnemers aan die kwarteindrondte en die vier derdeplek-spanne van die 2019-groepfase vir die Rugbywêreldbeker 2023 gekwalifiseer. Die volgende twaalf spanne het regstreeks vir die Rugbywêreldbeker 2023 gekwalifiseer: Suid-Afrika as verdedigende kampioen, Engeland as naaswenner, Nieu-Seeland as derde plek, Wallis as halfeindrondtespan, die spanne van die kwarteindrondte Australië, Frankryk, Ierland en Japan, asook die derde plekke van die groepfase Argentinië, Fidji, Italië en Skotland.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/qualifiers |title=All you need to know about the RWC 2023 Qualification pathway |publisher=rugbyworldcup.com |date=2020 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Die kwalifiseringsproses het tydens die [[Europese Rugbykampioenskap]] op 6 Maart 2021 afgeskop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/news/621284/everything-you-need-to-know-about-rugby-europe-championship-2021 |title=Everything you need to know about the Rugby Europe Championship 2021 |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=3 November 2021 |accessdate=15 Desember 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211215160544/https://www.world.rugby/news/621284/everything-you-need-to-know-about-rugby-europe-championship-2021 |archive-date=15 Desember 2021 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Op 17 Julie 2021 het met [[Samoaanse nasionale rugbyspan|Samoa]] as Oseanië 1 die eerste nasionale span vir die Rugbywêreldbeker 2023 gekwalifiseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.stuff.co.nz/sport/rugby/international/125759713/manu-samoa-down-tonga-again-secure-rugby-world-cup-2023-qualification |title=Manu Samoa down Tonga again, secure Rugby World Cup 2023 qualification |publisher=Stuff |author=Aaron Goile |date=17 Julie 2021 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Nadat [[Chileense nasionale rugbyspan|Chili]] tydens die kwalifisering vir die eerste keer [[Kanadese nasionale rugbyspan|Kanada]] verslaan het, was die Rugbywêreldbeker 2023 die eerste toernooi wat laasgenoemde span misgeloop het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cbc.ca/sports/rugby/canada-world-cup-qualifiers-1.6206498 |title=Canada fails to qualify for Rugby World Cup for 1st time ever |publisher=Canadian Broadcasting Corporation |date=9 Oktober 2021 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Op 9 Oktober 2021 het [[Uruguaanse nasionale rugbyspan|Uruguay]] gekwalifiseer as Amerikas 1,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.insidethegames.biz/articles/1114029/uruguay-qualify-2023-rugby-world-cup |title=Uruguay qualify for third successive Rugby World Cup by beating US, while Canada miss out for first time |publisher=Inside the Games |author=Patrick Burke |date=9 Oktober 2021 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> op 12 Maart 2022 [[Georgiese nasionale rugbyspan|Georgië]] as Europa 1<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbypass.com/news/georgias-rugby-world-cup-pool-locked-in-but-more-european-qualifiers-to-be-determined/ |title=Georgia's Rugby World Cup pool locked in but more European qualifiers to be determined |publisher=Rugbypass |date=13 Maart 2022 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> en op 10 Julie 2022 [[Namibiese nasionale rugbyspan|Namibië]] as Afrika 1.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/news/731445/qualifier-africa-one-rugby-world-cup-france-2023 |title=Namibia win Rugby Africa Cup to secure place at Rugby World Cup 2023 |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=10 Julie 2022 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Nadat Chili op 16 Julie 2022 ook die [[Verenigde State se nasionale rugbyspan|Verenigde State]] geklop het, het hulle as Amerikas 2 vir die eerste keer ooit vir ’n rugbywêreldbekertoernooi gekwalifiseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/733127/rugby-world-cup-2023-americas-2-play-off-recap |title=Chile secure Rugby World Cup debut with dramatic defeat of the USA |publisher=rugbyworldcup.com |date=16 Julie 2022 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Op 23 Julie 2022 het [[Tongaanse nasionale rugbyspan|Tonga]] as wenner van die uitspeelwedstryd tussen Asië en Oseanië gekwalifiseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/733294/tonga-v-hong-kong-rugby-world-cup-2023-asia-pacific-qualifier |title=Tonga qualify for Rugby World Cup 2023 |publisher=rugbyworldcup.com |date=23 Julie 2022 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Weens die [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|Russiese inval in Oekraïne in 2022]] is [[Russiese nasionale rugbyspan|Rusland]] deur beide Wêreldrugby en Rugby Europa geskors en al dié span se oorblywende wedstryde tydens die Europese kwalifisering as nederlae geag.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/60692972 |title=Russia banned from Rugby World Cup qualification, Georgia advance |publisher=[[BBC]] |date=10 Maart 2022 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Aanvanklik het [[Spaanse nasionale rugbyspan|Spanje]] glo as Europa 2 gekwalifiseer, maar nadat dié span tydens die kwalifisering ’n uitgeslote speler ingespan het, is hulle vir elke wedstryd met hierdie speler met puntaftrekking beboet, waarvolgens [[Roemeense nasionale rugbyspan|Roemenië]] vir Spanje as Europa 2 se kwalifiseerder vervang en [[Portugese nasionale rugbyspan|Portugal]] Roemenië se plek in die uitspeeltoernooi ingeneem het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/news/728050 |title=Independent Appeal Committee decision regarding Spain player eligibility |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=27 Junie 2022 |accessdate=28 Oktober 2024}} {{dooie skakel}}</ref> Die 20ste en laaste plek is in November 2022 tydens die uitspeelrondte tussen [[Hongkongse nasionale rugbyspan|Hongkong]], [[Keniaanse nasionale rugbyspan|Kenia]], Portugal en die Verenigde State beslis, waartydens Portugal met ’n 16–16-gelykop in die laaste wedstryd teen die Verenigde State vir die tweede keer vir ’n rugbywêreldbekertoernooi gekwalifiseer het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/777606/rugby-world-cup-2023-final-qualification-tournament-match-day-three-recap |title=Samuel Marques kicks Portugal to Rugby World Cup 2023 |publisher=rugbyworldcup.com |date=18 November 2022 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> === Kwalifiserende spanne === Die volgende 20 spanne het vir die Rugbywêreldbeker 2023 gekwalifiseer. Dit was die eerste toernooi waaraan Chili deelgeneem en wat Kanada misgeloop het. Dit was ook die tweede toernooi wat die Verenigde State misgeloop en die eerste waaraan geen Noord-Amerikaanse span deelgeneem het nie, terwyl vir die eerste keer drie Suid-Amerikaanse spanne verskyn het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2022/11/19/rwc-2023-to-be-the-first-mens-rugby-world-cup-without-north-americans/ |title=RWC 2023 to be the first Men's Rugby World Cup without North Americans |publisher=Americas Rugby News |author=Paul Tait |date=19 November 2022 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Daarmee het Suid-Amerika ná Europa en Oseanië die derde vasteland geword wat deur meer as twee spanne verteenwoordig is. Vir die eerste keer in die toernooigeskiedenis het tien spanne van die [[Suidelike Halfrond]] gekwalifiseer, waarmee beide die Noordelike en Suidelike Halfrond vir die eerste keer deur ewe veel spanne verteenwoordig is. [[Lêer:World Map 2023 RWC qualif.png|duimnael|400px|Spanne wat aan die kwalifiseringstoernooi deelgeneem en die wat regstreeks gekwalifiseer het; altesaam 34 spanne het deelgeneem. {{columns-list|2| {{sleutel|#FF8C00|[[Rugby Afrika|Afrika]]}} {{sleutel|#00FF00|[[Rugby Amerikas Noord|Noord-]] en [[Suid-Amerika Rugby|Suid-Amerika]]}} {{sleutel|#FF00FF|[[Asië Rugby|Asië]]}} {{sleutel|#0000FF|[[Rugby Europa|Europa]]}} {{sleutel|#FFFF00|[[Oseanië Rugby|Oseanië]]}} {{sleutel|#e0e0e0|Nie deelgeneem nie}}}}]] [[Lêer:2023 Rugby World Cup (men) participating nations.svg|duimnael|400px|Uitslag van die kwalifisering: {{sleutel|#f00|Gasheer}} {{sleutel|#07f|Twaalf beste spanne van die 2019-toernooi}} {{sleutel|#0d0|Wenner van die plaaslike kwalifisering}} {{sleutel|#ff0|Versuim om te kwalifiseer}} {{sleutel|#000000|Span het homself onttrek of is geskors}} {{sleutel|#e0e0e0|Nie deelgeneem nie}}]] {| class="wikitable sortable" !Span !Kwalifiseringmetode !Verskynings by eindstryde !Laaste verskyning !Vorige beste prestasie !Groep |- |{{FRAru}} |'''Gasheer''' |Tiende |[[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] |Naaswenner <small>([[Rugbywêreldbeker 1987|1987]], [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]], [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]])</small> |A |- |{{ARGru}} |rowspan="11"|'''Regstreeks''' |Tiende |[[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] |Derde plek <small>([[Rugbywêreldbeker 2007|2007]])</small> |D |- |{{AUSru}} |Tiende |[[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] |'''Kampioen''' <small>([[Rugbywêreldbeker 1991|1991]], [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]])</small> |C |- |{{ENGru}} |Tiende |[[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] |'''Kampioen''' <small>([[Rugbywêreldbeker 2003|2003]])</small> |D |- |{{FIJru}} |Negende |[[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] |Kwarteindrondte <small>([[Rugbywêreldbeker 1987|1987]], [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]])</small> |C |- |{{IRLru}} |Tiende |[[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] |Kwarteindrondte <small>([[Rugbywêreldbeker 1987|1987]], [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]], [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]], [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]], [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]], [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]], [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]])</small> |B |- |{{ITAru}} |Tiende |[[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] |Groepfase <small>([[Rugbywêreldbeker 1987|1987]], [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]], [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]], [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]], [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]], [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]], [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]], [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]], [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]])</small> |A |- |{{JPNru}} |Tiende |[[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] |Kwarteindrondte <small>([[Rugbywêreldbeker 2019|2019]])</small> |D |- |{{NZLru}} |Tiende |[[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] |'''Kampioen''' <small>([[Rugbywêreldbeker 1987|1987]], [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]], [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]])</small> |A |- |{{SCOru}} |Tiende |[[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] |Vierde plek <small>([[Rugbywêreldbeker 1991|1991]])</small> |B |- |{{RSAru}} |Agtste |[[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] |'''Kampioen''' <small>([[Rugbywêreldbeker 1995|1995]], [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]], [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]])</small> |B |- |{{WALru}} |Tiende |[[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] |Derde plek <small>([[Rugbywêreldbeker 1987|1987]])</small> |C |- |{{CHIru}} |Amerikas 2 |Eerste | – |Debuut |D |- |{{GEOru}} |Europa 1 |Sesde |[[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] |Groepfase <small>([[Rugbywêreldbeker 2003|2003]], [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]], [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]], [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]], [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]])</small> |C |- |{{NAMru}} |Afrika 1 |Sewende |[[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] |Groepfase <small>([[Rugbywêreldbeker 1999|1999]], [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]], [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]], [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]], [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]], [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]])</small> |A |- |{{PORru}} |Uitspeelwedstrydwenner |Tweede |[[Rugbywêreldbeker 2007|2007]] |Groepfase <small>([[Rugbywêreldbeker 2007|2007]])</small> |C |- |{{ROMru}} |Europa 2 |Negende |[[Rugbywêreldbeker 2015|2015]] |Groepfase <small>([[Rugbywêreldbeker 1987|1987]], [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]], [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]], [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]], [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]], [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]], [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]], [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]])</small> |B |- |{{SAMru}} |Oseanië 1 |Negende |[[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] |Kwarteindrondte <small>([[Rugbywêreldbeker 1991|1991]], [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]])</small> |D |- |{{TGAru}} |Asië/Pasifiek 1 |Negende |[[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] |Groepfase <small>([[Rugbywêreldbeker 1987|1987]], [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]], [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]], [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]], [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]], [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]], [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]], [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]])</small> |B |- |{{URUru}} |Amerikas 1 |Vyfde |[[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] |Groepfase <small>([[Rugbywêreldbeker 1999|1999]], [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]], [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]], [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]])</small> |A |} == Stadions == Die [[Franse Rugbyfederasie]] (FFR) se bod is deur Wêreldrugby op 15 November 2017 bo die aansoeke van die [[Suid-Afrikaanse Rugbyunie]] en die [[Ierse Rugbyvoetbalunie]] gekies. Frankryk het sy bod op 9 Februarie 2017 ingedien.<ref name="Franse-bod" /> Die FFR se bestuur het op 17 Maart 2017 twaalf stede as moontlike gasheerstede voorgestel.<ref>{{fr}} {{cite web |url=https://www.ffr.fr/actualites/federation/france2023-douze-villes-hotes-retenues |title=#France2023 : Douze villes hôtes retenues |publisher=[[Franse Rugbyfederasie]] |date=17 Maart 2017 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Dié lys is later tot nege stede verminder (sonder [[Parys]], [[Montpellier]] en [[Lens, Pas-de-Calais|Lens]]).<ref>{{fr}} {{cite web |url=https://www.lequipe.fr/Rugby/Actualites/Coupe-du-monde-de-rugby-2023-paris-lens-et-montpellier-ecartees-de-la-candidature-francaise/806051 |title=Coupe du monde de rugby 2023 : Paris, Lens et Montpellier écartées de la candidature française |publisher=L’Équipe |date=31 Mei 2017 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> <center> {| class="wikitable" style="text-align:center" ! [[Saint-Denis, Seine-Saint-Denis|Saint-Denis]]<br /><small>([[Parys]])</small> ! [[Marseille]] ! [[Décines-Charpieu]]<br /><small>([[Lyon]])</small> ! [[Villeneuve-d'Ascq]]<br /><small>([[Lille]])</small> |- | [[Stade de France]] | [[Stade Vélodrome]] | [[Parc Olympique Lyonnais]] | [[Stade Pierre-Mauroy]] |- | <small>{{Koördinate|48|55|28|N|2|21|36|O|region:FR_type:landmark|aansig=inlyn|name=Stade de France}}</small> | <small>{{Koördinate|43|16|11|N|5|23|45|O|region:FR_type:landmark|aansig=inlyn|name=Stade Vélodrome}}</small> | <small>{{Koördinate|45|45|56|N|4|58|52|O|region:FR_type:landmark|aansig=inlyn|name=Parc Olympique Lyonnais}}</small> | <small>{{Koördinate|50|36|43|N|3|07|50|O|region:FR_type:landmark|aansig=inlyn|name=Stade Pierre-Mauroy}}</small> |- | Kapasiteit: '''80&nbsp;023'''<ref name="Kapasiteit">{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/venues |title=Host Venues |publisher=rugbyworldcup.com |accessdate=13 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220913174424/https://www.rugbyworldcup.com/2023/venues |archive-date=13 September 2022 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | Kapasiteit: '''67&nbsp;847'''<ref name="Kapasiteit" /> | Kapasiteit: '''58&nbsp;883'''<ref name="Kapasiteit" /> | Kapasiteit: '''50&nbsp;096'''<ref name="Kapasiteit" /> |- | [[Lêer:Germany vs Poland 0-0 (27103531294).jpg|200px]] | [[Lêer:Stade Vélodrome (20150405).jpg|200px]] | [[Lêer:Parc OL.jpg|200px]] | [[Lêer:Russia v Slovakia (2016-06-15) 18.jpg|200px]] |- ! [[Bordeaux]] ! colspan="3" rowspan="5" |{{Location map+|Frankryk|float=center|width=400|caption=|places= {{Location map~|Frankryk|lat=48.924473|long=2.360150|label=[[Saint-Denis, Seine-Saint-Denis|Saint-Denis]]|position=bottom}} {{Location map~|Frankryk|lat=43.269722|long=5.395833|label=[[Marseille]]|position=bottom}} {{Location map~|Frankryk|lat=45.765278|long=4.981944|label=[[Décines-Charpieu]]|position=right}} {{Location map~|Frankryk|lat=50.611883|long=3.130428|label=[[Villeneuve-d'Ascq]]|position=bottom}} {{Location map~|Frankryk|lat=47.21840 |long=-1.5536 |label=[[Nantes]]|position=right}} {{Location map~|Frankryk|lat=44.897222|long=-0.56167|label=[[Bordeaux]]|position=right}} {{Location map~|Frankryk|lat=45.460833|long=4.390278|label=[[Saint-Étienne]]|position=bottom}} {{Location map~|Frankryk|lat=43.705139|long=7.192583|label=[[Nice]]|position=left}} {{Location map~|Frankryk|lat=43.583056|long=1.434167|label=[[Toulouse]]|position=right}}}} |- | [[Nouveau Stade de Bordeaux|Stade de Bordeaux]] |- | <small>{{Koördinate|44|53|50|N|0|33|42|W|region:FR_type:landmark|aansig=inlyn|format=dms|name=Nouveau Stade de Bordeaux}}</small> |- | Kapasiteit: '''42&nbsp;060'''<ref name="Kapasiteit" /> |- | [[Lêer:Bordeaux Larnaca Nouveau Stade 4.jpg|200px]] |- ! [[Saint-Étienne]] ! [[Nice]] ! [[Nantes]] ! [[Toulouse]] |- | [[Stade Geoffroy-Guichard]] | [[Allianz Riviera|Stade de Nice]] | [[Stade de la Beaujoire]] | [[Stadium Municipal (Toulouse)|Stadium de Toulouse]] |- | <small>{{Koördinate|45|27|39|N|4|23|25|O|region:FR_type:landmark|aansig=inlyn|format=dms|name=Stade Geoffroy-Guichard}}</small> | <small>{{Koördinate|43|42|18|N|7|11|33|O|region:FR_type:landmark|aansig=inlyn|format=dms|name=Allianz Riviera}}</small> | <small>{{Koördinate|47|15|20|N|1|31|31|W|region:FR_type:landmark|aansig=inlyn|format=dms|name=Stade de la Beaujoire}}</small> | <small>{{Koördinate|43|34|59|N|1|26|3|O|region:FR_type:landmark|aansig=inlyn|format=dms|name=Stadium Municipal}}</small> |- | Kapasiteit: '''41&nbsp;965'''<ref name="Kapasiteit" /> | Kapasiteit: '''35&nbsp;983'''<ref name="Kapasiteit" /> | Kapasiteit: '''35&nbsp;520'''<ref name="Kapasiteit" /> | Kapasiteit: '''33&nbsp;103'''<ref name="Kapasiteit" /> |- | [[Lêer:AS Saint-Étienne v Olympique Lyonnais, 10 November 2013.jpg|200px]] | [[Lêer:Allianzcoupdenvoi.jpg|200px]] | [[Lêer:Stade de la Beaujoire.jpg|200px]] | [[Lêer:6m lillois tiré par Mike Maignan, Toulouse, 6 mai 2018 (TFC - LOSC).jpg|200px]] |}</center> == Formaat == [[Lêer:Ballon RWC 2023.jpg|duimnael|Die amptelike rugbybal van die Rugbywêreldbeker 2023]] Die Rugbywêreldbeker 2023 is oor 51 dae tussen 20 verskillende spanne oor 48 wedstryde beslis. Dit het op 8 September op die Stade de France in Saint-Denis naby Parys met die openingswedstryd tussen die gasheer Frankryk en Nieu-Seeland afgeskop. Die toernooi het op dieselfde stadion op 28 Oktober geëindig met die eindstryd tussen Nieu-Seeland en Suid-Afrika, waartydens die Springbokke die [[Webb Ellis-beker]] verdedig het. === Kalender === Op 22 Februarie 2021 het Wêreldrugby verskeie maatreëls aangekondig wat verband hou met die fisieke integriteit van spelers:<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/news/619345/increased-rest-days-confirmed-for-rugby-world-cup-2023 |title=Increased rest days confirmed for Rugby World Cup 2023 |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=22 Februarie 2021 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * die aantal rusdae tussen twee wedstryde is verhoog. Vir die eerste keer in die toernooigeskiedenis kon spanne voor die volgende wedstryd minstens vyf dae voorberei en herstel; * die groepfase is met een week verleng (van 8 September); * die aantal spelers is van 31 na nou 33 spelers verhoog om die spanbestuur te vergemaklik; * reistye en frekwensies is aansienlik verminder; * oefenlading is verlaag om ernstige beserings (insluitend harsingskudding) te voorkom. Die wedstrydskedule is op 26 Februarie 2021 deur Wêreldrugby bekendgemaak.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/matches |title=Matches |publisher=rugbyworldcup.com |date=26 Februarie 2021 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Die volgende tabel dui die Rugbywêreldbeker 2023 se daaglikse program aan. ’n Rooi blokkie dui op beide die openings- en sluitingseremonie, ’n pers blokkie op wedstryde tydens die groepfase, ’n groen blokkie op wedstryde tydens die uitklopfase, ’n blou blokkie op die bronseindstryd en ’n geel blokkie op die eindstryd. {| | {| class="wikitable left center" "style=margin:0.5em auto;font-size:95%;line-height:1.25em" |+ Aantal daaglikse wedstryde tydens die toernooi |- ! scope=col |Groepfase<br />September/Oktober ! scope=col |Vr<br />8 ! scope=col |Sa<br />9 ! scope=col |So<br />10 ! scope=col |Ma<br />11 ! scope=col |Di<br />12 ! scope=col |Wo<br />13 ! scope=col |Do<br />14 ! scope=col |Vr<br />15 ! scope=col |Sa<br />16 ! scope=col |So<br />17 ! scope=col |Ma<br />18 ! scope=col |Di<br />19 ! scope=col |Wo<br />20 ! scope=col |Do<br />21 ! scope=col |Vr<br />22 ! scope=col |Sa<br />23 ! scope=col |So<br />24 ! scope=col |Ma<br />25 ! scope=col |Di<br />26 ! scope=col |Wo<br />27 ! scope=col |Do<br />28 ! scope=col |Vr<br />29 ! scope=col |Sa<br />30 ! scope=col |So<br />1 ! scope=col |Ma<br />2 ! scope=col |Di<br />3 ! scope=col |Wo<br />4 ! scope=col |Do<br />5 ! scope=col |Vr<br />6 ! scope=col |Sa<br />7 ! scope=col |So<br />8 |- align=center |align=left|Seremonies <!-- 8 -->| bgcolor=#d6325b|'''{{Afkorting|OS|Openingseremonie}}''' <!-- 9 -->| <!-- 10 -->| <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| <!-- 28 -->| <!-- 29 -->| <!-- 30 -->| <!-- 1 -->| <!-- 2 -->| <!-- 3 -->| <!-- 4 -->| <!-- 5 -->| <!-- 6 -->| <!-- 7 -->| <!-- 8 -->| |- align=center | align=left|Groep A <!-- 8 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 9 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 10 -->| <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 15 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 21 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 28 -->| <!-- 29 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 30 -->| <!-- 1 -->| <!-- 2 -->| <!-- 3 -->| <!-- 4 -->| <!-- 5 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 6 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 7 -->| <!-- 8 -->| |- align=center |align=left|Groep B <!-- 8 -->| <!-- 9 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 10 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 17 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 24 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| <!-- 28 -->| <!-- 29 -->| <!-- 30 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 1 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 2 -->| <!-- 3 -->| <!-- 4 -->| <!-- 5 -->| <!-- 6 -->| <!-- 7 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 8 -->| bgcolor=#c364f3| 1 |- align=center |align=left|Groep C <!-- 8 -->| <!-- 9 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 10 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 17 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 24 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| <!-- 28 -->| <!-- 29 -->| <!-- 30 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 1 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 2 -->| <!-- 3 -->| <!-- 4 -->| <!-- 5 -->| <!-- 6 -->| <!-- 7 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 8 -->| bgcolor=#c364f3| 1 |- align=center |align=left|Groep D <!-- 8 -->| <!-- 9 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 10 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 17 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 23 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| <!-- 28 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 29 -->| <!-- 30 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 1 -->| <!-- 2 -->| <!-- 3 -->| <!-- 4 -->| <!-- 5 -->| <!-- 6 -->| <!-- 7 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 8 -->| bgcolor=#c364f3| 1 |- ! scope=col |Uitklopfase<br />Oktober ! scope=col |Ma<br />9 ! scope=col |Di<br />10 ! scope=col |Wo<br />11 ! scope=col |Do<br />12 ! scope=col |Vr<br />13 ! scope=col |Sa<br />14 ! scope=col |So<br />15 ! scope=col |Ma<br />16 ! scope=col |Di<br />17 ! scope=col |Wo<br />18 ! scope=col |Do<br />19 ! scope=col |Vr<br />20 ! scope=col |Sa<br />21 ! scope=col |So<br />22 ! scope=col |Ma<br />23 ! scope=col |Di<br />24 ! scope=col |Wo<br />25 ! scope=col |Do<br />26 ! scope=col |Vr<br />27 ! scope=col |Sa<br />28 |- align=center |align=left|Seremonies <!-- 9 -->| <!-- 10 -->| <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| <!-- 28 -->| bgcolor=#d6325b|'''{{Afkorting|SS|Sluitingseremonie}}''' |- align=center |align=left|Uitklopfase <!-- 9 -->| <!-- 10 -->| <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| bgcolor=#00cc33| 2 <!-- 15 -->| bgcolor=#00cc33| 2 <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| bgcolor=#00cc33| 1 <!-- 21 -->| bgcolor=#00cc33| 1 <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| bgcolor=#3399ff| '''1''' <!-- 28 -->| bgcolor=#ffcc00| '''1''' |} | {| style="margin:0.5em auto" wikitable right | colspan=2 |'''Verklaring''' |- | {{sleutel|#d6325b|Seremonies}} |- | {{sleutel|#c364f3|Groepfase}} |- | {{sleutel|#00cc33|Uitklopfase}} |- | {{sleutel|#3399ff|Bronseindstryd}} |- | {{sleutel|#ffcc00|Eindstryd}} |} |} === Groepe === [[Lêer:Palais Brongniart Paris.jpg|duimnael|Die loting vir die Rugbywêreldbeker 2023 het op 14 Desember 2020 in die Paryse Palais Brongniart plaasgevind]] Die eerste rondte, of die groepfase, het 20 spanne bevat wat in vier groepe van vyf spanne verdeel is met dieselfde formaat as wat in 2003, 2007, 2011, 2015 en 2019 gebruik is. Die loting vir die groepfase, waar die twaalf regstreekse kwalifiseerders in drie groepe verdeel is na aanleiding van hulle posisie op die Wêreldrugby-ranglys (soos op 1 Januarie 2020), het op 14 Desember 2020 in die Paryse Palais Brongniart plaasgevind.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/590670/stage-set-for-rugby-world-cup-2023-draw |title=Stage set for Rugby World Cup 2023 Draw |publisher=rugbyworldcup.com |date=2 Oktober 2020 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref><ref>{{fr}} {{cite web |url=https://www.lequipe.fr/Rugby/Actualites/Coupe-du-monde-2023-le-tirage-au-sort-decale-au-14-decembre/1169120 |title=Coupe du monde 2023 : le tirage au sort décalé au 14 décembre |publisher=L’Équipe |date=7 September 2020 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Die oorspronklike datum vir die loting was 30 November 2020, die tradisionele plek ná die eindjaarrugbytoetsreeks gedurende die Novembermaand ná die vorige Rugbywêreldbekertoernooi.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/news/555584 |title=World Ranking race begins for RWC 2023 pool draw |publisher=rugbyworldcup.com |date=29 Januarie 2020 |accessdate=28 Oktober 2024}} {{dooie skakel}}</ref> Die lootstelsel van vorige rugbywêreldbekertoernooie is behou met die twaalf regstreekse kwalifiseerders uit 2019 wat op die lotingsdag aan hulle onderskeie groepe toegewys is, gebaseer op hulle plek op die Wêreldrugby-ranglys op 1 Januarie 2020: * '''Groep 1:''' Die vier beste gekeurde spanne * '''Groep 2:''' Die vier naasbeste gekeurde spanne * '''Groep 3:''' Die vier laagste regstreekse kwalifiseerders Die oorblywende twee groepe het bestaan uit die agt bykomende spanne, met die toewysing in elke groep gebaseer op die vorige Rugbywêreldbekertoernooi: * '''Groep 4:''' Oseanië 1, Europa 1, Amerikas 1, Uitspeelwenner * '''Groep 5:''' Afrika 1, Europa 2, Amerikas 2, Uitspeelwedstrydwenner Dit beteken dat die 20 deelnemende spanne, gekwalifiseerde en kwalifiserende, soos volg gekeur is (volgens hulle plek op die wêreldranglys op 1 Januarie 2020): {| |- style="text-align:left" !style="width:10em"|Groep 1 !style="width:10em"|Groep 2 !style="width:10em"|Groep 3 !style="width:14em"|Groep 4 !style="width:12em"|Groep 5 |- style="vertical-align:top" |{{plainlist| * {{RSAru}} <small>(1)</small> * {{NZLru}} <small>(2)</small> * {{ENGru}} <small>(3)</small> * {{WALru}} <small>(4)</small> }} |{{plainlist| * {{IRLru}} <small>(5)</small> * {{AUSru}} <small>(6)</small> * {{FRAru}} <small>(7)</small> * {{JPNru}} <small>(8)</small> }} |{{plainlist| * {{SCOru}} <small>(9)</small> * {{ARGru}} <small>(10)</small> * {{FIJru}} <small>(11)</small> * {{ITAru}} <small>(12)</small> }} |{{plainlist| * Oseanië 1 ({{SAMru}}) * Europa 1 ({{GEOru}}) * Amerikas 1 ({{URUru}}) * Asië/Pasifiek 1 ({{TGAru}}) }} |{{plainlist| * Afrika 1 ({{NAMru}}) * Europa 2 ({{ROMru}}) * Amerikas 2 ({{CHIru}}) * Uitspeelwedstrydwenner ({{PORru}}) }} |} Ná die loting op 14 Desember 2020 het die groepe soos volg gelyk:<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/pool-draw |title=Re-live the Rugby World Cup 2023 Draw |publisher=rugbyworldcup.com |date=14 Desember 2020 |accessdate=10 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230410090041/https://www.rugbyworldcup.com/2023/pool-draw |archive-date=10 April 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> {| class="wikitable" style="width:98%;" !width=25%|[[#Groep A|Groep A]] !width=25%|[[#Groep B|Groep B]] !width=25%|[[#Groep C|Groep C]] !width=25%|[[#Groep D|Groep D]] |- | {{NZLru}}<ref group="n" name="auto">Regstreekse kwalifiseerder (derde in hulle groep in [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]]).</ref><br /> {{FRAru}}<ref group="n" name="auto" /><ref group="n">Benewens regstreekse kwalifisering as gevolg van sy prestasie in 2019 was Frankryk die gasheer en sou die land op grond daarvan ook gekwalifiseer het.</ref><br /> {{ITAru}}<ref group="n" name="auto" /><br /> {{URUru}}<br /> {{NAMru}} | {{RSAru}}<ref group="n" name="auto" /><br /> {{IRLru}}<ref group="n" name="auto" /><br /> {{SCOru}}<ref group="n" name="auto" /><br /> {{TGAru}}<br /> {{ROMru}} | {{WALru}}<ref group="n" name="auto" /><br /> {{AUSru}}<ref group="n" name="auto" /><br /> {{FIJru}}<ref group="n" name="auto" /><br /> {{GEOru}}<br /> {{PORru}} | {{ENGru}}<ref group="n" name="auto" /><br /> {{JPNru}}<ref group="n" name="auto" /><br /> {{ARGru}}<ref group="n" name="auto" /><br /> {{SAMru}}<br /> {{CHIru}} |} Die vroeë loting (amper drie jaar voor die afskop van die toernooi) is gekritiseer. Sedertdien het die wêreldranglys aansienlike veranderinge ondergaan, waarvolgens Groep B drie van die vyf beste spanne bevat het (Ierland <small>(1)</small>, Suid-Afrika <small>(2)</small> en Skotland <small>(5)</small>), met Frankryk <small>(3)</small> en Nieu-Seeland <small>(4)</small> in Groep A. Groep C se hoogste geplaaste span was Fidji <small>(7)</small> met vier van die twaalf beste spanne in dieselfde groep.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.irishtimes.com/sport/rugby/2023/08/22/rugby-world-cup-most-lopsided-draw-in-history-makes-for-the-most-competitive-tournament-yet/ |title=World Rugby’s clunkiness creates ridiculously lopsided Rugby World Cup draw |publisher=The Irish Times |author=Gerry Thornley |date=22 Augustus 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://inews.co.uk/sport/rugby-union/rugby-world-cup-2023-draw-england-ireland-changes-2187310 |title=Rugby World Cup 2023: Lopsided draw has benefited England, hinders Ireland and prompts changes for 2027 |publisher=inews.co.uk |author=Hugh Godwin |date=3 Maart 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Ná die kritiek het Wêreldrugby se [[hoof- uitvoerende beampte]] Alan Gilpin belowe dat die loting vir toekomstige rugbywêreldbekertoernooie beter gebalanseerd sou wees.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://rugby365.com/latest-news/rugby-chief-vows-to-end-lopsided-world-cup-draws/ |title=Rugby chief vows to end lopsided World Cup draws |publisher=Rugby365 |date=26 April 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Vir die vierde keer in vyf agtereenvolgende rugbywêreldbekertoernooie is Australië, Fidji en Wallis in dieselfde groep geloot (met uitsondering van die 2011-toernooi, waar Fidji en Wallis wel in dieselfde groep was). Die rede agter die vroeë loting was om ondersteuners meer tyd vir hulle reisbeplanning te gun. === Groepfase === [[Lêer:Toulouse - Grand rond - Fontaine.jpg|duimnael|Die ''Grand Rond'' se fontein in Toulouse versier met metaalplate vir al die 20 deelnemende spanne]] [[Lêer:RWC 2023 Opening.jpg|duimnael|Toneel tydens die openingseremonie van die Rugbywêreldbeker 2023]] Soos in die rugbywêreldbekertoernooie van 2003, 2007, 2011, 2015 en 2019 is die 20 spanne wat vir die Rugbywêreldbeker 2023 gekwalifiseer het in vier groepe verdeel. Die groepe is verdeel van Groep A tot Groep D en elke groep het bestaan uit vyf spanne. Elke groep het een semifinalis en een kwarteindfinalis (regstreekse kwalifiseerders) van die Rugbywêreldbeker 2019 bevat, met die ander drie plekke wat deur die kwalifiseringstelsel aangevul is. Elke land het een keer teen elke ander span in sy groep gespeel: elke land het dus vier wedstryde tydens die groepfase gespeel. Klassifisering binne elke groep was gegrond op die volgende puntestelsel: * vier wedstrydpunte vir ’n oorwinning; * twee vir ’n gelykopuitslag; * geen vir ’n nederlaag; * Een bonuspunt vir die druk van vier of meer [[Drie (sport)|drieë]], of ’n nederlaag met sewe punte of minder.<ref name=rules>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/news/35290 |title=Tournament Rules |publisher=rugbyworldcup.com |date=1 Augustus 2019 |accessdate=28 Oktober 2024}} {{dooie skakel}}</ref> Bonuspunte wat bydra tot spanne se versamelde wedstrydpuntetelling is toegeken in elkeen van die volgende omstandighede (een wedstrydpunt vir elke geval): * ’n span druk vier of meer drieë (ongeag van die wedstryduitslag); * ’n span verloor met sewe punte (’n verdoelde drie) of minder.<ref name="rules" /> Aan die einde van die groepfase is die spanne gerangskik van die eerste na die vyfde posisie, gegrond op versamelde wedstrydpunte, met die twee beste spanne wat na die kwarteindrondte deurgedring het. As twee of meer spanne ewe veel punte behaal het, is ’n kriteriastelsel gebruik om te bepaal watter span ’n hoër rang gehad het. Die kriteriastelsel het berus op ’n gedetailleerde analise van die wedstryde waaraan die spanne deelgeneem het. As geen uitslag met die stelsel bereik kon word nie, is die span wat die hoër rang op die amptelike ranglys van Wêreldrugby gehad het die hoër rang toegeken.<ref name="rules" /> === Uitklopfase === Van die begin van dié fase af het die toernooi ’n uitklopformaat aangeneem wat uit agt wedstryde bestaan het: vier kwarteindstryde, twee halfeindstryde, ’n derdeplekwedstryd en die eindstryd. Die wenner en naaswenner van elk van die groepe het na die uitklopfase deurgedring. Groepwenners het teen naaswenners in ander groepe in die kwarteindstryde gespeel, byvoorbeeld: die wenner van Groep A het teen die naaswenner van Groep B en die wenner van Groep B teen die naaswenner van Groep A gespeel. Spanne van dieselfde groep sou dus eers in óf die klein finale óf die eindstryd kon herontmoet het. Elke wedstryd in die uitklopfase moes met ’n oorwinning vir een van die spanne eindig. As daar ná tagtig minute van gewone spel ’n gelykopuitslag was, is daar verder gespeel om te bepaal wie die wenner is. Aanvanklik is daar twee periodes van [[ekstra tyd]] gespeel, tien minute in elke rigting: as daar dan steeds geen wenner was nie, is daar vir tien minute gespeel in ’n uitklopformaat, waar die eerste span wat daarin geslaag het om punte aan te teken, gewen het. As daar steeds nie ’n wenner was ná 110 minute nie is die wenner bepaal deur ’n stelskopkompetisie.<ref name="rules" /> === 2023-effek op 2027-kwalifisering === Soos tydens die rugbywêreldbekertoernooie van 2007, 2011, 2015 en 2019 het die beste drie spanne in elke groep regstreeks gekwalifiseer vir die volgende Rugbywêreldbeker 2027 in Australië. Hulle was Argentinië, Australië, Engeland, Fidji, Frankryk, Ierland, Italië, Japan, Nieu-Seeland, Skotland, Suid-Afrika en Wallis. == Kaartjies en borgskappe == Altesaam 2,6 miljoen kaartjies vir die Rugbywêreldbeker 2023 is in drie fases verkoop; die meeste kaartjies in dié tyd vir ’n rugbywêreldbekertoernooi. Die eerste-fase-kaartjies is van Maart 2021 af vrygestel en die laaste-fase-kaartjies in 2022.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/621306/rugby-world-cup-france-2023-tickets-go-on-sale |title=Rugby World Cup France 2023 tickets go on sale |publisher=rugbyworldcup.com |date=4 Maart 2021 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Op 24 Januarie 2023 is ’n amptelike herverkoopplatform vir private kopers op die organiseerder se webwerf ingestel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://oneway.rugbyworldcup.com/preopen/index.html |title=Coupe du Monde Rugby France 2023 |publisher=rugbyworldcup.com |accessdate=24 Januarie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230124131329/https://oneway.rugbyworldcup.com/preopen/index.html |archive-date=24 Januarie 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Op 31 Mei 2023, presies 100 dae voor dié toernooi se afskop, het Wêreldrugby aangekondig, dat reeds sowat 2,5 miljoen kaartjies verkoop is, wat die vorige rekord van die 2015-toernooi oortref.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/814645/france-ready-to-welcome-the-world-as-rugby-world-cup-2023-celebrates-100-days-to-go-in-style |title=France ready to welcome the world as Rugby World Cup 2023 celebrates 100 days to go in style |publisher=rugbyworldcup.com |date=31 Mei 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Tydens die groepfase het die wedstrydbywoning die mylpaal van 1,7 miljoen oorskry en die vorige rekord van die 2019-toernooi oortref.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/news/876932/rugby-world-cup-2023-excites-fans-in-record-numbers-as-thrilling-pool-phase-captures-the-imagination |title=Rugby World Cup 2023 excites fans in record numbers as thrilling pool phase captures the imagination |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=10 Oktober 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Altesaam is daar byna 2,4 miljoen kaartjies verkoop, waarmee die toernooi die vorige vlak van die 2015-toernooi se 2,5 miljoen bereik en die 2019-toernooi se 1,7 miljoen oorskry het.<ref name="Impak" /> {| class="wikitable center" |+ Rugbywêreldbeker 2023-vennote en -verskaffers ! scope=row| Wêreldwye vennote | Asahi,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/633736/asahi-breweries-joins-rugby-world-cup-2023-as-worldwide-partner |title=Asahi Breweries joins Rugby World Cup 2023 as Worldwide Partner |publisher=rugbyworldcup.com |date=28 April 2021 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> [[Capgemini]],<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/660603/world-rugby-and-capgemini-announce-transformational-rugby-world-cup-2023-worldwide-partnership |title=World Rugby and Capgemini announce transformational Rugby World Cup 2023 worldwide Partnership |publisher=rugbyworldcup.com |date=6 September 2021 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> [[Emirates]],<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.emirates.com/media-centre/emirates-and-world-rugby-to-fly-better-at-rugby-world-cup-2023-and-2027/ |title=Emirates and World Rugby to ‘Fly Better’ at Rugby World Cup 2023 and 2027 |publisher=[[Emirates]] |date=27 Julie 2022 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> [[Land Rover]],<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sportspromedia.com/news/rugby-world-cup-2023-france-land-rover-sponsorship-gmf-deal/?zephr_sso_ott=CrzhLE |title=World Rugby partners with Land Rover ahead of 2023 World Cup |publisher=Sportspromedia |author=Rory Jones |date=18 November 2021 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Mastercard<ref>{{en}} {{cite web |url=https://insidersport.com/2021/02/26/rugby-world-cup-teams-up-with-mastercard-for-2023-tournament/ |title=Rugby World Cup teams up with Mastercard for 2023 tournament |publisher=Insider Sport |author=Holly Hunt |date=26 Februarie 2021 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> en [[Société Générale]].<ref>{{fr}} {{cite web |url=https://sportbusiness.club/news/rugby-societe-generale-partenaire-de-france-2023/ |title=Rugby. Société Générale partenaire de France 2023 |publisher=SportBusiness |date=6 Oktober 2020 |accessdate=9 Desember 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241209013759/https://sportbusiness.club/news/rugby-societe-generale-partenaire-de-france-2023/ |archive-date=9 Desember 2024 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> |- ! scope=row| Amptelike vennote | GL events,<ref>{{fr}} {{cite web |url=https://www.gl-events.com/fr/le-groupe-gl-events-sponsor-officiel-de-la-coupe-du-monde-de-rugby-france-2023 |title=Le groupe GL events Sponsor Officiel de la Coupe du Monde de Rugby France 2023 |publisher=GL events |date=17 Maart 2020 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> GMF,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/670987/gmf-becomes-official-sponsor-and-official-insurer-of-rugby-world-cup-france-2023 |title=GMF becomes Official Sponsor and Official Insurer of Rugby World Cup France 2023 |publisher=rugbyworldcup.com |date=17 November 2021 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> [[Loxam]],<ref>{{fr}} {{cite web |url=https://www.loxam.fr/news/loxam-sponsor-officiel-de-la-coupe-du-monde-de-rugby-france-2023/CP_rugby_2023 |title=Loxam, "Sponsor Officiel" de la Coupe du Monde de Rugby France 2023 |publisher=Loxam |date=15 September 2020 |accessdate=3 Desember 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241203144837/https://www.loxam.fr/news/loxam-sponsor-officiel-de-la-coupe-du-monde-de-rugby-france-2023/CP_rugby_2023 |archive-date=3 Desember 2024 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> [[Orange (firma)|Orange]],<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/608940/ |title=Orange becomes Rugby World Cup 2023 Official Sponsor |publisher=rugbyworldcup.com |date=13 Desember 2020 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> PROMAN,<ref>{{fr}} {{cite web |url=https://sportbusiness.club/rugby-proman-nouveau-selectionneur-de-france-2023/ |title=Rugby: Proman, nouveau sélectionneur de France 2023 |publisher=SportBusiness |date=6 November 2020 |accessdate=26 November 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241126215932/https://sportbusiness.club/rugby-proman-nouveau-selectionneur-de-france-2023/ |archive-date=26 November 2024 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> [[SNCF]],<ref>{{fr}} {{cite web |url=https://www.sncf.com/fr/engagements/sncf-sponsor-officiel-coupe-du-monde-rugby-France-2023 |title=La SNCF sponsor officiel de la prochaine Coupe du monde de rugby |publisher=[[SNCF]] |date=9 September 2020 |accessdate=9 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230409074847/https://www.sncf.com/fr/engagements/sncf-sponsor-officiel-coupe-du-monde-rugby-France-2023 |archive-date=9 April 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> [[Total|TotalEnergies]]<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/647177/total-energies-rwc-2023-release |title=TotalEnergies becomes Official Sponsor of Rugby World Cup France 2023 |publisher=rugbyworldcup.com |date=25 Junie 2021 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> en [[Vivendi]].<ref>{{fr}} {{cite web |url=https://sportbusiness.club/news/rugby-vivendi-sponsor-officiel-de-france-2023/ |title=Rugby. Vivendi sponsor officiel de France 2023 |publisher=SportBusiness |date=30 Oktober 2020 |accessdate=4 Desember 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201204083318/https://sportbusiness.club/news/rugby-vivendi-sponsor-officiel-de-france-2023/ |archive-date=4 Desember 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> |- ! scope=row| Amptelike verskaffers | Andros (voedsel),<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/662440/andros-rugby-world-cup-france-2023-official-supplier |title=Andros becomes Rugby World Cup France 2023 Official Supplier |publisher=rugbyworldcup.com |date=15 September 2021 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> BKT Bpk. (bande),<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/669181/a-new-adventure-begins-for-bkt-and-rugby-world-cup-2023-in-france |title=A new adventure begins for BKT and Rugby World Cup 2023 in France |publisher=rugbyworldcup.com |date=4 November 2021 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> [[Canon]] (kameras),<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/news/726672/canon-joins-the-rugby-world-cup-commercial-family-for-new-zealand-2021-and-france-2023 |title=Canon joins the Rugby World Cup commercial family for New Zealand 2021 and France 2023 |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=27 Junie 2022 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Eden Park (klere),<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/651724/eden-park-becomes-elegance-supplier-for-rugby-world-cup-2023-and-confirms-its-commitment-to-the-campus-2023-programme |title=Eden Park becomes Elegance Supplier for Rugby World Cup 2023 and confirms its commitment to the Campus 2023 programme |publisher=rugbyworldcup.com |date=8 Julie 2021 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> EF Education First AG (taalonderrig),<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/642116/ef-education-first-selected-as-official-language-training-services-supplier-for-rugby-world-cup-france-2023 |title=EF Education First selected as official language training services supplier for Rugby World Cup France 2023 |publisher=rugbyworldcup.com |date=9 Junie 2021 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> [[Facebook]] (sosiale media),<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/661536/facebook-official-social-media-services-supplier |title=Facebook becomes official social media services supplier of Rugby World Cup France 2023 |publisher=rugbyworldcup.com |date=7 September 2021 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Geodis (logistiek),<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/718429/geodis-becomes-official-freight-carrier-of-rugby-world-cup-france-2023 |title=GEODIS becomes Official Freight Carrier of Rugby World Cup France 2023 |publisher=rugbyworldcup.com |date=23 Mei 2022 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Gilbert (rugbyballe),<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.gilbertrugby.com/blogs/gilbert-rugby-history/rugby-world-cup-lives-on-france-2023-see-you-there |title=Rugby World Cup lives on. France 2023, see you there! |publisher=Gilbert Rugby |date=4 Desember 2019 |accessdate=11 Desember 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231211032102/https://www.gilbertrugby.com/blogs/gilbert-rugby-history/rugby-world-cup-lives-on-france-2023-see-you-there |archive-date=11 Desember 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> [[HP Inc.|Hewlett-Packard]],<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/644086/hp-official-supplier-of-rugby-world-cup-france-2023-and-engaged-in-the-campus-2023-programme |title=HP becomes official supplier of Rugby World Cup France 2023, confirms commitment to the Campus 2023 Programme |publisher=rugbyworldcup.com |date=18 Junie 2021 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Invivo (fynkos),<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/665759/invivo-becomes-official-fine-food-supplier-of-rugby-world-cup-france-2023 |title=InVivo becomes Official Fine Food Supplier of Rugby World Cup France 2023 |publisher=rugbyworldcup.com |date=29 September 2021 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> [[Macron (maatskappy)|Macron]] (sportuitrusting),<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/news/681354/world-rugby-appoints-macron-as-match-officials-kit-supplier-in-three-year-deal |title=World Rugby appoints Macron as match officials kit supplier in three-year deal |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=20 Januarie 2022 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> [[Mitsubishi Electric]] (nywerheidselektroniek),<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/670045/mitsubishi-electric-becomes-official-supplier-of-rugby-world-cup-france-2023 |title=Mitsubishi Electric becomes Official Supplier of Rugby World Cup France 2023 |publisher=rugbyworldcup.com |date=9 November 2021 |accessdate=28 Oktober 2024 }}{{Dooie skakel|date=Augustus 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Taisho Pharmaceutical<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/645951/taisho-pharmceutical-fournisseur-officiel-de-la-coupe-du-monde-to-rugby-france-2023 |title=Taisho Pharmaceutical appointed Official Supplier of Rugby World Cup France 2023 |publisher=rugbyworldcup.com |date=24 Junie 2021 |accessdate=28 Oktober 2024 }}{{Dooie skakel|date=Augustus 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> en Tudor (horlosies).<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/u20/news/296716 |title=Born To Dare – World Rugby and TUDOR announce long-term partnership |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=26 November 2017 |accessdate=10 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230410090041/https://www.world.rugby/u20/news/296716 |archive-date=10 April 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> |- ! scope=row| Amptelike ondersteuners | Accor,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/802374/all-accor-live-limitless-announced-as-official-supporter-of-rugby-world-cup-france-2023 |title=ALL – Accor Live Limitless announced as Official Supporter of Rugby World Cup France 2023 |publisher=rugbyworldcup.com |date=11 April 2023 |accessdate=28 Oktober 2024 }}{{Dooie skakel|date=Augustus 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Aramis Rugby,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/723422/aramis-rugby-announced-as-official-supporter-of-rugby-world-cup-france-2023 |title=Aramis Rugby announced as Official Supporter of Rugby World Cup France 2023 |publisher=rugbyworldcup.com |date=13 Junie 2022 |accessdate=28 Oktober 2024 }}{{Dooie skakel|date=Augustus 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> France Pare-brise,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/702552/france-pare-brise-becomes-official-supporter-of-rugby-world-cup-france-2023 |title=France Pare-Brise becomes official supporter of Rugby World Cup France 2023 |publisher=rugbyworldcup.com |date=30 Maart 2022 |accessdate=28 Oktober 2024 }}{{Dooie skakel|date=Augustus 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[Groupe Casino]],<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/788023/casino-becomes-official-supporter-of-rugby-world-cup-france-2023 |title=Casino becomes Official Supporter of Rugby World Cup France 2023 |publisher=rugbyworldcup.com |date=2 Maart 2023 |accessdate=28 Oktober 2024 }}{{Dooie skakel|date=Augustus 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Koezio,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/708448/koesio-and-its-sustainableteam-become-official-supporters-of-rugby-world-cup-france-2023 |title=Koesio and its #SustainableTeam become Official Supporters of Rugby World Cup France 2023 |publisher=rugbyworldcup.com |date=20 April 2022 |accessdate=28 Oktober 2024 }}{{Dooie skakel|date=Augustus 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> PPA Business School,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/702988/ppa-business-school-becomes-official-supporter-of-rugby-world-cup-france-2023 |title=PPA Business School becomes Official Supporter of Rugby World Cup France 2023 |publisher=rugbyworldcup.com |date=4 April 2022 |accessdate=28 Oktober 2024 }}{{Dooie skakel|date=Augustus 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[RATP]],<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/815696/ratp-group-becomes-official-supporter-of-rugby-world-cup-2023 |title=RATP Group becomes Official Supporter of Rugby World Cup 2023 |publisher=rugbyworldcup.com |date=17 Junie 2023 |accessdate=28 Oktober 2024 }}{{Dooie skakel|date=Augustus 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[Sage (maatskappy)|Sage]]<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/693521/sage-becomes-official-supporter-of-rugby-world-cup-2023 |title=Sage becomes Official Supporter of Rugby World Cup 2023 |publisher=rugbyworldcup.com |date=4 Maart 2022 |accessdate=28 Maart 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220328072352/https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/693521/sage-becomes-official-supporter-of-rugby-world-cup-2023 |archive-date=28 Maart 2022 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> en Volvic.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/785156/volvic-becomes-official-supporter-of-rugby-world-cup-france-2023-and-unveils-a-special-film-depicting-the-power-of-nature |title=Volvic becomes Official Supporter of Rugby World Cup France 2023 and unveils a special film depicting the power of nature |publisher=rugbyworldcup.com |date=8 Februarie 2023 |accessdate=28 Oktober 2024 }}{{Dooie skakel|date=Augustus 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |} == Betrokkenes == === Wedstrydbeamptes === Wêreldrugby het die volgende twaalf skeidsregters, sewe lynregters en vir die eerste keer ’n uitgebreide televisieskeidsregtersspan van sewe vir die 48 wedstryde benoem. Onder die span was [[Wayne Barnes]], wat die eerste skeidsregter was wat vir sy vyfde rugbywêreldbekertoernooi geblaas het, terwyl Nika Amasjoekeli die eerste Georgiese skeidsregter tydens ’n rugbywêreldbekertoernooi en sedert die professionele tydperk die eerste vlak twee-skeidsregter was. Matthew Carley, Karl Dickson en Andrew Brace het hulle debuut as skeidsregters gemaak en Joy Neville was die eerste vrou wat wedstryde tydens ’n mansrugbywêreldbekertoernooi hanteer het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/808667/everyones-team-world-rugby-announces-emirates-match-official-team-selected-for-rugby-world-cup-2023-in-france |title=Everyone’s team – World Rugby announces Emirates match official team selected for Rugby World Cup 2023 in France |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=10 Mei 2023 |accessdate=28 Oktober 2024 |archive-date=10 Mei 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230510201849/https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/808667/everyones-team-world-rugby-announces-emirates-match-official-team-selected-for-rugby-world-cup-2023-in-france |url-status=dead }}</ref> {{col-begin}} {{col-2}} ; Skeidsregters * {{vlagikoon|Australië}} [[Nic Berry]] <small>([[Rugby Australia|Australië]])</small> * {{vlagikoon|Australië}} [[Angus Gardner]] <small>([[Rugby Australia|Australië]])</small> * {{vlagikoon|Engeland}} [[Wayne Barnes]] <small>([[Engelse Rugbyvoetbalunie|Engeland]])</small> * {{vlagikoon|Engeland}} [[Matthew Carley]] <small>([[Engelse Rugbyvoetbalunie|Engeland]])</small> * {{vlagikoon|Engeland}} [[Karl Dickson]] <small>([[Engelse Rugbyvoetbalunie|Engeland]])</small> * {{vlagikoon|Engeland}} [[Luke Pearce]] <small>([[Engelse Rugbyvoetbalunie|Engeland]])</small> * {{vlagikoon|Frankryk}} [[Mathieu Raynal]] <small>([[Franse Rugbyfederasie|Frankryk]])</small> * {{vlagikoon|Georgië}} [[Nika Amasjoekeli]] <small>([[Georgiese Rugbyunie|Georgië]])</small> * {{vlagikoon|Ierland|rugby}} [[Andrew Brace]] <small>([[Ierse Rugbyvoetbalunie|Ierland]])</small> * {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} [[Ben O’Keeffe]] <small>([[Nieu-Seeland Rugby|Nieu-Seeland]])</small> * {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} [[Paul Williams]] <small>([[Nieu-Seeland Rugby|Nieu-Seeland]])</small> * {{vlagikoon|Suid-Afrika}} [[Jaco Peyper]] <small>([[Suid-Afrikaanse Rugbyunie|Suid-Afrika]])</small> {{col-2}} ; Lynregters * {{vlagikoon|Australië}} Jordan Way <small>([[Rugby Australia|Australië]])</small> * {{vlagikoon|Engeland}} Christophe Ridley <small>([[Engelse Rugbyvoetbalunie|Engeland]])</small> * {{vlagikoon|Frankryk}} Pierre Brousset <small>([[Franse Rugbyfederasie|Frankryk]])</small> * {{vlagikoon|Ierland|rugby}} Chris Busby <small>([[Ierse Rugbyvoetbalunie|Ierland]])</small> * {{vlagikoon|Italië}} Andrea Piardi <small>([[Italiaanse Rugbyfederasie|Italië]])</small> * {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} James Doleman <small>([[Nieu-Seeland Rugby|Nieu-Seeland]])</small> * {{vlagikoon|Wallis}} Craig Evans <small>([[Walliese Rugbyunie|Wallis]])</small> ; Televisieskeidsregters * {{vlagikoon|Australië}} Brett Cronan <small>([[Rugby Australia|Australië]])</small> * {{vlagikoon|Engeland}} Tom Foley <small>([[Engelse Rugbyvoetbalunie|Engeland]])</small> * {{vlagikoon|Ierland|rugby}} Brian MacNeice <small>([[Ierse Rugbyvoetbalunie|Ierland]])</small> * {{vlagikoon|Ierland|rugby}} Joy Neville <small>([[Ierse Rugbyvoetbalunie|Ierland]])</small> * {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} Brendon Pickerill <small>([[Nieu-Seeland Rugby|Nieu-Seeland]])</small> * {{vlagikoon|Suid-Afrika}} [[Marius Jonker]] <small>([[Suid-Afrikaanse Rugbyunie|Suid-Afrika]])</small> * {{vlagikoon|Wallis}} Ben Whitehouse <small>([[Walliese Rugbyunie|Wallis]])</small> {{col-end}} === Spanne === Elke land kon 33 spelers vir die toernooi kies. Die spanne moes teen 28 Augustus 2023 aan Wêreldrugby voorgelê word.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theroar.com.au/rugby-union/rugby-world-cup/rugby-world-cup-teams-squads/ |title=Rugby World Cup 2023 teams and squads |publisher=The Roar |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Ten einde van ’n beter beskerming van die spelers se gesondheid het Wêreldrugby aangekondig om die aantal spelers per span vir die eerste keer in die toernooigeskiedenis van 31 na 33 te verhoog,<ref>{{fr}} {{cite web |url=https://www.rugbyrama.fr/rugby/coupe-du-monde/2023/coupe-du-monde-les-groupes-pour-la-coupe-du-monde-passent-de-31-a-33-joueurs_sto8144635/story.shtml |title=Les groupes pour la Coupe du monde passent de 31 à 33 joueurs |publisher=Rugbyrama |author=Romain Lafon |date=22 Februarie 2021 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> waarvolgens altesaam 660 spelers aan die toernooi deelgeneem het. Volgens statistieke was Nieu-Seeland die span met die hoogste aantal gemiddelde toetswedstryde per speler met ’n gemiddelde 46,<ref name=":0">{{fr}} {{cite web |url=https://www.rugbyrama.fr/2023/08/30/coupe-du-monde-de-rugby-2023-toutes-les-statistiques-a-connaitre-avant-le-debut-de-la-coupe-du-monde-11422314.php |title=Coupe du monde de rugby 2023 – Toutes les statistiques à connaître avant le début de la Coupe du monde |publisher=Rugbyrama |author=Raphaël Plancheron-Hérault, Gaspard Lasmartres |date=30 Augustus 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> waaronder die speler met die meeste toetswedstryde [[Sam Whitelock]] (146).<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.allblacks.com/asp/profile.asp?ABID=1104 |title=Samuel Whitelock #1104 |publisher=[[All Blacks]] |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Wat ouderdom betref was die oudste span dié van Suid-Afrika met ’n gemiddelde ouderdom van 29,8 jaar, terwyl Australië die jongste span gehad het met ’n gemiddelde van 25,8 jaar per speler, waaronder die jongste speler in die toernooi: [[Max Jorgensen]] wat op 2 September sy 19de verjaarsdag gevier het, ses dae voor die afskop van die toernooi. Die oudste speler was die Namibiër [[Pieter-Jan van Lill]] op 39 jaar wat in sy vierde rugbywêreldbekertoernooi gespeel het.<ref name=":0" /> Die Chileense klub [[Selknam]] het 30 Chileense spelers beskikbaar gestel, wat dit die professionele klub met die meeste spelers by die toernooi gemaak het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2023/08/27/chile-confirm-final-three-names-for-inaugural-rugby-world-cup/ |title=Chile Confirm Final Three Names for Inaugural Rugby World Cup |publisher=Americas Rugby News |date=27 Augustus 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Die klub met die naasmeeste spelers was [[Moana Pasifika]] met 19 gekeurde spelers: tien Samoane en nege Tongane. Daarop het drie klubs met 18 spelers gevolg: [[Benetton Rugby Treviso]], [[Leinster Rugby|Leinster]] en [[Peñarol Rugby]]. [[Stade Toulousain]] was die Franse klub met die meeste spelers by die toernooi, naamlik 17.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://news.italy24.press/sports/823213.html |title=The clubs with the most players at the 2023 Rugby World Cup: there is also Benetton |publisher=News Italy24 |date=30 Augustus 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> 161 spelers wat vir die rugbywêreldbekertoernooi gekeur was, is buite die land gebore waarvoor hulle gekeur is, 17 meer as tydens die 2019-toernooi; slegs Argentinië, Namibië en Suid-Afrika het geen speler opgeroep wat in die buiteland gebore is nie. Spelers wat in die buiteland gebore is, kon gekies word op grond van hulle ouers of grootouers se herkoms, maar ook na ’n ononderbroke verblyftydperk van vyf jaar in die betrokke land.<ref name=":1">{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2023/08/30/foreign-born-produced-homegrown-players-at-rwc-2023/ |title=Foreign-Born / Produced / Homegrown Players at Rugby World Cup 2023 |publisher=Americas Rugby News |author=Paul Tait |date=30 Augustus 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Daarbenewens het Wêreldrugby in November 2021 die moontlikheid geïmplementeer vir spelers om van hulle nasionale span te verander nadat hulle vir drie jaar nie vir hulle oorspronklike nasionale span gekies is nie. Om vir ’n ander span te verskyn moes hulle egter in die land gebore wees of ’n ouer of grootouer hê wat in die betrokke land gebore is.<ref>{{fr}} {{cite web |url=https://www.lequipe.fr/Rugby/Actualites/World-rugby-autorise-le-changement-de-selection/1300926 |title=World Rugby autorise le changement de sélection |publisher=L’Équipe |date=24 November 2021 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> By hierdie nuwe beleid het veral Samoa en Tonga gebaat met eersgenoemde wat [[Charlie Faumuina]] en [[Christian Lealiifano]] en laasgenoemde wat [[Adam Coleman]] en [[Malakai Fekitoa]] kon oproep, spelers wat voorheen al vir ander nasionale spanne by rugbywêreldbekertoernooie verskyn het.<ref name=":1" /> == Wedstryde == {| class="infobox bordered" | style="background:#cfc;"|Kwalifiseer vir die kwarteindrondte én regstreeks vir die [[Rugbywêreldbeker 2027]]. |- | style="background:#ffc;"|Uit die toernooi geskakel, maar kwalifiseer regstreeks vir die Rugbywêreldbeker 2027. |- | style="background:;"|Uit die toernooi geskakel én loop regstreekse kwalifisering vir die Rugbywêreldbeker 2027 mis. |} Die wedstryde is in twee fases opgedeel, naamlik die groep- en die uitklopfase. === Groepfase === 20 spanne het aan die groepfase deelgeneem. Die twee beste spanne in elke groep het na die uitklopfase deurgedring, terwyl die drie beste spanne regstreeks vir die volgende toernooi gekwalifiseer het. ==== Groep A ==== [[Lêer:Nouvelle-Zélande - Uruguay - 2.jpg|duimnael|Wedstryd tussen Nieu-Seeland en Uruguay op 5 Oktober]] {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=165|Span !width=25|{{Afkorting|S|Wedstryde gespeel}} !width=25|{{Afkorting|W|Wedstryde gewen}} !width=25|{{Afkorting|G|Gelykop}} !width=25|{{Afkorting|V|Wedstryde verloor}} !width=25|{{Afkorting|P&nbsp;v|Punte vir}} !width=25|{{Afkorting|P&nbsp;t|Punte teen}} !width=25|{{Afkorting|+/−|Punteverskil}} !width=25|{{Afkorting|D&nbsp;v|Drieë vir}} !width=25|{{Afkorting|BP|Bonuspunte}} !width=25|{{Afkorting|P|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{FRAru}} |4||4||0||0||210||32||+178||27||2||'''18''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{NZLru}} |4||3||0||1||253||47||+206||38||3||'''15''' |- style="background:#ffc" |style="text-align:left;"|{{ITAru}} |4||2||0||2||114||181||–67||15||2||'''10''' |- |style="text-align:left;"|{{URUru}} |4||1||0||3||65||164||–99||9||1||'''5''' |- |style="text-align:left;"|{{NAMru}} |4||0||0||4||37||255||–218||3||0||'''0''' |} {{rugbywedstryd | datum = 8 September 2023 | tyd = 21:00 (MEST) | tuis = {{FRAru-r}} | telling = 27–13 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/28766 Verslag] | weg = {{NZLru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Damian Penaud]], [[Melvyn Jaminet]]<br />'''Doelskop:''' [[Thomas Ramos]]<br />'''Strafdoele:''' [[Thomas Ramos]] (5) | wegpunte = '''Drieë:''' [[Mark Telea]] (2)<br />'''Strafdoel:''' [[Richie Mo’unga]]<br />'''Kaart:''' [[Will Jordan (rugbyspeler)|Will Jordan]] {{Geelkaart|58|68}} | stadion = [[Stade de France]], [[Saint-Denis, Seine-Saint-Denis|Saint-Denis]] | bywoning = 78&nbsp;680 | skeidsregter = [[Jaco Peyper]] ([[Suid-Afrikaanse Rugbyunie|RSA]]) | speler van die wedstryd = [[Gregory Alldritt]] (Fra) | notas = [[Antoine Dupont]] (Fra) en [[Nepo Laulala]] (NZL) speel in hulle 50ste toetswedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/rugby-union/2023/09/07/antoine-dupont-rugby-world-cup-france-big-star-jonah-lomu/ |title=Antoine Dupont could be rugby's biggest star since Jonah Lomu – he can light up the World Cup |publisher=[[Daily Telegraph]] |author=Gavin Mairs |date=7 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''[[Mark Telea]] (NZL) druk ná 91 sekondes die vinnigste drie in dié tyd tydens ’n openingswedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.planetrugby.com/news/watch-all-blacks-stun-the-stade-de-france-with-record-breaking-try-in-rugby-world-cup-opener-against-france |title=WATCH: All Blacks stun the Stade de France with record-breaking try |publisher=Planet Rugby |author=Colin Newboult |date=8 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Dit is Nieu-Seeland se eerste nederlaag tydens die groepfase.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.planetrugby.com/news/france-hand-the-all-blacks-their-first-ever-rugby-world-cup-pool-stage-defeat |title=France hand the All Blacks their first-ever Rugby World Cup pool stage defeat |publisher=Planet Rugby |date=8 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Dit is Nieu-Seeland se ergste rugbywêreldbekernederlaag in dié tyd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.smh.com.au/sport/rugby-union/all-blacks-suffer-first-rugby-world-cup-pool-match-loss-in-history-as-france-start-with-a-bang-20230909-p5e3az.html |title=All Blacks claim they can still lift trophy after suffering heaviest World Cup defeat |publisher=The Sydney Morning Herald |author=Tom Decent |date=9 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Vir die eerste keer in ’n rugbywêreldbekerwedstryd kon Nieu-Seeland geen wedstrydpunte behaal nie.'' * ''Tot en met hierdie nederlaag was Nieu-Seeland die laaste span wat nie ’n groepwedstryd verloor het nie. }} {{rugbywedstryd | datum = 9 September 2023 | tyd = 13:00 (MEST) | tuis = {{ITAru-r}} | telling = 52–8 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/28767 Verslag] | weg = {{NAMru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Lorenzo Cannone]], [[Paolo Garbisi]], [[Dino Lamb]], [[Ange Capuozzo]], [[Hame Faiva]], [[Manuel Zuliani]], [[Paolo Odogwu]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Tommaso Allan]] (7)<br />'''Strafdoel:''' [[Tommaso Allan]] | wegpunte = '''Drie:''' [[Gerswin Mouton]]<br />'''Strafdoel:''' [[Tiaan Swanepoel]]<br />'''Kaart:''' [[Torsten van Jaarsveld]] {{Geelkaart|10|20}} | stadion = [[Stade Geoffroy-Guichard]], [[Saint-Étienne]] | bywoning = 35&nbsp;515 | skeidsregter = [[Andrew Brace]] ([[Ierse Rugbyvoetbalunie|IRL]]) | speler van die wedstryd = [[Lorenzo Cannone]] (Ita) | notas = Dit is Italië se grootste rugbywêreldbekeroorwinning in dié tyd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/857311/italy-defeat-namibia-52-8-in-pool-a |title=Italy defeat Namibia 52–8 in Pool A |publisher=rugbyworldcup.com |date=9 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Dit is ook Italië se grootste oorwinning oor Namibië in dié tyd.<ref>{{it}} {{cite web |url=https://sport.virgilio.it/italia-namibia-mondiali-rugby-2023-833557 |title=Mondiali Rugby, Italia-Namibia è una vittoria da record per gli Azzurri. Ma c'è chi storce il naso |publisher=Virgilio |author=Roberto Barbacci |date=9 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 14 September 2023 | tyd = 21:00 (MEST) | tuis = {{FRAru-r}} | telling = 27–12 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/28774 Verslag] | weg = {{URUru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Antoine Hastoy]], [[Peato Mauvaka]], [[Louis Bielle-Biarrey]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Melvyn Jaminet]] (3)<br />'''Strafdoele:''' [[Melvyn Jaminet]] (2)<br />'''Kaart:''' [[Romain Taofifenua]] {{Geelkaart|27|37}} | wegpunte = '''Drieë:''' [[Nicolas Freitas]], [[Baltazar Amaya]]<br />'''Doelskop:''' [[Felipe Etcheverry]] | stadion = [[Stade Pierre-Mauroy]], [[Lille]] | bywoning = 48&nbsp;821 | skeidsregter = [[Ben O’Keeffe]] ([[Nieu-Seeland Rugby|NZL]]) | speler van die wedstryd = [[Maxime Lucu]] (Fra) | notas = Dit was die eerste rugbywêreldbekerwedstryd ooit tussen die twee spanne.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/848960/rugby-world-cup-2023-france-uruguay-preview |title=Rugby World Cup 2023 Match Preview: France v Uruguay |publisher=rugbyworldcup.com |date=13 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024 }}{{Dooie skakel|date=Augustus 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 15 September 2023 | tyd = 21:00 (MEST) | tuis = {{NZLru-r}} | telling = 71–3 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/28775 Verslag] | weg = {{NAMru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Cam Roigard]] (2), [[Damian McKenzie]] (2), [[Leicester Fainga’anuku]], [[Anton Lienert-Brown]], [[Ethan de Groot]], [[Dalton Papali’i]], [[David Havili]], [[Caleb Clarke]], [[Rieko Ioane]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Damian McKenzie]] (8)<br />'''Kaart:''' [[Ethan de Groot]] {{Rooikaart|0|72}} | wegpunte = '''Strafdoel:''' [[Tiaan Swanepoel]] | stadion = [[Stadium Municipal (Toulouse)|Stadium de Toulouse]], [[Toulouse]] | bywoning = 31&nbsp;996 | skeidsregter = [[Luke Pearce]] ([[Engelse Rugbyvoetbalunie|ENG]]) | speler van die wedstryd = [[Cam Roigard]] (NZL) | notas = [[Sam Whitelock]] word ná [[Richie McCaw]] die tweede Nieu-Seelandse rugbyspeler wat in sy 148ste toetswedstryd speel.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/66797354 |title=New Zealand v Namibia team news: Sam Whitelock to join Richie McCaw as most-capped All Black |publisher=[[BBC]] |date=13 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''[[Ethan de Groot]] (NZL) ontvang in die 72ste minuut ’n rooikaart omdat hy ’n gevaarlike hoogvat op die Namibiër [[Adriaan Booysen]] uitgevoer het. Daarmee word hy die eerste Nieu-Seelandse speler wat ’n rooikaart in ’n rugbywêreldbekerwedstryd ontvang.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/66826612 |title=New Zealand 71–3 Namibia: All Blacks run in 11 tries but Ethan de Groot sent off |publisher=[[BBC]] |author=Joe Rindl |date=15 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 20 September 2023 | tyd = 17:45 (MEST) | tuis = {{ITAru-r}} | telling = 38–17 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/28782 Verslag] | weg = {{URUru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Lorenzo Pani]], [[Michele Lamaro]], [[Montanna Ioane]], [[Lorenzo Cannone]], [[Ignacio Brex]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Tommaso Allan]] (5)<br />'''Strafdoel:''' [[Paolo Garbisi]]<br />'''Kaarte:''' [[Niccolo Cannone]] {{Geelkaart|25|35}}, [[Danilo Fischetti]], {{Geelkaart|27|37}} | wegpunte = '''Drieë:''' [[Drie (sport)#Strafdrie|Strafdrie]], [[Nicolás Freitas]]<br />'''Doelskop:''' [[Felipe Etcheverry]]<br />'''Skepdoel:''' [[Felipe Etcheverry]]<br />'''Kaart:''' [[Andres Vilaseca]] {{Geelkaart|43|53}} | stadion = [[Allianz Riviera|Stade de Nice]], [[Nice]] | bywoning = 28&nbsp;627 | skeidsregter = [[Angus Gardner]] ([[Rugby Australia|AUS]]) | speler van die wedstryd = [[Michele Lamaro]] (Ita) | notas = Dit was die eerste rugbywêreldbekerwedstryd ooit tussen die twee spanne.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/849322/rugby-world-cup-2023-italy-uruguay-preview |title=Rugby World Cup 2023 Match Preview: Italy v Uruguay |publisher=rugbyworldcup.com |date=18 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024 }}{{Dooie skakel|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * ''[[Sebastian Negri]] (Ita) speel in sy 50ste toetswedstryd.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.reuters.com/sports/italys-negri-wary-dangerous-uruguay-2023-09-17/ |title=Italy's Negri wary of dangerous Uruguay |publisher=[[Reuters]] |date=17 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 21 September 2023 | tyd = 21:00 (MEST) | tuis = {{FRAru-r}} | telling = 96–0 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/28783 Verslag] | weg = {{NAMru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Damian Penaud]] (3), [[Jonathan Danty]] (2), [[Charles Ollivon]] (2), [[Thibaud Flament]], [[Antoine Dupont]], [[Louis Bielle-Biarrey]] (2), [[Baptiste Couilloud]], [[Melvyn Jaminet]], [[Drie (sport)#Strafdrie|Strafdrie]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Thomas Ramos]] (12) | wegpunte = '''Kaarte:''' [[Johan Deysel]] {{Rooikaart|0|45}}, [[Jason Benade]] {{Geelkaart|80|80+}} | stadion = [[Stade Vélodrome]], [[Marseille]] | bywoning = 63&nbsp;486 | skeidsregter = [[Matthew Carley]] ([[Engelse Rugbyvoetbalunie|ENG]]) | speler van die wedstryd = [[Damian Penaud]] (Fra) | notas = [[Oela Blaauw]] (Nam) het sy toetsdebuut gemaak.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.reuters.com/sports/namibia-rotate-squad-world-cup-clash-with-hosts-france-2023-09-19/ |title=Namibia rotate squad for World Cup clash with hosts France |publisher=[[Reuters]] |author=Nick Said |date=19 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''[[Damian Penaud]] (Fra) teken ’n driekuns aan.'' * ''[[Johan Deysel]] (Nam) ontvang in die 45ste minuut ’n rooikaart omdat hy ’n gevaarlike hoogvat op die Fransman [[Antoine Dupont]] uitgevoer het.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.planetrugby.com/news/france-v-namibia-five-takeaways-from-rugby-world-cup-clash-as-records-tumble-but-at-what-cost |title=France v Namibia: Five takeaways from Rugby World Cup clash as records tumble but at what cost |publisher=Planet Rugby |author=James While |date=21 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Dit is Frankryk se grootste rugbywêreldbekeroorwinning in dié tyd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lemonde.fr/en/sports/article/2023/09/22/rugby-world-cup-2023-france-s-record-breaking-night-against-namibia_6138444_9.html |title=Rugby World Cup 2023: France's record-breaking night against Namibia |publisher=[[Le Monde]] |author=Martin Untersinger |date=22 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * <span style="color:red">''Namibië is hiermee uit die toernooi geskakel.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/66884634 |title=France 96–0 Namibia: Antoine Dupont injured as hosts score 14 tries in Marseille |publisher=[[BBC]] |author=Mantej Mann |date=21 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 27 September 2023 | tyd = 17:45 (MEST) | tuis = {{URUru-r}} | telling = 36–26 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/28790 Verslag] | weg = {{NAMru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Baltazar Amaya]] (2), [[German Kessler]], [[Santiago Arata]], [[Bautista Basso]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Felipe Etcheverry]] (3), [[Felipe Berchesi]]<br />'''Strafdoel:''' [[Felipe Berchesi]]<br />'''Kaart:''' [[Eric Dosantos]] {{Geelkaart|76|80+}} | wegpunte = '''Drieë:''' [[Gerswin Mouton]], [[JC Greyling]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Tiaan Swanepoel]] (2)<br />'''Strafdoele:''' [[Tiaan Swanepoel]] (4)<br />'''Kaarte:''' [[Johan Coetzee (rugbyspeler)|Johan Coetzee]] {{Geelkaart|48|58}}, [[Tjiuee Uanivi]] {{Geelkaart|61|71}}, [[Desiderius Sethie]] {{Rooikaart|0|63}} | stadion = [[Parc Olympique Lyonnais|Parc OL]], [[Lyon]] | bywoning = 49&nbsp;342 | skeidsregter = [[Mathieu Raynal]] ([[Franse Rugbyfederasie|FRA]]) | speler van die wedstryd = [[Santiago Arata]] (Uru) | notas = Dit was die eerste rugbywêreldbekerwedstryd ooit tussen die twee spanne.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/862456/rugby-world-cup-2023-uruguay-namibia-preview |title=Rugby World Cup 2023 Match Preview: Uruguay v Namibia |publisher=rugbyworldcup.com |date=26 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024 }}{{Dooie skakel|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * ''Dit is Namibië se meeste punte in dié tyd tydens ’n rugbywêreldbekerwedstryd.''<ref name="URUvNAM">{{en}} {{cite web |url=https://apnews.com/article/uruguay-namibia-rugby-world-cup-d835e32dd8c3eb543ce203434ae1c50f |title=Uruguay wins at Rugby World Cup after 3 yellow cards for Namibia |publisher=Associated Press |date=27 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Dit is ook Uruguay se meeste punte in dié tyd tydens ’n rugbywêreldbekerwedstryd.''<ref name="URUvNAM" /> * ''[[Desiderius Sethie]] (Nam) ontvang in die 63ste minuut ’n rooikaart omdat hy ’n gevaarlike hoogvat op die Uruguaan [[Bautista Basso]] uitgevoer het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.stuff.co.nz/sport/rugby-world-cup-2023/300978894/rugby-world-cup-red-and-yellow-cards-cost-namibia-during-defeat-to-uruguay |title=Rugby World Cup: Red and yellow cards cost Namibia during defeat to Uruguay |publisher=Stuff |date=28 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 29 September 2023 | tyd = 21:00 (MEST) | tuis = {{NZLru-r}} | telling = 96–17 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/28792 Verslag] | weg = {{ITAru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Will Jordan (rugbyspeler)|Will Jordan]] (2), [[Aaron Smith]] (3), [[Mark Telea]], [[Ardie Savea]] (2), [[Brodie Retallick]], [[Dalton Papali’i]], [[Dane Coles]] (2), [[Damian McKenzie]], [[Anton Lienert-Brown]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Richie Mo’unga]] (9), [[Damian McKenzie]] (4) | wegpunte = '''Drieë:''' [[Ange Capuozzo]], [[Montanna Ioane]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Tommaso Allan]], [[Paolo Garbisi]]<br />'''Strafdoel:''' [[Tommaso Allan]] | stadion = [[Parc Olympique Lyonnais|Parc OL]], [[Lyon]] | bywoning = 57&nbsp;672 | skeidsregter = [[Matthew Carley]] ([[Engelse Rugbyvoetbalunie|ENG]]) | speler van die wedstryd = [[Ardie Savea]] (NZL) | notas = [[Sam Whitelock]] word die eerste Nieu-Seelandse rugbyspeler wat in sy 149ste toetswedstryd speel. Dit is ook die naasmeeste in dié tyd ná die Wallieser [[Alun Wyn Jones]] (158 vir Wallis en twaalf vir die [[Britse en Ierse Leeus]]).''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworld.com/news/sam-whitelock-breaks-all-blacks-appearance-record-against-italy-160318 |title=Sam Whitelock breaks All Blacks appearance record against Italy |publisher=Rugby World |author=Josh Graham |date=29 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''[[Aaron Smith]] (NZL) teken ’n driekuns aan. }} {{rugbywedstryd | datum = 5 Oktober 2023 | tyd = 21:00 (MEST) | tuis = {{NZLru-r}} | telling = 73–0 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/28798 Verslag] | weg = {{URUru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Damian McKenzie]] (2), [[Richie Mo’unga]], [[Will Jordan (rugbyspeler)|Will Jordan]] (2), [[Cam Roigard]], [[Fletcher Newell]], [[Leicester Fainga’anuku]] (3), [[Tamaiti Williams]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Richie Mo’unga]] (5), [[Damian McKenzie]] (2), [[Beauden Barrett]] (2) | wegpunte = | stadion = [[Parc Olympique Lyonnais|Parc OL]], [[Lyon]] | bywoning = 57&nbsp;083 | skeidsregter = [[Wayne Barnes]] ([[Engelse Rugbyvoetbalunie|ENG]]) | speler van die wedstryd = [[Damian McKenzie]] (NZL) | notas = Dit was die eerste rugbywêreldbekerwedstryd ooit tussen die twee spanne.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/862923/rugby-world-cup-2023-new-zealand-uruguay-preview |title=Rugby World Cup 2023 Match Preview: New Zealand v Uruguay |publisher=rugbyworldcup.com |date=4 Oktober 2023 |accessdate=28 Oktober 2024 }}{{Dooie skakel|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * ''[[Sam Whitelock]] (NZL) word slegs die tweede rugbyspeler wat in sy 150ste toetswedstryd speel en die eerste wat in 23 rugbywêreldbekerwedstryde verskyn.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/873651/new-zealand-announce-squad-to-play-uruguay |title=Whitelock to break RWC record – New Zealand name team to play Uruguay |publisher=rugbyworldcup.com |date=5 Oktober 2023 |accessdate=28 Oktober 2024 }}{{Dooie skakel|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * ''[[Leicester Fainga’anuku]] (NZL) teken ’n driekuns aan.'' * ''Nadat Uruguay geen punte kon aanteken nie, word dit die eerste rugbywêreldbekertoernooi waartydens vyf spanne geen punte kon aanteken nie.'' * <span style="color:green">''Nieu-Seeland vorder hiermee tot die kwarteindrondte.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/67021820 |title=New Zealand 73–0 Uruguay: All Blacks reach Rugby World Cup quarter-finals with 11-try win |publisher=[[BBC]] |author=Alastair Telfer |date=5 Oktober 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 6 Oktober 2023 | tyd = 21:00 (MEST) | tuis = {{FRAru-r}} | telling = 60–7 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/28799 Verslag] | weg = {{ITAru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Damian Penaud]] (2), [[Louis Bielle-Biarrey]], [[Thomas Ramos]], [[Matthieu Jalibert]], [[Peato Mauvaka]], [[Yoram Moefana]] (2)<br />'''Doelskoppe:''' [[Thomas Ramos]] (6), [[Melvyn Jaminet]]<br />'''Strafdoele:''' [[Thomas Ramos]], [[Melvyn Jaminet]] | wegpunte = '''Drie:''' [[Manuel Zuliani]]<br />'''Doelskop:''' [[Tommaso Allan]] | stadion = [[Parc Olympique Lyonnais|Parc OL]], [[Lyon]] | bywoning = 58&nbsp;102 | skeidsregter = [[Karl Dickson]] ([[Engelse Rugbyvoetbalunie|ENG]]) | speler van die wedstryd = [[Gregory Alldritt]] (Fra) | notas = [[Simone Ferrari]] en [[Luca Morisi]] (albei Ita) speel in hulle 50ste toetswedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/news/873770/italy-announce-squad-to-play-france |title=New front row, reshuffled backline – Italy name team to play France |publisher=rugbyworldcup.com |date=4 Oktober 2023 |accessdate=28 Oktober 2024 }}{{Dooie skakel|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * ''Dit is Frankryk se grootste oorwinning oor Italië in dié tyd.'' * <span style="color:green">''Frankryk vorder hiermee tot die kwarteindrondte.''</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/67032236 |title=France 60–7 Italy: Hosts earn crushing win to reach World Cup quarter-finals |publisher=[[BBC]] |author=Emma Smith |date=6 Oktober 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * <span style="color:red">''Italië is hiermee uit die toernooi geskakel.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2023/oct/06/rugby-world-cup-damien-penaud-leads-rout-of-italy-as-france-confirm-progress-in-style |title=Damien Penaud leads eight-try rout of Italy as France confirm progress in style |publisher=[[The Guardian]] |author=Luke McLaughlin |date=6 Oktober 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} ==== Groep B ==== [[Lêer:Match Écosse - Afrique du Sud au Vélodrome de Marseille, 10 septembre 2023 19.jpg|duimnael|Wedstryd tussen Suid-Afrika en Skotland op 10 September]] {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=165|Span !width=25|{{Afkorting|S|Wedstryde gespeel}} !width=25|{{Afkorting|W|Wedstryde gewen}} !width=25|{{Afkorting|G|Gelykop}} !width=25|{{Afkorting|V|Wedstryde verloor}} !width=25|{{Afkorting|P&nbsp;v|Punte vir}} !width=25|{{Afkorting|P&nbsp;t|Punte teen}} !width=25|{{Afkorting|+/−|Punteverskil}} !width=25|{{Afkorting|D&nbsp;v|Drieë vir}} !width=25|{{Afkorting|BP|Bonuspunte}} !width=25|{{Afkorting|P|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{IRLru}} |4||4||0||0||190||46||+144||27||3||'''19''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{RSAru}} |4||3||0||1||151||34||+117||22||3||'''15''' |- style="background:#ffc" |style="text-align:left;"|{{SCOru}} |4||2||0||2||146||71||+75||21||2||'''10''' |- |style="text-align:left;"|{{TGAru}} |4||1||0||3||96||177||–81||13||1||'''5''' |- |style="text-align:left;"|{{ROMru}} |4||0||0||4||32||287||–255||4||0||'''0''' |} {{rugbywedstryd | datum = 9 September 2023 | tyd = 15:30 (MEST) | tuis = {{IRLru-r}} | telling = 82–8 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/28768 Verslag] | weg = {{ROMru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Jamison Gibson-Park]], [[Hugo Keenan]], [[Tadhg Beirne]] (2), [[Bundee Aki]] (2), [[Johnny Sexton]] (2), [[Rob Herring]], [[Peter O’Mahony]] (2), [[Joe McCarthy]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Johnny Sexton]] (7), [[Jack Crowley]] (4) | wegpunte = '''Drie:''' [[Gabriel Rupanu]]<br />'''Strafdoel:''' [[Gabriel Rupanu]]<br />'''Kaart:''' [[Marius Simionescu]] {{Geelkaart|31|41}} | stadion = [[Nouveau Stade de Bordeaux|Stade de Bordeaux]], [[Bordeaux]] | bywoning = 41&nbsp;170 | skeidsregter = [[Nika Amasjoekeli]] ([[Georgiese Rugbyunie|GEO]]) | speler van die wedstryd = [[Peter O’Mahony]] (Irl) | notas = Dit is Ierland se grootste rugbywêreldbekeroorwinning in dié tyd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/66754098 |title=Rugby World Cup: Ireland 82–8 Romania – Johnny Sexton stars as Irish score 12 tries |publisher=[[BBC]] |author=Matt Gault |date=9 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Dit is ook Ierland se grootste oorwinning oor Roemenië in dié tyd.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2023/sep/09/ireland-romania-rugby-world-cup-match-report |title=Sexton shines as Ireland start Rugby World Cup with 12-try rout of Romania |publisher=[[The Guardian]] |author=Michael Aylwin |date=9 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 10 September 2023 | tyd = 17:45 (MEST) | tuis = {{RSAru-r}} | telling = 18–3 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/28772 Verslag] | weg = {{SCOru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Pieter-Steph du Toit]], [[Kurt-Lee Arendse]]<br />'''Doelskop:''' [[Faf de Klerk]]<br />'''Strafdoele:''' [[Manie Libbok]] (2) | wegpunte = '''Strafdoel:''' [[Finn Russell]] | stadion = [[Stade Vélodrome]], [[Marseille]] | bywoning = 63&nbsp;586 | skeidsregter = [[Angus Gardner]] ([[Rugby Australia|AUS]]) | speler van die wedstryd = [[Manie Libbok]] (RSA) | notas = [[Faf de Klerk]] (RSA) speel in sy 50ste toetswedstryd.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thesouthafrican.com/sport/rugby/rugby-world-cup-2023/faf-de-klerk-hits-50-cap-milestone-for-springboks-against-scotland/ |title=Faf de Klerk hits 50-cap milestone for Springboks against Scotland |publisher=The South African |author=Luke Menezies |date=9 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 16 September 2023 | tyd = 21:00 (MEST) | tuis = {{IRLru-r}} | telling = 59–16 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/28778 Verslag] | weg = {{TGAru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Tadhg Beirne]], [[Caelan Doris]], [[Mack Hansen]], [[Johnny Sexton]], [[James Lowe]], [[Bundee Aki]] (2), [[Rob Herring]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Johnny Sexton]] (4), [[Ross Byrne]] (4)<br />'''Strafdoel:''' [[Johnny Sexton]]<br />'''Kaart:''' [[Peter O’Mahony]] {{Geelkaart|43|53}} | wegpunte = '''Drie:''' [[Vaea Fifita]]<br />'''Doelskop:''' [[William Havili]]<br />'''Strafdoele:''' [[William Havili]] (3) | stadion = [[Stade de la Beaujoire]], [[Nantes]] | bywoning = 31&nbsp;673 | skeidsregter = [[Wayne Barnes]] ([[Engelse Rugbyvoetbalunie|ENG]]) | speler van die wedstryd = [[Bundee Aki]] (Irl) | notas = Dit was die eerste rugbywêreldbekerwedstryd tussen Ierland en Tonga sedert die heel eerste 1987-toernooi, toe hulle mekaar in die groepfase ontmoet het.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/849109/rugby-world-cup-2023-ireland-tonga-preview |title=Rugby World Cup 2023 Match Preview: Ireland v Tonga |publisher=rugbyworldcup.com |date=15 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024 }}{{Dooie skakel|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * ''Johnny Sexton oortref [[Ronan O’Gara]] se vorige rekord van 1083 punte en word Ierland se beste puntemaker.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.independent.co.uk/sport/rugby/rugby-union/johnny-sexton-ronan-ogara-ireland-points-record-b2412862.html |title=Johnny Sexton passes Ronan O’Gara as all-time leading Irish points scorer |publisher=The Independent |author=Harry Latham-Coyle |date=16 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 17 September 2023 | tyd = 15:00 (MEST) | tuis = {{RSAru-r}} | telling = 76–0 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/28779 Verslag] | weg = {{ROMru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Cobus Reinach]] (3), [[Makazole Mapimpi]] (3), [[Damian Willemse]], [[Deon Fourie]], [[Drie (sport)#Strafdrie|Strafdrie]], [[Grant Williams]] (2), [[Willie le Roux]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Damian Willemse]] (5), [[Faf de Klerk]] (2) | wegpunte = | stadion = [[Nouveau Stade de Bordeaux|Stade de Bordeaux]], [[Bordeaux]] | bywoning = 38&nbsp;789 | skeidsregter = [[Mathieu Raynal]] ([[Franse Rugbyfederasie|FRA]]) | speler van die wedstryd = [[Makazole Mapimpi]] (RSA) | notas = [[Cobus Reinach]] en [[Makazole Mapimpi]] (albei RSA) teken ’n driekuns aan.'' * ''Suid-Afrika behaal die vinnigste offensiewe bonuspunt in dié tyd tydens ’n rugbywêreldbekerwedstryd, toe hulle die vierde drie ná elf minuut en 13 sekondes ná die afskop kon druk.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.ultimaterugby.com/news/south-africa%27s-break-record-for-fastest-ever-try-bonus-point%21-%7C-rugby-world-cup-2023/652235 |title=South Africa's break record for FASTEST ever try bonus point! – Rugby World Cup 2023 |publisher=Ultimate Rugby |date=19 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 23 September 2023 | tyd = 21:00 (MEST) | tuis = {{RSAru-r}} | telling = 8–13 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/28787 Verslag] | weg = {{IRLru}} | tuispunte = '''Drie:''' [[Cheslin Kolbe]]<br />'''Strafskop:''' [[Manie Libbok]] | wegpunte = '''Drie:''' [[Mack Hansen]]<br />'''Doelskop:''' [[Johnny Sexton]]<br />'''Strafdoele:''' [[Johnny Sexton]], [[Jack Crowley]] | stadion = [[Stade de France]], [[Saint-Denis, Seine-Saint-Denis|Saint-Denis]] | bywoning = 78&nbsp;542 | skeidsregter = [[Ben O’Keeffe]] ([[Nieu-Seeland Rugby|NZL]]) | speler van die wedstryd = [[Bundee Aki]] (Irl) | notas = Dit was die eerste rugbywêreldbekerwedstryd ooit tussen die twee spanne, asook die eerste toetswedstryd op ’n neutrale plek.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2023/sep/23/south-africa-ireland-rugby-world-cup-match-report |title=Sexton steers Ireland to victory as South Africa pay penalty for poor kicking |publisher=[[The Guardian]] |author=Robert Kitson |date=23 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''[[Peter O’Mahony]] speel in sy 100ste toetswedstryd (99 vir Ierland en een vir die [[Britse en Ierse Leeus]]).''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/866861/ireland-announce-squad-to-play-south-africa |title=O'Mahony and Aki set for landmark caps – Ireland name team to play South Africa |publisher=rugbyworldcup.com |date=21 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024 }}{{Dooie skakel|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * ''[[Bundee Aki]] (Irl) speel in sy 50ste toetswedstryd.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.irishrugby.ie/gallery/bundee-aki-set-for-50th-cap/ |title=Bundee Aki Set For 50th Cap |publisher=[[Ierse Rugbyvoetbalunie]] |date=21 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024 |archive-date=21 Januarie 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250121235653/https://www.irishrugby.ie/gallery/bundee-aki-set-for-50th-cap/ |url-status=dead }}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 24 September 2023 | tyd = 17:45 (MEST) | tuis = {{SCOru-r}} | telling = 45–17 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/28788 Verslag] | weg = {{TGAru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[George Turner]], [[Duhan van der Merwe]], [[Kyle Steyn]], [[Rory Darge]], [[George Horne]], [[Blair Kinghorn]], [[Darcy Graham]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Finn Russell]] (5) | wegpunte = '''Drieë:''' [[Solomone Kata]], [[Ben Tameifuna]]<br />'''Doelskoppe:''' [[William Havili]] (2)<br />'''Strafdoel:''' [[William Havili]]<br />'''Kaarte:''' [[Afusipa Taumoepeau]] {{Geelkaart|34|44}}, [[Vaea Fifita]] {{Rooikaart|0|77}} | stadion = [[Allianz Riviera|Stade de Nice]], [[Nice]] | bywoning = 33&nbsp;189 | skeidsregter = [[Karl Dickson]] ([[Engelse Rugbyvoetbalunie|ENG]]) | speler van die wedstryd = [[Duhan van der Merwe]] (Sko) | notas = [[Patrick Pellegrini]] (Tga) het sy toetsdebuut gemaak.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/rugby-union/2023/09/24/from-level-5-club-rugby-tonga-fly-half-scotland-pellegrini/ |title=The incredible journey of Pat Pellegrini: From level 5 club rugby to playing for Tonga at World Cup |publisher=[[Daily Telegraph]] |author=Daniel Schofield |date=24 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''[[Adam Coleman]] het sy debuut vir Tonga gemaak, nadat hy voorheen tussen 2016 en 2019 in 36 toetswedstryde vir Australië uitgedraf en sy laaste toetswedstryd vir die Wallabies tydens die 2019-toernooi gemaak het.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.reuters.com/sports/former-wallaby-coleman-set-make-tonga-debut-against-scotland-2023-09-22/ |title=Former Wallaby Coleman set to make Tonga debut against Scotland |publisher=[[Reuters]] |date=22 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''[[Vaea Fifita]] (Tga) ontvang in die 77ste minuut ’n rooikaart omdat hy ’n gevaarlike hoogvat op die Skot [[Finn Russel]] uitgevoer het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.stuff.co.nz/sport/rugby-world-cup-2023/300976912/rugby-world-cup-exall-black-vaea-fifita-red-carded-during-tongas-loss-to-scotland |title=Rugby World Cup: Ex-All Black Vaea Fifita red carded during Tonga's loss to Scotland |publisher=Stuff |date=25 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 30 September 2023 | tyd = 21:00 (MEST) | tuis = {{SCOru-r}} | telling = 84–0 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/28795 Verslag] | weg = {{ROMru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Hamish Watson]], [[Ali Price]], [[Darcy Graham]] (4), [[Matt Fagerson]], [[Chris Harris]], [[Ollie Smith]], [[Ben Healy]], [[Johnny Matthews]], [[Rory Darge]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Ben Healy]] (11), [[George Horne]] | wegpunte = '''Kaarte:''' [[Robert Irimescu]] {{Geelkaart|29|39}}, [[Florian Rosu]] {{Geelkaart|31|41}}, [[Marius Simionescu]] {{Geelkaart|38|48}} | stadion = [[Stade Pierre-Mauroy]], [[Lille]] | bywoning = 46&nbsp;516 | skeidsregter = [[Wayne Barnes]] ([[Engelse Rugbyvoetbalunie|ENG]]) | speler van die wedstryd = [[Darcy Graham]] (Sko) | notas = [[Johnny Matthews]] (Sko) het sy toetsdebuut gemaak.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://glasgowwarriors.org/matthews-in-line-for-scotland-debut/ |title=Matthews in line for Scotland debut |publisher=Glasgow Warriors |date=28 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''[[Darcy Graham]] teken ’n driekuns aan en druk vier drieë.'' * ''Dit is Skotland se grootste rugbywêreldbekeroorwinning in dié tyd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://scottishrugby.org/fixtures-and-results/internationals/2023-24/2023-rugby-world-cup/scotland-v-romania/ |title=Scotland v Romania |publisher=[[Skotse Rugbyunie]] |date=30 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Dit is ook Skotland se grootste oorwinning oor Roemenië in dié tyd.'' * ''Skotland word die eerste span wat daarin slaag om vir die sesde keer in ’n rugbywêreldbekerwedstryd geen punte af te staan nie.'' * <span style="color:red">''Roemenië is hiermee uit die toernooi geskakel.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/66974102 |title=Scotland 84–0 Romania: Darcy Graham scores four tries as Scots set up Ireland decider |publisher=[[BBC]] |author=Tom English |date=30 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 1 Oktober 2023 | tyd = 21:00 (MEST) | tuis = {{RSAru-r}} | telling = 49–18 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/28797 Verslag] | weg = {{TGAru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Cobus Reinach]], [[Canan Moodie]], [[Deon Fourie]], [[Jesse Kriel]], [[Willie le Roux]], [[Marco van Staden]], [[Kwagga Smith]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Handré Pollard]] (4), [[Manie Libbok]] (3) | wegpunte = '''Drieë:''' [[Ben Tameifuna]], [[Fine Inisi]], [[Patrick Pellegrini]]<br />'''Strafdoel:''' [[William Havili]] | stadion = [[Stade Vélodrome]], [[Marseille]] | bywoning = 60&nbsp;387 | skeidsregter = [[Luke Pearce]] ([[Engelse Rugbyvoetbalunie|ENG]]) | speler van die wedstryd = [[Deon Fourie]] (RSA) | notas = <span style="color:red">Tonga is hiermee uit die toernooi geskakel.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/66977394 |title=South Africa 49–18 Tonga: World champions edge towards quarter-finals with bonus-point win |publisher=[[BBC]] |author=Alastair Telfer |date=1 Oktober 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 7 Oktober 2023 | tyd = 21:00 (MEST) | tuis = {{IRLru-r}} | telling = 36–14 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/28802 Verslag] | weg = {{SCOru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[James Lowe]], [[Hugo Keenan]] (2), [[Iain Henderson]], [[Dan Sheehan]], [[Garry Ringrose]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Johnny Sexton]] (3) | wegpunte = '''Drieë:''' [[Ewan Ashman]], [[Ali Price]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Finn Russell]] (2)<br />'''Kaart:''' [[Ollie Smith]] {{Geelkaart|42|52}} | stadion = [[Stade de France]], [[Saint-Denis, Seine-Saint-Denis|Saint-Denis]] | bywoning = 78&nbsp;459 | skeidsregter = [[Nic Berry]] ([[Rugby Australia|AUS]]) | speler van die wedstryd = [[Jamison Gibson-Park]] (Irl) | notas = [[Blair Kinghorn]] (Sko) speel in sy 50ste toetswedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://scottishrugby.org/kinghorn-reaches-half-century-as-scotland-team-named-for-final-pool-b-encounter/ |title=Kinghorn reaches half-century as Scotland team named for final Pool B encounter |publisher=[[Skotse Rugbyunie]] |date=5 Oktober 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''[[Peter O’Mahony]] word die tiende Ierse rugbyspeler wat in sy 100ste toetswedstryd speel.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.independent.co.uk/sport/rugby/rugby-union/ireland-peter-o-mahony-munster-john-hayes-irish-rugby-b2425045.html |title=Peter O’Mahony targets more Ireland milestones as he reaches 100 caps |publisher=The Independent |author=Ed Elliot |date=5 Oktober 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * <span style="color:green">''Ierland en Suid-Afrika vorder hiermee tot die kwarteindrondte.''</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2023/oct/07/ireland-scotland-rugby-world-cup-match-report |title=Hugo Keenan’s double helps Ireland march on and knock out Scotland |publisher=[[The Guardian]] |author=Robert Kitson |date=7 Oktober 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * <span style="color:red">''Skotland is hiermee uit die toernooi geskakel.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/67043564 |title=Rugby World Cup: Ireland 36–14 Scotland –x Imperious Irish crush Scots to reach quarter-finals |publisher=[[BBC]] |author=Tom English |date=7 Oktober 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 8 Oktober 2023 | tyd = 17:45 (MEST) | tuis = {{TGAru-r}} | telling = 45–24 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/28804 Verslag] | weg = {{ROMru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Solomone Kata]] (2), [[George Moala]], [[Afusipa Taumoepeau]], [[Sione Vailanu]], [[Pita Ahki]], [[Kyren Taumoefolau]]<br />'''Doelskoppe:''' [[William Havili]] (5)<br />'''Kaart:''' [[Halaleva Fifita]] {{Geelkaart|32|42}} | wegpunte = '''Drieë:''' [[Cristi Boboc]], [[Florin Surugiu]], [[Marius Simionescu]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Alin Conache]] (3)<br />'''Strafdoel:''' [[Alin Conache]]<br />'''Kaart:''' [[Alin Conache]] {{Geelkaart|69|79}} | stadion = [[Stade Pierre-Mauroy]], [[Lille]] | bywoning = 45&nbsp;042 | skeidsregter = [[Angus Gardner]] ([[Rugby Australia|AUS]]) | speler van die wedstryd = [[George Moala]] (Tga) | notas = Dit was die eerste rugbywêreldbekerwedstryd ooit tussen die twee spanne.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/870766/rugby-world-cup-2023-tonga-romania-preview |title=Rugby World Cup 2023 Match Preview: Tonga v Romania |publisher=rugbyworldcup.com |date=7 Oktober 2023 |accessdate=28 Oktober 2024 }}{{Dooie skakel|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * ''Dit is Tonga se meeste punte in ’n rugbywêreldbekerwedstryd in dié tyd, asook hulle grootste rugbywêreldbekeroorwinning in dié tyd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.planetrugby.com/news/tonga-claim-their-biggest-ever-rugby-world-cup-win-over-gutsy-but-winless-romania |title=Tonga claim their biggest-ever Rugby World Cup victory over gutsy but winless Romania |publisher=Planet Rugby |date=8 Oktober 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Roemenië staan met 287 punte en 43 drieë die meeste deur enige span in dié tyd tydens ’n rugbywêreldbekertoernooi af.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://apnews.com/article/tonga-romania-rugby-world-cup-15c4d0089cd7536a2164cc259b809944 |title=Tonga ends Rugby World Cup with win against Romania |publisher=AP News |date=8 Oktober 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} ==== Groep C ==== [[Lêer:Matmut Atlantique Wales vs Fiji.jpg|duimnael|Wedstryd tussen Wallis en Fidji op 10 September]] {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=165|Span !width=25|{{Afkorting|S|Wedstryde gespeel}} !width=25|{{Afkorting|W|Wedstryde gewen}} !width=25|{{Afkorting|G|Gelykop}} !width=25|{{Afkorting|V|Wedstryde verloor}} !width=25|{{Afkorting|P&nbsp;v|Punte vir}} !width=25|{{Afkorting|P&nbsp;t|Punte teen}} !width=25|{{Afkorting|+/−|Punteverskil}} !width=25|{{Afkorting|D&nbsp;v|Drieë vir}} !width=25|{{Afkorting|BP|Bonuspunte}} !width=25|{{Afkorting|P|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{WALru}} |4||4||0||0||143||59||+84||17||3||'''19''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{FIJru}} |4||2||0||2||88||83||+5||9||3||'''11''' |- style="background:#ffc" |style="text-align:left;"|{{AUSru}} |4||2||0||2||90||91||–1||11||3||'''11''' |- |style="text-align:left;"|{{PORru}} |4||1||1||2||64||103||–39||8||0||'''6''' |- |style="text-align:left;"|{{GEOru}} |4||0||1||3||64||113||–49||7||1||'''3''' |} {{rugbywedstryd | datum = 9 September 2023 | tyd = 18:00 (MEST) | tuis = {{AUSru-r}} | telling = 35–15 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/28769 Verslag] | weg = {{GEOru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Jordan Petaia]], [[Mark Nawaqanitawase]], [[Ben Donaldson]] (2)<br />'''Doelskoppe:''' [[Ben Donaldson]] (3)<br />'''Strafdoele:''' [[Ben Donaldson]] (3) | wegpunte = '''Drieë:''' [[Loeka Iwanisjwili]], [[Beka Gigasjwili]]<br />'''Doelskop:''' [[Tedo Abzhandadse]]<br />'''Strafdoel:''' [[Loeka Matkawa]]<br />'''Kaart:''' [[Miriani Modebadse]] {{Geelkaart|42|52}} | stadion = [[Stade de France]], [[Saint-Denis, Seine-Saint-Denis|Saint-Denis]] | bywoning = 75&nbsp;770 | skeidsregter = [[Luke Pearce]] ([[Engelse Rugbyvoetbalunie|ENG]]) | speler van die wedstryd = [[Ben Donaldson]] (Aus) | notas = [[Taniela Tupou]] (Aus) speel in sy 50ste toetswedstryd.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/849628/australia-announcement-squad-to-play-georgia |title=Tupou wins 50th cap – Australia name team to play Georgia |publisher=rugbyworldcup.com |date=7 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024 }}{{Dooie skakel|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 10 September 2023 | tyd = 21:00 (MEST) | tuis = {{WALru-r}} | telling = 32–26 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/28773 Verslag] | weg = {{FIJru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Josh Adams]], [[George North]], [[Louis Rees-Zammit]], [[Elliot Dee]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Dan Biggar]] (3)<br />'''Strafdoele:''' [[Dan Biggar]] (2)<br />'''Kaart:''' [[Corey Domachowski]] {{Geelkaart|68|78}} | wegpunte = '''Drieë:''' [[Waisea Nayacalevu]], [[Lekima Tagitagivalu]], [[Josua Tuisova]], [[Mesake Doge]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Frank Lomani]] (2), [[Teti Tela]]<br />'''Kaart:''' [[Lekima Tagitagivalu]] {{Geelkaart|64|74}} | stadion = [[Nouveau Stade de Bordeaux|Stade de Bordeaux]], [[Bordeaux]] | bywoning = 41&nbsp;274 | skeidsregter = [[Matthew Carley]] ([[Engelse Rugbyvoetbalunie|ENG]]) | speler van die wedstryd = [[Dan Biggar]] (Wal) | notas = }} {{rugbywedstryd | datum = 16 September 2023 | tyd = 17:45 (MEST) | tuis = {{WALru-r}} | telling = 28–8 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/28777 Verslag] | weg = {{PORru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Louis Rees-Zammit]], [[Dewi Lake]], [[Jac Morgan]], [[Taulupe Faletau]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Leigh Halfpenny]] (3), [[Sam Costelow]]<br />'''Kaart:''' [[Johnny Williams]] {{Geelkaart|26|36}} | wegpunte = '''Drie:''' [[Nicolas Martins]]<br />'''Strafdoel:''' [[Samuel Marques]]<br />'''Kaart:''' [[Vincent Pinto]] {{Rooikaart|0|77}} | stadion = [[Allianz Riviera|Stade de Nice]], [[Nice]] | bywoning = 28&nbsp;700 | skeidsregter = [[Karl Dickson]] ([[Engelse Rugbyvoetbalunie|ENG]]) | speler van die wedstryd = [[Jac Morgan]] (Wal) | notas = Dit was die eerste rugbywêreldbekerwedstryd ooit tussen die twee spanne, hoewel hulle vroeër in ’n rugbywêreldbekerkwalifiseringswedstryd ontmoet het.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/66778036 |title=Rugby World Cup: When Wales' class of 1994 put 100 points on Portugal |publisher=[[BBC]] |author=Gareth Griffiths |date=14 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''[[Tomos Williams]] (Wal) speel in sy 50ste toetswedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cardiffrugby.wales/news/tomos-williams-set-to-win-50th-wales-cap-against-portugal |title=Tomos Williams set to win 50th Wales cap against Portugal |publisher=[[Cardiff Blues]] |date=13 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''[[Vincent Pinto]] (Por) ontvang in die 77ste minuut ’n rooikaart omdat hy tydens ’n vangpoging die Wallieser [[Josh Adams]] met sy voet in die gesig getref het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.planetrugby.com/news/portugal-star-banned-after-controversial-red-card-for-flying-kick |title=Portugal star banned after controversial red card for flying kick |publisher=Planet Rugby |author=Jared Wright |date=19 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 17 September 2023 | tyd = 17:45 (MEST) | tuis = {{AUSru-r}} | telling = 15–22 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/28780 Verslag] | weg = {{FIJru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Mark Nawaqanitawase]], [[Suli Vunivalu]]<br />'''Doelskop:''' [[Ben Donaldson]]<br />'''Strafdoel:''' [[Ben Donaldson]] | wegpunte = '''Drie:''' [[Josua Tuisova]]<br />'''Doelskop:''' [[Simione Kuruvoli]]<br />'''Strafdoele:''' [[Simione Kuruvoli]] (4), [[Frank Lomani]] | stadion = [[Stade Geoffroy-Guichard]], [[Saint-Étienne]] | bywoning = 41&nbsp;294 | skeidsregter = [[Andrew Brace]] ([[Ierse Rugbyvoetbalunie|IRL]]) | speler van die wedstryd = [[Josua Tuisova]] (Fij) | notas = Dit is Fidji se eerste rugbywêreldbekeroorwinning ooit oor Australië en hulle eerste sedert die 18–16-wegoorwinning in 1954.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/66839029 |title=Australia 15–22 Fiji: Flying Fijians beat the Wallabies for the first time at Rugby World Cup |publisher=[[BBC]] |author=Joe Rindl |date=17 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Dit is ook Fidji se grootste oorwinning oor Australië in dié tyd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2023/sep/17/australia-fiji-rugby-world-cup-match-report |title=Simione Kuruvoli inspires Fiji to landmark World Cup win over Australia |publisher=[[The Guardian]] |author=Andy Bull |date=17 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Vir die eerste keer in die toernooigeskiedenis ly al die vier [[Die Rugbykampioenskap|Rugbykampioenskapspanne]] ’n nederlaag in ’n groepwedstryd. }} {{rugbywedstryd | datum = 23 September 2023 | tyd = 14:00 (MEST) | tuis = {{GEOru-r}} | telling = 18–18 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/28785 Verslag] | weg = {{PORru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Akaki Taboetsadse]], [[Tengizi Zamtaradse]]<br />'''Doelskop:''' [[Tedo Abzhandadse]]<br />'''Strafdoele:''' [[Tedo Abzhandadse]] (2) | wegpunte = '''Drieë:''' [[Raffaele Storti]] (2)<br />'''Doelskop:''' [[Samuel Marques]]<br />'''Strafdoele:''' [[Samuel Marques]] (2)<br />'''Kaart:''' [[Francisco Fernandes]] {{Geelkaart|37|47}} | stadion = [[Stadium Municipal (Toulouse)|Stadium de Toulouse]], [[Toulouse]] | bywoning = 31&nbsp;889 | skeidsregter = [[Paul Williams]] ([[Nieu-Seeland Rugby|NZL]]) | speler van die wedstryd = [[Jerónimo Portela]] (Por) | notas = Dit was die eerste rugbywêreldbekerwedstryd ooit tussen die twee spanne.''<ref name="GEOvPOR">{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/849473/rugby-world-cup-2023-georgia-portugal-preview |title=Rugby World Cup 2023 Match Preview: Georgia v Portugal |publisher=rugbyworldcup.com |date=22 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024 }}{{Dooie skakel|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * ''[[Giorgi Kweseladse]] en [[Nodar Tcheisjwili]] (albei Geo) speel in hulle 50ste toetswedstryd.''<ref name="GEOvPOR" /> * ''Dit is die vierde rugbywêreldbekerwedstryd wat gelykop geëindig het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.reuters.com/sports/georgia-bemoan-second-half-collapse-against-portugal-2023-09-23/ |title=Georgia bemoan second-half collapse against Portugal |publisher=[[Reuters]] |date=23 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 24 September 2023 | tyd = 21:00 (MEST) | tuis = {{WALru-r}} | telling = 40–6 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/28789 Verslag] | weg = {{AUSru}} | tuispunte = '''Driee:''' [[Gareth Davies]], [[Nick Tompkins]], [[Jac Morgan]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Dan Biggar]], [[Gareth Anscombe]]<br />'''Strafdoele:''' [[Gareth Anscombe]] (6)<br />'''Skepdoel:''' [[Gareth Anscombe]] | wegpunte = '''Strafdoele:''' [[Ben Donaldson]] (2) | stadion = [[Parc Olympique Lyonnais|Parc OL]], [[Lyon]] | bywoning = 55&nbsp;296 | skeidsregter = [[Wayne Barnes]] ([[Engelse Rugbyvoetbalunie|ENG]]) | speler van die wedstryd = [[Gareth Anscombe]] (Wal) | notas = [[Adam Beard]] (Wal) speel in sy 50ste toetswedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugby.com.au/news/wales-name-side-to-face-wallabies-team-beard-2023922 |title=Lock Beard to win 50th cap as Wales name side to face Wallabies |publisher=[[Rugby Australia]] |date=22 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Dit is Wallis se grootste oorwinning oor Australië in dié tyd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.itv.com/news/wales/2023-09-24/wales-v-australia-live-updates-as-gatlands-men-take-on-the-wallabies |title=Wales 40–6 Australia: Record win sends Warren Gatland's side through to the World Cup knockouts |publisher=ITV News |author=Matt Southcombe |date=24 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Dit is ook Australië se grootste rugbywêreldbekernederlaag in dié tyd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2023/sep/24/wales-australia-rugby-world-cup-match-report |title=Gareth Anscombe helps Wales sail into quarter-finals after easy Australia win |publisher=[[The Guardian]] |author=Robert Kitson |date=24 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Vir die eerste keer ly Australië agtereenvolgende rugbywêreldbekernederlae.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.standard.co.uk/sport/rugby/wales-vs-australia-rugby-world-cup-result-2023-b1109123.html |title=Wales 40–6 Australia: Wallabies fall to record-breaking Rugby World Cup defeat on dream night for the Welsh |publisher=Evening Standard |author=Andrew Baldock |date=24 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''As gevolg van hierdie nederlaag val Australië op die tiende plek van [[Wêreldrugby]] se wêreldranglys, hulle laagste plek in dié tyd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/870011/australia-fall-to-new-low-in-world-rugby-mens-rankings-powered-by-capgemini |title=Australia fall to new low in World Rugby Men’s Rankings powered by Capgemini |publisher=rugbyworldcup.com |date=25 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024 }}{{Dooie skakel|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * <span style="color:green">''Wallis vorder hiermee tot die kwarteindrondte.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/66905617 |title=Wales 40–6 Australia: Warren Gatland's side hammer Wallabies to seal World Cup quarter-final spot |publisher=[[BBC]] |author=Gareth Griffiths |date=24 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 30 September 2023 | tyd = 17:45 (MEST) | tuis = {{FIJru-r}} | telling = 17–12 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/28794 Verslag] | weg = {{GEOru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Waisea Nayacalevu]], [[Vinaya Habosi]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Frank Lomani]] (2)<br />'''Strafdoel:''' [[Frank Lomani]]<br />'''Kaarte:''' [[Semi Radradra]] {{Geelkaart|41|51}}, [[Josua Tuisova]] {{Geelkaart|79|80+}} | wegpunte = '''Strafdoele:''' [[Loeka Matkawa]] (2), [[Dawit Niniasjwili]] (2) | stadion = [[Nouveau Stade de Bordeaux|Stade de Bordeaux]], [[Bordeaux]] | bywoning = 39&nbsp;862 | skeidsregter = [[Karl Dickson]] ([[Engelse Rugbyvoetbalunie|ENG]]) | speler van die wedstryd = [[Levani Botia]] (Fij) | notas = [[Irakli Aptsiauri]] (Geo) het sy toetsdebuut gemaak.'' * <span style="color:red">''Georgië is hiermee uit die toernooi geskakel.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/66972971 |title=Fiji 17–12 Georgia: Below-par Pacific Islanders close in on World Cup quarter-finals |publisher=[[BBC]] |author=Mantej Mann |date=30 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 1 Oktober 2023 | tyd = 17:45 (MEST) | tuis = {{AUSru-r}} | telling = 34–14 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/28796 Verslag] | weg = {{PORru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Richard Arnold ]], [[David Porecki]], [[Angus Bell]], [[Fraser McReight]], [[Marika Koroibete]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Ben Donaldson]] (3)<br />'''Strafdoel:''' [[Ben Donaldson]]<br />'''Kaarte:''' [[Matt Faessler]] {{Geelkaart|59|69}}, [[Samu Kerevi]] {{Geelkaart|61|71}} | wegpunte = '''Drieë:''' [[Pedro Bettencourt]], [[Rafael Simões]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Samuel Marques]] (2)<br />'''Kaart:''' [[Pedro Bettencourt]] {{Geelkaart|15|25}} | stadion = [[Stade Geoffroy-Guichard]], [[Saint-Étienne]] | bywoning = 41&nbsp;342 | skeidsregter = [[Nika Amasjoekeli]] ([[Georgiese Rugbyunie|GEO]]) | speler van die wedstryd = [[Rob Valetini]] (Aus) | notas = Dit was die eerste toetswedstryd ooit tussen die twee spanne.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/862921/rugby-world-cup-2023-australia-portugal-preview |title=Rugby World Cup 2023 Match Preview: Australia v Portugal |publisher=rugbyworldcup.com |date=30 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024 }}{{Dooie skakel|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * <span style="color:red">''Portugal is hiermee uit die toernooi geskakel.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/66978581 |title=Australia 34–14 Portugal: Wallabies keep slim Rugby World Cup knockout hopes alive with win |publisher=[[BBC]] |author=Joe Rindl |date=1 Oktober 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 7 Oktober 2023 | tyd = 15:00 (MEST) | tuis = {{WALru-r}} | telling = 43–19 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/28800 Verslag] | weg = {{GEOru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Tomas Francis]], [[Liam Williams]], [[Louis Rees-Zammit]] (3), [[George North]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Sam Costelow]] (5)<br />'''Strafdoel:''' [[Sam Costelow]]<br />'''Kaart:''' [[Taine Basham]] {{Geelkaart|71|80+}} | wegpunte = '''Drieë:''' [[Merab Sjarikadse]], [[Vano Karkadse]], [[Dawit Niniasjwili]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Loeka Matkawa]] (2)<br />'''Kaart:''' [[Dawit Niniasjwili]] {{Geelkaart|71|80+}} | stadion = [[Stade de la Beaujoire]], [[Nantes]] | bywoning = 33&nbsp;580 | skeidsregter = [[Mathieu Raynal]] ([[Franse Rugbyfederasie|FRA]]) | speler van die wedstryd = [[Tommy Reffell]] (Wal) | notas = [[Louis Rees-Zammit]] teken ’n driekuns aan.'' * ''Wallis beëindig die groepfase vir die tweede agtereenvolgende keer as groepwenner, die eerste keer wat hulle daarin kon slaag.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.itv.com/news/wales/2023-10-08/rugby-world-cup-what-next-for-wales |title=Rugby World Cup: What next for Wales after topping pool? |publisher=ITV |author=Will Hardy |date=8 Oktober 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 8 Oktober 2023 | tyd = 21:00 (MEST) | tuis = {{FIJru-r}} | telling = 23–24 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/28805 Verslag] | weg = {{PORru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Levani Botia]], [[Mesake Doge]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Frank Lomani]] (2)<br />'''Strafdoele:''' [[Frank Lomani]] (3)<br />'''Kaart:''' [[Levani Botia]] {{Geelkaart|50|60}} | wegpunte = '''Drieë:''' [[Raffaele Storti]], [[Francisco Fernandes]], [[Rodrigo Marta]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Samuel Marques]] (3)<br />'''Strafdoel:''' [[Samuel Marques]] | stadion = [[Stadium Municipal (Toulouse)|Stadium de Toulouse]], [[Toulouse]] | bywoning = 32&nbsp;223 | skeidsregter = [[Luke Pearce]] ([[Engelse Rugbyvoetbalunie|ENG]]) | speler van die wedstryd = [[Nicolas Martins]] (Por) | notas = Dit was die eerste rugbywêreldbekerwedstryd ooit tussen die twee spanne.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/870771/rugby-world-cup-2023-fiji-portugal-preview |title=Rugby World Cup 2023 Match Preview: Fiji v Portugal |publisher=rugbyworldcup.com |date=7 Oktober 2023 |accessdate=28 Oktober 2024 }}{{Dooie skakel|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * ''Dit is Portugal se meeste punte en drieë in ’n rugbywêreldbekerwedstryd in dié tyd.'' * ''Dit is Portugal se eerste rugbywêreldbekeroorwinning ooit en ook hulle eerste oorwinning oor ’n Stille Oseaan-[[eilandstaat]].''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2023/oct/08/fiji-portugal-rugby-world-cup-match-report |title=Fiji squeeze into quarter-final against England despite defeat by Portugal |publisher=[[The Guardian]] |author=Gerard Meagher |date=8 Oktober 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * <span style="color:green">''Fidji vorder hiermee tot die kwarteindrondte.''</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/66994397 |title=Fiji 23–24 Portugal: England to face Fiji in Rugby World Cup quarter-final |publisher=[[BBC]] |author=Phil Cartwright |date=8 Oktober 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Fidji vorder vir die eerste keer sedert die 2007-toernooi en vir die derde keer in hulle geskiedenis tot die uitklopfase.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/sport/england-v-fiji-live-updates-rugby-world-cup-2023-quarter-final-kickoff-time-how-to-watch-in-new-zealand/5KFYZRV44NHRDIX3IT7DFKTIUE/ |title=England v Fiji result, Rugby World Cup 2023 quarter-final: England deny Fiji comeback to book semifinal spot |publisher=[[The New Zealand Herald]] |date=15 Oktober 2023 |accessdate=23 Februarie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240223045813/https://www.nzherald.co.nz/sport/england-v-fiji-live-updates-rugby-world-cup-2023-quarter-final-kickoff-time-how-to-watch-in-new-zealand/5KFYZRV44NHRDIX3IT7DFKTIUE/ |archive-date=23 Februarie 2024 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> * ''Met hierdie nederlaag word Fidji ná Frankryk tydens die 2011-toernooi die tweede span wat ten spyte van twee nederlae die uitklopfase gehaal het.'' * <span style="color:red">''Australië is hiermee uit die toernooi geskakel.''</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.reuters.com/sports/fiji-advance-despite-loss-portugal-australia-out-2023-10-08/ |title=Fiji advance despite loss to Portugal, Australia out |publisher=[[Reuters]] |date=8 Oktober 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Australië versuim vir die eerste keer om die uitklopfase van ’n rugbywêreldbekertoernooi te haal en word ná Engeland in 2015 die tweede voormalige kampioen wat nie tot die uitklopfase kon vorder nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.skysports.com/rugby-union/fiji-vs-portugal/106099 |title=Fiji 23–24 Portugal: England quarter-final and Australia elimination confirmed despite shock Rugby World Cup result |publisher=[[Sky News]] |date=8 Oktober 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} ==== Groep D ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=165|Span !width=25|{{Afkorting|S|Wedstryde gespeel}} !width=25|{{Afkorting|W|Wedstryde gewen}} !width=25|{{Afkorting|G|Gelykop}} !width=25|{{Afkorting|V|Wedstryde verloor}} !width=25|{{Afkorting|P&nbsp;v|Punte vir}} !width=25|{{Afkorting|P&nbsp;t|Punte teen}} !width=25|{{Afkorting|+/−|Punteverskil}} !width=25|{{Afkorting|D&nbsp;v|Drieë vir}} !width=25|{{Afkorting|BP|Bonuspunte}} !width=25|{{Afkorting|P|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{ENGru}} |4||4||0||0||150||39||+111||17||2||'''18''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{ARGru}} |4||3||0||1||127||69||+58||15||2||'''14''' |- style="background:#ffc" |style="text-align:left;"|{{JPNru}} |4||2||0||2||109||107||+2||12||1||'''9''' |- |style="text-align:left;"|{{SAMru}} |4||1||0||3||92||75||+17||11||3||'''7''' |- |style="text-align:left;"|{{CHIru}} |4||0||0||4||27||215||–188||4||0||'''0''' |} {{rugbywedstryd | datum = 9 September 2023 | tyd = 21:00 (MEST) | tuis = {{ENGru-r}} | telling = 27–10 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/28770 Verslag] | weg = {{ARGru}} | tuispunte = '''Strafdoele:''' [[George Ford]] (6)<br />'''Skepdoele:''' [[George Ford]] (3)<br />'''Kaart:''' [[Tom Curry]] {{Rooikaart|0|3}} | wegpunte = '''Drie:''' [[Rodrigo Bruni]]<br />'''Doelskop:''' [[Emiliano Boffelli]]<br />'''Strafoel:''' [[Emiliano Boffelli]]<br />'''Kaart:''' [[Santiago Carreras]] {{Geelkaart|9|19}} | stadion = [[Stade Vélodrome]], [[Marseille]] | bywoning = 63&nbsp;118 | skeidsregter = [[Mathieu Raynal]] ([[Franse Rugbyfederasie|FRA]]) | speler van die wedstryd = [[George Ford]] (Eng) | notas = [[Tom Curry]] ontvang in die derde minuut ’n rooikaart omdat hy ’n gevaarlike hoogvat op die Argentyn [[Juan Cruz Mallía]] uitgevoer het. Daarmee word hy die eerste Engelse speler wat ’n rooikaart in ’n rugbywêreldbekerwedstryd ontvang.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/66765685 |title=Tom Curry: England flanker sent off against Argentina following 'bunker' review |publisher=[[BBC]] |date=9 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Dit is ook die vinnigste rooikaart in dié tyd tydens ’n rugbywêreldbekerwedstryd en die eerste ooit wat in die toernooigeskiedenis gewys is ná die gebruik van Wêreldrugby se vuilspelhersieningsproses.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbypass.com/news/englands-tom-curry-red-carded-2-minutes-into-world-cup-opener/ |title=England's Tom Curry red carded 2 minutes into World Cup Pool D opener |publisher=Rugbypass |author=Ian Cameron |date=9 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''[[George Ford]] word ná [[Jonny Wilkinson]] tydens die 2003-toernooi teen Frankryk die tweede Engelse rugbyspeler wat drie skepdoele tydens ’n toetswedstryd aanteken.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.planetrugby.com/news/watch-george-ford-rockets-over-three-drop-goals-in-world-cup-opener |title=WATCH: George Ford rockets over THREE drop goals in World Cup opener |publisher=Planet Rugby |author=Jared Wright |date=9 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 10 September 2023 | tyd = 13:00 (MEST) | tuis = {{JPNru-r}} | telling = 42–12 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/28771 Verslag] | weg = {{CHIru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Amato Fakatava]] (2), [[Jone Naikabula]], [[Michael Leitch]], [[Ryoto Nakamura]], [[Warner Dearns]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Rikiya Matsuda]] (6)<br />'''Kaart:''' [[Dylan Riley]] {{Geelkaart|46|56}} | wegpunte = '''Drieë:''' [[Rodrigo Fernandez]], [[Alfonso Escobar]]<br />'''Doelskop:''' [[Santiago Videla]]<br />'''Kaarte:''' [[Matías Dittus]] {{Geelkaart|24|34}}, [[Martín Sigren]] {{Geelkaart|37|47}} | stadion = [[Stadium Municipal (Toulouse)|Stadium de Toulouse]], [[Toulouse]] | bywoning = 30&nbsp;187 | skeidsregter = [[Nic Berry]] ([[Rugby Australia|AUS]]) | speler van die wedstryd = [[Amato Fakatava]] (Jpn) | notas = Dit was die eerste toetswedstryd ooit tussen die twee spanne.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/848956/rugby-world-cup-2023-japan-chile-preview |title=Rugby World Cup 2023 Match Preview: Japan v Chile |publisher=rugbyworldcup.com |date=9 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024 }}{{Dooie skakel|date=Augustus 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * ''Dit was ook Chili se eerste rugbywêreldbekerwedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://apnews.com/article/chile-rugby-world-cup-torrealba-2897d8530015d9806bd2f30accf811ba |title=Chile savoring every moment of Rugby World Cup debut. Even a big defeat. |publisher=AP News |author=Steve Douglas |date=12 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''[[Keita Inagaki]] (Jpn) speel in sy 50ste toetswedstryd.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyasia247.com/japan-vs-chile-preview-rwc-2023-pool-d-pool-match/ |title=Japan vs Chile Preview – RWC 2023 Pool D Pool Match |publisher=Rugby Asia 24/7 |date=10 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 16 September 2023 | tyd = 15:00 (MEST) | tuis = {{SAMru-r}} | telling = 43–10 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/28776 Verslag] | weg = {{CHIru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Duncan Paia’aua]], [[Jonathan Taumateine]], [[Fritz Lee]], [[Sama Malolo]] (2)<br />'''Doelskoppe:''' [[Christian Leali’ifano]] (2), [[Lima Sopoaga]]<br />'''Strafdoele:''' [[Christian Leali’ifano]] (4)<br />'''Kaarte:''' [[Ulupano Junior Seuteni]] {{Geelkaart|5|15}}, [[Ereatara Enari]] {{Geelkaart|63|73}} | wegpunte = '''Drie:''' [[Matías Dittus]]<br />'''Doelskop:''' [[Santiago Videla]]<br />'''Strafdoel:''' [[Matias Garafulic]]<br />'''Kaarte:''' [[Alfonso Escobar]] {{Geelkaart|62|72}}, [[Esteban Inostroza]] {{Geelkaart|71|80+}} | stadion = [[Nouveau Stade de Bordeaux|Stade de Bordeaux]], [[Bordeaux]] | bywoning = 39&nbsp;291 | skeidsregter = [[Paul Williams]] ([[Nieu-Seeland Rugby|NZL]]) | speler van die wedstryd = [[Theo McFarland]] (Sam) | notas = Dit was die eerste toetswedstryd ooit tussen die twee spanne.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.planetrugby.com/news/samoa-v-chile-preview-pacific-islanders-to-win-compelling-world-cup-clash |title=Samoa v Chile preview: Pacific Islanders to win compelling World Cup clash |publisher=Planet Rugby |author=Jared Wright |date=15 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''[[Benjamín Videla]] (Chi) het sy toetsdebuut gemaak.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.reuters.com/sports/underdogs-chile-make-four-changes-samoa-game-2023-09-14/ |title=Underdogs Chile make four changes for Samoa game |publisher=[[Reuters]] |author=Lawrence White |date=14 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 17 September 2023 | tyd = 21:00 (MEST) | tuis = {{ENGru-r}} | telling = 34–12 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/28781 Verslag] | weg = {{JPNru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Lewis Ludlam]], [[Courtney Lawes]], [[Freddie Steward]], [[Joe Marchant]]<br />'''Doelskoppe:''' [[George Ford]] (4)<br />'''Strafddoele:''' [[George Ford]] (2) | wegpunte = '''Strafdoele:''' [[Rikiya Matsuda]] (4) | stadion = [[Allianz Riviera|Stade de Nice]], [[Nice]] | bywoning = 30&nbsp;500 | skeidsregter = [[Nika Amasjoekeli]] ([[Georgiese Rugbyunie|GEO]]) | speler van die wedstryd = [[George Ford]] (Eng) | notas = Dit was die eerste rugbywêreldbekerwedstryd tussen Engeland en Japan sedert die heel eerste 1987-toernooi, toe hulle mekaar in die groepfase ontmoet het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/849164/rugby-world-cup-2023-england-japan-preview |title=Rugby World Cup 2023 Match Preview: England v Japan |publisher=rugbyworldcup.com |date=16 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024 }}{{Dooie skakel|date=Augustus 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 22 September 2023 | tyd = 17:45 (MEST) | tuis = {{ARGru-r}} | telling = 19–10 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/28784 Verslag] | weg = {{SAMru}} | tuispunte = '''Drie:''' [[Emiliano Boffelli]]<br />'''Doelskop:''' [[Emiliano Boffelli]]<br />'''Strafdoele:''' [[Emiliano Boffelli]] (3), [[Nicolás Sánchez]] | wegpunte = '''Drie:''' [[Sama Malolo]]<br />'''Doelskop:''' [[D’Angelo Leuila]]<br />'''Strafdoel:''' [[Christian Leali’ifano]]<br />'''Kaart:''' [[Duncan Paia’aua]] {{Geelkaart|1|11}} | stadion = [[Stade Geoffroy-Guichard]], [[Saint-Étienne]] | bywoning = 38&nbsp;358 | skeidsregter = [[Nic Berry]] ([[Rugby Australia|AUS]]) | speler van die wedstryd = [[Emiliano Boffelli]] (Arg) | notas = [[Ben Lam]] (Sam) het sy toetsdebuut gemaak.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.planetrugby.com/news/samoa-hand-ben-lam-a-start-in-tweaked-side-for-crucial-rugby-world-cup-clash-with-argentina |title=Samoa hand Ben Lam a start in tweaked side for crucial Rugby World Cup clash with Argentina |publisher=Planet Rugby |author=Adam Kyriacou |date=20 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 23 September 2023 | tyd = 17:45 (MEST) | tuis = {{ENGru-r}} | telling = 71–0 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/28786 Verslag] | weg = {{CHIru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Henry Arundell]] (5), [[Theo Dan]] (2), [[Bevan Rodd]], [[Marcus Smith]] (2), [[Jack Willis]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Owen Farrell]] (8) | wegpunte = '''Kaart:''' [[Matías Dittus]] {{Geelkaart|44|54}} | stadion = [[Stade Pierre-Mauroy]], [[Lille]] | bywoning = 44&nbsp;315 | skeidsregter = [[Jaco Peyper]] ([[Suid-Afrikaanse Rugbyunie|RSA]]) | speler van die wedstryd = [[Henry Arundell]] (Eng) | notas = Dit was die eerste toetswedstryd ooit tussen die twee spanne.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/862452/rugby-world-cup-2023-england-chile-preview |title=Rugby World Cup 2023 Match Preview: England v Chile |publisher=rugbyworldcup.com |date=22 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024 }}{{Dooie skakel|date=Augustus 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * ''[[Henry Arundell]] (Eng) teken ’n driekuns aan en druk vyf drieë.'' * ''Henry Arundell se vyf drieë is saam met [[Chris Latham]] (Aus) en [[Josh Lewsey]] (Eng) tydens die 2003-toernooi (teen onderskeidelik Namibië en Uruguay) die naasmeeste deur ’n enkele speler in ’n rugbywêreldbekerwedstryd ná [[Marc Ellis]] (NZL) se ses drieë teen Japan tydens die 1995-toernooi.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/rugby-union/2023/09/23/england-v-chile-rugby-world-cup-2023-live-score-updates/ |title=Henry Arundell equals England record with five tries against Chile |publisher=[[Daily Telegraph]] |author=Charlie Morgan |date=24 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Henry Arundell word ná [[Douglas Lambert]], Josh Lewsey en [[Rory Underwood]] ook die vierde Engelse rugbyspeler wat vyf drieë in ’n toetswedstryd druk''.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.standard.co.uk/sport/rugby/england-chile-rugby-world-cup-henry-arundell-b1109024.html |title=England 71–0 Chile: Henry Arundell equals record with five-try haul in huge Rugby World Cup win |publisher=Evening Standard |date=24 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Engeland staan vir die eerste keer in ’n rugbywêreldbekerwedstryd geen punte af nie.'' * <span style="color:red">''Chili is hiermee uit die toernooi geskakel.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/66902826 |title=England 71–0 Chile: Henry Arundell scores five tries in Rugby World Cup pool game |publisher=[[BBC]] |author=Mike Henson |date=23 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 28 September 2023 | tyd = 21:00 (MEST) | tuis = {{JPNru-r}} | telling = 28–22 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/28791 Verslag] | weg = {{SAMru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Pieter Labuschagne]], [[Michael Leitch]], [[Kazuki Himeno]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Rikiya Matsuda]] (2)<br />'''Strafdoele:''' [[Rikiya Matsuda]] (3)<br />'''Kaart:''' [[Shota Horie]] {{Geelkaart|36|46}} | wegpunte = '''Drieë:''' [[Seilala Lam]], [[Duncan Paia’aua]], [[Christian Leali’ifano]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Christian Leali’ifano]] (2)<br />'''Strafdoel:''' [[Alai D’Angelo Leuila]]<br />'''Kaarte:''' [[Jonathan Taumateine]] {{Geelkaart|32|42}}, [[Ben Lam]] {{Rooikaart|0|47}} | stadion = [[Stadium Municipal (Toulouse)|Stadium de Toulouse]], [[Toulouse]] | bywoning = 30&nbsp;187 | skeidsregter = [[Jaco Peyper]] ([[Suid-Afrikaanse Rugbyunie|RSA]]) | speler van die wedstryd = [[Lomano Lemeki]] (Jpn) | notas = [[Kenta Fukuda]] (Jpn) het sy toetsdebuut gemaak.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.japantimes.co.jp/sports/2023/09/22/more-sports/rugby-world-cup-preparation/ |title=Japan players give insight into Rugby World Cup preparation |publisher=The Japan Times |author=Rich Freeman |date=22 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''[[Ben Lam]] (Sam) ontvang in die 47ste minuut ’n rooikaart omdat hy ’n gevaarlike hoogvat op die Japanner [[Pieter Labuschagne]] uitgevoer het.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2023/sep/28/japan-hold-off-samoa-comeback-to-seal-englands-passage-into-quarter-finals |title=Japan hold off Samoa comeback to seal England’s passage into quarter-finals |publisher=[[The Guardian]] |author=Gerard Meagher |date=28 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * <span style="color:green">''Engeland vorder hiermee tot die kwarteindrondte.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/66952630 |title=Japan 28–22 Samoa: Brave Blossoms' win puts England into Rugby World Cup quarter-finals |publisher=[[BBC]] |author=Emma Smith |date=28 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 30 September 2023 | tyd = 15:00 (MEST) | tuis = {{ARGru-r}} | telling = 59–5 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/28793 Verslag] | weg = {{CHIru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Nicolás Sánchez]], [[Juan Martin Gonzalez]] (2), [[Agustín Creevy]], [[Martín Bogado]], [[Rodrigo Isgro]], [[Ignacio Ruiz]], [[Santiago Carreras]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Nicolás Sánchez]] (6), [[Santiago Carreras]] (2)<br />'''Strafdoel:''' [[Nicolás Sánchez]]<br />'''Kaart:''' [[Rodrigo Isgro]] {{Geelkaart|26|36}} | wegpunte = '''Drie:''' [[Tomas Dussaillant]] | stadion = [[Stade de la Beaujoire]], [[Nantes]] | bywoning = 33&nbsp;963 | skeidsregter = [[Paul Williams]] ([[Nieu-Seeland Rugby|NZL]]) | speler van die wedstryd = [[Nicolás Sánchez]] (Arg) | notas = Dit was die eerste rugbywêreldbekerwedstryd ooit tussen die twee spanne en die eerste ontmoeting tussen twee Suid-Amerikaanse spanne in ’n rugbywêreldbekerwedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/862914/rugby-world-cup-2023-argentina-chile-preview |title=Rugby World Cup 2023 Match Preview: Argentina v Chile |publisher=rugbyworldcup.com |date=29 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024 |archive-date=14 Oktober 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231014044701/https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/862914/rugby-world-cup-2023-argentina-chile-preview |url-status=dead }}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.planetrugby.com/news/los-pumas-power-past-neighbours-chile-in-first-all-south-american-rugby-world-cup-test |title=Los Pumas power past neighbours Chile in first all-South American Rugby World Cup Test |publisher=Planet Rugby |author=Dylan Coetzee |date=30 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''[[Nicolás Sánchez]] word ná [[Agustín Creevy]] die tweede Argentynse rugbyspeler wat in sy 100ste toetswedstryd speel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2023/09/28/nicolas-sanchez-reaches-100-test-caps-for-argentina/ |title=Nicolas Sánchez Reaches 100 Test Caps for Argentina |publisher=Americas Rugby News |date=28 September 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 7 Oktober 2023 | tyd = 17:45 (MEST) | tuis = {{ENGru-r}} | telling = 18–17 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/28801 Verslag] | weg = {{SAMru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Ollie Chessum]], [[Danny Care]]<br />'''Doelskop:''' [[Owen Farrell]]<br />'''Strafdoele:''' [[Owen Farrell]] (2) | wegpunte = '''Drieë:''' [[Nigel Ah-Wong]] (2)<br />'''Doelskoppe:''' [[Lima Sopoaga]] (2)<br />'''Strafdoel:''' [[Lima Sopoaga]]<br />'''Kaart:''' [[Tumua Manu]] {{Geelkaart|66|76}} | stadion = [[Stade Pierre-Mauroy]], [[Lille]] | bywoning = 47&nbsp;891 | skeidsregter = [[Andrew Brace]] ([[Ierse Rugbyvoetbalunie|IRL]]) | speler van die wedstryd = [[Lima Sopoaga]] (Sam) | notas = [[Owen Farrell]] oortref [[Jonny Wilkinson]] se vorige rekord van 1179 punte en word Engeland se beste puntemaker.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.independent.co.uk/sport/rugby/rugby-union/owen-farrell-england-points-record-jonny-wilkinson-b2417247.html |title=Owen Farrell breaks Jonny Wilkinson’s long-standing England record |publisher=The Independent |author=Harry Latham-Coyle |date=7 Oktober 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * <span style="color:red">''Samoa is hiermee uit die toernooi geskakel.''</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/67041879 |title=Rugby World Cup: England 18–17 Samoa – England sneak narrow win in final pool game |publisher=[[BBC]] |author=Mike Henson |date=7 Oktober 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Vir die enigste keer tydens die 2023-toernooi word die speler van die wedstryd van die verloorspan gekies.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.ultimaterugby.com/news/eng-18-17-sam%3A-samoa-reaction-%28sopoaga%29/652652 |title=ENG 18–17 SAM: Samoa reaction (Sopoaga) |publisher=Ultimate Rugby |date=7 Oktober 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 8 Oktober 2023 | tyd = 13:00 (MEST) | tuis = {{JPNru-r}} | telling = 27–39 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/28803 Verslag] | weg = {{ARGru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Amato Fakatava]], [[Naoto Saito]], [[Jone Naikabula]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Rikiya Matsuda]] (3)<br />'''Strafdoel:''' [[Rikiya Matsuda]]<br />'''Skepdoel:''' [[Lomano Lemeki]]<br />'''Kaart:''' [[Pieter Labuschagne]] {{Geelkaart|23|33}} | wegpunte = '''Drieë:''' [[Santiago Chocobares]], [[Mateo Carreras]] (3), [[Emiliano Boffelli]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Emiliano Boffelli]] (3), [[Nicolás Sánchez]]<br />'''Strafdoele:''' [[Emiliano Boffelli]], [[Nicolás Sánchez]] | stadion = [[Stade de la Beaujoire]], [[Nantes]] | bywoning = 31&nbsp;794 | skeidsregter = [[Ben O’Keeffe]] ([[Nieu-Seeland Rugby|NZL]]) | speler van die wedstryd = [[Mateo Carreras]] (Arg) | notas = [[Mateo Carreras]] (Arg) teken ’n driekuns aan.'' * <span style="color:green">''Argentinië vorder hiermee tot die kwarteindrondte.''</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/67046362 |title=Japan 27–39 Argentina: Pumas set up Wales quarter-final with thrilling win |publisher=[[BBC]] |author=Emma Smith |date=8 Oktober 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * <span style="color:red">''Japan is hiermee uit die toernooi geskakel.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/rugby-union/2023/10/08/japan-v-argentina-rugby-world-cup-2023-live-score-updates/ |title=Mateo Carreras hat-trick sets up Argentina v Wales Rugby World Cup quarter-final |publisher=[[Daily Telegraph]] |date=8 Oktober 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} === Uitklopfase === [[Lêer:2023 Rugby World Cup Argentina vs New Zealand 01.jpg|duimnael|Halfeindstryd tussen Argentinië en Nieu-Seeland op 20 Oktober]] {{Wedstrydskema laatste 8 | RD1 = Kwarteindrondte | RD2 = Halfeindrondte | RD3 = Eindrondte | RD1-header01 = 14 Oktober – Marseille | RD1-team01 = {{WALru}} | RD1-score01 = 17 | RD1-team02 = '''{{ARGru}}''' | RD1-score02 = '''29''' | RD1-header02 = 14 Oktober – Saint-Denis | RD1-team03 = {{IRLru}} | RD1-score03 = 24 | RD1-team04 = '''{{NZLru}}''' | RD1-score04 = '''28''' | RD1-header03 = 15 Oktober – Marseille | RD1-team05 = '''{{ENGru}}''' | RD1-score05 = '''30''' | RD1-team06 = {{FIJru}} | RD1-score06 = 24 | RD1-header04 = 15 Oktober – Saint-Denis | RD1-team07 = {{FRAru}} | RD1-score07 = 28 | RD1-team08 = '''{{RSAru}}''' | RD1-score08 = '''29''' | RD2-header01 = 20 Oktober – Saint-Denis | RD2-team01 = {{ARGru}} | RD2-score01 = 6 | RD2-team02 = '''{{NZLru}}''' | RD2-score02 = '''44''' | RD2-header02 = 21 Oktober – Saint-Denis | RD2-team03 = {{ENGru}} | RD2-score03 = 15 | RD2-team04 = '''{{RSAru}}''' | RD2-score04 = '''16''' | RD3-header01 = 28 Oktober – Saint-Denis | RD3-team01 = {{NZLru}} | RD3-score01 = 11 | RD3-team02 = '''{{RSAru}}''' | RD3-score02 = '''12''' | RD3-header02 = 27 Oktober – Saint-Denis | RD3-team03 = {{ARGru}} | RD3-score03 = 23 | RD3-team04 = '''{{ENGru}}''' | RD3-score04 = '''26''' }} ==== Kwarteindrondte ==== {{rugbywedstryd | datum = 14 Oktober 2023 | tyd = 17:00 (MEST) | tuis = {{WALru-r}} | telling = 17–29 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/28806 Verslag] | weg = {{ARGru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Dan Biggar]], [[Tomos Williams]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Dan Biggar]] (2)<br />'''Strafdoel:''' [[Dan Biggar]] | wegpunte = '''Drieë:''' [[Joel Sclavi]], [[Nicolás Sánchez]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Emiliano Boffelli]] (2)<br />'''Strafdoele:''' [[Emiliano Boffelli]] (4), [[Nicolás Sánchez]] | stadion = [[Stade Vélodrome]], [[Marseille]] | bywoning = 62&nbsp;576 | skeidsregter = [[Karl Dickson]] ([[Engelse Rugbyvoetbalunie|ENG]]) <small>vir [[Jaco Peyper]] ([[Suid-Afrikaanse Rugbyunie|RSA]])</small> | speler van die wedstryd = [[Emiliano Boffelli]] (Arg) | notas = Dit was Argentinië se eerste rugbywêreldbekeroorwinning ooit oor Wallis. }} {{rugbywedstryd | datum = 14 Oktober 2023 | tyd = 21:00 (MEST) | tuis = {{IRLru-r}} | telling = 24–28 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/28807 Verslag] | weg = {{NZLru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Bundee Aki]], [[Jamison Gibson-Park]], [[Drie (sport)#Strafdrie|Strafdrie]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Johnny Sexton]] (2)<br />'''Strafdoel:''' [[Johnny Sexton]] | wegpunte = '''Drieë:''' [[Leicester Fainga’anuku]], [[Ardie Savea]], [[Will Jordan (rugbyspeler)|Will Jordan]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Richie Mo’unga]], [[Jordie Barrett]]<br />'''Strafdoele:''' [[Richie Mo’unga]], [[Jordie Barrett]] (2)<br />'''Kaarte:''' [[Aaron Smith]] {{Geelkaart|37|47}}, [[Codie Taylor]] {{Geelkaart|64|74}} | stadion = [[Stade de France]], [[Saint-Denis, Seine-Saint-Denis|Saint-Denis]] | bywoning = 78&nbsp;845 | skeidsregter = [[Wayne Barnes]] ([[Engelse Rugbyvoetbalunie|ENG]]) | speler van die wedstryd = [[Ardie Savea]] (NZL) | notas = [[Johnny Sexton]] (Irl) speel in sy laaste toetswedstryd.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.irishtimes.com/sport/rugby/2023/10/14/these-guys-will-go-on-and-achieve-great-things-emotional-johnny-sexton-bows-out/ |title=‘These guys will go on and achieve great things’ - Emotional Johnny Sexton bows out |publisher=The Irish Times |author=Gerry Thornley |date=14 Oktober 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 15 Oktober 2023 | tyd = 17:00 (MEST) | tuis = {{ENGru-r}} | telling = 30–24 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/28808 Verslag] | weg = {{FIJru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Manu Tuilagi]], [[Joe Marchant]]<br />'''Doelskop:''' [[Owen Farrell]]<br />'''Strafdoele:''' [[Owen Farrell]]<br />'''Skepdoel:''' [[Owen Farrell]] | wegpunte = '''Drieë:''' [[Viliame Mata]], [[Peni Ravai]], [[Vilimoni Botitu]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Frank Lomani]], [[Simione Kuruvoli]] (2)<br />'''Strafdoel:''' [[Frank Lomani]] | stadion = [[Stade Vélodrome]], [[Marseille]] | bywoning = 61&nbsp;863 | skeidsregter = [[Mathieu Raynal]] ([[Franse Rugbyfederasie|FRA]]) | speler van die wedstryd = [[Owen Farrell]] (Eng) | notas = }} {{rugbywedstryd | datum = 15 Oktober 2023 | tyd = 21:00 (MEST) | tuis = {{FRAru-r}} | telling = 28–29 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/28809 Verslag] | weg = {{RSAru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Cyril Baille]] (2), [[Peato Mauvaka]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Thomas Ramos]] (2)<br />'''Strafdoele:''' [[Thomas Ramos]] (3) | wegpunte = '''Drieë:''' [[Kurt-Lee Arendse]], [[Damian de Allende]], [[Cheslin Kolbe]], [[Eben Etzebeth]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Manie Libbok]] (2), [[Handré Pollard]]<br />'''Strafdoel:''' [[Handré Pollard]]<br />'''Kaart:''' [[Eben Etzebeth]] {{Geelkaart|40|50}} | stadion = [[Stade de France]], [[Saint-Denis, Seine-Saint-Denis|Saint-Denis]] | bywoning = 79&nbsp;486 | skeidsregter = [[Ben O’Keeffe]] ([[Nieu-Seeland Rugby|NZL]]) | speler van die wedstryd = [[Bongi Mbonambi]] (RSA) | notas = }} ==== Halfeindrondte ==== {{rugbywedstryd | datum = 20 Oktober 2023 | tyd = 21:00 (MEST) | tuis = {{ARGru-r}} | telling = 6–44 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/28810 Verslag] | weg = {{NZLru}} | tuispunte = '''Strafdoele:''' [[Emiliano Boffelli]] (2) | wegpunte = '''Driee:''' [[Will Jordan (rugbyspeler)|Will Jordan]] (3), [[Jordie Barrett]], [[Shannon Frizell]] (2), [[Aaron Smith]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Richie Mo’unga]] (3)<br />'''Strafdoel:''' [[Richie Mo’unga]]<br />'''Kaart:''' {{Geelkaart|65|75}} [[Scott Barrett]] | stadion = [[Stade de France]], [[Saint-Denis, Seine-Saint-Denis|Saint-Denis]] | bywoning = 77&nbsp;653 | skeidsregter = [[Angus Gardner]] ([[Rugby Australia|AUS]]) | speler van die wedstryd = [[Jordie Barrett]] (NZL) | notas = [[Facundo Isa]] (Arg) speel in sy 50ste toetswedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://supersport.com/rugby/rugby-world-cup/news/747d2eb5-64e6-4bfe-80e3-cd688a0fe46d/isa-set-for-50th-pumas-cap-in-world-cup-showdown-with-new-zealand |title=Isa set for 50th Pumas cap in World Cup showdown with New Zealand |publisher=[[SuperSport]] |date=18 Oktober 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''[[Will Jordan (rugbyspeler)|Will Jordan]] (NZL) teken ’n driekuns aan.'' * ''Will Jordan word ná [[Julian Savea]] en [[Jonah Lomu]] (almal NZL), asook [[Bryan Habana]] (RSA) die vierde rugbyspeler wat agt drieë tydens ’n enkele rugbywêreldbekertoernooi druk.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.independent.co.uk/sport/rugby/rugby-union/will-jordan-rugby-world-cup-try-record-b2433470.html |title=Will Jordan makes Rugby World Cup history with semi-final hat-trick |publisher=The Independent |author=Jamie Braidwood |date=20 Oktober 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Nadat hy in die 66ste minuut ’n geelkaart ontvang het, het [[Scott Barrett]] nie na die wedstryd teruggekeer nie, hoewel ná sy geelkaart steeds vier minuut se speeltyd oor was. Vervolgens het Nieu-Seeland die wedstryd met 14 spelers beëindig.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.planetrugby.com/news/all-blacks-alpha-move-in-the-latter-stages-of-world-cup-win-over-argentina |title=All Blacks ‘alpha move’ in the latter stages of World Cup win over Argentina |publisher=Planet Rugby |author=Jared Wright |date=21 Oktober 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Nieu-Seeland word die eerste span wat vyf eindstryde haal, nadat hulle in die 1987-, 1995-, 2011- en 2015-eindstryde verskyn het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/67177704 |title=Argentina 6–44 New Zealand: All Blacks cruise into record fifth final |publisher=[[BBC]] |author=Mantej Mann |date=20 Oktober 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 21 Oktober 2023 | tyd = 21:00 (MEST) | tuis = {{ENGru-r}} | telling = 15–16 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/28811 Verslag] | weg = {{RSAru}} | tuispunte = '''Strafdoele:''' [[Owen Farrell]] (4)<br />'''Skepdoel:''' [[Owen Farrell]] | wegpunte = '''Drie:''' [[RG Snyman]]<br />'''Doelskop:''' [[Handré Pollard]]<br />'''Strafdoele:''' [[Manie Libbok]], [[Handré Pollard]] (2) | stadion = [[Stade de France]], [[Saint-Denis, Seine-Saint-Denis|Saint-Denis]] | bywoning = 78&nbsp;098 | skeidsregter = [[Ben O’Keeffe]] ([[Nieu-Seeland Rugby|NZL]]) | speler van die wedstryd = [[Handré Pollard]] (RSA) | notas = Vir die eerste keer in 25 jaar het albei lande se nasionale spanne in krieket en [[rugby]] mekaar op dieselfde dag ontmoet en vir die eerste keer in rugbywêreldbekertoernooie ooit, aangesien [[Engelse nasionale krieketspan|Engeland]] en [[Proteas|Suid-Afrika]] tydens die [[Krieketwêreldbeker 2023]] se groepfase in [[Indië]] ontmoet het.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2023-24-1367856/england-vs-south-africa-20th-match-1384411/match-preview |title=Both teams on the ropes ahead of heavyweight contest |publisher=ESPNcricinfo |author=Andrew Miller |date=20 Oktober 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''[[Owen Farrell]] oortref [[Jonny Wilkinson]] se vorige rekord van 1246 punte en word die naasbeste puntemaker in toetsrugby (vir beide Engeland en die [[Britse en Ierse Leeus]]) ná [[Dan Carter]] met 1598 punte.'' * ''Ná beide Australië en Nieu-Seeland in 2015, asook Engeland in 2019 word Suid-Afrika die vierde span wat vier eindstryde haal, nadat hulle in die 1995-, 2007- en 2019-eindstryde verskyn het.'' * ''Ná Australië in 2003, Engeland in 2007 en Nieu-Seeland in 2015 word Suid-Afrika ook die vierde verdedigende kampioen wat die eindstryd haal. }} ==== Bronseindstryd ==== {{rugbywedstryd | datum = 27 Oktober 2023 | tyd = 21:00 (MEST) | tuis = {{ARGru-r}} | telling = 23–26 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/28812 Verslag] | weg = {{ENGru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Tomás Cubelli]], [[Santiago Carreras]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Emiliano Boffelli]] (2)<br />'''Strafdoele:''' [[Emiliano Boffelli]] (2), [[Nicolás Sánchez]] | wegpunte = '''Drieë:''' [[Ben Earl]], [[Theo Dan]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Owen Farrell]] (2)<br />'''Strafdoele:''' [[Owen Farrell]] (4) | stadion = [[Stade de France]], [[Saint-Denis, Seine-Saint-Denis|Saint-Denis]] | bywoning = 77&nbsp;674 | skeidsregter = [[Nic Berry]] ([[Rugby Australia|AUS]]) | speler van die wedstryd = [[Sam Underhill]] (Eng) | notas = Ná die 2007- en 2011-toernooie was dit die vierde keer tydens ’n rugbywêreldbekertoernooi wat twee spanne mekaar herontmoet nadat hulle voorheen in die groepfase ook teen mekaar gespeel het.'' * ''[[Tom Curry]] (Eng) speel in sy 50ste toetswedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.planetrugby.com/news/england-make-wholesale-changes-for-argentina-as-tom-curry-hits-50 |title=England make wholesale changes for Argentina as Tom Curry hits 50 |publisher=Planet Rugby |author=Jared Wright |date=25 Oktober 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Engeland wen vir die eerste keer die bronsmedalje tydens ’n rugbywêreldbekertoernooi.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/67242541 |title=Argentina 23–26 England: England overcome Pumas to win Rugby World Cup bronze-medal match |publisher=[[BBC]] |author=Mike Henson |date=27 Oktober 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} ==== Eindstryd ==== {{rugbywedstryd | datum = 28 Oktober 2023 | tyd = 21:00 (MEST) | tuis = {{NZLru-r}} | telling = 11–12 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/28813 Verslag] | weg = {{RSAru}} | tuispunte = '''Drie:''' [[Beauden Barrett]]<br />'''Strafdoele:''' [[Richie Mo’unga]] (2)<br />'''Kaarte:''' {{Geelkaart|2|12}} [[Shannon Frizell]], {{Rooikaart|0|27}} [[Sam Cane]] | wegpunte = '''Strafdoele:''' [[Handré Pollard]] (4)<br />'''Kaarte:''' {{Geelkaart|65|75}} [[Siya Kolisi]], {{Geelkaart|73|80+}} [[Cheslin Kolbe]] | stadion = [[Stade de France]], [[Saint-Denis, Seine-Saint-Denis|Saint-Denis]] | bywoning = 80&nbsp;065 | skeidsregter = [[Wayne Barnes]] ([[Engelse Rugbyvoetbalunie|ENG]]) | speler van die wedstryd = [[Pieter-Steph du Toit]] (RSA) | notas = Sedert die 1995-eindstryd tussen Nieu-Seeland en Suid-Afrika en die 2015-eindstryd tussen Australië en Nieu-Seeland is dit die derde wat tussen twee spanne van die Suidelike Halfrond beslis is.'' * ''Beide Nieu-Seeland en Suid-Afrika het die kans gehad om hulle vierde titel in te palm, ’n nuwe rekord. Albei spanne verskyn ook in die eindstryd nadat hulle ’n wedstryd tydens die groepfase verloor het.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://apnews.com/article/rugby-world-cup-south-africa-pollard-c8b7cc8ceb68862d5852749a5ebd405b |title=Springboks defending Rugby World Cup title against All Blacks in rare final showdown |publisher=Associated Press |author=Jerome Pugmire |date=27 Oktober 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Nieu-Seeland en Suid-Afrika word die vierde paartjie van spanne – ná Engeland en Australië (in 1991 en 2003), Frankryk en Nieu-Seeland (in 1987 en 2011), asook Engeland en Suid-Afrika (in 2007 en 2019) – wat in twee eindstryde teen mekaar te staan kom, nadat hulle ook die 1995-eindstryd beslis het.'' * ''Ná Australië in 2003 en Nieu-Seeland in 2015 word Suid-Afrika die derde verdedigende kampioen wat die eindstryd haal.'' * ''Suid-Afrika betree die wedstryd as enigste span wat voorheen nooit ’n eindstryd verloor het nie – wat ook die geval sou bly.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.france24.com/en/live-news/20231027-boks-expect-grind-against-all-black-rivals-in-world-cup-final |title=Boks expect 'grind' against All Black rivals in World Cup final |publisher=France24 |date=27 Oktober 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Vir die eerste keer is ’n eindstryd deur ’n skeidsregterspan van dieselfde beheerliggaam hanteer ([[Engelse Rugbyvoetbalunie|Engeland]]).''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.planetrugby.com/news/rugby-world-cup-final-referee-and-match-officials-confirmed |title=Rugby World Cup final referee and match officials confirmed |publisher=Planet Rugby |author=Colin Newboult |date=23 Oktober 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Die broers [[Beauden Barrett]], [[Jordie Barrett]] en [[Scott Barrett]] het almal vir Nieu-Seeland begin, die eerste keer wat drie broers in ’n eindstryd speel.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/67233312 |title=Rugby World Cup 2023 final: New Zealand v South Africa – the incredible Barrett brothers |publisher=[[BBC]] |author=Mantej Mann |date=27 Oktober 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''[[Sam Cane]] (NZL) ontvang in die 27ste minuut ’n rooikaart omdat hy ’n gevaarlike hoogvat op die Suid-Afrikaner [[Jesse Kriel]] uitgevoer het. Daarmee word hy die eerste speler wat ’n rooikaart in ’n eindstryd ontvang.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.planetrugby.com/news/all-blacks-captain-sam-cane-becomes-first-ever-player-to-be-red-carded-in-rugby-world-cup-final |title=All Blacks captain Sam Cane becomes first ever player to be red carded in Rugby World Cup final |publisher=Planet Rugby |author=Colin Newboult |date=28 Oktober 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Die vier kaarte (een rooikaart en drie geelkaarte) is die meeste in dié tyd tydens ’n eindstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.foxsports.com.au/rugby/rugby-world-cup/rugby-world-cup-2023-final-south-africa-beat-new-zealand-yellow-cards-history-news-reaction-sam-cane-red-card/news-story/ce3561c1132f739aac942b0299b2cf53 |title=‘Honestly fed up’: Ex-All Blacks rage at refs after card frenzy turns RWC final ‘boring as hell’ |publisher=Fox Sports |date=29 Oktober 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Sam Cane se rooikaart is die agtste tydens die Rugbywêreldbeker 2023 en oortref die vorige rekord van die 2019-toernooi.'' * ''Suid-Afrika wen die eindstryd sonder om ’n drie te druk, ’n prestasie wat hulle ook tydens die 1995- en 2007-eindstryde behaal het.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.independent.co.uk/sport/rugby/rugby-union/new-zealand-south-africa-world-cup-final-result-b2437778.html |title=South Africa become kings of rugby with dramatic World Cup win over greatest rivals |publisher=The Independent |author=Luke Baker |date=29 Oktober 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Die punteverskil is die gesamentlik minste in ’n eindstryd, saam met die 8–7-uitslag tydens die 2011-eindstryd.'' * ''Suid-Afrika word die eerste land wat die eindstryd vir ’n vierde keer kon wen en twee agtereenvolgende oorsese eindstryde. Siya Kolisi word ná die Nieu-Seelander [[Richie McCaw]] in 2015 die tweede kaptein van twee rugbywêreldbekerwenners.''<ref name="NZLvRSA" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.planetrugby.com/news/the-legendary-list-of-two-time-rugby-world-cup-winners |title=The LEGENDARY list of two-time Rugby World Cup winners |publisher=Planet Rugby |author=Dylan Coetzee |date=14 November 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Ná Nieu-Seeland in 2015 word Suid-Afrika ook die tweede span wat die rugbywêreldbekertitel suksesvol kon verdedig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2023/oct/28/south-africa-beat-new-zealand-to-win-mens-rugby-world-cup-final |title=South Africa beat New Zealand to win men’s Rugby World Cup final |publisher=[[The Guardian]] |author=Robert Kitson |date=28 Oktober 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} <br /> {| class="wikitable" style="text-align: center; margin: 0 auto;" !Rugbywêreldkampioen 2023 |- |align=center|'''{{RSAru}}''' |} == Statistiek == === Finale puntestand === Hierdie tabel toon die finale puntestand van al 20 deelnemende nasionale rugbyspanne in die Rugbywêreldbeker 2023. [[Lêer:2023 Rugby World Cup (men) results.svg|duimnael|400px|Uitslag van die Rugbywêreldbeker 2023: {{columns-list|2| {{sleutel|#fd0|Kampioen}} {{sleutel|#880|Naaswenner}} {{sleutel|#c96|Derde plek}} {{sleutel|#07f|Vierde plek}} {{sleutel|#0d0|Kwarteindrondte}} {{sleutel|#f55|Groepfase}} {{sleutel|#e0e0e0|Nie deelgeneem nie}}}}]] {| class="wikitable" style="text-align:center" !width=25|Rang !width=165|Span !width=25|Groep !width=25|{{Afkorting|S|Wedstryde gespeel}} !width=25|{{Afkorting|W|Wedstryde gewen}} !width=25|{{Afkorting|G|Gelykop}} !width=25|{{Afkorting|V|Wedstryde verloor}} !width=25|{{Afkorting|P|Punte}} !width=25|Drieë !width=25|Doelskoppe !width=25|Strafdoele !width=25|Skepdoele |- style="background:#fd0" | 1 || style="text-align:left;"|{{RSAru}} || B || 7 || 6 || 0 || 1 || 208 || 27 || 19 || 11 || 0 |- style="background:#880;" | 2 || style="text-align:left;"|{{NZLru}} || A || 7 || 5 || 0 || 2 || 336 || 49 || 37 || 7 || 0 |- style="background:#c96;" | 3 || style="text-align:left;"|{{ENGru}} || D || 7 || 6 || 0 || 1 || 221 || 21 || 16 || 23 || 5 |- style="background:#07f;" | 4 || style="text-align:left;"|{{ARGru}} || D || 7 || 4 || 0 || 3 || 185 || 19 || 18 || 18 || 0 |- | colspan="12"| '''In die kwarteindrondte uitgeskakel''' |- style="background:#0d0" | 5 || style="text-align:left;"|{{IRLru}} || B || 5 || 4 || 0 || 1 || 214 || 30 || 25 || 4 || 0 |- style="background:#0d0" | 6 || style="text-align:left;"|{{WALru}} || C || 5 || 4 || 0 || 1 || 160 || 19 || 16 || 10 || 1 |- style="background:#0d0" | 7 || style="text-align:left;"|{{FRAru}} || A || 5 || 4 || 0 || 1 || 238 || 30 || 25 || 12 || 0 |- style="background:#0d0" | 8 || style="text-align:left;"|{{FIJru}} || C || 5 || 2 || 0 || 3 || 112 || 12 || 11 || 11 || 0 |- | colspan="12"| '''In die groepfase uitgeskakel''' |- style="background:#f55" | 9 || style="text-align:left;"|{{AUSru}} || C || 4 || 2 || 0 || 2 || 90 || 11 || 7 || 7 || 0 |- style="background:#f55" | 10 || style="text-align:left;"|{{SCOru}} || B || 4 || 2 || 0 || 2 || 146 || 21 || 19 || 1 || 0 |- style="background:#f55" | 11 || style="text-align:left;"|{{ITAru}} || A || 4 || 2 || 0 || 2 || 114 || 15 || 15 || 3 || 0 |- style="background:#f55" | 12 || style="text-align:left;"|{{JPNru}} || D || 4 || 2 || 0 || 2 || 109 || 12 || 11 || 8 || 1 |- style="background:#f55" | 13 || style="text-align:left;"|{{SAMru}} || D || 4 || 1 || 0 || 3 || 92 || 11 || 8 || 7 || 0 |- style="background:#f55" | 14 || style="text-align:left;"|{{PORru}} || C || 4 || 1 || 1 || 2 || 64 || 8 || 6 || 4 || 0 |- style="background:#f55" | 15 || style="text-align:left;"|{{TGAru}} || B || 4 || 1 || 0 || 3 || 96 || 13 || 8 || 5 || 0 |- style="background:#f55" | 16 || style="text-align:left;"|{{URUru}} || A || 4 || 1 || 0 || 3 || 65 || 9 || 6 || 1 || 1 |- style="background:#f55" | 17 || style="text-align:left;"|{{GEOru}} || C || 4 || 0 || 1 || 3 || 64 || 7 || 4 || 7 || 0 |- style="background:#f55" | 18 || style="text-align:left;"|{{CHIru}} || D || 4 || 0 || 0 || 4 || 27 || 4 || 2 || 1 || 0 |- style="background:#f55" | 19 || style="text-align:left;"|{{NAMru}} || A || 4 || 0 || 0 || 4 || 37 || 3 || 2 || 6 || 0 |- style="background:#f55" | 20 || style="text-align:left;"|{{ROMru}} || B || 4 || 0 || 0 || 4 || 32 || 4 || 3 || 2 || 0 |- class="sortbottom" bgcolor="#EFEFEF" style="font-weight:bold;" | || style="text-align:left;"|Algeheel || || 48 || || || || 2587 || 324 || 241 || 122 || 8 |} === Meeste punte en drieë === {| class="toptextcells" | Meeste punte aangeteken:<ref name="Most_Points" /> {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! ! Naam ! Punte |- | 1 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Engeland}} [[Owen Farrell]] | 75 |- | 2 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Frankryk}} [[Thomas Ramos]] | 74 |- | 3 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Argentinië}} [[Emiliano Boffelli]] | 67 |- | 4 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Ierland|rugby}} [[Johnny Sexton]] | 58 |- | 5 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} [[Richie Mo’unga]] | 56 |- | 6 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} [[Damian McKenzie]] | 53 |- | 7 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Japan}} [[Rikiya Matsuda]] | 46 |- | 8 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Australië}} [[Ben Donaldson]] | 45 |- | 9 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Engeland}} [[George Ford]] | 41 |- | 10 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} [[Will Jordan (rugbyspeler)|Will Jordan]] | 40 |} | Meeste drieë gedruk:<ref name="Most_Tries" /> {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! ! Naam ! Drieë |- | 1 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} [[Will Jordan (rugbyspeler)|Will Jordan]] | 8 |- | 2 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Frankryk}} [[Damian Penaud]] | 6 |- |rowspan="6"| 3 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Engeland}} [[Henry Arundell]] |rowspan="6"| 5 |- |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Ierland|rugby}} [[Bundee Aki]] |- |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} [[Leicester Fainga’anuku]] |- |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} [[Damian McKenzie]] |- |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Skotland}} [[Darcy Graham]] |- |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Wallis}} [[Louis Rees-Zammit]] |- |rowspan="3"| 9 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Frankryk}} [[Louis Bielle-Biarrey]] |rowspan="3"| 4 |- |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} [[Aaron Smith]] |- |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Suid-Afrika}} [[Cobus Reinach]] |} |} == Sien ook == {{Portaal|Rugby|Ru ball.svg}} * [[Krieketwêreldbeker 2023]] == Notas == <references group="n" /> == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|2023 Rugby World Cup|Rugbywêreldbeker 2023}} * {{en}} {{es}} {{fr}} {{ja}} [https://www.rugbyworldcup.com/2023 Amptelike webwerf van die Rugbywêreldbeker 2023] * {{en}} {{fr}} [https://web.archive.org/web/20171220041202/http://france2023.ffr.fr:80/ Geargiveerde Franse kandidatuurswebwerf] * {{en}} [https://web.archive.org/web/20180124182240/http://www.irishrugby.ie/ireland2023/ Geargiveerde Ierse kandidatuurswebwerf] * {{en}} {{IMDb-titel|28656867|2023 Rugby World Cup}} {{Rugbywêreldbekerstadions 2023}} {{Springbokke (2023 Rugbywêreldbeker)}} {{Navigasie Rugbywêreldbeker}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} {{DEFAULTSORT:Rugbywereldbeker 2023}} [[Kategorie:Geskiedenis van Frankryk]] [[Kategorie:Rugbykompetisies in Frankryk]] [[Kategorie:Rugbywêreldbeker|2023]] [[Kategorie:Sport in 2023]] pwplr52rbkfcneb3yrcwc4iy02vb0nb 0 136281 2967845 2456175 2026-09-16T20:50:01Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2967845 wikitext text/x-wiki {{Infobox road | country = ZAF | type = R | route = 30 | maint = [[Suid-Afrikaanse Nasionale Padagentskap|SANRAL]], [[Departement Polisie, Paaie en Vervoer (Vrystaat)|VDPPV]] en [[Departement Openbare Werke, Paaie en Vervoer (Noordwes)|NWDOWPV]] | map = Map of the R30 (South Africa).svg | length_mi = | length_km = 429 | length_round = | length_ref = | established = | direction_a = Noord | terminus_a = {{Jct|country=ZAF|R|24}} suid van [[Rustenburg]]<br /> {{Jct|country=ZAF|R|53}} in [[Ventersdorp]]<br />{{Jct|country=ZAF|N|14}} naby Ventersdorp<br />{{Jct|country=ZAF|N|12}} in [[Klerksdorp]]<br />{{Jct|country=ZAF|R|76}} naby [[Orkney, Noordwes|Orkney]]<br />{{Jct|country=ZAF|R|59}} in [[Bothaville]]<br />{{Jct|country=ZAF|R|34}} in [[Odendaalsrus]] | junction = {{Jct|country=ZAF|R|73}} in [[Welkom]] | direction_b = Suid | terminus_b = {{Jct|country=ZAF|N|1}} naby [[Bloemfontein]] | cities = [[Rustenburg]]<br/>[[Klerksdorp]]<br/>[[Welkom]]<br/>[[Bloemfontein]] | towns = [[Ventersdorp]]<br/>[[Orkney, Noordwes|Orkney]]<br/>[[Bothaville]]<br/>[[Odendaalsrus]]<br/>[[Theunissen]]<br/>[[Brandfort]] | previous_type = R | previous_route = 29 | next_type = R | next_route = 31 }} Die '''R30''' is ’n provinsiale roete in [[Suid-Afrika]] wat [[Bloemfontein]] met [[Rustenburg]] verbind via [[Brandfort]], [[Welkom]], [[Bothaville]], [[Klerksdorp]] en [[Ventersdorp]]. Die suidelike deel van die roete is ’n tolpad, met die Brandfort-tolplaza wat naby aan die suidelike aansluiting met die [[N1]]-nasionale pad geleë is.<ref>{{Cite web |url=https://pathfinda.com/en/masilonyana-rural/shops-services/brandfort-toll-plaza-mainline |title=argiefkopie |access-date=20 April 2018 |archive-date=23 September 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160923025707/https://pathfinda.com/en/masilonyana-rural/shops-services/brandfort-toll-plaza-mainline |url-status=dead }}</ref> Die tolgedeelte eindig by die aansluiting met die [[R730 (Suid-Afrika)|R730]]-streekroete. <ref>{{en}}{{Cite web|first=John|last=Falkner|date=Mei 2012|title= Suid-Afrikaanse genommerde roetebeskrywing en bestemmingsontleding|url=http://www.transport.gov.za/LinkClick.aspx?fileticket=5qOHvOI4KuY%3d |publisher= Nasionale Departement van Vervoer |accessdate=1 September 2014 |url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140606100245/http://www.transport.gov.za/LinkClick.aspx?fileticket=5qOHvOI4KuY%3d |archivedate=6 Junie 2014}}</ref> == Sien ook == * [[Lys van provinsiale roetes in Suid-Afrika]] == Verwysings == {{Verwysings}} {{Saadjie}} {{Provinsiale roetes in Suid-Afrika}} {{Normdata}} [[Kategorie:Provinsiale roetes in Suid-Afrika]] 0xebggadvxoqopuo48l2yy7eel19mwj 828 138945 2967856 2965543 2026-09-16T21:25:46Z Pynappel 70858 2967856 Scribunto text/plain -- File-Date: 2018-04-23 return { ["aa"] = {"Afar"}, ["ab"] = {"Abchasies"}, ["ae"] = {"Avesties"}, ["af"] = {"Afrikaans"}, ["ak"] = {"Akan"}, ["am"] = {"Amharies"}, ["an"] = {"Aragonees"}, ["ar"] = {"Arabies"}, ["as"] = {"Assamees"}, ["av"] = {"Avaries"}, ["ay"] = {"Aymara"}, ["az"] = {"Azerbeidjans"}, ["ba"] = {"Basjkiers"}, ["be"] = {"Belarussies"}, ["bg"] = {"Bulgaars"}, ["bh"] = {"Bihari-tale"}, ["bi"] = {"Bislama"}, ["bm"] = {"Bambara"}, ["bn"] = {"Bengaals"}, ["bo"] = {"Tibettaans"}, ["br"] = {"Bretons"}, ["bs"] = {"Bosnies"}, ["ca"] = {"Katalaans"}, ["ce"] = {"Tsjetsjnies"}, ["ch"] = {"Chamorro"}, ["co"] = {"Korsikaans"}, ["cr"] = {"Cree"}, ["cs"] = {"Tsjeggies"}, ["cu"] = {"Kerkslawies"}, ["cv"] = {"Tsjoewasjies"}, ["cy"] = {"Wallies"}, ["da"] = {"Deens"}, ["de"] = {"Duits"}, ["dv"] = {"Dhivehi", "Maledivies"}, ["dz"] = {"Dzongkha"}, ["ee"] = {"Ewe"}, ["el"] = {"Moderne Grieks (1453-)"}, ["en"] = {"Engels"}, ["eo"] = {"Esperanto"}, ["es"] = {"Spaans", "Kastiliaans"}, ["et"] = {"Esties"}, ["eu"] = {"Baskies"}, ["fa"] = {"Persies"}, ["ff"] = {"Fula"}, ["fi"] = {"Fins"}, ["fj"] = {"Fidjiaans"}, ["fo"] = {"Faroëes"}, ["fr"] = {"Frans"}, ["fy"] = {"Wes-Fries"}, ["ga"] = {"Iers"}, ["gd"] = {"Skots-Gaelies", "Gaelies"}, ["gl"] = {"Galicies"}, ["gn"] = {"Guarani"}, ["gu"] = {"Goedjarati"}, ["gv"] = {"Manx-Gaelies"}, ["ha"] = {"Hausa"}, ["he"] = {"Hebreeus"}, ["hi"] = {"Hindi"}, ["ho"] = {"Hiri Motu"}, ["hr"] = {"Kroaties"}, ["ht"] = {"Haïtiaans", "Haïtiaanse Kreools"}, ["hu"] = {"Hongaars"}, ["hy"] = {"Armeens"}, ["hz"] = {"Herero"}, ["ia"] = {"Interlingua (International Auxiliary Language Association)"}, ["id"] = {"Indonesies"}, ["ie"] = {"Interlingue", "Occidental"}, ["ig"] = {"Igbo"}, ["ii"] = {"Sichuan Yi", "Nuosu"}, ["ik"] = {"Inupiaq"}, ["io"] = {"Ido"}, ["is"] = {"Yslands"}, ["it"] = {"Italiaans"}, ["iu"] = {"Inuktitut"}, ["ja"] = {"Japannees"}, ["jv"] = {"Javaans"}, ["ka"] = {"Georgies"}, ["kg"] = {"Kongo"}, ["ki"] = {"Kikuyu", "Gikuyu"}, ["kj"] = {"Kuanyama", "Kwanyama"}, ["kk"] = {"Kasaks"}, ["kl"] = {"Groenlands"}, ["km"] = {"Khmer", "Sentraal-Khmer"}, ["kn"] = {"Kannadees"}, ["ko"] = {"Koreaans"}, ["kr"] = {"Kanuri"}, ["ks"] = {"Kasjmiers"}, ["ku"] = {"Koerdies"}, ["kv"] = {"Komi"}, ["kw"] = {"Kornies"}, ["ky"] = {"Kirgisies"}, ["la"] = {"Latyn"}, ["lb"] = {"Luxemburgs"}, ["lg"] = {"Ganda"}, ["li"] = {"Limburgs"}, ["ln"] = {"Lingala"}, ["lo"] = {"Lao"}, ["lt"] = {"Litaus"}, ["lu"] = {"Luba-Katanga"}, ["lv"] = {"Letties"}, ["mg"] = {"Malgassies"}, ["mh"] = {"Marshallees"}, ["mi"] = {"Maori"}, ["mk"] = {"Masedonies"}, ["ml"] = {"Malayalam"}, ["mn"] = {"Mongools"}, ["mr"] = {"Marathi"}, ["ms"] = {"Maleis (makrotaal)"}, ["mt"] = {"Maltees"}, ["my"] = {"Birmaans"}, ["na"] = {"Nauru"}, ["nb"] = {"Noorse Bokmål"}, ["nd"] = {"Noord-Ndebele"}, ["ne"] = {"Nepalees"}, ["ng"] = {"Ndonga"}, ["nl"] = {"Nederlands", "Vlaams"}, ["nn"] = {"Noorse Nynorsk"}, ["no"] = {"Noors"}, ["nr"] = {"Suid-Ndebele"}, ["nv"] = {"Navajo", "Navaho"}, ["ny"] = {"Chichewa"}, ["oc"] = {"Oksitaans (ná 1500)"}, ["oj"] = {"Ojibwa"}, ["om"] = {"Oromo"}, ["or"] = {"Oriya (makrotaal)", "Odia (makrotaal)"}, ["os"] = {"Osseties"}, ["pa"] = {"Pandjabi"}, ["pi"] = {"Pali"}, ["pl"] = {"Pools"}, ["ps"] = {"Pasjtoe"}, ["pt"] = {"Portugees"}, ["qu"] = {"Quechua"}, ["rm"] = {"Retoromaans", Romansch}, ["rn"] = {"Kirundi"}, ["ro"] = {"Roemeens", "Moldawies", "Moldowies"}, ["ru"] = {"Russies"}, ["rw"] = {"Kinyarwanda"}, ["sa"] = {"Sanskrit"}, ["sc"] = {"Sardinies"}, ["sd"] = {"Sindhi"}, ["se"] = {"Noord-Samies"}, ["sg"] = {"Sango"}, ["sh"] = {"Serwo-Kroaties"}, ["si"] = {"Singalees"}, ["sk"] = {"Slowaaks"}, ["sl"] = {"Sloweens"}, ["sm"] = {"Samoaans"}, ["sn"] = {"Shona"}, ["so"] = {"Somalies"}, ["sq"] = {"Albanees"}, ["sr"] = {"Serwies"}, ["ss"] = {"Swazi"}, ["st"] = {"Suid-Sotho"}, ["su"] = {"Soendanees"}, ["sv"] = {"Sweeds"}, ["sw"] = {"Swahili (makrotaal)"}, ["ta"] = {"Tamil"}, ["te"] = {"Telugu", "Teloegoe"}, ["tg"] = {"Tadjiks"}, ["th"] = {"Thai"}, ["ti"] = {"Tigrinya"}, ["tk"] = {"Turkmeens"}, ["tl"] = {"Tagalog"}, ["tn"] = {"Tswana"}, ["to"] = {"Tonga (Tonga-eilande)"}, ["tr"] = {"Turks"}, ["ts"] = {"Tsonga"}, ["tt"] = {"Tataars"}, ["tw"] = {"Twi"}, ["ty"] = {"Tahitiaans"}, ["ug"] = {"Oeigoers"}, ["uk"] = {"Oekraïens"}, ["ur"] = {"Oerdoe"}, ["uz"] = {"Oesbekies"}, ["ve"] = {"Venda"}, ["vi"] = {"Viëtnamees"}, ["vo"] = {"Volapük"}, ["wa"] = {"Waals"}, ["wo"] = {"Wolof"}, ["xh"] = {"Xhosa"}, ["yi"] = {"Jiddisj"}, ["yo"] = {"Joroeba"}, ["za"] = {"Zhuang", "Chuang"}, ["zh"] = {"Chinees"}, ["zu"] = {"Zoeloe"}, ["aaa"] = {"Ghotuo"}, ["aab"] = {"Alumu-Tesu"}, ["aac"] = {"Ari"}, ["aad"] = {"Amal"}, ["aae"] = {"Arbëreshë-Albanees"}, ["aaf"] = {"Aranadan"}, ["aag"] = {"Ambrak"}, ["aah"] = {"Abu' Arapesh"}, ["aai"] = {"Arifama-Miniafia"}, ["aak"] = {"Ankave"}, ["aal"] = {"Afade"}, ["aan"] = {"Anambé"}, ["aao"] = {"Algeriese Sahara-Arabies"}, ["aap"] = {"Pará Arára"}, ["aaq"] = {"Oos-Abnaki"}, ["aas"] = {"Aasáx"}, ["aat"] = {"Arvanitika-Albanees"}, ["aau"] = {"Abau"}, ["aav"] = {"Austro-Asiatiese tale"}, ["aaw"] = {"Solong"}, ["aax"] = {"Mandobo Atas"}, ["aaz"] = {"Amarasi"}, ["aba"] = {"Abé"}, ["abb"] = {"Bankon"}, ["abc"] = {"Ambala Ayta"}, ["abd"] = {"Manide"}, ["abe"] = {"Wes-Abnaki"}, ["abf"] = {"Abai Sungai"}, ["abg"] = {"Abaga"}, ["abh"] = {"Tadjikse Arabies"}, ["abi"] = {"Abidji"}, ["abj"] = {"Aka-Bea"}, ["abl"] = {"Lampung Nyo"}, ["abm"] = {"Abanyom"}, ["abn"] = {"Abua"}, ["abo"] = {"Abon"}, ["abp"] = {"Abellen Ayta"}, ["abq"] = {"Abaza"}, ["abr"] = {"Abron"}, ["abs"] = {"Ambonese Maleis"}, ["abt"] = {"Ambulas"}, ["abu"] = {"Abure"}, ["abv"] = {"Baharna-Arabies"}, ["abw"] = {"Pal"}, ["abx"] = {"Inabaknon"}, ["aby"] = {"Aneme Wake"}, ["abz"] = {"Abui"}, ["aca"] = {"Achagua"}, ["acb"] = {"Áncá"}, ["acd"] = {"Gikyode"}, ["ace"] = {"Atjehs"}, ["acf"] = {"Sint Lucia-Kreools"}, ["ach"] = {"Acoli"}, ["aci"] = {"Aka-Cari"}, ["ack"] = {"Aka-Kora"}, ["acl"] = {"Akar-Bale"}, ["acm"] = {"Mesopotamiese Arabies"}, ["acn"] = {"Achang"}, ["acp"] = {"Oos-Acipa"}, ["acq"] = {"Ta'izzi-Adeni-Arabies"}, ["acr"] = {"Achi"}, ["acs"] = {"Acroá"}, ["act"] = {"Achterhoeks"}, ["acu"] = {"Achuar-Shiwiar"}, ["acv"] = {"Achumawi"}, ["acw"] = {"Hedjamitiese Arabies"}, ["acx"] = {"Omani-Arabies"}, ["acy"] = {"Sipriotiese Arabies"}, ["acz"] = {"Acheron"}, ["ada"] = {"Adangme"}, ["adb"] = {"Adabe"}, ["add"] = {"Lidzonka", "Dzodinka"}, ["ade"] = {"Adele"}, ["adf"] = {"Dhofari-Arabies"}, ["adg"] = {"Andegerebinha"}, ["adh"] = {"Adhola"}, ["adi"] = {"Adi"}, ["adj"] = {"Adioukrou"}, ["adl"] = {"Galo"}, ["adn"] = {"Adang"}, ["ado"] = {"Abu"}, ["adq"] = {"Adangbe"}, ["adr"] = {"Adonara"}, ["ads"] = {"Adamorobe-vingertaal"}, ["adt"] = {"Adnyamathanha"}, ["adu"] = {"Aduge"}, ["adw"] = {"Amundava"}, ["adx"] = {"Amdo-Tibettaans"}, ["ady"] = {"Adigies"}, ["adz"] = {"Adzera"}, ["aea"] = {"Areba"}, ["aeb"] = {"Tunisiese Arabies"}, ["aec"] = {"Saidi-Arabies"}, ["aed"] = {"Argentiniese vingertaal"}, ["aee"] = {"Noordoos-Pashai"}, ["aek"] = {"Haeke"}, ["ael"] = {"Ambele"}, ["aem"] = {"Arem"}, ["aen"] = {"Armeense vingertaal"}, ["aeq"] = {"Aer"}, ["aer"] = {"Oos-Arrernte"}, ["aes"] = {"Alsea"}, ["aeu"] = {"Akeu"}, ["aew"] = {"Ambakich"}, ["aey"] = {"Amele"}, ["aez"] = {"Aeka"}, ["afa"] = {"Afro-Asiatiese tale"}, ["afb"] = {"Golf-Arabies"}, ["afd"] = {"Andai"}, ["afe"] = {"Putukwam"}, ["afg"] = {"Afgaanse vingertaal"}, ["afh"] = {"Afrihili"}, ["afi"] = {"Akrukay", "Chini"}, ["afk"] = {"Nanubae"}, ["afn"] = {"Defaka"}, ["afo"] = {"Eloyi"}, ["afp"] = {"Tapei"}, ["afs"] = {"Afro-Seminoolse Kreools"}, ["aft"] = {"Afitti"}, ["afu"] = {"Awutu"}, ["afz"] = {"Obokuitai"}, ["aga"] = {"Aguano"}, ["agb"] = {"Legbo"}, ["agc"] = {"Agatu"}, ["agd"] = {"Agarabi"}, ["age"] = {"Angal"}, ["agf"] = {"Arguni"}, ["agg"] = {"Angor"}, ["agh"] = {"Ngelima"}, ["agi"] = {"Agariya"}, ["agj"] = {"Argobba"}, ["agk"] = {"Isarog Agta"}, ["agl"] = {"Fembe"}, ["agm"] = {"Angaataha"}, ["agn"] = {"Agutaynen"}, ["ago"] = {"Tainae"}, ["agq"] = {"Aghem"}, ["agr"] = {"Aguaruna"}, ["ags"] = {"Esimbi"}, ["agt"] = {"Sentraal-Cagayan Agta"}, ["agu"] = {"Aguacateco"}, ["agv"] = {"Remontado Dumagat"}, ["agw"] = {"Kahua"}, ["agx"] = {"Aghul"}, ["agy"] = {"Suid-Alta"}, ["agz"] = {"Mt. Iriga Agta"}, ["aha"] = {"Ahanta"}, ["ahb"] = {"Axamb"}, ["ahg"] = {"Qimant"}, ["ahh"] = {"Aghu"}, ["ahi"] = {"Tiagbamrin Aizi"}, ["ahk"] = {"Akha"}, ["ahl"] = {"Igo"}, ["ahm"] = {"Mobumrin Aizi"}, ["ahn"] = {"Àhàn"}, ["aho"] = {"Ahom"}, ["ahp"] = {"Aproumu Aizi"}, ["ahr"] = {"Ahirani"}, ["ahs"] = {"Ashe"}, ["aht"] = {"Ahtena"}, ["aia"] = {"Arosi"}, ["aib"] = {"Ainu (China)"}, ["aic"] = {"Ainbai"}, ["aid"] = {"Alngith"}, ["aie"] = {"Amara"}, ["aif"] = {"Agi"}, ["aig"] = {"Antigua en Barbuda-Kreools-Engels"}, ["aih"] = {"Ai-Cham"}, ["aii"] = {"Assiriese Neo-Aramees"}, ["aij"] = {"Lishanid Noshan"}, ["aik"] = {"Ake"}, ["ail"] = {"Aimele"}, ["aim"] = {"Aimol"}, ["ain"] = {"Ainu (Japan)"}, ["aio"] = {"Aiton"}, ["aip"] = {"Burumakok"}, ["aiq"] = {"Aimaq"}, ["air"] = {"Airoran"}, ["ais"] = {"Nataoran Amis"}, ["ait"] = {"Arikem"}, ["aiw"] = {"Aari"}, ["aix"] = {"Aighon"}, ["aiy"] = {"Ali"}, ["aja"] = {"Aja (Suid-Soedan)"}, ["ajg"] = {"Aja (Benin)"}, ["aji"] = {"Ajië"}, ["ajn"] = {"Andajin"}, ["ajp"] = {"Suid-Levantynse Arabies"}, ["ajt"] = {"Judeo-Tunisiese Arabies"}, ["aju"] = {"Judeo-Marokkaanse Arabies"}, ["ajw"] = {"Ajawa"}, ["ajz"] = {"Amri Karbi"}, ["akb"] = {"Batak Angkola"}, ["akc"] = {"Mpur"}, ["akd"] = {"Ukpet-Ehom"}, ["ake"] = {"Akawaio"}, ["akf"] = {"Akpa"}, ["akg"] = {"Anakalangu"}, ["akh"] = {"Angal Heneng"}, ["aki"] = {"Aiome"}, ["akj"] = {"Aka-Jeru"}, ["akk"] = {"Akkadies"}, ["akl"] = {"Aklanon"}, ["akm"] = {"Aka-Bo"}, ["ako"] = {"Akurio"}, ["akp"] = {"Siwu"}, ["akq"] = {"Ak"}, ["akr"] = {"Araki"}, ["aks"] = {"Akaselem"}, ["akt"] = {"Akolet"}, ["aku"] = {"Akum"}, ["akv"] = {"Akhvakh"}, ["akw"] = {"Akwa"}, ["akx"] = {"Aka-Kede"}, ["aky"] = {"Aka-Kol"}, ["akz"] = {"Alabama"}, ["ala"] = {"Alago"}, ["alc"] = {"Qawasqar"}, ["ald"] = {"Alladies"}, ["ale"] = {"Aleut"}, ["alf"] = {"Alege"}, ["alg"] = {"Algonquiaanse tale"}, ["alh"] = {"Alawa"}, ["ali"] = {"Amaimon"}, ["alj"] = {"Alangan"}, ["alk"] = {"Alak"}, ["all"] = {"Allar"}, ["alm"] = {"Amblong"}, ["aln"] = {"Gheg Albanian"}, ["alo"] = {"Larike-Wakasihu"}, ["alp"] = {"Alune"}, ["alq"] = {"Algonquin"}, ["alr"] = {"Alutor"}, ["als"] = {"Tosk-Albanees"}, ["alt"] = {"Suid-Altais"}, ["alu"] = {"'Are'are"}, ["alv"] = {"Atlantiese Kongo-tale"}, ["alw"] = {"Alaba-K’abeena", "Wanbasana"}, ["alx"] = {"Amol"}, ["aly"] = {"Alyawarr"}, ["alz"] = {"Alur"}, ["ama"] = {"Amanayé"}, ["amb"] = {"Ambo"}, ["amc"] = {"Amahuaca"}, ["ame"] = {"Yanesha'"}, ["amf"] = {"Hamer-Banna"}, ["amg"] = {"Amurdak"}, ["ami"] = {"Amis"}, ["amj"] = {"Amdang"}, ["amk"] = {"Ambai"}, ["aml"] = {"War-Jaintia"}, ["amm"] = {"Ama (Papoea-Nieu-Guinee)"}, ["amn"] = {"Amanab"}, ["amo"] = {"Amo"}, ["amp"] = {"Alamblak"}, ["amq"] = {"Amahai"}, ["amr"] = {"Amarakaeri"}, ["ams"] = {"Suid-Amami-Oshima"}, ["amt"] = {"Amto"}, ["amu"] = {"Guerrero Amuzgo"}, ["amv"] = {"Ambelau"}, ["amw"] = {"Wes-Nieu-Aramees"}, ["amx"] = {"Anmatyerre"}, ["amy"] = {"Ami"}, ["amz"] = {"Atampaya"}, ["ana"] = {"Andaqui"}, ["anb"] = {"Andoa"}, ["anc"] = {"Ngas"}, ["and"] = {"Ansus"}, ["ane"] = {"Xârâcùù"}, ["anf"] = {"Animere"}, ["ang"] = {"Oudengels (ca. 450-1100)"}, ["anh"] = {"Nend"}, ["ani"] = {"Andi"}, ["anj"] = {"Anor"}, ["ank"] = {"Goemai"}, ["anl"] = {"Anu-Hkongso Chin"}, ["anm"] = {"Anal"}, ["ann"] = {"Obolo"}, ["ano"] = {"Andoque"}, ["anp"] = {"Angika"}, ["anq"] = {"Jarawa (Indië)"}, ["anr"] = {"Andh"}, ["ans"] = {"Anserma"}, ["ant"] = {"Antakarinya"}, ["anu"] = {"Anuak"}, ["anv"] = {"Denya"}, ["anw"] = {"Anaang"}, ["anx"] = {"Andra-Hus"}, ["any"] = {"Anyin"}, ["anz"] = {"Anem"}, ["aoa"] = {"Angolar"}, ["aob"] = {"Abom"}, ["aoc"] = {"Pemon"}, ["aod"] = {"Andarum"}, ["aoe"] = {"Angal Enen"}, ["aof"] = {"Bragat"}, ["aog"] = {"Angoram"}, ["aoh"] = {"Arma"}, ["aoi"] = {"Anindilyakwa"}, ["aoj"] = {"Mufian"}, ["aok"] = {"Arhö"}, ["aol"] = {"Alor"}, ["aom"] = {"Ömie"}, ["aon"] = {"Bumbita Arapesh"}, ["aor"] = {"Aore"}, ["aos"] = {"Taikat"}, ["aot"] = {"Atong (Indië)", "A'tong"}, ["aou"] = {"A'ou"}, ["aox"] = {"Atorada"}, ["aoz"] = {"Uab Meto"}, ["apa"] = {"Apache-tale"}, ["apb"] = {"Sa'a"}, ["apc"] = {"Noord-Levantynse Arabies"}, ["apd"] = {"Soedannese Arabies"}, ["ape"] = {"Bukiyip"}, ["apf"] = {"Pahanan Agta"}, ["apg"] = {"Ampanang"}, ["aph"] = {"Athpariya"}, ["api"] = {"Apiaká"}, ["apj"] = {"Jicarilla Apache"}, ["apk"] = {"Kiowa Apache"}, ["apl"] = {"Lipan Apache"}, ["apm"] = {"Mescalero-Chiricahua-Apache"}, ["apn"] = {"Apinayé"}, ["apo"] = {"Ambul"}, ["app"] = {"Apma"}, ["apq"] = {"A-Pucikwar"}, ["apr"] = {"Arop-Lokep"}, ["aps"] = {"Arop-Sissano"}, ["apt"] = {"Apatani"}, ["apu"] = {"Apurinã"}, ["apv"] = {"Alapmunte"}, ["apw"] = {"Wes-Apache"}, ["apx"] = {"Aputai"}, ["apy"] = {"Apalaí"}, ["apz"] = {"Safeyoka"}, ["aqa"] = {"Alacalufaanse tale"}, ["aqc"] = {"Archi"}, ["aqd"] = {"Ampari Dogon"}, ["aqg"] = {"Arigidi"}, ["aql"] = {"Algiese tale"}, ["aqm"] = {"Atohwaim"}, ["aqn"] = {"Noord-Alta"}, ["aqp"] = {"Atakapa"}, ["aqr"] = {"Arhâ"}, ["aqt"] = {"Angaité"}, ["aqz"] = {"Akuntsu"}, ["arb"] = {"Standaardarabies"}, ["arc"] = {"Amptelike Aramees (700-300 v.C.)", "Keiserlike Aramees (700-300 v.C.)"}, ["ard"] = {"Arabana"}, ["are"] = {"Wes-Arrarnta"}, ["arh"] = {"Arhuaco"}, ["ari"] = {"Arikara"}, ["arj"] = {"Arapaso"}, ["ark"] = {"Arikapú"}, ["arl"] = {"Arabela"}, ["arn"] = {"Mapudungun", "Mapuche"}, ["aro"] = {"Araona"}, ["arp"] = {"Arapaho"}, ["arq"] = {"Algeriese Arabies"}, ["arr"] = {"Karo (Brasilië)"}, ["ars"] = {"Najdi-Arabies"}, ["art"] = {"Kunsmatige taal"}, ["aru"] = {"Aruá (Amazonas-staat)", "Arawá"}, ["arv"] = {"Arbore"}, ["arw"] = {"Arawak"}, ["arx"] = {"Aruá (Rodonia-staat)"}, ["ary"] = {"Marokkaanse Arabies"}, ["arz"] = {"Egiptiese Arabies"}, ["asa"] = {"Asu (Tanzanië)"}, ["asb"] = {"Assiniboine"}, ["asc"] = {"Casuarina Coast Asmat"}, ["asd"] = {"Asas"}, ["ase"] = {"Amerikaanse vingertaal"}, ["asf"] = {"Auslan", "Australiese vingertaal"}, ["asg"] = {"Cishingini"}, ["ash"] = {"Abishira"}, ["asi"] = {"Buruwai"}, ["asj"] = {"Sari"}, ["ask"] = {"Ashkun"}, ["asl"] = {"Asilulu"}, ["asn"] = {"Xingú Asuriní"}, ["aso"] = {"Dano"}, ["asp"] = {"Algeriese vingertaal"}, ["asq"] = {"Oostenrykse vingertaal"}, ["asr"] = {"Asuri"}, ["ass"] = {"Ipulo"}, ["ast"] = {"Asturies"}, ["asu"] = {"Tocantins Asurini"}, ["asv"] = {"Asoa"}, ["asw"] = {"Australiese Aborigines-vingertaal"}, ["asx"] = {"Muratayak"}, ["asy"] = {"Yaosakor Asmat"}, ["asz"] = {"As"}, ["ata"] = {"Pele-Ata"}, ["atb"] = {"Zaiwa"}, ["atc"] = {"Atsahuaca"}, ["atd"] = {"Ata Manobo"}, ["ate"] = {"Atemble"}, ["atg"] = {"Ivbie North-Okpela-Arhe"}, ["ath"] = {"Athapaskaanse tale"}, ["ati"] = {"Attié"}, ["atj"] = {"Atikamekw"}, ["atk"] = {"Ati"}, ["atl"] = {"Berg Iraya Agta"}, ["atm"] = {"Ata"}, ["atn"] = {"Ashtiani"}, ["ato"] = {"Atong (Kameroen)"}, ["atp"] = {"Pudtol Atta"}, ["atq"] = {"Aralle-Tabulahan"}, ["atr"] = {"Waimiri-Atroari"}, ["ats"] = {"Gros Ventre"}, ["att"] = {"Pamplona Atta"}, ["atu"] = {"Reel"}, ["atv"] = {"Noord-Altais"}, ["atw"] = {"Atsugewi"}, ["atx"] = {"Arutani"}, ["aty"] = {"Aneityum"}, ["atz"] = {"Arta"}, ["aua"] = {"Asumboa"}, ["aub"] = {"Alugu"}, ["auc"] = {"Waorani"}, ["aud"] = {"Anuta"}, ["auf"] = {"Arauaanse tale"}, ["aug"] = {"Aguna"}, ["auh"] = {"Aushi"}, ["aui"] = {"Anuki"}, ["auj"] = {"Awjilah"}, ["auk"] = {"Heyo"}, ["aul"] = {"Aulua"}, ["aum"] = {"Asu (Nigerië)"}, ["aun"] = {"Molmo One"}, ["auo"] = {"Auyokawa"}, ["aup"] = {"Makayam"}, ["auq"] = {"Anus", "Korur"}, ["aur"] = {"Aruek"}, ["aus"] = {"Australiese tale"}, ["aut"] = {"Austral"}, ["auu"] = {"Auye"}, ["auw"] = {"Awyi"}, ["aux"] = {"Aurá"}, ["auy"] = {"Awiyaana"}, ["auz"] = {"Oesbeekse Arabies"}, ["avb"] = {"Avau"}, ["avd"] = {"Alviri-Vidari"}, ["avi"] = {"Avikam"}, ["avk"] = {"Kotava"}, ["avl"] = {"Oos-Egiptiese Bedawi-Arabies"}, ["avm"] = {"Angkamuthi"}, ["avn"] = {"Avatime"}, ["avo"] = {"Agavotaguerra"}, ["avs"] = {"Aushiri"}, ["avt"] = {"Au"}, ["avu"] = {"Avokaya"}, ["avv"] = {"Avá-Canoeiro"}, ["awa"] = {"Awadhi"}, ["awb"] = {"Awa (Papoea-Nieu-Guinee)"}, ["awc"] = {"Cicipu"}, ["awd"] = {"Arawakaanse tale"}, ["awe"] = {"Awetí"}, ["awg"] = {"Anguthimri"}, ["awh"] = {"Awbono"}, ["awi"] = {"Aekyom"}, ["awk"] = {"Awabakal"}, ["awm"] = {"Arawum"}, ["awn"] = {"Awngi"}, ["awo"] = {"Awak"}, ["awr"] = {"Awera"}, ["aws"] = {"Suid-Awyu"}, ["awt"] = {"Araweté"}, ["awu"] = {"Sentraal-Awyu"}, ["awv"] = {"Jair Awyu"}, ["aww"] = {"Awun"}, ["awx"] = {"Awara"}, ["awy"] = {"Edera Awyu"}, ["axb"] = {"Abipon"}, ["axe"] = {"Ayerrerenge"}, ["axg"] = {"Mato Grosso Arára"}, ["axk"] = {"Yaka (Sentraal-Afrikaanse Republiek)"}, ["axl"] = {"Laer Suid-Aranda"}, ["axm"] = {"Middel-Armeens"}, ["axx"] = {"Xârâgurè"}, ["aya"] = {"Awar"}, ["ayb"] = {"Ayizo Gbe"}, ["ayc"] = {"Suid-Aymara"}, ["ayd"] = {"Ayabadhu"}, ["aye"] = {"Ayere"}, ["ayg"] = {"Ginyanga"}, ["ayh"] = {"Hadrami-Arabies"}, ["ayi"] = {"Leyigha"}, ["ayk"] = {"Akuku"}, ["ayl"] = {"Libiese Arabies"}, ["ayn"] = {"Sanaani-Arabies"}, ["ayo"] = {"Ayoreo"}, ["ayp"] = {"Noord-Mesopotamiese Arabies"}, ["ayq"] = {"Ayi (Papoea-Nieu-Guinee)"}, ["ayr"] = {"Sentraal-Aymara"}, ["ays"] = {"Sorsogon Ayta"}, ["ayt"] = {"Magbukun Ayta"}, ["ayu"] = {"Ayu"}, ["ayy"] = {"Tayabas Ayta"}, ["ayz"] = {"Mai Brat"}, ["aza"] = {"Azha"}, ["azb"] = {"Suid-Azerbeidjans"}, ["azc"] = {"Uto-Astekiese tale"}, ["azd"] = {"Oos- Durango Nahuatl"}, ["azg"] = {"San Pedro Amuzgos Amuzgo"}, ["azj"] = {"Noord-Azerbeidjans"}, ["azm"] = {"Ipalapa Amuzgo"}, ["azn"] = {"Wes- Durango Nahuatl"}, ["azo"] = {"Awing"}, ["azt"] = {"Faire Atta"}, ["azz"] = {"Hooglandse Puebla Nahuatl"}, ["baa"] = {"Babatana"}, ["bab"] = {"Bainouk-Gunyuño"}, ["bac"] = {"Badui"}, ["bad"] = {"Banda languages"}, ["bae"] = {"Baré"}, ["baf"] = {"Nubaca"}, ["bag"] = {"Tuki"}, ["bah"] = {"Bahamas Creole English"}, ["bai"] = {"Bamileke languages"}, ["baj"] = {"Barakai"}, ["bal"] = {"Baluchi"}, ["ban"] = {"Balinese"}, ["bao"] = {"Waimaha"}, ["bap"] = {"Bantawa"}, ["bar"] = {"Bavarian"}, ["bas"] = {"Basa (Cameroon)"}, ["bat"] = {"Baltic languages"}, ["bau"] = {"Bada (Nigeria)"}, ["bav"] = {"Vengo"}, ["baw"] = {"Bambili-Bambui"}, ["bax"] = {"Bamun"}, ["bay"] = {"Batuley"}, ["bba"] = {"Baatonum"}, ["bbb"] = {"Barai"}, ["bbc"] = {"Batak Toba"}, ["bbd"] = {"Bau"}, ["bbe"] = {"Bangba"}, ["bbf"] = {"Baibai"}, ["bbg"] = {"Barama"}, ["bbh"] = {"Bugan"}, ["bbi"] = {"Barombi"}, ["bbj"] = {"Ghomálá'"}, ["bbk"] = {"Babanki"}, ["bbl"] = {"Bats"}, ["bbm"] = {"Babango"}, ["bbn"] = {"Uneapa"}, ["bbo"] = {"Northern Bobo Madaré", "Konabéré"}, ["bbp"] = {"West Central Banda"}, ["bbq"] = {"Bamali"}, ["bbr"] = {"Girawa"}, ["bbs"] = {"Bakpinka"}, ["bbt"] = {"Mburku"}, ["bbu"] = {"Kulung (Nigeria)"}, ["bbv"] = {"Karnai"}, ["bbw"] = {"Baba"}, ["bbx"] = {"Bubia"}, ["bby"] = {"Befang"}, ["bbz"] = {"Babalia Creole Arabic"}, ["bca"] = {"Central Bai"}, ["bcb"] = {"Bainouk-Samik"}, ["bcc"] = {"Southern Balochi"}, ["bcd"] = {"North Babar"}, ["bce"] = {"Bamenyam"}, ["bcf"] = {"Bamu"}, ["bcg"] = {"Baga Pokur"}, ["bch"] = {"Bariai"}, ["bci"] = {"Baoulé"}, ["bcj"] = {"Bardi"}, ["bck"] = {"Bunaba"}, ["bcl"] = {"Central Bikol"}, ["bcm"] = {"Bannoni"}, ["bcn"] = {"Bali (Nigeria)"}, ["bco"] = {"Kaluli"}, ["bcp"] = {"Bali (Democratic Republic of Congo)"}, ["bcq"] = {"Bench"}, ["bcr"] = {"Babine"}, ["bcs"] = {"Kohumono"}, ["bct"] = {"Bendi"}, ["bcu"] = {"Awad Bing"}, ["bcv"] = {"Shoo-Minda-Nye"}, ["bcw"] = {"Bana"}, ["bcy"] = {"Bacama"}, ["bcz"] = {"Bainouk-Gunyaamolo"}, ["bda"] = {"Bayot"}, ["bdb"] = {"Basap"}, ["bdc"] = {"Emberá-Baudó"}, ["bdd"] = {"Bunama"}, ["bde"] = {"Bade"}, ["bdf"] = {"Biage"}, ["bdg"] = {"Bonggi"}, ["bdh"] = {"Baka (South Sudan)"}, ["bdi"] = {"Burun"}, ["bdj"] = {"Bai (South Sudan)", "Bai"}, ["bdk"] = {"Budukh"}, ["bdl"] = {"Indonesian Bajau"}, ["bdm"] = {"Buduma"}, ["bdn"] = {"Baldemu"}, ["bdo"] = {"Morom"}, ["bdp"] = {"Bende"}, ["bdq"] = {"Bahnar"}, ["bdr"] = {"West Coast Bajau"}, ["bds"] = {"Burunge"}, ["bdt"] = {"Bokoto"}, ["bdu"] = {"Oroko"}, ["bdv"] = {"Bodo Parja"}, ["bdw"] = {"Baham"}, ["bdx"] = {"Budong-Budong"}, ["bdy"] = {"Bandjalang"}, ["bdz"] = {"Badeshi"}, ["bea"] = {"Beaver"}, ["beb"] = {"Bebele"}, ["bec"] = {"Iceve-Maci"}, ["bed"] = {"Bedoanas"}, ["bee"] = {"Byangsi"}, ["bef"] = {"Benabena"}, ["beg"] = {"Belait"}, ["beh"] = {"Biali"}, ["bei"] = {"Bekati'"}, ["bej"] = {"Beja", "Bedawiyet"}, ["bek"] = {"Bebeli"}, ["bem"] = {"Bemba (Zambia)"}, ["beo"] = {"Beami"}, ["bep"] = {"Besoa"}, ["beq"] = {"Beembe"}, ["ber"] = {"Berber languages"}, ["bes"] = {"Besme"}, ["bet"] = {"Guiberoua Béte"}, ["beu"] = {"Blagar"}, ["bev"] = {"Daloa Bété"}, ["bew"] = {"Betawi"}, ["bex"] = {"Jur Modo"}, ["bey"] = {"Beli (Papua New Guinea)"}, ["bez"] = {"Bena (Tanzania)"}, ["bfa"] = {"Bari"}, ["bfb"] = {"Pauri Bareli"}, ["bfc"] = {"Panyi Bai", "Northern Bai"}, ["bfd"] = {"Bafut"}, ["bfe"] = {"Betaf", "Tena"}, ["bff"] = {"Bofi"}, ["bfg"] = {"Busang Kayan"}, ["bfh"] = {"Blafe"}, ["bfi"] = {"British Sign Language"}, ["bfj"] = {"Bafanji"}, ["bfk"] = {"Ban Khor Sign Language"}, ["bfl"] = {"Banda-Ndélé"}, ["bfm"] = {"Mmen"}, ["bfn"] = {"Bunak"}, ["bfo"] = {"Malba Birifor"}, ["bfp"] = {"Beba"}, ["bfq"] = {"Badaga"}, ["bfr"] = {"Bazigar"}, ["bfs"] = {"Southern Bai"}, ["bft"] = {"Balti"}, ["bfu"] = {"Gahri"}, ["bfw"] = {"Bondo"}, ["bfx"] = {"Bantayanon"}, ["bfy"] = {"Bagheli"}, ["bfz"] = {"Mahasu Pahari"}, ["bga"] = {"Gwamhi-Wuri"}, ["bgb"] = {"Bobongko"}, ["bgc"] = {"Haryanvi"}, ["bgd"] = {"Rathwi Bareli"}, ["bge"] = {"Bauria"}, ["bgf"] = {"Bangandu"}, ["bgg"] = {"Bugun"}, ["bgi"] = {"Giangan"}, ["bgj"] = {"Bangolan"}, ["bgk"] = {"Bit", "Buxinhua"}, ["bgl"] = {"Bo (Laos)"}, ["bgn"] = {"Western Balochi"}, ["bgo"] = {"Baga Koga"}, ["bgp"] = {"Eastern Balochi"}, ["bgq"] = {"Bagri"}, ["bgr"] = {"Bawm Chin"}, ["bgs"] = {"Tagabawa"}, ["bgt"] = {"Bughotu"}, ["bgu"] = {"Mbongno"}, ["bgv"] = {"Warkay-Bipim"}, ["bgw"] = {"Bhatri"}, ["bgx"] = {"Balkan Gagauz Turkish"}, ["bgy"] = {"Benggoi"}, ["bgz"] = {"Banggai"}, ["bha"] = {"Bharia"}, ["bhb"] = {"Bhili"}, ["bhc"] = {"Biga"}, ["bhd"] = {"Bhadrawahi"}, ["bhe"] = {"Bhaya"}, ["bhf"] = {"Odiai"}, ["bhg"] = {"Binandere"}, ["bhh"] = {"Bukharic"}, ["bhi"] = {"Bhilali"}, ["bhj"] = {"Bahing"}, ["bhl"] = {"Bimin"}, ["bhm"] = {"Bathari"}, ["bhn"] = {"Bohtan Neo-Aramaic"}, ["bho"] = {"Bhojpuri"}, ["bhp"] = {"Bima"}, ["bhq"] = {"Tukang Besi South"}, ["bhr"] = {"Bara Malagasy"}, ["bhs"] = {"Buwal"}, ["bht"] = {"Bhattiyali"}, ["bhu"] = {"Bhunjia"}, ["bhv"] = {"Bahau"}, ["bhw"] = {"Biak"}, ["bhx"] = {"Bhalay"}, ["bhy"] = {"Bhele"}, ["bhz"] = {"Bada (Indonesia)"}, ["bia"] = {"Badimaya"}, ["bib"] = {"Bissa", "Bisa"}, ["bic"] = {"Bikaru"}, ["bid"] = {"Bidiyo"}, ["bie"] = {"Bepour"}, ["bif"] = {"Biafada"}, ["big"] = {"Biangai"}, ["bij"] = {"Vaghat-Ya-Bijim-Legeri"}, ["bik"] = {"Bikol"}, ["bil"] = {"Bile"}, ["bim"] = {"Bimoba"}, ["bin"] = {"Bini", "Edo"}, ["bio"] = {"Nai"}, ["bip"] = {"Bila"}, ["biq"] = {"Bipi"}, ["bir"] = {"Bisorio"}, ["bit"] = {"Berinomo"}, ["biu"] = {"Biete"}, ["biv"] = {"Southern Birifor"}, ["biw"] = {"Kol (Cameroon)"}, ["bix"] = {"Bijori"}, ["biy"] = {"Birhor"}, ["biz"] = {"Baloi"}, ["bja"] = {"Budza"}, ["bjb"] = {"Banggarla"}, ["bjc"] = {"Bariji"}, ["bje"] = {"Biao-Jiao Mien"}, ["bjf"] = {"Barzani Jewish Neo-Aramaic"}, ["bjg"] = {"Bidyogo"}, ["bjh"] = {"Bahinemo"}, ["bji"] = {"Burji"}, ["bjj"] = {"Kanauji"}, ["bjk"] = {"Barok"}, ["bjl"] = {"Bulu (Papua New Guinea)"}, ["bjm"] = {"Bajelani"}, ["bjn"] = {"Banjar"}, ["bjo"] = {"Mid-Southern Banda"}, ["bjp"] = {"Fanamaket"}, ["bjr"] = {"Binumarien"}, ["bjs"] = {"Bajan"}, ["bjt"] = {"Balanta-Ganja"}, ["bju"] = {"Busuu"}, ["bjv"] = {"Bedjond"}, ["bjw"] = {"Bakwé"}, ["bjx"] = {"Banao Itneg"}, ["bjy"] = {"Bayali"}, ["bjz"] = {"Baruga"}, ["bka"] = {"Kyak"}, ["bkc"] = {"Baka (Cameroon)"}, ["bkd"] = {"Binukid", "Talaandig"}, ["bkf"] = {"Beeke"}, ["bkg"] = {"Buraka"}, ["bkh"] = {"Bakoko"}, ["bki"] = {"Baki"}, ["bkj"] = {"Pande"}, ["bkk"] = {"Brokskat"}, ["bkl"] = {"Berik"}, ["bkm"] = {"Kom (Cameroon)"}, ["bkn"] = {"Bukitan"}, ["bko"] = {"Kwa'"}, ["bkp"] = {"Boko (Democratic Republic of Congo)"}, ["bkq"] = {"Bakairí"}, ["bkr"] = {"Bakumpai"}, ["bks"] = {"Northern Sorsoganon"}, ["bkt"] = {"Boloki"}, ["bku"] = {"Buhid"}, ["bkv"] = {"Bekwarra"}, ["bkw"] = {"Bekwel"}, ["bkx"] = {"Baikeno"}, ["bky"] = {"Bokyi"}, ["bkz"] = {"Bungku"}, ["bla"] = {"Siksika"}, ["blb"] = {"Bilua"}, ["blc"] = {"Bella Coola"}, ["bld"] = {"Bolango"}, ["ble"] = {"Balanta-Kentohe"}, ["blf"] = {"Buol"}, ["blg"] = {"Balau"}, ["blh"] = {"Kuwaa"}, ["bli"] = {"Bolia"}, ["blj"] = {"Bolongan"}, ["blk"] = {"Pa'o Karen", "Pa'O"}, ["bll"] = {"Biloxi"}, ["blm"] = {"Beli (South Sudan)"}, ["bln"] = {"Southern Catanduanes Bikol"}, ["blo"] = {"Anii"}, ["blp"] = {"Blablanga"}, ["blq"] = {"Baluan-Pam"}, ["blr"] = {"Blang"}, ["bls"] = {"Balaesang"}, ["blt"] = {"Tai Dam"}, ["blv"] = {"Kibala", "Bolo"}, ["blw"] = {"Balangao"}, ["blx"] = {"Mag-Indi Ayta"}, ["bly"] = {"Notre"}, ["blz"] = {"Balantak"}, ["bma"] = {"Lame"}, ["bmb"] = {"Bembe"}, ["bmc"] = {"Biem"}, ["bmd"] = {"Baga Manduri"}, ["bme"] = {"Limassa"}, ["bmf"] = {"Bom-Kim"}, ["bmg"] = {"Bamwe"}, ["bmh"] = {"Kein"}, ["bmi"] = {"Bagirmi"}, ["bmj"] = {"Bote-Majhi"}, ["bmk"] = {"Ghayavi"}, ["bml"] = {"Bomboli"}, ["bmm"] = {"Northern Betsimisaraka Malagasy"}, ["bmn"] = {"Bina (Papua New Guinea)"}, ["bmo"] = {"Bambalang"}, ["bmp"] = {"Bulgebi"}, ["bmq"] = {"Bomu"}, ["bmr"] = {"Muinane"}, ["bms"] = {"Bilma Kanuri"}, ["bmt"] = {"Biao Mon"}, ["bmu"] = {"Somba-Siawari"}, ["bmv"] = {"Bum"}, ["bmw"] = {"Bomwali"}, ["bmx"] = {"Baimak"}, ["bmz"] = {"Baramu"}, ["bna"] = {"Bonerate"}, ["bnb"] = {"Bookan"}, ["bnc"] = {"Bontok"}, ["bnd"] = {"Banda (Indonesia)"}, ["bne"] = {"Bintauna"}, ["bnf"] = {"Masiwang"}, ["bng"] = {"Benga"}, ["bni"] = {"Bangi"}, ["bnj"] = {"Eastern Tawbuid"}, ["bnk"] = {"Bierebo"}, ["bnl"] = {"Boon"}, ["bnm"] = {"Batanga"}, ["bnn"] = {"Bunun"}, ["bno"] = {"Bantoanon"}, ["bnp"] = {"Bola"}, ["bnq"] = {"Bantik"}, ["bnr"] = {"Butmas-Tur"}, ["bns"] = {"Bundeli"}, ["bnt"] = {"Bantu languages"}, ["bnu"] = {"Bentong"}, ["bnv"] = {"Bonerif", "Beneraf", "Edwas"}, ["bnw"] = {"Bisis"}, ["bnx"] = {"Bangubangu"}, ["bny"] = {"Bintulu"}, ["bnz"] = {"Beezen"}, ["boa"] = {"Bora"}, ["bob"] = {"Aweer"}, ["boe"] = {"Mundabli"}, ["bof"] = {"Bolon"}, ["bog"] = {"Bamako Sign Language"}, ["boh"] = {"Boma"}, ["boi"] = {"Barbareño"}, ["boj"] = {"Anjam"}, ["bok"] = {"Bonjo"}, ["bol"] = {"Bole"}, ["bom"] = {"Berom"}, ["bon"] = {"Bine"}, ["boo"] = {"Tiemacèwè Bozo"}, ["bop"] = {"Bonkiman"}, ["boq"] = {"Bogaya"}, ["bor"] = {"Borôro"}, ["bot"] = {"Bongo"}, ["bou"] = {"Bondei"}, ["bov"] = {"Tuwuli"}, ["bow"] = {"Rema"}, ["box"] = {"Buamu"}, ["boy"] = {"Bodo (Central African Republic)"}, ["boz"] = {"Tiéyaxo Bozo"}, ["bpa"] = {"Daakaka"}, ["bpb"] = {"Barbacoas"}, ["bpd"] = {"Banda-Banda"}, ["bpg"] = {"Bonggo"}, ["bph"] = {"Botlikh"}, ["bpi"] = {"Bagupi"}, ["bpj"] = {"Binji"}, ["bpk"] = {"Orowe", "'Ôrôê"}, ["bpl"] = {"Broome Pearling Lugger Pidgin"}, ["bpm"] = {"Biyom"}, ["bpn"] = {"Dzao Min"}, ["bpo"] = {"Anasi"}, ["bpp"] = {"Kaure"}, ["bpq"] = {"Banda Malay"}, ["bpr"] = {"Koronadal Blaan"}, ["bps"] = {"Sarangani Blaan"}, ["bpt"] = {"Barrow Point"}, ["bpu"] = {"Bongu"}, ["bpv"] = {"Bian Marind"}, ["bpw"] = {"Bo (Papua New Guinea)"}, ["bpx"] = {"Palya Bareli"}, ["bpy"] = {"Bishnupriya"}, ["bpz"] = {"Bilba"}, ["bqa"] = {"Tchumbuli"}, ["bqb"] = {"Bagusa"}, ["bqc"] = {"Boko (Benin)", "Boo"}, ["bqd"] = {"Bung"}, ["bqf"] = {"Baga Kaloum"}, ["bqg"] = {"Bago-Kusuntu"}, ["bqh"] = {"Baima"}, ["bqi"] = {"Bakhtiari"}, ["bqj"] = {"Bandial"}, ["bqk"] = {"Banda-Mbrès"}, ["bql"] = {"Bilakura"}, ["bqm"] = {"Wumboko"}, ["bqn"] = {"Bulgarian Sign Language"}, ["bqo"] = {"Balo"}, ["bqp"] = {"Busa"}, ["bqq"] = {"Biritai"}, ["bqr"] = {"Burusu"}, ["bqs"] = {"Bosngun"}, ["bqt"] = {"Bamukumbit"}, ["bqu"] = {"Boguru"}, ["bqv"] = {"Koro Wachi", "Begbere-Ejar"}, ["bqw"] = {"Buru (Nigeria)"}, ["bqx"] = {"Baangi"}, ["bqy"] = {"Bengkala Sign Language"}, ["bqz"] = {"Bakaka"}, ["bra"] = {"Braj"}, ["brb"] = {"Lave"}, ["brc"] = {"Berbice Creole Dutch"}, ["brd"] = {"Baraamu"}, ["brf"] = {"Bera"}, ["brg"] = {"Baure"}, ["brh"] = {"Brahui"}, ["bri"] = {"Mokpwe"}, ["brj"] = {"Bieria"}, ["brk"] = {"Birked"}, ["brl"] = {"Birwa"}, ["brm"] = {"Barambu"}, ["brn"] = {"Boruca"}, ["bro"] = {"Brokkat"}, ["brp"] = {"Barapasi"}, ["brq"] = {"Breri"}, ["brr"] = {"Birao"}, ["brs"] = {"Baras"}, ["brt"] = {"Bitare"}, ["bru"] = {"Eastern Bru"}, ["brv"] = {"Western Bru"}, ["brw"] = {"Bellari"}, ["brx"] = {"Bodo (India)"}, ["bry"] = {"Burui"}, ["brz"] = {"Bilbil"}, ["bsa"] = {"Abinomn"}, ["bsb"] = {"Brunei Bisaya"}, ["bsc"] = {"Bassari", "Oniyan"}, ["bse"] = {"Wushi"}, ["bsf"] = {"Bauchi"}, ["bsg"] = {"Bashkardi"}, ["bsh"] = {"Kati"}, ["bsi"] = {"Bassossi"}, ["bsj"] = {"Bangwinji"}, ["bsk"] = {"Burushaski"}, ["bsl"] = {"Basa-Gumna"}, ["bsm"] = {"Busami"}, ["bsn"] = {"Barasana-Eduria"}, ["bso"] = {"Buso"}, ["bsp"] = {"Baga Sitemu"}, ["bsq"] = {"Bassa"}, ["bsr"] = {"Bassa-Kontagora"}, ["bss"] = {"Akoose"}, ["bst"] = {"Basketo"}, ["bsu"] = {"Bahonsuai"}, ["bsv"] = {"Baga Sobané"}, ["bsw"] = {"Baiso"}, ["bsx"] = {"Yangkam"}, ["bsy"] = {"Sabah Bisaya"}, ["bta"] = {"Bata"}, ["btc"] = {"Bati (Cameroon)"}, ["btd"] = {"Batak Dairi"}, ["bte"] = {"Gamo-Ningi"}, ["btf"] = {"Birgit"}, ["btg"] = {"Gagnoa Bété"}, ["bth"] = {"Biatah Bidayuh"}, ["bti"] = {"Burate"}, ["btj"] = {"Bacanese Malay"}, ["btk"] = {"Batak languages"}, ["btm"] = {"Batak Mandailing"}, ["btn"] = {"Ratagnon"}, ["bto"] = {"Rinconada Bikol"}, ["btp"] = {"Budibud"}, ["btq"] = {"Batek"}, ["btr"] = {"Baetora"}, ["bts"] = {"Batak Simalungun"}, ["btt"] = {"Bete-Bendi"}, ["btu"] = {"Batu"}, ["btv"] = {"Bateri"}, ["btw"] = {"Butuanon"}, ["btx"] = {"Batak Karo"}, ["bty"] = {"Bobot"}, ["btz"] = {"Batak Alas-Kluet"}, ["bua"] = {"Buriat"}, ["bub"] = {"Bua"}, ["buc"] = {"Bushi"}, ["bud"] = {"Ntcham"}, ["bue"] = {"Beothuk"}, ["buf"] = {"Bushoong"}, ["bug"] = {"Buginese"}, ["buh"] = {"Younuo Bunu"}, ["bui"] = {"Bongili"}, ["buj"] = {"Basa-Gurmana"}, ["buk"] = {"Bugawac"}, ["bum"] = {"Bulu (Cameroon)"}, ["bun"] = {"Sherbro"}, ["buo"] = {"Terei"}, ["bup"] = {"Busoa"}, ["buq"] = {"Brem"}, ["bus"] = {"Bokobaru"}, ["but"] = {"Bungain"}, ["buu"] = {"Budu"}, ["buv"] = {"Bun"}, ["buw"] = {"Bubi"}, ["bux"] = {"Boghom"}, ["buy"] = {"Bullom So"}, ["buz"] = {"Bukwen"}, ["bva"] = {"Barein"}, ["bvb"] = {"Bube"}, ["bvc"] = {"Baelelea"}, ["bvd"] = {"Baeggu"}, ["bve"] = {"Berau Malay"}, ["bvf"] = {"Boor"}, ["bvg"] = {"Bonkeng"}, ["bvh"] = {"Bure"}, ["bvi"] = {"Belanda Viri"}, ["bvj"] = {"Baan"}, ["bvk"] = {"Bukat"}, ["bvl"] = {"Bolivian Sign Language"}, ["bvm"] = {"Bamunka"}, ["bvn"] = {"Buna"}, ["bvo"] = {"Bolgo"}, ["bvp"] = {"Bumang"}, ["bvq"] = {"Birri"}, ["bvr"] = {"Burarra"}, ["bvt"] = {"Bati (Indonesia)"}, ["bvu"] = {"Bukit Malay"}, ["bvv"] = {"Baniva"}, ["bvw"] = {"Boga"}, ["bvx"] = {"Dibole"}, ["bvy"] = {"Baybayanon"}, ["bvz"] = {"Bauzi"}, ["bwa"] = {"Bwatoo"}, ["bwb"] = {"Namosi-Naitasiri-Serua"}, ["bwc"] = {"Bwile"}, ["bwd"] = {"Bwaidoka"}, ["bwe"] = {"Bwe Karen"}, ["bwf"] = {"Boselewa"}, ["bwg"] = {"Barwe"}, ["bwh"] = {"Bishuo"}, ["bwi"] = {"Baniwa"}, ["bwj"] = {"Láá Láá Bwamu"}, ["bwk"] = {"Bauwaki"}, ["bwl"] = {"Bwela"}, ["bwm"] = {"Biwat"}, ["bwn"] = {"Wunai Bunu"}, ["bwo"] = {"Boro (Ethiopia)", "Borna (Ethiopia)"}, ["bwp"] = {"Mandobo Bawah"}, ["bwq"] = {"Southern Bobo Madaré"}, ["bwr"] = {"Bura-Pabir"}, ["bws"] = {"Bomboma"}, ["bwt"] = {"Bafaw-Balong"}, ["bwu"] = {"Buli (Ghana)"}, ["bww"] = {"Bwa"}, ["bwx"] = {"Bu-Nao Bunu"}, ["bwy"] = {"Cwi Bwamu"}, ["bwz"] = {"Bwisi"}, ["bxa"] = {"Tairaha"}, ["bxb"] = {"Belanda Bor"}, ["bxc"] = {"Molengue"}, ["bxd"] = {"Pela"}, ["bxe"] = {"Birale"}, ["bxf"] = {"Bilur", "Minigir"}, ["bxg"] = {"Bangala"}, ["bxh"] = {"Buhutu"}, ["bxi"] = {"Pirlatapa"}, ["bxj"] = {"Bayungu"}, ["bxk"] = {"Bukusu", "Lubukusu"}, ["bxl"] = {"Jalkunan"}, ["bxm"] = {"Mongolia Buriat"}, ["bxn"] = {"Burduna"}, ["bxo"] = {"Barikanchi"}, ["bxp"] = {"Bebil"}, ["bxq"] = {"Beele"}, ["bxr"] = {"Russia Buriat"}, ["bxs"] = {"Busam"}, ["bxu"] = {"China Buriat"}, ["bxv"] = {"Berakou"}, ["bxw"] = {"Bankagooma"}, ["bxz"] = {"Binahari"}, ["bya"] = {"Batak"}, ["byb"] = {"Bikya"}, ["byc"] = {"Ubaghara"}, ["byd"] = {"Benyadu'"}, ["bye"] = {"Pouye"}, ["byf"] = {"Bete"}, ["byg"] = {"Baygo"}, ["byh"] = {"Bhujel"}, ["byi"] = {"Buyu"}, ["byj"] = {"Bina (Nigeria)"}, ["byk"] = {"Biao"}, ["byl"] = {"Bayono"}, ["bym"] = {"Bidyara"}, ["byn"] = {"Bilin", "Blin"}, ["byo"] = {"Biyo"}, ["byp"] = {"Bumaji"}, ["byq"] = {"Basay"}, ["byr"] = {"Baruya", "Yipma"}, ["bys"] = {"Burak"}, ["byt"] = {"Berti"}, ["byv"] = {"Medumba"}, ["byw"] = {"Belhariya"}, ["byx"] = {"Qaqet"}, ["byz"] = {"Banaro"}, ["bza"] = {"Bandi"}, ["bzb"] = {"Andio"}, ["bzc"] = {"Southern Betsimisaraka Malagasy"}, ["bzd"] = {"Bribri"}, ["bze"] = {"Jenaama Bozo"}, ["bzf"] = {"Boikin"}, ["bzg"] = {"Babuza"}, ["bzh"] = {"Mapos Buang"}, ["bzi"] = {"Bisu"}, ["bzj"] = {"Belize Kriol English"}, ["bzk"] = {"Nicaragua Creole English"}, ["bzl"] = {"Boano (Sulawesi)"}, ["bzm"] = {"Bolondo"}, ["bzn"] = {"Boano (Maluku)"}, ["bzo"] = {"Bozaba"}, ["bzp"] = {"Kemberano"}, ["bzq"] = {"Buli (Indonesia)"}, ["bzr"] = {"Biri"}, ["bzs"] = {"Brazilian Sign Language"}, ["bzt"] = {"Brithenig"}, ["bzu"] = {"Burmeso"}, ["bzv"] = {"Naami"}, ["bzw"] = {"Basa (Nigeria)"}, ["bzx"] = {"Kɛlɛngaxo Bozo"}, ["bzy"] = {"Obanliku"}, ["bzz"] = {"Evant"}, ["caa"] = {"Chortí"}, ["cab"] = {"Garifuna"}, ["cac"] = {"Chuj"}, ["cad"] = {"Caddo"}, ["cae"] = {"Lehar", "Laalaa"}, ["caf"] = {"Southern Carrier"}, ["cag"] = {"Nivaclé"}, ["cah"] = {"Cahuarano"}, ["cai"] = {"Central American Indian languages"}, ["caj"] = {"Chané"}, ["cak"] = {"Kaqchikel", "Cakchiquel"}, ["cal"] = {"Carolinian"}, ["cam"] = {"Cemuhî"}, ["can"] = {"Chambri"}, ["cao"] = {"Chácobo"}, ["cap"] = {"Chipaya"}, ["caq"] = {"Car Nicobarese"}, ["car"] = {"Galibi Carib"}, ["cas"] = {"Tsimané"}, ["cau"] = {"Caucasian languages"}, ["cav"] = {"Cavineña"}, ["caw"] = {"Callawalla"}, ["cax"] = {"Chiquitano"}, ["cay"] = {"Cayuga"}, ["caz"] = {"Canichana"}, ["cba"] = {"Chibchan languages"}, ["cbb"] = {"Cabiyarí"}, ["cbc"] = {"Carapana"}, ["cbd"] = {"Carijona"}, ["cbg"] = {"Chimila"}, ["cbi"] = {"Chachi"}, ["cbj"] = {"Ede Cabe"}, ["cbk"] = {"Chavacano"}, ["cbl"] = {"Bualkhaw Chin"}, ["cbn"] = {"Nyahkur"}, ["cbo"] = {"Izora"}, ["cbq"] = {"Tsucuba", "Cuba"}, ["cbr"] = {"Cashibo-Cacataibo"}, ["cbs"] = {"Cashinahua"}, ["cbt"] = {"Chayahuita"}, ["cbu"] = {"Candoshi-Shapra"}, ["cbv"] = {"Cacua"}, ["cbw"] = {"Kinabalian"}, ["cby"] = {"Carabayo"}, ["cca"] = {"Cauca"}, ["ccc"] = {"Chamicuro"}, ["ccd"] = {"Cafundo Creole"}, ["cce"] = {"Chopi"}, ["ccg"] = {"Samba Daka"}, ["cch"] = {"Atsam"}, ["ccj"] = {"Kasanga"}, ["ccl"] = {"Cutchi-Swahili"}, ["ccm"] = {"Malaccan Creole Malay"}, ["ccn"] = {"North Caucasian languages"}, ["cco"] = {"Comaltepec Chinantec"}, ["ccp"] = {"Chakma"}, ["ccr"] = {"Cacaopera"}, ["ccs"] = {"South Caucasian languages"}, ["cda"] = {"Choni"}, ["cdc"] = {"Chadic languages"}, ["cdd"] = {"Caddoan languages"}, ["cde"] = {"Chenchu"}, ["cdf"] = {"Chiru"}, ["cdg"] = {"Chamari"}, ["cdh"] = {"Chambeali"}, ["cdi"] = {"Chodri"}, ["cdj"] = {"Churahi"}, ["cdm"] = {"Chepang"}, ["cdn"] = {"Chaudangsi"}, ["cdo"] = {"Min Dong Chinese"}, ["cdr"] = {"Cinda-Regi-Tiyal"}, ["cds"] = {"Chadian Sign Language"}, ["cdy"] = {"Chadong"}, ["cdz"] = {"Koda"}, ["cea"] = {"Lower Chehalis"}, ["ceb"] = {"Cebuano"}, ["ceg"] = {"Chamacoco"}, ["cek"] = {"Eastern Khumi Chin"}, ["cel"] = {"Celtic languages"}, ["cen"] = {"Cen"}, ["cet"] = {"Centúúm"}, ["cfa"] = {"Dijim-Bwilim"}, ["cfd"] = {"Cara"}, ["cfg"] = {"Como Karim"}, ["cfm"] = {"Falam Chin"}, ["cga"] = {"Changriwa"}, ["cgc"] = {"Kagayanen"}, ["cgg"] = {"Chiga"}, ["cgk"] = {"Chocangacakha"}, ["chb"] = {"Chibcha"}, ["chc"] = {"Catawba"}, ["chd"] = {"Highland Oaxaca Chontal"}, ["chf"] = {"Tabasco Chontal"}, ["chg"] = {"Chagatai"}, ["chh"] = {"Chinook"}, ["chj"] = {"Ojitlán Chinantec"}, ["chk"] = {"Chuukese"}, ["chl"] = {"Cahuilla"}, ["chm"] = {"Mari (Russia)"}, ["chn"] = {"Chinook jargon"}, ["cho"] = {"Choctaw"}, ["chp"] = {"Chipewyan", "Dene Suline"}, ["chq"] = {"Quiotepec Chinantec"}, ["chr"] = {"Cherokee"}, ["cht"] = {"Cholón"}, ["chw"] = {"Chuwabu"}, ["chx"] = {"Chantyal"}, ["chy"] = {"Cheyenne"}, ["chz"] = {"Ozumacín Chinantec"}, ["cia"] = {"Cia-Cia"}, ["cib"] = {"Ci Gbe"}, ["cic"] = {"Chickasaw"}, ["cid"] = {"Chimariko"}, ["cie"] = {"Cineni"}, ["cih"] = {"Chinali"}, ["cik"] = {"Chitkuli Kinnauri"}, ["cim"] = {"Cimbrian"}, ["cin"] = {"Cinta Larga"}, ["cip"] = {"Chiapanec"}, ["cir"] = {"Tiri", "Haméa", "Méa"}, ["ciw"] = {"Chippewa"}, ["ciy"] = {"Chaima"}, ["cja"] = {"Western Cham"}, ["cje"] = {"Chru"}, ["cjh"] = {"Upper Chehalis"}, ["cji"] = {"Chamalal"}, ["cjk"] = {"Chokwe"}, ["cjm"] = {"Eastern Cham"}, ["cjn"] = {"Chenapian"}, ["cjo"] = {"Ashéninka Pajonal"}, ["cjp"] = {"Cabécar"}, ["cjs"] = {"Shor"}, ["cjv"] = {"Chuave"}, ["cjy"] = {"Jinyu Chinese"}, ["ckb"] = {"Central Kurdish"}, ["ckh"] = {"Chak"}, ["ckl"] = {"Cibak"}, ["ckn"] = {"Kaang Chin"}, ["cko"] = {"Anufo"}, ["ckq"] = {"Kajakse"}, ["ckr"] = {"Kairak"}, ["cks"] = {"Tayo"}, ["ckt"] = {"Chukot"}, ["cku"] = {"Koasati"}, ["ckv"] = {"Kavalan"}, ["ckx"] = {"Caka"}, ["cky"] = {"Cakfem-Mushere"}, ["ckz"] = {"Cakchiquel-Quiché Mixed Language"}, ["cla"] = {"Ron"}, ["clc"] = {"Chilcotin"}, ["cld"] = {"Chaldean Neo-Aramaic"}, ["cle"] = {"Lealao Chinantec"}, ["clh"] = {"Chilisso"}, ["cli"] = {"Chakali"}, ["clj"] = {"Laitu Chin"}, ["clk"] = {"Idu-Mishmi"}, ["cll"] = {"Chala"}, ["clm"] = {"Clallam"}, ["clo"] = {"Lowland Oaxaca Chontal"}, ["clt"] = {"Lautu Chin"}, ["clu"] = {"Caluyanun"}, ["clw"] = {"Chulym"}, ["cly"] = {"Eastern Highland Chatino"}, ["cma"] = {"Maa"}, ["cmc"] = {"Chamic languages"}, ["cme"] = {"Cerma"}, ["cmg"] = {"Classical Mongolian"}, ["cmi"] = {"Emberá-Chamí"}, ["cml"] = {"Campalagian"}, ["cmm"] = {"Michigamea"}, ["cmn"] = {"Mandarin Chinese"}, ["cmo"] = {"Central Mnong"}, ["cmr"] = {"Mro-Khimi Chin"}, ["cms"] = {"Messapic"}, ["cmt"] = {"Camtho"}, ["cna"] = {"Changthang"}, ["cnb"] = {"Chinbon Chin"}, ["cnc"] = {"Côông"}, ["cng"] = {"Northern Qiang"}, ["cnh"] = {"Hakha Chin", "Haka Chin"}, ["cni"] = {"Asháninka"}, ["cnk"] = {"Khumi Chin"}, ["cnl"] = {"Lalana Chinantec"}, ["cno"] = {"Con"}, ["cnr"] = {"Montenegrin"}, ["cns"] = {"Central Asmat"}, ["cnt"] = {"Tepetotutla Chinantec"}, ["cnu"] = {"Chenoua"}, ["cnw"] = {"Ngawn Chin"}, ["cnx"] = {"Middle Cornish"}, ["coa"] = {"Cocos Islands Malay"}, ["cob"] = {"Chicomuceltec"}, ["coc"] = {"Cocopa"}, ["cod"] = {"Cocama-Cocamilla"}, ["coe"] = {"Koreguaje"}, ["cof"] = {"Colorado"}, ["cog"] = {"Chong"}, ["coh"] = {"Chonyi-Dzihana-Kauma", "Chichonyi-Chidzihana-Chikauma"}, ["coj"] = {"Cochimi"}, ["cok"] = {"Santa Teresa Cora"}, ["col"] = {"Columbia-Wenatchi"}, ["com"] = {"Comanche"}, ["con"] = {"Cofán"}, ["coo"] = {"Comox"}, ["cop"] = {"Coptic"}, ["coq"] = {"Coquille"}, ["cot"] = {"Caquinte"}, ["cou"] = {"Wamey"}, ["cov"] = {"Cao Miao"}, ["cow"] = {"Cowlitz"}, ["cox"] = {"Nanti"}, ["coz"] = {"Chochotec"}, ["cpa"] = {"Palantla Chinantec"}, ["cpb"] = {"Ucayali-Yurúa Ashéninka"}, ["cpc"] = {"Ajyíninka Apurucayali"}, ["cpe"] = {"English-based creoles and pidgins"}, ["cpf"] = {"French-based creoles and pidgins"}, ["cpg"] = {"Cappadocian Greek"}, ["cpi"] = {"Chinese Pidgin English"}, ["cpn"] = {"Cherepon"}, ["cpo"] = {"Kpeego"}, ["cpp"] = {"Portuguese-based creoles and pidgins"}, ["cps"] = {"Capiznon"}, ["cpu"] = {"Pichis Ashéninka"}, ["cpx"] = {"Pu-Xian Chinese"}, ["cpy"] = {"South Ucayali Ashéninka"}, ["cqd"] = {"Chuanqiandian Cluster Miao"}, ["cra"] = {"Chara"}, ["crb"] = {"Island Carib"}, ["crc"] = {"Lonwolwol"}, ["crd"] = {"Coeur d'Alene"}, ["crf"] = {"Caramanta"}, ["crg"] = {"Michif"}, ["crh"] = {"Crimean Tatar", "Crimean Turkish"}, ["cri"] = {"Sãotomense"}, ["crj"] = {"Southern East Cree"}, ["crk"] = {"Plains Cree"}, ["crl"] = {"Northern East Cree"}, ["crm"] = {"Moose Cree"}, ["crn"] = {"El Nayar Cora"}, ["cro"] = {"Crow"}, ["crp"] = {"Creoles and pidgins"}, ["crq"] = {"Iyo'wujwa Chorote"}, ["crr"] = {"Carolina Algonquian"}, ["crs"] = {"Seselwa Creole French"}, ["crt"] = {"Iyojwa'ja Chorote"}, ["crv"] = {"Chaura"}, ["crw"] = {"Chrau"}, ["crx"] = {"Carrier"}, ["cry"] = {"Cori"}, ["crz"] = {"Cruzeño"}, ["csa"] = {"Chiltepec Chinantec"}, ["csb"] = {"Kashubian"}, ["csc"] = {"Catalan Sign Language", "Lengua de señas catalana", "Llengua de Signes Catalana"}, ["csd"] = {"Chiangmai Sign Language"}, ["cse"] = {"Czech Sign Language"}, ["csf"] = {"Cuba Sign Language"}, ["csg"] = {"Chilean Sign Language"}, ["csh"] = {"Asho Chin"}, ["csi"] = {"Coast Miwok"}, ["csj"] = {"Songlai Chin"}, ["csk"] = {"Jola-Kasa"}, ["csl"] = {"Chinese Sign Language"}, ["csm"] = {"Central Sierra Miwok"}, ["csn"] = {"Colombian Sign Language"}, ["cso"] = {"Sochiapam Chinantec", "Sochiapan Chinantec"}, ["csq"] = {"Croatia Sign Language"}, ["csr"] = {"Costa Rican Sign Language"}, ["css"] = {"Southern Ohlone"}, ["cst"] = {"Northern Ohlone"}, ["csu"] = {"Central Sudanic languages"}, ["csv"] = {"Sumtu Chin"}, ["csw"] = {"Swampy Cree"}, ["csy"] = {"Siyin Chin"}, ["csz"] = {"Coos"}, ["cta"] = {"Tataltepec Chatino"}, ["ctc"] = {"Chetco"}, ["ctd"] = {"Tedim Chin"}, ["cte"] = {"Tepinapa Chinantec"}, ["ctg"] = {"Chittagonian"}, ["cth"] = {"Thaiphum Chin"}, ["ctl"] = {"Tlacoatzintepec Chinantec"}, ["ctm"] = {"Chitimacha"}, ["ctn"] = {"Chhintange"}, ["cto"] = {"Emberá-Catío"}, ["ctp"] = {"Western Highland Chatino"}, ["cts"] = {"Northern Catanduanes Bikol"}, ["ctt"] = {"Wayanad Chetti"}, ["ctu"] = {"Chol"}, ["ctz"] = {"Zacatepec Chatino"}, ["cua"] = {"Cua"}, ["cub"] = {"Cubeo"}, ["cuc"] = {"Usila Chinantec"}, ["cug"] = {"Chungmboko", "Cung"}, ["cuh"] = {"Chuka", "Gichuka"}, ["cui"] = {"Cuiba"}, ["cuj"] = {"Mashco Piro"}, ["cuk"] = {"San Blas Kuna"}, ["cul"] = {"Culina", "Kulina"}, ["cuo"] = {"Cumanagoto"}, ["cup"] = {"Cupeño"}, ["cuq"] = {"Cun"}, ["cur"] = {"Chhulung"}, ["cus"] = {"Cushitic languages"}, ["cut"] = {"Teutila Cuicatec"}, ["cuu"] = {"Tai Ya"}, ["cuv"] = {"Cuvok"}, ["cuw"] = {"Chukwa"}, ["cux"] = {"Tepeuxila Cuicatec"}, ["cuy"] = {"Cuitlatec"}, ["cvg"] = {"Chug"}, ["cvn"] = {"Valle Nacional Chinantec"}, ["cwa"] = {"Kabwa"}, ["cwb"] = {"Maindo"}, ["cwd"] = {"Woods Cree"}, ["cwe"] = {"Kwere"}, ["cwg"] = {"Chewong", "Cheq Wong"}, ["cwt"] = {"Kuwaataay"}, ["cya"] = {"Nopala Chatino"}, ["cyb"] = {"Cayubaba"}, ["cyo"] = {"Cuyonon"}, ["czh"] = {"Huizhou Chinese"}, ["czk"] = {"Knaanic"}, ["czn"] = {"Zenzontepec Chatino"}, ["czo"] = {"Min Zhong Chinese"}, ["czt"] = {"Zotung Chin"}, ["daa"] = {"Dangaléat"}, ["dac"] = {"Dambi"}, ["dad"] = {"Marik"}, ["dae"] = {"Duupa"}, ["dag"] = {"Dagbani"}, ["dah"] = {"Gwahatike"}, ["dai"] = {"Day"}, ["daj"] = {"Dar Fur Daju"}, ["dak"] = {"Dakota"}, ["dal"] = {"Dahalo"}, ["dam"] = {"Damakawa"}, ["dao"] = {"Daai Chin"}, ["daq"] = {"Dandami Maria"}, ["dar"] = {"Dargwa"}, ["das"] = {"Daho-Doo"}, ["dau"] = {"Dar Sila Daju"}, ["dav"] = {"Taita", "Dawida"}, ["daw"] = {"Davawenyo"}, ["dax"] = {"Dayi"}, ["day"] = {"Land Dayak languages"}, ["daz"] = {"Dao"}, ["dba"] = {"Bangime"}, ["dbb"] = {"Deno"}, ["dbd"] = {"Dadiya"}, ["dbe"] = {"Dabe"}, ["dbf"] = {"Edopi"}, ["dbg"] = {"Dogul Dom Dogon"}, ["dbi"] = {"Doka"}, ["dbj"] = {"Ida'an"}, ["dbl"] = {"Dyirbal"}, ["dbm"] = {"Duguri"}, ["dbn"] = {"Duriankere"}, ["dbo"] = {"Dulbu"}, ["dbp"] = {"Duwai"}, ["dbq"] = {"Daba"}, ["dbr"] = {"Dabarre"}, ["dbt"] = {"Ben Tey Dogon"}, ["dbu"] = {"Bondum Dom Dogon"}, ["dbv"] = {"Dungu"}, ["dbw"] = {"Bankan Tey Dogon"}, ["dby"] = {"Dibiyaso"}, ["dcc"] = {"Deccan"}, ["dcr"] = {"Negerhollands"}, ["dda"] = {"Dadi Dadi"}, ["ddd"] = {"Dongotono"}, ["dde"] = {"Doondo"}, ["ddg"] = {"Fataluku"}, ["ddi"] = {"West Goodenough"}, ["ddj"] = {"Jaru"}, ["ddn"] = {"Dendi (Benin)"}, ["ddo"] = {"Dido"}, ["ddr"] = {"Dhudhuroa"}, ["dds"] = {"Donno So Dogon"}, ["ddw"] = {"Dawera-Daweloor"}, ["dec"] = {"Dagik"}, ["ded"] = {"Dedua"}, ["dee"] = {"Dewoin"}, ["def"] = {"Dezfuli"}, ["deg"] = {"Degema"}, ["deh"] = {"Dehwari"}, ["dei"] = {"Demisa"}, ["dek"] = {"Dek"}, ["del"] = {"Delaware"}, ["dem"] = {"Dem"}, ["den"] = {"Slave (Athapascan)"}, ["dep"] = {"Pidgin Delaware"}, ["deq"] = {"Dendi (Central African Republic)"}, ["der"] = {"Deori"}, ["des"] = {"Desano"}, ["dev"] = {"Domung"}, ["dez"] = {"Dengese"}, ["dga"] = {"Southern Dagaare"}, ["dgb"] = {"Bunoge Dogon"}, ["dgc"] = {"Casiguran Dumagat Agta"}, ["dgd"] = {"Dagaari Dioula"}, ["dge"] = {"Degenan"}, ["dgg"] = {"Doga"}, ["dgh"] = {"Dghwede"}, ["dgi"] = {"Northern Dagara"}, ["dgk"] = {"Dagba"}, ["dgl"] = {"Andaandi", "Dongolawi"}, ["dgn"] = {"Dagoman"}, ["dgo"] = {"Dogri (individual language)"}, ["dgr"] = {"Dogrib"}, ["dgs"] = {"Dogoso"}, ["dgt"] = {"Ndra'ngith"}, ["dgu"] = {"Degaru"}, ["dgw"] = {"Daungwurrung"}, ["dgx"] = {"Doghoro"}, ["dgz"] = {"Daga"}, ["dhd"] = {"Dhundari"}, ["dhg"] = {"Dhangu-Djangu", "Dhangu", "Djangu"}, ["dhi"] = {"Dhimal"}, ["dhl"] = {"Dhalandji"}, ["dhm"] = {"Zemba"}, ["dhn"] = {"Dhanki"}, ["dho"] = {"Dhodia"}, ["dhr"] = {"Dhargari"}, ["dhs"] = {"Dhaiso"}, ["dhu"] = {"Dhurga"}, ["dhv"] = {"Dehu", "Drehu"}, ["dhw"] = {"Dhanwar (Nepal)"}, ["dhx"] = {"Dhungaloo"}, ["dia"] = {"Dia"}, ["dib"] = {"South Central Dinka"}, ["dic"] = {"Lakota Dida"}, ["did"] = {"Didinga"}, ["dif"] = {"Dieri"}, ["dig"] = {"Digo", "Chidigo"}, ["dih"] = {"Kumiai"}, ["dii"] = {"Dimbong"}, ["dij"] = {"Dai"}, ["dik"] = {"Southwestern Dinka"}, ["dil"] = {"Dilling"}, ["dim"] = {"Dime"}, ["din"] = {"Dinka"}, ["dio"] = {"Dibo"}, ["dip"] = {"Northeastern Dinka"}, ["diq"] = {"Dimli (individual language)"}, ["dir"] = {"Dirim"}, ["dis"] = {"Dimasa"}, ["dit"] = {"Dirari"}, ["diu"] = {"Diriku"}, ["diw"] = {"Northwestern Dinka"}, ["dix"] = {"Dixon Reef"}, ["diy"] = {"Diuwe"}, ["diz"] = {"Ding"}, ["dja"] = {"Djadjawurrung"}, ["djb"] = {"Djinba"}, ["djc"] = {"Dar Daju Daju"}, ["djd"] = {"Djamindjung"}, ["dje"] = {"Zarma"}, ["djf"] = {"Djangun"}, ["dji"] = {"Djinang"}, ["djj"] = {"Djeebbana"}, ["djk"] = {"Eastern Maroon Creole", "Businenge Tongo", "Nenge"}, ["djm"] = {"Jamsay Dogon"}, ["djn"] = {"Djauan"}, ["djo"] = {"Jangkang"}, ["djr"] = {"Djambarrpuyngu"}, ["dju"] = {"Kapriman"}, ["djw"] = {"Djawi"}, ["dka"] = {"Dakpakha"}, ["dkk"] = {"Dakka"}, ["dkr"] = {"Kuijau"}, ["dks"] = {"Southeastern Dinka"}, ["dkx"] = {"Mazagway"}, ["dlg"] = {"Dolgan"}, ["dlk"] = {"Dahalik"}, ["dlm"] = {"Dalmatian"}, ["dln"] = {"Darlong"}, ["dma"] = {"Duma"}, ["dmb"] = {"Mombo Dogon"}, ["dmc"] = {"Gavak"}, ["dmd"] = {"Madhi Madhi"}, ["dme"] = {"Dugwor"}, ["dmg"] = {"Upper Kinabatangan"}, ["dmk"] = {"Domaaki"}, ["dml"] = {"Dameli"}, ["dmm"] = {"Dama"}, ["dmn"] = {"Mande languages"}, ["dmo"] = {"Kemedzung"}, ["dmr"] = {"East Damar"}, ["dms"] = {"Dampelas"}, ["dmu"] = {"Dubu", "Tebi"}, ["dmv"] = {"Dumpas"}, ["dmw"] = {"Mudburra"}, ["dmx"] = {"Dema"}, ["dmy"] = {"Demta", "Sowari"}, ["dna"] = {"Upper Grand Valley Dani"}, ["dnd"] = {"Daonda"}, ["dne"] = {"Ndendeule"}, ["dng"] = {"Dungan"}, ["dni"] = {"Lower Grand Valley Dani"}, ["dnj"] = {"Dan"}, ["dnk"] = {"Dengka"}, ["dnn"] = {"Dzùùngoo"}, ["dnr"] = {"Danaru"}, ["dnt"] = {"Mid Grand Valley Dani"}, ["dnu"] = {"Danau"}, ["dnv"] = {"Danu"}, ["dnw"] = {"Western Dani"}, ["dny"] = {"Dení"}, ["doa"] = {"Dom"}, ["dob"] = {"Dobu"}, ["doc"] = {"Northern Dong"}, ["doe"] = {"Doe"}, ["dof"] = {"Domu"}, ["doh"] = {"Dong"}, ["doi"] = {"Dogri (macrolanguage)"}, ["dok"] = {"Dondo"}, ["dol"] = {"Doso"}, ["don"] = {"Toura (Papua New Guinea)"}, ["doo"] = {"Dongo"}, ["dop"] = {"Lukpa"}, ["doq"] = {"Dominican Sign Language"}, ["dor"] = {"Dori'o"}, ["dos"] = {"Dogosé"}, ["dot"] = {"Dass"}, ["dov"] = {"Dombe"}, ["dow"] = {"Doyayo"}, ["dox"] = {"Bussa"}, ["doy"] = {"Dompo"}, ["doz"] = {"Dorze"}, ["dpp"] = {"Papar"}, ["dra"] = {"Dravidian languages"}, ["drb"] = {"Dair"}, ["drc"] = {"Minderico"}, ["drd"] = {"Darmiya"}, ["dre"] = {"Dolpo"}, ["drg"] = {"Rungus"}, ["dri"] = {"C'Lela"}, ["drl"] = {"Paakantyi"}, ["drn"] = {"West Damar"}, ["dro"] = {"Daro-Matu Melanau"}, ["drq"] = {"Dura"}, ["drr"] = {"Dororo"}, ["drs"] = {"Gedeo"}, ["drt"] = {"Drents"}, ["dru"] = {"Rukai"}, ["dry"] = {"Darai"}, ["dsb"] = {"Lower Sorbian"}, ["dse"] = {"Dutch Sign Language"}, ["dsh"] = {"Daasanach"}, ["dsi"] = {"Disa"}, ["dsl"] = {"Danish Sign Language"}, ["dsn"] = {"Dusner"}, ["dso"] = {"Desiya"}, ["dsq"] = {"Tadaksahak"}, ["dta"] = {"Daur"}, ["dtb"] = {"Labuk-Kinabatangan Kadazan"}, ["dtd"] = {"Ditidaht"}, ["dth"] = {"Adithinngithigh"}, ["dti"] = {"Ana Tinga Dogon"}, ["dtk"] = {"Tene Kan Dogon"}, ["dtm"] = {"Tomo Kan Dogon"}, ["dtn"] = {"Daatsʼíin"}, ["dto"] = {"Tommo So Dogon"}, ["dtp"] = {"Kadazan Dusun", "Central Dusun"}, ["dtr"] = {"Lotud"}, ["dts"] = {"Toro So Dogon"}, ["dtt"] = {"Toro Tegu Dogon"}, ["dtu"] = {"Tebul Ure Dogon"}, ["dty"] = {"Dotyali"}, ["dua"] = {"Duala"}, ["dub"] = {"Dubli"}, ["duc"] = {"Duna"}, ["dud"] = {"Hun-Saare"}, ["due"] = {"Umiray Dumaget Agta"}, ["duf"] = {"Dumbea", "Drubea"}, ["dug"] = {"Duruma", "Chiduruma"}, ["duh"] = {"Dungra Bhil"}, ["dui"] = {"Dumun"}, ["duk"] = {"Uyajitaya"}, ["dul"] = {"Alabat Island Agta"}, ["dum"] = {"Middelnederlands (ca. 1050-1350)"}, ["dun"] = {"Dusun Deyah"}, ["duo"] = {"Dupaninan Agta"}, ["dup"] = {"Duano"}, ["duq"] = {"Dusun Malang"}, ["dur"] = {"Dii"}, ["dus"] = {"Dumi"}, ["duu"] = {"Drung"}, ["duv"] = {"Duvle"}, ["duw"] = {"Dusun Witu"}, ["dux"] = {"Duungooma"}, ["duy"] = {"Dicamay Agta"}, ["duz"] = {"Duli-Gey"}, ["dva"] = {"Duau"}, ["dwa"] = {"Diri"}, ["dwr"] = {"Dawro"}, ["dws"] = {"Dutton World Speedwords"}, ["dwu"] = {"Dhuwal"}, ["dww"] = {"Dawawa"}, ["dwy"] = {"Dhuwaya"}, ["dya"] = {"Dyan"}, ["dyb"] = {"Dyaberdyaber"}, ["dyd"] = {"Dyugun"}, ["dyg"] = {"Villa Viciosa Agta"}, ["dyi"] = {"Djimini Senoufo"}, ["dym"] = {"Yanda Dom Dogon"}, ["dyn"] = {"Dyangadi"}, ["dyo"] = {"Jola-Fonyi"}, ["dyu"] = {"Dyula"}, ["dyy"] = {"Dyaabugay"}, ["dza"] = {"Tunzu"}, ["dze"] = {"Djiwarli"}, ["dzg"] = {"Dazaga"}, ["dzl"] = {"Dzalakha"}, ["dzn"] = {"Dzando"}, ["eaa"] = {"Karenggapa"}, ["ebg"] = {"Ebughu"}, ["ebk"] = {"Eastern Bontok"}, ["ebo"] = {"Teke-Ebo"}, ["ebr"] = {"Ebrié"}, ["ebu"] = {"Embu", "Kiembu"}, ["ecr"] = {"Eteocretan"}, ["ecs"] = {"Ecuadorian Sign Language"}, ["ecy"] = {"Eteocypriot"}, ["eee"] = {"E"}, ["efa"] = {"Efai"}, ["efe"] = {"Efe"}, ["efi"] = {"Efik"}, ["ega"] = {"Ega"}, ["egl"] = {"Emilian"}, ["ego"] = {"Eggon"}, ["egx"] = {"Egyptian languages"}, ["egy"] = {"Egyptian (Ancient)"}, ["ehu"] = {"Ehueun"}, ["eip"] = {"Eipomek"}, ["eit"] = {"Eitiep"}, ["eiv"] = {"Askopan"}, ["eja"] = {"Ejamat"}, ["eka"] = {"Ekajuk"}, ["ekc"] = {"Eastern Karnic"}, ["eke"] = {"Ekit"}, ["ekg"] = {"Ekari"}, ["eki"] = {"Eki"}, ["ekk"] = {"Standard Estonian"}, ["ekl"] = {"Kol (Bangladesh)", "Kol"}, ["ekm"] = {"Elip"}, ["eko"] = {"Koti"}, ["ekp"] = {"Ekpeye"}, ["ekr"] = {"Yace"}, ["eky"] = {"Eastern Kayah"}, ["ele"] = {"Elepi"}, ["elh"] = {"El Hugeirat"}, ["eli"] = {"Nding"}, ["elk"] = {"Elkei"}, ["elm"] = {"Eleme"}, ["elo"] = {"El Molo"}, ["elu"] = {"Elu"}, ["elx"] = {"Elamite"}, ["ema"] = {"Emai-Iuleha-Ora"}, ["emb"] = {"Embaloh"}, ["eme"] = {"Emerillon"}, ["emg"] = {"Eastern Meohang"}, ["emi"] = {"Mussau-Emira"}, ["emk"] = {"Eastern Maninkakan"}, ["emm"] = {"Mamulique"}, ["emn"] = {"Eman"}, ["emp"] = {"Northern Emberá"}, ["ems"] = {"Pacific Gulf Yupik"}, ["emu"] = {"Eastern Muria"}, ["emw"] = {"Emplawas"}, ["emx"] = {"Erromintxela"}, ["emy"] = {"Epigraphic Mayan"}, ["ena"] = {"Apali"}, ["enb"] = {"Markweeta"}, ["enc"] = {"En"}, ["end"] = {"Ende"}, ["enf"] = {"Forest Enets"}, ["enh"] = {"Tundra Enets"}, ["enl"] = {"Enlhet"}, ["enm"] = {"Middle English (1100-1500)"}, ["enn"] = {"Engenni"}, ["eno"] = {"Enggano"}, ["enq"] = {"Enga"}, ["enr"] = {"Emumu", "Emem"}, ["enu"] = {"Enu"}, ["env"] = {"Enwan (Edu State)"}, ["enw"] = {"Enwan (Akwa Ibom State)"}, ["enx"] = {"Enxet"}, ["eot"] = {"Beti (Côte d'Ivoire)"}, ["epi"] = {"Epie"}, ["era"] = {"Eravallan"}, ["erg"] = {"Sie"}, ["erh"] = {"Eruwa"}, ["eri"] = {"Ogea"}, ["erk"] = {"South Efate"}, ["ero"] = {"Horpa"}, ["err"] = {"Erre"}, ["ers"] = {"Ersu"}, ["ert"] = {"Eritai"}, ["erw"] = {"Erokwanas"}, ["ese"] = {"Ese Ejja"}, ["esg"] = {"Aheri Gondi"}, ["esh"] = {"Eshtehardi"}, ["esi"] = {"North Alaskan Inupiatun"}, ["esk"] = {"Northwest Alaska Inupiatun"}, ["esl"] = {"Egypt Sign Language"}, ["esm"] = {"Esuma"}, ["esn"] = {"Salvadoran Sign Language"}, ["eso"] = {"Estonian Sign Language"}, ["esq"] = {"Esselen"}, ["ess"] = {"Central Siberian Yupik"}, ["esu"] = {"Central Yupik"}, ["esx"] = {"Eskimo-Aleut languages"}, ["esy"] = {"Eskayan"}, ["etb"] = {"Etebi"}, ["etc"] = {"Etchemin"}, ["eth"] = {"Ethiopian Sign Language"}, ["etn"] = {"Eton (Vanuatu)"}, ["eto"] = {"Eton (Cameroon)"}, ["etr"] = {"Edolo"}, ["ets"] = {"Yekhee"}, ["ett"] = {"Etruscan"}, ["etu"] = {"Ejagham"}, ["etx"] = {"Eten"}, ["etz"] = {"Semimi"}, ["euq"] = {"Basque (family)"}, ["eve"] = {"Even"}, ["evh"] = {"Uvbie"}, ["evn"] = {"Evenki"}, ["ewo"] = {"Ewondo"}, ["ext"] = {"Extremaduran"}, ["eya"] = {"Eyak"}, ["eyo"] = {"Keiyo"}, ["eza"] = {"Ezaa"}, ["eze"] = {"Uzekwe"}, ["faa"] = {"Fasu"}, ["fab"] = {"Fa d'Ambu"}, ["fad"] = {"Wagi"}, ["faf"] = {"Fagani"}, ["fag"] = {"Finongan"}, ["fah"] = {"Baissa Fali"}, ["fai"] = {"Faiwol"}, ["faj"] = {"Faita"}, ["fak"] = {"Fang (Cameroon)"}, ["fal"] = {"South Fali"}, ["fam"] = {"Fam"}, ["fan"] = {"Fang (Equatorial Guinea)"}, ["fap"] = {"Paloor"}, ["far"] = {"Fataleka"}, ["fat"] = {"Fanti"}, ["fau"] = {"Fayu"}, ["fax"] = {"Fala"}, ["fay"] = {"Southwestern Fars"}, ["faz"] = {"Northwestern Fars"}, ["fbl"] = {"West Albay Bikol"}, ["fcs"] = {"Quebec Sign Language"}, ["fer"] = {"Feroge"}, ["ffi"] = {"Foia Foia"}, ["ffm"] = {"Maasina Fulfulde"}, ["fgr"] = {"Fongoro"}, ["fia"] = {"Nobiin"}, ["fie"] = {"Fyer"}, ["fil"] = {"Filippyns"}, ["fip"] = {"Fipa"}, ["fir"] = {"Firan"}, ["fit"] = {"Tornedalen Finnish"}, ["fiu"] = {"Finno-Ugrian languages"}, ["fiw"] = {"Fiwaga"}, ["fkk"] = {"Kirya-Konzəl"}, ["fkv"] = {"Kven Finnish"}, ["fla"] = {"Kalispel-Pend d'Oreille"}, ["flh"] = {"Foau"}, ["fli"] = {"Fali"}, ["fll"] = {"North Fali"}, ["fln"] = {"Flinders Island"}, ["flr"] = {"Fuliiru"}, ["fly"] = {"Flaaitaal", "Tsotsitaal"}, ["fmp"] = {"Fe'fe'"}, ["fmu"] = {"Far Western Muria"}, ["fnb"] = {"Fanbak"}, ["fng"] = {"Fanagalo"}, ["fni"] = {"Fania"}, ["fod"] = {"Foodo"}, ["foi"] = {"Foi"}, ["fom"] = {"Foma"}, ["fon"] = {"Fon"}, ["for"] = {"Fore"}, ["fos"] = {"Siraya"}, ["fox"] = {"Formosan languages"}, ["fpe"] = {"Fernando Po Creole English"}, ["fqs"] = {"Fas"}, ["frc"] = {"Cajun French"}, ["frd"] = {"Fordata"}, ["frk"] = {"Frankish"}, ["frm"] = {"Middle French (ca. 1400-1600)"}, ["fro"] = {"Old French (842-ca. 1400)"}, ["frp"] = {"Arpitan", "Francoprovençal"}, ["frq"] = {"Forak"}, ["frr"] = {"Northern Frisian"}, ["frs"] = {"Eastern Frisian"}, ["frt"] = {"Fortsenal"}, ["fse"] = {"Finnish Sign Language"}, ["fsl"] = {"French Sign Language"}, ["fss"] = {"Finland-Swedish Sign Language", "finlandssvenskt teckenspråk", "suomenruotsalainen viittomakieli"}, ["fub"] = {"Adamawa Fulfulde"}, ["fuc"] = {"Pulaar"}, ["fud"] = {"East Futuna"}, ["fue"] = {"Borgu Fulfulde"}, ["fuf"] = {"Pular"}, ["fuh"] = {"Western Niger Fulfulde"}, ["fui"] = {"Bagirmi Fulfulde"}, ["fuj"] = {"Ko"}, ["fum"] = {"Fum"}, ["fun"] = {"Fulniô"}, ["fuq"] = {"Central-Eastern Niger Fulfulde"}, ["fur"] = {"Friulian"}, ["fut"] = {"Futuna-Aniwa"}, ["fuu"] = {"Furu"}, ["fuv"] = {"Nigerian Fulfulde"}, ["fuy"] = {"Fuyug"}, ["fvr"] = {"Fur"}, ["fwa"] = {"Fwâi"}, ["fwe"] = {"Fwe"}, ["gaa"] = {"Ga"}, ["gab"] = {"Gabri"}, ["gac"] = {"Mixed Great Andamanese"}, ["gad"] = {"Gaddang"}, ["gae"] = {"Guarequena"}, ["gaf"] = {"Gende"}, ["gag"] = {"Gagauz"}, ["gah"] = {"Alekano"}, ["gai"] = {"Borei"}, ["gaj"] = {"Gadsup"}, ["gak"] = {"Gamkonora"}, ["gal"] = {"Galolen"}, ["gam"] = {"Kandawo"}, ["gan"] = {"Gan Chinese"}, ["gao"] = {"Gants"}, ["gap"] = {"Gal"}, ["gaq"] = {"Gata'"}, ["gar"] = {"Galeya"}, ["gas"] = {"Adiwasi Garasia"}, ["gat"] = {"Kenati"}, ["gau"] = {"Mudhili Gadaba"}, ["gaw"] = {"Nobonob"}, ["gax"] = {"Borana-Arsi-Guji Oromo"}, ["gay"] = {"Gayo"}, ["gaz"] = {"West Central Oromo"}, ["gba"] = {"Gbaya (Central African Republic)"}, ["gbb"] = {"Kaytetye"}, ["gbd"] = {"Karadjeri"}, ["gbe"] = {"Niksek"}, ["gbf"] = {"Gaikundi"}, ["gbg"] = {"Gbanziri"}, ["gbh"] = {"Defi Gbe"}, ["gbi"] = {"Galela"}, ["gbj"] = {"Bodo Gadaba"}, ["gbk"] = {"Gaddi"}, ["gbl"] = {"Gamit"}, ["gbm"] = {"Garhwali"}, ["gbn"] = {"Mo'da"}, ["gbo"] = {"Northern Grebo"}, ["gbp"] = {"Gbaya-Bossangoa"}, ["gbq"] = {"Gbaya-Bozoum"}, ["gbr"] = {"Gbagyi"}, ["gbs"] = {"Gbesi Gbe"}, ["gbu"] = {"Gagadu"}, ["gbv"] = {"Gbanu"}, ["gbw"] = {"Gabi-Gabi"}, ["gbx"] = {"Eastern Xwla Gbe"}, ["gby"] = {"Gbari"}, ["gbz"] = {"Zoroastrian Dari"}, ["gcc"] = {"Mali"}, ["gcd"] = {"Ganggalida"}, ["gce"] = {"Galice"}, ["gcf"] = {"Guadeloupean Creole French"}, ["gcl"] = {"Grenadian Creole English"}, ["gcn"] = {"Gaina"}, ["gcr"] = {"Guianese Creole French"}, ["gct"] = {"Colonia Tovar German"}, ["gda"] = {"Gade Lohar"}, ["gdb"] = {"Pottangi Ollar Gadaba"}, ["gdc"] = {"Gugu Badhun"}, ["gdd"] = {"Gedaged"}, ["gde"] = {"Gude"}, ["gdf"] = {"Guduf-Gava"}, ["gdg"] = {"Ga'dang"}, ["gdh"] = {"Gadjerawang"}, ["gdi"] = {"Gundi"}, ["gdj"] = {"Gurdjar"}, ["gdk"] = {"Gadang"}, ["gdl"] = {"Dirasha"}, ["gdm"] = {"Laal"}, ["gdn"] = {"Umanakaina"}, ["gdo"] = {"Ghodoberi"}, ["gdq"] = {"Mehri"}, ["gdr"] = {"Wipi"}, ["gds"] = {"Ghandruk Sign Language"}, ["gdt"] = {"Kungardutyi"}, ["gdu"] = {"Gudu"}, ["gdx"] = {"Godwari"}, ["gea"] = {"Geruma"}, ["geb"] = {"Kire"}, ["gec"] = {"Gboloo Grebo"}, ["ged"] = {"Gade"}, ["geg"] = {"Gengle"}, ["geh"] = {"Hutterite German", "Hutterisch"}, ["gei"] = {"Gebe"}, ["gej"] = {"Gen"}, ["gek"] = {"Ywom"}, ["gel"] = {"ut-Ma'in"}, ["gem"] = {"Germanic languages"}, ["geq"] = {"Geme"}, ["ges"] = {"Geser-Gorom"}, ["gev"] = {"Eviya"}, ["gew"] = {"Gera"}, ["gex"] = {"Garre"}, ["gey"] = {"Enya"}, ["gez"] = {"Geez"}, ["gfk"] = {"Patpatar"}, ["gft"] = {"Gafat"}, ["gga"] = {"Gao"}, ["ggb"] = {"Gbii"}, ["ggd"] = {"Gugadj"}, ["gge"] = {"Guragone"}, ["ggg"] = {"Gurgula"}, ["ggk"] = {"Kungarakany"}, ["ggl"] = {"Ganglau"}, ["ggt"] = {"Gitua"}, ["ggu"] = {"Gagu", "Gban"}, ["ggw"] = {"Gogodala"}, ["gha"] = {"Ghadamès"}, ["ghc"] = {"Hiberno-Scottish Gaelic"}, ["ghe"] = {"Southern Ghale"}, ["ghh"] = {"Northern Ghale"}, ["ghk"] = {"Geko Karen"}, ["ghl"] = {"Ghulfan"}, ["ghn"] = {"Ghanongga"}, ["gho"] = {"Ghomara"}, ["ghr"] = {"Ghera"}, ["ghs"] = {"Guhu-Samane"}, ["ght"] = {"Kuke", "Kutang Ghale"}, ["gia"] = {"Kitja"}, ["gib"] = {"Gibanawa"}, ["gic"] = {"Gail"}, ["gid"] = {"Gidar"}, ["gie"] = {"Gaɓogbo", "Guébie"}, ["gig"] = {"Goaria"}, ["gih"] = {"Githabul"}, ["gil"] = {"Gilbertese"}, ["gim"] = {"Gimi (Eastern Highlands)"}, ["gin"] = {"Hinukh"}, ["gip"] = {"Gimi (West New Britain)"}, ["giq"] = {"Green Gelao"}, ["gir"] = {"Red Gelao"}, ["gis"] = {"North Giziga"}, ["git"] = {"Gitxsan"}, ["giu"] = {"Mulao"}, ["giw"] = {"White Gelao"}, ["gix"] = {"Gilima"}, ["giy"] = {"Giyug"}, ["giz"] = {"South Giziga"}, ["gji"] = {"Geji"}, ["gjk"] = {"Kachi Koli"}, ["gjm"] = {"Gunditjmara"}, ["gjn"] = {"Gonja"}, ["gjr"] = {"Gurindji Kriol"}, ["gju"] = {"Gujari"}, ["gka"] = {"Guya"}, ["gkd"] = {"Magɨ (Madang Province)"}, ["gke"] = {"Ndai"}, ["gkn"] = {"Gokana"}, ["gko"] = {"Kok-Nar"}, ["gkp"] = {"Guinea Kpelle"}, ["gku"] = {"ǂUngkue", "=/Ungkue"}, ["glc"] = {"Bon Gula"}, ["gld"] = {"Nanai"}, ["glh"] = {"Northwest Pashai", "Northwest Pashayi"}, ["gli"] = {"Guliguli"}, ["glj"] = {"Gula Iro"}, ["glk"] = {"Gilaki"}, ["gll"] = {"Garlali"}, ["glo"] = {"Galambu"}, ["glr"] = {"Glaro-Twabo"}, ["glu"] = {"Gula (Chad)"}, ["glw"] = {"Glavda"}, ["gly"] = {"Gule"}, ["gma"] = {"Gambera"}, ["gmb"] = {"Gula'alaa"}, ["gmd"] = {"Mághdì"}, ["gme"] = {"East Germanic languages"}, ["gmg"] = {"Magɨyi"}, ["gmh"] = {"Middle High German (ca. 1050-1500)"}, ["gml"] = {"Middle Low German"}, ["gmm"] = {"Gbaya-Mbodomo"}, ["gmn"] = {"Gimnime"}, ["gmq"] = {"North Germanic languages"}, ["gmu"] = {"Gumalu"}, ["gmv"] = {"Gamo"}, ["gmw"] = {"West Germanic languages"}, ["gmx"] = {"Magoma"}, ["gmy"] = {"Mycenaean Greek"}, ["gmz"] = {"Mgbolizhia"}, ["gna"] = {"Kaansa"}, ["gnb"] = {"Gangte"}, ["gnc"] = {"Guanche"}, ["gnd"] = {"Zulgo-Gemzek"}, ["gne"] = {"Ganang"}, ["gng"] = {"Ngangam"}, ["gnh"] = {"Lere"}, ["gni"] = {"Gooniyandi"}, ["gnj"] = {"Ngen"}, ["gnk"] = {"//Gana", "ǁGana"}, ["gnl"] = {"Gangulu"}, ["gnm"] = {"Ginuman"}, ["gnn"] = {"Gumatj"}, ["gno"] = {"Northern Gondi"}, ["gnq"] = {"Gana"}, ["gnr"] = {"Gureng Gureng"}, ["gnt"] = {"Guntai"}, ["gnu"] = {"Gnau"}, ["gnw"] = {"Western Bolivian Guaraní"}, ["gnz"] = {"Ganzi"}, ["goa"] = {"Guro"}, ["gob"] = {"Playero"}, ["goc"] = {"Gorakor"}, ["god"] = {"Godié"}, ["goe"] = {"Gongduk"}, ["gof"] = {"Gofa"}, ["gog"] = {"Gogo"}, ["goh"] = {"Oudhoogduits (ca. 750-1050)"}, ["goi"] = {"Gobasi"}, ["goj"] = {"Gowlan"}, ["gok"] = {"Gowli"}, ["gol"] = {"Gola"}, ["gom"] = {"Goan Konkani"}, ["gon"] = {"Gondi"}, ["goo"] = {"Gone Dau"}, ["gop"] = {"Yeretuar"}, ["goq"] = {"Gorap"}, ["gor"] = {"Gorontalo"}, ["gos"] = {"Gronings"}, ["got"] = {"Gothic"}, ["gou"] = {"Gavar"}, ["gow"] = {"Gorowa"}, ["gox"] = {"Gobu"}, ["goy"] = {"Goundo"}, ["goz"] = {"Gozarkhani"}, ["gpa"] = {"Gupa-Abawa"}, ["gpe"] = {"Ghanaian Pidgin English"}, ["gpn"] = {"Taiap"}, ["gqa"] = {"Ga'anda"}, ["gqi"] = {"Guiqiong"}, ["gqn"] = {"Guana (Brazil)"}, ["gqr"] = {"Gor"}, ["gqu"] = {"Qau"}, ["gra"] = {"Rajput Garasia"}, ["grb"] = {"Grebo"}, ["grc"] = {"Antieke Grieks (tot 1453)"}, ["grd"] = {"Guruntum-Mbaaru"}, ["grg"] = {"Madi"}, ["grh"] = {"Gbiri-Niragu"}, ["gri"] = {"Ghari"}, ["grj"] = {"Southern Grebo"}, ["grk"] = {"Greek languages"}, ["grm"] = {"Kota Marudu Talantang"}, ["gro"] = {"Groma"}, ["grq"] = {"Gorovu"}, ["grr"] = {"Taznatit"}, ["grs"] = {"Gresi"}, ["grt"] = {"Garo"}, ["gru"] = {"Kistane"}, ["grv"] = {"Central Grebo"}, ["grw"] = {"Gweda"}, ["grx"] = {"Guriaso"}, ["gry"] = {"Barclayville Grebo"}, ["grz"] = {"Guramalum"}, ["gse"] = {"Ghanaian Sign Language"}, ["gsg"] = {"German Sign Language"}, ["gsl"] = {"Gusilay"}, ["gsm"] = {"Guatemalan Sign Language"}, ["gsn"] = {"Nema", "Gusan"}, ["gso"] = {"Southwest Gbaya"}, ["gsp"] = {"Wasembo"}, ["gss"] = {"Greek Sign Language"}, ["gsw"] = {"Swiss German", "Alemannic", "Alsatian"}, ["gta"] = {"Guató"}, ["gtu"] = {"Aghu-Tharnggala"}, ["gua"] = {"Shiki"}, ["gub"] = {"Guajajára"}, ["guc"] = {"Wayuu"}, ["gud"] = {"Yocoboué Dida"}, ["gue"] = {"Gurinji"}, ["guf"] = {"Gupapuyngu"}, ["gug"] = {"Paraguayan Guaraní"}, ["guh"] = {"Guahibo"}, ["gui"] = {"Eastern Bolivian Guaraní"}, ["guk"] = {"Gumuz"}, ["gul"] = {"Sea Island Creole English"}, ["gum"] = {"Guambiano"}, ["gun"] = {"Mbyá Guaraní"}, ["guo"] = {"Guayabero"}, ["gup"] = {"Gunwinggu"}, ["guq"] = {"Aché"}, ["gur"] = {"Farefare"}, ["gus"] = {"Guinean Sign Language"}, ["gut"] = {"Maléku Jaíka"}, ["guu"] = {"Yanomamö"}, ["guw"] = {"Gun"}, ["gux"] = {"Gourmanchéma"}, ["guz"] = {"Gusii", "Ekegusii"}, ["gva"] = {"Guana (Paraguay)"}, ["gvc"] = {"Guanano"}, ["gve"] = {"Duwet"}, ["gvf"] = {"Golin"}, ["gvj"] = {"Guajá"}, ["gvl"] = {"Gulay"}, ["gvm"] = {"Gurmana"}, ["gvn"] = {"Kuku-Yalanji"}, ["gvo"] = {"Gavião Do Jiparaná"}, ["gvp"] = {"Pará Gavião"}, ["gvr"] = {"Gurung"}, ["gvs"] = {"Gumawana"}, ["gvy"] = {"Guyani"}, ["gwa"] = {"Mbato"}, ["gwb"] = {"Gwa"}, ["gwc"] = {"Kalami"}, ["gwd"] = {"Gawwada"}, ["gwe"] = {"Gweno"}, ["gwf"] = {"Gowro"}, ["gwg"] = {"Moo"}, ["gwi"] = {"Gwichʼin"}, ["gwj"] = {"/Gwi", "ǀGwi"}, ["gwm"] = {"Awngthim"}, ["gwn"] = {"Gwandara"}, ["gwr"] = {"Gwere"}, ["gwt"] = {"Gawar-Bati"}, ["gwu"] = {"Guwamu"}, ["gww"] = {"Kwini"}, ["gwx"] = {"Gua"}, ["gxx"] = {"Wè Southern"}, ["gya"] = {"Northwest Gbaya"}, ["gyb"] = {"Garus"}, ["gyd"] = {"Kayardild"}, ["gye"] = {"Gyem"}, ["gyf"] = {"Gungabula"}, ["gyg"] = {"Gbayi"}, ["gyi"] = {"Gyele"}, ["gyl"] = {"Gayil"}, ["gym"] = {"Ngäbere"}, ["gyn"] = {"Guyanese Creole English"}, ["gyo"] = {"Gyalsumdo"}, ["gyr"] = {"Guarayu"}, ["gyy"] = {"Gunya"}, ["gza"] = {"Ganza"}, ["gzi"] = {"Gazi"}, ["gzn"] = {"Gane"}, ["haa"] = {"Han"}, ["hab"] = {"Hanoi Sign Language"}, ["hac"] = {"Gurani"}, ["had"] = {"Hatam"}, ["hae"] = {"Eastern Oromo"}, ["haf"] = {"Haiphong Sign Language"}, ["hag"] = {"Hanga"}, ["hah"] = {"Hahon"}, ["hai"] = {"Haida"}, ["haj"] = {"Hajong"}, ["hak"] = {"Hakka Chinese"}, ["hal"] = {"Halang"}, ["ham"] = {"Hewa"}, ["han"] = {"Hangaza"}, ["hao"] = {"Hakö"}, ["hap"] = {"Hupla"}, ["haq"] = {"Ha"}, ["har"] = {"Harari"}, ["has"] = {"Haisla"}, ["hav"] = {"Havu"}, ["haw"] = {"Hawaiian"}, ["hax"] = {"Southern Haida"}, ["hay"] = {"Haya"}, ["haz"] = {"Hazaragi"}, ["hba"] = {"Hamba"}, ["hbb"] = {"Huba"}, ["hbn"] = {"Heiban"}, ["hbo"] = {"Ancient Hebrew"}, ["hbu"] = {"Habu"}, ["hca"] = {"Andaman Creole Hindi"}, ["hch"] = {"Huichol"}, ["hdn"] = {"Northern Haida"}, ["hds"] = {"Honduras Sign Language"}, ["hdy"] = {"Hadiyya"}, ["hea"] = {"Northern Qiandong Miao"}, ["hed"] = {"Herdé"}, ["heg"] = {"Helong"}, ["heh"] = {"Hehe"}, ["hei"] = {"Heiltsuk"}, ["hem"] = {"Hemba"}, ["hgm"] = {"Hai//om", "Haiǁom"}, ["hgw"] = {"Haigwai"}, ["hhi"] = {"Hoia Hoia"}, ["hhr"] = {"Kerak"}, ["hhy"] = {"Hoyahoya"}, ["hia"] = {"Lamang"}, ["hib"] = {"Hibito"}, ["hid"] = {"Hidatsa"}, ["hif"] = {"Fiji Hindi"}, ["hig"] = {"Kamwe"}, ["hih"] = {"Pamosu"}, ["hii"] = {"Hinduri"}, ["hij"] = {"Hijuk"}, ["hik"] = {"Seit-Kaitetu"}, ["hil"] = {"Hiligaynon"}, ["him"] = {"Himachali languages", "Western Pahari languages"}, ["hio"] = {"Tsoa"}, ["hir"] = {"Himarimã"}, ["hit"] = {"Hittite"}, ["hiw"] = {"Hiw"}, ["hix"] = {"Hixkaryána"}, ["hji"] = {"Haji"}, ["hka"] = {"Kahe"}, ["hke"] = {"Hunde"}, ["hkk"] = {"Hunjara-Kaina Ke"}, ["hkn"] = {"Mel-Khaonh"}, ["hks"] = {"Hong Kong Sign Language", "Heung Kong Sau Yue"}, ["hla"] = {"Halia"}, ["hlb"] = {"Halbi"}, ["hld"] = {"Halang Doan"}, ["hle"] = {"Hlersu"}, ["hlt"] = {"Matu Chin"}, ["hlu"] = {"Hieroglyphic Luwian"}, ["hma"] = {"Southern Mashan Hmong", "Southern Mashan Miao"}, ["hmb"] = {"Humburi Senni Songhay"}, ["hmc"] = {"Central Huishui Hmong", "Central Huishui Miao"}, ["hmd"] = {"Large Flowery Miao", "A-hmaos", "Da-Hua Miao"}, ["hme"] = {"Eastern Huishui Hmong", "Eastern Huishui Miao"}, ["hmf"] = {"Hmong Don"}, ["hmg"] = {"Southwestern Guiyang Hmong"}, ["hmh"] = {"Southwestern Huishui Hmong", "Southwestern Huishui Miao"}, ["hmi"] = {"Northern Huishui Hmong", "Northern Huishui Miao"}, ["hmj"] = {"Ge", "Gejia"}, ["hmk"] = {"Maek"}, ["hml"] = {"Luopohe Hmong", "Luopohe Miao"}, ["hmm"] = {"Central Mashan Hmong", "Central Mashan Miao"}, ["hmn"] = {"Hmong", "Mong"}, ["hmp"] = {"Northern Mashan Hmong", "Northern Mashan Miao"}, ["hmq"] = {"Eastern Qiandong Miao"}, ["hmr"] = {"Hmar"}, ["hms"] = {"Southern Qiandong Miao"}, ["hmt"] = {"Hamtai"}, ["hmu"] = {"Hamap"}, ["hmv"] = {"Hmong Dô"}, ["hmw"] = {"Western Mashan Hmong", "Western Mashan Miao"}, ["hmx"] = {"Hmong-Mien languages"}, ["hmy"] = {"Southern Guiyang Hmong", "Southern Guiyang Miao"}, ["hmz"] = {"Hmong Shua", "Sinicized Miao"}, ["hna"] = {"Mina (Cameroon)"}, ["hnd"] = {"Southern Hindko"}, ["hne"] = {"Chhattisgarhi"}, ["hnh"] = {"//Ani", "ǁAni"}, ["hni"] = {"Hani"}, ["hnj"] = {"Hmong Njua", "Mong Leng", "Mong Njua"}, ["hnn"] = {"Hanunoo"}, ["hno"] = {"Northern Hindko"}, ["hns"] = {"Caribbean Hindustani"}, ["hnu"] = {"Hung"}, ["hoa"] = {"Hoava"}, ["hob"] = {"Mari (Madang Province)"}, ["hoc"] = {"Ho"}, ["hod"] = {"Holma"}, ["hoe"] = {"Horom"}, ["hoh"] = {"Hobyót"}, ["hoi"] = {"Holikachuk"}, ["hoj"] = {"Hadothi", "Haroti"}, ["hok"] = {"Hokan languages"}, ["hol"] = {"Holu"}, ["hom"] = {"Homa"}, ["hoo"] = {"Holoholo"}, ["hop"] = {"Hopi"}, ["hor"] = {"Horo"}, ["hos"] = {"Ho Chi Minh City Sign Language"}, ["hot"] = {"Hote", "Malê"}, ["hov"] = {"Hovongan"}, ["how"] = {"Honi"}, ["hoy"] = {"Holiya"}, ["hoz"] = {"Hozo"}, ["hpo"] = {"Hpon"}, ["hps"] = {"Hawai'i Sign Language (HSL)", "Hawai'i Pidgin Sign Language"}, ["hra"] = {"Hrangkhol"}, ["hrc"] = {"Niwer Mil"}, ["hre"] = {"Hre"}, ["hrk"] = {"Haruku"}, ["hrm"] = {"Horned Miao"}, ["hro"] = {"Haroi"}, ["hrp"] = {"Nhirrpi"}, ["hrt"] = {"Hértevin"}, ["hru"] = {"Hruso"}, ["hrw"] = {"Warwar Feni"}, ["hrx"] = {"Hunsrik"}, ["hrz"] = {"Harzani"}, ["hsb"] = {"Upper Sorbian"}, ["hsh"] = {"Hungarian Sign Language"}, ["hsl"] = {"Hausa Sign Language"}, ["hsn"] = {"Xiang Chinese"}, ["hss"] = {"Harsusi"}, ["hti"] = {"Hoti"}, ["hto"] = {"Minica Huitoto"}, ["hts"] = {"Hadza"}, ["htu"] = {"Hitu"}, ["htx"] = {"Middle Hittite"}, ["hub"] = {"Huambisa"}, ["huc"] = {"=/Hua", "ǂHua"}, ["hud"] = {"Huaulu"}, ["hue"] = {"San Francisco Del Mar Huave"}, ["huf"] = {"Humene"}, ["hug"] = {"Huachipaeri"}, ["huh"] = {"Huilliche"}, ["hui"] = {"Huli"}, ["huj"] = {"Northern Guiyang Hmong", "Northern Guiyang Miao"}, ["huk"] = {"Hulung"}, ["hul"] = {"Hula"}, ["hum"] = {"Hungana"}, ["huo"] = {"Hu"}, ["hup"] = {"Hupa"}, ["huq"] = {"Tsat"}, ["hur"] = {"Halkomelem"}, ["hus"] = {"Huastec"}, ["hut"] = {"Humla"}, ["huu"] = {"Murui Huitoto"}, ["huv"] = {"San Mateo Del Mar Huave"}, ["huw"] = {"Hukumina"}, ["hux"] = {"Nüpode Huitoto"}, ["huy"] = {"Hulaulá"}, ["huz"] = {"Hunzib"}, ["hvc"] = {"Haitian Vodoun Culture Language"}, ["hve"] = {"San Dionisio Del Mar Huave"}, ["hvk"] = {"Haveke"}, ["hvn"] = {"Sabu"}, ["hvv"] = {"Santa María Del Mar Huave"}, ["hwa"] = {"Wané"}, ["hwc"] = {"Hawai'i Creole English", "Hawai'i Pidgin"}, ["hwo"] = {"Hwana"}, ["hya"] = {"Hya"}, ["hyw"] = {"Western Armenian"}, ["hyx"] = {"Armenian (family)"}, ["iai"] = {"Iaai"}, ["ian"] = {"Iatmul"}, ["iar"] = {"Purari"}, ["iba"] = {"Iban"}, ["ibb"] = {"Ibibio"}, ["ibd"] = {"Iwaidja"}, ["ibe"] = {"Akpes"}, ["ibg"] = {"Ibanag"}, ["ibh"] = {"Bih"}, ["ibl"] = {"Ibaloi"}, ["ibm"] = {"Agoi"}, ["ibn"] = {"Ibino"}, ["ibr"] = {"Ibuoro"}, ["ibu"] = {"Ibu"}, ["iby"] = {"Ibani"}, ["ica"] = {"Ede Ica"}, ["ich"] = {"Etkywan"}, ["icl"] = {"Icelandic Sign Language"}, ["icr"] = {"Islander Creole English"}, ["ida"] = {"Idakho-Isukha-Tiriki", "Luidakho-Luisukha-Lutirichi"}, ["idb"] = {"Indo-Portuguese"}, ["idc"] = {"Idon", "Ajiya"}, ["idd"] = {"Ede Idaca"}, ["ide"] = {"Idere"}, ["idi"] = {"Idi"}, ["idr"] = {"Indri"}, ["ids"] = {"Idesa"}, ["idt"] = {"Idaté"}, ["idu"] = {"Idoma"}, ["ifa"] = {"Amganad Ifugao"}, ["ifb"] = {"Batad Ifugao", "Ayangan Ifugao"}, ["ife"] = {"Ifè"}, ["iff"] = {"Ifo"}, ["ifk"] = {"Tuwali Ifugao"}, ["ifm"] = {"Teke-Fuumu"}, ["ifu"] = {"Mayoyao Ifugao"}, ["ify"] = {"Keley-I Kallahan"}, ["igb"] = {"Ebira"}, ["ige"] = {"Igede"}, ["igg"] = {"Igana"}, ["igl"] = {"Igala"}, ["igm"] = {"Kanggape"}, ["ign"] = {"Ignaciano"}, ["igo"] = {"Isebe"}, ["igs"] = {"Interglossa"}, ["igw"] = {"Igwe"}, ["ihb"] = {"Iha Based Pidgin"}, ["ihi"] = {"Ihievbe"}, ["ihp"] = {"Iha"}, ["ihw"] = {"Bidhawal"}, ["iin"] = {"Thiin"}, ["iir"] = {"Indo-Iranian languages"}, ["ijc"] = {"Izon"}, ["ije"] = {"Biseni"}, ["ijj"] = {"Ede Ije"}, ["ijn"] = {"Kalabari"}, ["ijo"] = {"Ijo languages"}, ["ijs"] = {"Southeast Ijo"}, ["ike"] = {"Eastern Canadian Inuktitut"}, ["iki"] = {"Iko"}, ["ikk"] = {"Ika"}, ["ikl"] = {"Ikulu"}, ["iko"] = {"Olulumo-Ikom"}, ["ikp"] = {"Ikpeshi"}, ["ikr"] = {"Ikaranggal"}, ["iks"] = {"Inuit Sign Language"}, ["ikt"] = {"Inuinnaqtun", "Western Canadian Inuktitut"}, ["ikv"] = {"Iku-Gora-Ankwa"}, ["ikw"] = {"Ikwere"}, ["ikx"] = {"Ik"}, ["ikz"] = {"Ikizu"}, ["ila"] = {"Ile Ape"}, ["ilb"] = {"Ila"}, ["ilg"] = {"Garig-Ilgar"}, ["ili"] = {"Ili Turki"}, ["ilk"] = {"Ilongot"}, ["ilm"] = {"Iranun (Malaysia)"}, ["ilo"] = {"Iloko"}, ["ilp"] = {"Iranun (Philippines)"}, ["ils"] = {"International Sign"}, ["ilu"] = {"Ili'uun"}, ["ilv"] = {"Ilue"}, ["ima"] = {"Mala Malasar"}, ["imi"] = {"Anamgura"}, ["iml"] = {"Miluk"}, ["imn"] = {"Imonda"}, ["imo"] = {"Imbongu"}, ["imr"] = {"Imroing"}, ["ims"] = {"Marsian"}, ["imy"] = {"Milyan"}, ["inb"] = {"Inga"}, ["inc"] = {"Indic languages"}, ["ine"] = {"Indo-European languages"}, ["ing"] = {"Degexit'an"}, ["inh"] = {"Ingush"}, ["inj"] = {"Jungle Inga"}, ["inl"] = {"Indonesian Sign Language"}, ["inm"] = {"Minaean"}, ["inn"] = {"Isinai"}, ["ino"] = {"Inoke-Yate"}, ["inp"] = {"Iñapari"}, ["ins"] = {"Indian Sign Language"}, ["int"] = {"Intha"}, ["inz"] = {"Ineseño"}, ["ior"] = {"Inor"}, ["iou"] = {"Tuma-Irumu"}, ["iow"] = {"Iowa-Oto"}, ["ipi"] = {"Ipili"}, ["ipo"] = {"Ipiko"}, ["iqu"] = {"Iquito"}, ["iqw"] = {"Ikwo"}, ["ira"] = {"Iranian languages"}, ["ire"] = {"Iresim"}, ["irh"] = {"Irarutu"}, ["iri"] = {"Rigwe", "Irigwe"}, ["irk"] = {"Iraqw"}, ["irn"] = {"Irántxe"}, ["iro"] = {"Iroquoian languages"}, ["irr"] = {"Ir"}, ["iru"] = {"Irula"}, ["irx"] = {"Kamberau"}, ["iry"] = {"Iraya"}, ["isa"] = {"Isabi"}, ["isc"] = {"Isconahua"}, ["isd"] = {"Isnag"}, ["ise"] = {"Italian Sign Language"}, ["isg"] = {"Irish Sign Language"}, ["ish"] = {"Esan"}, ["isi"] = {"Nkem-Nkum"}, ["isk"] = {"Ishkashimi"}, ["ism"] = {"Masimasi"}, ["isn"] = {"Isanzu"}, ["iso"] = {"Isoko"}, ["isr"] = {"Israeli Sign Language"}, ["ist"] = {"Istriot"}, ["isu"] = {"Isu (Menchum Division)"}, ["itb"] = {"Binongan Itneg"}, ["itc"] = {"Italic languages"}, ["itd"] = {"Southern Tidung"}, ["ite"] = {"Itene"}, ["iti"] = {"Inlaod Itneg"}, ["itk"] = {"Judeo-Italian"}, ["itl"] = {"Itelmen"}, ["itm"] = {"Itu Mbon Uzo"}, ["ito"] = {"Itonama"}, ["itr"] = {"Iteri"}, ["its"] = {"Isekiri"}, ["itt"] = {"Maeng Itneg"}, ["itv"] = {"Itawit"}, ["itw"] = {"Ito"}, ["itx"] = {"Itik"}, ["ity"] = {"Moyadan Itneg"}, ["itz"] = {"Itzá"}, ["ium"] = {"Iu Mien"}, ["ivb"] = {"Ibatan"}, ["ivv"] = {"Ivatan"}, ["iwk"] = {"I-Wak"}, ["iwm"] = {"Iwam"}, ["iwo"] = {"Iwur"}, ["iws"] = {"Sepik Iwam"}, ["ixc"] = {"Ixcatec"}, ["ixl"] = {"Ixil"}, ["iya"] = {"Iyayu"}, ["iyo"] = {"Mesaka"}, ["iyx"] = {"Yaka (Congo)"}, ["izh"] = {"Ingrian"}, ["izr"] = {"Izere"}, ["izz"] = {"Izii"}, ["jaa"] = {"Jamamadí"}, ["jab"] = {"Hyam"}, ["jac"] = {"Popti'", "Jakalteko"}, ["jad"] = {"Jahanka"}, ["jae"] = {"Yabem"}, ["jaf"] = {"Jara"}, ["jah"] = {"Jah Hut"}, ["jaj"] = {"Zazao"}, ["jak"] = {"Jakun"}, ["jal"] = {"Yalahatan"}, ["jam"] = {"Jamaican Creole English"}, ["jan"] = {"Jandai"}, ["jao"] = {"Yanyuwa"}, ["jaq"] = {"Yaqay"}, ["jas"] = {"New Caledonian Javanese"}, ["jat"] = {"Jakati"}, ["jau"] = {"Yaur"}, ["jax"] = {"Jambi Malay"}, ["jay"] = {"Yan-nhangu"}, ["jaz"] = {"Jawe"}, ["jbe"] = {"Judeo-Berber"}, ["jbi"] = {"Badjiri"}, ["jbj"] = {"Arandai"}, ["jbk"] = {"Barikewa"}, ["jbn"] = {"Nafusi"}, ["jbo"] = {"Lojban"}, ["jbr"] = {"Jofotek-Bromnya"}, ["jbt"] = {"Jabutí"}, ["jbu"] = {"Jukun Takum"}, ["jbw"] = {"Yawijibaya"}, ["jcs"] = {"Jamaican Country Sign Language"}, ["jct"] = {"Krymchak"}, ["jda"] = {"Jad"}, ["jdg"] = {"Jadgali"}, ["jdt"] = {"Judeo-Tat"}, ["jeb"] = {"Jebero"}, ["jee"] = {"Jerung"}, ["jeh"] = {"Jeh"}, ["jei"] = {"Yei"}, ["jek"] = {"Jeri Kuo"}, ["jel"] = {"Yelmek"}, ["jen"] = {"Dza"}, ["jer"] = {"Jere"}, ["jet"] = {"Manem"}, ["jeu"] = {"Jonkor Bourmataguil"}, ["jgb"] = {"Ngbee"}, ["jge"] = {"Judeo-Georgian"}, ["jgk"] = {"Gwak"}, ["jgo"] = {"Ngomba"}, ["jhi"] = {"Jehai"}, ["jhs"] = {"Jhankot Sign Language"}, ["jia"] = {"Jina"}, ["jib"] = {"Jibu"}, ["jic"] = {"Tol"}, ["jid"] = {"Bu"}, ["jie"] = {"Jilbe"}, ["jig"] = {"Djingili"}, ["jih"] = {"sTodsde", "Shangzhai"}, ["jii"] = {"Jiiddu"}, ["jil"] = {"Jilim"}, ["jim"] = {"Jimi (Cameroon)"}, ["jio"] = {"Jiamao"}, ["jiq"] = {"Guanyinqiao", "Lavrung"}, ["jit"] = {"Jita"}, ["jiu"] = {"Youle Jinuo"}, ["jiv"] = {"Shuar"}, ["jiy"] = {"Buyuan Jinuo"}, ["jje"] = {"Jejueo"}, ["jjr"] = {"Bankal"}, ["jka"] = {"Kaera"}, ["jkm"] = {"Mobwa Karen"}, ["jko"] = {"Kubo"}, ["jkp"] = {"Paku Karen"}, ["jkr"] = {"Koro (India)"}, ["jku"] = {"Labir"}, ["jle"] = {"Ngile"}, ["jls"] = {"Jamaican Sign Language"}, ["jma"] = {"Dima"}, ["jmb"] = {"Zumbun"}, ["jmc"] = {"Machame"}, ["jmd"] = {"Yamdena"}, ["jmi"] = {"Jimi (Nigeria)"}, ["jml"] = {"Jumli"}, ["jmn"] = {"Makuri Naga"}, ["jmr"] = {"Kamara"}, ["jms"] = {"Mashi (Nigeria)"}, ["jmw"] = {"Mouwase"}, ["jmx"] = {"Western Juxtlahuaca Mixtec"}, ["jna"] = {"Jangshung"}, ["jnd"] = {"Jandavra"}, ["jng"] = {"Yangman"}, ["jni"] = {"Janji"}, ["jnj"] = {"Yemsa"}, ["jnl"] = {"Rawat"}, ["jns"] = {"Jaunsari"}, ["job"] = {"Joba"}, ["jod"] = {"Wojenaka"}, ["jog"] = {"Jogi"}, ["jor"] = {"Jorá"}, ["jos"] = {"Jordanian Sign Language"}, ["jow"] = {"Jowulu"}, ["jpa"] = {"Jewish Palestinian Aramaic"}, ["jpr"] = {"Judeo-Persian"}, ["jpx"] = {"Japanese (family)"}, ["jqr"] = {"Jaqaru"}, ["jra"] = {"Jarai"}, ["jrb"] = {"Judeo-Arabic"}, ["jrr"] = {"Jiru"}, ["jrt"] = {"Jorto"}, ["jru"] = {"Japrería"}, ["jsl"] = {"Japanese Sign Language"}, ["jua"] = {"Júma"}, ["jub"] = {"Wannu"}, ["juc"] = {"Jurchen"}, ["jud"] = {"Worodougou"}, ["juh"] = {"Hõne"}, ["jui"] = {"Ngadjuri"}, ["juk"] = {"Wapan"}, ["jul"] = {"Jirel"}, ["jum"] = {"Jumjum"}, ["jun"] = {"Juang"}, ["juo"] = {"Jiba"}, ["jup"] = {"Hupdë"}, ["jur"] = {"Jurúna"}, ["jus"] = {"Jumla Sign Language"}, ["jut"] = {"Jutish"}, ["juu"] = {"Ju"}, ["juw"] = {"Wãpha"}, ["juy"] = {"Juray"}, ["jvd"] = {"Javindo"}, ["jvn"] = {"Caribbean Javanese"}, ["jwi"] = {"Jwira-Pepesa"}, ["jya"] = {"Jiarong"}, ["jye"] = {"Judeo-Yemeni Arabic"}, ["jyy"] = {"Jaya"}, ["kaa"] = {"Kara-Kalpak"}, ["kab"] = {"Kabyle"}, ["kac"] = {"Kachin", "Jingpho"}, ["kad"] = {"Adara"}, ["kae"] = {"Ketangalan"}, ["kaf"] = {"Katso"}, ["kag"] = {"Kajaman"}, ["kah"] = {"Kara (Central African Republic)"}, ["kai"] = {"Karekare"}, ["kaj"] = {"Jju"}, ["kak"] = {"Kalanguya", "Kayapa Kallahan"}, ["kam"] = {"Kamba (Kenya)"}, ["kao"] = {"Xaasongaxango"}, ["kap"] = {"Bezhta"}, ["kaq"] = {"Capanahua"}, ["kar"] = {"Karen languages"}, ["kav"] = {"Katukína"}, ["kaw"] = {"Kawi"}, ["kax"] = {"Kao"}, ["kay"] = {"Kamayurá"}, ["kba"] = {"Kalarko"}, ["kbb"] = {"Kaxuiâna"}, ["kbc"] = {"Kadiwéu"}, ["kbd"] = {"Kabardian"}, ["kbe"] = {"Kanju"}, ["kbg"] = {"Khamba"}, ["kbh"] = {"Camsá"}, ["kbi"] = {"Kaptiau"}, ["kbj"] = {"Kari"}, ["kbk"] = {"Grass Koiari"}, ["kbl"] = {"Kanembu"}, ["kbm"] = {"Iwal"}, ["kbn"] = {"Kare (Central African Republic)"}, ["kbo"] = {"Keliko"}, ["kbp"] = {"Kabiyè"}, ["kbq"] = {"Kamano"}, ["kbr"] = {"Kafa"}, ["kbs"] = {"Kande"}, ["kbt"] = {"Abadi"}, ["kbu"] = {"Kabutra"}, ["kbv"] = {"Dera (Indonesia)"}, ["kbw"] = {"Kaiep"}, ["kbx"] = {"Ap Ma"}, ["kby"] = {"Manga Kanuri"}, ["kbz"] = {"Duhwa"}, ["kca"] = {"Khanty"}, ["kcb"] = {"Kawacha"}, ["kcc"] = {"Lubila"}, ["kcd"] = {"Ngkâlmpw Kanum"}, ["kce"] = {"Kaivi"}, ["kcf"] = {"Ukaan"}, ["kcg"] = {"Tyap"}, ["kch"] = {"Vono"}, ["kci"] = {"Kamantan"}, ["kcj"] = {"Kobiana"}, ["kck"] = {"Kalanga"}, ["kcl"] = {"Kela (Papua New Guinea)", "Kala"}, ["kcm"] = {"Gula (Central African Republic)"}, ["kcn"] = {"Nubi"}, ["kco"] = {"Kinalakna"}, ["kcp"] = {"Kanga"}, ["kcq"] = {"Kamo"}, ["kcr"] = {"Katla"}, ["kcs"] = {"Koenoem"}, ["kct"] = {"Kaian"}, ["kcu"] = {"Kami (Tanzania)"}, ["kcv"] = {"Kete"}, ["kcw"] = {"Kabwari"}, ["kcx"] = {"Kachama-Ganjule"}, ["kcy"] = {"Korandje"}, ["kcz"] = {"Konongo"}, ["kda"] = {"Worimi"}, ["kdc"] = {"Kutu"}, ["kdd"] = {"Yankunytjatjara"}, ["kde"] = {"Makonde"}, ["kdf"] = {"Mamusi"}, ["kdg"] = {"Seba"}, ["kdh"] = {"Tem"}, ["kdi"] = {"Kumam"}, ["kdj"] = {"Karamojong"}, ["kdk"] = {"Numèè", "Kwényi"}, ["kdl"] = {"Tsikimba"}, ["kdm"] = {"Kagoma"}, ["kdn"] = {"Kunda"}, ["kdo"] = {"Kordofanian languages"}, ["kdp"] = {"Kaningdon-Nindem"}, ["kdq"] = {"Koch"}, ["kdr"] = {"Karaim"}, ["kdt"] = {"Kuy"}, ["kdu"] = {"Kadaru"}, ["kdw"] = {"Koneraw"}, ["kdx"] = {"Kam"}, ["kdy"] = {"Keder", "Keijar"}, ["kdz"] = {"Kwaja"}, ["kea"] = {"Kabuverdianu"}, ["keb"] = {"Kélé"}, ["kec"] = {"Keiga"}, ["ked"] = {"Kerewe"}, ["kee"] = {"Eastern Keres"}, ["kef"] = {"Kpessi"}, ["keg"] = {"Tese"}, ["keh"] = {"Keak"}, ["kei"] = {"Kei"}, ["kej"] = {"Kadar"}, ["kek"] = {"Kekchí"}, ["kel"] = {"Kela (Democratic Republic of Congo)"}, ["kem"] = {"Kemak"}, ["ken"] = {"Kenyang"}, ["keo"] = {"Kakwa"}, ["kep"] = {"Kaikadi"}, ["keq"] = {"Kamar"}, ["ker"] = {"Kera"}, ["kes"] = {"Kugbo"}, ["ket"] = {"Ket"}, ["keu"] = {"Akebu"}, ["kev"] = {"Kanikkaran"}, ["kew"] = {"West Kewa"}, ["kex"] = {"Kukna"}, ["key"] = {"Kupia"}, ["kez"] = {"Kukele"}, ["kfa"] = {"Kodava"}, ["kfb"] = {"Northwestern Kolami"}, ["kfc"] = {"Konda-Dora"}, ["kfd"] = {"Korra Koraga"}, ["kfe"] = {"Kota (India)"}, ["kff"] = {"Koya"}, ["kfg"] = {"Kudiya"}, ["kfh"] = {"Kurichiya"}, ["kfi"] = {"Kannada Kurumba"}, ["kfj"] = {"Kemiehua"}, ["kfk"] = {"Kinnauri"}, ["kfl"] = {"Kung"}, ["kfm"] = {"Khunsari"}, ["kfn"] = {"Kuk"}, ["kfo"] = {"Koro (Côte d'Ivoire)"}, ["kfp"] = {"Korwa"}, ["kfq"] = {"Korku"}, ["kfr"] = {"Kachhi", "Kutchi"}, ["kfs"] = {"Bilaspuri"}, ["kft"] = {"Kanjari"}, ["kfu"] = {"Katkari"}, ["kfv"] = {"Kurmukar"}, ["kfw"] = {"Kharam Naga"}, ["kfx"] = {"Kullu Pahari"}, ["kfy"] = {"Kumaoni"}, ["kfz"] = {"Koromfé"}, ["kga"] = {"Koyaga"}, ["kgb"] = {"Kawe"}, ["kge"] = {"Komering"}, ["kgf"] = {"Kube"}, ["kgg"] = {"Kusunda"}, ["kgi"] = {"Selangor Sign Language"}, ["kgj"] = {"Gamale Kham"}, ["kgk"] = {"Kaiwá"}, ["kgl"] = {"Kunggari"}, ["kgm"] = {"Karipúna"}, ["kgn"] = {"Karingani"}, ["kgo"] = {"Krongo"}, ["kgp"] = {"Kaingang"}, ["kgq"] = {"Kamoro"}, ["kgr"] = {"Abun"}, ["kgs"] = {"Kumbainggar"}, ["kgt"] = {"Somyev"}, ["kgu"] = {"Kobol"}, ["kgv"] = {"Karas"}, ["kgw"] = {"Karon Dori"}, ["kgx"] = {"Kamaru"}, ["kgy"] = {"Kyerung"}, ["kha"] = {"Khasi"}, ["khb"] = {"Lü"}, ["khc"] = {"Tukang Besi North"}, ["khd"] = {"Bädi Kanum"}, ["khe"] = {"Korowai"}, ["khf"] = {"Khuen"}, ["khg"] = {"Khams Tibetan"}, ["khh"] = {"Kehu"}, ["khi"] = {"Khoisan languages"}, ["khj"] = {"Kuturmi"}, ["khk"] = {"Halh Mongolian"}, ["khl"] = {"Lusi"}, ["khn"] = {"Khandesi"}, ["kho"] = {"Khotanese", "Sakan"}, ["khp"] = {"Kapori", "Kapauri"}, ["khq"] = {"Koyra Chiini Songhay"}, ["khr"] = {"Kharia"}, ["khs"] = {"Kasua"}, ["kht"] = {"Khamti"}, ["khu"] = {"Nkhumbi"}, ["khv"] = {"Khvarshi"}, ["khw"] = {"Khowar"}, ["khx"] = {"Kanu"}, ["khy"] = {"Kele (Democratic Republic of Congo)"}, ["khz"] = {"Keapara"}, ["kia"] = {"Kim"}, ["kib"] = {"Koalib"}, ["kic"] = {"Kickapoo"}, ["kid"] = {"Koshin"}, ["kie"] = {"Kibet"}, ["kif"] = {"Eastern Parbate Kham"}, ["kig"] = {"Kimaama", "Kimaghima"}, ["kih"] = {"Kilmeri"}, ["kii"] = {"Kitsai"}, ["kij"] = {"Kilivila"}, ["kil"] = {"Kariya"}, ["kim"] = {"Karagas"}, ["kio"] = {"Kiowa"}, ["kip"] = {"Sheshi Kham"}, ["kiq"] = {"Kosadle", "Kosare"}, ["kis"] = {"Kis"}, ["kit"] = {"Agob"}, ["kiu"] = {"Kirmanjki (individual language)"}, ["kiv"] = {"Kimbu"}, ["kiw"] = {"Northeast Kiwai"}, ["kix"] = {"Khiamniungan Naga"}, ["kiy"] = {"Kirikiri"}, ["kiz"] = {"Kisi"}, ["kja"] = {"Mlap"}, ["kjb"] = {"Q'anjob'al", "Kanjobal"}, ["kjc"] = {"Coastal Konjo"}, ["kjd"] = {"Southern Kiwai"}, ["kje"] = {"Kisar"}, ["kjf"] = {"Khalaj"}, ["kjg"] = {"Khmu"}, ["kjh"] = {"Khakas"}, ["kji"] = {"Zabana"}, ["kjj"] = {"Khinalugh"}, ["kjk"] = {"Highland Konjo"}, ["kjl"] = {"Western Parbate Kham"}, ["kjm"] = {"Kháng"}, ["kjn"] = {"Kunjen"}, ["kjo"] = {"Harijan Kinnauri"}, ["kjp"] = {"Pwo Eastern Karen"}, ["kjq"] = {"Western Keres"}, ["kjr"] = {"Kurudu"}, ["kjs"] = {"East Kewa"}, ["kjt"] = {"Phrae Pwo Karen"}, ["kju"] = {"Kashaya"}, ["kjv"] = {"Kaikavian Literary Language"}, ["kjx"] = {"Ramopa"}, ["kjy"] = {"Erave"}, ["kjz"] = {"Bumthangkha"}, ["kka"] = {"Kakanda"}, ["kkb"] = {"Kwerisa"}, ["kkc"] = {"Odoodee"}, ["kkd"] = {"Kinuku"}, ["kke"] = {"Kakabe"}, ["kkf"] = {"Kalaktang Monpa"}, ["kkg"] = {"Mabaka Valley Kalinga"}, ["kkh"] = {"Khün"}, ["kki"] = {"Kagulu"}, ["kkj"] = {"Kako"}, ["kkk"] = {"Kokota"}, ["kkl"] = {"Kosarek Yale"}, ["kkm"] = {"Kiong"}, ["kkn"] = {"Kon Keu"}, ["kko"] = {"Karko"}, ["kkp"] = {"Gugubera"}, ["kkq"] = {"Kaiku"}, ["kkr"] = {"Kir-Balar"}, ["kks"] = {"Giiwo"}, ["kkt"] = {"Koi"}, ["kku"] = {"Tumi"}, ["kkv"] = {"Kangean"}, ["kkw"] = {"Teke-Kukuya"}, ["kkx"] = {"Kohin"}, ["kky"] = {"Guguyimidjir"}, ["kkz"] = {"Kaska"}, ["kla"] = {"Klamath-Modoc"}, ["klb"] = {"Kiliwa"}, ["klc"] = {"Kolbila"}, ["kld"] = {"Gamilaraay"}, ["kle"] = {"Kulung (Nepal)"}, ["klf"] = {"Kendeje"}, ["klg"] = {"Tagakaulo"}, ["klh"] = {"Weliki"}, ["kli"] = {"Kalumpang"}, ["klj"] = {"Turkic Khalaj"}, ["klk"] = {"Kono (Nigeria)"}, ["kll"] = {"Kagan Kalagan"}, ["klm"] = {"Migum"}, ["kln"] = {"Kalenjin"}, ["klo"] = {"Kapya"}, ["klp"] = {"Kamasa"}, ["klq"] = {"Rumu"}, ["klr"] = {"Khaling"}, ["kls"] = {"Kalasha"}, ["klt"] = {"Nukna"}, ["klu"] = {"Klao"}, ["klv"] = {"Maskelynes"}, ["klw"] = {"Tado", "Lindu"}, ["klx"] = {"Koluwawa"}, ["kly"] = {"Kalao"}, ["klz"] = {"Kabola"}, ["kma"] = {"Konni"}, ["kmb"] = {"Kimbundu"}, ["kmc"] = {"Southern Dong"}, ["kmd"] = {"Majukayang Kalinga"}, ["kme"] = {"Bakole"}, ["kmf"] = {"Kare (Papua New Guinea)"}, ["kmg"] = {"Kâte"}, ["kmh"] = {"Kalam"}, ["kmi"] = {"Kami (Nigeria)"}, ["kmj"] = {"Kumarbhag Paharia"}, ["kmk"] = {"Limos Kalinga"}, ["kml"] = {"Tanudan Kalinga"}, ["kmm"] = {"Kom (India)"}, ["kmn"] = {"Awtuw"}, ["kmo"] = {"Kwoma"}, ["kmp"] = {"Gimme"}, ["kmq"] = {"Kwama"}, ["kmr"] = {"Northern Kurdish"}, ["kms"] = {"Kamasau"}, ["kmt"] = {"Kemtuik"}, ["kmu"] = {"Kanite"}, ["kmv"] = {"Karipúna Creole French"}, ["kmw"] = {"Komo (Democratic Republic of Congo)"}, ["kmx"] = {"Waboda"}, ["kmy"] = {"Koma"}, ["kmz"] = {"Khorasani Turkish"}, ["kna"] = {"Dera (Nigeria)"}, ["knb"] = {"Lubuagan Kalinga"}, ["knc"] = {"Central Kanuri"}, ["knd"] = {"Konda"}, ["kne"] = {"Kankanaey"}, ["knf"] = {"Mankanya"}, ["kng"] = {"Koongo"}, ["kni"] = {"Kanufi"}, ["knj"] = {"Western Kanjobal"}, ["knk"] = {"Kuranko"}, ["knl"] = {"Keninjal"}, ["knm"] = {"Kanamarí"}, ["knn"] = {"Konkani (individual language)"}, ["kno"] = {"Kono (Sierra Leone)"}, ["knp"] = {"Kwanja"}, ["knq"] = {"Kintaq"}, ["knr"] = {"Kaningra"}, ["kns"] = {"Kensiu"}, ["knt"] = {"Panoan Katukína"}, ["knu"] = {"Kono (Guinea)"}, ["knv"] = {"Tabo"}, ["knw"] = {"Kung-Ekoka"}, ["knx"] = {"Kendayan", "Salako"}, ["kny"] = {"Kanyok"}, ["knz"] = {"Kalamsé"}, ["koa"] = {"Konomala"}, ["koc"] = {"Kpati"}, ["kod"] = {"Kodi"}, ["koe"] = {"Kacipo-Balesi"}, ["kof"] = {"Kubi"}, ["kog"] = {"Cogui", "Kogi"}, ["koh"] = {"Koyo"}, ["koi"] = {"Komi-Permyak"}, ["kok"] = {"Konkani (macrolanguage)"}, ["kol"] = {"Kol (Papua New Guinea)"}, ["koo"] = {"Konzo"}, ["kop"] = {"Waube"}, ["koq"] = {"Kota (Gabon)"}, ["kos"] = {"Kosraean"}, ["kot"] = {"Lagwan"}, ["kou"] = {"Koke"}, ["kov"] = {"Kudu-Camo"}, ["kow"] = {"Kugama"}, ["koy"] = {"Koyukon"}, ["koz"] = {"Korak"}, ["kpa"] = {"Kutto"}, ["kpb"] = {"Mullu Kurumba"}, ["kpc"] = {"Curripaco"}, ["kpd"] = {"Koba"}, ["kpe"] = {"Kpelle"}, ["kpf"] = {"Komba"}, ["kpg"] = {"Kapingamarangi"}, ["kph"] = {"Kplang"}, ["kpi"] = {"Kofei"}, ["kpj"] = {"Karajá"}, ["kpk"] = {"Kpan"}, ["kpl"] = {"Kpala"}, ["kpm"] = {"Koho"}, ["kpn"] = {"Kepkiriwát"}, ["kpo"] = {"Ikposo"}, ["kpq"] = {"Korupun-Sela"}, ["kpr"] = {"Korafe-Yegha"}, ["kps"] = {"Tehit"}, ["kpt"] = {"Karata"}, ["kpu"] = {"Kafoa"}, ["kpv"] = {"Komi-Zyrian"}, ["kpw"] = {"Kobon"}, ["kpx"] = {"Mountain Koiali"}, ["kpy"] = {"Koryak"}, ["kpz"] = {"Kupsabiny"}, ["kqa"] = {"Mum"}, ["kqb"] = {"Kovai"}, ["kqc"] = {"Doromu-Koki"}, ["kqd"] = {"Koy Sanjaq Surat"}, ["kqe"] = {"Kalagan"}, ["kqf"] = {"Kakabai"}, ["kqg"] = {"Khe"}, ["kqh"] = {"Kisankasa"}, ["kqi"] = {"Koitabu"}, ["kqj"] = {"Koromira"}, ["kqk"] = {"Kotafon Gbe"}, ["kql"] = {"Kyenele"}, ["kqm"] = {"Khisa"}, ["kqn"] = {"Kaonde"}, ["kqo"] = {"Eastern Krahn"}, ["kqp"] = {"Kimré"}, ["kqq"] = {"Krenak"}, ["kqr"] = {"Kimaragang"}, ["kqs"] = {"Northern Kissi"}, ["kqt"] = {"Klias River Kadazan"}, ["kqu"] = {"Seroa"}, ["kqv"] = {"Okolod"}, ["kqw"] = {"Kandas"}, ["kqx"] = {"Mser"}, ["kqy"] = {"Koorete"}, ["kqz"] = {"Korana"}, ["kra"] = {"Kumhali"}, ["krb"] = {"Karkin"}, ["krc"] = {"Karachay-Balkar"}, ["krd"] = {"Kairui-Midiki"}, ["kre"] = {"Panará"}, ["krf"] = {"Koro (Vanuatu)"}, ["krh"] = {"Kurama"}, ["kri"] = {"Krio"}, ["krj"] = {"Kinaray-A"}, ["krk"] = {"Kerek"}, ["krl"] = {"Karelian"}, ["krn"] = {"Sapo"}, ["kro"] = {"Kru languages"}, ["krp"] = {"Korop"}, ["krr"] = {"Krung"}, ["krs"] = {"Gbaya (Sudan)"}, ["krt"] = {"Tumari Kanuri"}, ["kru"] = {"Kurukh"}, ["krv"] = {"Kavet"}, ["krw"] = {"Western Krahn"}, ["krx"] = {"Karon"}, ["kry"] = {"Kryts"}, ["krz"] = {"Sota Kanum"}, ["ksa"] = {"Shuwa-Zamani"}, ["ksb"] = {"Shambala"}, ["ksc"] = {"Southern Kalinga"}, ["ksd"] = {"Kuanua"}, ["kse"] = {"Kuni"}, ["ksf"] = {"Bafia"}, ["ksg"] = {"Kusaghe"}, ["ksh"] = {"Kölsch"}, ["ksi"] = {"Krisa", "I'saka"}, ["ksj"] = {"Uare"}, ["ksk"] = {"Kansa"}, ["ksl"] = {"Kumalu"}, ["ksm"] = {"Kumba"}, ["ksn"] = {"Kasiguranin"}, ["kso"] = {"Kofa"}, ["ksp"] = {"Kaba"}, ["ksq"] = {"Kwaami"}, ["ksr"] = {"Borong"}, ["kss"] = {"Southern Kisi"}, ["kst"] = {"Winyé"}, ["ksu"] = {"Khamyang"}, ["ksv"] = {"Kusu"}, ["ksw"] = {"S'gaw Karen"}, ["ksx"] = {"Kedang"}, ["ksy"] = {"Kharia Thar"}, ["ksz"] = {"Kodaku"}, ["kta"] = {"Katua"}, ["ktb"] = {"Kambaata"}, ["ktc"] = {"Kholok"}, ["ktd"] = {"Kokata"}, ["kte"] = {"Nubri"}, ["ktf"] = {"Kwami"}, ["ktg"] = {"Kalkutung"}, ["kth"] = {"Karanga"}, ["kti"] = {"North Muyu"}, ["ktj"] = {"Plapo Krumen"}, ["ktk"] = {"Kaniet"}, ["ktl"] = {"Koroshi"}, ["ktm"] = {"Kurti"}, ["ktn"] = {"Karitiâna"}, ["kto"] = {"Kuot"}, ["ktp"] = {"Kaduo"}, ["ktq"] = {"Katabaga"}, ["kts"] = {"South Muyu"}, ["ktt"] = {"Ketum"}, ["ktu"] = {"Kituba (Democratic Republic of Congo)"}, ["ktv"] = {"Eastern Katu"}, ["ktw"] = {"Kato"}, ["ktx"] = {"Kaxararí"}, ["kty"] = {"Kango (Bas-Uélé District)"}, ["ktz"] = {"Ju/'hoan", "Juǀʼhoan", "Juǀʼhoansi"}, ["kub"] = {"Kutep"}, ["kuc"] = {"Kwinsu"}, ["kud"] = {"'Auhelawa"}, ["kue"] = {"Kuman (Papua New Guinea)"}, ["kuf"] = {"Western Katu"}, ["kug"] = {"Kupa"}, ["kuh"] = {"Kushi"}, ["kui"] = {"Kuikúro-Kalapálo"}, ["kuj"] = {"Kuria"}, ["kuk"] = {"Kepo'"}, ["kul"] = {"Kulere"}, ["kum"] = {"Kumyk"}, ["kun"] = {"Kunama"}, ["kuo"] = {"Kumukio"}, ["kup"] = {"Kunimaipa"}, ["kuq"] = {"Karipuna"}, ["kus"] = {"Kusaal"}, ["kut"] = {"Kutenai"}, ["kuu"] = {"Upper Kuskokwim"}, ["kuv"] = {"Kur"}, ["kuw"] = {"Kpagua"}, ["kux"] = {"Kukatja"}, ["kuy"] = {"Kuuku-Ya'u"}, ["kuz"] = {"Kunza"}, ["kva"] = {"Bagvalal"}, ["kvb"] = {"Kubu"}, ["kvc"] = {"Kove"}, ["kvd"] = {"Kui (Indonesia)"}, ["kve"] = {"Kalabakan"}, ["kvf"] = {"Kabalai"}, ["kvg"] = {"Kuni-Boazi"}, ["kvh"] = {"Komodo"}, ["kvi"] = {"Kwang"}, ["kvj"] = {"Psikye"}, ["kvk"] = {"Korean Sign Language"}, ["kvl"] = {"Kayaw"}, ["kvm"] = {"Kendem"}, ["kvn"] = {"Border Kuna"}, ["kvo"] = {"Dobel"}, ["kvp"] = {"Kompane"}, ["kvq"] = {"Geba Karen"}, ["kvr"] = {"Kerinci"}, ["kvt"] = {"Lahta Karen", "Lahta"}, ["kvu"] = {"Yinbaw Karen"}, ["kvv"] = {"Kola"}, ["kvw"] = {"Wersing"}, ["kvx"] = {"Parkari Koli"}, ["kvy"] = {"Yintale Karen", "Yintale"}, ["kvz"] = {"Tsakwambo", "Tsaukambo"}, ["kwa"] = {"Dâw"}, ["kwb"] = {"Kwa"}, ["kwc"] = {"Likwala"}, ["kwd"] = {"Kwaio"}, ["kwe"] = {"Kwerba"}, ["kwf"] = {"Kwara'ae"}, ["kwg"] = {"Sara Kaba Deme"}, ["kwh"] = {"Kowiai"}, ["kwi"] = {"Awa-Cuaiquer"}, ["kwj"] = {"Kwanga"}, ["kwk"] = {"Kwakiutl"}, ["kwl"] = {"Kofyar"}, ["kwm"] = {"Kwambi"}, ["kwn"] = {"Kwangali"}, ["kwo"] = {"Kwomtari"}, ["kwp"] = {"Kodia"}, ["kwr"] = {"Kwer"}, ["kws"] = {"Kwese"}, ["kwt"] = {"Kwesten"}, ["kwu"] = {"Kwakum"}, ["kwv"] = {"Sara Kaba Náà"}, ["kww"] = {"Kwinti"}, ["kwx"] = {"Khirwar"}, ["kwy"] = {"San Salvador Kongo"}, ["kwz"] = {"Kwadi"}, ["kxa"] = {"Kairiru"}, ["kxb"] = {"Krobu"}, ["kxc"] = {"Konso", "Khonso"}, ["kxd"] = {"Brunei"}, ["kxf"] = {"Manumanaw Karen", "Manumanaw"}, ["kxh"] = {"Karo (Ethiopia)"}, ["kxi"] = {"Keningau Murut"}, ["kxj"] = {"Kulfa"}, ["kxk"] = {"Zayein Karen"}, ["kxl"] = {"Nepali Kurux"}, ["kxm"] = {"Northern Khmer"}, ["kxn"] = {"Kanowit-Tanjong Melanau"}, ["kxo"] = {"Kanoé"}, ["kxp"] = {"Wadiyara Koli"}, ["kxq"] = {"Smärky Kanum"}, ["kxr"] = {"Koro (Papua New Guinea)"}, ["kxs"] = {"Kangjia"}, ["kxt"] = {"Koiwat"}, ["kxu"] = {"Kui (India)"}, ["kxv"] = {"Kuvi"}, ["kxw"] = {"Konai"}, ["kxx"] = {"Likuba"}, ["kxy"] = {"Kayong"}, ["kxz"] = {"Kerewo"}, ["kya"] = {"Kwaya"}, ["kyb"] = {"Butbut Kalinga"}, ["kyc"] = {"Kyaka"}, ["kyd"] = {"Karey"}, ["kye"] = {"Krache"}, ["kyf"] = {"Kouya"}, ["kyg"] = {"Keyagana"}, ["kyh"] = {"Karok"}, ["kyi"] = {"Kiput"}, ["kyj"] = {"Karao"}, ["kyk"] = {"Kamayo"}, ["kyl"] = {"Kalapuya"}, ["kym"] = {"Kpatili"}, ["kyn"] = {"Northern Binukidnon"}, ["kyo"] = {"Kelon"}, ["kyp"] = {"Kang"}, ["kyq"] = {"Kenga"}, ["kyr"] = {"Kuruáya"}, ["kys"] = {"Baram Kayan"}, ["kyt"] = {"Kayagar"}, ["kyu"] = {"Western Kayah"}, ["kyv"] = {"Kayort"}, ["kyw"] = {"Kudmali"}, ["kyx"] = {"Rapoisi"}, ["kyy"] = {"Kambaira"}, ["kyz"] = {"Kayabí"}, ["kza"] = {"Western Karaboro"}, ["kzb"] = {"Kaibobo"}, ["kzc"] = {"Bondoukou Kulango"}, ["kzd"] = {"Kadai"}, ["kze"] = {"Kosena"}, ["kzf"] = {"Da'a Kaili"}, ["kzg"] = {"Kikai"}, ["kzi"] = {"Kelabit"}, ["kzk"] = {"Kazukuru"}, ["kzl"] = {"Kayeli"}, ["kzm"] = {"Kais"}, ["kzn"] = {"Kokola"}, ["kzo"] = {"Kaningi"}, ["kzp"] = {"Kaidipang"}, ["kzq"] = {"Kaike"}, ["kzr"] = {"Karang"}, ["kzs"] = {"Sugut Dusun"}, ["kzu"] = {"Kayupulau"}, ["kzv"] = {"Komyandaret"}, ["kzw"] = {"Karirí-Xocó"}, ["kzx"] = {"Kamarian"}, ["kzy"] = {"Kango (Tshopo District)"}, ["kzz"] = {"Kalabra"}, ["laa"] = {"Southern Subanen"}, ["lab"] = {"Linear A"}, ["lac"] = {"Lacandon"}, ["lad"] = {"Ladino"}, ["lae"] = {"Pattani"}, ["laf"] = {"Lafofa"}, ["lag"] = {"Langi"}, ["lah"] = {"Lahnda"}, ["lai"] = {"Lambya"}, ["laj"] = {"Lango (Uganda)"}, ["lak"] = {"Laka (Nigeria)"}, ["lal"] = {"Lalia"}, ["lam"] = {"Lamba"}, ["lan"] = {"Laru"}, ["lap"] = {"Laka (Chad)"}, ["laq"] = {"Qabiao"}, ["lar"] = {"Larteh"}, ["las"] = {"Lama (Togo)"}, ["lau"] = {"Laba"}, ["law"] = {"Lauje"}, ["lax"] = {"Tiwa"}, ["lay"] = {"Lama Bai"}, ["laz"] = {"Aribwatsa"}, ["lba"] = {"Lui"}, ["lbb"] = {"Label"}, ["lbc"] = {"Lakkia"}, ["lbe"] = {"Lak"}, ["lbf"] = {"Tinani"}, ["lbg"] = {"Laopang"}, ["lbi"] = {"La'bi"}, ["lbj"] = {"Ladakhi"}, ["lbk"] = {"Central Bontok"}, ["lbl"] = {"Libon Bikol"}, ["lbm"] = {"Lodhi"}, ["lbn"] = {"Lamet"}, ["lbo"] = {"Laven"}, ["lbq"] = {"Wampar"}, ["lbr"] = {"Lohorung"}, ["lbs"] = {"Libyan Sign Language"}, ["lbt"] = {"Lachi"}, ["lbu"] = {"Labu"}, ["lbv"] = {"Lavatbura-Lamusong"}, ["lbw"] = {"Tolaki"}, ["lbx"] = {"Lawangan"}, ["lby"] = {"Lamu-Lamu"}, ["lbz"] = {"Lardil"}, ["lcc"] = {"Legenyem"}, ["lcd"] = {"Lola"}, ["lce"] = {"Loncong", "Sekak"}, ["lcf"] = {"Lubu"}, ["lch"] = {"Luchazi"}, ["lcl"] = {"Lisela"}, ["lcm"] = {"Tungag"}, ["lcp"] = {"Western Lawa"}, ["lcq"] = {"Luhu"}, ["lcs"] = {"Lisabata-Nuniali"}, ["lda"] = {"Kla-Dan"}, ["ldb"] = {"Dũya"}, ["ldd"] = {"Luri"}, ["ldg"] = {"Lenyima"}, ["ldh"] = {"Lamja-Dengsa-Tola"}, ["ldi"] = {"Laari"}, ["ldj"] = {"Lemoro"}, ["ldk"] = {"Leelau"}, ["ldl"] = {"Kaan"}, ["ldm"] = {"Landoma"}, ["ldn"] = {"Láadan"}, ["ldo"] = {"Loo"}, ["ldp"] = {"Tso"}, ["ldq"] = {"Lufu"}, ["lea"] = {"Lega-Shabunda"}, ["leb"] = {"Lala-Bisa"}, ["lec"] = {"Leco"}, ["led"] = {"Lendu"}, ["lee"] = {"Lyélé"}, ["lef"] = {"Lelemi"}, ["leh"] = {"Lenje"}, ["lei"] = {"Lemio"}, ["lej"] = {"Lengola"}, ["lek"] = {"Leipon"}, ["lel"] = {"Lele (Democratic Republic of Congo)"}, ["lem"] = {"Nomaande"}, ["len"] = {"Lenca"}, ["leo"] = {"Leti (Cameroon)"}, ["lep"] = {"Lepcha"}, ["leq"] = {"Lembena"}, ["ler"] = {"Lenkau"}, ["les"] = {"Lese"}, ["let"] = {"Lesing-Gelimi", "Amio-Gelimi"}, ["leu"] = {"Kara (Papua New Guinea)"}, ["lev"] = {"Lamma"}, ["lew"] = {"Ledo Kaili"}, ["lex"] = {"Luang"}, ["ley"] = {"Lemolang"}, ["lez"] = {"Lezghian"}, ["lfa"] = {"Lefa"}, ["lfn"] = {"Lingua Franca Nova"}, ["lga"] = {"Lungga"}, ["lgb"] = {"Laghu"}, ["lgg"] = {"Lugbara"}, ["lgh"] = {"Laghuu"}, ["lgi"] = {"Lengilu"}, ["lgk"] = {"Lingarak", "Neverver"}, ["lgl"] = {"Wala"}, ["lgm"] = {"Lega-Mwenga"}, ["lgn"] = {"T'apo", "Opuuo"}, ["lgq"] = {"Logba"}, ["lgr"] = {"Lengo"}, ["lgt"] = {"Pahi"}, ["lgu"] = {"Longgu"}, ["lgz"] = {"Ligenza"}, ["lha"] = {"Laha (Viet Nam)"}, ["lhh"] = {"Laha (Indonesia)"}, ["lhi"] = {"Lahu Shi"}, ["lhl"] = {"Lahul Lohar"}, ["lhm"] = {"Lhomi"}, ["lhn"] = {"Lahanan"}, ["lhp"] = {"Lhokpu"}, ["lhs"] = {"Mlahsö"}, ["lht"] = {"Lo-Toga"}, ["lhu"] = {"Lahu"}, ["lia"] = {"West-Central Limba"}, ["lib"] = {"Likum"}, ["lic"] = {"Hlai"}, ["lid"] = {"Nyindrou"}, ["lie"] = {"Likila"}, ["lif"] = {"Limbu"}, ["lig"] = {"Ligbi"}, ["lih"] = {"Lihir"}, ["lij"] = {"Ligurian"}, ["lik"] = {"Lika"}, ["lil"] = {"Lillooet"}, ["lio"] = {"Liki"}, ["lip"] = {"Sekpele"}, ["liq"] = {"Libido"}, ["lir"] = {"Liberian English"}, ["lis"] = {"Lisu"}, ["liu"] = {"Logorik"}, ["liv"] = {"Liv"}, ["liw"] = {"Col"}, ["lix"] = {"Liabuku"}, ["liy"] = {"Banda-Bambari"}, ["liz"] = {"Libinza"}, ["lja"] = {"Golpa"}, ["lje"] = {"Rampi"}, ["lji"] = {"Laiyolo"}, ["ljl"] = {"Li'o"}, ["ljp"] = {"Lampung Api"}, ["ljw"] = {"Yirandali"}, ["ljx"] = {"Yuru"}, ["lka"] = {"Lakalei"}, ["lkb"] = {"Kabras", "Lukabaras"}, ["lkc"] = {"Kucong"}, ["lkd"] = {"Lakondê"}, ["lke"] = {"Kenyi"}, ["lkh"] = {"Lakha"}, ["lki"] = {"Laki"}, ["lkj"] = {"Remun"}, ["lkl"] = {"Laeko-Libuat"}, ["lkm"] = {"Kalaamaya"}, ["lkn"] = {"Lakon", "Vure"}, ["lko"] = {"Khayo", "Olukhayo"}, ["lkr"] = {"Päri"}, ["lks"] = {"Kisa", "Olushisa"}, ["lkt"] = {"Lakota"}, ["lku"] = {"Kungkari"}, ["lky"] = {"Lokoya"}, ["lla"] = {"Lala-Roba"}, ["llb"] = {"Lolo"}, ["llc"] = {"Lele (Guinea)"}, ["lld"] = {"Ladin"}, ["lle"] = {"Lele (Papua New Guinea)"}, ["llf"] = {"Hermit"}, ["llg"] = {"Lole"}, ["llh"] = {"Lamu"}, ["lli"] = {"Teke-Laali"}, ["llj"] = {"Ladji Ladji"}, ["llk"] = {"Lelak"}, ["lll"] = {"Lilau"}, ["llm"] = {"Lasalimu"}, ["lln"] = {"Lele (Chad)"}, ["llo"] = {"Khlor"}, ["llp"] = {"North Efate"}, ["llq"] = {"Lolak"}, ["lls"] = {"Lithuanian Sign Language"}, ["llu"] = {"Lau"}, ["llx"] = {"Lauan"}, ["lma"] = {"East Limba"}, ["lmb"] = {"Merei"}, ["lmc"] = {"Limilngan"}, ["lmd"] = {"Lumun"}, ["lme"] = {"Pévé"}, ["lmf"] = {"South Lembata"}, ["lmg"] = {"Lamogai"}, ["lmh"] = {"Lambichhong"}, ["lmi"] = {"Lombi"}, ["lmj"] = {"West Lembata"}, ["lmk"] = {"Lamkang"}, ["lml"] = {"Hano"}, ["lmn"] = {"Lambadi"}, ["lmo"] = {"Lombard"}, ["lmp"] = {"Limbum"}, ["lmq"] = {"Lamatuka"}, ["lmr"] = {"Lamalera"}, ["lmu"] = {"Lamenu"}, ["lmv"] = {"Lomaiviti"}, ["lmw"] = {"Lake Miwok"}, ["lmx"] = {"Laimbue"}, ["lmy"] = {"Lamboya"}, ["lmz"] = {"Lumbee"}, ["lna"] = {"Langbashe"}, ["lnb"] = {"Mbalanhu"}, ["lnd"] = {"Lundayeh", "Lun Bawang"}, ["lng"] = {"Langobardic"}, ["lnh"] = {"Lanoh"}, ["lni"] = {"Daantanai'"}, ["lnj"] = {"Leningitij"}, ["lnl"] = {"South Central Banda"}, ["lnm"] = {"Langam"}, ["lnn"] = {"Lorediakarkar"}, ["lno"] = {"Lango (South Sudan)"}, ["lns"] = {"Lamnso'"}, ["lnu"] = {"Longuda"}, ["lnw"] = {"Lanima"}, ["lnz"] = {"Lonzo"}, ["loa"] = {"Loloda"}, ["lob"] = {"Lobi"}, ["loc"] = {"Inonhan"}, ["loe"] = {"Saluan"}, ["lof"] = {"Logol"}, ["log"] = {"Logo"}, ["loh"] = {"Narim"}, ["loi"] = {"Loma (Côte d'Ivoire)"}, ["loj"] = {"Lou"}, ["lok"] = {"Loko"}, ["lol"] = {"Mongo"}, ["lom"] = {"Loma (Liberia)"}, ["lon"] = {"Malawi Lomwe"}, ["loo"] = {"Lombo"}, ["lop"] = {"Lopa"}, ["loq"] = {"Lobala"}, ["lor"] = {"Téén"}, ["los"] = {"Loniu"}, ["lot"] = {"Otuho"}, ["lou"] = {"Louisiana Creole"}, ["lov"] = {"Lopi"}, ["low"] = {"Tampias Lobu"}, ["lox"] = {"Loun"}, ["loy"] = {"Loke"}, ["loz"] = {"Lozi"}, ["lpa"] = {"Lelepa"}, ["lpe"] = {"Lepki"}, ["lpn"] = {"Long Phuri Naga"}, ["lpo"] = {"Lipo"}, ["lpx"] = {"Lopit"}, ["lra"] = {"Rara Bakati'"}, ["lrc"] = {"Northern Luri"}, ["lre"] = {"Laurentian"}, ["lrg"] = {"Laragia"}, ["lri"] = {"Marachi", "Olumarachi"}, ["lrk"] = {"Loarki"}, ["lrl"] = {"Lari"}, ["lrm"] = {"Marama", "Olumarama"}, ["lrn"] = {"Lorang"}, ["lro"] = {"Laro"}, ["lrr"] = {"Southern Yamphu"}, ["lrt"] = {"Larantuka Malay"}, ["lrv"] = {"Larevat"}, ["lrz"] = {"Lemerig"}, ["lsa"] = {"Lasgerdi"}, ["lsd"] = {"Lishana Deni"}, ["lse"] = {"Lusengo"}, ["lsh"] = {"Lish"}, ["lsi"] = {"Lashi"}, ["lsl"] = {"Latvian Sign Language"}, ["lsm"] = {"Saamia", "Olusamia"}, ["lso"] = {"Laos Sign Language"}, ["lsp"] = {"Panamanian Sign Language", "Lengua de Señas Panameñas"}, ["lsr"] = {"Aruop"}, ["lss"] = {"Lasi"}, ["lst"] = {"Trinidad and Tobago Sign Language"}, ["lsy"] = {"Mauritian Sign Language"}, ["ltc"] = {"Late Middle Chinese"}, ["ltg"] = {"Latgalian"}, ["lth"] = {"Thur"}, ["lti"] = {"Leti (Indonesia)"}, ["ltn"] = {"Latundê"}, ["lto"] = {"Tsotso", "Olutsotso"}, ["lts"] = {"Tachoni", "Lutachoni"}, ["ltu"] = {"Latu"}, ["lua"] = {"Luba-Lulua"}, ["luc"] = {"Aringa"}, ["lud"] = {"Ludian"}, ["lue"] = {"Luvale"}, ["luf"] = {"Laua"}, ["lui"] = {"Luiseno"}, ["luj"] = {"Luna"}, ["luk"] = {"Lunanakha"}, ["lul"] = {"Olu'bo"}, ["lum"] = {"Luimbi"}, ["lun"] = {"Lunda"}, ["luo"] = {"Luo (Kenya and Tanzania)", "Dholuo"}, ["lup"] = {"Lumbu"}, ["luq"] = {"Lucumi"}, ["lur"] = {"Laura"}, ["lus"] = {"Lushai"}, ["lut"] = {"Lushootseed"}, ["luu"] = {"Lumba-Yakkha"}, ["luv"] = {"Luwati"}, ["luw"] = {"Luo (Cameroon)"}, ["luy"] = {"Luyia", "Oluluyia"}, ["luz"] = {"Southern Luri"}, ["lva"] = {"Maku'a"}, ["lvk"] = {"Lavukaleve"}, ["lvs"] = {"Standard Latvian"}, ["lvu"] = {"Levuka"}, ["lwa"] = {"Lwalu"}, ["lwe"] = {"Lewo Eleng"}, ["lwg"] = {"Wanga", "Oluwanga"}, ["lwh"] = {"White Lachi"}, ["lwl"] = {"Eastern Lawa"}, ["lwm"] = {"Laomian"}, ["lwo"] = {"Luwo"}, ["lws"] = {"Malawian Sign Language"}, ["lwt"] = {"Lewotobi"}, ["lwu"] = {"Lawu"}, ["lww"] = {"Lewo"}, ["lya"] = {"Layakha"}, ["lyg"] = {"Lyngngam"}, ["lyn"] = {"Luyana"}, ["lzh"] = {"Literary Chinese"}, ["lzl"] = {"Litzlitz"}, ["lzn"] = {"Leinong Naga"}, ["lzz"] = {"Laz"}, ["maa"] = {"San Jerónimo Tecóatl Mazatec"}, ["mab"] = {"Yutanduchi Mixtec"}, ["mad"] = {"Madurese"}, ["mae"] = {"Bo-Rukul"}, ["maf"] = {"Mafa"}, ["mag"] = {"Magahi"}, ["mai"] = {"Maithili"}, ["maj"] = {"Jalapa De Díaz Mazatec"}, ["mak"] = {"Makasar"}, ["mam"] = {"Mam"}, ["man"] = {"Mandingo", "Manding"}, ["map"] = {"Austronesian languages"}, ["maq"] = {"Chiquihuitlán Mazatec"}, ["mas"] = {"Masai"}, ["mat"] = {"San Francisco Matlatzinca"}, ["mau"] = {"Huautla Mazatec"}, ["mav"] = {"Sateré-Mawé"}, ["maw"] = {"Mampruli"}, ["max"] = {"North Moluccan Malay"}, ["maz"] = {"Central Mazahua"}, ["mba"] = {"Higaonon"}, ["mbb"] = {"Western Bukidnon Manobo"}, ["mbc"] = {"Macushi"}, ["mbd"] = {"Dibabawon Manobo"}, ["mbe"] = {"Molale"}, ["mbf"] = {"Baba Malay"}, ["mbh"] = {"Mangseng"}, ["mbi"] = {"Ilianen Manobo"}, ["mbj"] = {"Nadëb"}, ["mbk"] = {"Malol"}, ["mbl"] = {"Maxakalí"}, ["mbm"] = {"Ombamba"}, ["mbn"] = {"Macaguán"}, ["mbo"] = {"Mbo (Cameroon)"}, ["mbp"] = {"Malayo"}, ["mbq"] = {"Maisin"}, ["mbr"] = {"Nukak Makú"}, ["mbs"] = {"Sarangani Manobo"}, ["mbt"] = {"Matigsalug Manobo"}, ["mbu"] = {"Mbula-Bwazza"}, ["mbv"] = {"Mbulungish"}, ["mbw"] = {"Maring"}, ["mbx"] = {"Mari (East Sepik Province)"}, ["mby"] = {"Memoni"}, ["mbz"] = {"Amoltepec Mixtec"}, ["mca"] = {"Maca"}, ["mcb"] = {"Machiguenga"}, ["mcc"] = {"Bitur"}, ["mcd"] = {"Sharanahua"}, ["mce"] = {"Itundujia Mixtec"}, ["mcf"] = {"Matsés"}, ["mcg"] = {"Mapoyo"}, ["mch"] = {"Maquiritari"}, ["mci"] = {"Mese"}, ["mcj"] = {"Mvanip"}, ["mck"] = {"Mbunda"}, ["mcl"] = {"Macaguaje"}, ["mcm"] = {"Malaccan Creole Portuguese"}, ["mcn"] = {"Masana"}, ["mco"] = {"Coatlán Mixe"}, ["mcp"] = {"Makaa"}, ["mcq"] = {"Ese"}, ["mcr"] = {"Menya"}, ["mcs"] = {"Mambai"}, ["mct"] = {"Mengisa"}, ["mcu"] = {"Cameroon Mambila"}, ["mcv"] = {"Minanibai"}, ["mcw"] = {"Mawa (Chad)"}, ["mcx"] = {"Mpiemo"}, ["mcy"] = {"South Watut"}, ["mcz"] = {"Mawan"}, ["mda"] = {"Mada (Nigeria)"}, ["mdb"] = {"Morigi"}, ["mdc"] = {"Male (Papua New Guinea)"}, ["mdd"] = {"Mbum"}, ["mde"] = {"Maba (Chad)"}, ["mdf"] = {"Moksha"}, ["mdg"] = {"Massalat"}, ["mdh"] = {"Maguindanaon"}, ["mdi"] = {"Mamvu"}, ["mdj"] = {"Mangbetu"}, ["mdk"] = {"Mangbutu"}, ["mdl"] = {"Maltese Sign Language"}, ["mdm"] = {"Mayogo"}, ["mdn"] = {"Mbati"}, ["mdp"] = {"Mbala"}, ["mdq"] = {"Mbole"}, ["mdr"] = {"Mandar"}, ["mds"] = {"Maria (Papua New Guinea)"}, ["mdt"] = {"Mbere"}, ["mdu"] = {"Mboko"}, ["mdv"] = {"Santa Lucía Monteverde Mixtec"}, ["mdw"] = {"Mbosi"}, ["mdx"] = {"Dizin"}, ["mdy"] = {"Male (Ethiopia)"}, ["mdz"] = {"Suruí Do Pará"}, ["mea"] = {"Menka"}, ["meb"] = {"Ikobi"}, ["mec"] = {"Mara"}, ["med"] = {"Melpa"}, ["mee"] = {"Mengen"}, ["mef"] = {"Megam"}, ["meh"] = {"Southwestern Tlaxiaco Mixtec"}, ["mei"] = {"Midob"}, ["mej"] = {"Meyah"}, ["mek"] = {"Mekeo"}, ["mel"] = {"Central Melanau"}, ["mem"] = {"Mangala"}, ["men"] = {"Mende (Sierra Leone)"}, ["meo"] = {"Kedah Malay"}, ["mep"] = {"Miriwung"}, ["meq"] = {"Merey"}, ["mer"] = {"Meru"}, ["mes"] = {"Masmaje"}, ["met"] = {"Mato"}, ["meu"] = {"Motu"}, ["mev"] = {"Mano"}, ["mew"] = {"Maaka"}, ["mey"] = {"Hassaniyya"}, ["mez"] = {"Menominee"}, ["mfa"] = {"Pattani Malay"}, ["mfb"] = {"Bangka"}, ["mfc"] = {"Mba"}, ["mfd"] = {"Mendankwe-Nkwen"}, ["mfe"] = {"Morisyen"}, ["mff"] = {"Naki"}, ["mfg"] = {"Mogofin"}, ["mfh"] = {"Matal"}, ["mfi"] = {"Wandala"}, ["mfj"] = {"Mefele"}, ["mfk"] = {"North Mofu"}, ["mfl"] = {"Putai"}, ["mfm"] = {"Marghi South"}, ["mfn"] = {"Cross River Mbembe"}, ["mfo"] = {"Mbe"}, ["mfp"] = {"Makassar Malay"}, ["mfq"] = {"Moba"}, ["mfr"] = {"Marithiel"}, ["mfs"] = {"Mexican Sign Language"}, ["mft"] = {"Mokerang"}, ["mfu"] = {"Mbwela"}, ["mfv"] = {"Mandjak"}, ["mfw"] = {"Mulaha"}, ["mfx"] = {"Melo"}, ["mfy"] = {"Mayo"}, ["mfz"] = {"Mabaan"}, ["mga"] = {"Middle Irish (900-1200)"}, ["mgb"] = {"Mararit"}, ["mgc"] = {"Morokodo"}, ["mgd"] = {"Moru"}, ["mge"] = {"Mango"}, ["mgf"] = {"Maklew"}, ["mgg"] = {"Mpumpong"}, ["mgh"] = {"Makhuwa-Meetto"}, ["mgi"] = {"Lijili"}, ["mgj"] = {"Abureni"}, ["mgk"] = {"Mawes"}, ["mgl"] = {"Maleu-Kilenge"}, ["mgm"] = {"Mambae"}, ["mgn"] = {"Mbangi"}, ["mgo"] = {"Meta'"}, ["mgp"] = {"Eastern Magar"}, ["mgq"] = {"Malila"}, ["mgr"] = {"Mambwe-Lungu"}, ["mgs"] = {"Manda (Tanzania)"}, ["mgt"] = {"Mongol"}, ["mgu"] = {"Mailu"}, ["mgv"] = {"Matengo"}, ["mgw"] = {"Matumbi"}, ["mgy"] = {"Mbunga"}, ["mgz"] = {"Mbugwe"}, ["mha"] = {"Manda (India)"}, ["mhb"] = {"Mahongwe"}, ["mhc"] = {"Mocho"}, ["mhd"] = {"Mbugu"}, ["mhe"] = {"Besisi", "Mah Meri"}, ["mhf"] = {"Mamaa"}, ["mhg"] = {"Margu"}, ["mhi"] = {"Ma'di"}, ["mhj"] = {"Mogholi"}, ["mhk"] = {"Mungaka"}, ["mhl"] = {"Mauwake"}, ["mhm"] = {"Makhuwa-Moniga"}, ["mhn"] = {"Mócheno"}, ["mho"] = {"Mashi (Zambia)"}, ["mhp"] = {"Balinese Malay"}, ["mhq"] = {"Mandan"}, ["mhr"] = {"Eastern Mari"}, ["mhs"] = {"Buru (Indonesia)"}, ["mht"] = {"Mandahuaca"}, ["mhu"] = {"Digaro-Mishmi", "Darang Deng"}, ["mhw"] = {"Mbukushu"}, ["mhx"] = {"Maru", "Lhaovo"}, ["mhy"] = {"Ma'anyan"}, ["mhz"] = {"Mor (Mor Islands)"}, ["mia"] = {"Miami"}, ["mib"] = {"Atatláhuca Mixtec"}, ["mic"] = {"Mi'kmaq", "Micmac"}, ["mid"] = {"Mandaic"}, ["mie"] = {"Ocotepec Mixtec"}, ["mif"] = {"Mofu-Gudur"}, ["mig"] = {"San Miguel El Grande Mixtec"}, ["mih"] = {"Chayuco Mixtec"}, ["mii"] = {"Chigmecatitlán Mixtec"}, ["mij"] = {"Abar", "Mungbam"}, ["mik"] = {"Mikasuki"}, ["mil"] = {"Peñoles Mixtec"}, ["mim"] = {"Alacatlatzala Mixtec"}, ["min"] = {"Minangkabau"}, ["mio"] = {"Pinotepa Nacional Mixtec"}, ["mip"] = {"Apasco-Apoala Mixtec"}, ["miq"] = {"Mískito"}, ["mir"] = {"Isthmus Mixe"}, ["mis"] = {"Uncoded languages"}, ["mit"] = {"Southern Puebla Mixtec"}, ["miu"] = {"Cacaloxtepec Mixtec"}, ["miw"] = {"Akoye"}, ["mix"] = {"Mixtepec Mixtec"}, ["miy"] = {"Ayutla Mixtec"}, ["miz"] = {"Coatzospan Mixtec"}, ["mjb"] = {"Makalero"}, ["mjc"] = {"San Juan Colorado Mixtec"}, ["mjd"] = {"Northwest Maidu"}, ["mje"] = {"Muskum"}, ["mjg"] = {"Tu"}, ["mjh"] = {"Mwera (Nyasa)"}, ["mji"] = {"Kim Mun"}, ["mjj"] = {"Mawak"}, ["mjk"] = {"Matukar"}, ["mjl"] = {"Mandeali"}, ["mjm"] = {"Medebur"}, ["mjn"] = {"Ma (Papua New Guinea)"}, ["mjo"] = {"Malankuravan"}, ["mjp"] = {"Malapandaram"}, ["mjq"] = {"Malaryan"}, ["mjr"] = {"Malavedan"}, ["mjs"] = {"Miship"}, ["mjt"] = {"Sauria Paharia"}, ["mju"] = {"Manna-Dora"}, ["mjv"] = {"Mannan"}, ["mjw"] = {"Karbi"}, ["mjx"] = {"Mahali"}, ["mjy"] = {"Mahican"}, ["mjz"] = {"Majhi"}, ["mka"] = {"Mbre"}, ["mkb"] = {"Mal Paharia"}, ["mkc"] = {"Siliput"}, ["mke"] = {"Mawchi"}, ["mkf"] = {"Miya"}, ["mkg"] = {"Mak (China)"}, ["mkh"] = {"Mon-Khmer languages"}, ["mki"] = {"Dhatki"}, ["mkj"] = {"Mokilese"}, ["mkk"] = {"Byep"}, ["mkl"] = {"Mokole"}, ["mkm"] = {"Moklen"}, ["mkn"] = {"Kupang Malay"}, ["mko"] = {"Mingang Doso"}, ["mkp"] = {"Moikodi"}, ["mkq"] = {"Bay Miwok"}, ["mkr"] = {"Malas"}, ["mks"] = {"Silacayoapan Mixtec"}, ["mkt"] = {"Vamale"}, ["mku"] = {"Konyanka Maninka"}, ["mkv"] = {"Mafea"}, ["mkw"] = {"Kituba (Congo)"}, ["mkx"] = {"Kinamiging Manobo"}, ["mky"] = {"East Makian"}, ["mkz"] = {"Makasae"}, ["mla"] = {"Malo"}, ["mlb"] = {"Mbule"}, ["mlc"] = {"Cao Lan"}, ["mle"] = {"Manambu"}, ["mlf"] = {"Mal"}, ["mlh"] = {"Mape"}, ["mli"] = {"Malimpung"}, ["mlj"] = {"Miltu"}, ["mlk"] = {"Ilwana", "Kiwilwana"}, ["mll"] = {"Malua Bay"}, ["mlm"] = {"Mulam"}, ["mln"] = {"Malango"}, ["mlo"] = {"Mlomp"}, ["mlp"] = {"Bargam"}, ["mlq"] = {"Western Maninkakan"}, ["mlr"] = {"Vame"}, ["mls"] = {"Masalit"}, ["mlu"] = {"To'abaita"}, ["mlv"] = {"Motlav", "Mwotlap"}, ["mlw"] = {"Moloko"}, ["mlx"] = {"Malfaxal", "Naha'ai"}, ["mlz"] = {"Malaynon"}, ["mma"] = {"Mama"}, ["mmb"] = {"Momina"}, ["mmc"] = {"Michoacán Mazahua"}, ["mmd"] = {"Maonan"}, ["mme"] = {"Mae"}, ["mmf"] = {"Mundat"}, ["mmg"] = {"North Ambrym"}, ["mmh"] = {"Mehináku"}, ["mmi"] = {"Musar"}, ["mmj"] = {"Majhwar"}, ["mmk"] = {"Mukha-Dora"}, ["mml"] = {"Man Met"}, ["mmm"] = {"Maii"}, ["mmn"] = {"Mamanwa"}, ["mmo"] = {"Mangga Buang"}, ["mmp"] = {"Siawi"}, ["mmq"] = {"Musak"}, ["mmr"] = {"Western Xiangxi Miao"}, ["mmt"] = {"Malalamai"}, ["mmu"] = {"Mmaala"}, ["mmv"] = {"Miriti"}, ["mmw"] = {"Emae"}, ["mmx"] = {"Madak"}, ["mmy"] = {"Migaama"}, ["mmz"] = {"Mabaale"}, ["mna"] = {"Mbula"}, ["mnb"] = {"Muna"}, ["mnc"] = {"Manchu"}, ["mnd"] = {"Mondé"}, ["mne"] = {"Naba"}, ["mnf"] = {"Mundani"}, ["mng"] = {"Eastern Mnong"}, ["mnh"] = {"Mono (Democratic Republic of Congo)"}, ["mni"] = {"Manipuri"}, ["mnj"] = {"Munji"}, ["mnk"] = {"Mandinka"}, ["mnl"] = {"Tiale"}, ["mnm"] = {"Mapena"}, ["mnn"] = {"Southern Mnong"}, ["mno"] = {"Manobo languages"}, ["mnp"] = {"Min Bei Chinese"}, ["mnq"] = {"Minriq"}, ["mnr"] = {"Mono (USA)"}, ["mns"] = {"Mansi"}, ["mnu"] = {"Mer"}, ["mnv"] = {"Rennell-Bellona"}, ["mnw"] = {"Mon"}, ["mnx"] = {"Manikion"}, ["mny"] = {"Manyawa"}, ["mnz"] = {"Moni"}, ["moa"] = {"Mwan"}, ["moc"] = {"Mocoví"}, ["mod"] = {"Mobilian"}, ["moe"] = {"Montagnais"}, ["mog"] = {"Mongondow"}, ["moh"] = {"Mohawk"}, ["moi"] = {"Mboi"}, ["moj"] = {"Monzombo"}, ["mok"] = {"Morori"}, ["mom"] = {"Mangue"}, ["moo"] = {"Monom"}, ["mop"] = {"Mopán Maya"}, ["moq"] = {"Mor (Bomberai Peninsula)"}, ["mor"] = {"Moro"}, ["mos"] = {"Mossi"}, ["mot"] = {"Barí"}, ["mou"] = {"Mogum"}, ["mov"] = {"Mohave"}, ["mow"] = {"Moi (Congo)"}, ["mox"] = {"Molima"}, ["moy"] = {"Shekkacho"}, ["moz"] = {"Mukulu", "Gergiko"}, ["mpa"] = {"Mpoto"}, ["mpb"] = {"Mullukmulluk"}, ["mpc"] = {"Mangarayi"}, ["mpd"] = {"Machinere"}, ["mpe"] = {"Majang"}, ["mpg"] = {"Marba"}, ["mph"] = {"Maung"}, ["mpi"] = {"Mpade"}, ["mpj"] = {"Martu Wangka"}, ["mpk"] = {"Mbara (Chad)"}, ["mpl"] = {"Middle Watut"}, ["mpm"] = {"Yosondúa Mixtec"}, ["mpn"] = {"Mindiri"}, ["mpo"] = {"Miu"}, ["mpp"] = {"Migabac"}, ["mpq"] = {"Matís"}, ["mpr"] = {"Vangunu"}, ["mps"] = {"Dadibi"}, ["mpt"] = {"Mian"}, ["mpu"] = {"Makuráp"}, ["mpv"] = {"Mungkip"}, ["mpw"] = {"Mapidian"}, ["mpx"] = {"Misima-Panaeati"}, ["mpy"] = {"Mapia"}, ["mpz"] = {"Mpi"}, ["mqa"] = {"Maba (Indonesia)"}, ["mqb"] = {"Mbuko"}, ["mqc"] = {"Mangole"}, ["mqe"] = {"Matepi"}, ["mqf"] = {"Momuna"}, ["mqg"] = {"Kota Bangun Kutai Malay"}, ["mqh"] = {"Tlazoyaltepec Mixtec"}, ["mqi"] = {"Mariri"}, ["mqj"] = {"Mamasa"}, ["mqk"] = {"Rajah Kabunsuwan Manobo"}, ["mql"] = {"Mbelime"}, ["mqm"] = {"South Marquesan"}, ["mqn"] = {"Moronene"}, ["mqo"] = {"Modole"}, ["mqp"] = {"Manipa"}, ["mqq"] = {"Minokok"}, ["mqr"] = {"Mander"}, ["mqs"] = {"West Makian"}, ["mqt"] = {"Mok"}, ["mqu"] = {"Mandari"}, ["mqv"] = {"Mosimo"}, ["mqw"] = {"Murupi"}, ["mqx"] = {"Mamuju"}, ["mqy"] = {"Manggarai"}, ["mqz"] = {"Pano"}, ["mra"] = {"Mlabri"}, ["mrb"] = {"Marino"}, ["mrc"] = {"Maricopa"}, ["mrd"] = {"Western Magar"}, ["mre"] = {"Martha's Vineyard Sign Language"}, ["mrf"] = {"Elseng"}, ["mrg"] = {"Mising"}, ["mrh"] = {"Mara Chin"}, ["mrj"] = {"Western Mari"}, ["mrk"] = {"Hmwaveke"}, ["mrl"] = {"Mortlockese"}, ["mrm"] = {"Merlav", "Mwerlap"}, ["mrn"] = {"Cheke Holo"}, ["mro"] = {"Mru"}, ["mrp"] = {"Morouas"}, ["mrq"] = {"North Marquesan"}, ["mrr"] = {"Maria (India)"}, ["mrs"] = {"Maragus"}, ["mrt"] = {"Marghi Central"}, ["mru"] = {"Mono (Cameroon)"}, ["mrv"] = {"Mangareva"}, ["mrw"] = {"Maranao"}, ["mrx"] = {"Maremgi", "Dineor"}, ["mry"] = {"Mandaya"}, ["mrz"] = {"Marind"}, ["msb"] = {"Masbatenyo"}, ["msc"] = {"Sankaran Maninka"}, ["msd"] = {"Yucatec Maya Sign Language"}, ["mse"] = {"Musey"}, ["msf"] = {"Mekwei"}, ["msg"] = {"Moraid"}, ["msh"] = {"Masikoro Malagasy"}, ["msi"] = {"Sabah Malay"}, ["msj"] = {"Ma (Democratic Republic of Congo)"}, ["msk"] = {"Mansaka"}, ["msl"] = {"Molof", "Poule"}, ["msm"] = {"Agusan Manobo"}, ["msn"] = {"Vurës"}, ["mso"] = {"Mombum"}, ["msp"] = {"Maritsauá"}, ["msq"] = {"Caac"}, ["msr"] = {"Mongolian Sign Language"}, ["mss"] = {"West Masela"}, ["msu"] = {"Musom"}, ["msv"] = {"Maslam"}, ["msw"] = {"Mansoanka"}, ["msx"] = {"Moresada"}, ["msy"] = {"Aruamu"}, ["msz"] = {"Momare"}, ["mta"] = {"Cotabato Manobo"}, ["mtb"] = {"Anyin Morofo"}, ["mtc"] = {"Munit"}, ["mtd"] = {"Mualang"}, ["mte"] = {"Mono (Solomon Islands)"}, ["mtf"] = {"Murik (Papua New Guinea)"}, ["mtg"] = {"Una"}, ["mth"] = {"Munggui"}, ["mti"] = {"Maiwa (Papua New Guinea)"}, ["mtj"] = {"Moskona"}, ["mtk"] = {"Mbe'"}, ["mtl"] = {"Montol"}, ["mtm"] = {"Mator"}, ["mtn"] = {"Matagalpa"}, ["mto"] = {"Totontepec Mixe"}, ["mtp"] = {"Wichí Lhamtés Nocten"}, ["mtq"] = {"Muong"}, ["mtr"] = {"Mewari"}, ["mts"] = {"Yora"}, ["mtt"] = {"Mota"}, ["mtu"] = {"Tututepec Mixtec"}, ["mtv"] = {"Asaro'o"}, ["mtw"] = {"Southern Binukidnon"}, ["mtx"] = {"Tidaá Mixtec"}, ["mty"] = {"Nabi"}, ["mua"] = {"Mundang"}, ["mub"] = {"Mubi"}, ["muc"] = {"Ajumbu"}, ["mud"] = {"Mednyj Aleut"}, ["mue"] = {"Media Lengua"}, ["mug"] = {"Musgu"}, ["muh"] = {"Mündü"}, ["mui"] = {"Musi"}, ["muj"] = {"Mabire"}, ["muk"] = {"Mugom"}, ["mul"] = {"Multiple languages"}, ["mum"] = {"Maiwala"}, ["mun"] = {"Munda languages"}, ["muo"] = {"Nyong"}, ["mup"] = {"Malvi"}, ["muq"] = {"Eastern Xiangxi Miao"}, ["mur"] = {"Murle"}, ["mus"] = {"Creek"}, ["mut"] = {"Western Muria"}, ["muu"] = {"Yaaku"}, ["muv"] = {"Muthuvan"}, ["mux"] = {"Bo-Ung"}, ["muy"] = {"Muyang"}, ["muz"] = {"Mursi"}, ["mva"] = {"Manam"}, ["mvb"] = {"Mattole"}, ["mvd"] = {"Mamboru"}, ["mve"] = {"Marwari (Pakistan)"}, ["mvf"] = {"Peripheral Mongolian"}, ["mvg"] = {"Yucuañe Mixtec"}, ["mvh"] = {"Mulgi"}, ["mvi"] = {"Miyako"}, ["mvk"] = {"Mekmek"}, ["mvl"] = {"Mbara (Australia)"}, ["mvm"] = {"Muya"}, ["mvn"] = {"Minaveha"}, ["mvo"] = {"Marovo"}, ["mvp"] = {"Duri"}, ["mvq"] = {"Moere"}, ["mvr"] = {"Marau"}, ["mvs"] = {"Massep"}, ["mvt"] = {"Mpotovoro"}, ["mvu"] = {"Marfa"}, ["mvv"] = {"Tagal Murut"}, ["mvw"] = {"Machinga"}, ["mvx"] = {"Meoswar"}, ["mvy"] = {"Indus Kohistani"}, ["mvz"] = {"Mesqan"}, ["mwa"] = {"Mwatebu"}, ["mwb"] = {"Juwal"}, ["mwc"] = {"Are"}, ["mwe"] = {"Mwera (Chimwera)"}, ["mwf"] = {"Murrinh-Patha"}, ["mwg"] = {"Aiklep"}, ["mwh"] = {"Mouk-Aria"}, ["mwi"] = {"Labo", "Ninde"}, ["mwk"] = {"Kita Maninkakan"}, ["mwl"] = {"Mirandese"}, ["mwm"] = {"Sar"}, ["mwn"] = {"Nyamwanga"}, ["mwo"] = {"Central Maewo"}, ["mwp"] = {"Kala Lagaw Ya"}, ["mwq"] = {"Mün Chin"}, ["mwr"] = {"Marwari"}, ["mws"] = {"Mwimbi-Muthambi"}, ["mwt"] = {"Moken"}, ["mwu"] = {"Mittu"}, ["mwv"] = {"Mentawai"}, ["mww"] = {"Hmong Daw"}, ["mwz"] = {"Moingi"}, ["mxa"] = {"Northwest Oaxaca Mixtec"}, ["mxb"] = {"Tezoatlán Mixtec"}, ["mxc"] = {"Manyika"}, ["mxd"] = {"Modang"}, ["mxe"] = {"Mele-Fila"}, ["mxf"] = {"Malgbe"}, ["mxg"] = {"Mbangala"}, ["mxh"] = {"Mvuba"}, ["mxi"] = {"Mozarabic"}, ["mxj"] = {"Miju-Mishmi", "Geman Deng"}, ["mxk"] = {"Monumbo"}, ["mxl"] = {"Maxi Gbe"}, ["mxm"] = {"Meramera"}, ["mxn"] = {"Moi (Indonesia)"}, ["mxo"] = {"Mbowe"}, ["mxp"] = {"Tlahuitoltepec Mixe"}, ["mxq"] = {"Juquila Mixe"}, ["mxr"] = {"Murik (Malaysia)"}, ["mxs"] = {"Huitepec Mixtec"}, ["mxt"] = {"Jamiltepec Mixtec"}, ["mxu"] = {"Mada (Cameroon)"}, ["mxv"] = {"Metlatónoc Mixtec"}, ["mxw"] = {"Namo"}, ["mxx"] = {"Mahou", "Mawukakan"}, ["mxy"] = {"Southeastern Nochixtlán Mixtec"}, ["mxz"] = {"Central Masela"}, ["myb"] = {"Mbay"}, ["myc"] = {"Mayeka"}, ["myd"] = {"Maramba"}, ["mye"] = {"Myene"}, ["myf"] = {"Bambassi"}, ["myg"] = {"Manta"}, ["myh"] = {"Makah"}, ["myi"] = {"Mina (India)"}, ["myj"] = {"Mangayat"}, ["myk"] = {"Mamara Senoufo"}, ["myl"] = {"Moma"}, ["mym"] = {"Me'en"}, ["myn"] = {"Mayan languages"}, ["myo"] = {"Anfillo"}, ["myp"] = {"Pirahã"}, ["myr"] = {"Muniche"}, ["mys"] = {"Mesmes"}, ["myu"] = {"Mundurukú"}, ["myv"] = {"Erzya"}, ["myw"] = {"Muyuw"}, ["myx"] = {"Masaaba"}, ["myy"] = {"Macuna"}, ["myz"] = {"Classical Mandaic"}, ["mza"] = {"Santa María Zacatepec Mixtec"}, ["mzb"] = {"Tumzabt"}, ["mzc"] = {"Madagascar Sign Language"}, ["mzd"] = {"Malimba"}, ["mze"] = {"Morawa"}, ["mzg"] = {"Monastic Sign Language"}, ["mzh"] = {"Wichí Lhamtés Güisnay"}, ["mzi"] = {"Ixcatlán Mazatec"}, ["mzj"] = {"Manya"}, ["mzk"] = {"Nigeria Mambila"}, ["mzl"] = {"Mazatlán Mixe"}, ["mzm"] = {"Mumuye"}, ["mzn"] = {"Mazanderani"}, ["mzo"] = {"Matipuhy"}, ["mzp"] = {"Movima"}, ["mzq"] = {"Mori Atas"}, ["mzr"] = {"Marúbo"}, ["mzs"] = {"Macanese"}, ["mzt"] = {"Mintil"}, ["mzu"] = {"Inapang"}, ["mzv"] = {"Manza"}, ["mzw"] = {"Deg"}, ["mzx"] = {"Mawayana"}, ["mzy"] = {"Mozambican Sign Language"}, ["mzz"] = {"Maiadomu"}, ["naa"] = {"Namla"}, ["nab"] = {"Southern Nambikuára"}, ["nac"] = {"Narak"}, ["nae"] = {"Naka'ela"}, ["naf"] = {"Nabak"}, ["nag"] = {"Naga Pidgin"}, ["nah"] = {"Nahuatl languages"}, ["nai"] = {"North American Indian languages"}, ["naj"] = {"Nalu"}, ["nak"] = {"Nakanai"}, ["nal"] = {"Nalik"}, ["nam"] = {"Ngan'gityemerri"}, ["nan"] = {"Min Nan Chinese"}, ["nao"] = {"Naaba"}, ["nap"] = {"Neapolitan"}, ["naq"] = {"Khoekhoe", "Nama (Namibia)"}, ["nar"] = {"Iguta"}, ["nas"] = {"Naasioi"}, ["nat"] = {"Ca̱hungwa̱rya̱", "Hungworo"}, ["naw"] = {"Nawuri"}, ["nax"] = {"Nakwi"}, ["nay"] = {"Narrinyeri"}, ["naz"] = {"Coatepec Nahuatl"}, ["nba"] = {"Nyemba"}, ["nbb"] = {"Ndoe"}, ["nbc"] = {"Chang Naga"}, ["nbd"] = {"Ngbinda"}, ["nbe"] = {"Konyak Naga"}, ["nbg"] = {"Nagarchal"}, ["nbh"] = {"Ngamo"}, ["nbi"] = {"Mao Naga"}, ["nbj"] = {"Ngarinman"}, ["nbk"] = {"Nake"}, ["nbm"] = {"Ngbaka Ma'bo"}, ["nbn"] = {"Kuri"}, ["nbo"] = {"Nkukoli"}, ["nbp"] = {"Nnam"}, ["nbq"] = {"Nggem"}, ["nbr"] = {"Numana-Nunku-Gbantu-Numbu"}, ["nbs"] = {"Namibian Sign Language"}, ["nbt"] = {"Na"}, ["nbu"] = {"Rongmei Naga"}, ["nbv"] = {"Ngamambo"}, ["nbw"] = {"Southern Ngbandi"}, ["nby"] = {"Ningera"}, ["nca"] = {"Iyo"}, ["ncb"] = {"Central Nicobarese"}, ["ncc"] = {"Ponam"}, ["ncd"] = {"Nachering"}, ["nce"] = {"Yale"}, ["ncf"] = {"Notsi"}, ["ncg"] = {"Nisga'a"}, ["nch"] = {"Central Huasteca Nahuatl"}, ["nci"] = {"Classical Nahuatl"}, ["ncj"] = {"Northern Puebla Nahuatl"}, ["nck"] = {"Nakara"}, ["ncl"] = {"Michoacán Nahuatl"}, ["ncm"] = {"Nambo"}, ["ncn"] = {"Nauna"}, ["nco"] = {"Sibe"}, ["ncq"] = {"Northern Katang"}, ["ncr"] = {"Ncane"}, ["ncs"] = {"Nicaraguan Sign Language"}, ["nct"] = {"Chothe Naga"}, ["ncu"] = {"Chumburung"}, ["ncx"] = {"Central Puebla Nahuatl"}, ["ncz"] = {"Natchez"}, ["nda"] = {"Ndasa"}, ["ndb"] = {"Kenswei Nsei"}, ["ndc"] = {"Ndau"}, ["ndd"] = {"Nde-Nsele-Nta"}, ["ndf"] = {"Nadruvian"}, ["ndg"] = {"Ndengereko"}, ["ndh"] = {"Ndali"}, ["ndi"] = {"Samba Leko"}, ["ndj"] = {"Ndamba"}, ["ndk"] = {"Ndaka"}, ["ndl"] = {"Ndolo"}, ["ndm"] = {"Ndam"}, ["ndn"] = {"Ngundi"}, ["ndp"] = {"Ndo"}, ["ndq"] = {"Ndombe"}, ["ndr"] = {"Ndoola"}, ["nds"] = {"Low German", "Low Saxon"}, ["ndt"] = {"Ndunga"}, ["ndu"] = {"Dugun"}, ["ndv"] = {"Ndut"}, ["ndw"] = {"Ndobo"}, ["ndx"] = {"Nduga"}, ["ndy"] = {"Lutos"}, ["ndz"] = {"Ndogo"}, ["nea"] = {"Eastern Ngad'a"}, ["neb"] = {"Toura (Côte d'Ivoire)"}, ["nec"] = {"Nedebang"}, ["ned"] = {"Nde-Gbite"}, ["nee"] = {"Nêlêmwa-Nixumwak"}, ["nef"] = {"Nefamese"}, ["neg"] = {"Negidal"}, ["neh"] = {"Nyenkha"}, ["nei"] = {"Neo-Hittite"}, ["nej"] = {"Neko"}, ["nek"] = {"Neku"}, ["nem"] = {"Nemi"}, ["nen"] = {"Nengone"}, ["neo"] = {"Ná-Meo"}, ["neq"] = {"North Central Mixe"}, ["ner"] = {"Yahadian"}, ["nes"] = {"Bhoti Kinnauri"}, ["net"] = {"Nete"}, ["neu"] = {"Neo"}, ["nev"] = {"Nyaheun"}, ["new"] = {"Newari", "Nepal Bhasa"}, ["nex"] = {"Neme"}, ["ney"] = {"Neyo"}, ["nez"] = {"Nez Perce"}, ["nfa"] = {"Dhao"}, ["nfd"] = {"Ahwai"}, ["nfl"] = {"Ayiwo", "Äiwoo"}, ["nfr"] = {"Nafaanra"}, ["nfu"] = {"Mfumte"}, ["nga"] = {"Ngbaka"}, ["ngb"] = {"Northern Ngbandi"}, ["ngc"] = {"Ngombe (Democratic Republic of Congo)"}, ["ngd"] = {"Ngando (Central African Republic)"}, ["nge"] = {"Ngemba"}, ["ngf"] = {"Trans-New Guinea languages"}, ["ngg"] = {"Ngbaka Manza"}, ["ngh"] = {"N/u", "Nǀu"}, ["ngi"] = {"Ngizim"}, ["ngj"] = {"Ngie"}, ["ngk"] = {"Dalabon"}, ["ngl"] = {"Lomwe"}, ["ngm"] = {"Ngatik Men's Creole"}, ["ngn"] = {"Ngwo"}, ["ngo"] = {"Ngoni"}, ["ngp"] = {"Ngulu"}, ["ngq"] = {"Ngurimi", "Ngoreme"}, ["ngr"] = {"Engdewu"}, ["ngs"] = {"Gvoko"}, ["ngt"] = {"Kriang", "Ngeq"}, ["ngu"] = {"Guerrero Nahuatl"}, ["ngv"] = {"Nagumi"}, ["ngw"] = {"Ngwaba"}, ["ngx"] = {"Nggwahyi"}, ["ngy"] = {"Tibea"}, ["ngz"] = {"Ngungwel"}, ["nha"] = {"Nhanda"}, ["nhb"] = {"Beng"}, ["nhc"] = {"Tabasco Nahuatl"}, ["nhd"] = {"Chiripá", "Ava Guaraní"}, ["nhe"] = {"Eastern Huasteca Nahuatl"}, ["nhf"] = {"Nhuwala"}, ["nhg"] = {"Tetelcingo Nahuatl"}, ["nhh"] = {"Nahari"}, ["nhi"] = {"Zacatlán-Ahuacatlán-Tepetzintla Nahuatl"}, ["nhk"] = {"Isthmus-Cosoleacaque Nahuatl"}, ["nhm"] = {"Morelos Nahuatl"}, ["nhn"] = {"Central Nahuatl"}, ["nho"] = {"Takuu"}, ["nhp"] = {"Isthmus-Pajapan Nahuatl"}, ["nhq"] = {"Huaxcaleca Nahuatl"}, ["nhr"] = {"Naro"}, ["nht"] = {"Ometepec Nahuatl"}, ["nhu"] = {"Noone"}, ["nhv"] = {"Temascaltepec Nahuatl"}, ["nhw"] = {"Western Huasteca Nahuatl"}, ["nhx"] = {"Isthmus-Mecayapan Nahuatl"}, ["nhy"] = {"Northern Oaxaca Nahuatl"}, ["nhz"] = {"Santa María La Alta Nahuatl"}, ["nia"] = {"Nias"}, ["nib"] = {"Nakame"}, ["nic"] = {"Niger-Kordofanian languages"}, ["nid"] = {"Ngandi"}, ["nie"] = {"Niellim"}, ["nif"] = {"Nek"}, ["nig"] = {"Ngalakan"}, ["nih"] = {"Nyiha (Tanzania)"}, ["nii"] = {"Nii"}, ["nij"] = {"Ngaju"}, ["nik"] = {"Southern Nicobarese"}, ["nil"] = {"Nila"}, ["nim"] = {"Nilamba"}, ["nin"] = {"Ninzo"}, ["nio"] = {"Nganasan"}, ["niq"] = {"Nandi"}, ["nir"] = {"Nimboran"}, ["nis"] = {"Nimi"}, ["nit"] = {"Southeastern Kolami"}, ["niu"] = {"Niuean"}, ["niv"] = {"Gilyak"}, ["niw"] = {"Nimo"}, ["nix"] = {"Hema"}, ["niy"] = {"Ngiti"}, ["niz"] = {"Ningil"}, ["nja"] = {"Nzanyi"}, ["njb"] = {"Nocte Naga"}, ["njd"] = {"Ndonde Hamba"}, ["njh"] = {"Lotha Naga"}, ["nji"] = {"Gudanji"}, ["njj"] = {"Njen"}, ["njl"] = {"Njalgulgule"}, ["njm"] = {"Angami Naga"}, ["njn"] = {"Liangmai Naga"}, ["njo"] = {"Ao Naga"}, ["njr"] = {"Njerep"}, ["njs"] = {"Nisa"}, ["njt"] = {"Ndyuka-Trio Pidgin"}, ["nju"] = {"Ngadjunmaya"}, ["njx"] = {"Kunyi"}, ["njy"] = {"Njyem"}, ["njz"] = {"Nyishi"}, ["nka"] = {"Nkoya"}, ["nkb"] = {"Khoibu Naga"}, ["nkc"] = {"Nkongho"}, ["nkd"] = {"Koireng"}, ["nke"] = {"Duke"}, ["nkf"] = {"Inpui Naga"}, ["nkg"] = {"Nekgini"}, ["nkh"] = {"Khezha Naga"}, ["nki"] = {"Thangal Naga"}, ["nkj"] = {"Nakai"}, ["nkk"] = {"Nokuku"}, ["nkm"] = {"Namat"}, ["nkn"] = {"Nkangala"}, ["nko"] = {"Nkonya"}, ["nkp"] = {"Niuatoputapu"}, ["nkq"] = {"Nkami"}, ["nkr"] = {"Nukuoro"}, ["nks"] = {"North Asmat"}, ["nkt"] = {"Nyika (Tanzania)"}, ["nku"] = {"Bouna Kulango"}, ["nkv"] = {"Nyika (Malawi and Zambia)"}, ["nkw"] = {"Nkutu"}, ["nkx"] = {"Nkoroo"}, ["nkz"] = {"Nkari"}, ["nla"] = {"Ngombale"}, ["nlc"] = {"Nalca"}, ["nle"] = {"East Nyala"}, ["nlg"] = {"Gela"}, ["nli"] = {"Grangali"}, ["nlj"] = {"Nyali"}, ["nlk"] = {"Ninia Yali"}, ["nll"] = {"Nihali"}, ["nlm"] = {"Mankiyali"}, ["nlo"] = {"Ngul"}, ["nlq"] = {"Lao Naga"}, ["nlu"] = {"Nchumbulu"}, ["nlv"] = {"Orizaba Nahuatl"}, ["nlw"] = {"Walangama"}, ["nlx"] = {"Nahali"}, ["nly"] = {"Nyamal"}, ["nlz"] = {"Nalögo"}, ["nma"] = {"Maram Naga"}, ["nmb"] = {"Big Nambas", "V'ënen Taut"}, ["nmc"] = {"Ngam"}, ["nmd"] = {"Ndumu"}, ["nme"] = {"Mzieme Naga"}, ["nmf"] = {"Tangkhul Naga (India)"}, ["nmg"] = {"Kwasio"}, ["nmh"] = {"Monsang Naga"}, ["nmi"] = {"Nyam"}, ["nmj"] = {"Ngombe (Central African Republic)"}, ["nmk"] = {"Namakura"}, ["nml"] = {"Ndemli"}, ["nmm"] = {"Manangba"}, ["nmn"] = {"!Xóõ", "ǃXóõ"}, ["nmo"] = {"Moyon Naga"}, ["nmp"] = {"Nimanbur"}, ["nmq"] = {"Nambya"}, ["nmr"] = {"Nimbari"}, ["nms"] = {"Letemboi"}, ["nmt"] = {"Namonuito"}, ["nmu"] = {"Northeast Maidu"}, ["nmv"] = {"Ngamini"}, ["nmw"] = {"Nimoa", "Rifao"}, ["nmx"] = {"Nama (Papua New Guinea)"}, ["nmy"] = {"Namuyi"}, ["nmz"] = {"Nawdm"}, ["nna"] = {"Nyangumarta"}, ["nnb"] = {"Nande"}, ["nnc"] = {"Nancere"}, ["nnd"] = {"West Ambae"}, ["nne"] = {"Ngandyera"}, ["nnf"] = {"Ngaing"}, ["nng"] = {"Maring Naga"}, ["nnh"] = {"Ngiemboon"}, ["nni"] = {"North Nuaulu"}, ["nnj"] = {"Nyangatom"}, ["nnk"] = {"Nankina"}, ["nnl"] = {"Northern Rengma Naga"}, ["nnm"] = {"Namia"}, ["nnn"] = {"Ngete"}, ["nnp"] = {"Wancho Naga"}, ["nnq"] = {"Ngindo"}, ["nnr"] = {"Narungga"}, ["nns"] = {"Ningye"}, ["nnt"] = {"Nanticoke"}, ["nnu"] = {"Dwang"}, ["nnv"] = {"Nugunu (Australia)"}, ["nnw"] = {"Southern Nuni"}, ["nny"] = {"Nyangga"}, ["nnz"] = {"Nda'nda'"}, ["noa"] = {"Woun Meu"}, ["noc"] = {"Nuk"}, ["nod"] = {"Northern Thai"}, ["noe"] = {"Nimadi"}, ["nof"] = {"Nomane"}, ["nog"] = {"Nogai"}, ["noh"] = {"Nomu"}, ["noi"] = {"Noiri"}, ["noj"] = {"Nonuya"}, ["nok"] = {"Nooksack"}, ["nol"] = {"Nomlaki"}, ["nom"] = {"Nocamán"}, ["non"] = {"Oudnoors"}, ["nop"] = {"Numanggang"}, ["noq"] = {"Ngongo"}, ["nos"] = {"Eastern Nisu"}, ["not"] = {"Nomatsiguenga"}, ["nou"] = {"Ewage-Notu"}, ["nov"] = {"Novial"}, ["now"] = {"Nyambo"}, ["noy"] = {"Noy"}, ["noz"] = {"Nayi"}, ["npa"] = {"Nar Phu"}, ["npb"] = {"Nupbikha"}, ["npg"] = {"Ponyo-Gongwang Naga"}, ["nph"] = {"Phom Naga"}, ["npi"] = {"Nepali (individual language)"}, ["npl"] = {"Southeastern Puebla Nahuatl"}, ["npn"] = {"Mondropolon"}, ["npo"] = {"Pochuri Naga"}, ["nps"] = {"Nipsan"}, ["npu"] = {"Puimei Naga"}, ["npx"] = {"Noipx"}, ["npy"] = {"Napu"}, ["nqg"] = {"Southern Nago"}, ["nqk"] = {"Kura Ede Nago"}, ["nql"] = {"Ngendelengo"}, ["nqm"] = {"Ndom"}, ["nqn"] = {"Nen"}, ["nqo"] = {"N'Ko", "N’Ko"}, ["nqq"] = {"Kyan-Karyaw Naga"}, ["nqy"] = {"Akyaung Ari Naga"}, ["nra"] = {"Ngom"}, ["nrb"] = {"Nara"}, ["nrc"] = {"Noric"}, ["nre"] = {"Southern Rengma Naga"}, ["nrf"] = {"Jèrriais", "Guernésiais"}, ["nrg"] = {"Narango"}, ["nri"] = {"Chokri Naga"}, ["nrk"] = {"Ngarla"}, ["nrl"] = {"Ngarluma"}, ["nrm"] = {"Narom"}, ["nrn"] = {"Norn"}, ["nrp"] = {"North Picene"}, ["nrr"] = {"Norra", "Nora"}, ["nrt"] = {"Northern Kalapuya"}, ["nru"] = {"Narua"}, ["nrx"] = {"Ngurmbur"}, ["nrz"] = {"Lala"}, ["nsa"] = {"Sangtam Naga"}, ["nsc"] = {"Nshi"}, ["nsd"] = {"Southern Nisu"}, ["nse"] = {"Nsenga"}, ["nsf"] = {"Northwestern Nisu"}, ["nsg"] = {"Ngasa"}, ["nsh"] = {"Ngoshie"}, ["nsi"] = {"Nigerian Sign Language"}, ["nsk"] = {"Naskapi"}, ["nsl"] = {"Norwegian Sign Language"}, ["nsm"] = {"Sumi Naga"}, ["nsn"] = {"Nehan"}, ["nso"] = {"Pedi", "Northern Sotho", "Sepedi"}, ["nsp"] = {"Nepalese Sign Language"}, ["nsq"] = {"Northern Sierra Miwok"}, ["nsr"] = {"Maritime Sign Language"}, ["nss"] = {"Nali"}, ["nst"] = {"Tase Naga"}, ["nsu"] = {"Sierra Negra Nahuatl"}, ["nsv"] = {"Southwestern Nisu"}, ["nsw"] = {"Navut"}, ["nsx"] = {"Nsongo"}, ["nsy"] = {"Nasal"}, ["nsz"] = {"Nisenan"}, ["ntd"] = {"Northern Tidung"}, ["nte"] = {"Nathembo"}, ["ntg"] = {"Ngantangarra"}, ["nti"] = {"Natioro"}, ["ntj"] = {"Ngaanyatjarra"}, ["ntk"] = {"Ikoma-Nata-Isenye"}, ["ntm"] = {"Nateni"}, ["nto"] = {"Ntomba"}, ["ntp"] = {"Northern Tepehuan"}, ["ntr"] = {"Delo"}, ["ntu"] = {"Natügu"}, ["ntw"] = {"Nottoway"}, ["ntx"] = {"Tangkhul Naga (Myanmar)"}, ["nty"] = {"Mantsi"}, ["ntz"] = {"Natanzi"}, ["nua"] = {"Yuanga"}, ["nub"] = {"Nubian languages"}, ["nuc"] = {"Nukuini"}, ["nud"] = {"Ngala"}, ["nue"] = {"Ngundu"}, ["nuf"] = {"Nusu"}, ["nug"] = {"Nungali"}, ["nuh"] = {"Ndunda"}, ["nui"] = {"Ngumbi"}, ["nuj"] = {"Nyole"}, ["nuk"] = {"Nuu-chah-nulth", "Nuuchahnulth"}, ["nul"] = {"Nusa Laut"}, ["num"] = {"Niuafo'ou"}, ["nun"] = {"Anong"}, ["nuo"] = {"Nguôn"}, ["nup"] = {"Nupe-Nupe-Tako"}, ["nuq"] = {"Nukumanu"}, ["nur"] = {"Nukuria"}, ["nus"] = {"Nuer"}, ["nut"] = {"Nung (Viet Nam)"}, ["nuu"] = {"Ngbundu"}, ["nuv"] = {"Northern Nuni"}, ["nuw"] = {"Nguluwan"}, ["nux"] = {"Mehek"}, ["nuy"] = {"Nunggubuyu"}, ["nuz"] = {"Tlamacazapa Nahuatl"}, ["nvh"] = {"Nasarian"}, ["nvm"] = {"Namiae"}, ["nvo"] = {"Nyokon"}, ["nwa"] = {"Nawathinehena"}, ["nwb"] = {"Nyabwa"}, ["nwc"] = {"Classical Newari", "Classical Nepal Bhasa", "Old Newari"}, ["nwe"] = {"Ngwe"}, ["nwg"] = {"Ngayawung"}, ["nwi"] = {"Southwest Tanna"}, ["nwm"] = {"Nyamusa-Molo"}, ["nwo"] = {"Nauo"}, ["nwr"] = {"Nawaru"}, ["nwx"] = {"Middle Newar"}, ["nwy"] = {"Nottoway-Meherrin"}, ["nxa"] = {"Nauete"}, ["nxd"] = {"Ngando (Democratic Republic of Congo)"}, ["nxe"] = {"Nage"}, ["nxg"] = {"Ngad'a"}, ["nxi"] = {"Nindi"}, ["nxk"] = {"Koki Naga"}, ["nxl"] = {"South Nuaulu"}, ["nxm"] = {"Numidian"}, ["nxn"] = {"Ngawun"}, ["nxo"] = {"Ndambomo"}, ["nxq"] = {"Naxi"}, ["nxr"] = {"Ninggerum"}, ["nxu"] = {"Narau"}, ["nxx"] = {"Nafri"}, ["nyb"] = {"Nyangbo"}, ["nyc"] = {"Nyanga-li"}, ["nyd"] = {"Nyore", "Olunyole"}, ["nye"] = {"Nyengo"}, ["nyf"] = {"Giryama", "Kigiryama"}, ["nyg"] = {"Nyindu"}, ["nyh"] = {"Nyigina"}, ["nyi"] = {"Ama (Sudan)"}, ["nyj"] = {"Nyanga"}, ["nyk"] = {"Nyaneka"}, ["nyl"] = {"Nyeu"}, ["nym"] = {"Nyamwezi"}, ["nyn"] = {"Nyankole"}, ["nyo"] = {"Nyoro"}, ["nyp"] = {"Nyang'i"}, ["nyq"] = {"Nayini"}, ["nyr"] = {"Nyiha (Malawi)"}, ["nys"] = {"Nyunga"}, ["nyt"] = {"Nyawaygi"}, ["nyu"] = {"Nyungwe"}, ["nyv"] = {"Nyulnyul"}, ["nyw"] = {"Nyaw"}, ["nyx"] = {"Nganyaywana"}, ["nyy"] = {"Nyakyusa-Ngonde"}, ["nza"] = {"Tigon Mbembe"}, ["nzb"] = {"Njebi"}, ["nzd"] = {"Nzadi"}, ["nzi"] = {"Nzima"}, ["nzk"] = {"Nzakara"}, ["nzm"] = {"Zeme Naga"}, ["nzs"] = {"New Zealand Sign Language"}, ["nzu"] = {"Teke-Nzikou"}, ["nzy"] = {"Nzakambay"}, ["nzz"] = {"Nanga Dama Dogon"}, ["oaa"] = {"Orok"}, ["oac"] = {"Oroch"}, ["oar"] = {"Old Aramaic (up to 700 BCE)", "Ancient Aramaic (up to 700 BCE)"}, ["oav"] = {"Old Avar"}, ["obi"] = {"Obispeño"}, ["obk"] = {"Southern Bontok"}, ["obl"] = {"Oblo"}, ["obm"] = {"Moabite"}, ["obo"] = {"Obo Manobo"}, ["obr"] = {"Old Burmese"}, ["obt"] = {"Old Breton"}, ["obu"] = {"Obulom"}, ["oca"] = {"Ocaina"}, ["och"] = {"Old Chinese"}, ["oco"] = {"Old Cornish"}, ["ocu"] = {"Atzingo Matlatzinca"}, ["oda"] = {"Odut"}, ["odk"] = {"Od"}, ["odt"] = {"Old Dutch"}, ["odu"] = {"Odual"}, ["ofo"] = {"Ofo"}, ["ofs"] = {"Old Frisian"}, ["ofu"] = {"Efutop"}, ["ogb"] = {"Ogbia"}, ["ogc"] = {"Ogbah"}, ["oge"] = {"Old Georgian"}, ["ogg"] = {"Ogbogolo"}, ["ogo"] = {"Khana"}, ["ogu"] = {"Ogbronuagum"}, ["oht"] = {"Old Hittite"}, ["ohu"] = {"Old Hungarian"}, ["oia"] = {"Oirata"}, ["oin"] = {"Inebu One"}, ["ojb"] = {"Northwestern Ojibwa"}, ["ojc"] = {"Central Ojibwa"}, ["ojg"] = {"Eastern Ojibwa"}, ["ojp"] = {"Old Japanese"}, ["ojs"] = {"Severn Ojibwa"}, ["ojv"] = {"Ontong Java"}, ["ojw"] = {"Western Ojibwa"}, ["oka"] = {"Okanagan"}, ["okb"] = {"Okobo"}, ["okd"] = {"Okodia"}, ["oke"] = {"Okpe (Southwestern Edo)"}, ["okg"] = {"Koko Babangk"}, ["okh"] = {"Koresh-e Rostam"}, ["oki"] = {"Okiek"}, ["okj"] = {"Oko-Juwoi"}, ["okk"] = {"Kwamtim One"}, ["okl"] = {"Old Kentish Sign Language"}, ["okm"] = {"Middle Korean (10th-16th cent.)"}, ["okn"] = {"Oki-No-Erabu"}, ["oko"] = {"Old Korean (3rd-9th cent.)"}, ["okr"] = {"Kirike"}, ["oks"] = {"Oko-Eni-Osayen"}, ["oku"] = {"Oku"}, ["okv"] = {"Orokaiva"}, ["okx"] = {"Okpe (Northwestern Edo)"}, ["ola"] = {"Walungge"}, ["old"] = {"Mochi"}, ["ole"] = {"Olekha"}, ["olk"] = {"Olkol"}, ["olm"] = {"Oloma"}, ["olo"] = {"Livvi"}, ["olr"] = {"Olrat"}, ["olt"] = {"Old Lithuanian"}, ["olu"] = {"Kuvale"}, ["oma"] = {"Omaha-Ponca"}, ["omb"] = {"East Ambae"}, ["omc"] = {"Mochica"}, ["omg"] = {"Omagua"}, ["omi"] = {"Omi"}, ["omk"] = {"Omok"}, ["oml"] = {"Ombo"}, ["omn"] = {"Minoan"}, ["omo"] = {"Utarmbung"}, ["omp"] = {"Old Manipuri"}, ["omq"] = {"Oto-Manguean languages"}, ["omr"] = {"Old Marathi"}, ["omt"] = {"Omotik"}, ["omu"] = {"Omurano"}, ["omv"] = {"Omotic languages"}, ["omw"] = {"South Tairora"}, ["omx"] = {"Old Mon"}, ["ona"] = {"Ona"}, ["onb"] = {"Lingao"}, ["one"] = {"Oneida"}, ["ong"] = {"Olo"}, ["oni"] = {"Onin"}, ["onj"] = {"Onjob"}, ["onk"] = {"Kabore One"}, ["onn"] = {"Onobasulu"}, ["ono"] = {"Onondaga"}, ["onp"] = {"Sartang"}, ["onr"] = {"Northern One"}, ["ons"] = {"Ono"}, ["ont"] = {"Ontenu"}, ["onu"] = {"Unua"}, ["onw"] = {"Old Nubian"}, ["onx"] = {"Onin Based Pidgin"}, ["ood"] = {"Tohono O'odham"}, ["oog"] = {"Ong"}, ["oon"] = {"Önge"}, ["oor"] = {"Oorlams"}, ["oos"] = {"Old Ossetic"}, ["opa"] = {"Okpamheri"}, ["opk"] = {"Kopkaka"}, ["opm"] = {"Oksapmin"}, ["opo"] = {"Opao"}, ["opt"] = {"Opata"}, ["opy"] = {"Ofayé"}, ["ora"] = {"Oroha"}, ["orc"] = {"Orma"}, ["ore"] = {"Orejón"}, ["org"] = {"Oring"}, ["orh"] = {"Oroqen"}, ["orn"] = {"Orang Kanaq"}, ["oro"] = {"Orokolo"}, ["orr"] = {"Oruma"}, ["ors"] = {"Orang Seletar"}, ["ort"] = {"Adivasi Oriya"}, ["oru"] = {"Ormuri"}, ["orv"] = {"Old Russian"}, ["orw"] = {"Oro Win"}, ["orx"] = {"Oro"}, ["ory"] = {"Odia (individual language)", "Oriya (individual language)"}, ["orz"] = {"Ormu"}, ["osa"] = {"Osage"}, ["osc"] = {"Oscan"}, ["osi"] = {"Osing"}, ["oso"] = {"Ososo"}, ["osp"] = {"Old Spanish"}, ["ost"] = {"Osatu"}, ["osu"] = {"Southern One"}, ["osx"] = {"Old Saxon"}, ["ota"] = {"Ottoman Turkish (1500-1928)"}, ["otb"] = {"Old Tibetan"}, ["otd"] = {"Ot Danum"}, ["ote"] = {"Mezquital Otomi"}, ["oti"] = {"Oti"}, ["otk"] = {"Old Turkish"}, ["otl"] = {"Tilapa Otomi"}, ["otm"] = {"Eastern Highland Otomi"}, ["otn"] = {"Tenango Otomi"}, ["oto"] = {"Otomian languages"}, ["otq"] = {"Querétaro Otomi"}, ["otr"] = {"Otoro"}, ["ots"] = {"Estado de México Otomi"}, ["ott"] = {"Temoaya Otomi"}, ["otu"] = {"Otuke"}, ["otw"] = {"Ottawa"}, ["otx"] = {"Texcatepec Otomi"}, ["oty"] = {"Old Tamil"}, ["otz"] = {"Ixtenco Otomi"}, ["oua"] = {"Tagargrent"}, ["oub"] = {"Glio-Oubi"}, ["oue"] = {"Oune"}, ["oui"] = {"Old Uighur"}, ["oum"] = {"Ouma"}, ["ovd"] = {"Elfdalian", "Övdalian"}, ["owi"] = {"Owiniga"}, ["owl"] = {"Old Welsh"}, ["oyb"] = {"Oy"}, ["oyd"] = {"Oyda"}, ["oym"] = {"Wayampi"}, ["oyy"] = {"Oya'oya"}, ["ozm"] = {"Koonzime"}, ["paa"] = {"Papuan languages"}, ["pab"] = {"Parecís"}, ["pac"] = {"Pacoh"}, ["pad"] = {"Paumarí"}, ["pae"] = {"Pagibete"}, ["paf"] = {"Paranawát"}, ["pag"] = {"Pangasinan"}, ["pah"] = {"Tenharim"}, ["pai"] = {"Pe"}, ["pak"] = {"Parakanã"}, ["pal"] = {"Pahlavi"}, ["pam"] = {"Pampanga", "Kapampangan"}, ["pao"] = {"Northern Paiute"}, ["pap"] = {"Papiamento"}, ["paq"] = {"Parya"}, ["par"] = {"Panamint", "Timbisha"}, ["pas"] = {"Papasena"}, ["pat"] = {"Papitalai"}, ["pau"] = {"Palauan"}, ["pav"] = {"Pakaásnovos"}, ["paw"] = {"Pawnee"}, ["pax"] = {"Pankararé"}, ["pay"] = {"Pech"}, ["paz"] = {"Pankararú"}, ["pbb"] = {"Páez"}, ["pbc"] = {"Patamona"}, ["pbe"] = {"Mezontla Popoloca"}, ["pbf"] = {"Coyotepec Popoloca"}, ["pbg"] = {"Paraujano"}, ["pbh"] = {"E'ñapa Woromaipu"}, ["pbi"] = {"Parkwa"}, ["pbl"] = {"Mak (Nigeria)"}, ["pbm"] = {"Puebla Mazatec"}, ["pbn"] = {"Kpasam"}, ["pbo"] = {"Papel"}, ["pbp"] = {"Badyara"}, ["pbr"] = {"Pangwa"}, ["pbs"] = {"Central Pame"}, ["pbt"] = {"Southern Pashto"}, ["pbu"] = {"Northern Pashto"}, ["pbv"] = {"Pnar"}, ["pby"] = {"Pyu (Papua New Guinea)"}, ["pca"] = {"Santa Inés Ahuatempan Popoloca"}, ["pcb"] = {"Pear"}, ["pcc"] = {"Bouyei"}, ["pcd"] = {"Picard"}, ["pce"] = {"Ruching Palaung"}, ["pcf"] = {"Paliyan"}, ["pcg"] = {"Paniya"}, ["pch"] = {"Pardhan"}, ["pci"] = {"Duruwa"}, ["pcj"] = {"Parenga"}, ["pck"] = {"Paite Chin"}, ["pcl"] = {"Pardhi"}, ["pcm"] = {"Nigerian Pidgin"}, ["pcn"] = {"Piti"}, ["pcp"] = {"Pacahuara"}, ["pcw"] = {"Pyapun"}, ["pda"] = {"Anam"}, ["pdc"] = {"Pennsylvania German"}, ["pdi"] = {"Pa Di"}, ["pdn"] = {"Podena", "Fedan"}, ["pdo"] = {"Padoe"}, ["pdt"] = {"Plautdietsch"}, ["pdu"] = {"Kayan"}, ["pea"] = {"Peranakan Indonesian"}, ["peb"] = {"Eastern Pomo"}, ["ped"] = {"Mala (Papua New Guinea)"}, ["pee"] = {"Taje"}, ["pef"] = {"Northeastern Pomo"}, ["peg"] = {"Pengo"}, ["peh"] = {"Bonan"}, ["pei"] = {"Chichimeca-Jonaz"}, ["pej"] = {"Northern Pomo"}, ["pek"] = {"Penchal"}, ["pel"] = {"Pekal"}, ["pem"] = {"Phende"}, ["peo"] = {"Old Persian (ca. 600-400 B.C.)"}, ["pep"] = {"Kunja"}, ["peq"] = {"Southern Pomo"}, ["pes"] = {"Iranian Persian"}, ["pev"] = {"Pémono"}, ["pex"] = {"Petats"}, ["pey"] = {"Petjo"}, ["pez"] = {"Eastern Penan"}, ["pfa"] = {"Pááfang"}, ["pfe"] = {"Peere"}, ["pfl"] = {"Pfaelzisch"}, ["pga"] = {"Sudanese Creole Arabic"}, ["pgd"] = {"Gāndhārī"}, ["pgg"] = {"Pangwali"}, ["pgi"] = {"Pagi"}, ["pgk"] = {"Rerep"}, ["pgl"] = {"Primitive Irish"}, ["pgn"] = {"Paelignian"}, ["pgs"] = {"Pangseng"}, ["pgu"] = {"Pagu"}, ["pgz"] = {"Papua New Guinean Sign Language"}, ["pha"] = {"Pa-Hng"}, ["phd"] = {"Phudagi"}, ["phg"] = {"Phuong"}, ["phh"] = {"Phukha"}, ["phi"] = {"Philippine languages"}, ["phk"] = {"Phake"}, ["phl"] = {"Phalura", "Palula"}, ["phm"] = {"Phimbi"}, ["phn"] = {"Phoenician"}, ["pho"] = {"Phunoi"}, ["phq"] = {"Phana'"}, ["phr"] = {"Pahari-Potwari"}, ["pht"] = {"Phu Thai"}, ["phu"] = {"Phuan"}, ["phv"] = {"Pahlavani"}, ["phw"] = {"Phangduwali"}, ["pia"] = {"Pima Bajo"}, ["pib"] = {"Yine"}, ["pic"] = {"Pinji"}, ["pid"] = {"Piaroa"}, ["pie"] = {"Piro"}, ["pif"] = {"Pingelapese"}, ["pig"] = {"Pisabo"}, ["pih"] = {"Pitcairn-Norfolk"}, ["pii"] = {"Pini"}, ["pij"] = {"Pijao"}, ["pil"] = {"Yom"}, ["pim"] = {"Powhatan"}, ["pin"] = {"Piame"}, ["pio"] = {"Piapoco"}, ["pip"] = {"Pero"}, ["pir"] = {"Piratapuyo"}, ["pis"] = {"Pijin"}, ["pit"] = {"Pitta Pitta"}, ["piu"] = {"Pintupi-Luritja"}, ["piv"] = {"Pileni", "Vaeakau-Taumako"}, ["piw"] = {"Pimbwe"}, ["pix"] = {"Piu"}, ["piy"] = {"Piya-Kwonci"}, ["piz"] = {"Pije"}, ["pjt"] = {"Pitjantjatjara"}, ["pka"] = {"Ardhamāgadhī Prākrit"}, ["pkb"] = {"Pokomo", "Kipfokomo"}, ["pkc"] = {"Paekche"}, ["pkg"] = {"Pak-Tong"}, ["pkh"] = {"Pankhu"}, ["pkn"] = {"Pakanha"}, ["pko"] = {"Pökoot"}, ["pkp"] = {"Pukapuka"}, ["pkr"] = {"Attapady Kurumba"}, ["pks"] = {"Pakistan Sign Language"}, ["pkt"] = {"Maleng"}, ["pku"] = {"Paku"}, ["pla"] = {"Miani"}, ["plb"] = {"Polonombauk"}, ["plc"] = {"Central Palawano"}, ["pld"] = {"Polari"}, ["ple"] = {"Palu'e"}, ["plf"] = {"Central Malayo-Polynesian languages"}, ["plg"] = {"Pilagá"}, ["plh"] = {"Paulohi"}, ["plj"] = {"Polci"}, ["plk"] = {"Kohistani Shina"}, ["pll"] = {"Shwe Palaung"}, ["pln"] = {"Palenquero"}, ["plo"] = {"Oluta Popoluca"}, ["plp"] = {"Palpa"}, ["plq"] = {"Palaic"}, ["plr"] = {"Palaka Senoufo"}, ["pls"] = {"San Marcos Tlacoyalco Popoloca", "San Marcos Tlalcoyalco Popoloca"}, ["plt"] = {"Plateau Malagasy"}, ["plu"] = {"Palikúr"}, ["plv"] = {"Southwest Palawano"}, ["plw"] = {"Brooke's Point Palawano"}, ["ply"] = {"Bolyu"}, ["plz"] = {"Paluan"}, ["pma"] = {"Paama"}, ["pmb"] = {"Pambia"}, ["pmd"] = {"Pallanganmiddang"}, ["pme"] = {"Pwaamei"}, ["pmf"] = {"Pamona"}, ["pmh"] = {"Māhārāṣṭri Prākrit"}, ["pmi"] = {"Northern Pumi"}, ["pmj"] = {"Southern Pumi"}, ["pmk"] = {"Pamlico"}, ["pml"] = {"Lingua Franca"}, ["pmm"] = {"Pomo"}, ["pmn"] = {"Pam"}, ["pmo"] = {"Pom"}, ["pmq"] = {"Northern Pame"}, ["pmr"] = {"Paynamar"}, ["pms"] = {"Piemontese"}, ["pmt"] = {"Tuamotuan"}, ["pmw"] = {"Plains Miwok"}, ["pmx"] = {"Poumei Naga"}, ["pmy"] = {"Papuan Malay"}, ["pmz"] = {"Southern Pame"}, ["pna"] = {"Punan Bah-Biau"}, ["pnb"] = {"Western Panjabi"}, ["pnc"] = {"Pannei"}, ["pne"] = {"Western Penan"}, ["png"] = {"Pongu"}, ["pnh"] = {"Penrhyn"}, ["pni"] = {"Aoheng"}, ["pnj"] = {"Pinjarup"}, ["pnk"] = {"Paunaka"}, ["pnl"] = {"Paleni"}, ["pnm"] = {"Punan Batu 1"}, ["pnn"] = {"Pinai-Hagahai"}, ["pno"] = {"Panobo"}, ["pnp"] = {"Pancana"}, ["pnq"] = {"Pana (Burkina Faso)"}, ["pnr"] = {"Panim"}, ["pns"] = {"Ponosakan"}, ["pnt"] = {"Pontic"}, ["pnu"] = {"Jiongnai Bunu"}, ["pnv"] = {"Pinigura"}, ["pnw"] = {"Panytyima"}, ["pnx"] = {"Phong-Kniang"}, ["pny"] = {"Pinyin"}, ["pnz"] = {"Pana (Central African Republic)"}, ["poc"] = {"Poqomam"}, ["poe"] = {"San Juan Atzingo Popoloca"}, ["pof"] = {"Poke"}, ["pog"] = {"Potiguára"}, ["poh"] = {"Poqomchi'"}, ["poi"] = {"Highland Popoluca"}, ["pok"] = {"Pokangá"}, ["pom"] = {"Southeastern Pomo"}, ["pon"] = {"Pohnpeian"}, ["poo"] = {"Central Pomo"}, ["pop"] = {"Pwapwâ"}, ["poq"] = {"Texistepec Popoluca"}, ["pos"] = {"Sayula Popoluca"}, ["pot"] = {"Potawatomi"}, ["pov"] = {"Upper Guinea Crioulo"}, ["pow"] = {"San Felipe Otlaltepec Popoloca"}, ["pox"] = {"Polabian"}, ["poy"] = {"Pogolo"}, ["poz"] = {"Malayo-Polynesian languages"}, ["ppe"] = {"Papi"}, ["ppi"] = {"Paipai"}, ["ppk"] = {"Uma"}, ["ppl"] = {"Pipil", "Nicarao"}, ["ppm"] = {"Papuma"}, ["ppn"] = {"Papapana"}, ["ppo"] = {"Folopa"}, ["ppp"] = {"Pelende"}, ["ppq"] = {"Pei"}, ["pps"] = {"San Luís Temalacayuca Popoloca"}, ["ppt"] = {"Pare"}, ["ppu"] = {"Papora"}, ["pqa"] = {"Pa'a"}, ["pqe"] = {"Eastern Malayo-Polynesian languages"}, ["pqm"] = {"Malecite-Passamaquoddy"}, ["pqw"] = {"Western Malayo-Polynesian languages"}, ["pra"] = {"Prakrit languages"}, ["prc"] = {"Parachi"}, ["prd"] = {"Parsi-Dari"}, ["pre"] = {"Principense"}, ["prf"] = {"Paranan"}, ["prg"] = {"Prussian"}, ["prh"] = {"Porohanon"}, ["pri"] = {"Paicî"}, ["prk"] = {"Parauk"}, ["prl"] = {"Peruvian Sign Language"}, ["prm"] = {"Kibiri"}, ["prn"] = {"Prasuni"}, ["pro"] = {"Old Provençal (to 1500)", "Old Occitan (to 1500)"}, ["prp"] = {"Parsi"}, ["prq"] = {"Ashéninka Perené"}, ["prr"] = {"Puri"}, ["prs"] = {"Dari", "Afghan Persian"}, ["prt"] = {"Phai"}, ["pru"] = {"Puragi"}, ["prw"] = {"Parawen"}, ["prx"] = {"Purik"}, ["prz"] = {"Providencia Sign Language"}, ["psa"] = {"Asue Awyu"}, ["psc"] = {"Persian Sign Language"}, ["psd"] = {"Plains Indian Sign Language"}, ["pse"] = {"Central Malay"}, ["psg"] = {"Penang Sign Language"}, ["psh"] = {"Southwest Pashai", "Southwest Pashayi"}, ["psi"] = {"Southeast Pashai", "Southeast Pashayi"}, ["psl"] = {"Puerto Rican Sign Language"}, ["psm"] = {"Pauserna"}, ["psn"] = {"Panasuan"}, ["pso"] = {"Polish Sign Language"}, ["psp"] = {"Philippine Sign Language"}, ["psq"] = {"Pasi"}, ["psr"] = {"Portuguese Sign Language"}, ["pss"] = {"Kaulong"}, ["pst"] = {"Central Pashto"}, ["psu"] = {"Sauraseni Prākrit"}, ["psw"] = {"Port Sandwich"}, ["psy"] = {"Piscataway"}, ["pta"] = {"Pai Tavytera"}, ["pth"] = {"Pataxó Hã-Ha-Hãe"}, ["pti"] = {"Pintiini"}, ["ptn"] = {"Patani"}, ["pto"] = {"Zo'é"}, ["ptp"] = {"Patep"}, ["ptq"] = {"Pattapu"}, ["ptr"] = {"Piamatsina"}, ["ptt"] = {"Enrekang"}, ["ptu"] = {"Bambam"}, ["ptv"] = {"Port Vato"}, ["ptw"] = {"Pentlatch"}, ["pty"] = {"Pathiya"}, ["pua"] = {"Western Highland Purepecha"}, ["pub"] = {"Purum"}, ["puc"] = {"Punan Merap"}, ["pud"] = {"Punan Aput"}, ["pue"] = {"Puelche"}, ["puf"] = {"Punan Merah"}, ["pug"] = {"Phuie"}, ["pui"] = {"Puinave"}, ["puj"] = {"Punan Tubu"}, ["pum"] = {"Puma"}, ["puo"] = {"Puoc"}, ["pup"] = {"Pulabu"}, ["puq"] = {"Puquina"}, ["pur"] = {"Puruborá"}, ["put"] = {"Putoh"}, ["puu"] = {"Punu"}, ["puw"] = {"Puluwatese"}, ["pux"] = {"Puare"}, ["puy"] = {"Purisimeño"}, ["pwa"] = {"Pawaia"}, ["pwb"] = {"Panawa"}, ["pwg"] = {"Gapapaiwa"}, ["pwi"] = {"Patwin"}, ["pwm"] = {"Molbog"}, ["pwn"] = {"Paiwan"}, ["pwo"] = {"Pwo Western Karen"}, ["pwr"] = {"Powari"}, ["pww"] = {"Pwo Northern Karen"}, ["pxm"] = {"Quetzaltepec Mixe"}, ["pye"] = {"Pye Krumen"}, ["pym"] = {"Fyam"}, ["pyn"] = {"Poyanáwa"}, ["pys"] = {"Paraguayan Sign Language", "Lengua de Señas del Paraguay"}, ["pyu"] = {"Puyuma"}, ["pyx"] = {"Pyu (Myanmar)"}, ["pyy"] = {"Pyen"}, ["pzn"] = {"Para Naga"}, ["qua"] = {"Quapaw"}, ["qub"] = {"Huallaga Huánuco Quechua"}, ["quc"] = {"K'iche'", "Quiché"}, ["qud"] = {"Calderón Highland Quichua"}, ["quf"] = {"Lambayeque Quechua"}, ["qug"] = {"Chimborazo Highland Quichua"}, ["quh"] = {"South Bolivian Quechua"}, ["qui"] = {"Quileute"}, ["quk"] = {"Chachapoyas Quechua"}, ["qul"] = {"North Bolivian Quechua"}, ["qum"] = {"Sipacapense"}, ["qun"] = {"Quinault"}, ["qup"] = {"Southern Pastaza Quechua"}, ["quq"] = {"Quinqui"}, ["qur"] = {"Yanahuanca Pasco Quechua"}, ["qus"] = {"Santiago del Estero Quichua"}, ["quv"] = {"Sacapulteco"}, ["quw"] = {"Tena Lowland Quichua"}, ["qux"] = {"Yauyos Quechua"}, ["quy"] = {"Ayacucho Quechua"}, ["quz"] = {"Cusco Quechua"}, ["qva"] = {"Ambo-Pasco Quechua"}, ["qvc"] = {"Cajamarca Quechua"}, ["qve"] = {"Eastern Apurímac Quechua"}, ["qvh"] = {"Huamalíes-Dos de Mayo Huánuco Quechua"}, ["qvi"] = {"Imbabura Highland Quichua"}, ["qvj"] = {"Loja Highland Quichua"}, ["qvl"] = {"Cajatambo North Lima Quechua"}, ["qvm"] = {"Margos-Yarowilca-Lauricocha Quechua"}, ["qvn"] = {"North Junín Quechua"}, ["qvo"] = {"Napo Lowland Quechua"}, ["qvp"] = {"Pacaraos Quechua"}, ["qvs"] = {"San Martín Quechua"}, ["qvw"] = {"Huaylla Wanca Quechua"}, ["qvy"] = {"Queyu"}, ["qvz"] = {"Northern Pastaza Quichua"}, ["qwa"] = {"Corongo Ancash Quechua"}, ["qwc"] = {"Classical Quechua"}, ["qwe"] = {"Quechuan (family)"}, ["qwh"] = {"Huaylas Ancash Quechua"}, ["qwm"] = {"Kuman (Russia)"}, ["qws"] = {"Sihuas Ancash Quechua"}, ["qwt"] = {"Kwalhioqua-Tlatskanai"}, ["qxa"] = {"Chiquián Ancash Quechua"}, ["qxc"] = {"Chincha Quechua"}, ["qxh"] = {"Panao Huánuco Quechua"}, ["qxl"] = {"Salasaca Highland Quichua"}, ["qxn"] = {"Northern Conchucos Ancash Quechua"}, ["qxo"] = {"Southern Conchucos Ancash Quechua"}, ["qxp"] = {"Puno Quechua"}, ["qxq"] = {"Qashqa'i"}, ["qxr"] = {"Cañar Highland Quichua"}, ["qxs"] = {"Southern Qiang"}, ["qxt"] = {"Santa Ana de Tusi Pasco Quechua"}, ["qxu"] = {"Arequipa-La Unión Quechua"}, ["qxw"] = {"Jauja Wanca Quechua"}, ["qya"] = {"Quenya"}, ["qyp"] = {"Quiripi"}, ["raa"] = {"Dungmali"}, ["rab"] = {"Camling"}, ["rac"] = {"Rasawa"}, ["rad"] = {"Rade"}, ["raf"] = {"Western Meohang"}, ["rag"] = {"Logooli", "Lulogooli"}, ["rah"] = {"Rabha"}, ["rai"] = {"Ramoaaina"}, ["raj"] = {"Rajasthani"}, ["rak"] = {"Tulu-Bohuai"}, ["ral"] = {"Ralte"}, ["ram"] = {"Canela"}, ["ran"] = {"Riantana"}, ["rao"] = {"Rao"}, ["rap"] = {"Rapanui"}, ["raq"] = {"Saam"}, ["rar"] = {"Rarotongan", "Cook Islands Maori"}, ["ras"] = {"Tegali"}, ["rat"] = {"Razajerdi"}, ["rau"] = {"Raute"}, ["rav"] = {"Sampang"}, ["raw"] = {"Rawang"}, ["rax"] = {"Rang"}, ["ray"] = {"Rapa"}, ["raz"] = {"Rahambuu"}, ["rbb"] = {"Rumai Palaung"}, ["rbk"] = {"Northern Bontok"}, ["rbl"] = {"Miraya Bikol"}, ["rbp"] = {"Barababaraba"}, ["rcf"] = {"Réunion Creole French"}, ["rdb"] = {"Rudbari"}, ["rea"] = {"Rerau"}, ["reb"] = {"Rembong"}, ["ree"] = {"Rejang Kayan"}, ["reg"] = {"Kara (Tanzania)"}, ["rei"] = {"Reli"}, ["rej"] = {"Rejang"}, ["rel"] = {"Rendille"}, ["rem"] = {"Remo"}, ["ren"] = {"Rengao"}, ["rer"] = {"Rer Bare"}, ["res"] = {"Reshe"}, ["ret"] = {"Retta"}, ["rey"] = {"Reyesano"}, ["rga"] = {"Roria"}, ["rge"] = {"Romano-Greek"}, ["rgk"] = {"Rangkas"}, ["rgn"] = {"Romagnol"}, ["rgr"] = {"Resígaro"}, ["rgs"] = {"Southern Roglai"}, ["rgu"] = {"Ringgou"}, ["rhg"] = {"Rohingya"}, ["rhp"] = {"Yahang"}, ["ria"] = {"Riang (India)"}, ["rif"] = {"Tarifit"}, ["ril"] = {"Riang (Myanmar)"}, ["rim"] = {"Nyaturu"}, ["rin"] = {"Nungu"}, ["rir"] = {"Ribun"}, ["rit"] = {"Ritarungo"}, ["riu"] = {"Riung"}, ["rjg"] = {"Rajong"}, ["rji"] = {"Raji"}, ["rjs"] = {"Rajbanshi"}, ["rka"] = {"Kraol"}, ["rkb"] = {"Rikbaktsa"}, ["rkh"] = {"Rakahanga-Manihiki"}, ["rki"] = {"Rakhine"}, ["rkm"] = {"Marka"}, ["rkt"] = {"Rangpuri", "Kamta"}, ["rkw"] = {"Arakwal"}, ["rma"] = {"Rama"}, ["rmb"] = {"Rembarunga"}, ["rmc"] = {"Carpathian Romani"}, ["rmd"] = {"Traveller Danish"}, ["rme"] = {"Angloromani"}, ["rmf"] = {"Kalo Finnish Romani"}, ["rmg"] = {"Traveller Norwegian"}, ["rmh"] = {"Murkim"}, ["rmi"] = {"Lomavren"}, ["rmk"] = {"Romkun"}, ["rml"] = {"Baltic Romani"}, ["rmm"] = {"Roma"}, ["rmn"] = {"Balkan Romani"}, ["rmo"] = {"Sinte Romani"}, ["rmp"] = {"Rempi"}, ["rmq"] = {"Caló"}, ["rms"] = {"Romanian Sign Language"}, ["rmt"] = {"Domari"}, ["rmu"] = {"Tavringer Romani"}, ["rmv"] = {"Romanova"}, ["rmw"] = {"Welsh Romani"}, ["rmx"] = {"Romam"}, ["rmy"] = {"Vlax Romani"}, ["rmz"] = {"Marma"}, ["rnd"] = {"Ruund"}, ["rng"] = {"Ronga"}, ["rnl"] = {"Ranglong"}, ["rnn"] = {"Roon"}, ["rnp"] = {"Rongpo"}, ["rnr"] = {"Nari Nari"}, ["rnw"] = {"Rungwa"}, ["roa"] = {"Romance languages"}, ["rob"] = {"Tae'"}, ["roc"] = {"Cacgia Roglai"}, ["rod"] = {"Rogo"}, ["roe"] = {"Ronji"}, ["rof"] = {"Rombo"}, ["rog"] = {"Northern Roglai"}, ["rol"] = {"Romblomanon"}, ["rom"] = {"Romany"}, ["roo"] = {"Rotokas"}, ["rop"] = {"Kriol"}, ["ror"] = {"Rongga"}, ["rou"] = {"Runga"}, ["row"] = {"Dela-Oenale"}, ["rpn"] = {"Repanbitip"}, ["rpt"] = {"Rapting"}, ["rri"] = {"Ririo"}, ["rro"] = {"Waima"}, ["rrt"] = {"Arritinngithigh"}, ["rsb"] = {"Romano-Serbian"}, ["rsl"] = {"Russian Sign Language"}, ["rsm"] = {"Miriwoong Sign Language"}, ["rtc"] = {"Rungtu Chin"}, ["rth"] = {"Ratahan"}, ["rtm"] = {"Rotuman"}, ["rts"] = {"Yurats"}, ["rtw"] = {"Rathawi"}, ["rub"] = {"Gungu"}, ["ruc"] = {"Ruuli"}, ["rue"] = {"Rusyn"}, ["ruf"] = {"Luguru"}, ["rug"] = {"Roviana"}, ["ruh"] = {"Ruga"}, ["rui"] = {"Rufiji"}, ["ruk"] = {"Che"}, ["ruo"] = {"Istro Romanian"}, ["rup"] = {"Macedo-Romanian", "Aromanian", "Arumanian"}, ["ruq"] = {"Megleno Romanian"}, ["rut"] = {"Rutul"}, ["ruu"] = {"Lanas Lobu"}, ["ruy"] = {"Mala (Nigeria)"}, ["ruz"] = {"Ruma"}, ["rwa"] = {"Rawo"}, ["rwk"] = {"Rwa"}, ["rwm"] = {"Amba (Uganda)"}, ["rwo"] = {"Rawa"}, ["rwr"] = {"Marwari (India)"}, ["rxd"] = {"Ngardi"}, ["rxw"] = {"Karuwali"}, ["ryn"] = {"Northern Amami-Oshima"}, ["rys"] = {"Yaeyama"}, ["ryu"] = {"Central Okinawan"}, ["rzh"] = {"Rāziḥī"}, ["saa"] = {"Saba"}, ["sab"] = {"Buglere"}, ["sac"] = {"Meskwaki"}, ["sad"] = {"Sandawe"}, ["sae"] = {"Sabanê"}, ["saf"] = {"Safaliba"}, ["sah"] = {"Yakut"}, ["sai"] = {"South American Indian languages"}, ["saj"] = {"Sahu"}, ["sak"] = {"Sake"}, ["sal"] = {"Salishan languages"}, ["sam"] = {"Samaritan Aramaic"}, ["sao"] = {"Sause"}, ["saq"] = {"Samburu"}, ["sar"] = {"Saraveca"}, ["sas"] = {"Sasak"}, ["sat"] = {"Santali"}, ["sau"] = {"Saleman"}, ["sav"] = {"Saafi-Saafi"}, ["saw"] = {"Sawi"}, ["sax"] = {"Sa"}, ["say"] = {"Saya"}, ["saz"] = {"Saurashtra"}, ["sba"] = {"Ngambay"}, ["sbb"] = {"Simbo"}, ["sbc"] = {"Kele (Papua New Guinea)"}, ["sbd"] = {"Southern Samo"}, ["sbe"] = {"Saliba"}, ["sbf"] = {"Chabu", "Shabo"}, ["sbg"] = {"Seget"}, ["sbh"] = {"Sori-Harengan"}, ["sbi"] = {"Seti"}, ["sbj"] = {"Surbakhal"}, ["sbk"] = {"Safwa"}, ["sbl"] = {"Botolan Sambal"}, ["sbm"] = {"Sagala"}, ["sbn"] = {"Sindhi Bhil"}, ["sbo"] = {"Sabüm"}, ["sbp"] = {"Sangu (Tanzania)"}, ["sbq"] = {"Sileibi"}, ["sbr"] = {"Sembakung Murut"}, ["sbs"] = {"Subiya"}, ["sbt"] = {"Kimki"}, ["sbu"] = {"Stod Bhoti"}, ["sbv"] = {"Sabine"}, ["sbw"] = {"Simba"}, ["sbx"] = {"Seberuang"}, ["sby"] = {"Soli"}, ["sbz"] = {"Sara Kaba"}, ["scb"] = {"Chut"}, ["sce"] = {"Dongxiang"}, ["scf"] = {"San Miguel Creole French"}, ["scg"] = {"Sanggau"}, ["sch"] = {"Sakachep"}, ["sci"] = {"Sri Lankan Creole Malay"}, ["sck"] = {"Sadri"}, ["scl"] = {"Shina"}, ["scn"] = {"Sicilian"}, ["sco"] = {"Scots"}, ["scp"] = {"Hyolmo", "Helambu Sherpa"}, ["scq"] = {"Sa'och"}, ["scs"] = {"North Slavey"}, ["sct"] = {"Southern Katang"}, ["scu"] = {"Shumcho"}, ["scv"] = {"Sheni"}, ["scw"] = {"Sha"}, ["scx"] = {"Sicel"}, ["sda"] = {"Toraja-Sa'dan"}, ["sdb"] = {"Shabak"}, ["sdc"] = {"Sassarese Sardinian"}, ["sde"] = {"Surubu"}, ["sdf"] = {"Sarli"}, ["sdg"] = {"Savi"}, ["sdh"] = {"Southern Kurdish"}, ["sdj"] = {"Suundi"}, ["sdk"] = {"Sos Kundi"}, ["sdl"] = {"Saudi Arabian Sign Language"}, ["sdm"] = {"Semandang"}, ["sdn"] = {"Gallurese Sardinian"}, ["sdo"] = {"Bukar-Sadung Bidayuh"}, ["sdp"] = {"Sherdukpen"}, ["sdr"] = {"Oraon Sadri"}, ["sds"] = {"Sened"}, ["sdt"] = {"Shuadit"}, ["sdu"] = {"Sarudu"}, ["sdv"] = {"Eastern Sudanic languages"}, ["sdx"] = {"Sibu Melanau"}, ["sdz"] = {"Sallands"}, ["sea"] = {"Semai"}, ["seb"] = {"Shempire Senoufo"}, ["sec"] = {"Sechelt"}, ["sed"] = {"Sedang"}, ["see"] = {"Seneca"}, ["sef"] = {"Cebaara Senoufo"}, ["seg"] = {"Segeju"}, ["seh"] = {"Sena"}, ["sei"] = {"Seri"}, ["sej"] = {"Sene"}, ["sek"] = {"Sekani"}, ["sel"] = {"Selkup"}, ["sem"] = {"Semitic languages"}, ["sen"] = {"Nanerigé Sénoufo"}, ["seo"] = {"Suarmin"}, ["sep"] = {"Sìcìté Sénoufo"}, ["seq"] = {"Senara Sénoufo"}, ["ser"] = {"Serrano"}, ["ses"] = {"Koyraboro Senni Songhai"}, ["set"] = {"Sentani"}, ["seu"] = {"Serui-Laut"}, ["sev"] = {"Nyarafolo Senoufo"}, ["sew"] = {"Sewa Bay"}, ["sey"] = {"Secoya"}, ["sez"] = {"Senthang Chin"}, ["sfb"] = {"Langue des signes de Belgique Francophone", "French Belgian Sign Language"}, ["sfe"] = {"Eastern Subanen"}, ["sfm"] = {"Small Flowery Miao"}, ["sfs"] = {"South African Sign Language"}, ["sfw"] = {"Sehwi"}, ["sga"] = {"Old Irish (to 900)"}, ["sgb"] = {"Mag-antsi Ayta"}, ["sgc"] = {"Kipsigis"}, ["sgd"] = {"Surigaonon"}, ["sge"] = {"Segai"}, ["sgg"] = {"Swiss-German Sign Language"}, ["sgh"] = {"Shughni"}, ["sgi"] = {"Suga"}, ["sgj"] = {"Surgujia"}, ["sgk"] = {"Sangkong"}, ["sgm"] = {"Singa"}, ["sgn"] = {"Sign languages"}, ["sgp"] = {"Singpho"}, ["sgr"] = {"Sangisari"}, ["sgs"] = {"Samogitian"}, ["sgt"] = {"Brokpake"}, ["sgu"] = {"Salas"}, ["sgw"] = {"Sebat Bet Gurage"}, ["sgx"] = {"Sierra Leone Sign Language"}, ["sgy"] = {"Sanglechi"}, ["sgz"] = {"Sursurunga"}, ["sha"] = {"Shall-Zwall"}, ["shb"] = {"Ninam"}, ["shc"] = {"Sonde"}, ["shd"] = {"Kundal Shahi"}, ["she"] = {"Sheko"}, ["shg"] = {"Shua"}, ["shh"] = {"Shoshoni"}, ["shi"] = {"Tachelhit"}, ["shj"] = {"Shatt"}, ["shk"] = {"Shilluk"}, ["shl"] = {"Shendu"}, ["shm"] = {"Shahrudi"}, ["shn"] = {"Shan"}, ["sho"] = {"Shanga"}, ["shp"] = {"Shipibo-Conibo"}, ["shq"] = {"Sala"}, ["shr"] = {"Shi"}, ["shs"] = {"Shuswap"}, ["sht"] = {"Shasta"}, ["shu"] = {"Chadian Arabic"}, ["shv"] = {"Shehri"}, ["shw"] = {"Shwai"}, ["shx"] = {"She"}, ["shy"] = {"Tachawit"}, ["shz"] = {"Syenara Senoufo"}, ["sia"] = {"Akkala-Samies"}, ["sib"] = {"Sebop"}, ["sid"] = {"Sidamo"}, ["sie"] = {"Simaa"}, ["sif"] = {"Siamou"}, ["sig"] = {"Paasaal"}, ["sih"] = {"Zire", "Sîshëë"}, ["sii"] = {"Shom Peng"}, ["sij"] = {"Numbami"}, ["sik"] = {"Sikiana"}, ["sil"] = {"Tumulung Sisaala"}, ["sim"] = {"Mende (Papua New Guinea)"}, ["sio"] = {"Siouan languages"}, ["sip"] = {"Sikkimese"}, ["siq"] = {"Sonia"}, ["sir"] = {"Siri"}, ["sis"] = {"Siuslaw"}, ["sit"] = {"Sino-Tibetan languages"}, ["siu"] = {"Sinagen"}, ["siv"] = {"Sumariup"}, ["siw"] = {"Siwai"}, ["six"] = {"Sumau"}, ["siy"] = {"Sivandi"}, ["siz"] = {"Siwi"}, ["sja"] = {"Epena"}, ["sjb"] = {"Sajau Basap"}, ["sjd"] = {"Kildin-Samies"}, ["sje"] = {"Pite-Samies"}, ["sjg"] = {"Assangori"}, ["sjk"] = {"Kemi-Samies"}, ["sjl"] = {"Sajalong", "Miji"}, ["sjm"] = {"Mapun"}, ["sjn"] = {"Sindarin"}, ["sjo"] = {"Xibe"}, ["sjp"] = {"Surjapuri"}, ["sjr"] = {"Siar-Lak"}, ["sjs"] = {"Senhaja De Srair"}, ["sjt"] = {"Ter-Samies"}, ["sju"] = {"Ume-Samies"}, ["sjw"] = {"Shawnee"}, ["ska"] = {"Skagit"}, ["skb"] = {"Saek"}, ["skc"] = {"Ma Manda"}, ["skd"] = {"Southern Sierra Miwok"}, ["ske"] = {"Seke (Vanuatu)"}, ["skf"] = {"Sakirabiá"}, ["skg"] = {"Sakalava Malagasy"}, ["skh"] = {"Sikule"}, ["ski"] = {"Sika"}, ["skj"] = {"Seke (Nepal)"}, ["skm"] = {"Kutong"}, ["skn"] = {"Kolibugan Subanon"}, ["sko"] = {"Seko Tengah"}, ["skp"] = {"Sekapan"}, ["skq"] = {"Sininkere"}, ["skr"] = {"Saraiki", "Seraiki"}, ["sks"] = {"Maia"}, ["skt"] = {"Sakata"}, ["sku"] = {"Sakao"}, ["skv"] = {"Skou"}, ["skw"] = {"Skepi Creole Dutch"}, ["skx"] = {"Seko Padang"}, ["sky"] = {"Sikaiana"}, ["skz"] = {"Sekar"}, ["sla"] = {"Slavic languages"}, ["slc"] = {"Sáliba"}, ["sld"] = {"Sissala"}, ["sle"] = {"Sholaga"}, ["slf"] = {"Swiss-Italian Sign Language"}, ["slg"] = {"Selungai Murut"}, ["slh"] = {"Southern Puget Sound Salish"}, ["sli"] = {"Lower Silesian"}, ["slj"] = {"Salumá"}, ["sll"] = {"Salt-Yui"}, ["slm"] = {"Pangutaran Sama"}, ["sln"] = {"Salinan"}, ["slp"] = {"Lamaholot"}, ["slq"] = {"Salchuq"}, ["slr"] = {"Salar"}, ["sls"] = {"Singapore Sign Language"}, ["slt"] = {"Sila"}, ["slu"] = {"Selaru"}, ["slw"] = {"Sialum"}, ["slx"] = {"Salampasu"}, ["sly"] = {"Selayar"}, ["slz"] = {"Ma'ya"}, ["sma"] = {"Suid-Samies"}, ["smb"] = {"Simbari"}, ["smc"] = {"Som"}, ["smd"] = {"Sama"}, ["smf"] = {"Auwe"}, ["smg"] = {"Simbali"}, ["smh"] = {"Samei"}, ["smi"] = {"Samies"}, ["smj"] = {"Lule-Samies"}, ["smk"] = {"Bolinao"}, ["sml"] = {"Central Sama"}, ["smm"] = {"Musasa"}, ["smn"] = {"Inari-Samies"}, ["smp"] = {"Samaritan"}, ["smq"] = {"Samo"}, ["smr"] = {"Simeulue"}, ["sms"] = {"Skolt-Samies"}, ["smt"] = {"Simte"}, ["smu"] = {"Somray"}, ["smv"] = {"Samvedi"}, ["smw"] = {"Sumbawa"}, ["smx"] = {"Samba"}, ["smy"] = {"Semnani"}, ["smz"] = {"Simeku"}, ["snb"] = {"Sebuyau"}, ["snc"] = {"Sinaugoro"}, ["sne"] = {"Bau Bidayuh"}, ["snf"] = {"Noon"}, ["sng"] = {"Sanga (Democratic Republic of Congo)"}, ["sni"] = {"Sensi"}, ["snj"] = {"Riverain Sango"}, ["snk"] = {"Soninke"}, ["snl"] = {"Sangil"}, ["snm"] = {"Southern Ma'di"}, ["snn"] = {"Siona"}, ["sno"] = {"Snohomish"}, ["snp"] = {"Siane"}, ["snq"] = {"Sangu (Gabon)"}, ["snr"] = {"Sihan"}, ["sns"] = {"South West Bay", "Nahavaq"}, ["snu"] = {"Senggi", "Viid"}, ["snv"] = {"Sa'ban"}, ["snw"] = {"Selee"}, ["snx"] = {"Sam"}, ["sny"] = {"Saniyo-Hiyewe"}, ["snz"] = {"Sinsauru"}, ["soa"] = {"Thai Song"}, ["sob"] = {"Sobei"}, ["soc"] = {"So (Democratic Republic of Congo)"}, ["sod"] = {"Songoora"}, ["soe"] = {"Songomeno"}, ["sog"] = {"Sogdian"}, ["soh"] = {"Aka"}, ["soi"] = {"Sonha"}, ["soj"] = {"Soi"}, ["sok"] = {"Sokoro"}, ["sol"] = {"Solos"}, ["son"] = {"Songhai languages"}, ["soo"] = {"Songo"}, ["sop"] = {"Songe"}, ["soq"] = {"Kanasi"}, ["sor"] = {"Somrai"}, ["sos"] = {"Seeku"}, ["sou"] = {"Southern Thai"}, ["sov"] = {"Sonsorol"}, ["sow"] = {"Sowanda"}, ["sox"] = {"Swo"}, ["soy"] = {"Miyobe"}, ["soz"] = {"Temi"}, ["spb"] = {"Sepa (Indonesia)"}, ["spc"] = {"Sapé"}, ["spd"] = {"Saep"}, ["spe"] = {"Sepa (Papua New Guinea)"}, ["spg"] = {"Sian"}, ["spi"] = {"Saponi"}, ["spk"] = {"Sengo"}, ["spl"] = {"Selepet"}, ["spm"] = {"Akukem"}, ["spn"] = {"Sanapaná"}, ["spo"] = {"Spokane"}, ["spp"] = {"Supyire Senoufo"}, ["spq"] = {"Loreto-Ucayali Spanish"}, ["spr"] = {"Saparua"}, ["sps"] = {"Saposa"}, ["spt"] = {"Spiti Bhoti"}, ["spu"] = {"Sapuan"}, ["spv"] = {"Sambalpuri", "Kosli"}, ["spx"] = {"South Picene"}, ["spy"] = {"Sabaot"}, ["sqa"] = {"Shama-Sambuga"}, ["sqh"] = {"Shau"}, ["sqj"] = {"Albanian languages"}, ["sqk"] = {"Albanian Sign Language"}, ["sqm"] = {"Suma"}, ["sqn"] = {"Susquehannock"}, ["sqo"] = {"Sorkhei"}, ["sqq"] = {"Sou"}, ["sqr"] = {"Siculo Arabic"}, ["sqs"] = {"Sri Lankan Sign Language"}, ["sqt"] = {"Soqotri"}, ["squ"] = {"Squamish"}, ["sra"] = {"Saruga"}, ["srb"] = {"Sora"}, ["src"] = {"Logudorese Sardinian"}, ["sre"] = {"Sara"}, ["srf"] = {"Nafi"}, ["srg"] = {"Sulod"}, ["srh"] = {"Sarikoli"}, ["sri"] = {"Siriano"}, ["srk"] = {"Serudung Murut"}, ["srl"] = {"Isirawa"}, ["srm"] = {"Saramaccan"}, ["srn"] = {"Sranan Tongo"}, ["sro"] = {"Campidanese Sardinian"}, ["srq"] = {"Sirionó"}, ["srr"] = {"Serer"}, ["srs"] = {"Sarsi"}, ["srt"] = {"Sauri"}, ["sru"] = {"Suruí"}, ["srv"] = {"Southern Sorsoganon"}, ["srw"] = {"Serua"}, ["srx"] = {"Sirmauri"}, ["sry"] = {"Sera"}, ["srz"] = {"Shahmirzadi"}, ["ssa"] = {"Nilo-Saharan languages"}, ["ssb"] = {"Southern Sama"}, ["ssc"] = {"Suba-Simbiti"}, ["ssd"] = {"Siroi"}, ["sse"] = {"Balangingi", "Bangingih Sama"}, ["ssf"] = {"Thao"}, ["ssg"] = {"Seimat"}, ["ssh"] = {"Shihhi Arabic"}, ["ssi"] = {"Sansi"}, ["ssj"] = {"Sausi"}, ["ssk"] = {"Sunam"}, ["ssl"] = {"Western Sisaala"}, ["ssm"] = {"Semnam"}, ["ssn"] = {"Waata"}, ["sso"] = {"Sissano"}, ["ssp"] = {"Spanish Sign Language"}, ["ssq"] = {"So'a"}, ["ssr"] = {"Swiss-French Sign Language"}, ["sss"] = {"Sô"}, ["sst"] = {"Sinasina"}, ["ssu"] = {"Susuami"}, ["ssv"] = {"Shark Bay"}, ["ssx"] = {"Samberigi"}, ["ssy"] = {"Saho"}, ["ssz"] = {"Sengseng"}, ["sta"] = {"Settla"}, ["stb"] = {"Northern Subanen"}, ["std"] = {"Sentinel"}, ["ste"] = {"Liana-Seti"}, ["stf"] = {"Seta"}, ["stg"] = {"Trieng"}, ["sth"] = {"Shelta"}, ["sti"] = {"Bulo Stieng"}, ["stj"] = {"Matya Samo"}, ["stk"] = {"Arammba"}, ["stl"] = {"Stellingwerfs"}, ["stm"] = {"Setaman"}, ["stn"] = {"Owa"}, ["sto"] = {"Stoney"}, ["stp"] = {"Southeastern Tepehuan"}, ["stq"] = {"Saterfriesisch"}, ["str"] = {"Straits Salish"}, ["sts"] = {"Shumashti"}, ["stt"] = {"Budeh Stieng"}, ["stu"] = {"Samtao"}, ["stv"] = {"Silt'e"}, ["stw"] = {"Satawalese"}, ["sty"] = {"Siberian Tatar"}, ["sua"] = {"Sulka"}, ["sub"] = {"Suku"}, ["suc"] = {"Western Subanon"}, ["sue"] = {"Suena"}, ["sug"] = {"Suganga"}, ["sui"] = {"Suki"}, ["suj"] = {"Shubi"}, ["suk"] = {"Sukuma"}, ["suq"] = {"Suri"}, ["sur"] = {"Mwaghavul"}, ["sus"] = {"Susu"}, ["sut"] = {"Subtiaba"}, ["suv"] = {"Puroik"}, ["suw"] = {"Sumbwa"}, ["sux"] = {"Sumeries"}, ["suy"] = {"Suyá"}, ["suz"] = {"Sunwar"}, ["sva"] = {"Svan"}, ["svb"] = {"Ulau-Suain"}, ["svc"] = {"Vincentian Creole English"}, ["sve"] = {"Serili"}, ["svk"] = {"Slovakian Sign Language"}, ["svm"] = {"Slavomolisano"}, ["svs"] = {"Savosavo"}, ["svx"] = {"Skalvian"}, ["swb"] = {"Maore Comorian"}, ["swc"] = {"Congo Swahili"}, ["swf"] = {"Sere"}, ["swg"] = {"Swabian"}, ["swh"] = {"Swahili (individual language)", "Kiswahili"}, ["swi"] = {"Sui"}, ["swj"] = {"Sira"}, ["swk"] = {"Malawi Sena"}, ["swl"] = {"Swedish Sign Language"}, ["swm"] = {"Samosa"}, ["swn"] = {"Sawknah"}, ["swo"] = {"Shanenawa"}, ["swp"] = {"Suau"}, ["swq"] = {"Sharwa"}, ["swr"] = {"Saweru"}, ["sws"] = {"Seluwasan"}, ["swt"] = {"Sawila"}, ["swu"] = {"Suwawa"}, ["swv"] = {"Shekhawati"}, ["sww"] = {"Sowa"}, ["swx"] = {"Suruahá"}, ["swy"] = {"Sarua"}, ["sxb"] = {"Suba"}, ["sxc"] = {"Sicanian"}, ["sxe"] = {"Sighu"}, ["sxg"] = {"Shuhi", "Shixing"}, ["sxk"] = {"Southern Kalapuya"}, ["sxl"] = {"Selian"}, ["sxm"] = {"Samre"}, ["sxn"] = {"Sangir"}, ["sxo"] = {"Sorothaptic"}, ["sxr"] = {"Saaroa"}, ["sxs"] = {"Sasaru"}, ["sxu"] = {"Upper Saxon"}, ["sxw"] = {"Saxwe Gbe"}, ["sya"] = {"Siang"}, ["syb"] = {"Central Subanen"}, ["syc"] = {"Classical Syriac"}, ["syd"] = {"Samoyedic languages"}, ["syi"] = {"Seki"}, ["syk"] = {"Sukur"}, ["syl"] = {"Sylheti"}, ["sym"] = {"Maya Samo"}, ["syn"] = {"Senaya"}, ["syo"] = {"Suoy"}, ["syr"] = {"Syriac"}, ["sys"] = {"Sinyar"}, ["syw"] = {"Kagate"}, ["syx"] = {"Samay"}, ["syy"] = {"Al-Sayyid Bedouin Sign Language"}, ["sza"] = {"Semelai"}, ["szb"] = {"Ngalum"}, ["szc"] = {"Semaq Beri"}, ["szd"] = {"Seru"}, ["sze"] = {"Seze"}, ["szg"] = {"Sengele"}, ["szl"] = {"Silesian"}, ["szn"] = {"Sula"}, ["szp"] = {"Suabo"}, ["szs"] = {"Solomon Islands Sign Language"}, ["szv"] = {"Isu (Fako Division)"}, ["szw"] = {"Sawai"}, ["taa"] = {"Lower Tanana"}, ["tab"] = {"Tabassaran"}, ["tac"] = {"Lowland Tarahumara"}, ["tad"] = {"Tause"}, ["tae"] = {"Tariana"}, ["taf"] = {"Tapirapé"}, ["tag"] = {"Tagoi"}, ["tai"] = {"Tai languages"}, ["taj"] = {"Eastern Tamang"}, ["tak"] = {"Tala"}, ["tal"] = {"Tal"}, ["tan"] = {"Tangale"}, ["tao"] = {"Yami"}, ["tap"] = {"Taabwa"}, ["taq"] = {"Tamasheq"}, ["tar"] = {"Central Tarahumara"}, ["tas"] = {"Tay Boi"}, ["tau"] = {"Upper Tanana"}, ["tav"] = {"Tatuyo"}, ["taw"] = {"Tai"}, ["tax"] = {"Tamki"}, ["tay"] = {"Atayal"}, ["taz"] = {"Tocho"}, ["tba"] = {"Aikanã"}, ["tbb"] = {"Tapeba"}, ["tbc"] = {"Takia"}, ["tbd"] = {"Kaki Ae"}, ["tbe"] = {"Tanimbili"}, ["tbf"] = {"Mandara"}, ["tbg"] = {"North Tairora"}, ["tbh"] = {"Thurawal"}, ["tbi"] = {"Gaam"}, ["tbj"] = {"Tiang"}, ["tbk"] = {"Calamian Tagbanwa"}, ["tbl"] = {"Tboli"}, ["tbm"] = {"Tagbu"}, ["tbn"] = {"Barro Negro Tunebo"}, ["tbo"] = {"Tawala"}, ["tbp"] = {"Taworta", "Diebroud"}, ["tbq"] = {"Tibeto-Burman languages"}, ["tbr"] = {"Tumtum"}, ["tbs"] = {"Tanguat"}, ["tbt"] = {"Tembo (Kitembo)"}, ["tbu"] = {"Tubar"}, ["tbv"] = {"Tobo"}, ["tbw"] = {"Tagbanwa"}, ["tbx"] = {"Kapin"}, ["tby"] = {"Tabaru"}, ["tbz"] = {"Ditammari"}, ["tca"] = {"Ticuna"}, ["tcb"] = {"Tanacross"}, ["tcc"] = {"Datooga"}, ["tcd"] = {"Tafi"}, ["tce"] = {"Southern Tutchone"}, ["tcf"] = {"Malinaltepec Me'phaa", "Malinaltepec Tlapanec"}, ["tcg"] = {"Tamagario"}, ["tch"] = {"Turks And Caicos Creole English"}, ["tci"] = {"Wára"}, ["tck"] = {"Tchitchege"}, ["tcl"] = {"Taman (Myanmar)"}, ["tcm"] = {"Tanahmerah"}, ["tcn"] = {"Tichurong"}, ["tco"] = {"Taungyo"}, ["tcp"] = {"Tawr Chin"}, ["tcq"] = {"Kaiy"}, ["tcs"] = {"Torres Strait Creole"}, ["tct"] = {"T'en"}, ["tcu"] = {"Southeastern Tarahumara"}, ["tcw"] = {"Tecpatlán Totonac"}, ["tcx"] = {"Toda"}, ["tcy"] = {"Tulu"}, ["tcz"] = {"Thado Chin"}, ["tda"] = {"Tagdal"}, ["tdb"] = {"Panchpargania"}, ["tdc"] = {"Emberá-Tadó"}, ["tdd"] = {"Tai Nüa"}, ["tde"] = {"Tiranige Diga Dogon"}, ["tdf"] = {"Talieng"}, ["tdg"] = {"Western Tamang"}, ["tdh"] = {"Thulung"}, ["tdi"] = {"Tomadino"}, ["tdj"] = {"Tajio"}, ["tdk"] = {"Tambas"}, ["tdl"] = {"Sur"}, ["tdm"] = {"Taruma"}, ["tdn"] = {"Tondano"}, ["tdo"] = {"Teme"}, ["tdq"] = {"Tita"}, ["tdr"] = {"Todrah"}, ["tds"] = {"Doutai"}, ["tdt"] = {"Tetun Dili"}, ["tdv"] = {"Toro"}, ["tdx"] = {"Tandroy-Mahafaly Malagasy"}, ["tdy"] = {"Tadyawan"}, ["tea"] = {"Temiar"}, ["teb"] = {"Tetete"}, ["tec"] = {"Terik"}, ["ted"] = {"Tepo Krumen"}, ["tee"] = {"Huehuetla Tepehua"}, ["tef"] = {"Teressa"}, ["teg"] = {"Teke-Tege"}, ["teh"] = {"Tehuelche"}, ["tei"] = {"Torricelli"}, ["tek"] = {"Ibali Teke"}, ["tem"] = {"Timne"}, ["ten"] = {"Tama (Colombia)"}, ["teo"] = {"Teso"}, ["tep"] = {"Tepecano"}, ["teq"] = {"Temein"}, ["ter"] = {"Tereno"}, ["tes"] = {"Tengger"}, ["tet"] = {"Tetoem"}, ["teu"] = {"Soo"}, ["tev"] = {"Teor"}, ["tew"] = {"Tewa (USA)"}, ["tex"] = {"Tennet"}, ["tey"] = {"Tulishi"}, ["tez"] = {"Tetserret"}, ["tfi"] = {"Tofin Gbe"}, ["tfn"] = {"Tanaina"}, ["tfo"] = {"Tefaro"}, ["tfr"] = {"Teribe"}, ["tft"] = {"Ternate"}, ["tga"] = {"Sagalla"}, ["tgb"] = {"Tobilung"}, ["tgc"] = {"Tigak"}, ["tgd"] = {"Ciwogai"}, ["tge"] = {"Eastern Gorkha Tamang"}, ["tgf"] = {"Chalikha"}, ["tgh"] = {"Tobagonian Creole English"}, ["tgi"] = {"Lawunuia"}, ["tgj"] = {"Tagin"}, ["tgn"] = {"Tandaganon"}, ["tgo"] = {"Sudest"}, ["tgp"] = {"Tangoa"}, ["tgq"] = {"Tring"}, ["tgr"] = {"Tareng"}, ["tgs"] = {"Nume"}, ["tgt"] = {"Central Tagbanwa"}, ["tgu"] = {"Tanggu"}, ["tgv"] = {"Tingui-Boto"}, ["tgw"] = {"Tagwana Senoufo"}, ["tgx"] = {"Tagish"}, ["tgy"] = {"Togoyo"}, ["tgz"] = {"Tagalaka"}, ["thd"] = {"Thayore"}, ["the"] = {"Chitwania Tharu"}, ["thf"] = {"Thangmi"}, ["thh"] = {"Northern Tarahumara"}, ["thi"] = {"Tai Long"}, ["thk"] = {"Tharaka", "Kitharaka"}, ["thl"] = {"Dangaura Tharu"}, ["thm"] = {"Aheu"}, ["thn"] = {"Thachanadan"}, ["thp"] = {"Thompson"}, ["thq"] = {"Kochila Tharu"}, ["thr"] = {"Rana Tharu"}, ["ths"] = {"Thakali"}, ["tht"] = {"Tahltan"}, ["thu"] = {"Thuri"}, ["thv"] = {"Tahaggart Tamahaq"}, ["thw"] = {"Thudam"}, ["thy"] = {"Tha"}, ["thz"] = {"Tayart Tamajeq"}, ["tia"] = {"Tidikelt Tamazight"}, ["tic"] = {"Tira"}, ["tif"] = {"Tifal"}, ["tig"] = {"Tigre"}, ["tih"] = {"Timugon Murut"}, ["tii"] = {"Tiene"}, ["tij"] = {"Tilung"}, ["tik"] = {"Tikar"}, ["til"] = {"Tillamook"}, ["tim"] = {"Timbe"}, ["tin"] = {"Tindi"}, ["tio"] = {"Teop"}, ["tip"] = {"Trimuris"}, ["tiq"] = {"Tiéfo"}, ["tis"] = {"Masadiit Itneg"}, ["tit"] = {"Tinigua"}, ["tiu"] = {"Adasen"}, ["tiv"] = {"Tiv"}, ["tiw"] = {"Tiwi"}, ["tix"] = {"Southern Tiwa"}, ["tiy"] = {"Tiruray"}, ["tiz"] = {"Tai Hongjin"}, ["tja"] = {"Tajuasohn"}, ["tjg"] = {"Tunjung"}, ["tji"] = {"Northern Tujia"}, ["tjl"] = {"Tai Laing"}, ["tjm"] = {"Timucua"}, ["tjn"] = {"Tonjon"}, ["tjo"] = {"Temacine Tamazight"}, ["tjs"] = {"Southern Tujia"}, ["tju"] = {"Tjurruru"}, ["tjw"] = {"Djabwurrung"}, ["tka"] = {"Truká"}, ["tkb"] = {"Buksa"}, ["tkd"] = {"Tukudede"}, ["tke"] = {"Takwane"}, ["tkf"] = {"Tukumanféd"}, ["tkg"] = {"Tesaka Malagasy"}, ["tkl"] = {"Tokelau"}, ["tkm"] = {"Takelma"}, ["tkn"] = {"Toku-No-Shima"}, ["tkp"] = {"Tikopia"}, ["tkq"] = {"Tee"}, ["tkr"] = {"Tsakhur"}, ["tks"] = {"Takestani"}, ["tkt"] = {"Kathoriya Tharu"}, ["tku"] = {"Upper Necaxa Totonac"}, ["tkv"] = {"Mur Pano"}, ["tkw"] = {"Teanu"}, ["tkx"] = {"Tangko"}, ["tkz"] = {"Takua"}, ["tla"] = {"Southwestern Tepehuan"}, ["tlb"] = {"Tobelo"}, ["tlc"] = {"Yecuatla Totonac"}, ["tld"] = {"Talaud"}, ["tlf"] = {"Telefol"}, ["tlg"] = {"Tofanma"}, ["tlh"] = {"Klingon", "tlhIngan Hol"}, ["tli"] = {"Tlingit"}, ["tlj"] = {"Talinga-Bwisi"}, ["tlk"] = {"Taloki"}, ["tll"] = {"Tetela"}, ["tlm"] = {"Tolomako"}, ["tln"] = {"Talondo'"}, ["tlo"] = {"Talodi"}, ["tlp"] = {"Filomena Mata-Coahuitlán Totonac"}, ["tlq"] = {"Tai Loi"}, ["tlr"] = {"Talise"}, ["tls"] = {"Tambotalo"}, ["tlt"] = {"Sou Nama", "Teluti"}, ["tlu"] = {"Tulehu"}, ["tlv"] = {"Taliabu"}, ["tlx"] = {"Khehek"}, ["tly"] = {"Talysh"}, ["tma"] = {"Tama (Chad)"}, ["tmb"] = {"Katbol", "Avava"}, ["tmc"] = {"Tumak"}, ["tmd"] = {"Haruai"}, ["tme"] = {"Tremembé"}, ["tmf"] = {"Toba-Maskoy"}, ["tmg"] = {"Ternateño"}, ["tmh"] = {"Tamashek"}, ["tmi"] = {"Tutuba"}, ["tmj"] = {"Samarokena"}, ["tmk"] = {"Northwestern Tamang"}, ["tml"] = {"Tamnim Citak"}, ["tmm"] = {"Tai Thanh"}, ["tmn"] = {"Taman (Indonesia)"}, ["tmo"] = {"Temoq"}, ["tmq"] = {"Tumleo"}, ["tmr"] = {"Jewish Babylonian Aramaic (ca. 200-1200 CE)"}, ["tms"] = {"Tima"}, ["tmt"] = {"Tasmate"}, ["tmu"] = {"Iau"}, ["tmv"] = {"Tembo (Motembo)"}, ["tmw"] = {"Temuan"}, ["tmy"] = {"Tami"}, ["tmz"] = {"Tamanaku"}, ["tna"] = {"Tacana"}, ["tnb"] = {"Western Tunebo"}, ["tnc"] = {"Tanimuca-Retuarã"}, ["tnd"] = {"Angosturas Tunebo"}, ["tng"] = {"Tobanga"}, ["tnh"] = {"Maiani"}, ["tni"] = {"Tandia"}, ["tnk"] = {"Kwamera"}, ["tnl"] = {"Lenakel"}, ["tnm"] = {"Tabla"}, ["tnn"] = {"North Tanna"}, ["tno"] = {"Toromono"}, ["tnp"] = {"Whitesands"}, ["tnq"] = {"Taino"}, ["tnr"] = {"Ménik"}, ["tns"] = {"Tenis"}, ["tnt"] = {"Tontemboan"}, ["tnu"] = {"Tay Khang"}, ["tnv"] = {"Tangchangya"}, ["tnw"] = {"Tonsawang"}, ["tnx"] = {"Tanema"}, ["tny"] = {"Tongwe"}, ["tnz"] = {"Ten'edn"}, ["tob"] = {"Toba"}, ["toc"] = {"Coyutla Totonac"}, ["tod"] = {"Toma"}, ["tof"] = {"Gizrra"}, ["tog"] = {"Tonga (Nyasa)"}, ["toh"] = {"Gitonga"}, ["toi"] = {"Tonga (Zambia)"}, ["toj"] = {"Tojolabal"}, ["tol"] = {"Tolowa"}, ["tom"] = {"Tombulu"}, ["too"] = {"Xicotepec De Juárez Totonac"}, ["top"] = {"Papantla Totonac"}, ["toq"] = {"Toposa"}, ["tor"] = {"Togbo-Vara Banda"}, ["tos"] = {"Highland Totonac"}, ["tou"] = {"Tho"}, ["tov"] = {"Upper Taromi"}, ["tow"] = {"Jemez"}, ["tox"] = {"Tobian"}, ["toy"] = {"Topoiyo"}, ["toz"] = {"To"}, ["tpa"] = {"Taupota"}, ["tpc"] = {"Azoyú Me'phaa", "Azoyú Tlapanec"}, ["tpe"] = {"Tippera"}, ["tpf"] = {"Tarpia"}, ["tpg"] = {"Kula"}, ["tpi"] = {"Tok Pisin"}, ["tpj"] = {"Tapieté"}, ["tpk"] = {"Tupinikin"}, ["tpl"] = {"Tlacoapa Me'phaa", "Tlacoapa Tlapanec"}, ["tpm"] = {"Tampulma"}, ["tpn"] = {"Tupinambá"}, ["tpo"] = {"Tai Pao"}, ["tpp"] = {"Pisaflores Tepehua"}, ["tpq"] = {"Tukpa"}, ["tpr"] = {"Tuparí"}, ["tpt"] = {"Tlachichilco Tepehua"}, ["tpu"] = {"Tampuan"}, ["tpv"] = {"Tanapag"}, ["tpw"] = {"Tupí"}, ["tpx"] = {"Acatepec Me'phaa", "Acatepec Tlapanec"}, ["tpy"] = {"Trumai"}, ["tpz"] = {"Tinputz"}, ["tqb"] = {"Tembé"}, ["tql"] = {"Lehali"}, ["tqm"] = {"Turumsa"}, ["tqn"] = {"Tenino"}, ["tqo"] = {"Toaripi"}, ["tqp"] = {"Tomoip"}, ["tqq"] = {"Tunni"}, ["tqr"] = {"Torona"}, ["tqt"] = {"Western Totonac"}, ["tqu"] = {"Touo"}, ["tqw"] = {"Tonkawa"}, ["tra"] = {"Tirahi"}, ["trb"] = {"Terebu"}, ["trc"] = {"Copala Triqui"}, ["trd"] = {"Turi"}, ["tre"] = {"East Tarangan"}, ["trf"] = {"Trinidadian Creole English"}, ["trg"] = {"Lishán Didán"}, ["trh"] = {"Turaka"}, ["tri"] = {"Trió"}, ["trj"] = {"Toram"}, ["trk"] = {"Turkic languages"}, ["trl"] = {"Traveller Scottish"}, ["trm"] = {"Tregami"}, ["trn"] = {"Trinitario"}, ["tro"] = {"Tarao Naga"}, ["trp"] = {"Kok Borok"}, ["trq"] = {"San Martín Itunyoso Triqui"}, ["trr"] = {"Taushiro"}, ["trs"] = {"Chicahuaxtla Triqui"}, ["trt"] = {"Tunggare"}, ["tru"] = {"Turoyo", "Surayt"}, ["trv"] = {"Taroko"}, ["trw"] = {"Torwali"}, ["trx"] = {"Tringgus-Sembaan Bidayuh"}, ["try"] = {"Turung"}, ["trz"] = {"Torá"}, ["tsa"] = {"Tsaangi"}, ["tsb"] = {"Tsamai"}, ["tsc"] = {"Tswa"}, ["tsd"] = {"Tsakonian"}, ["tse"] = {"Tunisian Sign Language"}, ["tsg"] = {"Tausug"}, ["tsh"] = {"Tsuvan"}, ["tsi"] = {"Tsimshian"}, ["tsj"] = {"Tshangla"}, ["tsk"] = {"Tseku"}, ["tsl"] = {"Ts'ün-Lao"}, ["tsm"] = {"Turkish Sign Language", "Türk İşaret Dili"}, ["tsp"] = {"Northern Toussian"}, ["tsq"] = {"Thai Sign Language"}, ["tsr"] = {"Akei"}, ["tss"] = {"Taiwan Sign Language"}, ["tst"] = {"Tondi Songway Kiini"}, ["tsu"] = {"Tsou"}, ["tsv"] = {"Tsogo"}, ["tsw"] = {"Tsishingini"}, ["tsx"] = {"Mubami"}, ["tsy"] = {"Tebul Sign Language"}, ["tsz"] = {"Purepecha"}, ["tta"] = {"Tutelo"}, ["ttb"] = {"Gaa"}, ["ttc"] = {"Tektiteko"}, ["ttd"] = {"Tauade"}, ["tte"] = {"Bwanabwana"}, ["ttf"] = {"Tuotomb"}, ["ttg"] = {"Tutong"}, ["tth"] = {"Upper Ta'oih"}, ["tti"] = {"Tobati"}, ["ttj"] = {"Tooro"}, ["ttk"] = {"Totoro"}, ["ttl"] = {"Totela"}, ["ttm"] = {"Northern Tutchone"}, ["ttn"] = {"Towei"}, ["tto"] = {"Lower Ta'oih"}, ["ttp"] = {"Tombelala"}, ["ttq"] = {"Tawallammat Tamajaq"}, ["ttr"] = {"Tera"}, ["tts"] = {"Northeastern Thai"}, ["ttt"] = {"Muslim Tat"}, ["ttu"] = {"Torau"}, ["ttv"] = {"Titan"}, ["ttw"] = {"Long Wat"}, ["tty"] = {"Sikaritai"}, ["ttz"] = {"Tsum"}, ["tua"] = {"Wiarumus"}, ["tub"] = {"Tübatulabal"}, ["tuc"] = {"Mutu"}, ["tud"] = {"Tuxá"}, ["tue"] = {"Tuyuca"}, ["tuf"] = {"Central Tunebo"}, ["tug"] = {"Tunia"}, ["tuh"] = {"Taulil"}, ["tui"] = {"Tupuri"}, ["tuj"] = {"Tugutil"}, ["tul"] = {"Tula"}, ["tum"] = {"Tumbuka"}, ["tun"] = {"Tunica"}, ["tuo"] = {"Tucano"}, ["tup"] = {"Tupi languages"}, ["tuq"] = {"Tedaga"}, ["tus"] = {"Tuscarora"}, ["tut"] = {"Altaic languages"}, ["tuu"] = {"Tututni"}, ["tuv"] = {"Turkana"}, ["tuw"] = {"Tungus languages"}, ["tux"] = {"Tuxináwa"}, ["tuy"] = {"Tugen"}, ["tuz"] = {"Turka"}, ["tva"] = {"Vaghua"}, ["tvd"] = {"Tsuvadi"}, ["tve"] = {"Te'un"}, ["tvk"] = {"Southeast Ambrym"}, ["tvl"] = {"Tuvalu"}, ["tvm"] = {"Tela-Masbuar"}, ["tvn"] = {"Tavoyan"}, ["tvo"] = {"Tidore"}, ["tvs"] = {"Taveta"}, ["tvt"] = {"Tutsa Naga"}, ["tvu"] = {"Tunen"}, ["tvw"] = {"Sedoa"}, ["tvy"] = {"Timor Pidgin"}, ["twa"] = {"Twana"}, ["twb"] = {"Western Tawbuid"}, ["twc"] = {"Teshenawa"}, ["twd"] = {"Twents"}, ["twe"] = {"Tewa (Indonesia)"}, ["twf"] = {"Northern Tiwa"}, ["twg"] = {"Tereweng"}, ["twh"] = {"Tai Dón"}, ["twl"] = {"Tawara"}, ["twm"] = {"Tawang Monpa"}, ["twn"] = {"Twendi"}, ["two"] = {"Tswapong"}, ["twp"] = {"Ere"}, ["twq"] = {"Tasawaq"}, ["twr"] = {"Southwestern Tarahumara"}, ["twt"] = {"Turiwára"}, ["twu"] = {"Termanu"}, ["tww"] = {"Tuwari"}, ["twx"] = {"Tewe"}, ["twy"] = {"Tawoyan"}, ["txa"] = {"Tombonuo"}, ["txb"] = {"Tokharian B"}, ["txc"] = {"Tsetsaut"}, ["txe"] = {"Totoli"}, ["txg"] = {"Tangut"}, ["txh"] = {"Thracian"}, ["txi"] = {"Ikpeng"}, ["txj"] = {"Tarjumo"}, ["txm"] = {"Tomini"}, ["txn"] = {"West Tarangan"}, ["txo"] = {"Toto"}, ["txq"] = {"Tii"}, ["txr"] = {"Tartessian"}, ["txs"] = {"Tonsea"}, ["txt"] = {"Citak"}, ["txu"] = {"Kayapó"}, ["txx"] = {"Tatana"}, ["txy"] = {"Tanosy Malagasy"}, ["tya"] = {"Tauya"}, ["tye"] = {"Kyanga"}, ["tyh"] = {"O'du"}, ["tyi"] = {"Teke-Tsaayi"}, ["tyj"] = {"Tai Do", "Tai Yo"}, ["tyl"] = {"Thu Lao"}, ["tyn"] = {"Kombai"}, ["typ"] = {"Thaypan"}, ["tyr"] = {"Tai Daeng"}, ["tys"] = {"Tày Sa Pa"}, ["tyt"] = {"Tày Tac"}, ["tyu"] = {"Kua"}, ["tyv"] = {"Tuvinian"}, ["tyx"] = {"Teke-Tyee"}, ["tyz"] = {"Tày"}, ["tza"] = {"Tanzanian Sign Language"}, ["tzh"] = {"Tzeltal"}, ["tzj"] = {"Tz'utujil"}, ["tzl"] = {"Talossan"}, ["tzm"] = {"Central Atlas Tamazight"}, ["tzn"] = {"Tugun"}, ["tzo"] = {"Tzotzil"}, ["tzx"] = {"Tabriak"}, ["uam"] = {"Uamué"}, ["uan"] = {"Kuan"}, ["uar"] = {"Tairuma"}, ["uba"] = {"Ubang"}, ["ubi"] = {"Ubi"}, ["ubl"] = {"Buhi'non Bikol"}, ["ubr"] = {"Ubir"}, ["ubu"] = {"Umbu-Ungu"}, ["uby"] = {"Ubykh"}, ["uda"] = {"Uda"}, ["ude"] = {"Udihe"}, ["udg"] = {"Muduga"}, ["udi"] = {"Udi"}, ["udj"] = {"Ujir"}, ["udl"] = {"Wuzlam"}, ["udm"] = {"Udmurt"}, ["udu"] = {"Uduk"}, ["ues"] = {"Kioko"}, ["ufi"] = {"Ufim"}, ["uga"] = {"Ugaritic"}, ["ugb"] = {"Kuku-Ugbanh"}, ["uge"] = {"Ughele"}, ["ugn"] = {"Ugandan Sign Language"}, ["ugo"] = {"Ugong"}, ["ugy"] = {"Uruguayan Sign Language"}, ["uha"] = {"Uhami"}, ["uhn"] = {"Damal"}, ["uis"] = {"Uisai"}, ["uiv"] = {"Iyive"}, ["uji"] = {"Tanjijili"}, ["uka"] = {"Kaburi"}, ["ukg"] = {"Ukuriguma"}, ["ukh"] = {"Ukhwejo"}, ["ukk"] = {"Muak Sa-aak"}, ["ukl"] = {"Ukrainian Sign Language"}, ["ukp"] = {"Ukpe-Bayobiri"}, ["ukq"] = {"Ukwa"}, ["uks"] = {"Urubú-Kaapor Sign Language", "Kaapor Sign Language"}, ["uku"] = {"Ukue"}, ["ukw"] = {"Ukwuani-Aboh-Ndoni"}, ["uky"] = {"Kuuk-Yak"}, ["ula"] = {"Fungwa"}, ["ulb"] = {"Ulukwumi"}, ["ulc"] = {"Ulch"}, ["ule"] = {"Lule"}, ["ulf"] = {"Usku", "Afra"}, ["uli"] = {"Ulithian"}, ["ulk"] = {"Meriam"}, ["ull"] = {"Ullatan"}, ["ulm"] = {"Ulumanda'"}, ["uln"] = {"Unserdeutsch"}, ["ulu"] = {"Uma' Lung"}, ["ulw"] = {"Ulwa"}, ["uma"] = {"Umatilla"}, ["umb"] = {"Umbundu"}, ["umc"] = {"Marrucinian"}, ["umd"] = {"Umbindhamu"}, ["umg"] = {"Umbuygamu"}, ["umi"] = {"Ukit"}, ["umm"] = {"Umon"}, ["umn"] = {"Makyan Naga"}, ["umo"] = {"Umotína"}, ["ump"] = {"Umpila"}, ["umr"] = {"Umbugarla"}, ["ums"] = {"Pendau"}, ["umu"] = {"Munsee"}, ["una"] = {"North Watut"}, ["und"] = {"Undetermined"}, ["une"] = {"Uneme"}, ["ung"] = {"Ngarinyin"}, ["unk"] = {"Enawené-Nawé"}, ["unm"] = {"Unami"}, ["unn"] = {"Kurnai"}, ["unr"] = {"Mundari"}, ["unu"] = {"Unubahe"}, ["unx"] = {"Munda"}, ["unz"] = {"Unde Kaili"}, ["upi"] = {"Umeda"}, ["upv"] = {"Uripiv-Wala-Rano-Atchin"}, ["ura"] = {"Urarina"}, ["urb"] = {"Urubú-Kaapor", "Kaapor"}, ["urc"] = {"Urningangg"}, ["ure"] = {"Uru"}, ["urf"] = {"Uradhi"}, ["urg"] = {"Urigina"}, ["urh"] = {"Urhobo"}, ["uri"] = {"Urim"}, ["urj"] = {"Uralic languages"}, ["urk"] = {"Urak Lawoi'"}, ["url"] = {"Urali"}, ["urm"] = {"Urapmin"}, ["urn"] = {"Uruangnirin"}, ["uro"] = {"Ura (Papua New Guinea)"}, ["urp"] = {"Uru-Pa-In"}, ["urr"] = {"Lehalurup", "Löyöp"}, ["urt"] = {"Urat"}, ["uru"] = {"Urumi"}, ["urv"] = {"Uruava"}, ["urw"] = {"Sop"}, ["urx"] = {"Urimo"}, ["ury"] = {"Orya"}, ["urz"] = {"Uru-Eu-Wau-Wau"}, ["usa"] = {"Usarufa"}, ["ush"] = {"Ushojo"}, ["usi"] = {"Usui"}, ["usk"] = {"Usaghade"}, ["usp"] = {"Uspanteco"}, ["usu"] = {"Uya"}, ["uta"] = {"Otank"}, ["ute"] = {"Ute-Southern Paiute"}, ["utp"] = {"Amba (Solomon Islands)"}, ["utr"] = {"Etulo"}, ["utu"] = {"Utu"}, ["uum"] = {"Urum"}, ["uun"] = {"Kulon-Pazeh"}, ["uur"] = {"Ura (Vanuatu)"}, ["uuu"] = {"U"}, ["uve"] = {"West Uvean", "Fagauvea"}, ["uvh"] = {"Uri"}, ["uvl"] = {"Lote"}, ["uwa"] = {"Kuku-Uwanh"}, ["uya"] = {"Doko-Uyanga"}, ["uzn"] = {"Northern Uzbek"}, ["uzs"] = {"Southern Uzbek"}, ["vaa"] = {"Vaagri Booli"}, ["vae"] = {"Vale"}, ["vaf"] = {"Vafsi"}, ["vag"] = {"Vagla"}, ["vah"] = {"Varhadi-Nagpuri"}, ["vai"] = {"Vai"}, ["vaj"] = {"Sekele", "Northwestern !Kung", "Northwestern ǃKung", "Vasekele"}, ["val"] = {"Vehes"}, ["vam"] = {"Vanimo"}, ["van"] = {"Valman"}, ["vao"] = {"Vao"}, ["vap"] = {"Vaiphei"}, ["var"] = {"Huarijio"}, ["vas"] = {"Vasavi"}, ["vau"] = {"Vanuma"}, ["vav"] = {"Varli"}, ["vay"] = {"Wayu"}, ["vbb"] = {"Southeast Babar"}, ["vbk"] = {"Southwestern Bontok"}, ["vec"] = {"Venesiaans"}, ["ved"] = {"Veddah"}, ["vel"] = {"Veluws"}, ["vem"] = {"Vemgo-Mabas"}, ["veo"] = {"Ventureño"}, ["vep"] = {"Veps"}, ["ver"] = {"Mom Jango"}, ["vgr"] = {"Vaghri"}, ["vgt"] = {"Vlaamse Gebarentaal", "Flemish Sign Language"}, ["vic"] = {"Virgin Islands Creole English"}, ["vid"] = {"Vidunda"}, ["vif"] = {"Vili"}, ["vig"] = {"Viemo"}, ["vil"] = {"Vilela"}, ["vin"] = {"Vinza"}, ["vis"] = {"Vishavan"}, ["vit"] = {"Viti"}, ["viv"] = {"Iduna"}, ["vka"] = {"Kariyarra"}, ["vki"] = {"Ija-Zuba"}, ["vkj"] = {"Kujarge"}, ["vkk"] = {"Kaur"}, ["vkl"] = {"Kulisusu"}, ["vkm"] = {"Kamakan"}, ["vko"] = {"Kodeoha"}, ["vkp"] = {"Korlai Creole Portuguese"}, ["vkt"] = {"Tenggarong Kutai Malay"}, ["vku"] = {"Kurrama"}, ["vlp"] = {"Valpei"}, ["vls"] = {"Vlaams"}, ["vma"] = {"Martuyhunira"}, ["vmb"] = {"Barbaram"}, ["vmc"] = {"Juxtlahuaca Mixtec"}, ["vmd"] = {"Mudu Koraga"}, ["vme"] = {"East Masela"}, ["vmf"] = {"Mainfränkisch"}, ["vmg"] = {"Lungalunga"}, ["vmh"] = {"Maraghei"}, ["vmi"] = {"Miwa"}, ["vmj"] = {"Ixtayutla Mixtec"}, ["vmk"] = {"Makhuwa-Shirima"}, ["vml"] = {"Malgana"}, ["vmm"] = {"Mitlatongo Mixtec"}, ["vmp"] = {"Soyaltepec Mazatec"}, ["vmq"] = {"Soyaltepec Mixtec"}, ["vmr"] = {"Marenje"}, ["vms"] = {"Moksela"}, ["vmu"] = {"Muluridyi"}, ["vmv"] = {"Valley Maidu"}, ["vmw"] = {"Makhuwa"}, ["vmx"] = {"Tamazola Mixtec"}, ["vmy"] = {"Ayautla Mazatec"}, ["vmz"] = {"Mazatlán Mazatec"}, ["vnk"] = {"Vano", "Lovono"}, ["vnm"] = {"Vinmavis", "Neve'ei"}, ["vnp"] = {"Vunapu"}, ["vor"] = {"Voro"}, ["vot"] = {"Votic"}, ["vra"] = {"Vera'a"}, ["vro"] = {"Võro"}, ["vrs"] = {"Varisi"}, ["vrt"] = {"Burmbar", "Banam Bay"}, ["vsi"] = {"Moldova Sign Language"}, ["vsl"] = {"Venezuelan Sign Language"}, ["vsv"] = {"Valencian Sign Language", "Llengua de signes valenciana"}, ["vto"] = {"Vitou"}, ["vum"] = {"Vumbu"}, ["vun"] = {"Vunjo"}, ["vut"] = {"Vute"}, ["vwa"] = {"Awa (China)"}, ["waa"] = {"Walla Walla"}, ["wab"] = {"Wab"}, ["wac"] = {"Wasco-Wishram"}, ["wad"] = {"Wandamen"}, ["wae"] = {"Walser"}, ["waf"] = {"Wakoná"}, ["wag"] = {"Wa'ema"}, ["wah"] = {"Watubela"}, ["wai"] = {"Wares"}, ["waj"] = {"Waffa"}, ["wak"] = {"Wakashan languages"}, ["wal"] = {"Wolaytta", "Wolaitta"}, ["wam"] = {"Wampanoag"}, ["wan"] = {"Wan"}, ["wao"] = {"Wappo"}, ["wap"] = {"Wapishana"}, ["waq"] = {"Wageman"}, ["war"] = {"Waray (Philippines)"}, ["was"] = {"Washo"}, ["wat"] = {"Kaninuwa"}, ["wau"] = {"Waurá"}, ["wav"] = {"Waka"}, ["waw"] = {"Waiwai"}, ["wax"] = {"Watam", "Marangis"}, ["way"] = {"Wayana"}, ["waz"] = {"Wampur"}, ["wba"] = {"Warao"}, ["wbb"] = {"Wabo"}, ["wbe"] = {"Waritai"}, ["wbf"] = {"Wara"}, ["wbh"] = {"Wanda"}, ["wbi"] = {"Vwanji"}, ["wbj"] = {"Alagwa"}, ["wbk"] = {"Waigali"}, ["wbl"] = {"Wakhi"}, ["wbm"] = {"Wa"}, ["wbp"] = {"Warlpiri"}, ["wbq"] = {"Waddar"}, ["wbr"] = {"Wagdi"}, ["wbs"] = {"West Bengal Sign Language"}, ["wbt"] = {"Wanman"}, ["wbv"] = {"Wajarri"}, ["wbw"] = {"Woi"}, ["wca"] = {"Yanomámi"}, ["wci"] = {"Waci Gbe"}, ["wdd"] = {"Wandji"}, ["wdg"] = {"Wadaginam"}, ["wdj"] = {"Wadjiginy"}, ["wdk"] = {"Wadikali"}, ["wdu"] = {"Wadjigu"}, ["wdy"] = {"Wadjabangayi"}, ["wea"] = {"Wewaw"}, ["wec"] = {"Wè Western"}, ["wed"] = {"Wedau"}, ["weg"] = {"Wergaia"}, ["weh"] = {"Weh"}, ["wei"] = {"Kiunum"}, ["wem"] = {"Weme Gbe"}, ["wen"] = {"Sorbian languages"}, ["weo"] = {"Wemale"}, ["wep"] = {"Westphalien"}, ["wer"] = {"Weri"}, ["wes"] = {"Cameroon Pidgin"}, ["wet"] = {"Perai"}, ["weu"] = {"Rawngtu Chin"}, ["wew"] = {"Wejewa"}, ["wfg"] = {"Yafi", "Zorop"}, ["wga"] = {"Wagaya"}, ["wgb"] = {"Wagawaga"}, ["wgg"] = {"Wangganguru"}, ["wgi"] = {"Wahgi"}, ["wgo"] = {"Waigeo"}, ["wgu"] = {"Wirangu"}, ["wgy"] = {"Warrgamay"}, ["wha"] = {"Sou Upaa", "Manusela"}, ["whg"] = {"North Wahgi"}, ["whk"] = {"Wahau Kenyah"}, ["whu"] = {"Wahau Kayan"}, ["wib"] = {"Southern Toussian"}, ["wic"] = {"Wichita"}, ["wie"] = {"Wik-Epa"}, ["wif"] = {"Wik-Keyangan"}, ["wig"] = {"Wik-Ngathana"}, ["wih"] = {"Wik-Me'anha"}, ["wii"] = {"Minidien"}, ["wij"] = {"Wik-Iiyanh"}, ["wik"] = {"Wikalkan"}, ["wil"] = {"Wilawila"}, ["wim"] = {"Wik-Mungkan"}, ["win"] = {"Ho-Chunk"}, ["wir"] = {"Wiraféd"}, ["wiu"] = {"Wiru"}, ["wiv"] = {"Vitu"}, ["wiy"] = {"Wiyot"}, ["wja"] = {"Waja"}, ["wji"] = {"Warji"}, ["wka"] = {"Kw'adza"}, ["wkb"] = {"Kumbaran"}, ["wkd"] = {"Wakde", "Mo"}, ["wkl"] = {"Kalanadi"}, ["wku"] = {"Kunduvadi"}, ["wkw"] = {"Wakawaka"}, ["wky"] = {"Wangkayutyuru"}, ["wla"] = {"Walio"}, ["wlc"] = {"Mwali Comorian"}, ["wle"] = {"Wolane"}, ["wlg"] = {"Kunbarlang"}, ["wli"] = {"Waioli"}, ["wlk"] = {"Wailaki"}, ["wll"] = {"Wali (Sudan)"}, ["wlm"] = {"Middle Welsh"}, ["wlo"] = {"Wolio"}, ["wlr"] = {"Wailapa"}, ["wls"] = {"Wallisian"}, ["wlu"] = {"Wuliwuli"}, ["wlv"] = {"Wichí Lhamtés Vejoz"}, ["wlw"] = {"Walak"}, ["wlx"] = {"Wali (Ghana)"}, ["wly"] = {"Waling"}, ["wma"] = {"Mawa (Nigeria)"}, ["wmb"] = {"Wambaya"}, ["wmc"] = {"Wamas"}, ["wmd"] = {"Mamaindé"}, ["wme"] = {"Wambule"}, ["wmh"] = {"Waima'a"}, ["wmi"] = {"Wamin"}, ["wmm"] = {"Maiwa (Indonesia)"}, ["wmn"] = {"Waamwang"}, ["wmo"] = {"Wom (Papua New Guinea)"}, ["wms"] = {"Wambon"}, ["wmt"] = {"Walmajarri"}, ["wmw"] = {"Mwani"}, ["wmx"] = {"Womo"}, ["wnb"] = {"Wanambre"}, ["wnc"] = {"Wantoat"}, ["wnd"] = {"Wandarang"}, ["wne"] = {"Waneci"}, ["wng"] = {"Wanggom"}, ["wni"] = {"Ndzwani Comorian"}, ["wnk"] = {"Wanukaka"}, ["wnm"] = {"Wanggamala"}, ["wnn"] = {"Wunumara"}, ["wno"] = {"Wano"}, ["wnp"] = {"Wanap"}, ["wnu"] = {"Usan"}, ["wnw"] = {"Wintu"}, ["wny"] = {"Wanyi"}, ["woa"] = {"Tyaraity"}, ["wob"] = {"Wè Northern"}, ["woc"] = {"Wogeo"}, ["wod"] = {"Wolani"}, ["woe"] = {"Woleaian"}, ["wof"] = {"Gambian Wolof"}, ["wog"] = {"Wogamusin"}, ["woi"] = {"Kamang"}, ["wok"] = {"Longto"}, ["wom"] = {"Wom (Nigeria)"}, ["won"] = {"Wongo"}, ["woo"] = {"Manombai"}, ["wor"] = {"Woria"}, ["wos"] = {"Hanga Hundi"}, ["wow"] = {"Wawonii"}, ["woy"] = {"Weyto"}, ["wpc"] = {"Maco"}, ["wra"] = {"Warapu"}, ["wrb"] = {"Warluwara"}, ["wrd"] = {"Warduji"}, ["wrg"] = {"Warungu"}, ["wrh"] = {"Wiradhuri"}, ["wri"] = {"Wariyangga"}, ["wrk"] = {"Garrwa"}, ["wrl"] = {"Warlmanpa"}, ["wrm"] = {"Warumungu"}, ["wrn"] = {"Warnang"}, ["wro"] = {"Worrorra"}, ["wrp"] = {"Waropen"}, ["wrr"] = {"Wardaman"}, ["wrs"] = {"Waris"}, ["wru"] = {"Waru"}, ["wrv"] = {"Waruna"}, ["wrw"] = {"Gugu Warra"}, ["wrx"] = {"Wae Rana"}, ["wry"] = {"Merwari"}, ["wrz"] = {"Waray (Australia)"}, ["wsa"] = {"Warembori"}, ["wsg"] = {"Adilabad Gondi"}, ["wsi"] = {"Wusi"}, ["wsk"] = {"Waskia"}, ["wsr"] = {"Owenia"}, ["wss"] = {"Wasa"}, ["wsu"] = {"Wasu"}, ["wsv"] = {"Wotapuri-Katarqalai"}, ["wtf"] = {"Watiwa"}, ["wth"] = {"Wathawurrung"}, ["wti"] = {"Berta"}, ["wtk"] = {"Watakataui"}, ["wtm"] = {"Mewati"}, ["wtw"] = {"Wotu"}, ["wua"] = {"Wikngenchera"}, ["wub"] = {"Wunambal"}, ["wud"] = {"Wudu"}, ["wuh"] = {"Wutunhua"}, ["wul"] = {"Silimo"}, ["wum"] = {"Wumbvu"}, ["wun"] = {"Bungu"}, ["wur"] = {"Wurrugu"}, ["wut"] = {"Wutung"}, ["wuu"] = {"Wu Chinese"}, ["wuv"] = {"Wuvulu-Aua"}, ["wux"] = {"Wulna"}, ["wuy"] = {"Wauyai"}, ["wwa"] = {"Waama"}, ["wwb"] = {"Wakabunga"}, ["wwo"] = {"Wetamut", "Dorig"}, ["wwr"] = {"Warrwa"}, ["www"] = {"Wawa"}, ["wxa"] = {"Waxianghua"}, ["wxw"] = {"Wardandi"}, ["wya"] = {"Wyandot"}, ["wyb"] = {"Wangaaybuwan-Ngiyambaa"}, ["wyi"] = {"Woiwurrung"}, ["wym"] = {"Wymysorys"}, ["wyr"] = {"Wayoró"}, ["wyy"] = {"Western Fijian"}, ["xaa"] = {"Andalusian Arabic"}, ["xab"] = {"Sambe"}, ["xac"] = {"Kachari"}, ["xad"] = {"Adai"}, ["xae"] = {"Aequian"}, ["xag"] = {"Aghwan"}, ["xai"] = {"Kaimbé"}, ["xaj"] = {"Ararandewára"}, ["xak"] = {"Máku"}, ["xal"] = {"Kalmyk", "Oirat"}, ["xam"] = {"/Xam", "ǀXam"}, ["xan"] = {"Xamtanga"}, ["xao"] = {"Khao"}, ["xap"] = {"Apalachee"}, ["xaq"] = {"Aquitanian"}, ["xar"] = {"Karami"}, ["xas"] = {"Kamas"}, ["xat"] = {"Katawixi"}, ["xau"] = {"Kauwera"}, ["xav"] = {"Xavánte"}, ["xaw"] = {"Kawaiisu"}, ["xay"] = {"Kayan Mahakam"}, ["xbb"] = {"Lower Burdekin"}, ["xbc"] = {"Bactrian"}, ["xbd"] = {"Bindal"}, ["xbe"] = {"Bigambal"}, ["xbg"] = {"Bunganditj"}, ["xbi"] = {"Kombio"}, ["xbj"] = {"Birrpayi"}, ["xbm"] = {"Middle Breton"}, ["xbn"] = {"Kenaboi"}, ["xbo"] = {"Bolgarian"}, ["xbp"] = {"Bibbulman"}, ["xbr"] = {"Kambera"}, ["xbw"] = {"Kambiwá"}, ["xby"] = {"Batyala"}, ["xcb"] = {"Cumbric"}, ["xcc"] = {"Camunic"}, ["xce"] = {"Celtiberian"}, ["xcg"] = {"Cisalpine Gaulish"}, ["xch"] = {"Chemakum", "Chimakum"}, ["xcl"] = {"Classical Armenian"}, ["xcm"] = {"Comecrudo"}, ["xcn"] = {"Cotoname"}, ["xco"] = {"Chorasmian"}, ["xcr"] = {"Carian"}, ["xct"] = {"Classical Tibetan"}, ["xcu"] = {"Curonian"}, ["xcv"] = {"Chuvantsy"}, ["xcw"] = {"Coahuilteco"}, ["xcy"] = {"Cayuse"}, ["xda"] = {"Darkinyung"}, ["xdc"] = {"Dacian"}, ["xdk"] = {"Dharuk"}, ["xdm"] = {"Edomite"}, ["xdo"] = {"Kwandu"}, ["xdy"] = {"Malayic Dayak"}, ["xeb"] = {"Eblan"}, ["xed"] = {"Hdi"}, ["xeg"] = {"//Xegwi", "ǁXegwi"}, ["xel"] = {"Kelo"}, ["xem"] = {"Kembayan"}, ["xep"] = {"Epi-Olmec"}, ["xer"] = {"Xerénte"}, ["xes"] = {"Kesawai"}, ["xet"] = {"Xetá"}, ["xeu"] = {"Keoru-Ahia"}, ["xfa"] = {"Faliscan"}, ["xga"] = {"Galatian"}, ["xgb"] = {"Gbin"}, ["xgd"] = {"Gudang"}, ["xgf"] = {"Gabrielino-Fernandeño"}, ["xgg"] = {"Goreng"}, ["xgi"] = {"Garingbal"}, ["xgl"] = {"Galindan"}, ["xgm"] = {"Dharumbal", "Guwinmal"}, ["xgn"] = {"Mongolian languages"}, ["xgr"] = {"Garza"}, ["xgu"] = {"Unggumi"}, ["xgw"] = {"Guwa"}, ["xha"] = {"Harami"}, ["xhc"] = {"Hunnic"}, ["xhd"] = {"Hadrami"}, ["xhe"] = {"Khetrani"}, ["xhr"] = {"Hernican"}, ["xht"] = {"Hattic"}, ["xhu"] = {"Hurrian"}, ["xhv"] = {"Khua"}, ["xib"] = {"Iberian"}, ["xii"] = {"Xiri"}, ["xil"] = {"Illyrian"}, ["xin"] = {"Xinca"}, ["xir"] = {"Xiriâna"}, ["xis"] = {"Kisan"}, ["xiv"] = {"Indus Valley Language"}, ["xiy"] = {"Xipaya"}, ["xjb"] = {"Minjungbal"}, ["xjt"] = {"Jaitmatang"}, ["xka"] = {"Kalkoti"}, ["xkb"] = {"Northern Nago"}, ["xkc"] = {"Kho'ini"}, ["xkd"] = {"Mendalam Kayan"}, ["xke"] = {"Kereho"}, ["xkf"] = {"Khengkha"}, ["xkg"] = {"Kagoro"}, ["xki"] = {"Kenyan Sign Language"}, ["xkj"] = {"Kajali"}, ["xkk"] = {"Kaco'"}, ["xkl"] = {"Mainstream Kenyah"}, ["xkn"] = {"Kayan River Kayan"}, ["xko"] = {"Kiorr"}, ["xkp"] = {"Kabatei"}, ["xkq"] = {"Koroni"}, ["xkr"] = {"Xakriabá"}, ["xks"] = {"Kumbewaha"}, ["xkt"] = {"Kantosi"}, ["xku"] = {"Kaamba"}, ["xkv"] = {"Kgalagadi"}, ["xkw"] = {"Kembra"}, ["xkx"] = {"Karore"}, ["xky"] = {"Uma' Lasan"}, ["xkz"] = {"Kurtokha"}, ["xla"] = {"Kamula"}, ["xlb"] = {"Loup B"}, ["xlc"] = {"Lycian"}, ["xld"] = {"Lydian"}, ["xle"] = {"Lemnian"}, ["xlg"] = {"Ligurian (Ancient)"}, ["xli"] = {"Liburnian"}, ["xln"] = {"Alanic"}, ["xlo"] = {"Loup A"}, ["xlp"] = {"Lepontic"}, ["xls"] = {"Lusitanian"}, ["xlu"] = {"Cuneiform Luwian"}, ["xly"] = {"Elymian"}, ["xma"] = {"Mushungulu"}, ["xmb"] = {"Mbonga"}, ["xmc"] = {"Makhuwa-Marrevone"}, ["xmd"] = {"Mbudum"}, ["xme"] = {"Median"}, ["xmf"] = {"Mingrelian"}, ["xmg"] = {"Mengaka"}, ["xmh"] = {"Kuku-Muminh"}, ["xmj"] = {"Majera"}, ["xmk"] = {"Ancient Macedonian"}, ["xml"] = {"Malaysian Sign Language"}, ["xmm"] = {"Manado Malay"}, ["xmn"] = {"Manichaean Middle Persian"}, ["xmo"] = {"Morerebi"}, ["xmp"] = {"Kuku-Mu'inh"}, ["xmq"] = {"Kuku-Mangk"}, ["xmr"] = {"Meroitic"}, ["xms"] = {"Moroccan Sign Language"}, ["xmt"] = {"Matbat"}, ["xmu"] = {"Kamu"}, ["xmv"] = {"Antankarana Malagasy", "Tankarana Malagasy"}, ["xmw"] = {"Tsimihety Malagasy"}, ["xmx"] = {"Maden"}, ["xmy"] = {"Mayaguduna"}, ["xmz"] = {"Mori Bawah"}, ["xna"] = {"Ancient North Arabian"}, ["xnb"] = {"Kanakanabu"}, ["xnd"] = {"Na-Dene languages"}, ["xng"] = {"Middle Mongolian"}, ["xnh"] = {"Kuanhua"}, ["xni"] = {"Ngarigu"}, ["xnk"] = {"Nganakarti"}, ["xnn"] = {"Northern Kankanay"}, ["xno"] = {"Anglo-Norman"}, ["xnr"] = {"Kangri"}, ["xns"] = {"Kanashi"}, ["xnt"] = {"Narragansett"}, ["xnu"] = {"Nukunul"}, ["xny"] = {"Nyiyaparli"}, ["xnz"] = {"Kenzi", "Mattoki"}, ["xoc"] = {"O'chi'chi'"}, ["xod"] = {"Kokoda"}, ["xog"] = {"Soga"}, ["xoi"] = {"Kominimung"}, ["xok"] = {"Xokleng"}, ["xom"] = {"Komo (Sudan)"}, ["xon"] = {"Konkomba"}, ["xoo"] = {"Xukurú"}, ["xop"] = {"Kopar"}, ["xor"] = {"Korubo"}, ["xow"] = {"Kowaki"}, ["xpa"] = {"Pirriya"}, ["xpc"] = {"Pecheneg"}, ["xpe"] = {"Liberia Kpelle"}, ["xpg"] = {"Phrygian"}, ["xpi"] = {"Pictish"}, ["xpj"] = {"Mpalitjanh"}, ["xpk"] = {"Kulina Pano"}, ["xpm"] = {"Pumpokol"}, ["xpn"] = {"Kapinawá"}, ["xpo"] = {"Pochutec"}, ["xpp"] = {"Puyo-Paekche"}, ["xpq"] = {"Mohegan-Pequot"}, ["xpr"] = {"Parthian"}, ["xps"] = {"Pisidian"}, ["xpt"] = {"Punthamara"}, ["xpu"] = {"Punic"}, ["xpy"] = {"Puyo"}, ["xqa"] = {"Karakhanid"}, ["xqt"] = {"Qatabanian"}, ["xra"] = {"Krahô"}, ["xrb"] = {"Eastern Karaboro"}, ["xrd"] = {"Gundungurra"}, ["xre"] = {"Kreye"}, ["xrg"] = {"Minang"}, ["xri"] = {"Krikati-Timbira"}, ["xrm"] = {"Armazic"}, ["xrn"] = {"Arin"}, ["xrq"] = {"Karranga"}, ["xrr"] = {"Raetic"}, ["xrt"] = {"Aranama-Tamique"}, ["xru"] = {"Marriammu"}, ["xrw"] = {"Karawa"}, ["xsa"] = {"Sabaean"}, ["xsb"] = {"Sambal"}, ["xsc"] = {"Scythian"}, ["xsd"] = {"Sidetic"}, ["xse"] = {"Sempan"}, ["xsh"] = {"Shamang"}, ["xsi"] = {"Sio"}, ["xsl"] = {"South Slavey"}, ["xsm"] = {"Kasem"}, ["xsn"] = {"Sanga (Nigeria)"}, ["xso"] = {"Solano"}, ["xsp"] = {"Silopi"}, ["xsq"] = {"Makhuwa-Saka"}, ["xsr"] = {"Sherpa"}, ["xss"] = {"Assan"}, ["xsu"] = {"Sanumá"}, ["xsv"] = {"Sudovian"}, ["xsy"] = {"Saisiyat"}, ["xta"] = {"Alcozauca Mixtec"}, ["xtb"] = {"Chazumba Mixtec"}, ["xtc"] = {"Katcha-Kadugli-Miri"}, ["xtd"] = {"Diuxi-Tilantongo Mixtec"}, ["xte"] = {"Ketengban"}, ["xtg"] = {"Transalpine Gaulish"}, ["xth"] = {"Yitha Yitha"}, ["xti"] = {"Sinicahua Mixtec"}, ["xtj"] = {"San Juan Teita Mixtec"}, ["xtl"] = {"Tijaltepec Mixtec"}, ["xtm"] = {"Magdalena Peñasco Mixtec"}, ["xtn"] = {"Northern Tlaxiaco Mixtec"}, ["xto"] = {"Tokharian A"}, ["xtp"] = {"San Miguel Piedras Mixtec"}, ["xtq"] = {"Tumshuqese"}, ["xtr"] = {"Early Tripuri"}, ["xts"] = {"Sindihui Mixtec"}, ["xtt"] = {"Tacahua Mixtec"}, ["xtu"] = {"Cuyamecalco Mixtec"}, ["xtv"] = {"Thawa"}, ["xtw"] = {"Tawandê"}, ["xty"] = {"Yoloxochitl Mixtec"}, ["xtz"] = {"Tasmanian"}, ["xua"] = {"Alu Kurumba"}, ["xub"] = {"Betta Kurumba"}, ["xud"] = {"Umiida"}, ["xug"] = {"Kunigami"}, ["xuj"] = {"Jennu Kurumba"}, ["xul"] = {"Ngunawal"}, ["xum"] = {"Umbrian"}, ["xun"] = {"Unggaranggu"}, ["xuo"] = {"Kuo"}, ["xup"] = {"Upper Umpqua"}, ["xur"] = {"Urartian"}, ["xut"] = {"Kuthant"}, ["xuu"] = {"Kxoe", "Khwedam"}, ["xve"] = {"Venetic"}, ["xvi"] = {"Kamviri"}, ["xvn"] = {"Vandalic"}, ["xvo"] = {"Volscian"}, ["xvs"] = {"Vestinian"}, ["xwa"] = {"Kwaza"}, ["xwc"] = {"Woccon"}, ["xwd"] = {"Wadi Wadi"}, ["xwe"] = {"Xwela Gbe"}, ["xwg"] = {"Kwegu"}, ["xwj"] = {"Wajuk"}, ["xwk"] = {"Wangkumara"}, ["xwl"] = {"Western Xwla Gbe"}, ["xwo"] = {"Written Oirat"}, ["xwr"] = {"Kwerba Mamberamo"}, ["xwt"] = {"Wotjobaluk"}, ["xww"] = {"Wemba Wemba"}, ["xxb"] = {"Boro (Ghana)"}, ["xxk"] = {"Ke'o"}, ["xxm"] = {"Minkin"}, ["xxr"] = {"Koropó"}, ["xxt"] = {"Tambora"}, ["xya"] = {"Yaygir"}, ["xyb"] = {"Yandjibara"}, ["xyj"] = {"Mayi-Yapi"}, ["xyk"] = {"Mayi-Kulan"}, ["xyl"] = {"Yalakalore"}, ["xyt"] = {"Mayi-Thakurti"}, ["xyy"] = {"Yorta Yorta"}, ["xzh"] = {"Zhang-Zhung"}, ["xzm"] = {"Zemgalian"}, ["xzp"] = {"Ancient Zapotec"}, ["yaa"] = {"Yaminahua"}, ["yab"] = {"Yuhup"}, ["yac"] = {"Pass Valley Yali"}, ["yad"] = {"Yagua"}, ["yae"] = {"Pumé"}, ["yaf"] = {"Yaka (Democratic Republic of Congo)"}, ["yag"] = {"Yámana"}, ["yah"] = {"Yazgulyam"}, ["yai"] = {"Yagnobi"}, ["yaj"] = {"Banda-Yangere"}, ["yak"] = {"Yakama"}, ["yal"] = {"Yalunka"}, ["yam"] = {"Yamba"}, ["yan"] = {"Mayangna"}, ["yao"] = {"Yao"}, ["yap"] = {"Yapese"}, ["yaq"] = {"Yaqui"}, ["yar"] = {"Yabarana"}, ["yas"] = {"Nugunu (Cameroon)"}, ["yat"] = {"Yambeta"}, ["yau"] = {"Yuwana"}, ["yav"] = {"Yangben"}, ["yaw"] = {"Yawalapití"}, ["yax"] = {"Yauma"}, ["yay"] = {"Agwagwune"}, ["yaz"] = {"Lokaa"}, ["yba"] = {"Yala"}, ["ybb"] = {"Yemba"}, ["ybe"] = {"West Yugur"}, ["ybh"] = {"Yakha"}, ["ybi"] = {"Yamphu"}, ["ybj"] = {"Hasha"}, ["ybk"] = {"Bokha"}, ["ybl"] = {"Yukuben"}, ["ybm"] = {"Yaben"}, ["ybn"] = {"Yabaâna"}, ["ybo"] = {"Yabong"}, ["ybx"] = {"Yawiyo"}, ["yby"] = {"Yaweyuha"}, ["ych"] = {"Chesu"}, ["ycl"] = {"Lolopo"}, ["ycn"] = {"Yucuna"}, ["ycp"] = {"Chepya"}, ["yda"] = {"Yanda"}, ["ydd"] = {"Eastern Yiddish"}, ["yde"] = {"Yangum Dey"}, ["ydg"] = {"Yidgha"}, ["ydk"] = {"Yoidik"}, ["yea"] = {"Ravula"}, ["yec"] = {"Yeniche"}, ["yee"] = {"Yimas"}, ["yei"] = {"Yeni"}, ["yej"] = {"Yevanic"}, ["yel"] = {"Yela"}, ["yer"] = {"Tarok"}, ["yes"] = {"Nyankpa"}, ["yet"] = {"Yetfa"}, ["yeu"] = {"Yerukula"}, ["yev"] = {"Yapunda"}, ["yey"] = {"Yeyi"}, ["yga"] = {"Malyangapa"}, ["ygi"] = {"Yiningayi"}, ["ygl"] = {"Yangum Gel"}, ["ygm"] = {"Yagomi"}, ["ygp"] = {"Gepo"}, ["ygr"] = {"Yagaria"}, ["ygs"] = {"Yolŋu Sign Language"}, ["ygu"] = {"Yugul"}, ["ygw"] = {"Yagwoia"}, ["yha"] = {"Baha Buyang"}, ["yhd"] = {"Judeo-Iraqi Arabic"}, ["yhl"] = {"Hlepho Phowa"}, ["yhs"] = {"Yan-nhaŋu Sign Language"}, ["yia"] = {"Yinggarda"}, ["yif"] = {"Ache"}, ["yig"] = {"Wusa Nasu"}, ["yih"] = {"Western Yiddish"}, ["yii"] = {"Yidiny"}, ["yij"] = {"Yindjibarndi"}, ["yik"] = {"Dongshanba Lalo"}, ["yil"] = {"Yindjilandji"}, ["yim"] = {"Yimchungru Naga"}, ["yin"] = {"Yinchia"}, ["yip"] = {"Pholo"}, ["yiq"] = {"Miqie"}, ["yir"] = {"North Awyu"}, ["yis"] = {"Yis"}, ["yit"] = {"Eastern Lalu"}, ["yiu"] = {"Awu"}, ["yiv"] = {"Northern Nisu"}, ["yix"] = {"Axi Yi"}, ["yiz"] = {"Azhe"}, ["yka"] = {"Yakan"}, ["ykg"] = {"Northern Yukaghir"}, ["yki"] = {"Yoke"}, ["ykk"] = {"Yakaikeke"}, ["ykl"] = {"Khlula"}, ["ykm"] = {"Kap"}, ["ykn"] = {"Kua-nsi"}, ["yko"] = {"Yasa"}, ["ykr"] = {"Yekora"}, ["ykt"] = {"Kathu"}, ["yku"] = {"Kuamasi"}, ["yky"] = {"Yakoma"}, ["yla"] = {"Yaul"}, ["ylb"] = {"Yaleba"}, ["yle"] = {"Yele"}, ["ylg"] = {"Yelogu"}, ["yli"] = {"Angguruk Yali"}, ["yll"] = {"Yil"}, ["ylm"] = {"Limi"}, ["yln"] = {"Langnian Buyang"}, ["ylo"] = {"Naluo Yi"}, ["ylr"] = {"Yalarnnga"}, ["ylu"] = {"Aribwaung"}, ["yly"] = {"Nyâlayu", "Nyelâyu"}, ["ymb"] = {"Yambes"}, ["ymc"] = {"Southern Muji"}, ["ymd"] = {"Muda"}, ["yme"] = {"Yameo"}, ["ymg"] = {"Yamongeri"}, ["ymh"] = {"Mili"}, ["ymi"] = {"Moji"}, ["ymk"] = {"Makwe"}, ["yml"] = {"Iamalele"}, ["ymm"] = {"Maay"}, ["ymn"] = {"Yamna", "Sunum"}, ["ymo"] = {"Yangum Mon"}, ["ymp"] = {"Yamap"}, ["ymq"] = {"Qila Muji"}, ["ymr"] = {"Malasar"}, ["yms"] = {"Mysian"}, ["ymx"] = {"Northern Muji"}, ["ymz"] = {"Muzi"}, ["yna"] = {"Aluo"}, ["ynd"] = {"Yandruwandha"}, ["yne"] = {"Lang'e"}, ["yng"] = {"Yango"}, ["ynk"] = {"Naukan Yupik"}, ["ynl"] = {"Yangulam"}, ["ynn"] = {"Yana"}, ["yno"] = {"Yong"}, ["ynq"] = {"Yendang"}, ["yns"] = {"Yansi"}, ["ynu"] = {"Yahuna"}, ["yob"] = {"Yoba"}, ["yog"] = {"Yogad"}, ["yoi"] = {"Yonaguni"}, ["yok"] = {"Yokuts"}, ["yol"] = {"Yola"}, ["yom"] = {"Yombe"}, ["yon"] = {"Yongkom"}, ["yot"] = {"Yotti"}, ["yox"] = {"Yoron"}, ["yoy"] = {"Yoy"}, ["ypa"] = {"Phala"}, ["ypb"] = {"Labo Phowa"}, ["ypg"] = {"Phola"}, ["yph"] = {"Phupha"}, ["ypk"] = {"Yupik languages"}, ["ypm"] = {"Phuma"}, ["ypn"] = {"Ani Phowa"}, ["ypo"] = {"Alo Phola"}, ["ypp"] = {"Phupa"}, ["ypz"] = {"Phuza"}, ["yra"] = {"Yerakai"}, ["yrb"] = {"Yareba"}, ["yre"] = {"Yaouré"}, ["yrk"] = {"Nenets"}, ["yrl"] = {"Nhengatu"}, ["yrm"] = {"Yirrk-Mel"}, ["yrn"] = {"Yerong"}, ["yro"] = {"Yaroamë"}, ["yrs"] = {"Yarsun"}, ["yrw"] = {"Yarawata"}, ["yry"] = {"Yarluyandi"}, ["ysc"] = {"Yassic"}, ["ysd"] = {"Samatao"}, ["ysg"] = {"Sonaga"}, ["ysl"] = {"Yugoslavian Sign Language"}, ["ysn"] = {"Sani"}, ["yso"] = {"Nisi (China)"}, ["ysp"] = {"Southern Lolopo"}, ["ysr"] = {"Sirenik Yupik"}, ["yss"] = {"Yessan-Mayo"}, ["ysy"] = {"Sanie"}, ["yta"] = {"Talu"}, ["ytl"] = {"Tanglang"}, ["ytp"] = {"Thopho"}, ["ytw"] = {"Yout Wam"}, ["yty"] = {"Yatay"}, ["yua"] = {"Yucateco", "Yucatec Maya"}, ["yub"] = {"Yugambal"}, ["yuc"] = {"Yuchi"}, ["yud"] = {"Judeo-Tripolitanian Arabic"}, ["yue"] = {"Yue Chinese", "Cantonese"}, ["yuf"] = {"Havasupai-Walapai-Yavapai"}, ["yug"] = {"Yug"}, ["yui"] = {"Yurutí"}, ["yuj"] = {"Karkar-Yuri"}, ["yuk"] = {"Yuki"}, ["yul"] = {"Yulu"}, ["yum"] = {"Quechan"}, ["yun"] = {"Bena (Nigeria)"}, ["yup"] = {"Yukpa"}, ["yuq"] = {"Yuqui"}, ["yur"] = {"Yurok"}, ["yut"] = {"Yopno"}, ["yuw"] = {"Yau (Morobe Province)"}, ["yux"] = {"Southern Yukaghir"}, ["yuy"] = {"East Yugur"}, ["yuz"] = {"Yuracare"}, ["yva"] = {"Yawa"}, ["yvt"] = {"Yavitero"}, ["ywa"] = {"Kalou"}, ["ywg"] = {"Yinhawangka"}, ["ywl"] = {"Western Lalu"}, ["ywn"] = {"Yawanawa"}, ["ywq"] = {"Wuding-Luquan Yi"}, ["ywr"] = {"Yawuru"}, ["ywt"] = {"Xishanba Lalo", "Central Lalo"}, ["ywu"] = {"Wumeng Nasu"}, ["yww"] = {"Yawarawarga"}, ["yxa"] = {"Mayawali"}, ["yxg"] = {"Yagara"}, ["yxl"] = {"Yardliyawarra"}, ["yxm"] = {"Yinwum"}, ["yxu"] = {"Yuyu"}, ["yxy"] = {"Yabula Yabula"}, ["yyr"] = {"Yir Yoront"}, ["yyu"] = {"Yau (Sandaun Province)"}, ["yyz"] = {"Ayizi"}, ["yzg"] = {"E'ma Buyang"}, ["yzk"] = {"Zokhuo"}, ["zaa"] = {"Sierra de Juárez Zapotec"}, ["zab"] = {"Western Tlacolula Valley Zapotec", "San Juan Guelavía Zapotec"}, ["zac"] = {"Ocotlán Zapotec"}, ["zad"] = {"Cajonos Zapotec"}, ["zae"] = {"Yareni Zapotec"}, ["zaf"] = {"Ayoquesco Zapotec"}, ["zag"] = {"Zaghawa"}, ["zah"] = {"Zangwal"}, ["zai"] = {"Isthmus Zapotec"}, ["zaj"] = {"Zaramo"}, ["zak"] = {"Zanaki"}, ["zal"] = {"Zauzou"}, ["zam"] = {"Miahuatlán Zapotec"}, ["zao"] = {"Ozolotepec Zapotec"}, ["zap"] = {"Zapotec"}, ["zaq"] = {"Aloápam Zapotec"}, ["zar"] = {"Rincón Zapotec"}, ["zas"] = {"Santo Domingo Albarradas Zapotec"}, ["zat"] = {"Tabaa Zapotec"}, ["zau"] = {"Zangskari"}, ["zav"] = {"Yatzachi Zapotec"}, ["zaw"] = {"Mitla Zapotec"}, ["zax"] = {"Xadani Zapotec"}, ["zay"] = {"Zayse-Zergulla", "Zaysete"}, ["zaz"] = {"Zari"}, ["zbc"] = {"Central Berawan"}, ["zbe"] = {"East Berawan"}, ["zbl"] = {"Blissymbols", "Bliss", "Blissymbolics"}, ["zbt"] = {"Batui"}, ["zbw"] = {"West Berawan"}, ["zca"] = {"Coatecas Altas Zapotec"}, ["zch"] = {"Central Hongshuihe Zhuang"}, ["zdj"] = {"Ngazidja Comorian"}, ["zea"] = {"Zeeuws"}, ["zeg"] = {"Zenag"}, ["zeh"] = {"Eastern Hongshuihe Zhuang"}, ["zen"] = {"Zenaga"}, ["zga"] = {"Kinga"}, ["zgb"] = {"Guibei Zhuang"}, ["zgh"] = {"Standard Moroccan Tamazight"}, ["zgm"] = {"Minz Zhuang"}, ["zgn"] = {"Guibian Zhuang"}, ["zgr"] = {"Magori"}, ["zhb"] = {"Zhaba"}, ["zhd"] = {"Dai Zhuang"}, ["zhi"] = {"Zhire"}, ["zhn"] = {"Nong Zhuang"}, ["zhw"] = {"Zhoa"}, ["zhx"] = {"Chinese (family)"}, ["zia"] = {"Zia"}, ["zib"] = {"Zimbabwe Sign Language"}, ["zik"] = {"Zimakani"}, ["zil"] = {"Zialo"}, ["zim"] = {"Mesme"}, ["zin"] = {"Zinza"}, ["zir"] = {"Ziriya"}, ["ziw"] = {"Zigula"}, ["ziz"] = {"Zizilivakan"}, ["zka"] = {"Kaimbulawa"}, ["zkb"] = {"Koibal"}, ["zkd"] = {"Kadu"}, ["zkg"] = {"Koguryo"}, ["zkh"] = {"Khorezmian"}, ["zkk"] = {"Karankawa"}, ["zkn"] = {"Kanan"}, ["zko"] = {"Kott"}, ["zkp"] = {"São Paulo Kaingáng"}, ["zkr"] = {"Zakhring"}, ["zkt"] = {"Kitan"}, ["zku"] = {"Kaurna"}, ["zkv"] = {"Krevinian"}, ["zkz"] = {"Khazar"}, ["zle"] = {"East Slavic languages"}, ["zlj"] = {"Liujiang Zhuang"}, ["zlm"] = {"Malay (individual language)"}, ["zln"] = {"Lianshan Zhuang"}, ["zlq"] = {"Liuqian Zhuang"}, ["zls"] = {"South Slavic languages"}, ["zlw"] = {"West Slavic languages"}, ["zma"] = {"Manda (Australia)"}, ["zmb"] = {"Zimba"}, ["zmc"] = {"Margany"}, ["zmd"] = {"Maridan"}, ["zme"] = {"Mangerr"}, ["zmf"] = {"Mfinu"}, ["zmg"] = {"Marti Ke"}, ["zmh"] = {"Makolkol"}, ["zmi"] = {"Negeri Sembilan Malay"}, ["zmj"] = {"Maridjabin"}, ["zmk"] = {"Mandandanyi"}, ["zml"] = {"Madngele"}, ["zmm"] = {"Marimanindji"}, ["zmn"] = {"Mbangwe"}, ["zmo"] = {"Molo"}, ["zmp"] = {"Mpuono"}, ["zmq"] = {"Mituku"}, ["zmr"] = {"Maranunggu"}, ["zms"] = {"Mbesa"}, ["zmt"] = {"Maringarr"}, ["zmu"] = {"Muruwari"}, ["zmv"] = {"Mbariman-Gudhinma"}, ["zmw"] = {"Mbo (Democratic Republic of Congo)"}, ["zmx"] = {"Bomitaba"}, ["zmy"] = {"Mariyedi"}, ["zmz"] = {"Mbandja"}, ["zna"] = {"Zan Gula"}, ["znd"] = {"Zande languages"}, ["zne"] = {"Zande (individual language)"}, ["zng"] = {"Mang"}, ["znk"] = {"Manangkari"}, ["zns"] = {"Mangas"}, ["zoc"] = {"Copainalá Zoque"}, ["zoh"] = {"Chimalapa Zoque"}, ["zom"] = {"Zou"}, ["zoo"] = {"Asunción Mixtepec Zapotec"}, ["zoq"] = {"Tabasco Zoque"}, ["zor"] = {"Rayón Zoque"}, ["zos"] = {"Francisco León Zoque"}, ["zpa"] = {"Lachiguiri Zapotec"}, ["zpb"] = {"Yautepec Zapotec"}, ["zpc"] = {"Choapan Zapotec"}, ["zpd"] = {"Southeastern Ixtlán Zapotec"}, ["zpe"] = {"Petapa Zapotec"}, ["zpf"] = {"San Pedro Quiatoni Zapotec"}, ["zpg"] = {"Guevea De Humboldt Zapotec"}, ["zph"] = {"Totomachapan Zapotec"}, ["zpi"] = {"Santa María Quiegolani Zapotec"}, ["zpj"] = {"Quiavicuzas Zapotec"}, ["zpk"] = {"Tlacolulita Zapotec"}, ["zpl"] = {"Lachixío Zapotec"}, ["zpm"] = {"Mixtepec Zapotec"}, ["zpn"] = {"Santa Inés Yatzechi Zapotec"}, ["zpo"] = {"Amatlán Zapotec"}, ["zpp"] = {"El Alto Zapotec"}, ["zpq"] = {"Zoogocho Zapotec"}, ["zpr"] = {"Santiago Xanica Zapotec"}, ["zps"] = {"Coatlán Zapotec"}, ["zpt"] = {"San Vicente Coatlán Zapotec"}, ["zpu"] = {"Yalálag Zapotec"}, ["zpv"] = {"Chichicapan Zapotec"}, ["zpw"] = {"Zaniza Zapotec"}, ["zpx"] = {"San Baltazar Loxicha Zapotec"}, ["zpy"] = {"Mazaltepec Zapotec"}, ["zpz"] = {"Texmelucan Zapotec"}, ["zqe"] = {"Qiubei Zhuang"}, ["zra"] = {"Kara (Korea)"}, ["zrg"] = {"Mirgan"}, ["zrn"] = {"Zerenkel"}, ["zro"] = {"Záparo"}, ["zrp"] = {"Zarphatic"}, ["zrs"] = {"Mairasi"}, ["zsa"] = {"Sarasira"}, ["zsk"] = {"Kaskean"}, ["zsl"] = {"Zambian Sign Language"}, ["zsm"] = {"Standard Malay"}, ["zsr"] = {"Southern Rincon Zapotec"}, ["zsu"] = {"Sukurum"}, ["zte"] = {"Elotepec Zapotec"}, ["ztg"] = {"Xanaguía Zapotec"}, ["ztl"] = {"Lapaguía-Guivini Zapotec"}, ["ztm"] = {"San Agustín Mixtepec Zapotec"}, ["ztn"] = {"Santa Catarina Albarradas Zapotec"}, ["ztp"] = {"Loxicha Zapotec"}, ["ztq"] = {"Quioquitani-Quierí Zapotec"}, ["zts"] = {"Tilquiapan Zapotec"}, ["ztt"] = {"Tejalapan Zapotec"}, ["ztu"] = {"Güilá Zapotec"}, ["ztx"] = {"Zaachila Zapotec"}, ["zty"] = {"Yatee Zapotec"}, ["zua"] = {"Zeem"}, ["zuh"] = {"Tokano"}, ["zum"] = {"Kumzari"}, ["zun"] = {"Zuni"}, ["zuy"] = {"Zumaya"}, ["zwa"] = {"Zay"}, ["zxx"] = {"No linguistic content", "Not applicable"}, ["zyb"] = {"Yongbei Zhuang"}, ["zyg"] = {"Yang Zhuang"}, ["zyj"] = {"Youjiang Zhuang"}, ["zyn"] = {"Yongnan Zhuang"}, ["zyp"] = {"Zyphe Chin"}, ["zza"] = {"Zaza", "Dimili", "Dimli (macrolanguage)", "Kirdki", "Kirmanjki (macrolanguage)", "Zazaki"}, ["zzj"] = {"Zuojiang Zhuang"} } ddohaguy8cb53qs98yj4xugjjbrxb6x 1 144068 2967672 2967615 2026-09-16T12:56:31Z Gaius le Roux 203341 /* Uitbreiding van artikel deur geskiedenis by te voeg */ Antwoord 2967672 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} == Uitbreiding van artikel deur geskiedenis by te voeg == Goeie middag, @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]], @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]], @[[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]], @[[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] en @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]]. Ek wil hierdie saadjie uitbrei deur 'n gedeelte oor die geskiedenis by te voeg, maar ek weet nie presies waar in die artikel ek dit moet doen nie. Die bestaande uitleg van die artikel maak dit moeilik om 'n plek te kies waar ek my teks en foto's gaan byvoeg. In vorige artikels kon ek net eenvoudig my teks en foto's byvoeg, maar hier is die uitleg problematies. Help, asseblief! Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 14:08, 15 September 2026 (UTC) :{{ping|Gaius le Roux}}, skep twee nuwe afdelings ''Geskiedenis'' en ''Galery''. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:12, 15 September 2026 (UTC) ::@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]], ek wil 'n afdeling met die naam "Geskiedenis" byvoeg en sou 'n afdeling met die naam "Fotogalery" kon byvoeg, maar die bestaande uitleg van die artikel maak dit moeilik om dit te doen. Ek het reeds probeer maar dit werk nie. Die teks en die foto’s is aan die linkerkant ingedruk omdat daar tabelle/sjablone en foto’s aan die regterkant is. Dit lyk myns insiens onooglik. ::Kyk asseblief hoe lyk die wysiging wat ek probeer het - dit sal uitgevee word omdat dit lelik lyk. Hierdie wysigings is net vir illustrasiedoeleindes gedoen en sal nie die finale uitleg wees nie. ::Ek wonder of die bestaande artikel se uitleg nie verander moet word nie. Ek vra maar net. ::@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]], @[[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]], @[[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] en @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] kyk julle asseblief ook hoe lyk as daar teks en foto's links is en foto's regs is. [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 14:39, 15 September 2026 (UTC) ::::{{ping|Gaius le Roux}}, jy is welkom om die hele uitleg te verander. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:42, 15 September 2026 (UTC) :::::Goed, ek sal kyk hoe dit lyk as die uitleg verander word. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 15:01, 15 September 2026 (UTC) Aangesien ek die oorspronklike skepper vd artikel is sal ek aanbeveel jy skep vir jouself 'n nuwe sandput soos [[Gebruikerbespreking:Gaius/konsep/LMB Langebaanweg]]. Plaas alles daarin wat jy wou noem plus jou foto's, stoor dit dan en ons sal dit korrek formateer vir die hoofartikel. Ek weet jy wil dit self regkry, maar jy loop die gevaar om jouself in 'n hoek toe te verf. Vra my, dit neem 15 jaar se ondervinding op af:wiki en ek weet nog steeds nie alles nie! Dit is hoekom [[Gebruiker:Pynappel]] gepleit het vir [[Wikipedia:Geselshoekie#Voorstel: 'n Konsep-naamruimte (ns 118)|'n aparte Konsep-naamruimte (''draft'')]]. Gaius, laat weet of jy dit só wil aanpak, dan help ons/ek jou daarmee! Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:42, 15 September 2026 (UTC) :@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]], ek wil graag seker maak ek verstaan wat jy voorstel ek moet doen: Moet ek my hele artikel (teks en foto's) in die sandputkonsep (in rooi gemerk) plaas? met ander woorde ek plaas my hele artikel met die naam "Lugmagbasis Langebaanweg" by [[Gebruikerbespreking:Gaius/konsep/LMB Langebaanweg]]? Dus asof ek 'n splinternuwe artikel geskep het maar net nie op die gewone plek nie? :Ek is besig om my artikel in sy MS Word-vorm aan te pas sodat ek 'n artikel kan skep wat al die basiese inligting en die meeste van die foto's van die bestaande artikel het, maar ek weet nie of dit so mooi soos jou artikel se uitleg sal lyk nie. (Ek weet egter nie waar om die foto van die landkaart te kry nie.) Ek wil nie graag alles skrap wat in die bestaande artikel is en dan 'n artikel met 'n splinternuwe uitleg skep nie en sal verkies om my artikel by die bestaande inhoud aan te pas. :Om 'n MS Word-artikel se uitleg aan te pas is betreklik maklik, maar dit sal nie so maklik wees om die bestaande artikel se uitleg aan te pas nie. As ek dit self moet doen, sal ek die hele inhoud van die artikel moet uitvee en 'n splinternuwe artikel begin, en ek wil dit nie graag doen nie. :Ek sal hulp met die byvoeging van my inhoud by die bestaande artikel waardeer. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 05:42, 16 September 2026 (UTC) ::Dis reg so Gaius, kliek op my rooi skakel (hierbo) as jy klaar is in MS Word. Groete, [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:32, 16 September 2026 (UTC) :::Sal so maak, dankie! [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 07:14, 16 September 2026 (UTC) ::::@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]], jy sal sien dat ek die artikel op die gewone plek geskep het. Ek het my artikel só aangepas dat die eerste deel net uit teks bestaan. Die onderste deel van die teks is verby die laaste bestaande foto. Omdat die foto's laer af in die artikel bygevoeg sal word, sal hulle nie ingedruk aan die linkerkant wees nie. Ek dink ek het my eie oplossing gekry om die saadjie sonder probleme uit te brei. Jy is egter welkom om later wanneer ek voorlopig met die artikel klaar is, wel formatteringsaanpassings te doen as dit nodig is. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 12:56, 16 September 2026 (UTC) m89smg5snio0dnp7eedp6u6nx1hy92m 2967679 2967672 2026-09-16T13:39:10Z Gaius le Roux 203341 /* Uitbreiding van artikel deur geskiedenis by te voeg */ Antwoord 2967679 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} == Uitbreiding van artikel deur geskiedenis by te voeg == Goeie middag, @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]], @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]], @[[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]], @[[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] en @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]]. Ek wil hierdie saadjie uitbrei deur 'n gedeelte oor die geskiedenis by te voeg, maar ek weet nie presies waar in die artikel ek dit moet doen nie. Die bestaande uitleg van die artikel maak dit moeilik om 'n plek te kies waar ek my teks en foto's gaan byvoeg. In vorige artikels kon ek net eenvoudig my teks en foto's byvoeg, maar hier is die uitleg problematies. Help, asseblief! Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 14:08, 15 September 2026 (UTC) :{{ping|Gaius le Roux}}, skep twee nuwe afdelings ''Geskiedenis'' en ''Galery''. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:12, 15 September 2026 (UTC) ::@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]], ek wil 'n afdeling met die naam "Geskiedenis" byvoeg en sou 'n afdeling met die naam "Fotogalery" kon byvoeg, maar die bestaande uitleg van die artikel maak dit moeilik om dit te doen. Ek het reeds probeer maar dit werk nie. Die teks en die foto’s is aan die linkerkant ingedruk omdat daar tabelle/sjablone en foto’s aan die regterkant is. Dit lyk myns insiens onooglik. ::Kyk asseblief hoe lyk die wysiging wat ek probeer het - dit sal uitgevee word omdat dit lelik lyk. Hierdie wysigings is net vir illustrasiedoeleindes gedoen en sal nie die finale uitleg wees nie. ::Ek wonder of die bestaande artikel se uitleg nie verander moet word nie. Ek vra maar net. ::@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]], @[[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]], @[[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] en @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] kyk julle asseblief ook hoe lyk as daar teks en foto's links is en foto's regs is. [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 14:39, 15 September 2026 (UTC) ::::{{ping|Gaius le Roux}}, jy is welkom om die hele uitleg te verander. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:42, 15 September 2026 (UTC) :::::Goed, ek sal kyk hoe dit lyk as die uitleg verander word. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 15:01, 15 September 2026 (UTC) Aangesien ek die oorspronklike skepper vd artikel is sal ek aanbeveel jy skep vir jouself 'n nuwe sandput soos [[Gebruikerbespreking:Gaius/konsep/LMB Langebaanweg]]. Plaas alles daarin wat jy wou noem plus jou foto's, stoor dit dan en ons sal dit korrek formateer vir die hoofartikel. Ek weet jy wil dit self regkry, maar jy loop die gevaar om jouself in 'n hoek toe te verf. Vra my, dit neem 15 jaar se ondervinding op af:wiki en ek weet nog steeds nie alles nie! Dit is hoekom [[Gebruiker:Pynappel]] gepleit het vir [[Wikipedia:Geselshoekie#Voorstel: 'n Konsep-naamruimte (ns 118)|'n aparte Konsep-naamruimte (''draft'')]]. Gaius, laat weet of jy dit só wil aanpak, dan help ons/ek jou daarmee! Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:42, 15 September 2026 (UTC) :@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]], ek wil graag seker maak ek verstaan wat jy voorstel ek moet doen: Moet ek my hele artikel (teks en foto's) in die sandputkonsep (in rooi gemerk) plaas? met ander woorde ek plaas my hele artikel met die naam "Lugmagbasis Langebaanweg" by [[Gebruikerbespreking:Gaius/konsep/LMB Langebaanweg]]? Dus asof ek 'n splinternuwe artikel geskep het maar net nie op die gewone plek nie? :Ek is besig om my artikel in sy MS Word-vorm aan te pas sodat ek 'n artikel kan skep wat al die basiese inligting en die meeste van die foto's van die bestaande artikel het, maar ek weet nie of dit so mooi soos jou artikel se uitleg sal lyk nie. (Ek weet egter nie waar om die foto van die landkaart te kry nie.) Ek wil nie graag alles skrap wat in die bestaande artikel is en dan 'n artikel met 'n splinternuwe uitleg skep nie en sal verkies om my artikel by die bestaande inhoud aan te pas. :Om 'n MS Word-artikel se uitleg aan te pas is betreklik maklik, maar dit sal nie so maklik wees om die bestaande artikel se uitleg aan te pas nie. As ek dit self moet doen, sal ek die hele inhoud van die artikel moet uitvee en 'n splinternuwe artikel begin, en ek wil dit nie graag doen nie. :Ek sal hulp met die byvoeging van my inhoud by die bestaande artikel waardeer. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 05:42, 16 September 2026 (UTC) ::Dis reg so Gaius, kliek op my rooi skakel (hierbo) as jy klaar is in MS Word. Groete, [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:32, 16 September 2026 (UTC) :::Sal so maak, dankie! [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 07:14, 16 September 2026 (UTC) ::::@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]], jy sal sien dat ek die artikel op die gewone plek geskep het. Ek het my artikel só aangepas dat die eerste deel net uit teks bestaan. Die onderste deel van die teks is verby die laaste bestaande foto. Omdat die foto's laer af in die artikel bygevoeg sal word, sal hulle nie ingedruk aan die linkerkant wees nie. Ek dink ek het my eie oplossing gekry om die saadjie sonder probleme uit te brei. Jy is egter welkom om later wanneer ek voorlopig met die artikel klaar is, wel formatteringsaanpassings te doen as dit nodig is. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 12:56, 16 September 2026 (UTC) :::@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]], '''oeps''', ek het toe wel 'n fout met die uitleg gemaak. Daar is 'n deurmekaarspul aan die einde van die artikel. :::Daar is nie 'n opskrif vir die verwysings nie en "Eksterne skakels saairforce.co.za Lugmagbasis Langebaanweg" staan op verkeerde plek. ::: "Hierdie lugvaartartikel is 'n saadjie. U kan die Afrikaanse Wikipedia help deur dit uit te brei." staan nou tussenin. :::Staan nou tussen die gedeelte met die verwysings en Eksterne skakels. :::Die gedeelte oor die eksterne skakels sal seker geskuif moet. Die verwysing na die "saadjie" kan seker geskrap word. :::JAMMER, dis my fout! Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 13:39, 16 September 2026 (UTC) 8mk053pxxjczqytpcaicuil5ywyvlca 1 175367 2967911 1733544 2026-09-17T06:53:22Z Aliwal2012 39067 Voorbladkandidaat 2967911 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} {{Voorbladkandidaat}} dlwmmtq2mgfjq07pz33fgwlbnlxztft 1 182392 2967818 1740739 2026-09-16T19:59:54Z Pynappel 70858 /* Titel */ nuwe afdeling 2967818 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} == Titel == @[[Gebruiker:BurgertB|BurgertB]] die enigste Afrikaanse vertaling waarvan ek weet gebruik die spelwyse ''Odusseia''. Dink jy dus dit maak sin om die artikel na [[Odusseia]] te skuif? * Homerus (1963). ''Die Odusseia''. Vertaal deur J. P. J. van Rensburg. Kaapstad/Pretoria: Human & Rousseau. * Homeros (2026). ''Die Odusseia''. Vertaal deur J. P. J. van Rensburg. Verwerk deur Karien Brits. Centurion: Akademia. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 19:59, 16 September 2026 (UTC) qd4wxxqmgp628rbt2qr74iurio5feyv 2967838 2967818 2026-09-16T20:36:42Z BurgertB 2401 /* Titel */ 2967838 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} == Titel == @[[Gebruiker:BurgertB|BurgertB]] die enigste Afrikaanse vertaling waarvan ek weet gebruik die spelwyse ''Odusseia''. Dink jy dus dit maak sin om die artikel na [[Odusseia]] te skuif? * Homerus (1963). ''Die Odusseia''. Vertaal deur J. P. J. van Rensburg. Kaapstad/Pretoria: Human & Rousseau. * Homeros (2026). ''Die Odusseia''. Vertaal deur J. P. J. van Rensburg. Verwerk deur Karien Brits. Centurion: Akademia. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 19:59, 16 September 2026 (UTC) :Verskillende woordeboeke gee verskillende speĩngs, hoofsaaklik Odussee, Odusseë en Odusseïes. Die AWS gee egter om die een of ander rede net Odusseia. Nou ja, die AWS is koning. Skuif maar as jy wil. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 20:36, 16 September 2026 (UTC) gw9wfkbfg8u829xiguz2ieyztxrdvwf 2967841 2967838 2026-09-16T20:40:50Z Pynappel 70858 Pynappel het bladsy [[Bespreking:Odussee]] na [[Bespreking:Odusseia]] geskuif 2967838 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} == Titel == @[[Gebruiker:BurgertB|BurgertB]] die enigste Afrikaanse vertaling waarvan ek weet gebruik die spelwyse ''Odusseia''. Dink jy dus dit maak sin om die artikel na [[Odusseia]] te skuif? * Homerus (1963). ''Die Odusseia''. Vertaal deur J. P. J. van Rensburg. Kaapstad/Pretoria: Human & Rousseau. * Homeros (2026). ''Die Odusseia''. Vertaal deur J. P. J. van Rensburg. Verwerk deur Karien Brits. Centurion: Akademia. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 19:59, 16 September 2026 (UTC) :Verskillende woordeboeke gee verskillende speĩngs, hoofsaaklik Odussee, Odusseë en Odusseïes. Die AWS gee egter om die een of ander rede net Odusseia. Nou ja, die AWS is koning. Skuif maar as jy wil. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 20:36, 16 September 2026 (UTC) gw9wfkbfg8u829xiguz2ieyztxrdvwf 3 201726 2968012 2964125 2026-09-17T11:15:31Z MediaWiki message delivery 55541 /* اطلاع برائے ترجمہ: Bengali Wikipedia */ nuwe afdeling 2968012 wikitext text/x-wiki == Welkom == {| class="toccolours" width="100%" style="font-size:100%; margin-bottom:0.5em;" | {| width="100%" cellspacing="0" cellpadding="6" style="font-size:95%; line-height:125%; background-color:#faf6ed; border:1px solid #faecc8;" |- | colspan="4" style="background-color:#faecc8;" |<big>'''{{#ifeq: {{lc:{{BASEPAGENAME}}}} | {{uc:{{BASEPAGENAME}}}} | Hallo,&nbsp;gebruiker vanaf [[IP-adres]] {{BASEPAGENAME}} | Hallo&nbsp;{{PAGENAME}}}},''' [[Wikipedia:Welkom nuwelinge|hartelik welkom]] op die Afrikaanse Wikipedia!</big> |- | colspan="4" | Dankie vir jou belangstelling in [[Wikipedia]]. Ons werk hier aan die ideaal van ’n gratis en vrylik beskikbare, vrylik bewerkbare, neutrale en volledige ensiklopedie. |- | colspan="4" | Die [[Afrikaanse Wikipedia]] bestaan al sedert Desember 2001 en bevat reeds ''{{NUMBEROFARTICLES}}'' artikels. Vanaf die begin van die projek het die gebruikers ’n aantal riglyne en uitgangspunte vir artikelbewerking en onderlinge samewerking opgestel. Nuwelinge kan hieruit voordeel trek. Jy mag dit behulpsaam vind om van die skakels in hierdie raampie te volg en met die projek vertroud te raak voordat jy begin bydra. Indien jou vingers jeuk om te eksperimenteer, kan jy gerus ons [[Wikipedia:Sandput|Sandput]] besoek: dit is juis vir die rede daar. Uiteindelik wil ons dat al ons gebruikers [[Wikipedia:Voel vry en gaan jou gang|vry voel om hulle gang te gaan]], maar dit doen natuurlik geen kwaad om ’n bietjie houvas te kry voor 'n mens in die diep kant in spring nie! Besoek gerus ook ons [[Wikipedia:Geselshoekie|Geselshoekie]], ons gebruikers staan gereed om hand by te sit, of bloot net hand te skud. |- | align="right" | {{Klik|Afbeelding=Books-aj.svg aj ashton 01.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Verifieerbaarheid}} | [[Wikipedia:Verifieerbaarheid|'''Verifieerbaarheid''']]<br />Die eerste van Wikipedia se drie kernbeleide | align="right" | {{Klik|Afbeelding=Konversation.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Geselshoekie}} | [[Wikipedia:Geselshoekie|'''Geselshoekie''']]<br />Die gewilde bymekaarkomplek |- | width="8%" align="right" | {{Klik|Afbeelding=OrgChem Nomen pictograph.png|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Geen oorspronklike navorsing}} | width="38%" | [[Wikipedia:Geen oorspronklike navorsing|'''Geen oorspronklike navorsing''']]<br/>Die tweede van Wikipedia se drie kernbeleide | align="right" | {{Klik|Afbeelding=Bucket in the sand.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Sandput}} | width="38%" | [[Wikipedia:Sandput|'''Sandput''']]<br />Eksperimenteer na hartelus |- | align="right" |{{Klik|Afbeelding=Unbalanced scales.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Neutrale standpunt}} | [[Wikipedia:Neutrale standpunt| '''Neutrale standpunt''']]<br />Die derde van Wikipedia se drie kernbeleide | width="8%" align="right" | {{Klik|Afbeelding=Icon tools.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Redigeringsinstruksies}} | [[Wikipedia:Redigeringsinstruksies|'''Redigeringsinstruksies''']]<br />Hoe maak ek: teks wat skuinsgedruk is? ’n opskrif? tabelle? |- | align="right" | {{Klik|Afbeelding=Nuvola apps important yellow.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Wat Wikipedia nie is nie}} | [[Wikipedia:Wat Wikipedia nie is nie|'''Wat Wikipedia nie is nie''']]<br />Daar is ook ’n paar dinge wat ons nié hier doen nie | align="right" | {{Klik|Afbeelding=Icon - upload photo 2.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Beelde}} | [[Wikipedia:Beelde|'''Beelde''']]<br />As jy beelde wil oplaai |- | align="right" | {{Klik|Afbeelding=Crystal Clear app ksmiletris.png|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Beleefdheid}} | [[Wikipedia:Beleefdheid|'''Beleefdheid''']]<br />Ken jou maniere | align="right" | {{Klik|Afbeelding=Crystal Clear app kedit.svg||Grootte=30px|Link=Wikipedia:Wenke vir die skryf van ’n goeie artikel}} | [[Wikipedia:Wenke vir die skryf van ’n goeie artikel|'''Wenke vir die skryf van ’n goeie artikel''']]<br />Soms sê die naam alles {{#ifeq: {{lc:{{BASEPAGENAME}}}} | {{uc:{{BASEPAGENAME}}}} | {{!}}- {{!}} colspan="4" style="border-top:2px solid #faecc8;" {{!}}Jou bydrae word nou geregistreer onder jou IP-adres. Daar is verskeie voordele gebonde aan die skep van ’n rekening - sluit gerus by ons aan!| }} |- | colspan="4" style="border-top:2px solid #faecc8;" | Hierdie bladsy, wat nou op jou skerm staan, is trouens jou persoonlike besprekingsbladsy. Die plek waar ander Wikipediane jou in die toekoms kan kontak en jy hulle dan kan beantwoord. Elke gebruiker het so ’n bladsy. Jy kan dus ook boodskappe op ander gebruikers se besprekingsbladsye los. Sluit boodskappe en besprekings altyd af met <big><nowiki>~~~~</nowiki></big> of deur op die handtekeningknop in die wysigingsvenster te kliek: sodoende word jou boodskap onderteken met jou gebruikersnaam en die datum en tyd waarop die boodskap voltooi is. Kliek dan as laaste op "Stoor bladsy" om enige bewerkings te stoor. |} |} --[[Gebruiker:KabouterBot|KabouterBot]] ([[Gebruikerbespreking:KabouterBot|kontak]]) 04:30, 12 September 2018 (UTC) == اطلاع برائے ترجمہ: VisualEditor/Newsletter/2020/July == سلام Arif80s، آپ کو یہ اطلاع اس لیے موصول ہورہی ہے کہ آپ Meta پر بطور مترجم اردو اور سندھی درج ہیں۔ صفحہ [[:metawikipedia:VisualEditor/Newsletter/2020/July|VisualEditor/Newsletter/2020/July]] ترجمہ کے لیے دستیاب ہے۔ آپ اس کا ترجمہ یہاں کرسکتے ہیں: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-VisualEditor%2FNewsletter%2F2020%2FJuly&language=ur&action=page ترجمہ در اردو] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-VisualEditor%2FNewsletter%2F2020%2FJuly&language=sd&action=page ترجمہ در سندھی] The deadline for translating this page is the end of this week. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> آپ کی معاونت نہایت قابل قدر ہے۔ آپ جیسے مترجمین Meta کی مدد کرسکتے ہیں تاکہ متعدد الالسنہ برادری کی حیثیت سے کام کیا جاسکے۔ شکریہ! Meta ترجمہ سے مربوط افراد&rlm;, 20:26, 6 Julie 2020 (UTC) <!-- Message sent by User:Whatamidoing (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == اطلاع برائے ترجمہ: Tech/News/2020/32 == سلام Arif80s، آپ کو یہ اطلاع اس لیے موصول ہورہی ہے کہ آپ Meta پر بطور مترجم اردو اور سندھی درج ہیں۔ صفحہ [[:metawikipedia:Tech/News/2020/32|Tech/News/2020/32]] ترجمہ کے لیے دستیاب ہے۔ آپ اس کا ترجمہ یہاں کرسکتے ہیں: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tech%2FNews%2F2020%2F32&language=ur&action=page ترجمہ در اردو] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tech%2FNews%2F2020%2F32&language=sd&action=page ترجمہ در سندھی] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> آپ کی معاونت نہایت قابل قدر ہے۔ آپ جیسے مترجمین Meta کی مدد کرسکتے ہیں تاکہ متعدد الالسنہ برادری کی حیثیت سے کام کیا جاسکے۔ شکریہ! Meta ترجمہ سے مربوط افراد&rlm;, 05:27, 31 Julie 2020 (UTC) <!-- Message sent by User:Path slopu@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == اطلاع برائے ترجمہ: Tech/Server switch 2020 == سلام Arif80s، آپ کو یہ اطلاع اس لیے موصول ہورہی ہے کہ آپ Meta پر بطور مترجم اردو اور سندھی درج ہیں۔ صفحہ [[:metawikipedia:Tech/Server switch 2020|Tech/Server switch 2020]] ترجمہ کے لیے دستیاب ہے۔ آپ اس کا ترجمہ یہاں کرسکتے ہیں: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tech%2FServer+switch+2020&language=ur&action=page ترجمہ در اردو] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tech%2FServer+switch+2020&language=sd&action=page ترجمہ در سندھی] The priority of this page is درمیانے. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> آپ کی معاونت نہایت قابل قدر ہے۔ آپ جیسے مترجمین Meta کی مدد کرسکتے ہیں تاکہ متعدد الالسنہ برادری کی حیثیت سے کام کیا جاسکے۔ شکریہ! Meta ترجمہ سے مربوط افراد&rlm;, 13:03, 15 Augustus 2020 (UTC) <!-- Message sent by User:Path slopu@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == اطلاع برائے ترجمہ: Wikimedia CH == سلام Arif80s، آپ کو یہ اطلاع اس لیے موصول ہورہی ہے کہ آپ Meta پر بطور مترجم اردو اور سندھی درج ہیں۔ صفحہ [[:metawikipedia:Wikimedia CH|Wikimedia CH]] ترجمہ کے لیے دستیاب ہے۔ آپ اس کا ترجمہ یہاں کرسکتے ہیں: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+CH&language=ur&action=page ترجمہ در اردو] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+CH&language=sd&action=page ترجمہ در سندھی] The priority of this page is درمیانے. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> آپ کی معاونت نہایت قابل قدر ہے۔ آپ جیسے مترجمین Meta کی مدد کرسکتے ہیں تاکہ متعدد الالسنہ برادری کی حیثیت سے کام کیا جاسکے۔ شکریہ! Meta ترجمہ سے مربوط افراد&rlm;, 07:43, 17 Desember 2020 (UTC) <!-- Message sent by User:Eihel@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == اطلاع برائے ترجمہ: Project wiki representatives == سلام Arif80s، آپ کو یہ اطلاع اس لیے موصول ہورہی ہے کہ آپ Meta پر بطور مترجم اردو اور سندھی درج ہیں۔ صفحہ [[:metawikipedia:Project wiki representatives|Project wiki representatives]] ترجمہ کے لیے دستیاب ہے۔ آپ اس کا ترجمہ یہاں کرسکتے ہیں: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Project+wiki+representatives&language=ur&action=page ترجمہ در اردو] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Project+wiki+representatives&language=sd&action=page ترجمہ در سندھی] The deadline for translating this page is 2021-02-14. <div lang="en" class="mw-content-ltr">The five year old strategy process has resulted in recommendations. After Global Conversations the number one priority is to establish an Interim Global Council, who will draft a Movement Charter, which will lead to the formation of a Global Council. Please help in translating the concise page "Project wiki representatives" which asks contributor to select for each project wiki a representative, who will help in implementing the first strategic priority.</div> آپ کی معاونت نہایت قابل قدر ہے۔ آپ جیسے مترجمین Meta کی مدد کرسکتے ہیں تاکہ متعدد الالسنہ برادری کی حیثیت سے کام کیا جاسکے۔ شکریہ! Meta ترجمہ سے مربوط افراد&rlm;, 12:09, 6 Februarie 2021 (UTC) <!-- Message sent by User:Ad Huikeshoven@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == اطلاع برائے ترجمہ: VisualEditor/Newsletter/2021/June == سلام Arif80s، آپ کو یہ اطلاع اس لیے موصول ہورہی ہے کہ آپ Meta پر بطور مترجم اردو اور سندھی درج ہیں۔ صفحہ [[:metawikipedia:VisualEditor/Newsletter/2021/June|VisualEditor/Newsletter/2021/June]] ترجمہ کے لیے دستیاب ہے۔ آپ اس کا ترجمہ یہاں کرسکتے ہیں: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-VisualEditor%2FNewsletter%2F2021%2FJune&language=ur&action=page ترجمہ در اردو] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-VisualEditor%2FNewsletter%2F2021%2FJune&language=sd&action=page ترجمہ در سندھی] The priority of this page is درمیانے. The deadline for translating this page is 2021-06-20. <div lang="en" class="mw-content-ltr">This short newsletter is good news about posting comments on wiki. You can try out the "Discussion tools" in the Beta Features here at Meta-Wiki, too: [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures]]. Thank you! </div> آپ کی معاونت نہایت قابل قدر ہے۔ آپ جیسے مترجمین Meta کی مدد کرسکتے ہیں تاکہ متعدد الالسنہ برادری کی حیثیت سے کام کیا جاسکے۔ شکریہ! Meta ترجمہ سے مربوط افراد&rlm;, 00:16, 16 Junie 2021 (UTC) <!-- Message sent by User:Whatamidoing (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == اطلاع برائے ترجمہ: Template:InternetArchiveBot header == سلام Arif80s، آپ کو یہ اطلاع اس لیے موصول ہورہی ہے کہ آپ Meta پر بطور مترجم اردو اور سندھی درج ہیں۔ صفحہ [[:metawikipedia:Template:InternetArchiveBot header|Template:InternetArchiveBot header]] ترجمہ کے لیے دستیاب ہے۔ آپ اس کا ترجمہ یہاں کرسکتے ہیں: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AInternetArchiveBot+header&language=ur&action=page ترجمہ در اردو] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AInternetArchiveBot+header&language=sd&action=page ترجمہ در سندھی] <div lang="en" class="mw-content-ltr">The InternetArchiveBot team has come up with a new header for its documentation and user pages designed to make important links as easy to find as possible. We use this header on the bot's global user page, and we have it set up to show the labels in your interface language, meaning that the labels will appear in Russian on Russian Wikipedia (unless you override the interface language). In order for this feature to work, we need translations of those labels. There are only six labels: * About the Bot * Report Problem * Contact Us * Documentation * Configure * Disable Bot If you know how to say those things in another language, you can help! And your work will make it easier for non-English speakers to use InternetArchiveBot. </div> آپ کی معاونت نہایت قابل قدر ہے۔ آپ جیسے مترجمین Meta کی مدد کرسکتے ہیں تاکہ متعدد الالسنہ برادری کی حیثیت سے کام کیا جاسکے۔ شکریہ! Meta ترجمہ سے مربوط افراد&rlm;, 16:20, 29 Junie 2021 (UTC) <!-- Message sent by User:Harej@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == اطلاع برائے ترجمہ: InternetArchiveBot/Problem == سلام Arif80s، آپ کو یہ اطلاع اس لیے موصول ہورہی ہے کہ آپ Meta پر بطور مترجم اردو اور سندھی درج ہیں۔ صفحہ [[:metawikipedia:InternetArchiveBot/Problem|InternetArchiveBot/Problem]] ترجمہ کے لیے دستیاب ہے۔ آپ اس کا ترجمہ یہاں کرسکتے ہیں: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-InternetArchiveBot%2FProblem&language=ur&action=page ترجمہ در اردو] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-InternetArchiveBot%2FProblem&language=sd&action=page ترجمہ در سندھی] <div lang="en" class="mw-content-ltr">Thank you to everyone who translated "Template:InternetArchiveBot header". The template is now available in 64 languages (including variants)! Now when people visit the bot's user page on those language wikis, they will be greeted with navigation options in their language. (We have since added one more link to the header – "Translate" – translations are appreciated!) This page I am requesting translations for is the "report problem" page for InternetArchiveBot, directing the user to different places depending on the kind of problem they are having. There are a total of 17 terms to translate, consisting of short phrases and sentences. This page is directly linked from the header on InternetArchiveBot's global user page, so your work will likely be seen.</div> آپ کی معاونت نہایت قابل قدر ہے۔ آپ جیسے مترجمین Meta کی مدد کرسکتے ہیں تاکہ متعدد الالسنہ برادری کی حیثیت سے کام کیا جاسکے۔ شکریہ! Meta ترجمہ سے مربوط افراد&rlm;, 23:14, 12 Julie 2021 (UTC) <!-- Message sent by User:Harej@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == اطلاع برائے ترجمہ: Wikimedia Foundation elections/2021/Voting == سلام Arif80s، آپ کو یہ اطلاع اس لیے موصول ہورہی ہے کہ آپ Meta پر بطور مترجم اردو اور سندھی درج ہیں۔ صفحہ [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation elections/2021/Voting|Wikimedia Foundation elections/2021/Voting]] ترجمہ کے لیے دستیاب ہے۔ آپ اس کا ترجمہ یہاں کرسکتے ہیں: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+elections%2F2021%2FVoting&language=ur&action=page ترجمہ در اردو] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+elections%2F2021%2FVoting&language=sd&action=page ترجمہ در سندھی] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> آپ کی معاونت نہایت قابل قدر ہے۔ آپ جیسے مترجمین Meta کی مدد کرسکتے ہیں تاکہ متعدد الالسنہ برادری کی حیثیت سے کام کیا جاسکے۔ شکریہ! Meta ترجمہ سے مربوط افراد&rlm;, 10:22, 2 Augustus 2021 (UTC) <!-- Message sent by User:KCVelaga (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == اطلاع برائے ترجمہ: Hack4OpenGLAM == سلام Arif80s، آپ کو یہ اطلاع اس لیے موصول ہورہی ہے کہ آپ Meta پر بطور مترجم اردو اور سندھی درج ہیں۔ صفحہ [[:metawikipedia:Hack4OpenGLAM|Hack4OpenGLAM]] ترجمہ کے لیے دستیاب ہے۔ آپ اس کا ترجمہ یہاں کرسکتے ہیں: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Hack4OpenGLAM&language=ur&action=page ترجمہ در اردو] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Hack4OpenGLAM&language=sd&action=page ترجمہ در سندھی] The deadline for translating this page is 2021-09-20. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Welcome to translate the messages of the Hack4OpenGLAM hackathon, taking place at the Creative Commons Summit 20–24 September! Your work is appreciated!</div> آپ کی معاونت نہایت قابل قدر ہے۔ آپ جیسے مترجمین Meta کی مدد کرسکتے ہیں تاکہ متعدد الالسنہ برادری کی حیثیت سے کام کیا جاسکے۔ شکریہ! Meta ترجمہ سے مربوط افراد&rlm;, 10:25, 10 Augustus 2021 (UTC) <!-- Message sent by User:Susannaanas@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == اطلاع برائے ترجمہ: Wikimedia Foundation elections/2021/2021-09-07/2021 Election Results/Short == سلام Arif80s، آپ کو یہ اطلاع اس لیے موصول ہورہی ہے کہ آپ Meta پر بطور مترجم اردو اور سندھی درج ہیں۔ صفحہ [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation elections/2021/2021-09-07/2021 Election Results/Short|Wikimedia Foundation elections/2021/2021-09-07/2021 Election Results/Short]] ترجمہ کے لیے دستیاب ہے۔ آپ اس کا ترجمہ یہاں کرسکتے ہیں: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+elections%2F2021%2F2021-09-07%2F2021+Election+Results%2FShort&language=ur&action=page ترجمہ در اردو] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+elections%2F2021%2F2021-09-07%2F2021+Election+Results%2FShort&language=sd&action=page ترجمہ در سندھی] The priority of this page is اعلی. The deadline for translating this page is 2021-09-07. <div lang="en" class="mw-content-ltr">This short text (125 words) is meant to announce the results of the board elections on September, 7 to as much communities and volunteers as possible on such short notice in their native tongue. Please help us to make that happen! </div> آپ کی معاونت نہایت قابل قدر ہے۔ آپ جیسے مترجمین Meta کی مدد کرسکتے ہیں تاکہ متعدد الالسنہ برادری کی حیثیت سے کام کیا جاسکے۔ شکریہ! Meta ترجمہ سے مربوط افراد&rlm;, 19:04, 6 September 2021 (UTC) <!-- Message sent by User:DBarthel (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == اطلاع برائے ترجمہ: Lingua Libre == سلام Arif80s، آپ کو یہ اطلاع اس لیے موصول ہورہی ہے کہ آپ Meta پر بطور مترجم اردو اور سندھی درج ہیں۔ صفحہ [[:metawikipedia:Lingua Libre|Lingua Libre]] ترجمہ کے لیے دستیاب ہے۔ آپ اس کا ترجمہ یہاں کرسکتے ہیں: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Lingua+Libre&language=ur&action=page ترجمہ در اردو] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Lingua+Libre&language=sd&action=page ترجمہ در سندھی] The priority of this page is درمیانے. The deadline for translating this page is 2021-11-30. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> آپ کی معاونت نہایت قابل قدر ہے۔ آپ جیسے مترجمین Meta کی مدد کرسکتے ہیں تاکہ متعدد الالسنہ برادری کی حیثیت سے کام کیا جاسکے۔ شکریہ! Meta ترجمہ سے مربوط افراد&rlm;, 10:34, 18 September 2021 (UTC) <!-- Message sent by User:WikiLucas00@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == اطلاع برائے ترجمہ: Movement Charter/Drafting Committee/Election translation == سلام Arif80s، آپ کو یہ اطلاع اس لیے موصول ہورہی ہے کہ آپ Meta پر بطور مترجم اردو اور سندھی درج ہیں۔ صفحہ [[:metawikipedia:Movement Charter/Drafting Committee/Election translation|Movement Charter/Drafting Committee/Election translation]] ترجمہ کے لیے دستیاب ہے۔ آپ اس کا ترجمہ یہاں کرسکتے ہیں: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Movement+Charter%2FDrafting+Committee%2FElection+translation&language=ur&action=page ترجمہ در اردو] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Movement+Charter%2FDrafting+Committee%2FElection+translation&language=sd&action=page ترجمہ در سندھی] The deadline for translating this page is 2021-10-08. <div lang="en" class="mw-content-ltr">2 sentences, 21 words! Movement Charter Drafting Committee Elections are coming. Translating the voting tool SecurePoll in as many native tongues is crucial for this. But: there are two sentences we need to be translated for this. Please support the effort to make this a global experience. Thank you for helping out!</div> آپ کی معاونت نہایت قابل قدر ہے۔ آپ جیسے مترجمین Meta کی مدد کرسکتے ہیں تاکہ متعدد الالسنہ برادری کی حیثیت سے کام کیا جاسکے۔ شکریہ! Meta ترجمہ سے مربوط افراد&rlm;, 14:04, 6 Oktober 2021 (UTC) <!-- Message sent by User:DBarthel (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == اطلاع برائے ترجمہ: Grants:MSIG/Announcements/2021/Global message == سلام Arif80s، آپ کو یہ اطلاع اس لیے موصول ہورہی ہے کہ آپ Meta پر بطور مترجم اردو اور سندھی درج ہیں۔ صفحہ [[:metawikipedia:Grants:MSIG/Announcements/2021/Global message|Grants:MSIG/Announcements/2021/Global message]] ترجمہ کے لیے دستیاب ہے۔ آپ اس کا ترجمہ یہاں کرسکتے ہیں: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Grants%3AMSIG%2FAnnouncements%2F2021%2FGlobal+message&language=ur&action=page ترجمہ در اردو] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Grants%3AMSIG%2FAnnouncements%2F2021%2FGlobal+message&language=sd&action=page ترجمہ در سندھی] The deadline for translating this page is 2021-10-26. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Hi everbody! The [[Movement Strategy and Governance|Movement Strategy and Governance team]] is announcing a Movement Strategy Implementation Grants program to the communities. We want to reach out to as many communities as possible, calling out volunteers globally. Please support us and help translating the announcement in all the languages you speak, '''it is only 50 words'''. We will send it out as a mass message later. Beyond this: if you would like to, please check out the program and spread the word. We would appreciate your help in sharing this news in social media channels of your community. We are grateful for all your support, you are awesome!</div> آپ کی معاونت نہایت قابل قدر ہے۔ آپ جیسے مترجمین Meta کی مدد کرسکتے ہیں تاکہ متعدد الالسنہ برادری کی حیثیت سے کام کیا جاسکے۔ شکریہ! Meta ترجمہ سے مربوط افراد&rlm;, 14:24, 21 Oktober 2021 (UTC) <!-- Message sent by User:DBarthel (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == اطلاع برائے ترجمہ: Movement Charter/Drafting Committee/Elections/Results/Announcement == سلام Arif80s، آپ کو یہ اطلاع اس لیے موصول ہورہی ہے کہ آپ Meta پر بطور مترجم اردو اور سندھی درج ہیں۔ صفحہ [[:metawikipedia:Movement Charter/Drafting Committee/Elections/Results/Announcement|Movement Charter/Drafting Committee/Elections/Results/Announcement]] ترجمہ کے لیے دستیاب ہے۔ آپ اس کا ترجمہ یہاں کرسکتے ہیں: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Movement+Charter%2FDrafting+Committee%2FElections%2FResults%2FAnnouncement&language=ur&action=page ترجمہ در اردو] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Movement+Charter%2FDrafting+Committee%2FElections%2FResults%2FAnnouncement&language=sd&action=page ترجمہ در سندھی] The deadline for translating this page is 2021-10-31. <div lang="en" class="mw-content-ltr">The announcement of the members of the Movement Charter Drafting Committee is coming close. We would like to announce the results in as many languages as possible and kindly ask for your support. It is '''less than 100 words''', we would appreciate your help a lot and it is just a few minutes. Thank you for your continuous support! </div> آپ کی معاونت نہایت قابل قدر ہے۔ آپ جیسے مترجمین Meta کی مدد کرسکتے ہیں تاکہ متعدد الالسنہ برادری کی حیثیت سے کام کیا جاسکے۔ شکریہ! Meta ترجمہ سے مربوط افراد&rlm;, 13:31, 29 Oktober 2021 (UTC) <!-- Message sent by User:DBarthel (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == اطلاع برائے ترجمہ: Wikimedia Foundation Board of Trustees/Call for feedback: Board of Trustees elections == سلام Arif80s، آپ کو یہ اطلاع اس لیے موصول ہورہی ہے کہ آپ Meta پر بطور مترجم اردو اور سندھی درج ہیں۔ صفحہ [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation Board of Trustees/Call for feedback: Board of Trustees elections|Wikimedia Foundation Board of Trustees/Call for feedback: Board of Trustees elections]] ترجمہ کے لیے دستیاب ہے۔ آپ اس کا ترجمہ یہاں کرسکتے ہیں: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Board+of+Trustees%2FCall+for+feedback%3A+Board+of+Trustees+elections&language=ur&action=page ترجمہ در اردو] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Board+of+Trustees%2FCall+for+feedback%3A+Board+of+Trustees+elections&language=sd&action=page ترجمہ در سندھی] The deadline for translating this page is 2022-01-10. <div lang="en" class="mw-content-ltr">''This year four seats of the WMF Board of Trustees are to be newly filled and there will be a Call for Feedback about the Board of Trustees selection processes from 10 January to 7 February 2022.'' ''The [[Movement Strategy and Governance]] team is supporting this Call for Feedback. For widest outreach across the Wikiverse we kindly ask you to support this by helping us out with additional translations.'' '''Postscriptum: During the last year many of you have helped us a lot to reach out to many different communities by translating in dozens of languages. We are utterly grateful for this - thanks to all of you for your ongoing support! You are the best!''' </div> آپ کی معاونت نہایت قابل قدر ہے۔ آپ جیسے مترجمین Meta کی مدد کرسکتے ہیں تاکہ متعدد الالسنہ برادری کی حیثیت سے کام کیا جاسکے۔ شکریہ! Meta ترجمہ سے مربوط افراد&rlm;, 17:25, 7 Januarie 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:DBarthel (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == اطلاع برائے ترجمہ: Template:Education/News/Contents == سلام Arif80s، آپ کو یہ اطلاع اس لیے موصول ہورہی ہے کہ آپ Meta پر بطور مترجم اردو اور سندھی درج ہیں۔ صفحہ [[:metawikipedia:Template:Education/News/Contents|Template:Education/News/Contents]] ترجمہ کے لیے دستیاب ہے۔ آپ اس کا ترجمہ یہاں کرسکتے ہیں: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AEducation%2FNews%2FContents&language=ur&action=page ترجمہ در اردو] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AEducation%2FNews%2FContents&language=sd&action=page ترجمہ در سندھی] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> آپ کی معاونت نہایت قابل قدر ہے۔ آپ جیسے مترجمین Meta کی مدد کرسکتے ہیں تاکہ متعدد الالسنہ برادری کی حیثیت سے کام کیا جاسکے۔ شکریہ! Meta ترجمہ سے مربوط افراد&rlm;, 08:48, 22 Januarie 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == اطلاع برائے ترجمہ: Leadership Development Task Force/Call for Feedback Announcement == سلام Arif80s، آپ کو یہ اطلاع اس لیے موصول ہورہی ہے کہ آپ Meta پر بطور مترجم اردو اور سندھی درج ہیں۔ صفحہ [[:metawikipedia:Leadership Development Task Force/Call for Feedback Announcement|Leadership Development Task Force/Call for Feedback Announcement]] ترجمہ کے لیے دستیاب ہے۔ آپ اس کا ترجمہ یہاں کرسکتے ہیں: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Leadership+Development+Task+Force%2FCall+for+Feedback+Announcement&language=ur&action=page ترجمہ در اردو] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Leadership+Development+Task+Force%2FCall+for+Feedback+Announcement&language=sd&action=page ترجمہ در سندھی] The deadline for translating this page is 2022-02-07. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Good day to you from [[Movement Strategy and Governance]]! The coming weeks see a Call for Feedback concerning the creation of a movementwide [[Leadership_Development_Task_Force]]. We are announcing it by a short message of '''only 60 words''' to be distributed globally on Tuesday. Global distribution asks for native language support, so we kindly ask for your help to have as many translations as possible available. It should be a few minutes of work only. Thank you very much for your help, [[Gebruiker:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Gebruikerbespreking:MediaWiki message delivery|kontak]]) 10:13, 4 Februarie 2022 (UTC)</div> آپ کی معاونت نہایت قابل قدر ہے۔ آپ جیسے مترجمین Meta کی مدد کرسکتے ہیں تاکہ متعدد الالسنہ برادری کی حیثیت سے کام کیا جاسکے۔ شکریہ! Meta ترجمہ سے مربوط افراد&rlm;, 10:13, 4 Februarie 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:DBarthel (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == اطلاع برائے ترجمہ: ContribuLing 2022 == سلام Arif80s، آپ کو یہ اطلاع اس لیے موصول ہورہی ہے کہ آپ Meta پر بطور مترجم اردو اور سندھی درج ہیں۔ صفحہ [[:metawikipedia:ContribuLing 2022|ContribuLing 2022]] ترجمہ کے لیے دستیاب ہے۔ آپ اس کا ترجمہ یہاں کرسکتے ہیں: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-ContribuLing+2022&language=ur&action=page ترجمہ در اردو] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-ContribuLing+2022&language=sd&action=page ترجمہ در سندھی] The priority of this page is درمیانے. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> آپ کی معاونت نہایت قابل قدر ہے۔ آپ جیسے مترجمین Meta کی مدد کرسکتے ہیں تاکہ متعدد الالسنہ برادری کی حیثیت سے کام کیا جاسکے۔ شکریہ! Meta ترجمہ سے مربوط افراد&rlm;, 12:05, 12 Februarie 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:WikiLucas00@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == اطلاع برائے ترجمہ: Universal Code of Conduct/Enforcement guidelines == سلام Arif80s، آپ کو یہ اطلاع اس لیے موصول ہورہی ہے کہ آپ Meta پر بطور مترجم اردو اور سندھی درج ہیں۔ صفحہ [[:metawikipedia:Universal Code of Conduct/Enforcement guidelines|Universal Code of Conduct/Enforcement guidelines]] ترجمہ کے لیے دستیاب ہے۔ آپ اس کا ترجمہ یہاں کرسکتے ہیں: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FEnforcement+guidelines&language=ur&action=page ترجمہ در اردو] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FEnforcement+guidelines&language=sd&action=page ترجمہ در سندھی] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> آپ کی معاونت نہایت قابل قدر ہے۔ آپ جیسے مترجمین Meta کی مدد کرسکتے ہیں تاکہ متعدد الالسنہ برادری کی حیثیت سے کام کیا جاسکے۔ شکریہ! Meta ترجمہ سے مربوط افراد&rlm;, 15:18, 22 Februarie 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:Ericliu1912@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == اطلاع برائے ترجمہ: Ukraine's Cultural Diplomacy Month == سلام Arif80s، آپ کو یہ اطلاع اس لیے موصول ہورہی ہے کہ آپ Meta پر بطور مترجم اردو اور سندھی درج ہیں۔ صفحہ [[:metawikipedia:Ukraine's Cultural Diplomacy Month|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]] ترجمہ کے لیے دستیاب ہے۔ آپ اس کا ترجمہ یہاں کرسکتے ہیں: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Ukraine%27s+Cultural+Diplomacy+Month&language=ur&action=page ترجمہ در اردو] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Ukraine%27s+Cultural+Diplomacy+Month&language=sd&action=page ترجمہ در سندھی] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> آپ کی معاونت نہایت قابل قدر ہے۔ آپ جیسے مترجمین Meta کی مدد کرسکتے ہیں تاکہ متعدد الالسنہ برادری کی حیثیت سے کام کیا جاسکے۔ شکریہ! Meta ترجمہ سے مربوط افراد&rlm;, 01:50, 2 Maart 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:Juan90264@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == اطلاع برائے ترجمہ: ContribuLing 2022/Program == سلام Arif80s، آپ کو یہ اطلاع اس لیے موصول ہورہی ہے کہ آپ Meta پر بطور مترجم اردو اور سندھی درج ہیں۔ صفحہ [[:metawikipedia:ContribuLing 2022/Program|ContribuLing 2022/Program]] ترجمہ کے لیے دستیاب ہے۔ آپ اس کا ترجمہ یہاں کرسکتے ہیں: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-ContribuLing+2022%2FProgram&language=ur&action=page ترجمہ در اردو] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-ContribuLing+2022%2FProgram&language=sd&action=page ترجمہ در سندھی] The priority of this page is درمیانے. The deadline for translating this page is 2022-03-31. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> آپ کی معاونت نہایت قابل قدر ہے۔ آپ جیسے مترجمین Meta کی مدد کرسکتے ہیں تاکہ متعدد الالسنہ برادری کی حیثیت سے کام کیا جاسکے۔ شکریہ! Meta ترجمہ سے مربوط افراد&rlm;, 15:49, 26 Maart 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:WikiLucas00@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == اطلاع برائے ترجمہ: GLAM School/Questions == سلام Arif80s، آپ کو یہ اطلاع اس لیے موصول ہورہی ہے کہ آپ Meta پر بطور مترجم اردو اور سندھی درج ہیں۔ صفحہ [[:metawikipedia:GLAM School/Questions|GLAM School/Questions]] ترجمہ کے لیے دستیاب ہے۔ آپ اس کا ترجمہ یہاں کرسکتے ہیں: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-GLAM+School%2FQuestions&language=ur&action=page ترجمہ در اردو] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-GLAM+School%2FQuestions&language=sd&action=page ترجمہ در سندھی] The deadline for translating this page is 2022-12-31. <div lang="en" class="mw-content-ltr">GLAM School is a project by AvoinGLAM to chart out, uncover, and support practices that help GLAM professionals, GLAM-Wiki volunteers, Open GLAM advocates and others to be more empowered to contribute to Wikimedia and other open projects. In 2022 we are conducting surveys, chats, and interviews across organizations and networks involved in providing Open Access to cultural heritage. This page lists the questions that are used in the survey and the interviews.</div> آپ کی معاونت نہایت قابل قدر ہے۔ آپ جیسے مترجمین Meta کی مدد کرسکتے ہیں تاکہ متعدد الالسنہ برادری کی حیثیت سے کام کیا جاسکے۔ شکریہ! Meta ترجمہ سے مربوط افراد&rlm;, 08:54, 26 April 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:Susannaanas@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == اطلاع برائے ترجمہ: GLAM School == سلام Arif80s، آپ کو یہ اطلاع اس لیے موصول ہورہی ہے کہ آپ Meta پر بطور مترجم اردو اور سندھی درج ہیں۔ صفحہ [[:metawikipedia:GLAM School|GLAM School]] ترجمہ کے لیے دستیاب ہے۔ آپ اس کا ترجمہ یہاں کرسکتے ہیں: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-GLAM+School&language=ur&action=page ترجمہ در اردو] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-GLAM+School&language=sd&action=page ترجمہ در سندھی] The deadline for translating this page is 2022-12-31. <div lang="en" class="mw-content-ltr">The GLAM School main page is ready for translation. I hope the syntax still remained correct after I changed the page a lot. Thank you for your amazing help!</div> آپ کی معاونت نہایت قابل قدر ہے۔ آپ جیسے مترجمین Meta کی مدد کرسکتے ہیں تاکہ متعدد الالسنہ برادری کی حیثیت سے کام کیا جاسکے۔ شکریہ! Meta ترجمہ سے مربوط افراد&rlm;, 18:19, 4 Mei 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:Susannaanas@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == اطلاع برائے ترجمہ: Wikimedia Foundation elections/2022/Announcement/Board voter email == سلام Arif80s، آپ کو یہ اطلاع اس لیے موصول ہورہی ہے کہ آپ Meta پر بطور مترجم اردو اور سندھی درج ہیں۔ صفحہ [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation elections/2022/Announcement/Board voter email|Wikimedia Foundation elections/2022/Announcement/Board voter email]] ترجمہ کے لیے دستیاب ہے۔ آپ اس کا ترجمہ یہاں کرسکتے ہیں: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+elections%2F2022%2FAnnouncement%2FBoard+voter+email&language=ur&action=page ترجمہ در اردو] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+elections%2F2022%2FAnnouncement%2FBoard+voter+email&language=sd&action=page ترجمہ در سندھی] The priority of this page is اعلی. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Hi all! The community vote of this year's Board Elections are close. As always voter mails will be sent out. To invite as many community members as possible in their native tongue your help is very much appreciated. While there are already plenty of translations we would appreciate you to check for languages still missing and to contribute translations for these. The mails are short, just a bit about two times '''200 words''', a few minutes of work. Your support is very important as it helps communities to learn about the election and to cast their vote. Best, Denis Barthel (WMF) (Movement Strategy and Governance)</div> آپ کی معاونت نہایت قابل قدر ہے۔ آپ جیسے مترجمین Meta کی مدد کرسکتے ہیں تاکہ متعدد الالسنہ برادری کی حیثیت سے کام کیا جاسکے۔ شکریہ! Meta ترجمہ سے مربوط افراد&rlm;, 12:51, 9 Augustus 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:DBarthel (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == اطلاع برائے ترجمہ: Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Announcement/Consultation Close == سلام Arif80s، آپ کو یہ اطلاع اس لیے موصول ہورہی ہے کہ آپ Meta پر بطور مترجم اردو اور سندھی درج ہیں۔ صفحہ [[:metawikipedia:Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Announcement/Consultation Close|Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Announcement/Consultation Close]] ترجمہ کے لیے دستیاب ہے۔ آپ اس کا ترجمہ یہاں کرسکتے ہیں: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FRevised+enforcement+guidelines%2FAnnouncement%2FConsultation+Close&language=ur&action=page ترجمہ در اردو] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FRevised+enforcement+guidelines%2FAnnouncement%2FConsultation+Close&language=sd&action=page ترجمہ در سندھی] The priority of this page is درمیانے. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> آپ کی معاونت نہایت قابل قدر ہے۔ آپ جیسے مترجمین Meta کی مدد کرسکتے ہیں تاکہ متعدد الالسنہ برادری کی حیثیت سے کام کیا جاسکے۔ شکریہ! Meta ترجمہ سے مربوط افراد&rlm;, 02:18, 13 Oktober 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == اطلاع برائے ترجمہ: Tests == سلام Arif80s، آپ کو یہ اطلاع اس لیے موصول ہورہی ہے کہ آپ Meta پر بطور مترجم اردو اور سندھی درج ہیں۔ صفحہ [[:metawikipedia:Tests|Tests]] ترجمہ کے لیے دستیاب ہے۔ آپ اس کا ترجمہ یہاں کرسکتے ہیں: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tests&language=ur&action=page ترجمہ در اردو] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tests&language=sd&action=page ترجمہ در سندھی] The priority of this page is کم. <div lang="en" class="mw-content-ltr">= This is a test message, please ignore = = ଏହା ଏକ ପରୀକ୍ଷା ସନ୍ଦେଶ, ଦୟାକରି ଅଣଦେଖା କରନ୍ତୁ = </div> آپ کی معاونت نہایت قابل قدر ہے۔ آپ جیسے مترجمین Meta کی مدد کرسکتے ہیں تاکہ متعدد الالسنہ برادری کی حیثیت سے کام کیا جاسکے۔ شکریہ! Meta ترجمہ سے مربوط افراد&rlm;, 17:39, 13 Januarie 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:APatro (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == اطلاع برائے ترجمہ: ContribuLing 2023 == سلام Arif80s، آپ کو یہ اطلاع اس لیے موصول ہورہی ہے کہ آپ Meta پر بطور مترجم اردو اور سندھی درج ہیں۔ صفحہ [[:metawikipedia:ContribuLing 2023|ContribuLing 2023]] ترجمہ کے لیے دستیاب ہے۔ آپ اس کا ترجمہ یہاں کرسکتے ہیں: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-ContribuLing+2023&language=ur&action=page ترجمہ در اردو] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-ContribuLing+2023&language=sd&action=page ترجمہ در سندھی] The deadline for translating this page is 2023-02-28. <div lang="en" class="mw-content-ltr">ContribuLing is a Wikimedia event focusing on collaborative tools and minority languages. Please consider translating the page and - why not - proposing a presentation or a workshop! Thank you very much, on behalf of the organizing committee</div> آپ کی معاونت نہایت قابل قدر ہے۔ آپ جیسے مترجمین Meta کی مدد کرسکتے ہیں تاکہ متعدد الالسنہ برادری کی حیثیت سے کام کیا جاسکے۔ شکریہ! Meta ترجمہ سے مربوط افراد&rlm;, 10:18, 2 Februarie 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:WikiLucas00@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == اطلاع برائے ترجمہ: Wikimedia Foundation Legal department/2023 ToU updates/LandingCNTranslate == سلام Arif80s، آپ کو یہ اطلاع اس لیے موصول ہورہی ہے کہ آپ Meta پر بطور مترجم اردو اور سندھی درج ہیں۔ صفحہ [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation Legal department/2023 ToU updates/LandingCNTranslate|Wikimedia Foundation Legal department/2023 ToU updates/LandingCNTranslate]] ترجمہ کے لیے دستیاب ہے۔ آپ اس کا ترجمہ یہاں کرسکتے ہیں: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Legal+department%2F2023+ToU+updates%2FLandingCNTranslate&language=ur&action=page ترجمہ در اردو] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Legal+department%2F2023+ToU+updates%2FLandingCNTranslate&language=sd&action=page ترجمہ در سندھی] The priority of this page is اعلی. The deadline for translating this page is 2023-02-22. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Wikimedia Foundation Legal Department is starting a feedback cycle to discuss updating the Wikimedia Terms of Use on February, 21. We would like to hear from communities all over the world. Your help in translating a banner is very much appreciated. It is just 19 words in two sentences. Due to technical reasons the link above leads to a landing page. To translate the banner directly, please click https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=Centralnotice-tgroup-wmftou2023&amp;language=abc Thank you for your help! </div> آپ کی معاونت نہایت قابل قدر ہے۔ آپ جیسے مترجمین Meta کی مدد کرسکتے ہیں تاکہ متعدد الالسنہ برادری کی حیثیت سے کام کیا جاسکے۔ شکریہ! Meta ترجمہ سے مربوط افراد&rlm;, 20:09, 20 Februarie 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:DBarthel (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == اطلاع برائے ترجمہ: $1 == سلام Arif80s، آپ کو یہ اطلاع اس لیے موصول ہورہی ہے کہ آپ Meta پر بطور مترجم اردو اور سندھی درج ہیں۔ صفحہ [[:metawikipedia:$1|$1]] ترجمہ کے لیے دستیاب ہے۔ آپ اس کا ترجمہ یہاں کرسکتے ہیں: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-%241&language=ur&action=page ترجمہ در اردو] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-%241&language=sd&action=page ترجمہ در سندھی] <div lang="en" class="mw-content-ltr">Hello translators. Please help us with this group page.</div> آپ کی معاونت نہایت قابل قدر ہے۔ آپ جیسے مترجمین Meta کی مدد کرسکتے ہیں تاکہ متعدد الالسنہ برادری کی حیثیت سے کام کیا جاسکے۔ شکریہ! Meta ترجمہ سے مربوط افراد&rlm;, 13:42, 22 Maart 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:DNdubane (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == اطلاع برائے ترجمہ: Wikimédiens du Burkina Faso == سلام Arif80s، آپ کو یہ اطلاع اس لیے موصول ہورہی ہے کہ آپ Meta پر بطور مترجم اردو اور سندھی درج ہیں۔ صفحہ [[:metawikipedia:Wikimédiens du Burkina Faso|Wikimédiens du Burkina Faso]] ترجمہ کے لیے دستیاب ہے۔ آپ اس کا ترجمہ یہاں کرسکتے ہیں: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikim%C3%A9diens+du+Burkina+Faso&language=ur&action=page ترجمہ در اردو] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikim%C3%A9diens+du+Burkina+Faso&language=sd&action=page ترجمہ در سندھی] <div lang="en" class="mw-content-ltr">Please help us translating this page</div> آپ کی معاونت نہایت قابل قدر ہے۔ آپ جیسے مترجمین Meta کی مدد کرسکتے ہیں تاکہ متعدد الالسنہ برادری کی حیثیت سے کام کیا جاسکے۔ شکریہ! Meta ترجمہ سے مربوط افراد&rlm;, 13:44, 22 Maart 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:DNdubane (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == اطلاع برائے ترجمہ: Movement Charter == سلام Arif80s، آپ کو یہ اطلاع اس لیے موصول ہورہی ہے کہ آپ Meta پر بطور مترجم اردو درج ہیں۔ صفحہ [[:metawikipedia:Movement Charter|Movement Charter]] ترجمہ کے لیے دستیاب ہے۔ آپ اس کا ترجمہ یہاں کرسکتے ہیں: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Movement+Charter&language=ur&action=page ترجمہ در اردو] The priority of this page is درمیانے. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> آپ کی معاونت نہایت قابل قدر ہے۔ آپ جیسے مترجمین Meta کی مدد کرسکتے ہیں تاکہ متعدد الالسنہ برادری کی حیثیت سے کام کیا جاسکے۔ شکریہ! Meta ترجمہ سے مربوط افراد&rlm;, 11:58, 18 Mei 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == اطلاع برائے ترجمہ: WWC2023/Scholarship == سلام Arif80s، آپ کو یہ اطلاع اس لیے موصول ہورہی ہے کہ آپ Meta پر بطور مترجم اردو اور سندھی درج ہیں۔ صفحہ [[:metawikipedia:WWC2023/Scholarship|WWC2023/Scholarship]] ترجمہ کے لیے دستیاب ہے۔ آپ اس کا ترجمہ یہاں کرسکتے ہیں: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-WWC2023%2FScholarship&language=ur&action=page ترجمہ در اردو] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-WWC2023%2FScholarship&language=sd&action=page ترجمہ در سندھی] The priority of this page is درمیانے. The deadline for translating this page is 2023-10-22. <div lang="en" class="mw-content-ltr">this page is available for translating, you can start working on it</div> آپ کی معاونت نہایت قابل قدر ہے۔ آپ جیسے مترجمین Meta کی مدد کرسکتے ہیں تاکہ متعدد الالسنہ برادری کی حیثیت سے کام کیا جاسکے۔ شکریہ! Meta ترجمہ سے مربوط افراد&rlm;, 21:41, 26 Junie 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Sandra Hanbo@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == اطلاع برائے ترجمہ: Wikimedia Foundation Legal department/2023 ToU updates/Proposed update == سلام Arif80s، آپ کو یہ اطلاع اس لیے موصول ہورہی ہے کہ آپ Meta پر بطور مترجم اردو اور سندھی درج ہیں۔ صفحہ [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation Legal department/2023 ToU updates/Proposed update|Wikimedia Foundation Legal department/2023 ToU updates/Proposed update]] ترجمہ کے لیے دستیاب ہے۔ آپ اس کا ترجمہ یہاں کرسکتے ہیں: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Legal+department%2F2023+ToU+updates%2FProposed+update&language=ur&action=page ترجمہ در اردو] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Legal+department%2F2023+ToU+updates%2FProposed+update&language=sd&action=page ترجمہ در سندھی] The priority of this page is اعلی. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Massive changes to the pages. Would require a review to keep information updated as per the English version.</div> آپ کی معاونت نہایت قابل قدر ہے۔ آپ جیسے مترجمین Meta کی مدد کرسکتے ہیں تاکہ متعدد الالسنہ برادری کی حیثیت سے کام کیا جاسکے۔ شکریہ! Meta ترجمہ سے مربوط افراد&rlm;, 04:45, 23 Julie 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == اطلاع برائے ترجمہ: Wikimedia Foundation Legal department/2023 ToU updates/Proposed update == سلام Arif80s، آپ کو یہ اطلاع اس لیے موصول ہورہی ہے کہ آپ Meta پر بطور مترجم سندھی درج ہیں۔ صفحہ [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation Legal department/2023 ToU updates/Proposed update|Wikimedia Foundation Legal department/2023 ToU updates/Proposed update]] ترجمہ کے لیے دستیاب ہے۔ آپ اس کا ترجمہ یہاں کرسکتے ہیں: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Legal+department%2F2023+ToU+updates%2FProposed+update&language=sd&action=page ترجمہ در سندھی] The priority of this page is درمیانے. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Severely outdated page. Kindly assist to update.</div> آپ کی معاونت نہایت قابل قدر ہے۔ آپ جیسے مترجمین Meta کی مدد کرسکتے ہیں تاکہ متعدد الالسنہ برادری کی حیثیت سے کام کیا جاسکے۔ شکریہ! Meta ترجمہ سے مربوط افراد&rlm;, 11:50, 2 Augustus 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == اطلاع برائے ترجمہ: Movement Charter/Community Consultation == سلام Arif80s، آپ کو یہ اطلاع اس لیے موصول ہورہی ہے کہ آپ Meta پر بطور مترجم اردو اور سندھی درج ہیں۔ صفحہ [[:metawikipedia:Movement Charter/Community Consultation|Movement Charter/Community Consultation]] ترجمہ کے لیے دستیاب ہے۔ آپ اس کا ترجمہ یہاں کرسکتے ہیں: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Movement+Charter%2FCommunity+Consultation&language=ur&action=page ترجمہ در اردو] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Movement+Charter%2FCommunity+Consultation&language=sd&action=page ترجمہ در سندھی] <div lang="en" class="mw-content-ltr">Severely outdated. Requires review and translation.</div> آپ کی معاونت نہایت قابل قدر ہے۔ آپ جیسے مترجمین Meta کی مدد کرسکتے ہیں تاکہ متعدد الالسنہ برادری کی حیثیت سے کام کیا جاسکے۔ شکریہ! Meta ترجمہ سے مربوط افراد&rlm;, 04:18, 10 Augustus 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == اطلاع برائے ترجمہ: Template:FormerAffiliate == سلام Arif80s، آپ کو یہ اطلاع اس لیے موصول ہورہی ہے کہ آپ Meta پر بطور مترجم سندھی درج ہیں۔ صفحہ [[:metawikipedia:Template:FormerAffiliate|Template:FormerAffiliate]] ترجمہ کے لیے دستیاب ہے۔ آپ اس کا ترجمہ یہاں کرسکتے ہیں: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AFormerAffiliate&language=sd&action=page ترجمہ در سندھی] The priority of this page is کم. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Template indicating former affiliates. Please assist to translate into your language.</div> آپ کی معاونت نہایت قابل قدر ہے۔ آپ جیسے مترجمین Meta کی مدد کرسکتے ہیں تاکہ متعدد الالسنہ برادری کی حیثیت سے کام کیا جاسکے۔ شکریہ! Meta ترجمہ سے مربوط افراد&rlm;, 08:01, 26 Augustus 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == اطلاع برائے ترجمہ: Wikiquote == سلام Arif80s، آپ کو یہ اطلاع اس لیے موصول ہورہی ہے کہ آپ Meta پر بطور مترجم اردو اور سندھی درج ہیں۔ صفحہ [[:metawikipedia:Wikiquote|Wikiquote]] ترجمہ کے لیے دستیاب ہے۔ آپ اس کا ترجمہ یہاں کرسکتے ہیں: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikiquote&language=ur&action=page ترجمہ در اردو] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikiquote&language=sd&action=page ترجمہ در سندھی] The priority of this page is درمیانے. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Kindly assist to check and translate the page. Also, proceed to [https://translatewiki.net/ translatewiki] to translate the remaining interface languages for [[Template:Int]] used on this page.</div> آپ کی معاونت نہایت قابل قدر ہے۔ آپ جیسے مترجمین Meta کی مدد کرسکتے ہیں تاکہ متعدد الالسنہ برادری کی حیثیت سے کام کیا جاسکے۔ شکریہ! Meta ترجمہ سے مربوط افراد&rlm;, 04:52, 7 September 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == اطلاع برائے ترجمہ: IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/Updates/2023-09 == سلام Arif80s، آپ کو یہ اطلاع اس لیے موصول ہورہی ہے کہ آپ Meta پر بطور مترجم اردو اور سندھی درج ہیں۔ صفحہ [[:metawikipedia:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/Updates/2023-09|IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/Updates/2023-09]] ترجمہ کے لیے دستیاب ہے۔ آپ اس کا ترجمہ یہاں کرسکتے ہیں: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-IP+Editing%3A+Privacy+Enhancement+and+Abuse+Mitigation%2FUpdates%2F2023-09&language=ur&action=page ترجمہ در اردو] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-IP+Editing%3A+Privacy+Enhancement+and+Abuse+Mitigation%2FUpdates%2F2023-09&language=sd&action=page ترجمہ در سندھی] <div lang="en" class="mw-content-ltr">I have made the image translatable because there is a Japanese version of the image at [[:File:MediaWiki Temporary accounts page history mockup 2023-09 ja.gif]]. You can use the image that you think is best for your language. It is possible that one short sentence will be added to this message, but no other changes are expected. This message will be sent to most wikis next week.</div> آپ کی معاونت نہایت قابل قدر ہے۔ آپ جیسے مترجمین Meta کی مدد کرسکتے ہیں تاکہ متعدد الالسنہ برادری کی حیثیت سے کام کیا جاسکے۔ شکریہ! Meta ترجمہ سے مربوط افراد&rlm;, 21:39, 15 September 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Whatamidoing (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == اطلاع برائے ترجمہ: WikiWomenCamp 2023 == سلام Arif80s، آپ کو یہ اطلاع اس لیے موصول ہورہی ہے کہ آپ Meta پر بطور مترجم اردو اور سندھی درج ہیں۔ صفحہ [[:metawikipedia:WikiWomenCamp 2023|WikiWomenCamp 2023]] ترجمہ کے لیے دستیاب ہے۔ آپ اس کا ترجمہ یہاں کرسکتے ہیں: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-WikiWomenCamp+2023&language=ur&action=page ترجمہ در اردو] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-WikiWomenCamp+2023&language=sd&action=page ترجمہ در سندھی] The deadline for translating this page is 2023-10-19. <div lang="en" class="mw-content-ltr">It is an information page about the upcoming WikiWomenCamp.</div> آپ کی معاونت نہایت قابل قدر ہے۔ آپ جیسے مترجمین Meta کی مدد کرسکتے ہیں تاکہ متعدد الالسنہ برادری کی حیثیت سے کام کیا جاسکے۔ شکریہ! Meta ترجمہ سے مربوط افراد&rlm;, 11:14, 6 Oktober 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Asaf (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == اطلاع برائے ترجمہ: Wikimedia Foundation elections/2024/Announcement/Rules package review - short == سلام Arif80s، آپ کو یہ اطلاع اس لیے موصول ہورہی ہے کہ آپ Meta پر بطور مترجم اردو اور سندھی درج ہیں۔ صفحہ [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation elections/2024/Announcement/Rules package review - short|Wikimedia Foundation elections/2024/Announcement/Rules package review - short]] ترجمہ کے لیے دستیاب ہے۔ آپ اس کا ترجمہ یہاں کرسکتے ہیں: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+elections%2F2024%2FAnnouncement%2FRules+package+review+-+short&language=ur&action=page ترجمہ در اردو] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+elections%2F2024%2FAnnouncement%2FRules+package+review+-+short&language=sd&action=page ترجمہ در سندھی] The priority of this page is اعلی. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> آپ کی معاونت نہایت قابل قدر ہے۔ آپ جیسے مترجمین Meta کی مدد کرسکتے ہیں تاکہ متعدد الالسنہ برادری کی حیثیت سے کام کیا جاسکے۔ شکریہ! Meta ترجمہ سے مربوط افراد&rlm;, 06:21, 16 Oktober 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == اطلاع برائے ترجمہ: Wikimedia Foundation elections/2024/Announcement/Rules package review - closing == سلام Arif80s، آپ کو یہ اطلاع اس لیے موصول ہورہی ہے کہ آپ Meta پر بطور مترجم اردو اور سندھی درج ہیں۔ صفحہ [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation elections/2024/Announcement/Rules package review - closing|Wikimedia Foundation elections/2024/Announcement/Rules package review - closing]] ترجمہ کے لیے دستیاب ہے۔ آپ اس کا ترجمہ یہاں کرسکتے ہیں: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+elections%2F2024%2FAnnouncement%2FRules+package+review+-+closing&language=ur&action=page ترجمہ در اردو] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+elections%2F2024%2FAnnouncement%2FRules+package+review+-+closing&language=sd&action=page ترجمہ در سندھی] The priority of this page is درمیانے. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> آپ کی معاونت نہایت قابل قدر ہے۔ آپ جیسے مترجمین Meta کی مدد کرسکتے ہیں تاکہ متعدد الالسنہ برادری کی حیثیت سے کام کیا جاسکے۔ شکریہ! Meta ترجمہ سے مربوط افراد&rlm;, 01:06, 25 Oktober 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == اطلاع برائے ترجمہ: Meta:Policies and guidelines == سلام Arif80s، آپ کو یہ اطلاع اس لیے موصول ہورہی ہے کہ آپ Meta پر بطور مترجم اردو اور سندھی درج ہیں۔ صفحہ [[:metawikipedia:Meta:Policies and guidelines|Meta:Policies and guidelines]] ترجمہ کے لیے دستیاب ہے۔ آپ اس کا ترجمہ یہاں کرسکتے ہیں: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Meta%3APolicies+and+guidelines&language=ur&action=page ترجمہ در اردو] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Meta%3APolicies+and+guidelines&language=sd&action=page ترجمہ در سندھی] The priority of this page is درمیانے. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Index of policies and guidelines, useful to be translated into different languages for users.</div> آپ کی معاونت نہایت قابل قدر ہے۔ آپ جیسے مترجمین Meta کی مدد کرسکتے ہیں تاکہ متعدد الالسنہ برادری کی حیثیت سے کام کیا جاسکے۔ شکریہ! Meta ترجمہ سے مربوط افراد&rlm;, 08:45, 13 Januarie 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == اطلاع برائے ترجمہ: Ombuds commission == سلام Arif80s، آپ کو یہ اطلاع اس لیے موصول ہورہی ہے کہ آپ Meta پر بطور مترجم اردو اور سندھی درج ہیں۔ صفحہ [[:metawikipedia:Ombuds commission|Ombuds commission]] ترجمہ کے لیے دستیاب ہے۔ آپ اس کا ترجمہ یہاں کرسکتے ہیں: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Ombuds+commission&language=ur&action=page ترجمہ در اردو] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Ombuds+commission&language=sd&action=page ترجمہ در سندھی] The priority of this page is درمیانے. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> آپ کی معاونت نہایت قابل قدر ہے۔ آپ جیسے مترجمین Meta کی مدد کرسکتے ہیں تاکہ متعدد الالسنہ برادری کی حیثیت سے کام کیا جاسکے۔ شکریہ! Meta ترجمہ سے مربوط افراد&rlm;, 04:50, 21 Januarie 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == اطلاع برائے ترجمہ: Threats of harm == سلام Arif80s، آپ کو یہ اطلاع اس لیے موصول ہورہی ہے کہ آپ Meta پر بطور مترجم اردو اور سندھی درج ہیں۔ صفحہ [[:metawikipedia:Threats of harm|Threats of harm]] ترجمہ کے لیے دستیاب ہے۔ آپ اس کا ترجمہ یہاں کرسکتے ہیں: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Threats+of+harm&language=ur&action=page ترجمہ در اردو] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Threats+of+harm&language=sd&action=page ترجمہ در سندھی] The priority of this page is درمیانے. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> آپ کی معاونت نہایت قابل قدر ہے۔ آپ جیسے مترجمین Meta کی مدد کرسکتے ہیں تاکہ متعدد الالسنہ برادری کی حیثیت سے کام کیا جاسکے۔ شکریہ! Meta ترجمہ سے مربوط افراد&rlm;, 07:21, 4 Februarie 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == اطلاع برائے ترجمہ: Help:Two-factor authentication == سلام Arif80s، آپ کو یہ اطلاع اس لیے موصول ہورہی ہے کہ آپ Meta پر بطور مترجم اردو اور سندھی درج ہیں۔ صفحہ [[:metawikipedia:Help:Two-factor authentication|Help:Two-factor authentication]] ترجمہ کے لیے دستیاب ہے۔ آپ اس کا ترجمہ یہاں کرسکتے ہیں: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Help%3ATwo-factor+authentication&language=ur&action=page ترجمہ در اردو] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Help%3ATwo-factor+authentication&language=sd&action=page ترجمہ در سندھی] The priority of this page is درمیانے. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> آپ کی معاونت نہایت قابل قدر ہے۔ آپ جیسے مترجمین Meta کی مدد کرسکتے ہیں تاکہ متعدد الالسنہ برادری کی حیثیت سے کام کیا جاسکے۔ شکریہ! Meta ترجمہ سے مربوط افراد&rlm;, 13:49, 12 Februarie 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == اطلاع برائے ترجمہ: Help:Signature == سلام Arif80s، آپ کو یہ اطلاع اس لیے موصول ہورہی ہے کہ آپ Meta پر بطور مترجم اردو اور سندھی درج ہیں۔ صفحہ [[:metawikipedia:Help:Signature|Help:Signature]] ترجمہ کے لیے دستیاب ہے۔ آپ اس کا ترجمہ یہاں کرسکتے ہیں: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Help%3ASignature&language=ur&action=page ترجمہ در اردو] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Help%3ASignature&language=sd&action=page ترجمہ در سندھی] The priority of this page is کم. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> آپ کی معاونت نہایت قابل قدر ہے۔ آپ جیسے مترجمین Meta کی مدد کرسکتے ہیں تاکہ متعدد الالسنہ برادری کی حیثیت سے کام کیا جاسکے۔ شکریہ! Meta ترجمہ سے مربوط افراد&rlm;, 02:21, 21 Februarie 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == اطلاع برائے ترجمہ: Global bans == سلام Arif80s، آپ کو یہ اطلاع اس لیے موصول ہورہی ہے کہ آپ Meta پر بطور مترجم اردو اور سندھی درج ہیں۔ صفحہ [[:metawikipedia:Global bans|Global bans]] ترجمہ کے لیے دستیاب ہے۔ آپ اس کا ترجمہ یہاں کرسکتے ہیں: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Global+bans&language=ur&action=page ترجمہ در اردو] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Global+bans&language=sd&action=page ترجمہ در سندھی] The priority of this page is درمیانے. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> آپ کی معاونت نہایت قابل قدر ہے۔ آپ جیسے مترجمین Meta کی مدد کرسکتے ہیں تاکہ متعدد الالسنہ برادری کی حیثیت سے کام کیا جاسکے۔ شکریہ! Meta ترجمہ سے مربوط افراد&rlm;, 08:40, 29 Februarie 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == اطلاع برائے ترجمہ: Small Wiki Monitoring Team == سلام Arif80s، آپ کو یہ اطلاع اس لیے موصول ہورہی ہے کہ آپ Meta پر بطور مترجم اردو اور سندھی درج ہیں۔ صفحہ [[:metawikipedia:Small Wiki Monitoring Team|Small Wiki Monitoring Team]] ترجمہ کے لیے دستیاب ہے۔ آپ اس کا ترجمہ یہاں کرسکتے ہیں: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Small+Wiki+Monitoring+Team&language=ur&action=page ترجمہ در اردو] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Small+Wiki+Monitoring+Team&language=sd&action=page ترجمہ در سندھی] The priority of this page is کم. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> آپ کی معاونت نہایت قابل قدر ہے۔ آپ جیسے مترجمین Meta کی مدد کرسکتے ہیں تاکہ متعدد الالسنہ برادری کی حیثیت سے کام کیا جاسکے۔ شکریہ! Meta ترجمہ سے مربوط افراد&rlm;, 13:51, 16 Maart 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == اطلاع برائے ترجمہ: Template:Special global permissions/Seealso == سلام Arif80s، آپ کو یہ اطلاع اس لیے موصول ہورہی ہے کہ آپ Meta پر بطور مترجم اردو اور سندھی درج ہیں۔ صفحہ [[:metawikipedia:Template:Special global permissions/Seealso|Template:Special global permissions/Seealso]] ترجمہ کے لیے دستیاب ہے۔ آپ اس کا ترجمہ یہاں کرسکتے ہیں: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3ASpecial+global+permissions%2FSeealso&language=ur&action=page ترجمہ در اردو] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3ASpecial+global+permissions%2FSeealso&language=sd&action=page ترجمہ در سندھی] The priority of this page is کم. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> آپ کی معاونت نہایت قابل قدر ہے۔ آپ جیسے مترجمین Meta کی مدد کرسکتے ہیں تاکہ متعدد الالسنہ برادری کی حیثیت سے کام کیا جاسکے۔ شکریہ! Meta ترجمہ سے مربوط افراد&rlm;, 05:24, 1 April 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == اطلاع برائے ترجمہ: Wikimedia Foundation Board of Trustees == سلام Arif80s، آپ کو یہ اطلاع اس لیے موصول ہورہی ہے کہ آپ Meta پر بطور مترجم اردو اور سندھی درج ہیں۔ صفحہ [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation Board of Trustees|Wikimedia Foundation Board of Trustees]] ترجمہ کے لیے دستیاب ہے۔ آپ اس کا ترجمہ یہاں کرسکتے ہیں: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Board+of+Trustees&language=ur&action=page ترجمہ در اردو] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Board+of+Trustees&language=sd&action=page ترجمہ در سندھی] The priority of this page is درمیانے. <div lang="en" class="mw-content-ltr">This page contains outdated information. Please assist in updating the page to prevent confusion.</div> آپ کی معاونت نہایت قابل قدر ہے۔ آپ جیسے مترجمین Meta کی مدد کرسکتے ہیں تاکہ متعدد الالسنہ برادری کی حیثیت سے کام کیا جاسکے۔ شکریہ! Meta ترجمہ سے مربوط افراد&rlm;, 04:48, 19 April 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == اطلاع برائے ترجمہ: Wikimedia Foundation Board of Trustees == سلام Arif80s، آپ کو یہ اطلاع اس لیے موصول ہورہی ہے کہ آپ Meta پر بطور مترجم اردو اور سندھی درج ہیں۔ صفحہ [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation Board of Trustees|Wikimedia Foundation Board of Trustees]] ترجمہ کے لیے دستیاب ہے۔ آپ اس کا ترجمہ یہاں کرسکتے ہیں: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Board+of+Trustees&language=ur&action=page ترجمہ در اردو] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Board+of+Trustees&language=sd&action=page ترجمہ در سندھی] The priority of this page is درمیانے. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> آپ کی معاونت نہایت قابل قدر ہے۔ آپ جیسے مترجمین Meta کی مدد کرسکتے ہیں تاکہ متعدد الالسنہ برادری کی حیثیت سے کام کیا جاسکے۔ شکریہ! Meta ترجمہ سے مربوط افراد&rlm;, 05:15, 27 Mei 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == اطلاع برائے ترجمہ: Movement Charter == سلام Arif80s، آپ کو یہ اطلاع اس لیے موصول ہورہی ہے کہ آپ Meta پر بطور مترجم اردو اور سندھی درج ہیں۔ صفحہ [[:metawikipedia:Movement Charter|Movement Charter]] ترجمہ کے لیے دستیاب ہے۔ آپ اس کا ترجمہ یہاں کرسکتے ہیں: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Movement+Charter&language=ur&action=page ترجمہ در اردو] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Movement+Charter&language=sd&action=page ترجمہ در سندھی] The priority of this page is اعلی. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> آپ کی معاونت نہایت قابل قدر ہے۔ آپ جیسے مترجمین Meta کی مدد کرسکتے ہیں تاکہ متعدد الالسنہ برادری کی حیثیت سے کام کیا جاسکے۔ شکریہ! Meta ترجمہ سے مربوط افراد&rlm;, 05:31, 12 Junie 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == اطلاع برائے ترجمہ: Wikimedia LGBT+/Portal == سلام Arif80s، آپ کو یہ اطلاع اس لیے موصول ہورہی ہے کہ آپ Meta پر بطور مترجم اردو اور سندھی درج ہیں۔ صفحہ [[:metawikipedia:Wikimedia LGBT+/Portal|Wikimedia LGBT+/Portal]] ترجمہ کے لیے دستیاب ہے۔ آپ اس کا ترجمہ یہاں کرسکتے ہیں: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+LGBT%2B%2FPortal&language=ur&action=page ترجمہ در اردو] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+LGBT%2B%2FPortal&language=sd&action=page ترجمہ در سندھی] The priority of this page is کم. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> آپ کی معاونت نہایت قابل قدر ہے۔ آپ جیسے مترجمین Meta کی مدد کرسکتے ہیں تاکہ متعدد الالسنہ برادری کی حیثیت سے کام کیا جاسکے۔ شکریہ! Meta ترجمہ سے مربوط افراد&rlm;, 10:03, 30 Junie 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == اطلاع برائے ترجمہ: Strategy == سلام Arif80s، آپ کو یہ اطلاع اس لیے موصول ہورہی ہے کہ آپ Meta پر بطور مترجم اردو اور سندھی درج ہیں۔ صفحہ [[:metawikipedia:Strategy|Strategy]] ترجمہ کے لیے دستیاب ہے۔ آپ اس کا ترجمہ یہاں کرسکتے ہیں: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Strategy&language=ur&action=page ترجمہ در اردو] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Strategy&language=sd&action=page ترجمہ در سندھی] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> آپ کی معاونت نہایت قابل قدر ہے۔ آپ جیسے مترجمین Meta کی مدد کرسکتے ہیں تاکہ متعدد الالسنہ برادری کی حیثیت سے کام کیا جاسکے۔ شکریہ! Meta ترجمہ سے مربوط افراد&rlm;, 14:27, 7 Julie 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:MrBenjo@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == اطلاع برائے ترجمہ: WMDE Technical Wishes/Sub-referencing == سلام Arif80s، آپ کو یہ اطلاع اس لیے موصول ہورہی ہے کہ آپ Meta پر بطور مترجم اردو اور سندھی درج ہیں۔ صفحہ [[:metawikipedia:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|WMDE Technical Wishes/Sub-referencing]] ترجمہ کے لیے دستیاب ہے۔ آپ اس کا ترجمہ یہاں کرسکتے ہیں: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-WMDE+Technical+Wishes%2FSub-referencing&language=ur&action=page ترجمہ در اردو] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-WMDE+Technical+Wishes%2FSub-referencing&language=sd&action=page ترجمہ در سندھی] The priority of this page is کم. <div lang="en" class="mw-content-ltr">The sub-referencing feature is planned to be implemented until the end of 2024 on various wikis. Therefore, it would be great to have information about the feature ready in multiple languages.</div> آپ کی معاونت نہایت قابل قدر ہے۔ آپ جیسے مترجمین Meta کی مدد کرسکتے ہیں تاکہ متعدد الالسنہ برادری کی حیثیت سے کام کیا جاسکے۔ شکریہ! Meta ترجمہ سے مربوط افراد&rlm;, 20:35, 8 Augustus 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:MrBenjo@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == اطلاع برائے ترجمہ: Meta:Administrators/Removal (inactivity) == سلام Arif80s، آپ کو یہ اطلاع اس لیے موصول ہورہی ہے کہ آپ Meta پر بطور مترجم اردو اور سندھی درج ہیں۔ صفحہ [[:metawikipedia:Meta:Administrators/Removal (inactivity)|Meta:Administrators/Removal (inactivity)]] ترجمہ کے لیے دستیاب ہے۔ آپ اس کا ترجمہ یہاں کرسکتے ہیں: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Meta%3AAdministrators%2FRemoval+%28inactivity%29&language=ur&action=page ترجمہ در اردو] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Meta%3AAdministrators%2FRemoval+%28inactivity%29&language=sd&action=page ترجمہ در سندھی] The priority of this page is درمیانے. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> آپ کی معاونت نہایت قابل قدر ہے۔ آپ جیسے مترجمین Meta کی مدد کرسکتے ہیں تاکہ متعدد الالسنہ برادری کی حیثیت سے کام کیا جاسکے۔ شکریہ! Meta ترجمہ سے مربوط افراد&rlm;, 06:37, 18 Augustus 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == اطلاع برائے ترجمہ: Steward requests/Global/block-header == سلام Arif80s، آپ کو یہ اطلاع اس لیے موصول ہورہی ہے کہ آپ Meta پر بطور مترجم اردو اور سندھی درج ہیں۔ صفحہ [[:metawikipedia:Steward requests/Global/block-header|Steward requests/Global/block-header]] ترجمہ کے لیے دستیاب ہے۔ آپ اس کا ترجمہ یہاں کرسکتے ہیں: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Steward+requests%2FGlobal%2Fblock-header&language=ur&action=page&action_source=translation_notification ترجمہ در اردو] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Steward+requests%2FGlobal%2Fblock-header&language=sd&action=page&action_source=translation_notification ترجمہ در سندھی] The priority of this page is درمیانے. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Contains information on how to appeal global blocks.</div> آپ کی معاونت نہایت قابل قدر ہے۔ آپ جیسے مترجمین Meta کی مدد کرسکتے ہیں تاکہ متعدد الالسنہ برادری کی حیثیت سے کام کیا جاسکے۔ شکریہ! Meta ترجمہ سے مربوط افراد&rlm;, 12:49, 25 September 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == اطلاع برائے ترجمہ: Changing username == سلام Arif80s، آپ کو یہ اطلاع اس لیے موصول ہورہی ہے کہ آپ Meta پر بطور مترجم اردو اور سندھی درج ہیں۔ صفحہ [[:metawikipedia:Changing username|Changing username]] ترجمہ کے لیے دستیاب ہے۔ آپ اس کا ترجمہ یہاں کرسکتے ہیں: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Changing+username&language=ur&action=page&action_source=translation_notification ترجمہ در اردو] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Changing+username&language=sd&action=page&action_source=translation_notification ترجمہ در سندھی] The priority of this page is درمیانے. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> آپ کی معاونت نہایت قابل قدر ہے۔ آپ جیسے مترجمین Meta کی مدد کرسکتے ہیں تاکہ متعدد الالسنہ برادری کی حیثیت سے کام کیا جاسکے۔ شکریہ! Meta ترجمہ سے مربوط افراد‏, 10:49, 27 Oktober 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == اطلاع برائے ترجمہ: Wiktionary == سلام Arif80s، آپ کو یہ اطلاع اس لیے موصول ہورہی ہے کہ آپ Meta پر بطور مترجم اردو اور سندھی درج ہیں۔ صفحہ [[:metawikipedia:Wiktionary|Wiktionary]] ترجمہ کے لیے دستیاب ہے۔ آپ اس کا ترجمہ یہاں کرسکتے ہیں: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wiktionary&language=ur&action=page&action_source=translation_notification ترجمہ در اردو] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wiktionary&language=sd&action=page&action_source=translation_notification ترجمہ در سندھی] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> آپ کی معاونت نہایت قابل قدر ہے۔ آپ جیسے مترجمین Meta کی مدد کرسکتے ہیں تاکہ متعدد الالسنہ برادری کی حیثیت سے کام کیا جاسکے۔ شکریہ! Meta ترجمہ سے مربوط افراد‏, 11:52, 13 Desember 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == اطلاع برائے ترجمہ: Ombuds commission/2019/CU Global Procedure on information disclosure == سلام Arif80s، آپ کو یہ اطلاع اس لیے موصول ہورہی ہے کہ آپ Meta پر بطور مترجم اردو اور سندھی درج ہیں۔ صفحہ [[:metawikipedia:Ombuds commission/2019/CU Global Procedure on information disclosure|Ombuds commission/2019/CU Global Procedure on information disclosure]] ترجمہ کے لیے دستیاب ہے۔ آپ اس کا ترجمہ یہاں کرسکتے ہیں: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Ombuds+commission%2F2019%2FCU+Global+Procedure+on+information+disclosure&language=ur&action=page&action_source=translation_notification ترجمہ در اردو] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Ombuds+commission%2F2019%2FCU+Global+Procedure+on+information+disclosure&language=sd&action=page&action_source=translation_notification ترجمہ در سندھی] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> آپ کی معاونت نہایت قابل قدر ہے۔ آپ جیسے مترجمین Meta کی مدد کرسکتے ہیں تاکہ متعدد الالسنہ برادری کی حیثیت سے کام کیا جاسکے۔ شکریہ! Meta ترجمہ سے مربوط افراد‏, 12:29, 22 Desember 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:MdsShakil@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == اطلاع برائے ترجمہ: Template:Policy-cross-project == سلام Arif80s، آپ کو یہ اطلاع اس لیے موصول ہورہی ہے کہ آپ Meta پر بطور مترجم اردو اور سندھی درج ہیں۔ صفحہ [[:metawikipedia:Template:Policy-cross-project|Template:Policy-cross-project]] ترجمہ کے لیے دستیاب ہے۔ آپ اس کا ترجمہ یہاں کرسکتے ہیں: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3APolicy-cross-project&language=ur&action=page&action_source=translation_notification ترجمہ در اردو] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3APolicy-cross-project&language=sd&action=page&action_source=translation_notification ترجمہ در سندھی] The priority of this page is درمیانے. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> آپ کی معاونت نہایت قابل قدر ہے۔ آپ جیسے مترجمین Meta کی مدد کرسکتے ہیں تاکہ متعدد الالسنہ برادری کی حیثیت سے کام کیا جاسکے۔ شکریہ! Meta ترجمہ سے مربوط افراد‏, 09:12, 30 Desember 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == اطلاع برائے ترجمہ: Deoband Community Wikimedia/Reports/Activity reports/2024 == سلام Arif80s، آپ کو یہ اطلاع اس لیے موصول ہورہی ہے کہ آپ Meta پر بطور مترجم اردو درج ہیں۔ صفحہ [[:metawikipedia:Deoband Community Wikimedia/Reports/Activity reports/2024|Deoband Community Wikimedia/Reports/Activity reports/2024]] ترجمہ کے لیے دستیاب ہے۔ آپ اس کا ترجمہ یہاں کرسکتے ہیں: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Deoband+Community+Wikimedia%2FReports%2FActivity+reports%2F2024&language=ur&action=page&action_source=translation_notification ترجمہ در اردو] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> آپ کی معاونت نہایت قابل قدر ہے۔ آپ جیسے مترجمین Meta کی مدد کرسکتے ہیں تاکہ متعدد الالسنہ برادری کی حیثیت سے کام کیا جاسکے۔ شکریہ! Meta ترجمہ سے مربوط افراد‏, 17:12, 21 Januarie 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Aafi (DCW)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == اطلاع برائے ترجمہ: Help:Unified login == سلام Arif80s، آپ کو یہ اطلاع اس لیے موصول ہورہی ہے کہ آپ Meta پر بطور مترجم اردو اور سندھی درج ہیں۔ صفحہ [[:metawikipedia:Help:Unified login|Help:Unified login]] ترجمہ کے لیے دستیاب ہے۔ آپ اس کا ترجمہ یہاں کرسکتے ہیں: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Help%3AUnified+login&language=ur&action=page&action_source=translation_notification ترجمہ در اردو] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Help%3AUnified+login&language=sd&action=page&action_source=translation_notification ترجمہ در سندھی] The priority of this page is درمیانے. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> آپ کی معاونت نہایت قابل قدر ہے۔ آپ جیسے مترجمین Meta کی مدد کرسکتے ہیں تاکہ متعدد الالسنہ برادری کی حیثیت سے کام کیا جاسکے۔ شکریہ! Meta ترجمہ سے مربوط افراد‏, 06:04, 23 Maart 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == اطلاع برائے ترجمہ: Help:Two-factor authentication == سلام Arif80s، آپ کو یہ اطلاع اس لیے موصول ہورہی ہے کہ آپ Meta پر بطور مترجم اردو اور سندھی درج ہیں۔ صفحہ [[:metawikipedia:Help:Two-factor authentication|Help:Two-factor authentication]] ترجمہ کے لیے دستیاب ہے۔ آپ اس کا ترجمہ یہاں کرسکتے ہیں: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Help%3ATwo-factor+authentication&language=ur&action=page&action_source=translation_notification ترجمہ در اردو] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Help%3ATwo-factor+authentication&language=sd&action=page&action_source=translation_notification ترجمہ در سندھی] The priority of this page is کم. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> آپ کی معاونت نہایت قابل قدر ہے۔ آپ جیسے مترجمین Meta کی مدد کرسکتے ہیں تاکہ متعدد الالسنہ برادری کی حیثیت سے کام کیا جاسکے۔ شکریہ! Meta ترجمہ سے مربوط افراد‏, 23:50, 3 April 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == اطلاع برائے ترجمہ: Tech/News == سلام Arif80s، آپ کو یہ اطلاع اس لیے موصول ہورہی ہے کہ آپ Meta پر بطور مترجم اردو اور سندھی درج ہیں۔ صفحہ [[:metawikipedia:Tech/News|Tech/News]] ترجمہ کے لیے دستیاب ہے۔ آپ اس کا ترجمہ یہاں کرسکتے ہیں: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tech%2FNews&language=ur&action=page&action_source=translation_notification ترجمہ در اردو] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tech%2FNews&language=sd&action=page&action_source=translation_notification ترجمہ در سندھی] The priority of this page is کم. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> آپ کی معاونت نہایت قابل قدر ہے۔ آپ جیسے مترجمین Meta کی مدد کرسکتے ہیں تاکہ متعدد الالسنہ برادری کی حیثیت سے کام کیا جاسکے۔ شکریہ! Meta ترجمہ سے مربوط افراد‏, 01:30, 13 April 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == اطلاع برائے ترجمہ: Universal Code of Conduct/Annual review/2025/Voter information == سلام Arif80s، آپ کو یہ اطلاع اس لیے موصول ہورہی ہے کہ آپ Meta پر بطور مترجم اردو اور سندھی درج ہیں۔ صفحہ [[:metawikipedia:Universal Code of Conduct/Annual review/2025/Voter information|Universal Code of Conduct/Annual review/2025/Voter information]] ترجمہ کے لیے دستیاب ہے۔ آپ اس کا ترجمہ یہاں کرسکتے ہیں: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FAnnual+review%2F2025%2FVoter+information&language=ur&action=page&action_source=translation_notification ترجمہ در اردو] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FAnnual+review%2F2025%2FVoter+information&language=sd&action=page&action_source=translation_notification ترجمہ در سندھی] The deadline for translating this page is 2025-04-25. <div lang="en" class="mw-content-ltr">--- Hello, and thank you for the work you do. '''[https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=Centralnotice-tgroup-UCoC_AR_2025_cookie&amp;filter=%21translated&amp;action=translate We request you also translate these two sentences.]''' There are more details below. There is an ongoing community vote - the voter information is in the page linked for translation above. We would appreciate your help to [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=Centralnotice-tgroup-UCoC_AR_2025_cookie&amp;filter=%21translated&amp;action=translate translate the two sentence CentralNotice banner], as a priority. If you can also translate the voter information page, I know the folks working on this - including the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) group - would be highly appreciative. ~ In cooperation with the U4C</div> آپ کی معاونت نہایت قابل قدر ہے۔ آپ جیسے مترجمین Meta کی مدد کرسکتے ہیں تاکہ متعدد الالسنہ برادری کی حیثیت سے کام کیا جاسکے۔ شکریہ! Meta ترجمہ سے مربوط افراد‏, 15:30, 23 April 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Xeno (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == اطلاع برائے ترجمہ: Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025/Call for candidates == سلام Arif80s، آپ کو یہ اطلاع اس لیے موصول ہورہی ہے کہ آپ Meta پر بطور مترجم اردو اور سندھی درج ہیں۔ صفحہ [[:metawikipedia:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025/Call for candidates|Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025/Call for candidates]] ترجمہ کے لیے دستیاب ہے۔ آپ اس کا ترجمہ یہاں کرسکتے ہیں: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FCoordinating+Committee%2FElection%2F2025%2FCall+for+candidates&language=ur&action=page&action_source=translation_notification ترجمہ در اردو] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FCoordinating+Committee%2FElection%2F2025%2FCall+for+candidates&language=sd&action=page&action_source=translation_notification ترجمہ در سندھی] The priority of this page is اعلی. The deadline for translating this page is 2025-05-15. <div lang="en" class="mw-content-ltr">I'm sorry for the short notice, details for the election came together at the last minute.</div> آپ کی معاونت نہایت قابل قدر ہے۔ آپ جیسے مترجمین Meta کی مدد کرسکتے ہیں تاکہ متعدد الالسنہ برادری کی حیثیت سے کام کیا جاسکے۔ شکریہ! Meta ترجمہ سے مربوط افراد‏, 18:53, 14 Mei 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == اطلاع برائے ترجمہ: Incident Reporting System == سلام Arif80s، آپ کو یہ اطلاع اس لیے موصول ہورہی ہے کہ آپ Meta پر بطور مترجم اردو اور سندھی درج ہیں۔ صفحہ [[:metawikipedia:Incident Reporting System|Incident Reporting System]] ترجمہ کے لیے دستیاب ہے۔ آپ اس کا ترجمہ یہاں کرسکتے ہیں: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Incident+Reporting+System&language=ur&action=page&action_source=translation_notification ترجمہ در اردو] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Incident+Reporting+System&language=sd&action=page&action_source=translation_notification ترجمہ در سندھی] The priority of this page is درمیانے. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> آپ کی معاونت نہایت قابل قدر ہے۔ آپ جیسے مترجمین Meta کی مدد کرسکتے ہیں تاکہ متعدد الالسنہ برادری کی حیثیت سے کام کیا جاسکے۔ شکریہ! Meta ترجمہ سے مربوط افراد‏, 03:53, 2 Augustus 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == اطلاع برائے ترجمہ: Template:Affiliate recognition pause notice 2025 == سلام Arif80s، آپ کو یہ اطلاع اس لیے موصول ہورہی ہے کہ آپ Meta-Wiki پر بطور مترجم اردو اور سندھی درج ہیں۔ صفحہ [[:metawikipedia:Template:Affiliate recognition pause notice 2025|Template:Affiliate recognition pause notice 2025]] ترجمہ کے لیے دستیاب ہے۔ آپ اس کا ترجمہ یہاں کرسکتے ہیں: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AAffiliate+recognition+pause+notice+2025&language=ur&action=page&action_source=translation_notification ترجمہ در اردو] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AAffiliate+recognition+pause+notice+2025&language=sd&action=page&action_source=translation_notification ترجمہ در سندھی] The priority of this page is کم. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> آپ کی معاونت نہایت قابل قدر ہے۔ آپ جیسے مترجمین Meta-Wiki کی مدد کرسکتے ہیں تاکہ متعدد الالسنہ برادری کی حیثیت سے کام کیا جاسکے۔ شکریہ! Meta-Wiki ترجمہ سے مربوط افراد‏, 15:33, 30 Augustus 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == اطلاع برائے ترجمہ: Meta:Deletion policy == سلام Arif80s، آپ کو یہ اطلاع اس لیے موصول ہورہی ہے کہ آپ Meta-Wiki پر بطور مترجم اردو اور سندھی درج ہیں۔ صفحہ [[:metawikipedia:Meta:Deletion policy|Meta:Deletion policy]] ترجمہ کے لیے دستیاب ہے۔ آپ اس کا ترجمہ یہاں کرسکتے ہیں: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Meta%3ADeletion+policy&language=ur&action=page&action_source=translation_notification ترجمہ در اردو] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Meta%3ADeletion+policy&language=sd&action=page&action_source=translation_notification ترجمہ در سندھی] The priority of this page is کم. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> آپ کی معاونت نہایت قابل قدر ہے۔ آپ جیسے مترجمین Meta-Wiki کی مدد کرسکتے ہیں تاکہ متعدد الالسنہ برادری کی حیثیت سے کام کیا جاسکے۔ شکریہ! Meta-Wiki ترجمہ سے مربوط افراد‏, 07:07, 15 September 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == اطلاع برائے ترجمہ: Wikimedia Foundation website == سلام Arif80s، آپ کو یہ اطلاع اس لیے موصول ہورہی ہے کہ آپ Meta-Wiki پر بطور مترجم اردو اور سندھی درج ہیں۔ صفحہ [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation website|Wikimedia Foundation website]] ترجمہ کے لیے دستیاب ہے۔ آپ اس کا ترجمہ یہاں کرسکتے ہیں: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+website&language=ur&action=page&action_source=translation_notification ترجمہ در اردو] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+website&language=sd&action=page&action_source=translation_notification ترجمہ در سندھی] The priority of this page is کم. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> آپ کی معاونت نہایت قابل قدر ہے۔ آپ جیسے مترجمین Meta-Wiki کی مدد کرسکتے ہیں تاکہ متعدد الالسنہ برادری کی حیثیت سے کام کیا جاسکے۔ شکریہ! Meta-Wiki ترجمہ سے مربوط افراد‏, 05:46, 29 September 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == اطلاع برائے ترجمہ: Template:AffCom == سلام Arif80s، آپ کو یہ اطلاع اس لیے موصول ہورہی ہے کہ آپ Meta-Wiki پر بطور مترجم اردو اور سندھی درج ہیں۔ صفحہ [[:metawikipedia:Template:AffCom|Template:AffCom]] ترجمہ کے لیے دستیاب ہے۔ آپ اس کا ترجمہ یہاں کرسکتے ہیں: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AAffCom&language=ur&action=page&action_source=translation_notification ترجمہ در اردو] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AAffCom&language=sd&action=page&action_source=translation_notification ترجمہ در سندھی] The priority of this page is کم. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> آپ کی معاونت نہایت قابل قدر ہے۔ آپ جیسے مترجمین Meta-Wiki کی مدد کرسکتے ہیں تاکہ متعدد الالسنہ برادری کی حیثیت سے کام کیا جاسکے۔ شکریہ! Meta-Wiki ترجمہ سے مربوط افراد‏, 04:55, 30 Oktober 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == اطلاع برائے ترجمہ: Template:Cat main == سلام Arif80s، آپ کو یہ اطلاع اس لیے موصول ہورہی ہے کہ آپ Meta-Wiki پر بطور مترجم اردو اور سندھی درج ہیں۔ صفحہ [[:metawikipedia:Template:Cat main|Template:Cat main]] ترجمہ کے لیے دستیاب ہے۔ آپ اس کا ترجمہ یہاں کرسکتے ہیں: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3ACat+main&language=ur&action=page&action_source=translation_notification ترجمہ در اردو] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3ACat+main&language=sd&action=page&action_source=translation_notification ترجمہ در سندھی] The priority of this page is کم. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> آپ کی معاونت نہایت قابل قدر ہے۔ آپ جیسے مترجمین Meta-Wiki کی مدد کرسکتے ہیں تاکہ متعدد الالسنہ برادری کی حیثیت سے کام کیا جاسکے۔ شکریہ! Meta-Wiki ترجمہ سے مربوط افراد‏, 06:12, 6 November 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == اطلاع برائے ترجمہ: Template:2FA-required == سلام Arif80s، آپ کو یہ اطلاع اس لیے موصول ہورہی ہے کہ آپ Meta-Wiki پر بطور مترجم سندھی درج ہیں۔ صفحہ [[:metawikipedia:Template:2FA-required|Template:2FA-required]] ترجمہ کے لیے دستیاب ہے۔ آپ اس کا ترجمہ یہاں کرسکتے ہیں: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3A2FA-required&language=sd&action=page&action_source=translation_notification ترجمہ در سندھی] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> آپ کی معاونت نہایت قابل قدر ہے۔ آپ جیسے مترجمین Meta-Wiki کی مدد کرسکتے ہیں تاکہ متعدد الالسنہ برادری کی حیثیت سے کام کیا جاسکے۔ شکریہ! Meta-Wiki ترجمہ سے مربوط افراد‏, 03:57, 22 November 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == اطلاع برائے ترجمہ: Help:Two-factor authentication == سلام Arif80s، آپ کو یہ اطلاع اس لیے موصول ہورہی ہے کہ آپ Meta-Wiki پر بطور مترجم اردو اور سندھی درج ہیں۔ صفحہ [[:metawikipedia:Help:Two-factor authentication|Help:Two-factor authentication]] ترجمہ کے لیے دستیاب ہے۔ آپ اس کا ترجمہ یہاں کرسکتے ہیں: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Help%3ATwo-factor+authentication&language=ur&action=page&action_source=translation_notification ترجمہ در اردو] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Help%3ATwo-factor+authentication&language=sd&action=page&action_source=translation_notification ترجمہ در سندھی] The priority of this page is درمیانے. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> آپ کی معاونت نہایت قابل قدر ہے۔ آپ جیسے مترجمین Meta-Wiki کی مدد کرسکتے ہیں تاکہ متعدد الالسنہ برادری کی حیثیت سے کام کیا جاسکے۔ شکریہ! Meta-Wiki ترجمہ سے مربوط افراد‏, 03:09, 6 Desember 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == اطلاع برائے ترجمہ: Universal Code of Conduct/Annual review/Messages/Review open == سلام Arif80s، آپ کو یہ اطلاع اس لیے موصول ہورہی ہے کہ آپ Meta-Wiki پر بطور مترجم اردو اور سندھی درج ہیں۔ صفحہ [[:metawikipedia:Universal Code of Conduct/Annual review/Messages/Review open|Universal Code of Conduct/Annual review/Messages/Review open]] ترجمہ کے لیے دستیاب ہے۔ آپ اس کا ترجمہ یہاں کرسکتے ہیں: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FAnnual+review%2FMessages%2FReview+open&language=ur&action=page&action_source=translation_notification ترجمہ در اردو] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FAnnual+review%2FMessages%2FReview+open&language=sd&action=page&action_source=translation_notification ترجمہ در سندھی] The priority of this page is درمیانے. The deadline for translating this page is 2026-01-19. <div lang="en" class="mw-content-ltr">This message will be sent to all the wikis to inform communities about their chance to participate in proposing changes to the Universal Code of Conduct. </div> آپ کی معاونت نہایت قابل قدر ہے۔ آپ جیسے مترجمین Meta-Wiki کی مدد کرسکتے ہیں تاکہ متعدد الالسنہ برادری کی حیثیت سے کام کیا جاسکے۔ شکریہ! Meta-Wiki ترجمہ سے مربوط افراد‏, 22:30, 14 Januarie 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == اطلاع برائے ترجمہ: Wiki Loves Ramadan 2026/List of Articles/Culture/1 == سلام Arif80s، آپ کو یہ اطلاع اس لیے موصول ہورہی ہے کہ آپ Meta-Wiki پر بطور مترجم اردو اور سندھی درج ہیں۔ صفحہ [[:metawikipedia:Wiki Loves Ramadan 2026/List of Articles/Culture/1|Wiki Loves Ramadan 2026/List of Articles/Culture/1]] ترجمہ کے لیے دستیاب ہے۔ آپ اس کا ترجمہ یہاں کرسکتے ہیں: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wiki+Loves+Ramadan+2026%2FList+of+Articles%2FCulture%2F1&language=ur&action=page&action_source=translation_notification ترجمہ در اردو] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wiki+Loves+Ramadan+2026%2FList+of+Articles%2FCulture%2F1&language=sd&action=page&action_source=translation_notification ترجمہ در سندھی] The priority of this page is کم. The deadline for translating this page is 2026-02-28. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Hello! We have a new page for translation: Wiki Loves Ramadan 2026/List of Articles/Culture/1. Thank you!</div> آپ کی معاونت نہایت قابل قدر ہے۔ آپ جیسے مترجمین Meta-Wiki کی مدد کرسکتے ہیں تاکہ متعدد الالسنہ برادری کی حیثیت سے کام کیا جاسکے۔ شکریہ! Meta-Wiki ترجمہ سے مربوط افراد‏, 11:02, 15 Februarie 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Julius 12345@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == اطلاع برائے ترجمہ: Mission == سلام Arif80s، آپ کو یہ اطلاع اس لیے موصول ہورہی ہے کہ آپ Meta-Wiki پر بطور مترجم اردو اور سندھی درج ہیں۔ صفحہ [[:metawikipedia:Mission|Mission]] ترجمہ کے لیے دستیاب ہے۔ آپ اس کا ترجمہ یہاں کرسکتے ہیں: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Mission&language=ur&action=page&action_source=translation_notification ترجمہ در اردو] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Mission&language=sd&action=page&action_source=translation_notification ترجمہ در سندھی] The priority of this page is درمیانے. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> آپ کی معاونت نہایت قابل قدر ہے۔ آپ جیسے مترجمین Meta-Wiki کی مدد کرسکتے ہیں تاکہ متعدد الالسنہ برادری کی حیثیت سے کام کیا جاسکے۔ شکریہ! Meta-Wiki ترجمہ سے مربوط افراد‏, 02:15, 28 Februarie 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == اطلاع برائے ترجمہ: Event:Wikipedia & Education User Group Showcase/March 2026 == سلام Arif80s، آپ کو یہ اطلاع اس لیے موصول ہورہی ہے کہ آپ Meta-Wiki پر بطور مترجم اردو اور سندھی درج ہیں۔ صفحہ [[:metawikipedia:Event:Wikipedia & Education User Group Showcase/March 2026|Event:Wikipedia & Education User Group Showcase/March 2026]] ترجمہ کے لیے دستیاب ہے۔ آپ اس کا ترجمہ یہاں کرسکتے ہیں: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Event%3AWikipedia+%26+Education+User+Group+Showcase%2FMarch+2026&language=ur&action=page&action_source=translation_notification ترجمہ در اردو] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Event%3AWikipedia+%26+Education+User+Group+Showcase%2FMarch+2026&language=sd&action=page&action_source=translation_notification ترجمہ در سندھی] The priority of this page is اعلی. The deadline for translating this page is 2026-03-21. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Hi translators, The EduWiki Hub is seeking your support to help translate the Meta page for the EduWiki Knowledge Showcase (March 2026) into Portuguese, Spanish, French, Hindi, and Arabic The event will take place on 24 March 2026, and translations will help make it accessible to more communities. Thank you for your support. Kind regards, Barakat, for the EduWiki Hub.</div> آپ کی معاونت نہایت قابل قدر ہے۔ آپ جیسے مترجمین Meta-Wiki کی مدد کرسکتے ہیں تاکہ متعدد الالسنہ برادری کی حیثیت سے کام کیا جاسکے۔ شکریہ! Meta-Wiki ترجمہ سے مربوط افراد‏, 12:56, 17 Maart 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:BAdegboye (EdWH)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == اطلاع برائے ترجمہ: User:Keegan (WMF)/U4C eligible voter == سلام Arif80s، آپ کو یہ اطلاع اس لیے موصول ہورہی ہے کہ آپ Meta-Wiki پر بطور مترجم اردو اور سندھی درج ہیں۔ صفحہ [[:metawikipedia:User:Keegan (WMF)/U4C eligible voter|User:Keegan (WMF)/U4C eligible voter]] ترجمہ کے لیے دستیاب ہے۔ آپ اس کا ترجمہ یہاں کرسکتے ہیں: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-User%3AKeegan+%28WMF%29%2FU4C+eligible+voter&language=ur&action=page&action_source=translation_notification ترجمہ در اردو] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-User%3AKeegan+%28WMF%29%2FU4C+eligible+voter&language=sd&action=page&action_source=translation_notification ترجمہ در سندھی] The priority of this page is درمیانے. The deadline for translating this page is 2026-05-19. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> آپ کی معاونت نہایت قابل قدر ہے۔ آپ جیسے مترجمین Meta-Wiki کی مدد کرسکتے ہیں تاکہ متعدد الالسنہ برادری کی حیثیت سے کام کیا جاسکے۔ شکریہ! Meta-Wiki ترجمہ سے مربوط افراد‏, 00:28, 15 Mei 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == اطلاع برائے ترجمہ: Global locks == سلام Arif80s، آپ کو یہ اطلاع اس لیے موصول ہورہی ہے کہ آپ Meta-Wiki پر بطور مترجم اردو اور سندھی درج ہیں۔ صفحہ [[:metawikipedia:Global locks|Global locks]] ترجمہ کے لیے دستیاب ہے۔ آپ اس کا ترجمہ یہاں کرسکتے ہیں: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Global+locks&language=ur&action=page&action_source=translation_notification ترجمہ در اردو] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Global+locks&language=sd&action=page&action_source=translation_notification ترجمہ در سندھی] The priority of this page is درمیانے. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> آپ کی معاونت نہایت قابل قدر ہے۔ آپ جیسے مترجمین Meta-Wiki کی مدد کرسکتے ہیں تاکہ متعدد الالسنہ برادری کی حیثیت سے کام کیا جاسکے۔ شکریہ! Meta-Wiki ترجمہ سے مربوط افراد‏, 01:45, 7 Junie 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == اطلاع برائے ترجمہ: Event:Open Heritage-Wikidata Contest == سلام Arif80s، آپ کو یہ اطلاع اس لیے موصول ہورہی ہے کہ آپ Meta-Wiki پر بطور مترجم اردو اور سندھی درج ہیں۔ صفحہ [[:metawikipedia:Event:Open Heritage-Wikidata Contest|Event:Open Heritage-Wikidata Contest]] ترجمہ کے لیے دستیاب ہے۔ آپ اس کا ترجمہ یہاں کرسکتے ہیں: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Event%3AOpen+Heritage-Wikidata+Contest&language=ur&action=page&action_source=translation_notification ترجمہ در اردو] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Event%3AOpen+Heritage-Wikidata+Contest&language=sd&action=page&action_source=translation_notification ترجمہ در سندھی] The priority of this page is درمیانے. The deadline for translating this page is 2026-08-15. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Hello, We are looking forward to translating this page. We highly appreciate your support Best</div> آپ کی معاونت نہایت قابل قدر ہے۔ آپ جیسے مترجمین Meta-Wiki کی مدد کرسکتے ہیں تاکہ متعدد الالسنہ برادری کی حیثیت سے کام کیا جاسکے۔ شکریہ! Meta-Wiki ترجمہ سے مربوط افراد‏, 18:54, 10 Augustus 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:SanBonne@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == اطلاع برائے ترجمہ: Wiki Academy, Bejoy Narayan Mahavidyalaya == سلام Arif80s، آپ کو یہ اطلاع اس لیے موصول ہورہی ہے کہ آپ Meta-Wiki پر بطور مترجم اردو اور سندھی درج ہیں۔ صفحہ [[:metawikipedia:Wiki Academy, Bejoy Narayan Mahavidyalaya|Wiki Academy, Bejoy Narayan Mahavidyalaya]] ترجمہ کے لیے دستیاب ہے۔ آپ اس کا ترجمہ یہاں کرسکتے ہیں: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wiki+Academy%2C+Bejoy+Narayan+Mahavidyalaya&language=ur&action=page&action_source=translation_notification ترجمہ در اردو] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wiki+Academy%2C+Bejoy+Narayan+Mahavidyalaya&language=sd&action=page&action_source=translation_notification ترجمہ در سندھی] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> آپ کی معاونت نہایت قابل قدر ہے۔ آپ جیسے مترجمین Meta-Wiki کی مدد کرسکتے ہیں تاکہ متعدد الالسنہ برادری کی حیثیت سے کام کیا جاسکے۔ شکریہ! Meta-Wiki ترجمہ سے مربوط افراد‏, 21:53, 31 Augustus 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Borhan@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == اطلاع برائے ترجمہ: Bengali Wikipedia == سلام Arif80s، آپ کو یہ اطلاع اس لیے موصول ہورہی ہے کہ آپ Meta-Wiki پر بطور مترجم اردو اور سندھی درج ہیں۔ صفحہ [[:metawikipedia:Bengali Wikipedia|Bengali Wikipedia]] ترجمہ کے لیے دستیاب ہے۔ آپ اس کا ترجمہ یہاں کرسکتے ہیں: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Bengali+Wikipedia&language=ur&action=page&action_source=translation_notification ترجمہ در اردو] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Bengali+Wikipedia&language=sd&action=page&action_source=translation_notification ترجمہ در سندھی] The priority of this page is درمیانے. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> آپ کی معاونت نہایت قابل قدر ہے۔ آپ جیسے مترجمین Meta-Wiki کی مدد کرسکتے ہیں تاکہ متعدد الالسنہ برادری کی حیثیت سے کام کیا جاسکے۔ شکریہ! Meta-Wiki ترجمہ سے مربوط افراد‏, 11:15, 17 September 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Borhan@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> 9iwjh3btaun7gism600qi43dbqz1fm1 0 207273 2967775 2777758 2026-09-16T18:55:09Z BurgertB 2401 /* Filmografie */ 2967775 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Akteur | Naam = Chris Bauer | Beeld = ChrisBauerSDComicConJuly2014.jpg | Beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | Beeldonderskrif = | Geboortenaam = Mark Christopher Bauer | Alias = | Geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1966|10|28}} | Geboorteplek = | Nasionaliteit = [[Verenigde State|Amerikaans]] | Sterfdatum = | Sterfplek = | Ouers = | Lewensmaat = | Kinders = 2 | Skool = | Universiteit = | Beroep = Akteur | Aktiewe jare = 1989–nou | Noemenswaardige rolprente = | Webwerf = | IMDb = 0061777 | Toekennings = <!-- slegs noemenswaardiges --> }} '''Chris Bauer''' (gebore 28 Oktober 1966) is 'n [[Verenigde State|Amerikaanse]] akteur. Hy is bekend vir sy rolle in die televisiereekse ''The Wire'' (2002), ''True Blood'' (2008), ''Survivor's Remorse'' (2014), en ''The Deuce'' (2017). == Filmografie == === Rolprente === * 1999: ''Flawless'' * 2001: ''The Story of Calvin Stoller, Last Abstract Expressionist'' * 2002: ''Angels Crest'' * 2005: ''The Notorious Bettie Page'' * 2007: ''Neal Cassady'' * 2021: ''[[The Little Things (2021-rolprent)|The Little Things]] === Televisiereekse === * 2001: ''Weakest Link'' * 2002: ''The Wire'' * 2005: ''Jonny Zero'' * 2005: ''Tilt'' * 2006: ''Smith'' * 2008: ''True Blood'' * 2014: ''Survivor's Remorse'' * 2017: ''The Deuce'' === Televisierolprente === * 1999: ''The Hunley'' * 2001: ''Taking Back Our Town'' === Video's === * 2015: ''Wrestling Isn't Wrestling'' == Eksterne skakels == * {{IMDb|0061777|Chris Bauer}} * {{Twitter|realchrisbauer|Chris Bauer}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Bauer, Chris}} [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Amerikaanse manlike akteurs van die 20ste eeu]] [[Kategorie:Amerikaanse manlike akteurs van die 21ste eeu]] 96ivowbm47rtqmelj83usm4gae0ndik 0 212666 2967774 2498491 2026-09-16T18:52:32Z BurgertB 2401 /* Rolprente */ 2967774 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Akteur | Naam = Rami Malek | Beeld = SXSW 2016 - Rami Malek (25138464364) (cropped 2).jpg | Beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | Beeldonderskrif = | Geboortenaam = Rami Said Malek | Alias = | Geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1981|5|12}} | Geboorteplek = [[Los Angeles]], [[Kalifornië]], Verenigde State | Nasionaliteit = [[Verenigde State|Amerikaans]] | Sterfdatum = | Sterfplek = | Ouers = | Lewensmaat = | Kinders = | Skool = | Universiteit = | Beroep = Akteur en vervaardiger | Aktiewe jare = 2004-tans | Noemenswaardige rolprente = | Webwerf = | IMDb = 1785339 | Toekennings = [[Golden Globe]] as [[76ste Golden Globe-toekenningsaand|beste akteur in ’n drama]] }} '''Rami Malek''' (gebore 12 Mei 1981) is ’n [[Verenigde State|Amerikaanse]] akteur en vervaardiger. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente ''The Master'' (2012), ''Short Term 12'' (2013), en ''Need for Speed'' (2014), en in die televisiereeks ''Mr. Robot'' (2015). In 2019 het hy vir sy rol as [[Freddie Mercury]] in die 2018-[[rolprent]] [[Bohemian Rhapsody (rolprent)|Bohemian Rhapsody]] ’n [[Oscar]], [[Golden Globe]], Screen Actors Guild Award en [[Bafta]] vir beste akteur gewen. == Vroeë lewe == {{Aanhalingskas |align = left | width = 25% |title = | quote = Ek is Egipties. Ek het as kind na Egiptiese musiek geluister. Ek was mal oor [[Umm Kulthum]]. Ek was mal oor [[Omar Sharif]]. Dit is my mense. Ek voel so wonderlik verbind aan die kultuur en die mense wat daar woon. Ek erken ek het ’n ander ondervinding, maar ek is so bekoor deur en verweef in die Egiptiese kultuur. Dit is die materiaal waarvan ek gemaak is. | quoted = 1 | source = – '''Rami Malek'''<ref name="BAIDAWI">{{cite web |last1=BAIDAWI |first1=ADAM |title=Rami Malek is the Leading Man the World Needs |url=https://www.gqmiddleeast.com/features/gq-middle-east-launches-with-cover-star-rami-malek |website=Gentlemen's Quarterly |access-date=4 Desember 2018 |date=30 September 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191128194712/https://www.gqmiddleeast.com/features/gq-middle-east-launches-with-cover-star-rami-malek |archive-date=28 November 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> }} Malek is op 12 Mei [[1981]] in [[Los Angeles]] gebore vir [[Egipte|Egiptiese]] immigrantouers, Said Malek en Nelly Abdel-Malek.<ref name="NileFM">{{cite web |author1=NileFM staff |title=Rami Malek's Mom Didn't Want To Live In America |url=http://www.nilefm.com/entertainment/article/2291/rami-malek-s-mom-didn-t-want-to-come-to-america |website=NileFM |access-date=11 Desember 2018 |date=17 Oktober 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190507072109/http://www.nilefm.com/entertainment/article/2291/rami-malek-s-mom-didn-t-want-to-come-to-america |archive-date=7 Mei 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Hy het ook al beweer ’n agtste van sy oorsprong is Grieks-Egipties.<ref name="11reasons">{{cite web |title=11 Reasons to Love Mr. Robot's Rami Malek {{!}} Mr. Robot blog |url=https://www.usanetwork.com/mrrobot/blog/11-reasons-to-love-mr-robots-rami-malek |website=USA Network |accessdate=7 Desember 2018 |language=en |date=12 Mei 2016 |archive-date= 9 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181209124524/https://www.usanetwork.com/mrrobot/blog/11-reasons-to-love-mr-robots-rami-malek |url-status=dead }}</ref><ref name="Buzzfeed">{{cite news |url=https://www.buzzfeed.com/alisonwillmore/the-hacker-heartthrob-from-mr-robot#.kjxM2PZZ4y |title=The Hacker Heartthrob From ''Mr. Robot'' Who Owned Summer TV |last=Willmore |first=Alison |work=BuzzFeed |date=26 Augustus 2015 |access-date=26 Augustus 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190621210432/https://www.buzzfeed.com/alisonwillmore/the-hacker-heartthrob-from-mr-robot |archive-date=21 Junie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Sy ouers het in 1978 uit [[Kaïro]] getrek nadat sy pa, ’n toergids, geïnteresseerd geraak het in sy besoekers uit die [[Weste]].<ref name="Lamont">{{cite web |last1=Lamont |first1=Tom |title=Rami Malek: ‘Being offered the part of Freddie Mercury was a gun-to-the-head moment’ |url=https://www.theguardian.com/film/2018/oct/14/rami-malek-being-offered-the-part-of-freddie-mercury-was-a-gun-to-the-head-moment- |website=The Guardian |access-date=4 Desember 2018 |date=14 Oktober 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200430025946/https://www.theguardian.com/film/2018/oct/14/rami-malek-being-offered-the-part-of-freddie-mercury-was-a-gun-to-the-head-moment- |archive-date=30 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Sy pa het in Amerika versekering begin verkoop<ref>{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2015/08/26/arts/television/looking-back-on-mr-robot-and-a-season-of-hacker-drama.html |title=Looking Back on ''Mr. Robot'' and a Season of Hacker Drama |last=Drumming |first=Neil |work=The New York Times |date=28 Augustus 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190618073529/https://www.nytimes.com/2015/08/26/arts/television/looking-back-on-mr-robot-and-a-season-of-hacker-drama.html |archive-date=18 Junie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> en sy ma is ’n rekenmeester.<ref>{{cite news |url=https://www.theguardian.com/tv-and-radio/2016/jul/14/mr-robot-rami-malek-the-world-is-chaos |title=Mr Robot's Rami Malek: 'The world is in chaos – and all we do is hyperconsume' |last=Hughes |first=Sarah |date=14 Julie 2016 |work=the Guardian |access-date=15 Julie 2016 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200307040952/https://www.theguardian.com/tv-and-radio/2016/jul/14/mr-robot-rami-malek-the-world-is-chaos |archive-date=7 Maart 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Malek is in die [[Kopties-Ortodokse Kerk]] grootgemaak en het tot op vierjarige ouderdom [[Egiptiese Arabies]] by die huis gepraat.<ref name="walking">{{cite news |last=Al-Sayyad |first=Yasmine |url=https://www.newyorker.com/culture/culture-desk/walking-through-the-whitney-museum-with-rami-malek |title=Walking Through the Whitney Museum with Rami Malek |work=The New Yorker |date=23 Oktober 2018 |access-date=18 November 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223165717/https://www.newyorker.com/culture/culture-desk/walking-through-the-whitney-museum-with-rami-malek |archive-date=23 Februarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite news |last1=Berk |first1=Philip |title=Rami Malek on how Mr Robot changed his life |url=http://www.star2.com/living/viewpoints/2016/07/14/rami-malek-on-how-mr-robot-changed-his-life/ |access-date=18 September 2016 |work=Star2.com |date=14 Julie 2016 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180702093216/https://www.star2.com/living/viewpoints/2016/07/14/rami-malek-on-how-mr-robot-changed-his-life/ |archive-date=2 Julie 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Hy het ’n identiese tweelingbroer, ’n onderwyser,<ref name="McIntosh">{{cite web |last1=McIntosh |first1=Steven |title=Celebrity twins: 8 stars you didn't know had a sibling |url=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-40171105 |website=BBC News |access-date=7 Desember 2018 |date=20 Junie 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009125225/https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-40171105 |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> en ’n ouer suster, ’n dokter.<ref name="Brown">{{cite web |last1=Brown |first1=Emma |title=The Many Mysteries of Mr. Robot |url=https://www.interviewmagazine.com/culture/rami-malek |website=Interview Magazine |accessdate=7 Desember 2018 |date=26 Augustus 2015}}</ref> Nadat hy in 1999 skool voltooi het,<ref name="ndhs.org">{{cite web |url=http://www.ndhs.org/s/1012/index3.aspx?sid=1012&gid=1&pgid=1257 |title=Notre Dame High School 1999 Active Alumns |accessdate=10 April 2016 |website= ndhs.org | archive-url =https://web.archive.org/web/20160426222800/https://www.ndhs.org/s/1012/index3.aspx?sid=1012&gid=1&pgid=1257 | archive-date =26 April 2016 }}</ref> het hy teaterdrama aan die Universiteit van Evansville in [[Indiana]] studeer en in 2003 ’n [[Baccalaureus Artium|BA]]-graad ontvang.<ref name="Buckley">{{cite web |last1=Buckley |first1=Cara |title=Rami Malek, Catching Mercury |url=https://www.nytimes.com/2018/09/10/movies/rami-malek-bohemian-rhapsody.html |website=The New York Times |access-date=7 Desember 2018 |date=10 September 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200109121409/https://www.nytimes.com/2018/09/10/movies/rami-malek-bohemian-rhapsody.html |archive-date=9 Januarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name="Girdler">{{cite web |last1=Girdler |first1=Brennan |title=Local Stars |url=http://www.evansvilleliving.com/articles/local-stars |website=Evansville Living |access-date=7 Desember 2018 |date=September–Oktober 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191029134530/http://www.evansvilleliving.com/articles/local-stars |archive-date=29 Oktober 2019 |url-status=live|df=dmy-all}}</ref> == Filmografie == === Rolprente === * 2006: ''Night at the Museum'' * 2006: ''Night at the Museum: Battle of the Smithsonian'' * 2011: ''Larry Crowne'' * 2012: ''Battleship'' * 2012: ''The Master'' * 2013: ''Ain't Them Bodies Saints'' * 2013: ''Short Term 12'' * 2013: ''Oldboy'' * 2014: ''Need for Speed'' * 2014: ''Da Sweet Blood of Jesus'' * 2014: ''Night at the Museum: Secret of the Tomb'' * 2016: ''Buster's Mal Heart'' * 2017: ''Papillon'' * 2018: ''[[Bohemian Rhapsody (rolprent)]]'' * 2019: ''The Voyage of Doctor Dolittle'' * 2021: ''[[The Little Things (2021-rolprent)|The Little Things]] === Televisiereekse === * 2004: ''Gilmore Girls'' * 2005: ''Over There'' * 2005: ''Medium'' * 2005: ''The War at Home'' * 2010: ''24'' * 2010: ''The Pacific'' * 2012: ''Alcatraz'' * 2010: ''The Legend of Korra'' * 2014: ''Believe'' * 2015: ''Mr. Robot'' * 2017: ''Bojack Horseman'' === Video's === * 2007: ''Historical Threads: The Costumes of ’night at the Museum''' * 2013: ''Back Beyond'' * 2015: ''Night at the Museum: Secret of the Tomb - A Day in the Afterlife'' * 2016: ''Mr. Robot: M4k1ng_0f_Mr_R0b0t.m0v'' == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Eksterne skakels == * {{IMDb|1785339|Rami Malek}} * {{Twitter|ItsRamiMalek|Rami Malek}} * {{Facebook|RamiMalekOfficial|Rami Malek}} * {{Instagram|ramimalek|Rami Malek}} *{{Commons-kategorie inlyn|Rami Malek}} {{Wikiquote-inlyn}} *[[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Rami Malek|Engelse Wikipedia]] {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Malek, Rami}} [[Kategorie:Geboortes in 1981]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Amerikaanse manlike akteurs van die 21ste eeu]] pqqnlvuwih1gb7dpujm4kdoc1kzceii 0 212956 2967782 2778156 2026-09-16T18:58:30Z BurgertB 2401 Skakel 2967782 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Akteur | Naam = Glenn Morshower | Beeld = GlennMorshowerApr2011.jpg | Beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | Beeldonderskrif = | Geboortenaam = | Alias = | Geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1959|4|24}} | Geboorteplek = | Nasionaliteit = [[Verenigde State|Amerikaans]] | Sterfdatum = | Sterfplek = | Ouers = | Lewensmaat = | Kinders = 2 | Skool = | Universiteit = | Beroep = Akteur, vervaardiger, en skrywer | Aktiewe jare = | Noemenswaardige rolprente = | Webwerf = | IMDb = 0607703 | Toekennings = <!-- slegs noemenswaardiges --> }} '''Glenn Morshower''' (gebore 24 April 1959) is 'n [[Verenigde State|Amerikaanse]] akteur, vervaardiger, en skrywer. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprent ''Transformers: Dark of the Moon'' (2011) en in die televisiereekse ''24'' (2001), ''Supergirl'' (2015), en ''Bloodline'' (2015). == Filmografie == === Rolprente === * 1976: ''Drive-In'' * 1994: ''Last Detour'' * 2005: ''Disaster!'' * 2006: ''Striking Range'' * 2008: ''Grizzly Park'' * 2009: ''Desdemona: A Love Story'' * 2010: ''The Waiter'' * 2010: ''Psychic Experiment'' * 2011: ''Transformers: Dark of the Moon'' * 2012: ''Backwards'' * 2012: ''Rogue Assassin'' * 2014: ''Flutter'' * 2015: ''The Doo Dah Man'' * 2017: ''Bug'' * 2017: ''Bomb City'' * 2017: ''Curvature'' * 2018: ''Neon Days'' * 2018: ''Angry Men'' * 2018: ''Every Other Holiday'' * 2021: ''[[The Little Things (2021-rolprent)|The Little Things]] === Televisiereekse === * 1993: ''Angel Falls'' * 1997: ''C-16: FBI'' * 1999: ''Strange World'' * 2001: ''24'' * 2011: ''Becoming Famous'' * 2011: ''Crashing the Fest'' * 2015: ''Supergirl'' * 2015: ''Bloodline'' === Televisierolprente === * 1999: ''King's Pawn'' === Video's === * 2010: ''The Extra Mile'' == Eksterne skakels == * {{IMDb|0607703|Glenn Morshower}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Morshower, Glenn}} [[Kategorie:Geboortes in 1959]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Amerikaanse manlike akteurs van die 21ste eeu]] [[Kategorie:Amerikaanse manlike akteurs van die 20ste eeu]] [[Kategorie:Amerikaanse Jode]] hs073qtw9xzr8e2y7g1me7ikj2rg8sh 0 223580 2967776 2784789 2026-09-16T18:55:56Z BurgertB 2401 Skakel 2967776 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Akteur | Naam = Michael Hyatt | Beeld = | Beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | Beeldonderskrif = | Geboortenaam = Charlene Hyatt | Alias = | Geboortedatum = | Geboorteplek = | Nasionaliteit = [[Verenigde State|Amerikaans]] | Sterfdatum = | Sterfplek = | Ouers = | Lewensmaat = | Kinders = | Skool = | Universiteit = | Beroep = Aktrise | Aktiewe jare = 1998–nou | Noemenswaardige rolprente = | Webwerf = | IMDb = 0404924 | Toekennings = <!-- slegs noemenswaardiges --> }} '''Michael Hyatt''' is 'n [[Verenigde State|Amerikaanse]] aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente ''The Good Girl'' (2002), ''Fame'' (2009), ''Like Crazy'' (2011), en ''Nightcrawler'' (2014). == Filmografie == === Rolprente === * 2001: ''Acts of Worship'' * 2002: ''The Good Girl'' * 2009: ''Fame'' * 2009: ''Mississippi Damned'' * 2011: ''Like Crazy'' * 2014: ''Nightcrawler'' * 2017: ''The Price'' * 2018: ''Foster Boy'' * 2021: ''[[The Little Things (2021-rolprent)|The Little Things]] === Televisiereekse === * 2007: ''The Kill Point'' === Televisierolprente === * 2010: ''The Wyoming Story'' == Eksterne skakels == * {{IMDb|0404924|Michael Hyatt}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Hyatt, Michael}} [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Amerikaanse aktrises van die 21ste eeu]] [[Kategorie:Amerikaanse aktrises van die 20ste eeu]] [[Kategorie:Geboortes in 1970]] dd5ggdkoa6w7wuxmzdlk9sqjq0zypuf 0 223736 2967787 1944172 2026-09-16T19:00:35Z BurgertB 2401 Skakel 2967787 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Akteur | Naam = Maya Kazan | Beeld = Maya Kazan May 2015.jpg | Beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | Beeldonderskrif = | Geboortenaam = | Alias = | Geboortedatum = | Geboorteplek = | Nasionaliteit = [[Verenigde State|Amerikaans]] | Sterfdatum = | Sterfplek = | Ouers = | Lewensmaat = | Kinders = | Skool = | Universiteit = | Beroep = Aktrise, regisseuse, en skryfster | Aktiewe jare = 2008–nou | Noemenswaardige rolprente = | Webwerf = | IMDb = 2464250 | Toekennings = <!-- slegs noemenswaardiges --> }} '''Maya Kazan''' (gebore 24 November 1986) is 'n [[Verenigde State|Amerikaanse]] aktrise, regisseuse, en skryfster. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente ''Stake Land'' (2010) en ''Frances Ha'' (2012), en in die televisiereeks ''Z: The Beginning of Everything'' (2015). == Filmografie == === Rolprente === * 2010: ''Stake Land'' * 2012: ''Frances Ha'' * 2012: ''Everyday Saturday'' * 2015: ''Avenues'' * 2016: ''Blood Moon'' * 2021: ''[[The Little Things (2021-rolprent)|The Little Things]] === Televisiereekse === * 2015: ''Z: The Beginning of Everything'' * 2017: ''I Love Bekka & Lucy'' * 2018: ''Mosaic'' == Eksterne skakels == * {{IMDb|2464250|Maya Kazan}} * {{Twitter|maya_kazan|Maya Kazan}} * {{Instagram|maya_kazan|Maya Kazan}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Kazan, Maya}} [[Kategorie:Geboortes in 1986]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Amerikaanse aktrises van die 21ste eeu]] 1k9j7swxyo7k02y944gfdiwjr3hccrd 0 226029 2967778 2883414 2026-09-16T18:56:44Z BurgertB 2401 /* Filmografie */ 2967778 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Akteur | Naam = Natalie Morales | Beeld = Natalie Morales, San Diego Comic Con 2009.jpg | Beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | Beeldonderskrif = | Geboortenaam = | Alias = | Geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1985|2|15}} | Geboorteplek = | Nasionaliteit = [[Verenigde State|Amerikaans]] | Sterfdatum = | Sterfplek = | Ouers = | Lewensmaat = | Kinders = | Skool = | Universiteit = | Beroep = Aktrise, regisseuse, en vervaardiger | Aktiewe jare = 2006–nou | Noemenswaardige rolprente = | Webwerf = | IMDb = 2295540 | Toekennings = <!-- slegs noemenswaardiges --> }} '''Natalie Morales''' (gebore 15 Februarie 1985) is 'n [[Verenigde State|Amerikaanse]] aktrise, regisseuse, en vervaardiger. Sy is bekend vir haar rolle in die televisiereekse ''White Collar'' (2009), ''Parks and Recreation'' (2009), ''Girls'' (2012), en ''The Grinder'' (2015). == Filmografie == === Rolprente === * 2011: ''6 Month Rule'' * 2019: ''Stuber'' * 2021: ''[[The Little Things (2021-rolprent)|The Little Things]] === Televisiereekse === * 2008: ''The Middleman'' * 2009: ''White Collar'' * 2009: ''Parks and Recreation'' * 2012: ''Girls'' * 2013: ''Trophy Wife'' * 2015: ''The Grinder'' * 2017: ''Santa Clarita Diet'' * 2019: ''Abby's'' * 2025: ''[[The Beast in Me]]'' === Televisierolprente === * 2008: ''Quitters'' * 2009: ''Boldly Going Nowhere'' * 2011: ''Best of the Monsters'' * 2011: ''Best of the Companions'' * 2017: ''Budding Prospects'' * 2017: ''Losing It'' == Eksterne skakels == * {{IMDb|2295540|Natalie Morales}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Morales, Natalie}} [[Kategorie:Geboortes in 1985]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Amerikaanse aktrises van die 21ste eeu]] f1bs4kdqd850mha77tkrw3yj9a7fg7v 0 227504 2968003 2890113 2026-09-17T10:43:16Z Aliwal2012 39067 Created by translating the section "Operational history" from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1372794479|Rockwell B-1 Lancer]]" 2968003 wikitext text/x-wiki {{Infoboks-Vliegtuig |naam= Rockwell B-1 Lancer |subsjabloon= |beeld=Lêer:B-1B over the pacific ocean.jpg |byskrif=<center>'n B-1B oor die [[Stille Oseaan]]</center> |tipe= Bomwerper |vervaardiger= Rockwell International |ontwerper= |eerste vlug=B-1A: 23 Des 1974 (''prototipe'')<br />B-1B: 18 Okt 1984 (''sien teks'') |bekendstelling= |vrygestel= 1 Oktober 1986 |onttrek= |status= In gebruik |hoofgebruiker= [[Amerikaanse Lugmag]] |meer gebruikers= |vervaardig= 1973–1974, 1983–1988 |aantal gebou= B-1A: 4 <br />B-1B: 100 |programkoste= |eenheidskoste= |ontwikkel van= |variante met eie artikels= }} Die '''Rockwell B-1 Lancer''' is 'n [[Supersoniese snelheid|supersoniese]], swaaivlerk, langafstand-strategiese [[bomwerper]] wat kernwapens dra. Dit is ontwikkel uit 'n 1965-spesifikasie van die [[Amerikaanse Lugmag]] vir 'n hoëspoedbomwerper wat op lae hoogtes kan funksioneer om die [[Boeing B-52 Stratofortress|B-52 Stratofortress]] te vervang. Konstruksie van die eerste prototipe het in laat-1972 begin en die prototipe het wel op 23 Desember 1974 gevlieg. Teen die einde van Junie 1977 het nog drie prototipes reeds 118 vlugte onderneem en 646 vliegure is aangeteken. As gevolg van kostes wat eksponensieel toegeneem het, is die projek in 1977 gekanselleer. Tog het toetsvlugte met die prototipes voortgeduur tot in 1981. Na militêre en politieke ingryping op hoë vlak is die program deur die [[Ronald Reagan|Reagan-administrasie]] in 1982 hervat. Die nuwe verbeterde produksiemodel het op 18 Oktober 1984 sy nooiensvlug voltooi en was bekend as model B-1B. Die B-1B het van die B-1A verskil; dit het oor verbeterde lugvaartelektronika aanboord beskik, die onderstel is versterk, dit het oor uitskietstoele beskik (B-1A het 'n ontsnappingshok gehad) en kon wapens buite die [[vliegtuig]] dra. Die eerste B-1B is aan die Dyess Lugmagbasis in [[Texas]] afgelewer in Junie 1985 en op 1 Oktober 1986 as operasioneel verklaar. Die laaste van die 100 B-1B's is op 2 Mei 1988 afgelewer en het elk VS$200 miljoen gekos. Die Rockwell B-1 Lancer is die laaste strategiese bomwerper met 'n lang togafstand wat gebou is. Dit kan meeste vyandige verdedigingstelsels binnedring en is die ruggraat van die Amerikaanse langtogafstand-bomwerpermag. Dit kan groot vragte dra van 'n verskeidenheid wapens en dit blitsvinnig aflewer of vuur; feitlik enige plek op die aarde op kort kennisgewing. Die B-1 gebruik korter aanloopbane as die B-52, kan laer vlieg en is vinniger as die B-52, dit dra twee keer die bomvrag van die B-52 en het 'n kleiner [[radar]]profiel as die B-52. Die deurlopende ''Conventional Mission Upgrade Program'' verseker dat die B-1 se vermoëns voortdurend verbeter. Dit verbeter die vliegtuig se akkuraatheid en vermoë om te oorleef deur die ''slim'' wapens en ander wapens en die aanboord teenmaatreëls te integreer. Die B-1B se AN/ALQ 161A verdedigingsavionikastelsel bespeur outomaties enige radarbedreiging, insluitende [[missiele]] wat die vliegtuig van agteraf aanval. Dit sal self besluit watter teenmaatreëls toegepas moet word bv. of ''chaff'' (metaalstrokies) of fakkels uitgeskiet moet word en of daar elektroniese storing van seine moet plaasvind. Die [[Sowjetunie]] het die [[Toepolef Tu-160]] ontwikkel as teenvoeter vir die B-1. == Tegniese besonderhede == [[File:Rockwell B-1 Lancer dimensions from TO 00-105E-9.jpg|regs|350px|B-1A orthographic projection]] [[File:B1 Cockpit.JPG|duimnael|B-1B vliegdek |alt=A flightdeck, dominated by a mix of new and analogue instruments.]] [[File:B-1 Lancer bomb bay.jpg|duimnael|regs|B-1B se voorste bomruimte, toegerus met 'n roterende lanseerder]] {| class="wikitable" style="text-align:center; background:#faf5ff;" |+ Besonderhede van die Rockwell B-1B Lancer: ! Item ! Statistiek |- | Aantal motors | 4 |- | Tipe motor | [[Straalmotor]] |- | Vervaardiger | General Electric F-101-GE-102 turbowaaier met [[nabrander]] |- | Kraglewering per motor | 13&nbsp;974 kg stukrag |- | Vlerkspan | 41,8 m |- | Lengte | 44,5 m |- | Hoogte | 10,4 m |- | Vlerkoppervlakte | 181,0 m² |- | Maks. opstygmassa | 216&nbsp;558 kg |- | Maks. snelheid | 1&nbsp;448 km/h |- | Operasionele hoogte | 9&nbsp;150 m |- | Togafstand | 9&nbsp;654 km met eksterne tenks |- | Klimvermoë | 28,86 m per sekonde |- | Bewapening | Maksimum bomvrag van 34&nbsp;050 kg<br/>kernwapens of konvensioneel |} == Bron == * Crosby, Francis: ''THE WORLD ENCYCLOPEDIA OF FIGHTERS & BOMBERS''. 2015. {{ISBN|978-1-84476-917-9}} [[Kategorie:Bomwerpers]] == Operasionele geskiedenis == === Strategiese Lugbevel === Die tweede B-1B, "The Star of Abilene", was die eerste B-1B wat in Junie 1985 aan SAC afgelewer is. Aanvanklike operasionele kapasiteit is op 1 Oktober 1986 bereik en die B-1B is op kernwaarskuwingstatus geplaas. <ref>{{Harnvb|Pace|1998|pp=62, 69.}}</ref> <ref name="Jenkins_p83">{{Harnvb|Jenkins|1999}}</ref> Die B-1 het die amptelike naam "Lancer" op 15 Maart 1990 ontvang. Die bomwerper is egter algemeen die "Bone" genoem; 'n bynaam wat blykbaar afkomstig is van 'n vroeë koerantartikel oor die vliegtuig waarin die naam as "B-ONE" gespel is met die koppelteken per ongeluk weggelaat. <ref name="Jenkins_p67">{{Harnvb|Jenkins|1999}}</ref> [[File:Decommissioned_B-1_Bomber_Travels_Along_I-5_(6327003326).jpg|links|duimnael| 'n Ontmantelde, buite werking gestelde B-1B word per platbakvragmotor vervoer]] Teen die einde van 1990 het enjinbrande in twee Lancers daartoe gelei dat vlugte gestaak is. Die oorsaak is teruggevoer na probleme in die eerstefase-waaier, en die vliegtuie is op "beperkte gereedheidsgrondslag" geplaas; met ander woorde, hulle is gegrond tensy 'n kernoorlog uitbreek. Na inspeksies en herstelwerk is hulle vanaf 6 Februarie 1991 weer in diens gestel. <ref name="Jenkins_p116">{{Harnvb|Jenkins|1999|p=116.}}</ref> Teen 1991 het die B-1 'n ontluikende konvensionele vermoë gehad, veertig van hulle in staat om die {{Convert|500|lb}} Mk-82 Algemene Doel (GP) bom te laat val, hoewel meestal van lae hoogte af. Ten spyte daarvan dat hulle vir hierdie rol geskik verklaar is, het die probleme met die enjins hul gebruik in Operasie Desert Storm tydens die [[Golfoorlog]] verhoed. <ref name="Withington p. 10" /> B-1's was hoofsaaklik gereserveer vir strategiese kernaanvalmissies in hierdie tyd, wat die rol van lug-kernafskrikmiddel teen die Sowjetunie vervul het. <ref name="Withington p. 10">{{Harnvb|Withington|2006|p=10.}}</ref> Die B-52 was meer geskik vir die rol van konvensionele oorlogvoering en is daarom deur koalisiemagte gebruik. <ref name="Withington p. 10" /> Oorspronklik streng vir kernoorlogvoering ontwerp, is die B-1 se ontwikkeling as 'n effektiewe konvensionele bomwerper vertraag. Die einde van die Sowjetunie het die B-1 se kernrol in twyfel getrek, wat daartoe gelei het dat president [[George H.W. Bush|George HW Bush]] 'n konvensionele opknapping van V$3&nbsp;miljard gelas het. Op 26 April 1991 het tien B-1B's net-net 'n direkte trefslag van die 1991 Andover-tornado vermy, terwyl hulle by LMB McConnell gehuisves was. Twee van die bomwerpers was met kernplofkoppe toegerus. <ref>{{Cite web|url=https://www.weather.gov/ict/andovertimeline|title=Timeline for supercell that produced the Wichita/Andover Tornado|last=US Department of Commerce|first=NOAA|website=Weather.gov|language=EN-US|access-date=20 November 2024}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.weather.gov/ict/toptenkstors|title=Top Ten KS Tornadoes|last=US Department of Commerce|first=NOAA|website=www.weather.gov|language=EN-US|access-date=20 November 2024}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.ksn.com/weather/weather-stories/monday-marks-30-years-since-deadly-andover-tornado/|title=Remembering the deadly 1991 Andover tornado|last=McMillan|first=Laura|date=26 April 2024|website=KSN|archive-url=https://web.archive.org/web/20240829090054/https://www.ksn.com/weather/weather-stories/monday-marks-30-years-since-deadly-andover-tornado/#:~:text=It%20destroyed%20102%20base%20housing,had%20nuclear%20warheads%20on%20them.|archive-date=29 August 2024|access-date=20 November 2024}}</ref> Na die inaktivering van SAC en die stigting van die Air Combat Command (ACC) in 1992, het die B-1 'n groter konvensionele wapenvermoë ontwikkel. Deel van hierdie ontwikkeling was die stigting van die Amerikaanse Lugmag se Wapenskool B-1-afdeling. <ref>{{Cite news|accessdate=14 August 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121105211815/http://www.highbeam.com/doc/1G1-78360407.html|archivedate=5 November 2012}}</ref> In 1994 is twee bykomende B-1-bomvleuels ook in die Air National Guard geskep, met voormalige vegvliegtuigvleuels in die Kansas Air National Guard en die Georgia Air National Guard wat na die vliegtuig omgeskakel het. <ref name="Withington p. 11">{{Harnvb|Withington|2006}}</ref> Teen die einde van die 1990's, met die koms van die "Blok D"-opgradering, het die B-1 'n volledige reeks geleide en ongeleide ammunisie gedra. Die B-1B dra later nie meer kernwapens nie; <ref name="lee p.13">{{Harnvb|Lee|2008}}</ref> sy kernvermoë is teen 1995 uitgeskakel met die verwydering van kernwapens en ontstekingsapparatuur. <ref name="Jenkins_p141">{{Harnvb|Jenkins|1999}}</ref> Ingevolge die bepalings van die New START- verdrag met Rusland is verdere omskakelings uitgevoer. Dit het ingesluit die wysiging van vliegtuig vastepunte om te verhoed dat kernwapenmaste aangeheg word, die verwydering van wapenlaai-bedradingbondels vir die bewapening van kernwapens, en die vernietiging van kernwapenmaste. Die omskakelingsproses is in 2011 voltooi, en Russiese amptenare inspekteer die vliegtuie elke jaar om voldoening te verifieer. <ref>{{Cite web|url=http://www.military.com/daily-news/2017/07/12/start-lanced-the-b-1s-nukes-but-bomber-will-still-get-new-bombs.html|title=START Lanced the B-1's Nukes, But the Bomber Will Still Get New Bombs|last=Pawlyk|first=Oriana|website=Military.com|publisher=Military Advantage|archive-url=https://web.archive.org/web/20170926043006/http://www.military.com/daily-news/2017/07/12/start-lanced-the-b-1s-nukes-but-bomber-will-still-get-new-bombs.html|archive-date=26 September 2017|access-date=25 September 2017}}</ref> 5iwyh9hupx9j71bnkfurrxr9wa9kgud 2968034 2968003 2026-09-17T11:51:29Z Aliwal2012 39067 opruim na outo-vertaling 2968034 wikitext text/x-wiki {{Infoboks-Vliegtuig |naam= Rockwell B-1 Lancer |subsjabloon= |beeld=Lêer:B-1B over the pacific ocean.jpg |byskrif=<center>'n B-1B oor die [[Stille Oseaan]]</center> |tipe= Bomwerper |vervaardiger= Rockwell International |ontwerper= |eerste vlug=B-1A: 23 Des 1974 (''prototipe'')<br />B-1B: 18 Okt 1984 (''sien teks'') |bekendstelling= |vrygestel= 1 Oktober 1986 |onttrek= |status= In gebruik |hoofgebruiker= [[Amerikaanse Lugmag]] |meer gebruikers= |vervaardig= 1973–1974, 1983–1988 |aantal gebou= B-1A: 4 <br />B-1B: 100 |programkoste= |eenheidskoste= |ontwikkel van= |variante met eie artikels= }} Die '''Rockwell B-1 Lancer''' is 'n [[Supersoniese snelheid|supersoniese]], swaaivlerk, langafstand-strategiese [[bomwerper]] wat kernwapens dra. Dit is ontwikkel uit 'n 1965-spesifikasie van die [[Amerikaanse Lugmag]] vir 'n hoëspoedbomwerper wat op lae hoogtes kan funksioneer om die [[Boeing B-52 Stratofortress|B-52 Stratofortress]] te vervang. Konstruksie van die eerste prototipe het in laat-1972 begin en die prototipe het wel op 23 Desember 1974 gevlieg. Teen die einde van Junie 1977 het nog drie prototipes reeds 118 vlugte onderneem en 646 vliegure is aangeteken. As gevolg van kostes wat eksponensieel toegeneem het, is die projek in 1977 gekanselleer. Tog het toetsvlugte met die prototipes voortgeduur tot in 1981. Na militêre en politieke ingryping op hoë vlak is die program deur die [[Ronald Reagan|Reagan-administrasie]] in 1982 hervat. Die nuwe verbeterde produksiemodel het op 18 Oktober 1984 sy nooiensvlug voltooi en was bekend as model B-1B. Die B-1B het van die B-1A verskil; dit het oor verbeterde lugvaartelektronika aanboord beskik, die onderstel is versterk, dit het oor uitskietstoele beskik (B-1A het 'n ontsnappingshok gehad) en kon wapens buite die [[vliegtuig]] dra. Die eerste B-1B is aan die Dyess Lugmagbasis in [[Texas]] afgelewer in Junie 1985 en op 1 Oktober 1986 as operasioneel verklaar. Die laaste van die 100 B-1B's is op 2 Mei 1988 afgelewer en het elk VS$200 miljoen gekos. Die Rockwell B-1 Lancer is die laaste strategiese bomwerper met 'n lang togafstand wat gebou is. Dit kan meeste vyandige verdedigingstelsels binnedring en is die ruggraat van die Amerikaanse langtogafstand-bomwerpermag. Dit kan groot vragte dra van 'n verskeidenheid wapens en dit blitsvinnig aflewer of vuur; feitlik enige plek op die aarde op kort kennisgewing. Die B-1 gebruik korter aanloopbane as die B-52, kan laer vlieg en is vinniger as die B-52, dit dra twee keer die bomvrag van die B-52 en het 'n kleiner [[radar]]profiel as die B-52. Die deurlopende ''Conventional Mission Upgrade Program'' verseker dat die B-1 se vermoëns voortdurend verbeter. Dit verbeter die vliegtuig se akkuraatheid en vermoë om te oorleef deur die ''slim'' wapens en ander wapens en die aanboord teenmaatreëls te integreer. Die B-1B se AN/ALQ 161A verdedigingsavionikastelsel bespeur outomaties enige radarbedreiging, insluitende [[missiele]] wat die vliegtuig van agteraf aanval. Dit sal self besluit watter teenmaatreëls toegepas moet word bv. of ''chaff'' (metaalstrokies) of fakkels uitgeskiet moet word en of daar elektroniese storing van seine moet plaasvind. Die [[Sowjetunie]] het die [[Toepolef Tu-160]] ontwikkel as teenvoeter vir die B-1. == Operasionele geskiedenis == === Strategiese Lugbevel === Die tweede B-1B, "The Star of Abilene", was die eerste B-1B wat in Junie 1985 aan SAC afgelewer is. Aanvanklike operasionele kapasiteit is op 1 Oktober 1986 bereik en die B-1B is op kernwaarskuwingstatus geplaas. <ref>{{Harnvb|Pace|1998|pp=62, 69.}}</ref> <ref name="Jenkins_p83">{{Harnvb|Jenkins|1999}}</ref> Die B-1 het die amptelike naam "Lancer" op 15 Maart 1990 ontvang. Die bomwerper is egter algemeen die "Bone" genoem; 'n bynaam wat blykbaar afkomstig is van 'n vroeë koerantartikel oor die vliegtuig waarin die naam as "B-ONE" gespel is met die koppelteken per ongeluk weggelaat. <ref name="Jenkins_p67">{{Harnvb|Jenkins|1999}}</ref> [[File:Decommissioned_B-1_Bomber_Travels_Along_I-5_(6327003326).jpg|links|duimnael| 'n Ontmantelde, buite werking gestelde B-1B word per platbakvragmotor vervoer]] Teen die einde van 1990 het enjinbrande in twee Lancers daartoe gelei dat vlugte gestaak is. Die oorsaak is teruggevoer na probleme in die eerstefase-waaier, en die vliegtuie is op "beperkte gereedheidsgrondslag" geplaas; met ander woorde, hulle is gegrond tensy 'n kernoorlog uitbreek. Na inspeksies en herstelwerk is hulle vanaf 6 Februarie 1991 weer in diens gestel. <ref name="Jenkins_p116">{{Harnvb|Jenkins|1999|p=116.}}</ref> Teen 1991 het die B-1 'n ontluikende konvensionele vermoë gehad, veertig van hulle in staat om die {{Convert|500|lb}} Mk-82 Algemene Doel (GP) bom te laat val, hoewel meestal van lae hoogte af. Ten spyte daarvan dat hulle vir hierdie rol geskik verklaar is, het die probleme met die enjins hul gebruik in Operasie Desert Storm tydens die [[Golfoorlog]] verhoed. <ref name="Withington p. 10" /> B-1's was hoofsaaklik gereserveer vir strategiese kernaanvalmissies in hierdie tyd, wat die rol van lug-kernafskrikmiddel teen die Sowjetunie vervul het. <ref name="Withington p. 10">{{Harnvb|Withington|2006|p=10.}}</ref> Die B-52 was meer geskik vir die rol van konvensionele oorlogvoering en is daarom deur koalisiemagte gebruik. <ref name="Withington p. 10" /> Oorspronklik streng vir kernoorlogvoering ontwerp, is die B-1 se ontwikkeling as 'n effektiewe konvensionele bomwerper vertraag. Die einde van die Sowjetunie het die B-1 se kernrol in twyfel getrek, wat daartoe gelei het dat president [[George H.W. Bush|George HW Bush]] 'n konvensionele opknapping van V$3&nbsp;miljard gelas het. Op 26 April 1991 het tien B-1B's net-net 'n direkte trefslag van die 1991 Andover-tornado vermy, terwyl hulle by LMB McConnell gehuisves was. Twee van die bomwerpers was met kernplofkoppe toegerus. <ref>{{Cite web|url=https://www.weather.gov/ict/andovertimeline|title=Timeline for supercell that produced the Wichita/Andover Tornado|last=US Department of Commerce|first=NOAA|website=Weather.gov|language=EN-US|access-date=20 November 2024}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.weather.gov/ict/toptenkstors|title=Top Ten KS Tornadoes|last=US Department of Commerce|first=NOAA|website=www.weather.gov|language=EN-US|access-date=20 November 2024}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.ksn.com/weather/weather-stories/monday-marks-30-years-since-deadly-andover-tornado/|title=Remembering the deadly 1991 Andover tornado|last=McMillan|first=Laura|date=26 April 2024|website=KSN|archive-url=https://web.archive.org/web/20240829090054/https://www.ksn.com/weather/weather-stories/monday-marks-30-years-since-deadly-andover-tornado/#:~:text=It%20destroyed%20102%20base%20housing,had%20nuclear%20warheads%20on%20them.|archive-date=29 August 2024|access-date=20 November 2024}}</ref> Na die inaktivering van SAC en die stigting van die Air Combat Command (ACC) in 1992, het die B-1 'n groter konvensionele wapenvermoë ontwikkel. Deel van hierdie ontwikkeling was die stigting van die Amerikaanse Lugmag se Wapenskool B-1-afdeling. <ref>{{Cite news|accessdate=14 August 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121105211815/http://www.highbeam.com/doc/1G1-78360407.html|archivedate=5 November 2012}}</ref> In 1994 is twee bykomende B-1-bomvleuels ook in die Air National Guard geskep, met voormalige vegvliegtuigvleuels in die Kansas Air National Guard en die Georgia Air National Guard wat na die vliegtuig omgeskakel het. <ref name="Withington p. 11">{{Harnvb|Withington|2006}}</ref> Teen die einde van die 1990's, met die koms van die "Blok D"-opgradering, het die B-1 'n volledige reeks geleide en ongeleide ammunisie gedra. Die B-1B dra later nie meer kernwapens nie; <ref name="lee p.13">{{Harnvb|Lee|2008}}</ref> sy kernvermoë is teen 1995 uitgeskakel met die verwydering van kernwapens en ontstekingsapparatuur. <ref name="Jenkins_p141">{{Harnvb|Jenkins|1999}}</ref> Ingevolge die bepalings van die New START- verdrag met Rusland is verdere omskakelings uitgevoer. Dit het ingesluit die wysiging van vliegtuig vastepunte om te verhoed dat kernwapenmaste aangeheg word, die verwydering van wapenlaai-bedradingbondels vir die bewapening van kernwapens, en die vernietiging van kernwapenmaste. Die omskakelingsproses is in 2011 voltooi, en Russiese amptenare inspekteer die vliegtuie elke jaar om voldoening te verifieer. <ref>{{Cite web|url=http://www.military.com/daily-news/2017/07/12/start-lanced-the-b-1s-nukes-but-bomber-will-still-get-new-bombs.html|title=START Lanced the B-1's Nukes, But the Bomber Will Still Get New Bombs|last=Pawlyk|first=Oriana|website=Military.com|publisher=Military Advantage|archive-url=https://web.archive.org/web/20170926043006/http://www.military.com/daily-news/2017/07/12/start-lanced-the-b-1s-nukes-but-bomber-will-still-get-new-bombs.html|archive-date=26 September 2017|access-date=25 September 2017}}</ref> == Tegniese besonderhede == [[File:Rockwell B-1 Lancer dimensions from TO 00-105E-9.jpg|regs|350px|B-1A orthographic projection]] [[File:B1 Cockpit.JPG|duimnael|B-1B vliegdek |alt=A flightdeck, dominated by a mix of new and analogue instruments.]] [[File:B-1 Lancer bomb bay.jpg|duimnael|regs|B-1B se voorste bomruimte, toegerus met 'n roterende lanseerder]] {| class="wikitable" style="text-align:center; background:#faf5ff;" |+ Besonderhede van die Rockwell B-1B Lancer: ! Item ! Statistiek |- | Aantal motors | 4 |- | Tipe motor | [[Straalmotor]] |- | Vervaardiger | General Electric F-101-GE-102 turbowaaier met [[nabrander]] |- | Kraglewering per motor | 13&nbsp;974 kg stukrag |- | Vlerkspan | 41,8 m |- | Lengte | 44,5 m |- | Hoogte | 10,4 m |- | Vlerkoppervlakte | 181,0 m² |- | Maks. opstygmassa | 216&nbsp;558 kg |- | Maks. snelheid | 1&nbsp;448 km/h |- | Operasionele hoogte | 9&nbsp;150 m |- | Togafstand | 9&nbsp;654 km met eksterne tenks |- | Klimvermoë | 28,86 m per sekonde |- | Bewapening | Maksimum bomvrag van 34&nbsp;050 kg<br/>kernwapens of konvensioneel |} == Bron == * Crosby, Francis: ''The World Encyclopedia of Fighters & Bombers''. 2015. {{ISBN|978-1-84476-917-9}} == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Bomwerpers]] 3irb3ger17yk9gkjj4zk6faulx9mxy9 0 229093 2967783 1940274 2026-09-16T18:59:55Z BurgertB 2401 Skakel 2967783 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Akteur | Naam = Sofia Vassilieva | Beeld = SofiaVassilievaJune09.jpg | Beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | Beeldonderskrif = | Geboortenaam = Sofia Vladimirovna Vassilieva | Alias = | Geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1992|10|22}} | Geboorteplek = | Nasionaliteit = [[Verenigde State|Amerikaans]] | Sterfdatum = | Sterfplek = | Ouers = | Lewensmaat = | Kinders = | Skool = | Universiteit = | Beroep = Aktrise | Aktiewe jare = | Noemenswaardige rolprente = | Webwerf = | IMDb = 1100839 | Toekennings = <!-- slegs noemenswaardiges --> }} '''Sofia Vassilieva''' (gebore 22 Oktober 1992) is 'n [[Verenigde State|Amerikaanse]] aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprent ''My Sister's Keeper'' (2009) en in die televisiereekse ''The Wonderful World of Disney'' (1995) en ''Medium'' (2005). == Filmografie == === Rolprente === * 2009: ''My Sister's Keeper'' * 2009: ''Hurt'' * 2018: ''Russian American'' * 2021: ''[[The Little Things (2021-rolprent)|The Little Things]] === Televisiereekse === * 1995: ''The Wonderful World of Disney'' * 2005: ''Medium'' === Televisierolprente === * 2018: ''Bad Stepmother'' === Video's === * 2003: ''Inhabited'' * 2008: ''Medium Season 4: Joe's Crayon Dream'' * 2008: ''The Making of Medium: Season 4'' * 2010: ''Medium Season 6: The Mind Behind Medium'' * 2010: ''Medium Season 6: Zombies on the Loose: The Making of Bite Me'' == Eksterne skakels == * {{IMDb|1100839|Sofia Vassilieva}} * {{Twitter|TheSofiaV|Sofia Vassilieva}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Vassilieva, Sofia}} [[Kategorie:Geboortes in 1992]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Amerikaanse aktrises van die 21ste eeu]] 0fejk73ac8pjz2uw7bumthxb7k23rak 1 230947 2967697 1878108 2026-09-16T16:23:47Z EmausBot 18510 dubbele aanstuur na [[Bespreking:Roosj Hasjana]] reggemaak 2967697 wikitext text/x-wiki #AANSTUUR [[Bespreking:Roosj Hasjana]] 3m02gbbo6din6u7cuj3wmsht747s8yl 0 254113 2967897 2884258 2026-09-17T06:29:16Z Aliwal2012 39067 verbeter inligtingskas 2967897 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Akteur | Naam = Rachel Weisz | Beeld = Rachel Weisz-62940 (cropped).jpg | Beeldonderskrif = Weisz by die Weense Rolprentfees in 2024 | Geboortenaam = Rachel Hannah Weisz | Geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1970|3|7}} | Geboorteplek = [[Londen]], Engeland | Nasionaliteit = [[Engeland|Engels]], [[Verenigde State|Amerikaans]] | Sterfdatum = | Sterfplek = | Ouers = | Lewensmaat = {{marriage|[[Daniel Craig]]|2011}} | Kinders = 2 | Skool = | Universiteit = | Beroep = [[Aktrise]] en vervaardiger | Aktiewe jare = 1992–nou | Noemenswaardige rolprente = | Webwerf = | IMDb = 0001838 | Toekennings = <!-- slegs noemenswaardiges --> }} '''Rachel Weisz''' (gebore 7 Maart [[1970]]) is 'n [[Engeland|Engels]]-[[Verenigde State|Amerikaanse]] aktrise en vervaardiger van Joodse afkoms. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente ''The Mummy'' (1999), ''Constantine'' (2005), ''The Constant Gardener'' (2005), en ''The Lobster'' (2015). == Filmografie == === Rolprente === * 1996: ''Chain Reaction'' * 1997: ''Swept from the Sea'' * 1998: ''I Want You'' * 1998: ''The Land Girls'' * 1999: ''The Mummy'' * 1999: ''Sunshine'' * 1999: ''This Is Not an Exit: The Fictional World of Bret Easton Ellis'' * 2000: ''Beautiful Creatures'' * 2001: ''The Mummy Returns'' * 2001: ''Enemy at the Gates'' * 2003: ''The Shape of Things'' * 2003: ''Confidence'' * 2003: ''Runaway Jury'' * 2004: ''Envy'' * 2005: ''Constantine'' * 2005: ''The Constant Gardener'' * 2006: ''The Fountain'' * 2008: ''Definitely, Maybe'' * 2008: ''The Brothers Bloom'' * 2009: ''The Lovely Bones'' * 2009: ''Agora'' * 2010: ''The Whistleblower'' * 2011: ''Dream House'' * 2011: ''360'' * 2011: ''The Deep Blue Sea'' * 2012: ''The Bourne Legacy'' * 2013: ''Oz the Great and Powerful'' * 2013: ''Regina'' * 2015: ''The Lobster'' * 2015: ''Youth'' * 2015: ''Regina: The First Woman Rabbi'' * 2016: ''The Light Between Oceans'' * 2016: ''Complete Unknown'' * 2016: ''Denial'' * 2017: ''My Cousin Rachel'' * 2017: ''Disobedience'' * 2018: ''The Mercy'' * 2018: ''The Favourite'' * 2018: ''Untitled James Miranda Barry Project'' * ''Idol's Eye'' * ''Cloud One'' === Televisiereekse === * 2002: ''VH1 Cast Party'' * 2026: ''[[Vladimir (TV-reeks)|Vladimir]]'' === Televisierolprente === * 1994: ''White Goods'' * 1998: ''My Summer with Des'' * 2011: ''Page Eight'' === Video's === * 2001: ''Inside 'Enemy at the Gates''' * 2001: ''Spotlight on Location: The Mummy Returns'' * 2003: ''Spotlight on Location: The Making of 'About a Boy''' * 2003: ''About a Boy: Deleted Scenes'' * 2004: ''Exploring the Scene: Hackman & Hoffman Together'' * 2004: ''The Ensemble: Acting'' * 2005: ''Embracing Africa: Filming in Kenya'' * 2006: ''[[John le Carré]]: From Page to the Screen'' * 2012: ''Kathy Bolkovac: The Real Whistleblower'' * 2012: ''Capturing Chaos: The Motorbike Chase'' * 2012: ''Crossing Continents: Legacy on Location'' * 2012: ''The Bourne Legacy: The Bourne Challenge'' * 2012: ''The Bourne Legacy: Moving Targets - Aaron and Marta'' == Eksterne skakels == * {{IMDb|0001838|Rachel Weisz}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Weisz, Rachel}} [[Kategorie:Amerikaanse akteurs]] [[Kategorie:Amerikaanse Jode]] [[Kategorie:Amerikaanse rolprentvervaardigers]] [[Kategorie:Britse Jode]] [[Kategorie:Geboortes in 1970]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Engelse aktrises van die 20ste eeu]] [[Kategorie:Engelse aktrises van die 21ste eeu]] 73j99yuwrtavgbc6ps8ryyxcgn0izy3 0 254445 2967896 2781812 2026-09-17T06:22:17Z Aliwal2012 39067 verbeter inligtingskas 2967896 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Akteur | Naam = Daniel Craig | Beeld = Daniel Craig - Film Premiere "Spectre" 007 - on the Red Carpet in Berlin (22387409720) (cropped).jpg | Beeldonderskrif = | Geboortenaam = Daniel Wroughton Craig | Alias = | Geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1968|3|2}} | Geboorteplek = Chester, [[Cheshire]], Engeland | Nasionaliteit = {{vlagikoon|Engeland}} [[Engeland|Engelsman]], [[Amerikaner]] | Sterfdatum = | Sterfplek = | Ouers = | Lewensmaat = {{unbulleted list| {{marriage|Fiona Loudon|1992|1994|reason=divorced}} | {{marriage|[[Rachel Weisz]]|2011}} }} | Kinders = 2 | Skool = | Universiteit = Guildhall School of Music and Drama | Beroep = Akteur en vervaardiger | Aktiewe jare = 1992– | Noemenswaardige rolprente = | Webwerf = | IMDb = 0185819 | Toekennings = <!-- slegs noemenswaardiges --> }} '''Daniel Craig''' (gebore [[2 Maart]] [[1968]]) is 'n [[Engeland|Engelse]] akteur en vervaardiger. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente ''Casino Royale'' (2006), ''Quantum of Solace'' (2008), ''Skyfall'' (2012), en ''Spectre'' (2015). == Filmografie == === Rolprente === * 1997: ''Obsession'' * 1998: ''Love Is the Devil: Study for a Portrait of Francis Bacon'' * 1999: ''The Trench'' * 1999: ''Love & Rage'' * 2000: ''Hotel Splendide'' * 2000: ''Some Voices'' * 2003: ''The Mother'' * 2003: ''Sylvia'' * 2004: ''Enduring Love'' * 2004: ''Layer Cake'' * 2005: ''The Jacket'' * 2005: ''Munich'' * 2006: ''Casino Royale'' * 2006: ''Renaissance'' * 2006: ''Infamous'' * 2007: ''The Golden Compass'' * 2007: ''The Invasion'' * 2008: ''Quantum of Solace'' * 2008: ''Defiance'' * 2008: ''Flashbacks of a Fool'' * 2008: ''Marc Forster - Der Weg zu 007'' * 2011: ''Cowboys & Aliens'' * 2011: ''The Adventures of Tintin'' * 2011: ''Dream House'' * 2011: ''The Girl with the Dragon Tattoo'' * 2011: ''One Life'' * 2012: ''Skyfall'' * 2015: ''Spectre'' * 2017: ''Logan Lucky'' * 2017: ''Kings'' * 2019: ''Knives Out'' * 2020: ''Bond 25'' === Televisiereekse === * 2002: ''Der Kabel 1 Kinotipp'' * 2018: ''Purity'' === Televisierolprente === * 1996: ''Kiss and Tell'' * 1999: ''Shockers: The Visitor'' * 2002: ''Copenhagen'' * 2005: ''Archangel'' * 2005: ''The Orange British Academy Film Awards'' * 2006: ''Becoming Bond'' * 2006: ''James Bond Casino'' * 2006: ''The Real Casino Royale'' * 2008: ''Flashbacks of a Fool Movie Special'' * 2008: ''Bond Girl Diaries'' * 2008: ''Quantum of Solace: Royal World Premiere Special'' * 2009: ''Happy Birthday OU'' * 2013: ''Skyfall: Modern Day Bond'' * 2014: ''Superheroes Unite for BBC Children in Need'' * 2015: ''James Bond's Spectre with Jonathan Ross'' * 2015: ''Inside Spectre with Richard Wilkins'' * 2015: ''Comic Relief: Behind the Bond'' * 2016: ''Judi Dench: All the World's Her Stage'' === Video's === * 2002: ''Introducing ... James Bond'' * 2003: ''The Mother: Cast & Crew Interviews'' * 2006: ''Munich: Portrait of an Era'' * 2006: ''Munich: The Mission - The Team'' * 2006: ''Munich: The On-Set Experience'' * 2006: ''Munich: The Experience'' * 2006: ''James Bond: For Real'' * 2006: ''Casino Royale: News of the Worlds Behind the Scenes Special'' * 2006: ''Chris Cornell: You Know My Name'' * 2008: ''Catching a Plane: Storyboard to Screen'' * 2008: ''Death in Venice: The Sinking Palazzo'' * 2008: ''Storyboard Sequence: Freerun Chase'' * 2008: ''The Art of the Freerun'' * 2008: ''The Novel: Author Philip Pullman and the Consequences of Curiosity'' * 2008: ''The Adaptation of Writer/Director Chris Weitz'' * 2008: ''The Golden Compass: Costumes'' * 2008: ''The Golden Compass: Meet the Cast'' * 2008: ''Quantum of Solace: Newswrap'' * 2009: ''Defiance: Return to the Forest'' * 2009: ''Quantum of Solace: Start of Shooting'' * 2009: ''Quantum of Solace: Olga Kurylenko and the Boat Chase'' * 2009: ''Quantum of Solace: Director Marc Forster'' * 2011: ''Igniting the Sky: The Making of Cowboys & Aliens'' * 2011: ''Conversations with Jon Favreau'' * 2012: ''The Vanger Archives'' * 2012: ''The Girl with the Dragon Tattoo: Men Who Hate Women'' * 2012: ''The Girl with the Dragon Tattoo: Characters - Salander, Blomkvist and Vanger'' * 2012: ''The Girl with the Dragon Tattoo: On Location - Sweden and Hollywood'' * 2012: ''The Girl with the Dragon Tattoo: Hard Copy'' * 2012: ''Being Bond: Celebrating Five Decades of Bond 007'' * 2012: ''World of Bond'' * 2013: ''Shooting Bond'' * 2013: ''Skyfall Premiere'' * 2015: ''James Bond: The Story So Far'' * 2015: ''Spectre: Behind the Scenes in Austria'' * 2016: ''Spectre: Bond's Biggest Opening Sequence'' == Eksterne skakels == * {{IMDb|0185819|Daniel Craig}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Craig, Daniel}} [[Kategorie:Geboortes in 1968]] [[Kategorie:Engelse manlike akteurs van die 20ste eeu]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Engelse manlike akteurs van die 21ste eeu]] [[Kategorie:Amerikaanse manlike akteurs van die 21ste eeu]] q1yjyx7kd5s0y6ls7ygp6rn95l9f8k9 0 259950 2967780 2134043 2026-09-16T18:57:29Z BurgertB 2401 Skakel 2967780 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Akteur | Naam = Joris Jarsky | Beeld = JorisJarsky09TIFF.jpg | Beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | Beeldonderskrif = | Geboortenaam = | Alias = | Geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1974|12|3}} | Geboorteplek = | Nasionaliteit = [[Kanada|Kanadees]] | Sterfdatum = | Sterfplek = | Ouers = | Lewensmaat = | Kinders = | Skool = | Universiteit = | Beroep = Akteur | Aktiewe jare = | Noemenswaardige rolprente = | Webwerf = | IMDb = 0419005 | Toekennings = <!-- slegs noemenswaardiges --> }} '''Joris Jarsky''' (gebore 3 Desember 1974) is 'n [[Kanada|Kanadese]] akteur. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente ''Blindness'' (2008), ''Saw V'' (2008), ''The Incredible Hulk'' (2008), en ''The Boondock Saints II: All Saints Day'' (2009). == Filmografie == === Rolprente === * 2002: ''Fizzy Bizness'' * 2003: ''Foolproof'' * 2003: ''it's for you!'' * 2005: ''Horsie's Retreat'' * 2008: ''Blindness'' * 2008: ''Saw V'' * 2008: ''The Incredible Hulk'' * 2009: ''The Boondock Saints II: All Saints Day'' * 2013: ''Step Dogs'' * 2017: ''Ordinary Days'' * 2018: ''Birdland'' * 2021: ''[[The Little Things (2021-rolprent)|The Little Things]] === Televisiereekse === * 2001: ''Vampire High'' * 2008: ''Turbo Dogs'' * 2014: ''Numb Chucks'' * 2018: ''Cupcake & Dino: General Services'' === Televisierolprente === * 2015: ''First Response'' == Eksterne skakels == * {{IMDb|0419005|Joris Jarsky}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Jarsky, Joris}} [[Kategorie:Geboortes in 1974]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Kanadese manlike akteurs van die 21ste eeu]] 4fy37uqrhitzdfglfn332fehpqllbr0 0 293999 2967705 2758374 2026-09-16T16:40:10Z Pynappel 70858 2967705 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Akteur | Naam = Troye Sivan | Beeld = 2018.06.10 Troye Sivan at Capital Pride w Sony A7III, Washington, DC USA 03462 (42690655572) (cropped).jpg | Beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | Beeldonderskrif = | Geboortenaam = Troye Sivan Mellet | Alias = | Geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1995|6|5}} | Geboorteplek = | Nasionaliteit = [[Australië|Australiër]] | Sterfdatum = | Sterfplek = | Ouers = | Lewensmaat = | Kinders = | Skool = | Universiteit = | Beroep = Akteur en komponis | Aktiewe jare = 2006–nou | Noemenswaardige rolprente = | Webwerf = | IMDb = 2931989 | Toekennings = <!-- slegs noemenswaardiges --> }} '''Troye Sivan''' (gebore 5 Junie [[1995]]) is 'n [[Suid-Afrika|Suid-Afrikaans]]gebore [[Australië|Australiese]] [[akteur]], sanger-liedjieskrywer, komponis en [[YouTuber]]. As 'n akteur is hy bekend vir sy vertolking van die jonger [[Wolverine]] in X-Men Origins: Wolverine (2009) en as die titulêre karakter in die Spud-filmtrilogie (2010–2014). Troye Sivan maak ook gereeld [[YouTube]]-video's. Op 14 Desember 2016 het hy meer as 4 miljoen intekenare en meer as 248 00 000 kyke gehad. In Desember 2020 is hy aangewys as nommer 34 van Rolling Stone Australië se 50 grootste Australiese kunstenaars van alle tye. == Filmografie == === Rolprente === * 2009: ''X-Men Origins: Wolverine'' * 2010: ''Spud'' * 2013: ''Spud 2: The Madness Continues'' * 2014: ''Spud 3: Learning to Fly'' * 2018: ''Love, Simon'' * 2022: ''Three Months'' * 2023: ''Trolls Band Together'' === Televisiereekse === * 2014: ''The Laundry'' === Televisierolprente === * 2015: ''The Tonight Show Starring Jimmy Fallon'' * 2016: ''The Ellen DeGeneres Show'' * 2016: ''The Late Late Show with James Corden'' * 2017: ''28th Annual GLAAD Media Awards'' * 2018: ''Saturday Night Live'' * 2019: ''RuPaul's Drag Race'' * 2019: ''The Kacey Musgraves Christmas Show'' * 2021: ''RuPaul's Drag Race Down Under'' * 2021: ''Savage X Fenty Show Vol. 3'' * 2023: ''The Idol'' === Video's === * 2015: ''Troye Sivan: Wild'' * 2015: ''Troye Sivan: Fools'' * 2015: ''Troye Sivan: Talk Me Down'' * 2016: ''Troye Sivan: Wild, Version 2'' * 2017: ''Martin Garrix & Troye Sivan: There for You'' * 2018: ''Troye Sivan: My My My!'' == Diskografie == * ''[[Blue Neighbourhood]]'' (2015) * ''[[Bloom (Troye Sivan album)|Bloom]]'' (2018) * ''[[Something to Give Each Other]]'' (2023) == Eksterne skakels == * {{Amptelike webwerf|https://troyesivan.com}} * {{IMDb|2931989|Troye Sivan}} * {{Facebook|troyesivan|Troye Sivan}} * {{Twitter|troyesivan|Troye Sivan}} * {{Instagram|troyesivan|Troye Sivan}} * {{YouTube|kanaal=UCWcrr8Q9INGNp-PTCLTzc8Q|Troye Sivan}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Sivan, Troye}} [[Kategorie:Geboortes in 1995]] [[Kategorie:Australiese manlike akteurs van die 21ste eeu]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Australiese musici]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse manlike akteurs van die 21ste eeu]] phj56z76v5qvnclpkq1mcil4darygfk 0 305490 2967962 2640038 2026-09-17T09:40:49Z Oesjaar 7467 Skakel 2967962 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | name = Keibroodboom | image = | status = VU | status_system = iucn3.1 | taxon = Encephalartos princeps | authority = [[Robert Allen Dyer|R.A.Dyer]], (1965) | range_map = | range_map_caption = | synonyms = }} Die '''Keibroodboom''' (''Encephalartos princeps'') is 'n [[spesie]] van die [[genus]] ''[[Encephalartos]]''. Die boom is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan die [[Oos-Kaap]] en kom voor in die [[opvanggebied]] van die [[Groot-Keirivier]]. Die boom groei relatief stadig en word tot 5&nbsp;m hoog. Die boom is eenslagtig: manlike en vroulike plante is afsonderlike eksemplare. Die jaarlikse reënval in die gebied waar dit voorkom varieer van 420 tot 520&nbsp;mm. [[Lêer:Encephalartos princeps, Manie van der Schijff BT.jpg|duimnael|links|]] Die boom is eers in 1965 deur [[Robert Allen Dyer]] as 'n unieke spesie geĭdentifiseer, voorheen is dit as deel van ''[[Encephalartos lehmannii]]'' beskou. Die plant se FSA-nommer is 12.<ref>https://www.treetags.co.za/national-list-of-indigenous-trees/</ref> In Engels staan die broodboom as die ''Kei cycad'' bekend. == Sien ook == * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronne == * [http://redlist.sanbi.org/species.php?species=823-36 REDLIST Sanbi] * [http://pza.sanbi.org/encepharlatos-princeps PZA Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:871781-1 Plants of the World Online] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Bome van Afrika]] [[Kategorie:Broodbome]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] 49y2d2ym5h6gv34gxc70xu51l4laxkw 0 305602 2967961 2640036 2026-09-17T09:39:56Z Oesjaar 7467 Skakel 2967961 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | name = Blyderivierbroodboom | image = | status = CR | status_system = iucn3.1 | taxon = Encephalartos cupidus | authority = [[Robert Allen Dyer|R.A. Dyer]], (1971) | range_map = | range_map_caption = | synonyms = }} Die '''Blyderivierbroodboom''' (''Encephalartos cupidus'') is 'n [[spesie]] van die [[genus]] ''[[Encephalartos]]''. Die boom is [[Endemies (ekologie)|endemies]] aan [[Mpumalanga]] en [[Limpopo]] en kom op die [[Drakensberg]]eskarp tussen die [[Blyderivier|Blyde-]] en [[Steelpoortrivier]]e voor. Die boom is eenslagtig: manlike en vroulike plante is afsonderlike eksemplare. Die plant is in 1971 deur [[Robert Allen Dyer]] beskryf. Dit is droogtebestand en verkies vol sonlig. Die boom se FSA-nommer is 14.13.<ref>https://www.treetags.co.za/national-list-of-indigenous-trees/</ref> In Engels staan die boom as die ''Blyde River cycad'' bekend. == Sien ook == * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronnelys == * [http://redlist.sanbi.org/species.php?species=823-8 REDLIST Sanbi] * [http://pza.sanbi.org/encephalartos-cupidus PZA Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:871775-1 Plants of the World Online] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Bome van Afrika]] [[Kategorie:Broodbome]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] 2gkynhbs0xs2kso7qkv08w48ansanvw 3 305935 2968008 2965639 2026-09-17T11:15:31Z MediaWiki message delivery 55541 /* Notificación de traducción: Bengali Wikipedia */ nuwe afdeling 2968008 wikitext text/x-wiki == Notificación de traducción: Template:2030 movement brand project nav/text == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español en Meta. La página [[:metawikipedia:Template:2030 movement brand project nav/text|Template:2030 movement brand project nav/text]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3A2030+movement+brand+project+nav%2Ftext&language=es&action=page traducir al español] La prioridad de esta página es alta. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 07:52, 18 Junie 2020 (UTC) <!-- Message sent by User:Eihel@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Wikimedia Foundation Board noticeboard/Board Update on Branding == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español en Meta. La página [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation Board noticeboard/Board Update on Branding|Wikimedia Foundation Board noticeboard/Board Update on Branding]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Board+noticeboard%2FBoard+Update+on+Branding&language=es&action=page traducir al español] La prioridad de esta página es alta. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 08:50, 22 Junie 2020 (UTC) <!-- Message sent by User:Samuele2002@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: VisualEditor/Newsletter/2020/July == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:VisualEditor/Newsletter/2020/July|VisualEditor/Newsletter/2020/July]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-VisualEditor%2FNewsletter%2F2020%2FJuly&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-VisualEditor%2FNewsletter%2F2020%2FJuly&language=pt&action=page traducir al portugués] La fecha límite para la traducción de esta página es the end of this week. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 20:26, 6 Julie 2020 (UTC) <!-- Message sent by User:Whatamidoing (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Trust and Safety/Case Review Committee/Charter == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Trust and Safety/Case Review Committee/Charter|Trust and Safety/Case Review Committee/Charter]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Trust+and+Safety%2FCase+Review+Committee%2FCharter&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Trust+and+Safety%2FCase+Review+Committee%2FCharter&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es media. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 08:33, 8 Julie 2020 (UTC) <!-- Message sent by User:Samuele2002@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Tech/News/2020/32 == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Tech/News/2020/32|Tech/News/2020/32]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tech%2FNews%2F2020%2F32&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tech%2FNews%2F2020%2F32&language=pt&action=page traducir al portugués] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 05:27, 31 Julie 2020 (UTC) <!-- Message sent by User:Path slopu@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Tech/Server switch 2020 == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Tech/Server switch 2020|Tech/Server switch 2020]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tech%2FServer+switch+2020&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tech%2FServer+switch+2020&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es media. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 13:03, 15 Augustus 2020 (UTC) <!-- Message sent by User:Path slopu@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Wikimedia CH == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Wikimedia CH|Wikimedia CH]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+CH&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+CH&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es media. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 07:43, 17 Desember 2020 (UTC) <!-- Message sent by User:Eihel@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Wikimedia Community User Group Malaysia == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Wikimedia Community User Group Malaysia|Wikimedia Community User Group Malaysia]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Community+User+Group+Malaysia&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Community+User+Group+Malaysia&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es baja. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 06:26, 19 Desember 2020 (UTC) <!-- Message sent by User:Eihel@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Wikimedia Community User Group Malaysia/Nav == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español en Meta. La página [[:metawikipedia:Wikimedia Community User Group Malaysia/Nav|Wikimedia Community User Group Malaysia/Nav]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Community+User+Group+Malaysia%2FNav&language=es&action=page traducir al español] La prioridad de esta página es media. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 06:30, 19 Desember 2020 (UTC) <!-- Message sent by User:Eihel@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Project wiki representatives == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Project wiki representatives|Project wiki representatives]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Project+wiki+representatives&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Project+wiki+representatives&language=pt&action=page traducir al portugués] La fecha límite para la traducción de esta página es 2021-02-14. <div lang="en" class="mw-content-ltr">The five year old strategy process has resulted in recommendations. After Global Conversations the number one priority is to establish an Interim Global Council, who will draft a Movement Charter, which will lead to the formation of a Global Council. Please help in translating the concise page "Project wiki representatives" which asks contributor to select for each project wiki a representative, who will help in implementing the first strategic priority.</div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 12:09, 6 Februarie 2021 (UTC) <!-- Message sent by User:Ad Huikeshoven@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: VisualEditor/Newsletter/2021/June == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:VisualEditor/Newsletter/2021/June|VisualEditor/Newsletter/2021/June]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-VisualEditor%2FNewsletter%2F2021%2FJune&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-VisualEditor%2FNewsletter%2F2021%2FJune&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es media. La fecha límite para la traducción de esta página es 2021-06-20. <div lang="en" class="mw-content-ltr">This short newsletter is good news about posting comments on wiki. You can try out the "Discussion tools" in the Beta Features here at Meta-Wiki, too: [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures]]. Thank you! </div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 00:16, 16 Junie 2021 (UTC) <!-- Message sent by User:Whatamidoing (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Template:InternetArchiveBot header == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Template:InternetArchiveBot header|Template:InternetArchiveBot header]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AInternetArchiveBot+header&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AInternetArchiveBot+header&language=pt&action=page traducir al portugués] <div lang="en" class="mw-content-ltr">The InternetArchiveBot team has come up with a new header for its documentation and user pages designed to make important links as easy to find as possible. We use this header on the bot's global user page, and we have it set up to show the labels in your interface language, meaning that the labels will appear in Russian on Russian Wikipedia (unless you override the interface language). In order for this feature to work, we need translations of those labels. There are only six labels: * About the Bot * Report Problem * Contact Us * Documentation * Configure * Disable Bot If you know how to say those things in another language, you can help! And your work will make it easier for non-English speakers to use InternetArchiveBot. </div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 16:20, 29 Junie 2021 (UTC) <!-- Message sent by User:Harej@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: InternetArchiveBot/Problem == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:InternetArchiveBot/Problem|InternetArchiveBot/Problem]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-InternetArchiveBot%2FProblem&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-InternetArchiveBot%2FProblem&language=pt&action=page traducir al portugués] <div lang="en" class="mw-content-ltr">Thank you to everyone who translated "Template:InternetArchiveBot header". The template is now available in 64 languages (including variants)! Now when people visit the bot's user page on those language wikis, they will be greeted with navigation options in their language. (We have since added one more link to the header – "Translate" – translations are appreciated!) This page I am requesting translations for is the "report problem" page for InternetArchiveBot, directing the user to different places depending on the kind of problem they are having. There are a total of 17 terms to translate, consisting of short phrases and sentences. This page is directly linked from the header on InternetArchiveBot's global user page, so your work will likely be seen.</div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 23:14, 12 Julie 2021 (UTC) <!-- Message sent by User:Harej@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Wikimedia Foundation elections/2021/Voting == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation elections/2021/Voting|Wikimedia Foundation elections/2021/Voting]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+elections%2F2021%2FVoting&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+elections%2F2021%2FVoting&language=pt&action=page traducir al portugués] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 10:21, 2 Augustus 2021 (UTC) <!-- Message sent by User:KCVelaga (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Hack4OpenGLAM == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Hack4OpenGLAM|Hack4OpenGLAM]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Hack4OpenGLAM&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Hack4OpenGLAM&language=pt&action=page traducir al portugués] La fecha límite para la traducción de esta página es 2021-09-20. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Welcome to translate the messages of the Hack4OpenGLAM hackathon, taking place at the Creative Commons Summit 20–24 September! Your work is appreciated!</div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 10:25, 10 Augustus 2021 (UTC) <!-- Message sent by User:Susannaanas@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Wiki Loves Children == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Wiki Loves Children|Wiki Loves Children]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wiki+Loves+Children&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wiki+Loves+Children&language=pt&action=page traducir al portugués] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 10:39, 10 Augustus 2021 (UTC) <!-- Message sent by User:MdsShakil@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Hack4OpenGLAM/Messages == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Hack4OpenGLAM/Messages|Hack4OpenGLAM/Messages]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Hack4OpenGLAM%2FMessages&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Hack4OpenGLAM%2FMessages&language=pt&action=page traducir al portugués] La fecha límite para la traducción de esta página es 2021-09-20. <div lang="en" class="mw-content-ltr">This is an additional set of messages for Hack4OpenGLAM: instructions (the contents of the newsletter) and latest tweets that can be used in several languages. Thank you for your work, it has already been amazing!</div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 22:21, 10 Augustus 2021 (UTC) <!-- Message sent by User:Susannaanas@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Wikimedia Foundation elections/2021/2021-09-07/2021 Election Results/Short == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation elections/2021/2021-09-07/2021 Election Results/Short|Wikimedia Foundation elections/2021/2021-09-07/2021 Election Results/Short]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+elections%2F2021%2F2021-09-07%2F2021+Election+Results%2FShort&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+elections%2F2021%2F2021-09-07%2F2021+Election+Results%2FShort&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es alta. La fecha límite para la traducción de esta página es 2021-09-07. <div lang="en" class="mw-content-ltr">This short text (125 words) is meant to announce the results of the board elections on September, 7 to as much communities and volunteers as possible on such short notice in their native tongue. Please help us to make that happen! </div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 19:04, 6 September 2021 (UTC) <!-- Message sent by User:DBarthel (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Movement Charter/Drafting Committee/Set Up Process == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Movement Charter/Drafting Committee/Set Up Process|Movement Charter/Drafting Committee/Set Up Process]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Movement+Charter%2FDrafting+Committee%2FSet+Up+Process&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Movement+Charter%2FDrafting+Committee%2FSet+Up+Process&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es alta. La fecha límite para la traducción de esta página es 2021-09-17. <div lang="en" class="mw-content-ltr">The Movement Charter Drafting Committee election is coming soon. We have just put out a page to inform as many communities on the election. This requires many translations as we want to reach out to as many people as possible in their respective language. So we ask kindly for your support. Any questions? Please contact [[User:DBarthel (WMF)]]. Thanks for your help!</div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 16:09, 13 September 2021 (UTC) <!-- Message sent by User:DBarthel (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Lingua Libre == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Lingua Libre|Lingua Libre]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Lingua+Libre&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Lingua+Libre&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es media. La fecha límite para la traducción de esta página es 2021-11-30. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 10:34, 18 September 2021 (UTC) <!-- Message sent by User:WikiLucas00@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Movement Charter/Drafting Committee/Election translation == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Movement Charter/Drafting Committee/Election translation|Movement Charter/Drafting Committee/Election translation]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Movement+Charter%2FDrafting+Committee%2FElection+translation&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Movement+Charter%2FDrafting+Committee%2FElection+translation&language=pt&action=page traducir al portugués] La fecha límite para la traducción de esta página es 2021-10-08. <div lang="en" class="mw-content-ltr">2 sentences, 21 words! Movement Charter Drafting Committee Elections are coming. Translating the voting tool SecurePoll in as many native tongues is crucial for this. But: there are two sentences we need to be translated for this. Please support the effort to make this a global experience. Thank you for helping out!</div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 14:04, 6 Oktober 2021 (UTC) <!-- Message sent by User:DBarthel (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Movement Charter/Drafting Committee/MCDC Voter Email short 12-10-2021 == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Movement Charter/Drafting Committee/MCDC Voter Email short 12-10-2021|Movement Charter/Drafting Committee/MCDC Voter Email short 12-10-2021]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Movement+Charter%2FDrafting+Committee%2FMCDC+Voter+Email+short+12-10-2021&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Movement+Charter%2FDrafting+Committee%2FMCDC+Voter+Email+short+12-10-2021&language=pt&action=page traducir al portugués] La fecha límite para la traducción de esta página es 2021-10-11. <div lang="en" class="mw-content-ltr">The Movement Charter Drafting Committee Election starts next Monday. We would like to send eligible voters an email, letting them know that now is the time to vote. Of course this should happen in the respective language of the voter. It is only 195 words, a few minutes of work with a great impact! Any language is highly appreciated, we appreciate your help a lot. Thank you and have a great weekend! :)</div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 17:50, 8 Oktober 2021 (UTC) <!-- Message sent by User:DBarthel (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Grants:MSIG/Announcements/2021/Global message == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Grants:MSIG/Announcements/2021/Global message|Grants:MSIG/Announcements/2021/Global message]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Grants%3AMSIG%2FAnnouncements%2F2021%2FGlobal+message&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Grants%3AMSIG%2FAnnouncements%2F2021%2FGlobal+message&language=pt&action=page traducir al portugués] La fecha límite para la traducción de esta página es 2021-10-26. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Hi everbody! The [[Movement Strategy and Governance|Movement Strategy and Governance team]] is announcing a Movement Strategy Implementation Grants program to the communities. We want to reach out to as many communities as possible, calling out volunteers globally. Please support us and help translating the announcement in all the languages you speak, '''it is only 50 words'''. We will send it out as a mass message later. Beyond this: if you would like to, please check out the program and spread the word. We would appreciate your help in sharing this news in social media channels of your community. We are grateful for all your support, you are awesome!</div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 14:24, 21 Oktober 2021 (UTC) <!-- Message sent by User:DBarthel (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Movement Charter/Drafting Committee/Elections/Results/Announcement == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Movement Charter/Drafting Committee/Elections/Results/Announcement|Movement Charter/Drafting Committee/Elections/Results/Announcement]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Movement+Charter%2FDrafting+Committee%2FElections%2FResults%2FAnnouncement&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Movement+Charter%2FDrafting+Committee%2FElections%2FResults%2FAnnouncement&language=pt&action=page traducir al portugués] La fecha límite para la traducción de esta página es 2021-10-31. <div lang="en" class="mw-content-ltr">The announcement of the members of the Movement Charter Drafting Committee is coming close. We would like to announce the results in as many languages as possible and kindly ask for your support. It is '''less than 100 words''', we would appreciate your help a lot and it is just a few minutes. Thank you for your continuous support! </div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 13:31, 29 Oktober 2021 (UTC) <!-- Message sent by User:DBarthel (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Wikimedia Foundation Board of Trustees/Call for feedback: Board of Trustees elections == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation Board of Trustees/Call for feedback: Board of Trustees elections|Wikimedia Foundation Board of Trustees/Call for feedback: Board of Trustees elections]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Board+of+Trustees%2FCall+for+feedback%3A+Board+of+Trustees+elections&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Board+of+Trustees%2FCall+for+feedback%3A+Board+of+Trustees+elections&language=pt&action=page traducir al portugués] La fecha límite para la traducción de esta página es 2022-01-10. <div lang="en" class="mw-content-ltr">''This year four seats of the WMF Board of Trustees are to be newly filled and there will be a Call for Feedback about the Board of Trustees selection processes from 10 January to 7 February 2022.'' ''The [[Movement Strategy and Governance]] team is supporting this Call for Feedback. For widest outreach across the Wikiverse we kindly ask you to support this by helping us out with additional translations.'' '''Postscriptum: During the last year many of you have helped us a lot to reach out to many different communities by translating in dozens of languages. We are utterly grateful for this - thanks to all of you for your ongoing support! You are the best!''' </div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 17:25, 7 Januarie 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:DBarthel (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Wikimedia Foundation Board of Trustees/Call for feedback: Board of Trustees elections/Call for Feedback about the Board of Trustees elections is now open/Short == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation Board of Trustees/Call for feedback: Board of Trustees elections/Call for Feedback about the Board of Trustees elections is now open/Short|Wikimedia Foundation Board of Trustees/Call for feedback: Board of Trustees elections/Call for Feedback about the Board of Trustees elections is now open/Short]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Board+of+Trustees%2FCall+for+feedback%3A+Board+of+Trustees+elections%2FCall+for+Feedback+about+the+Board+of+Trustees+elections+is+now+open%2FShort&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Board+of+Trustees%2FCall+for+feedback%3A+Board+of+Trustees+elections%2FCall+for+Feedback+about+the+Board+of+Trustees+elections+is+now+open%2FShort&language=pt&action=page traducir al portugués] La fecha límite para la traducción de esta página es 2022-01-13. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Hi all, the [[Movement Strategy and Governance]] team is asking you for your help. We want to invite communities globally to a Call for Feedback about the Board of Trustees selection processes from 10 January to 7 February 2022. We want to send out a message next Friday to all communities in as many languages as possible. It is '''only 130 words'''! Your help is very much appreciated! Thank you for your time!</div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 21:02, 11 Januarie 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:DBarthel (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Template:Education/News/Contents == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Template:Education/News/Contents|Template:Education/News/Contents]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AEducation%2FNews%2FContents&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AEducation%2FNews%2FContents&language=pt&action=page traducir al portugués] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 08:48, 22 Januarie 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Template:Education/News/Drafts == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Template:Education/News/Drafts|Template:Education/News/Drafts]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AEducation%2FNews%2FDrafts&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AEducation%2FNews%2FDrafts&language=pt&action=page traducir al portugués] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 09:00, 22 Januarie 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Template:Education/News/Drafts == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Template:Education/News/Drafts|Template:Education/News/Drafts]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AEducation%2FNews%2FDrafts&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AEducation%2FNews%2FDrafts&language=pt&action=page traducir al portugués] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 14:33, 22 Januarie 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Education/Newsletter/January 2022/Headlines == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Education/Newsletter/January 2022/Headlines|Education/Newsletter/January 2022/Headlines]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Education%2FNewsletter%2FJanuary+2022%2FHeadlines&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Education%2FNewsletter%2FJanuary+2022%2FHeadlines&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es alta. La fecha límite para la traducción de esta página es 2022-01-24. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 17:26, 22 Januarie 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Education/Newsletter/January 2022 == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Education/Newsletter/January 2022|Education/Newsletter/January 2022]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Education%2FNewsletter%2FJanuary+2022&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Education%2FNewsletter%2FJanuary+2022&language=pt&action=page traducir al portugués] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 17:29, 22 Januarie 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Leadership Development Task Force/Call for Feedback Announcement == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Leadership Development Task Force/Call for Feedback Announcement|Leadership Development Task Force/Call for Feedback Announcement]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Leadership+Development+Task+Force%2FCall+for+Feedback+Announcement&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Leadership+Development+Task+Force%2FCall+for+Feedback+Announcement&language=pt&action=page traducir al portugués] La fecha límite para la traducción de esta página es 2022-02-07. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Good day to you from [[Movement Strategy and Governance]]! The coming weeks see a Call for Feedback concerning the creation of a movementwide [[Leadership_Development_Task_Force]]. We are announcing it by a short message of '''only 60 words''' to be distributed globally on Tuesday. Global distribution asks for native language support, so we kindly ask for your help to have as many translations as possible available. It should be a few minutes of work only. Thank you very much for your help, [[Gebruiker:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Gebruikerbespreking:MediaWiki message delivery|kontak]]) 10:13, 4 Februarie 2022 (UTC)</div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 10:13, 4 Februarie 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:DBarthel (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: ContribuLing 2022 == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:ContribuLing 2022|ContribuLing 2022]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-ContribuLing+2022&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-ContribuLing+2022&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es media. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 12:05, 12 Februarie 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:WikiLucas00@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Universal Code of Conduct/Enforcement guidelines == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Universal Code of Conduct/Enforcement guidelines|Universal Code of Conduct/Enforcement guidelines]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FEnforcement+guidelines&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FEnforcement+guidelines&language=pt&action=page traducir al portugués] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 15:18, 22 Februarie 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:Ericliu1912@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Ukraine's Cultural Diplomacy Month == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Ukraine's Cultural Diplomacy Month|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Ukraine%27s+Cultural+Diplomacy+Month&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Ukraine%27s+Cultural+Diplomacy+Month&language=pt&action=page traducir al portugués] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 01:50, 2 Maart 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:Juan90264@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Universal Code of Conduct/Enforcement guidelines/Voting/Translations == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Universal Code of Conduct/Enforcement guidelines/Voting/Translations|Universal Code of Conduct/Enforcement guidelines/Voting/Translations]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FEnforcement+guidelines%2FVoting%2FTranslations&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FEnforcement+guidelines%2FVoting%2FTranslations&language=pt&action=page traducir al portugués] La fecha límite para la traducción de esta página es 2022-03-06. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Next Monday the ratification for the UCoC Enforcement Guidelines starts, an important step concerning an important document. We would like to invite people from all the global communities to take part in this process. To make the voting available in as many native languages as possible, we would appreciate your help in translations! '''This is 189 words only''', just a few minutes of simple work and it is an important contribution to strengthen your community's voice. Thank you very much for your help, [[User:DBarthel (WMF)|DBarthel (WMF)]] </div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 13:51, 4 Maart 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:DBarthel (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: ContribuLing 2022/Program == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:ContribuLing 2022/Program|ContribuLing 2022/Program]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-ContribuLing+2022%2FProgram&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-ContribuLing+2022%2FProgram&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es media. La fecha límite para la traducción de esta página es 2022-03-31. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 15:49, 26 Maart 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:WikiLucas00@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Wikimedia chapters/Creation guide/Bylaw Guidelines == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español en Meta. La página [[:metawikipedia:Wikimedia chapters/Creation guide/Bylaw Guidelines|Wikimedia chapters/Creation guide/Bylaw Guidelines]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+chapters%2FCreation+guide%2FBylaw+Guidelines&language=es&action=page traducir al español] La prioridad de esta página es media. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Hello translators. We have created a new resource to help affiliates draft their by-laws and we need your help to translate these. Best regards </div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 13:46, 21 April 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:DNdubane (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: GLAM School/Questions == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:GLAM School/Questions|GLAM School/Questions]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-GLAM+School%2FQuestions&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-GLAM+School%2FQuestions&language=pt&action=page traducir al portugués] La fecha límite para la traducción de esta página es 2022-12-31. <div lang="en" class="mw-content-ltr">GLAM School is a project by AvoinGLAM to chart out, uncover, and support practices that help GLAM professionals, GLAM-Wiki volunteers, Open GLAM advocates and others to be more empowered to contribute to Wikimedia and other open projects. In 2022 we are conducting surveys, chats, and interviews across organizations and networks involved in providing Open Access to cultural heritage. This page lists the questions that are used in the survey and the interviews.</div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 08:53, 26 April 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:Susannaanas@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: VisualEditor/Newsletter/2022/April == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:VisualEditor/Newsletter/2022/April|VisualEditor/Newsletter/2022/April]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-VisualEditor%2FNewsletter%2F2022%2FApril&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-VisualEditor%2FNewsletter%2F2022%2FApril&language=pt&action=page traducir al portugués] <div lang="en" class="mw-content-ltr"><b><span style="vertical-align:top;padding:0 0.3em;">[[File:SMirC-congrats.svg|19x19px|Thank you very much!]]</span>¡Gracias!</b></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 16:53, 27 April 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:Whatamidoing (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: GLAM School/Questions == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:GLAM School/Questions|GLAM School/Questions]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-GLAM+School%2FQuestions&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-GLAM+School%2FQuestions&language=pt&action=page traducir al portugués] La fecha límite para la traducción de esta página es 2022-12-31. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Thank you for the wonderful work you are doing! I have made a couple of small modifications to the existing text and added one new section. I hope you would be willing to have a look at those. Thank you again! Cheers, Susanna</div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 07:07, 29 April 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:Susannaanas@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: GLAM School == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:GLAM School|GLAM School]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-GLAM+School&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-GLAM+School&language=pt&action=page traducir al portugués] La fecha límite para la traducción de esta página es 2022-12-31. <div lang="en" class="mw-content-ltr">The GLAM School main page is ready for translation. I hope the syntax still remained correct after I changed the page a lot. Thank you for your amazing help!</div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 18:20, 4 Mei 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:Susannaanas@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Wikimedia Foundation elections/2022/Announcement/Board voter email == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation elections/2022/Announcement/Board voter email|Wikimedia Foundation elections/2022/Announcement/Board voter email]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+elections%2F2022%2FAnnouncement%2FBoard+voter+email&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+elections%2F2022%2FAnnouncement%2FBoard+voter+email&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es alta. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Hi all! The community vote of this year's Board Elections are close. As always voter mails will be sent out. To invite as many community members as possible in their native tongue your help is very much appreciated. While there are already plenty of translations we would appreciate you to check for languages still missing and to contribute translations for these. The mails are short, just a bit about two times '''200 words''', a few minutes of work. Your support is very important as it helps communities to learn about the election and to cast their vote. Best, Denis Barthel (WMF) (Movement Strategy and Governance)</div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 12:51, 9 Augustus 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:DBarthel (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Global groups == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Global groups|Global groups]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Global+groups&language=pt&action=page traducir al portugués] <div lang="en" class="mw-content-ltr">[[m:Global groups|Global groups]] is a useful page that has information about global user groups. Kindly help to translate them into your language.</div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 13:58, 12 September 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Global bans == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Global bans|Global bans]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Global+bans&language=pt&action=page traducir al portugués] <div lang="en" class="mw-content-ltr">[[m:Global bans|Global bans]] is a useful page that has information about global user bans. Kindly help to translate them into your language.</div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 14:56, 12 September 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Announcement/Consultation Close == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Announcement/Consultation Close|Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Announcement/Consultation Close]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FRevised+enforcement+guidelines%2FAnnouncement%2FConsultation+Close&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FRevised+enforcement+guidelines%2FAnnouncement%2FConsultation+Close&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es media. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 02:18, 13 Oktober 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Template:2030 movement brand project nav/text == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Template:2030 movement brand project nav/text|Template:2030 movement brand project nav/text]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3A2030+movement+brand+project+nav%2Ftext&language=pt&action=page traducir al portugués] <div lang="en" class="mw-content-ltr">Kindly help to translate into your language for Wikimedia 2030.</div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 04:55, 28 November 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Template:2030 movement brand project nav/text == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Template:2030 movement brand project nav/text|Template:2030 movement brand project nav/text]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3A2030+movement+brand+project+nav%2Ftext&language=pt&action=page traducir al portugués] <div lang="en" class="mw-content-ltr">Kindly help to translate into your language for Wikimedia 2030.</div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 10:07, 28 November 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Tests == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Tests|Tests]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tests&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tests&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es baja. <div lang="en" class="mw-content-ltr">= This is a test message, please ignore = = ଏହା ଏକ ପରୀକ୍ଷା ସନ୍ଦେଶ, ଦୟାକରି ଅଣଦେଖା କରନ୍ତୁ = </div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 17:39, 13 Januarie 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:APatro (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Tests == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Tests|Tests]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tests&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tests&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es baja. <div lang="en" class="mw-content-ltr">= This is a test message, please ignore = = ଏହା ଏକ ପରୀକ୍ଷା ସନ୍ଦେଶ, ଦୟାକରି ଅଣଦେଖା କରନ୍ତୁ = </div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 17:46, 13 Januarie 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:APatro (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Universal Code of Conduct/Enforcement guidelines/Voting/Translations == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Universal Code of Conduct/Enforcement guidelines/Voting/Translations|Universal Code of Conduct/Enforcement guidelines/Voting/Translations]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FEnforcement+guidelines%2FVoting%2FTranslations&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es alta. La fecha límite para la traducción de esta página es 2023-01-16. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 03:56, 14 Januarie 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: ContribuLing 2023 == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:ContribuLing 2023|ContribuLing 2023]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-ContribuLing+2023&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-ContribuLing+2023&language=pt&action=page traducir al portugués] La fecha límite para la traducción de esta página es 2023-02-28. <div lang="en" class="mw-content-ltr">ContribuLing is a Wikimedia event focusing on collaborative tools and minority languages. Please consider translating the page and - why not - proposing a presentation or a workshop! Thank you very much, on behalf of the organizing committee</div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 10:18, 2 Februarie 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:WikiLucas00@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: VisualEditor/Newsletter/2023/February == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:VisualEditor/Newsletter/2023/February|VisualEditor/Newsletter/2023/February]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-VisualEditor%2FNewsletter%2F2023%2FFebruary&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-VisualEditor%2FNewsletter%2F2023%2FFebruary&language=pt&action=page traducir al portugués] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 23:54, 17 Februarie 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Whatamidoing (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: $1 == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:$1|$1]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-%241&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-%241&language=pt&action=page traducir al portugués] <div lang="en" class="mw-content-ltr">Hello translators. Please help us with this group page.</div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 13:42, 22 Maart 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:DNdubane (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Wikimédiens du Burkina Faso == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Wikimédiens du Burkina Faso|Wikimédiens du Burkina Faso]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikim%C3%A9diens+du+Burkina+Faso&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikim%C3%A9diens+du+Burkina+Faso&language=pt&action=page traducir al portugués] <div lang="en" class="mw-content-ltr">Please help us translating this page</div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 13:44, 22 Maart 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:DNdubane (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Wikimédiens du Burkina Faso == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Wikimédiens du Burkina Faso|Wikimédiens du Burkina Faso]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikim%C3%A9diens+du+Burkina+Faso&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikim%C3%A9diens+du+Burkina+Faso&language=pt&action=page traducir al portugués] <div lang="en" class="mw-content-ltr">Please help translate this page</div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 13:50, 22 Maart 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:DNdubane (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Wikimédiens du Burkina Faso == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Wikimédiens du Burkina Faso|Wikimédiens du Burkina Faso]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikim%C3%A9diens+du+Burkina+Faso&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikim%C3%A9diens+du+Burkina+Faso&language=pt&action=page traducir al portugués] <div lang="en" class="mw-content-ltr">Please help translate this page</div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 14:58, 22 Maart 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:DNdubane (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Access to temporary account IP addresses FAQ == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Access to temporary account IP addresses FAQ|Access to temporary account IP addresses FAQ]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Access+to+temporary+account+IP+addresses+FAQ&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Access+to+temporary+account+IP+addresses+FAQ&language=pt&action=page traducir al portugués] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 03:34, 31 Maart 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Whatamidoing (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Movement Charter == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Movement Charter|Movement Charter]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Movement+Charter&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Movement+Charter&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es media. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 11:58, 18 Mei 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: WWC2023/Scholarship == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:WWC2023/Scholarship|WWC2023/Scholarship]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-WWC2023%2FScholarship&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-WWC2023%2FScholarship&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es media. La fecha límite para la traducción de esta página es 2023-10-22. <div lang="en" class="mw-content-ltr">this page is available for translating, you can start working on it</div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 21:41, 26 Junie 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Sandra Hanbo@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Wikimedia Foundation elections committee/Nominatons/2023/Announcement - new members == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation elections committee/Nominatons/2023/Announcement - new members|Wikimedia Foundation elections committee/Nominatons/2023/Announcement - new members]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+elections+committee%2FNominatons%2F2023%2FAnnouncement+-+new+members&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+elections+committee%2FNominatons%2F2023%2FAnnouncement+-+new+members&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es media. <div lang="en" class="mw-content-ltr">We are hoping to send this message globally using MassMessage once the Board made official announcement, which will be linked later. </div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 05:15, 27 Junie 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Category:Moved to Wikimedia Foundation Governance Wiki == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Category:Moved to Wikimedia Foundation Governance Wiki|Category:Moved to Wikimedia Foundation Governance Wiki]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Category%3AMoved+to+Wikimedia+Foundation+Governance+Wiki&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Category%3AMoved+to+Wikimedia+Foundation+Governance+Wiki&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es media. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Many WMF policies have been moved to foundation wiki and their local counterparts are blanked and redirected. This category should be created to keep everything together.</div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 16:12, 29 Junie 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Wikimedia Foundation Legal department/2023 ToU updates/Proposed update == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation Legal department/2023 ToU updates/Proposed update|Wikimedia Foundation Legal department/2023 ToU updates/Proposed update]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Legal+department%2F2023+ToU+updates%2FProposed+update&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Legal+department%2F2023+ToU+updates%2FProposed+update&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es alta. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Massive changes to the pages. Would require a review to keep information updated as per the English version.</div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 04:45, 23 Julie 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Movement Charter == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Movement Charter|Movement Charter]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Movement+Charter&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Movement+Charter&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es media. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Requires an update/review.</div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 06:34, 27 Julie 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Trust and Safety == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Trust and Safety|Trust and Safety]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Trust+and+Safety&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Trust+and+Safety&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es media. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Would require a review and update on existing policy</div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 14:54, 27 Julie 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Template:Movement Charter/Navbox == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Template:Movement Charter/Navbox|Template:Movement Charter/Navbox]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AMovement+Charter%2FNavbox&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AMovement+Charter%2FNavbox&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es baja. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Navigational template for Movement Charter, assist to translate to your language.</div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 04:51, 29 Julie 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Template:Basic information == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Template:Basic information|Template:Basic information]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3ABasic+information&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3ABasic+information&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es media. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Navigational template about the Wikimedia world and its relevant polices.</div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 08:37, 29 Julie 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Wikimedia Foundation Legal department/2023 ToU updates/Proposed update == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation Legal department/2023 ToU updates/Proposed update|Wikimedia Foundation Legal department/2023 ToU updates/Proposed update]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Legal+department%2F2023+ToU+updates%2FProposed+update&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Legal+department%2F2023+ToU+updates%2FProposed+update&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es media. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Severely outdated page. Kindly assist to update.</div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 11:50, 2 Augustus 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Bot policy == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Bot policy|Bot policy]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Bot+policy&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Bot+policy&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es media. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Global policy, requires a check &amp; minor updates is needed.</div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 09:13, 6 Augustus 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: $1 == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:$1|$1]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-%241&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-%241&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es baja. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Assist to translate welcome template</div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 14:49, 6 Augustus 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Blocked user == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Blocked user|Blocked user]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Blocked+user&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es media. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Information page about blocked users, please check and translate into your language. Thanks.</div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 13:41, 7 Augustus 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Movement Charter/Community Consultation == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Movement Charter/Community Consultation|Movement Charter/Community Consultation]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Movement+Charter%2FCommunity+Consultation&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Movement+Charter%2FCommunity+Consultation&language=pt&action=page traducir al portugués] <div lang="en" class="mw-content-ltr">Severely outdated. Requires review and translation.</div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 04:18, 10 Augustus 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Movement Charter/Frequently Asked Questions == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español en Meta. La página [[:metawikipedia:Movement Charter/Frequently Asked Questions|Movement Charter/Frequently Asked Questions]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Movement+Charter%2FFrequently+Asked+Questions&language=es&action=page traducir al español] La prioridad de esta página es media. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 11:26, 10 Augustus 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Template:Interwiki map header == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Template:Interwiki map header|Template:Interwiki map header]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AInterwiki+map+header&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AInterwiki+map+header&language=pt&action=page traducir al portugués] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 04:15, 16 Augustus 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Billinghurst@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Template:FormerAffiliate == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Template:FormerAffiliate|Template:FormerAffiliate]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AFormerAffiliate&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es baja. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Template indicating former affiliates. Please assist to translate into your language.</div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 08:01, 26 Augustus 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Template:Disambiguation == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Template:Disambiguation|Template:Disambiguation]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3ADisambiguation&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3ADisambiguation&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es baja. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Widely used disambiguation template. Please assist to translate into your language.</div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 02:53, 1 September 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Blocked user == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Blocked user|Blocked user]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Blocked+user&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es media. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Contains outdated content. Please assist to translate to your language.</div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 03:37, 2 September 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Bot == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Bot|Bot]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Bot&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Bot&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es baja. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Kindly check for outdated translation and update it accordingly.</div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 03:48, 2 September 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Wiktionary == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Wiktionary|Wiktionary]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wiktionary&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wiktionary&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es media. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Kindly check for outdated translation and update it accordingly.</div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 03:48, 2 September 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Wikiquote == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Wikiquote|Wikiquote]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikiquote&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikiquote&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es media. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Kindly assist to check and translate the page. Also, proceed to [https://translatewiki.net/ translatewiki] to translate the remaining interface languages for [[Template:Int]] used on this page.</div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 04:52, 7 September 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Template:Communications == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Template:Communications|Template:Communications]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3ACommunications&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3ACommunications&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es media. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Important nav template for [[Wikimedia Foundation Communications Department]]. Kindly assist to translate.</div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 09:19, 9 September 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Help:Unified login == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Help:Unified login|Help:Unified login]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Help%3AUnified+login&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es alta. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Contains multiple outdated translation units. Please assist to check and translate them.</div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 15:16, 10 September 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/Updates/2023-09 == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/Updates/2023-09|IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/Updates/2023-09]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-IP+Editing%3A+Privacy+Enhancement+and+Abuse+Mitigation%2FUpdates%2F2023-09&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-IP+Editing%3A+Privacy+Enhancement+and+Abuse+Mitigation%2FUpdates%2F2023-09&language=pt&action=page traducir al portugués] <div lang="en" class="mw-content-ltr">I have made the image translatable because there is a Japanese version of the image at [[:File:MediaWiki Temporary accounts page history mockup 2023-09 ja.gif]]. You can use the image that you think is best for your language. It is possible that one short sentence will be added to this message, but no other changes are expected. This message will be sent to most wikis next week.</div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 21:39, 15 September 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Whatamidoing (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Founding principles == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Founding principles|Founding principles]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Founding+principles&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es baja. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Contains outdated text. Kindly assist to translate.</div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 03:31, 18 September 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/FAQ == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/FAQ|IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/FAQ]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-IP+Editing%3A+Privacy+Enhancement+and+Abuse+Mitigation%2FFAQ&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-IP+Editing%3A+Privacy+Enhancement+and+Abuse+Mitigation%2FFAQ&language=pt&action=page traducir al portugués] <div lang="en" class="mw-content-ltr">This is a FAQ related to a big change that will affect all wikis next year. Please translate it into your favorite languages, and please also share this link with other Wikimedians so they will know about it. There is one empty section on the page. I hope to have that information finished next week. Please feel free to start translating now.</div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 02:45, 23 September 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Whatamidoing (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: WikiWomenCamp 2023 == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:WikiWomenCamp 2023|WikiWomenCamp 2023]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-WikiWomenCamp+2023&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-WikiWomenCamp+2023&language=pt&action=page traducir al portugués] La fecha límite para la traducción de esta página es 2023-10-19. <div lang="en" class="mw-content-ltr">It is an information page about the upcoming WikiWomenCamp.</div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 11:14, 6 Oktober 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Asaf (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Wikimedia Foundation Legal department/Committee appointments/Announcement/Short == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation Legal department/Committee appointments/Announcement/Short|Wikimedia Foundation Legal department/Committee appointments/Announcement/Short]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Legal+department%2FCommittee+appointments%2FAnnouncement%2FShort&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Legal+department%2FCommittee+appointments%2FAnnouncement%2FShort&language=pt&action=page traducir al portugués] <div lang="en" class="mw-content-ltr">:Hello everyone, ::Today I ask for your help translating 105 words. ::Although the message seeks an English speaker, we hope to reach a wider audience through translations. :Thank you for your time and ongoing translation efforts. :[[User:Xeno (WMF)|Xeno (WMF)]] 16:59, 7 Oktober 2023 (UTC)''</div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 16:59, 7 Oktober 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Xeno (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Wikimedia Foundation elections/2024/Announcement/Rules package review - short == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation elections/2024/Announcement/Rules package review - short|Wikimedia Foundation elections/2024/Announcement/Rules package review - short]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+elections%2F2024%2FAnnouncement%2FRules+package+review+-+short&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+elections%2F2024%2FAnnouncement%2FRules+package+review+-+short&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es alta. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 06:21, 16 Oktober 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Wikimedia Foundation elections/2024/Announcement/Rules package review - closing == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation elections/2024/Announcement/Rules package review - closing|Wikimedia Foundation elections/2024/Announcement/Rules package review - closing]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+elections%2F2024%2FAnnouncement%2FRules+package+review+-+closing&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+elections%2F2024%2FAnnouncement%2FRules+package+review+-+closing&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es media. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 01:06, 25 Oktober 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Meta:Policies and guidelines == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Meta:Policies and guidelines|Meta:Policies and guidelines]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Meta%3APolicies+and+guidelines&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es media. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Index of policies and guidelines, useful to be translated into different languages for users.</div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 08:45, 13 Januarie 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Ombuds commission == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Ombuds commission|Ombuds commission]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Ombuds+commission&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Ombuds+commission&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es media. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 04:50, 21 Januarie 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Wikimedia committees == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Wikimedia committees|Wikimedia committees]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+committees&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+committees&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es baja. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 11:15, 21 Januarie 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Threats of harm == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Threats of harm|Threats of harm]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Threats+of+harm&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Threats+of+harm&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es media. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 07:21, 4 Februarie 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Wikidata == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Wikidata|Wikidata]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikidata&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es media. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 03:43, 11 Februarie 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Staff group == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Staff group|Staff group]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Staff+group&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Staff+group&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es baja. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 04:08, 11 Februarie 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: User groups == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:User groups|User groups]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-User+groups&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-User+groups&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es media. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 05:31, 11 Februarie 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Help:Two-factor authentication == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Help:Two-factor authentication|Help:Two-factor authentication]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Help%3ATwo-factor+authentication&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Help%3ATwo-factor+authentication&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es media. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 13:49, 12 Februarie 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Global interface editors == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Global interface editors|Global interface editors]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Global+interface+editors&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Global+interface+editors&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es media. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Global group has been renamed, please update the translations accordingly.</div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 03:50, 19 Februarie 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Help:Signature == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Help:Signature|Help:Signature]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Help%3ASignature&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Help%3ASignature&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es baja. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 02:21, 21 Februarie 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Amical Wikimedia == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Amical Wikimedia|Amical Wikimedia]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Amical+Wikimedia&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Amical+Wikimedia&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es baja. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 06:28, 23 Februarie 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Wikidata/Development == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Wikidata/Development|Wikidata/Development]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikidata%2FDevelopment&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikidata%2FDevelopment&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es baja. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 12:50, 27 Februarie 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Global bans == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Global bans|Global bans]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Global+bans&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Global+bans&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es media. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 08:40, 29 Februarie 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/Updates/Legal == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/Updates/Legal|IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/Updates/Legal]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-IP+Editing%3A+Privacy+Enhancement+and+Abuse+Mitigation%2FUpdates%2FLegal&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-IP+Editing%3A+Privacy+Enhancement+and+Abuse+Mitigation%2FUpdates%2FLegal&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es media. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 02:48, 2 Maart 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Wikivoyage == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Wikivoyage|Wikivoyage]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikivoyage&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikivoyage&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es baja. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 08:27, 5 Maart 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Wikimedia Foundation == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation|Wikimedia Foundation]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es media. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 03:53, 7 Maart 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Small Wiki Monitoring Team == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Small Wiki Monitoring Team|Small Wiki Monitoring Team]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Small+Wiki+Monitoring+Team&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Small+Wiki+Monitoring+Team&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es baja. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 13:51, 16 Maart 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Template:Steward election status == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Template:Steward election status|Template:Steward election status]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3ASteward+election+status&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3ASteward+election+status&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es baja. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 19:02, 18 Maart 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Kaganer@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Template:Steward election status == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Template:Steward election status|Template:Steward election status]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3ASteward+election+status&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3ASteward+election+status&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es alta. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Outdated text which may mislead users, please assist to update at your earliest convenience.</div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 04:52, 19 Maart 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Grants:Knowledge Sharing/Connect/Team == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Grants:Knowledge Sharing/Connect/Team|Grants:Knowledge Sharing/Connect/Team]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Grants%3AKnowledge+Sharing%2FConnect%2FTeam&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Grants%3AKnowledge+Sharing%2FConnect%2FTeam&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es alta. La fecha límite para la traducción de esta página es 2024-03-20. <div lang="en" class="mw-content-ltr">This is not urgent, but the Let's Connect Working Group team and I (Program Lead) would love if the entire page was translated. Please message letsconnect@wikimedi.org or Cassie Casares ccasares@wikimedia.org if you have any questions or concerns. </div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 22:40, 19 Maart 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:CCasares (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Wikimedia Foundation Board of Trustees == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation Board of Trustees|Wikimedia Foundation Board of Trustees]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Board+of+Trustees&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Board+of+Trustees&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es media. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 07:44, 23 Maart 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Template:Special global permissions/Seealso == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español en Meta. La página [[:metawikipedia:Template:Special global permissions/Seealso|Template:Special global permissions/Seealso]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3ASpecial+global+permissions%2FSeealso&language=es&action=page traducir al español] La prioridad de esta página es baja. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 05:24, 1 April 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Movement Charter/Content/One-page draft == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español en Meta. La página [[:metawikipedia:Movement Charter/Content/One-page draft|Movement Charter/Content/One-page draft]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Movement+Charter%2FContent%2FOne-page+draft&language=es&action=page traducir al español] La prioridad de esta página es media. La fecha límite para la traducción de esta página es 2024-04-07. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 15:46, 2 April 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Wikimedia Foundation Board of Trustees == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation Board of Trustees|Wikimedia Foundation Board of Trustees]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Board+of+Trustees&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Board+of+Trustees&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es media. <div lang="en" class="mw-content-ltr">This page contains outdated information. Please assist in updating the page to prevent confusion.</div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 04:48, 19 April 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Fundraising/Translation == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Fundraising/Translation|Fundraising/Translation]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Fundraising%2FTranslation&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Fundraising%2FTranslation&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es baja. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 14:11, 25 April 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – results == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – results|Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – results]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FCoordinating+Committee%2FElection%2F2024%2FAnnouncement+%E2%80%93+results&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FCoordinating+Committee%2FElection%2F2024%2FAnnouncement+%E2%80%93+results&language=pt&action=page traducir al portugués] La fecha límite para la traducción de esta página es 2024-05-17. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 05:16, 10 Mei 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Wikimedia Foundation Community Affairs Committee/Procedure for Sibling Project Lifecycle/Invitation for feedback (MM) == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation Community Affairs Committee/Procedure for Sibling Project Lifecycle/Invitation for feedback (MM)|Wikimedia Foundation Community Affairs Committee/Procedure for Sibling Project Lifecycle/Invitation for feedback (MM)]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Community+Affairs+Committee%2FProcedure+for+Sibling+Project+Lifecycle%2FInvitation+for+feedback+%28MM%29&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Community+Affairs+Committee%2FProcedure+for+Sibling+Project+Lifecycle%2FInvitation+for+feedback+%28MM%29&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es alta. La fecha límite para la traducción de esta página es 2024-05-22. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 16:38, 21 Mei 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Wikimedia Foundation Board of Trustees == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation Board of Trustees|Wikimedia Foundation Board of Trustees]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Board+of+Trustees&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Board+of+Trustees&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es media. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 05:15, 27 Mei 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Template:Movement Charter draft == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Template:Movement Charter draft|Template:Movement Charter draft]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AMovement+Charter+draft&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es alta. La fecha límite para la traducción de esta página es 2024-06-11. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 02:41, 8 Junie 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Movement Charter == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Movement Charter|Movement Charter]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Movement+Charter&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Movement+Charter&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es alta. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 05:31, 12 Junie 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Wikimedia LGBT+/Portal == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Wikimedia LGBT+/Portal|Wikimedia LGBT+/Portal]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+LGBT%2B%2FPortal&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+LGBT%2B%2FPortal&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es baja. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 10:03, 30 Junie 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Wikimedia Foundation elections/2024/Voter eligibility guidelines == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation elections/2024/Voter eligibility guidelines|Wikimedia Foundation elections/2024/Voter eligibility guidelines]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+elections%2F2024%2FVoter+eligibility+guidelines&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+elections%2F2024%2FVoter+eligibility+guidelines&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es alta. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 04:43, 2 Julie 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Strategy == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Strategy|Strategy]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Strategy&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Strategy&language=pt&action=page traducir al portugués] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 14:27, 7 Julie 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:MrBenjo@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Meta:Shortcut == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Meta:Shortcut|Meta:Shortcut]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Meta%3AShortcut&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Meta%3AShortcut&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es baja. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 15:31, 7 Julie 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:MrBenjo@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Wikimedia and Libraries User Group == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Wikimedia and Libraries User Group|Wikimedia and Libraries User Group]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+and+Libraries+User+Group&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+and+Libraries+User+Group&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es baja. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 16:04, 7 Julie 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:MrBenjo@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Wikimedia and Libraries User Group/Mission and goals == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Wikimedia and Libraries User Group/Mission and goals|Wikimedia and Libraries User Group/Mission and goals]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+and+Libraries+User+Group%2FMission+and+goals&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+and+Libraries+User+Group%2FMission+and+goals&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es baja. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 09:20, 8 Julie 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:MrBenjo@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Wiki Loves Women/SheSaid/SheSaid 2024 == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Wiki Loves Women/SheSaid/SheSaid 2024|Wiki Loves Women/SheSaid/SheSaid 2024]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wiki+Loves+Women%2FSheSaid%2FSheSaid+2024&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wiki+Loves+Women%2FSheSaid%2FSheSaid+2024&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es media. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 09:56, 8 Julie 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:MrBenjo@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: WMDE Technical Wishes/Sub-referencing == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|WMDE Technical Wishes/Sub-referencing]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-WMDE+Technical+Wishes%2FSub-referencing&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-WMDE+Technical+Wishes%2FSub-referencing&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es baja. <div lang="en" class="mw-content-ltr">The sub-referencing feature is planned to be implemented until the end of 2024 on various wikis. Therefore, it would be great to have information about the feature ready in multiple languages.</div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 20:35, 8 Augustus 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:MrBenjo@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: User:Johannes Richter (WMDE)/Sub-referencing == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:User:Johannes Richter (WMDE)/Sub-referencing|User:Johannes Richter (WMDE)/Sub-referencing]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-User%3AJohannes+Richter+%28WMDE%29%2FSub-referencing&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-User%3AJohannes+Richter+%28WMDE%29%2FSub-referencing&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es media. La fecha límite para la traducción de esta página es 2024-08-19. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Dear translators, Wikimedia Deutschland is currently developing a new feature for referencing ([[WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|sub-references]]). Development will still take a while, but we'll send an announcement to the global communities soon, in order to let them know in advance and ask for feedback. Thanks for helping us translate this mass message!</div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 12:01, 9 Augustus 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Johannnes89@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Meta:What Meta is not == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Meta:What Meta is not|Meta:What Meta is not]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Meta%3AWhat+Meta+is+not&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Meta%3AWhat+Meta+is+not&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es baja. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Meta-Wiki guideline page</div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 14:03, 15 Augustus 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:MrBenjo@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Meta:Administrators/Removal (inactivity) == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Meta:Administrators/Removal (inactivity)|Meta:Administrators/Removal (inactivity)]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Meta%3AAdministrators%2FRemoval+%28inactivity%29&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Meta%3AAdministrators%2FRemoval+%28inactivity%29&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es media. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 06:37, 18 Augustus 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Template:Blue button == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Template:Blue button|Template:Blue button]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3ABlue+button&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3ABlue+button&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es media. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 10:12, 18 Augustus 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Template:User groups == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Template:User groups|Template:User groups]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AUser+groups&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AUser+groups&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es media. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 11:59, 18 Augustus 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Template:Guideline == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Template:Guideline|Template:Guideline]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AGuideline&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es media. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 01:32, 19 Augustus 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Keeping events safe == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Keeping events safe|Keeping events safe]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Keeping+events+safe&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Keeping+events+safe&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es media. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 03:18, 19 Augustus 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Wikimedia Foundation/Legal/Community Resilience and Sustainability/Trust and Safety == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation/Legal/Community Resilience and Sustainability/Trust and Safety|Wikimedia Foundation/Legal/Community Resilience and Sustainability/Trust and Safety]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation%2FLegal%2FCommunity+Resilience+and+Sustainability%2FTrust+and+Safety&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation%2FLegal%2FCommunity+Resilience+and+Sustainability%2FTrust+and+Safety&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es baja. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 05:39, 19 Augustus 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Wikimedia Argentina == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de inglés y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Wikimedia Argentina|Wikimedia Argentina]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Argentina&language=en&action=page traducir al inglés] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Argentina&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es baja. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 07:09, 20 Augustus 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Amical Wikimedia == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Amical Wikimedia|Amical Wikimedia]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Amical+Wikimedia&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Amical+Wikimedia&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es baja. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 04:59, 22 Augustus 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Ombuds commission == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Ombuds commission|Ombuds commission]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Ombuds+commission&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Ombuds+commission&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es media. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 02:28, 23 Augustus 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: WikiGap == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:WikiGap|WikiGap]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-WikiGap&language=es&action=page traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-WikiGap&language=pt&action=page traducir al portugués] La prioridad de esta página es baja. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 06:26, 23 Augustus 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Steward requests/Global/block-header == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Steward requests/Global/block-header|Steward requests/Global/block-header]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Steward+requests%2FGlobal%2Fblock-header&language=es&action=page&action_source=translation_notification traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Steward+requests%2FGlobal%2Fblock-header&language=pt&action=page&action_source=translation_notification traducir al portugués] La prioridad de esta página es media. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Contains information on how to appeal global blocks.</div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta&lrm;, 12:49, 25 September 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Changing username == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Changing username|Changing username]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Changing+username&language=es&action=page&action_source=translation_notification traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Changing+username&language=pt&action=page&action_source=translation_notification traducir al portugués] La prioridad de esta página es media. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta‎, 10:49, 27 Oktober 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Wiktionary == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Wiktionary|Wiktionary]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wiktionary&language=es&action=page&action_source=translation_notification traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wiktionary&language=pt&action=page&action_source=translation_notification traducir al portugués] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta‎, 11:52, 13 Desember 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Ombuds commission/2019/CU Global Procedure on information disclosure == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Ombuds commission/2019/CU Global Procedure on information disclosure|Ombuds commission/2019/CU Global Procedure on information disclosure]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Ombuds+commission%2F2019%2FCU+Global+Procedure+on+information+disclosure&language=es&action=page&action_source=translation_notification traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Ombuds+commission%2F2019%2FCU+Global+Procedure+on+information+disclosure&language=pt&action=page&action_source=translation_notification traducir al portugués] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta‎, 12:29, 22 Desember 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:MdsShakil@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Deoband Community Wikimedia/News == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Deoband Community Wikimedia/News|Deoband Community Wikimedia/News]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Deoband+Community+Wikimedia%2FNews&language=es&action=page&action_source=translation_notification traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Deoband+Community+Wikimedia%2FNews&language=pt&action=page&action_source=translation_notification traducir al portugués] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta‎, 17:33, 27 Desember 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Aafi (DCW)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Template:Policy-cross-project == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Template:Policy-cross-project|Template:Policy-cross-project]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3APolicy-cross-project&language=pt&action=page&action_source=translation_notification traducir al portugués] La prioridad de esta página es media. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta‎, 09:12, 30 Desember 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Wikimedia Foundation Annual Plan/2024-2025/Product & Technology OKRs == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation Annual Plan/2024-2025/Product & Technology OKRs|Wikimedia Foundation Annual Plan/2024-2025/Product & Technology OKRs]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Annual+Plan%2F2024-2025%2FProduct+%26+Technology+OKRs&language=es&action=page&action_source=translation_notification traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Annual+Plan%2F2024-2025%2FProduct+%26+Technology+OKRs&language=pt&action=page&action_source=translation_notification traducir al portugués] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta‎, 08:07, 26 Januarie 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Help:Unified login == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Help:Unified login|Help:Unified login]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Help%3AUnified+login&language=es&action=page&action_source=translation_notification traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Help%3AUnified+login&language=pt&action=page&action_source=translation_notification traducir al portugués] La prioridad de esta página es media. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta‎, 06:04, 23 Maart 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Help:Two-factor authentication == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Help:Two-factor authentication|Help:Two-factor authentication]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Help%3ATwo-factor+authentication&language=es&action=page&action_source=translation_notification traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Help%3ATwo-factor+authentication&language=pt&action=page&action_source=translation_notification traducir al portugués] La prioridad de esta página es baja. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta‎, 23:50, 3 April 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Tech/News == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Tech/News|Tech/News]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tech%2FNews&language=es&action=page&action_source=translation_notification traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tech%2FNews&language=pt&action=page&action_source=translation_notification traducir al portugués] La prioridad de esta página es baja. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta‎, 01:30, 13 April 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Universal Code of Conduct/Annual review/2025/Voter information == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Universal Code of Conduct/Annual review/2025/Voter information|Universal Code of Conduct/Annual review/2025/Voter information]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FAnnual+review%2F2025%2FVoter+information&language=es&action=page&action_source=translation_notification traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FAnnual+review%2F2025%2FVoter+information&language=pt&action=page&action_source=translation_notification traducir al portugués] La fecha límite para la traducción de esta página es 2025-04-25. <div lang="en" class="mw-content-ltr">--- Hello, and thank you for the work you do. '''[https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=Centralnotice-tgroup-UCoC_AR_2025_cookie&amp;filter=%21translated&amp;action=translate We request you also translate these two sentences.]''' There are more details below. There is an ongoing community vote - the voter information is in the page linked for translation above. We would appreciate your help to [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=Centralnotice-tgroup-UCoC_AR_2025_cookie&amp;filter=%21translated&amp;action=translate translate the two sentence CentralNotice banner], as a priority. If you can also translate the voter information page, I know the folks working on this - including the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) group - would be highly appreciative. ~ In cooperation with the U4C</div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta‎, 15:30, 23 April 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Xeno (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: User:Keegan (WMF)/EGCharter closing == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:User:Keegan (WMF)/EGCharter closing|User:Keegan (WMF)/EGCharter closing]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-User%3AKeegan+%28WMF%29%2FEGCharter+closing&language=es&action=page&action_source=translation_notification traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-User%3AKeegan+%28WMF%29%2FEGCharter+closing&language=pt&action=page&action_source=translation_notification traducir al portugués] La prioridad de esta página es media. La fecha límite para la traducción de esta página es 2025-04-29. <div lang="en" class="mw-content-ltr">If you have some time to translate this message that will be sent to the communities prior to the close of the vote, it would be of great benefit.</div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta‎, 03:18, 26 April 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025/Call for candidates == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025/Call for candidates|Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025/Call for candidates]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FCoordinating+Committee%2FElection%2F2025%2FCall+for+candidates&language=es&action=page&action_source=translation_notification traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FCoordinating+Committee%2FElection%2F2025%2FCall+for+candidates&language=pt&action=page&action_source=translation_notification traducir al portugués] La prioridad de esta página es alta. La fecha límite para la traducción de esta página es 2025-05-15. <div lang="en" class="mw-content-ltr">I'm sorry for the short notice, details for the election came together at the last minute.</div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta‎, 18:53, 14 Mei 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025 == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025|Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FCoordinating+Committee%2FElection%2F2025&language=es&action=page&action_source=translation_notification traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FCoordinating+Committee%2FElection%2F2025&language=pt&action=page&action_source=translation_notification traducir al portugués] La prioridad de esta página es media. <div lang="en" class="mw-content-ltr">This is the information page of 2025 U4C election. Please help with translation; your contributions will be greatly appreciated.</div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta‎, 15:09, 19 Mei 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Hide on Rosé@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Incident Reporting System == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta. La página [[:metawikipedia:Incident Reporting System|Incident Reporting System]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Incident+Reporting+System&language=es&action=page&action_source=translation_notification traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Incident+Reporting+System&language=pt&action=page&action_source=translation_notification traducir al portugués] La prioridad de esta página es media. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta‎, 03:53, 2 Augustus 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Template:Affiliate recognition pause notice 2025 == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta-Wiki. La página [[:metawikipedia:Template:Affiliate recognition pause notice 2025|Template:Affiliate recognition pause notice 2025]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AAffiliate+recognition+pause+notice+2025&language=es&action=page&action_source=translation_notification traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AAffiliate+recognition+pause+notice+2025&language=pt&action=page&action_source=translation_notification traducir al portugués] La prioridad de esta página es baja. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta-Wiki funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta-Wiki‎, 15:33, 30 Augustus 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Meta:Deletion policy == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de portugués en Meta-Wiki. La página [[:metawikipedia:Meta:Deletion policy|Meta:Deletion policy]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Meta%3ADeletion+policy&language=pt&action=page&action_source=translation_notification traducir al portugués] La prioridad de esta página es baja. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta-Wiki funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta-Wiki‎, 07:07, 15 September 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Wikimedia Foundation website == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta-Wiki. La página [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation website|Wikimedia Foundation website]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+website&language=es&action=page&action_source=translation_notification traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+website&language=pt&action=page&action_source=translation_notification traducir al portugués] La prioridad de esta página es baja. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta-Wiki funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta-Wiki‎, 05:46, 29 September 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Wikimedia Foundation v. National Security Agency/FAQ == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español en Meta-Wiki. La página [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation v. National Security Agency/FAQ|Wikimedia Foundation v. National Security Agency/FAQ]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+v.+National+Security+Agency%2FFAQ&language=es&action=page&action_source=translation_notification traducir al español] La prioridad de esta página es baja. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta-Wiki funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta-Wiki‎, 05:39, 7 Oktober 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Template:AffCom == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español en Meta-Wiki. La página [[:metawikipedia:Template:AffCom|Template:AffCom]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AAffCom&language=es&action=page&action_source=translation_notification traducir al español] La prioridad de esta página es baja. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta-Wiki funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta-Wiki‎, 04:55, 30 Oktober 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Help:Two-factor authentication == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta-Wiki. La página [[:metawikipedia:Help:Two-factor authentication|Help:Two-factor authentication]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Help%3ATwo-factor+authentication&language=es&action=page&action_source=translation_notification traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Help%3ATwo-factor+authentication&language=pt&action=page&action_source=translation_notification traducir al portugués] La prioridad de esta página es media. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta-Wiki funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta-Wiki‎, 03:09, 6 Desember 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Universal Code of Conduct/Annual review/Messages/Review open == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta-Wiki. La página [[:metawikipedia:Universal Code of Conduct/Annual review/Messages/Review open|Universal Code of Conduct/Annual review/Messages/Review open]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FAnnual+review%2FMessages%2FReview+open&language=es&action=page&action_source=translation_notification traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FAnnual+review%2FMessages%2FReview+open&language=pt&action=page&action_source=translation_notification traducir al portugués] La prioridad de esta página es media. La fecha límite para la traducción de esta página es 2026-01-19. <div lang="en" class="mw-content-ltr">This message will be sent to all the wikis to inform communities about their chance to participate in proposing changes to the Universal Code of Conduct. </div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta-Wiki funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta-Wiki‎, 22:30, 14 Januarie 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Wiki Loves Ramadan 2026/List of Articles/Culture/1 == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta-Wiki. La página [[:metawikipedia:Wiki Loves Ramadan 2026/List of Articles/Culture/1|Wiki Loves Ramadan 2026/List of Articles/Culture/1]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wiki+Loves+Ramadan+2026%2FList+of+Articles%2FCulture%2F1&language=es&action=page&action_source=translation_notification traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wiki+Loves+Ramadan+2026%2FList+of+Articles%2FCulture%2F1&language=pt&action=page&action_source=translation_notification traducir al portugués] La prioridad de esta página es baja. La fecha límite para la traducción de esta página es 2026-02-28. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Hello! We have a new page for translation: Wiki Loves Ramadan 2026/List of Articles/Culture/1. Thank you!</div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta-Wiki funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta-Wiki‎, 11:02, 15 Februarie 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Julius 12345@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Global username policy == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta-Wiki. La página [[:metawikipedia:Global username policy|Global username policy]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Global+username+policy&language=es&action=page&action_source=translation_notification traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Global+username+policy&language=pt&action=page&action_source=translation_notification traducir al portugués] La prioridad de esta página es media. La fecha límite para la traducción de esta página es 2026-12-31. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Hello! We have a new page for translation: Global username policy. Thank you very much!</div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta-Wiki funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta-Wiki‎, 14:25, 15 Februarie 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Julius 12345@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Event:Queer Women in Arts == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta-Wiki. La página [[:metawikipedia:Event:Queer Women in Arts|Event:Queer Women in Arts]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Event%3AQueer+Women+in+Arts&language=es&action=page&action_source=translation_notification traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Event%3AQueer+Women+in+Arts&language=pt&action=page&action_source=translation_notification traducir al portugués] La prioridad de esta página es alta. La fecha límite para la traducción de esta página es 2026-02-28. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Hello! We have a new page for translation: Event:Queer Women in Arts. Thanks!</div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta-Wiki funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta-Wiki‎, 19:11, 18 Februarie 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Julius 12345@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Event:Wikipedia & Education User Group Showcase/March 2026 == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta-Wiki. La página [[:metawikipedia:Event:Wikipedia & Education User Group Showcase/March 2026|Event:Wikipedia & Education User Group Showcase/March 2026]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Event%3AWikipedia+%26+Education+User+Group+Showcase%2FMarch+2026&language=es&action=page&action_source=translation_notification traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Event%3AWikipedia+%26+Education+User+Group+Showcase%2FMarch+2026&language=pt&action=page&action_source=translation_notification traducir al portugués] La prioridad de esta página es alta. La fecha límite para la traducción de esta página es 2026-03-21. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Hi translators, The EduWiki Hub is seeking your support to help translate the Meta page for the EduWiki Knowledge Showcase (March 2026) into Portuguese, Spanish, French, Hindi, and Arabic The event will take place on 24 March 2026, and translations will help make it accessible to more communities. Thank you for your support. Kind regards, Barakat, for the EduWiki Hub.</div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta-Wiki funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta-Wiki‎, 12:56, 17 Maart 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:BAdegboye (EdWH)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Community Wishlist == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de portugués en Meta-Wiki. La página [[:metawikipedia:Community Wishlist|Community Wishlist]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Community+Wishlist&language=pt&action=page&action_source=translation_notification traducir al portugués] La prioridad de esta página es alta. La fecha límite para la traducción de esta página es 2026-05-15. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Greetings! I kindly ask for your help in translating and adapting the Article guidance [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Category:Pages_using_article_guidance sample outlines]. You can find the step by step instructions on how to translate them in this link: https://www.mediawiki.org/wiki/Article_guidance#Adapting_a_sample_outline_in_a_Wikipedia The [[mw:Article guidance|Article guidance]] feature will soon be available in your Wikipedia and is designed to help less experienced editors create well-structured, policy-compliant articles. Please prioritise translating the following 10 article outlines: * [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Project:ArticleGuidance/Person Project:ArticleGuidance/Person] * [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Project:ArticleGuidance/Politician Project:ArticleGuidance/Politician] * [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Project:ArticleGuidance/Sportsperson Project:ArticleGuidance/Sportsperson] * [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Project:ArticleGuidance/Human_Settlement Project:ArticleGuidance/Human Settlement] * [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Project:ArticleGuidance/Film Project:ArticleGuidance/Film] * [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Project:ArticleGuidance/Musician Project:ArticleGuidance/Musician] * [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Project:ArticleGuidance/Actor Project:ArticleGuidance/Actor] * [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Project:ArticleGuidance/Animal Project:ArticleGuidance/Animal] * [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Project:ArticleGuidance/Sports_Club Project:ArticleGuidance/Sports Club] * [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Project:ArticleGuidance/Video_Game Project:ArticleGuidance/Video Game] </div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta-Wiki funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta-Wiki‎, 20:10, 8 Mei 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: User:Keegan (WMF)/U4C eligible voter == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta-Wiki. La página [[:metawikipedia:User:Keegan (WMF)/U4C eligible voter|User:Keegan (WMF)/U4C eligible voter]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-User%3AKeegan+%28WMF%29%2FU4C+eligible+voter&language=es&action=page&action_source=translation_notification traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-User%3AKeegan+%28WMF%29%2FU4C+eligible+voter&language=pt&action=page&action_source=translation_notification traducir al portugués] La prioridad de esta página es media. La fecha límite para la traducción de esta página es 2026-05-19. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta-Wiki funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta-Wiki‎, 00:28, 15 Mei 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2026/Vote now == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta-Wiki. La página [[:metawikipedia:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2026/Vote now|Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2026/Vote now]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FCoordinating+Committee%2FElection%2F2026%2FVote+now&language=es&action=page&action_source=translation_notification traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FCoordinating+Committee%2FElection%2F2026%2FVote+now&language=pt&action=page&action_source=translation_notification traducir al portugués] La prioridad de esta página es media. La fecha límite para la traducción de esta página es 2026-05-26. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta-Wiki funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta-Wiki‎, 21:17, 20 Mei 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Global locks == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta-Wiki. La página [[:metawikipedia:Global locks|Global locks]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Global+locks&language=es&action=page&action_source=translation_notification traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Global+locks&language=pt&action=page&action_source=translation_notification traducir al portugués] La prioridad de esta página es media. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta-Wiki funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta-Wiki‎, 01:45, 7 Junie 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Movement Strategy and Governance == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español en Meta-Wiki. La página [[:metawikipedia:Movement Strategy and Governance|Movement Strategy and Governance]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Movement+Strategy+and+Governance&language=es&action=page&action_source=translation_notification traducir al español] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta-Wiki funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta-Wiki‎, 05:18, 20 Julie 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Event:Open Heritage-Wikidata Contest == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta-Wiki. La página [[:metawikipedia:Event:Open Heritage-Wikidata Contest|Event:Open Heritage-Wikidata Contest]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Event%3AOpen+Heritage-Wikidata+Contest&language=es&action=page&action_source=translation_notification traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Event%3AOpen+Heritage-Wikidata+Contest&language=pt&action=page&action_source=translation_notification traducir al portugués] La prioridad de esta página es media. La fecha límite para la traducción de esta página es 2026-08-15. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Hello, We are looking forward to translating this page. We highly appreciate your support Best</div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta-Wiki funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta-Wiki‎, 18:54, 10 Augustus 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:SanBonne@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Wiki Academy, Bejoy Narayan Mahavidyalaya == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta-Wiki. La página [[:metawikipedia:Wiki Academy, Bejoy Narayan Mahavidyalaya|Wiki Academy, Bejoy Narayan Mahavidyalaya]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wiki+Academy%2C+Bejoy+Narayan+Mahavidyalaya&language=es&action=page&action_source=translation_notification traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wiki+Academy%2C+Bejoy+Narayan+Mahavidyalaya&language=pt&action=page&action_source=translation_notification traducir al portugués] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta-Wiki funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta-Wiki‎, 21:53, 31 Augustus 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Borhan@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: NARWHAL/August 2026 == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español en Meta-Wiki. La página [[:metawikipedia:NARWHAL/August 2026|NARWHAL/August 2026]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-NARWHAL%2FAugust+2026&language=es&action=page&action_source=translation_notification traducir al español] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta-Wiki funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta-Wiki‎, 18:00, 7 September 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Borhan@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Notificación de traducción: Bengali Wikipedia == Hola, Toxwiki96: Has recibido esta notificación porque te inscribiste como traductor de español y portugués en Meta-Wiki. La página [[:metawikipedia:Bengali Wikipedia|Bengali Wikipedia]] está disponible para su traducción. Puedes traducirla aquí: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Bengali+Wikipedia&language=es&action=page&action_source=translation_notification traducir al español] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Bengali+Wikipedia&language=pt&action=page&action_source=translation_notification traducir al portugués] La prioridad de esta página es media. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Agradecemos enormemente tu ayuda. Traductores como tú hacen que Meta-Wiki funcione como una verdadera comunidad multilingüe. Puedes [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup cambiar tus preferencias de notificación]. ¡Gracias! Los coordinadores de traducción de Meta-Wiki‎, 11:15, 17 September 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Borhan@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> sdhjxhf3mc4ezrwbexl4sd98e0g9rmj 3 305937 2968010 2964128 2026-09-17T11:15:31Z MediaWiki message delivery 55541 /* Ilmoitus käännöksestä: Bengali Wikipedia */ nuwe afdeling 2968010 wikitext text/x-wiki == Ilmoitus käännöksestä: Template:2030 movement brand project nav/text == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielen ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Template:2030 movement brand project nav/text|Template:2030 movement brand project nav/text]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3A2030+movement+brand+project+nav%2Ftext&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on korkea. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 07:52, 18 Junie 2020 (UTC) <!-- Message sent by User:Eihel@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Wikimedia Foundation Board noticeboard/Board Update on Branding == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation Board noticeboard/Board Update on Branding|Wikimedia Foundation Board noticeboard/Board Update on Branding]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Board+noticeboard%2FBoard+Update+on+Branding&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Board+noticeboard%2FBoard+Update+on+Branding&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on korkea. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 08:50, 22 Junie 2020 (UTC) <!-- Message sent by User:Samuele2002@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: VisualEditor/Newsletter/2020/July == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:VisualEditor/Newsletter/2020/July|VisualEditor/Newsletter/2020/July]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-VisualEditor%2FNewsletter%2F2020%2FJuly&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-VisualEditor%2FNewsletter%2F2020%2FJuly&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämä sivu tulisi kääntää viimeistään the end of this week. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 20:26, 6 Julie 2020 (UTC) <!-- Message sent by User:Whatamidoing (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Trust and Safety/Case Review Committee/Charter == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Trust and Safety/Case Review Committee/Charter|Trust and Safety/Case Review Committee/Charter]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Trust+and+Safety%2FCase+Review+Committee%2FCharter&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Trust+and+Safety%2FCase+Review+Committee%2FCharter&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on keskiverto. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 08:33, 8 Julie 2020 (UTC) <!-- Message sent by User:Samuele2002@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Tech/News/2020/32 == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Tech/News/2020/32|Tech/News/2020/32]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tech%2FNews%2F2020%2F32&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tech%2FNews%2F2020%2F32&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 05:27, 31 Julie 2020 (UTC) <!-- Message sent by User:Path slopu@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Tech/Server switch 2020 == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Tech/Server switch 2020|Tech/Server switch 2020]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tech%2FServer+switch+2020&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tech%2FServer+switch+2020&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on keskiverto. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 13:03, 15 Augustus 2020 (UTC) <!-- Message sent by User:Path slopu@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Wikimedia CH == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Wikimedia CH|Wikimedia CH]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+CH&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+CH&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on keskiverto. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 07:43, 17 Desember 2020 (UTC) <!-- Message sent by User:Eihel@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Project wiki representatives == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Project wiki representatives|Project wiki representatives]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Project+wiki+representatives&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Project+wiki+representatives&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämä sivu tulisi kääntää viimeistään 2021-02-14. <div lang="en" class="mw-content-ltr">The five year old strategy process has resulted in recommendations. After Global Conversations the number one priority is to establish an Interim Global Council, who will draft a Movement Charter, which will lead to the formation of a Global Council. Please help in translating the concise page "Project wiki representatives" which asks contributor to select for each project wiki a representative, who will help in implementing the first strategic priority.</div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 12:09, 6 Februarie 2021 (UTC) <!-- Message sent by User:Ad Huikeshoven@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Global bans == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielen ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Global bans|Global bans]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Global+bans&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] <div lang="en" class="mw-content-ltr">Hello all. The global bans page is a useful page and should be translated to your language. While some are already translated, they are outdated due to minor fixes. Kindly translate/check the pages.</div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 04:57, 9 Mei 2021 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: VisualEditor/Newsletter/2021/June == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:VisualEditor/Newsletter/2021/June|VisualEditor/Newsletter/2021/June]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-VisualEditor%2FNewsletter%2F2021%2FJune&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-VisualEditor%2FNewsletter%2F2021%2FJune&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on keskiverto. Tämä sivu tulisi kääntää viimeistään 2021-06-20. <div lang="en" class="mw-content-ltr">This short newsletter is good news about posting comments on wiki. You can try out the "Discussion tools" in the Beta Features here at Meta-Wiki, too: [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures]]. Thank you! </div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 00:16, 16 Junie 2021 (UTC) <!-- Message sent by User:Whatamidoing (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Template:InternetArchiveBot header == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Template:InternetArchiveBot header|Template:InternetArchiveBot header]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AInternetArchiveBot+header&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AInternetArchiveBot+header&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] <div lang="en" class="mw-content-ltr">The InternetArchiveBot team has come up with a new header for its documentation and user pages designed to make important links as easy to find as possible. We use this header on the bot's global user page, and we have it set up to show the labels in your interface language, meaning that the labels will appear in Russian on Russian Wikipedia (unless you override the interface language). In order for this feature to work, we need translations of those labels. There are only six labels: * About the Bot * Report Problem * Contact Us * Documentation * Configure * Disable Bot If you know how to say those things in another language, you can help! And your work will make it easier for non-English speakers to use InternetArchiveBot. </div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 16:20, 29 Junie 2021 (UTC) <!-- Message sent by User:Harej@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: InternetArchiveBot/Problem == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:InternetArchiveBot/Problem|InternetArchiveBot/Problem]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-InternetArchiveBot%2FProblem&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-InternetArchiveBot%2FProblem&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] <div lang="en" class="mw-content-ltr">Thank you to everyone who translated "Template:InternetArchiveBot header". The template is now available in 64 languages (including variants)! Now when people visit the bot's user page on those language wikis, they will be greeted with navigation options in their language. (We have since added one more link to the header – "Translate" – translations are appreciated!) This page I am requesting translations for is the "report problem" page for InternetArchiveBot, directing the user to different places depending on the kind of problem they are having. There are a total of 17 terms to translate, consisting of short phrases and sentences. This page is directly linked from the header on InternetArchiveBot's global user page, so your work will likely be seen.</div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 23:14, 12 Julie 2021 (UTC) <!-- Message sent by User:Harej@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Wikimedia Foundation elections/2021/Voting == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation elections/2021/Voting|Wikimedia Foundation elections/2021/Voting]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+elections%2F2021%2FVoting&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+elections%2F2021%2FVoting&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 10:21, 2 Augustus 2021 (UTC) <!-- Message sent by User:KCVelaga (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Hack4OpenGLAM == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Hack4OpenGLAM|Hack4OpenGLAM]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Hack4OpenGLAM&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Hack4OpenGLAM&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämä sivu tulisi kääntää viimeistään 2021-09-20. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Welcome to translate the messages of the Hack4OpenGLAM hackathon, taking place at the Creative Commons Summit 20–24 September! Your work is appreciated!</div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 10:25, 10 Augustus 2021 (UTC) <!-- Message sent by User:Susannaanas@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Wiki Loves Children == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Wiki Loves Children|Wiki Loves Children]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wiki+Loves+Children&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wiki+Loves+Children&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 10:39, 10 Augustus 2021 (UTC) <!-- Message sent by User:MdsShakil@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Hack4OpenGLAM/Messages == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Hack4OpenGLAM/Messages|Hack4OpenGLAM/Messages]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Hack4OpenGLAM%2FMessages&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Hack4OpenGLAM%2FMessages&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämä sivu tulisi kääntää viimeistään 2021-09-20. <div lang="en" class="mw-content-ltr">This is an additional set of messages for Hack4OpenGLAM: instructions (the contents of the newsletter) and latest tweets that can be used in several languages. Thank you for your work, it has already been amazing!</div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 22:21, 10 Augustus 2021 (UTC) <!-- Message sent by User:Susannaanas@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Wikimedia Foundation elections/2021/2021-09-07/2021 Election Results/Short == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation elections/2021/2021-09-07/2021 Election Results/Short|Wikimedia Foundation elections/2021/2021-09-07/2021 Election Results/Short]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+elections%2F2021%2F2021-09-07%2F2021+Election+Results%2FShort&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+elections%2F2021%2F2021-09-07%2F2021+Election+Results%2FShort&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on korkea. Tämä sivu tulisi kääntää viimeistään 2021-09-07. <div lang="en" class="mw-content-ltr">This short text (125 words) is meant to announce the results of the board elections on September, 7 to as much communities and volunteers as possible on such short notice in their native tongue. Please help us to make that happen! </div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 19:04, 6 September 2021 (UTC) <!-- Message sent by User:DBarthel (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Movement Charter/Drafting Committee/Set Up Process == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Movement Charter/Drafting Committee/Set Up Process|Movement Charter/Drafting Committee/Set Up Process]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Movement+Charter%2FDrafting+Committee%2FSet+Up+Process&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Movement+Charter%2FDrafting+Committee%2FSet+Up+Process&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on korkea. Tämä sivu tulisi kääntää viimeistään 2021-09-17. <div lang="en" class="mw-content-ltr">The Movement Charter Drafting Committee election is coming soon. We have just put out a page to inform as many communities on the election. This requires many translations as we want to reach out to as many people as possible in their respective language. So we ask kindly for your support. Any questions? Please contact [[User:DBarthel (WMF)]]. Thanks for your help!</div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 16:09, 13 September 2021 (UTC) <!-- Message sent by User:DBarthel (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Lingua Libre == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Lingua Libre|Lingua Libre]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Lingua+Libre&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Lingua+Libre&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on keskiverto. Tämä sivu tulisi kääntää viimeistään 2021-11-30. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 10:34, 18 September 2021 (UTC) <!-- Message sent by User:WikiLucas00@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Movement Charter/Drafting Committee/Election translation == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Movement Charter/Drafting Committee/Election translation|Movement Charter/Drafting Committee/Election translation]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Movement+Charter%2FDrafting+Committee%2FElection+translation&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Movement+Charter%2FDrafting+Committee%2FElection+translation&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämä sivu tulisi kääntää viimeistään 2021-10-08. <div lang="en" class="mw-content-ltr">2 sentences, 21 words! Movement Charter Drafting Committee Elections are coming. Translating the voting tool SecurePoll in as many native tongues is crucial for this. But: there are two sentences we need to be translated for this. Please support the effort to make this a global experience. Thank you for helping out!</div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 14:04, 6 Oktober 2021 (UTC) <!-- Message sent by User:DBarthel (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Movement Charter/Drafting Committee/MCDC Voter Email short 12-10-2021 == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Movement Charter/Drafting Committee/MCDC Voter Email short 12-10-2021|Movement Charter/Drafting Committee/MCDC Voter Email short 12-10-2021]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Movement+Charter%2FDrafting+Committee%2FMCDC+Voter+Email+short+12-10-2021&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Movement+Charter%2FDrafting+Committee%2FMCDC+Voter+Email+short+12-10-2021&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämä sivu tulisi kääntää viimeistään 2021-10-11. <div lang="en" class="mw-content-ltr">The Movement Charter Drafting Committee Election starts next Monday. We would like to send eligible voters an email, letting them know that now is the time to vote. Of course this should happen in the respective language of the voter. It is only 195 words, a few minutes of work with a great impact! Any language is highly appreciated, we appreciate your help a lot. Thank you and have a great weekend! :)</div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 17:50, 8 Oktober 2021 (UTC) <!-- Message sent by User:DBarthel (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Grants:MSIG/Announcements/2021/Global message == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Grants:MSIG/Announcements/2021/Global message|Grants:MSIG/Announcements/2021/Global message]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Grants%3AMSIG%2FAnnouncements%2F2021%2FGlobal+message&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Grants%3AMSIG%2FAnnouncements%2F2021%2FGlobal+message&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämä sivu tulisi kääntää viimeistään 2021-10-26. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Hi everbody! The [[Movement Strategy and Governance|Movement Strategy and Governance team]] is announcing a Movement Strategy Implementation Grants program to the communities. We want to reach out to as many communities as possible, calling out volunteers globally. Please support us and help translating the announcement in all the languages you speak, '''it is only 50 words'''. We will send it out as a mass message later. Beyond this: if you would like to, please check out the program and spread the word. We would appreciate your help in sharing this news in social media channels of your community. We are grateful for all your support, you are awesome!</div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 14:24, 21 Oktober 2021 (UTC) <!-- Message sent by User:DBarthel (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Movement Charter/Drafting Committee/Elections/Results/Announcement == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Movement Charter/Drafting Committee/Elections/Results/Announcement|Movement Charter/Drafting Committee/Elections/Results/Announcement]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Movement+Charter%2FDrafting+Committee%2FElections%2FResults%2FAnnouncement&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Movement+Charter%2FDrafting+Committee%2FElections%2FResults%2FAnnouncement&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämä sivu tulisi kääntää viimeistään 2021-10-31. <div lang="en" class="mw-content-ltr">The announcement of the members of the Movement Charter Drafting Committee is coming close. We would like to announce the results in as many languages as possible and kindly ask for your support. It is '''less than 100 words''', we would appreciate your help a lot and it is just a few minutes. Thank you for your continuous support! </div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 13:31, 29 Oktober 2021 (UTC) <!-- Message sent by User:DBarthel (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Wikimedia Foundation Board of Trustees/Call for feedback: Board of Trustees elections == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation Board of Trustees/Call for feedback: Board of Trustees elections|Wikimedia Foundation Board of Trustees/Call for feedback: Board of Trustees elections]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Board+of+Trustees%2FCall+for+feedback%3A+Board+of+Trustees+elections&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Board+of+Trustees%2FCall+for+feedback%3A+Board+of+Trustees+elections&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämä sivu tulisi kääntää viimeistään 2022-01-10. <div lang="en" class="mw-content-ltr">''This year four seats of the WMF Board of Trustees are to be newly filled and there will be a Call for Feedback about the Board of Trustees selection processes from 10 January to 7 February 2022.'' ''The [[Movement Strategy and Governance]] team is supporting this Call for Feedback. For widest outreach across the Wikiverse we kindly ask you to support this by helping us out with additional translations.'' '''Postscriptum: During the last year many of you have helped us a lot to reach out to many different communities by translating in dozens of languages. We are utterly grateful for this - thanks to all of you for your ongoing support! You are the best!''' </div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 17:25, 7 Januarie 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:DBarthel (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Wikimedia Foundation Board of Trustees/Call for feedback: Board of Trustees elections/Call for Feedback about the Board of Trustees elections is now open/Short == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation Board of Trustees/Call for feedback: Board of Trustees elections/Call for Feedback about the Board of Trustees elections is now open/Short|Wikimedia Foundation Board of Trustees/Call for feedback: Board of Trustees elections/Call for Feedback about the Board of Trustees elections is now open/Short]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Board+of+Trustees%2FCall+for+feedback%3A+Board+of+Trustees+elections%2FCall+for+Feedback+about+the+Board+of+Trustees+elections+is+now+open%2FShort&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Board+of+Trustees%2FCall+for+feedback%3A+Board+of+Trustees+elections%2FCall+for+Feedback+about+the+Board+of+Trustees+elections+is+now+open%2FShort&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämä sivu tulisi kääntää viimeistään 2022-01-13. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Hi all, the [[Movement Strategy and Governance]] team is asking you for your help. We want to invite communities globally to a Call for Feedback about the Board of Trustees selection processes from 10 January to 7 February 2022. We want to send out a message next Friday to all communities in as many languages as possible. It is '''only 130 words'''! Your help is very much appreciated! Thank you for your time!</div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 21:02, 11 Januarie 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:DBarthel (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Template:Education/News/Contents == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Template:Education/News/Contents|Template:Education/News/Contents]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AEducation%2FNews%2FContents&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AEducation%2FNews%2FContents&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 08:48, 22 Januarie 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Template:Education/News/Drafts == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Template:Education/News/Drafts|Template:Education/News/Drafts]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AEducation%2FNews%2FDrafts&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AEducation%2FNews%2FDrafts&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 09:00, 22 Januarie 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Template:Education/News/Drafts == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Template:Education/News/Drafts|Template:Education/News/Drafts]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AEducation%2FNews%2FDrafts&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AEducation%2FNews%2FDrafts&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 14:33, 22 Januarie 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Education/Newsletter/January 2022/Headlines == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Education/Newsletter/January 2022/Headlines|Education/Newsletter/January 2022/Headlines]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Education%2FNewsletter%2FJanuary+2022%2FHeadlines&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Education%2FNewsletter%2FJanuary+2022%2FHeadlines&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on korkea. Tämä sivu tulisi kääntää viimeistään 2022-01-24. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 17:26, 22 Januarie 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Education/Newsletter/January 2022 == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Education/Newsletter/January 2022|Education/Newsletter/January 2022]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Education%2FNewsletter%2FJanuary+2022&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Education%2FNewsletter%2FJanuary+2022&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 17:29, 22 Januarie 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Leadership Development Task Force/Call for Feedback Announcement == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Leadership Development Task Force/Call for Feedback Announcement|Leadership Development Task Force/Call for Feedback Announcement]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Leadership+Development+Task+Force%2FCall+for+Feedback+Announcement&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Leadership+Development+Task+Force%2FCall+for+Feedback+Announcement&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämä sivu tulisi kääntää viimeistään 2022-02-07. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Good day to you from [[Movement Strategy and Governance]]! The coming weeks see a Call for Feedback concerning the creation of a movementwide [[Leadership_Development_Task_Force]]. We are announcing it by a short message of '''only 60 words''' to be distributed globally on Tuesday. Global distribution asks for native language support, so we kindly ask for your help to have as many translations as possible available. It should be a few minutes of work only. Thank you very much for your help, [[Gebruiker:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Gebruikerbespreking:MediaWiki message delivery|kontak]]) 10:13, 4 Februarie 2022 (UTC)</div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 10:13, 4 Februarie 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:DBarthel (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: ContribuLing 2022 == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:ContribuLing 2022|ContribuLing 2022]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-ContribuLing+2022&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-ContribuLing+2022&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on keskiverto. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 12:05, 12 Februarie 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:WikiLucas00@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Universal Code of Conduct/Enforcement guidelines == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Universal Code of Conduct/Enforcement guidelines|Universal Code of Conduct/Enforcement guidelines]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FEnforcement+guidelines&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FEnforcement+guidelines&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 15:18, 22 Februarie 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:Ericliu1912@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Ukraine's Cultural Diplomacy Month == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Ukraine's Cultural Diplomacy Month|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Ukraine%27s+Cultural+Diplomacy+Month&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Ukraine%27s+Cultural+Diplomacy+Month&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 01:50, 2 Maart 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:Juan90264@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Universal Code of Conduct/Enforcement guidelines/Voting/Translations == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Universal Code of Conduct/Enforcement guidelines/Voting/Translations|Universal Code of Conduct/Enforcement guidelines/Voting/Translations]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FEnforcement+guidelines%2FVoting%2FTranslations&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FEnforcement+guidelines%2FVoting%2FTranslations&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämä sivu tulisi kääntää viimeistään 2022-03-06. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Next Monday the ratification for the UCoC Enforcement Guidelines starts, an important step concerning an important document. We would like to invite people from all the global communities to take part in this process. To make the voting available in as many native languages as possible, we would appreciate your help in translations! '''This is 189 words only''', just a few minutes of simple work and it is an important contribution to strengthen your community's voice. Thank you very much for your help, [[User:DBarthel (WMF)|DBarthel (WMF)]] </div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 13:51, 4 Maart 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:DBarthel (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: ContribuLing 2022/Program == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:ContribuLing 2022/Program|ContribuLing 2022/Program]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-ContribuLing+2022%2FProgram&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-ContribuLing+2022%2FProgram&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on keskiverto. Tämä sivu tulisi kääntää viimeistään 2022-03-31. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 15:49, 26 Maart 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:WikiLucas00@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Enabling Section Translation: a new mobile translation experience == {{int:Hello}} Afrikaans Wikipedians! Apologies as this message is not in Afrikaans language, {{Int:Please-translate}}. The [https://www.mediawiki.org/wiki/Wikimedia_Language_engineering WMF Language team] is pleased to let you know that we will like to enable the [[mw:Content_translation/Section_translation|Section translation]] tool in Afrikaans Wikipedia. For this, our team will love you to read about the tool and test it so you can: *Give us your feedback *Ask us questions *Tell us how to improve it. Below is background information about Section translation, why we have chosen your community, and how to test it. '''Background information''' [[mw:Content_translation|Content Translation]] has been a successful tool for editors to create content in their language. More than one million articles have been created across all languages since the tool was released in 2015. The Wikimedia Foundation Language team has improved the translation experience further with the Section Translation. The WMF Language team enabled the early version of the tool in February in Bengali Wikipedia. Through their feedback, the tool was improved and ready for your community to test and help us with feedback to make it better. [https://design.wikimedia.org/strategy/section-translation.html Section Translation] extends the capabilities of Content Translation to support mobile devices. On mobile, the tool will: *Guide you to translate one section at a time in order to expand existing articles or create new ones. *Make it easy to transfer knowledge across languages anytime from your mobile device. Afrikaans Wikipedia seems an ideal candidate to enjoy this new tool since data shows significant mobile editing activity. We plan to enable the tool on Afrikaans Wikipedia in the coming weeks if there are no objections from your community. After it is enabled, we’ll monitor the content created with the tool and process all the feedback. In any case, feel free to raise any concerns or questions you may already have in any of the following formats: *As a reply to this message *On [[mw:Talk:Content_translation/Section_translation|the project talk page]]. '''Try the tool''' Before the enablement, you can try the current implementation of the tool in [https://test.m.wikipedia.org/wiki/Special:ContentTranslation our testing instance]. Once it is enabled on Afrikaans Wikipedia, you’ll have access to https://af.wikipedia.org/wiki/Special:ContentTranslation with your mobile device. You can select an article to translate, and machine translation will be provided as a starting point for editors to improve. '''Provide feedback''' Please provide feedback about Section translation in any of the formats you are most comfortable with. We want to hear about your impressions on: *The tool *What you think about our plans to enable it *Your ideas for improving the tool. Thanks, and we look forward to your feedback and questions. [[Gebruiker:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]] ([[Gebruikerbespreking:UOzurumba (WMF)|kontak]]) 13:43, 14 April 2022 (UTC) On behalf of the WMF Language team :See my message below. If you do not respond within 24 hours, this e-mail will be deleted. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:45, 19 April 2022 (UTC) '''PS''': Sending your feedback or questions in English is particularly appreciated. But, you can still send them in the language of your choice. ::[[Gebruiker:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]], I am going to be short: none of your so called committe can speak Afrikaans. You have not involved a single Afrikaans language specialist, read Proffesor or Doctor which means that you have little respect for my language or culture. There is currently not an acceptable electronic translator available for Afrikaans. The best is Google Translate and it is poor. ::Stop treating my language like something cheap from Africa. You are welcome to set-up a Teams/Zoom meeting to discuss this at deon@masterevent.co.za. Untill then remove this junk that you want force down our throaght. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:13, 14 April 2022 (UTC) ::[[Gebruiker:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]], I am going to be short: none of your so called committe can speak Afrikaans. You have not involved a single Afrikaans language specialist, read Proffesor or Doctor which means that you have little respect for my language or culture. There is currently not an acceptable electronic translator available for Afrikaans. The best is Google Translate and it is poor. ::Stop treating my language like something cheap from Africa. You are welcome to set-up a Teams/Zoom meeting to discuss this at deon@masterevent.co.za. Untill then remove this junk that you want force down our throaght. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:13, 14 April 2022 (UTC) :::Translation has been a common way for multilingual editors to contribute to Wikipedia long before the Content Translation tool was created. Content Translation [https://www.mediawiki.org/wiki/Help:Content%20translation/Translating/Initial%20machine%20translation integrates existing machine translaiton services] to facilitate the translation process but those are just an option when translators find it convenient. It is still possible to use Content Translation without using the initial machine translation. We are open to collaborate with the different communities to improve the tool but be mindful that the tool supports more than 300 languages to support (so we prioritize improvements that can benefit a large set of languages) and we have limited control on the external translation services such as Google Translate. Thanks! --[[Gebruiker:Pginer-WMF|Pginer-WMF]] ([[Gebruikerbespreking:Pginer-WMF|kontak]]) 09:35, 29 April 2022 (UTC) == Ilmoitus käännöksestä: GLAM School/Questions == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:GLAM School/Questions|GLAM School/Questions]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-GLAM+School%2FQuestions&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-GLAM+School%2FQuestions&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämä sivu tulisi kääntää viimeistään 2022-12-31. <div lang="en" class="mw-content-ltr">GLAM School is a project by AvoinGLAM to chart out, uncover, and support practices that help GLAM professionals, GLAM-Wiki volunteers, Open GLAM advocates and others to be more empowered to contribute to Wikimedia and other open projects. In 2022 we are conducting surveys, chats, and interviews across organizations and networks involved in providing Open Access to cultural heritage. This page lists the questions that are used in the survey and the interviews.</div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 08:52, 26 April 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:Susannaanas@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: GLAM School/Questions == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:GLAM School/Questions|GLAM School/Questions]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-GLAM+School%2FQuestions&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-GLAM+School%2FQuestions&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämä sivu tulisi kääntää viimeistään 2022-12-31. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Thank you for the wonderful work you are doing! I have made a couple of small modifications to the existing text and added one new section. I hope you would be willing to have a look at those. Thank you again! Cheers, Susanna</div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 07:07, 29 April 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:Susannaanas@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: GLAM School == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:GLAM School|GLAM School]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-GLAM+School&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-GLAM+School&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämä sivu tulisi kääntää viimeistään 2022-12-31. <div lang="en" class="mw-content-ltr">The GLAM School main page is ready for translation. I hope the syntax still remained correct after I changed the page a lot. Thank you for your amazing help!</div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 18:19, 4 Mei 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:Susannaanas@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Wikimedia Foundation elections/2022/Announcement/Board voter email == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation elections/2022/Announcement/Board voter email|Wikimedia Foundation elections/2022/Announcement/Board voter email]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+elections%2F2022%2FAnnouncement%2FBoard+voter+email&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+elections%2F2022%2FAnnouncement%2FBoard+voter+email&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on korkea. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Hi all! The community vote of this year's Board Elections are close. As always voter mails will be sent out. To invite as many community members as possible in their native tongue your help is very much appreciated. While there are already plenty of translations we would appreciate you to check for languages still missing and to contribute translations for these. The mails are short, just a bit about two times '''200 words''', a few minutes of work. Your support is very important as it helps communities to learn about the election and to cast their vote. Best, Denis Barthel (WMF) (Movement Strategy and Governance)</div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 12:51, 9 Augustus 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:DBarthel (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Global groups == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielen ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Global groups|Global groups]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Global+groups&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] <div lang="en" class="mw-content-ltr">[[m:Global groups|Global groups]] is a useful page that has information about global user groups. Kindly help to translate them into your language.</div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 13:58, 12 September 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Global bans == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielen ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Global bans|Global bans]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Global+bans&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] <div lang="en" class="mw-content-ltr">[[m:Global bans|Global bans]] is a useful page that has information about global user bans. Kindly help to translate them into your language.</div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 14:56, 12 September 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: SWViewer == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielen ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:SWViewer|SWViewer]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-SWViewer&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] <div lang="en" class="mw-content-ltr">Landing page for a global user tool that combats vandalism. Would definitely help if this can be translated into various languages.</div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 13:46, 15 September 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Announcement/Consultation Close == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Announcement/Consultation Close|Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Announcement/Consultation Close]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FRevised+enforcement+guidelines%2FAnnouncement%2FConsultation+Close&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FRevised+enforcement+guidelines%2FAnnouncement%2FConsultation+Close&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on keskiverto. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 02:18, 13 Oktober 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Template:2030 movement brand project nav/text == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Template:2030 movement brand project nav/text|Template:2030 movement brand project nav/text]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3A2030+movement+brand+project+nav%2Ftext&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3A2030+movement+brand+project+nav%2Ftext&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] <div lang="en" class="mw-content-ltr">Kindly help to translate into your language for Wikimedia 2030.</div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 04:55, 28 November 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Template:2030 movement brand project nav/text == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Template:2030 movement brand project nav/text|Template:2030 movement brand project nav/text]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3A2030+movement+brand+project+nav%2Ftext&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3A2030+movement+brand+project+nav%2Ftext&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] <div lang="en" class="mw-content-ltr">Kindly help to translate into your language for Wikimedia 2030.</div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 10:07, 28 November 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Tests == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Tests|Tests]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tests&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tests&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on matala. <div lang="en" class="mw-content-ltr">= This is a test message, please ignore = = ଏହା ଏକ ପରୀକ୍ଷା ସନ୍ଦେଶ, ଦୟାକରି ଅଣଦେଖା କରନ୍ତୁ = </div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 17:39, 13 Januarie 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:APatro (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Tests == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Tests|Tests]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tests&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tests&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on matala. <div lang="en" class="mw-content-ltr">= This is a test message, please ignore = = ଏହା ଏକ ପରୀକ୍ଷା ସନ୍ଦେଶ, ଦୟାକରି ଅଣଦେଖା କରନ୍ତୁ = </div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 17:46, 13 Januarie 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:APatro (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Universal Code of Conduct/Enforcement guidelines/Voting/Translations == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Universal Code of Conduct/Enforcement guidelines/Voting/Translations|Universal Code of Conduct/Enforcement guidelines/Voting/Translations]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FEnforcement+guidelines%2FVoting%2FTranslations&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FEnforcement+guidelines%2FVoting%2FTranslations&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on korkea. Tämä sivu tulisi kääntää viimeistään 2023-01-16. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 03:56, 14 Januarie 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: ContribuLing 2023 == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:ContribuLing 2023|ContribuLing 2023]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-ContribuLing+2023&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-ContribuLing+2023&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämä sivu tulisi kääntää viimeistään 2023-02-28. <div lang="en" class="mw-content-ltr">ContribuLing is a Wikimedia event focusing on collaborative tools and minority languages. Please consider translating the page and - why not - proposing a presentation or a workshop! Thank you very much, on behalf of the organizing committee</div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 10:18, 2 Februarie 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:WikiLucas00@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Wikimedia Foundation Legal department/2023 ToU updates/LandingCNTranslate == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation Legal department/2023 ToU updates/LandingCNTranslate|Wikimedia Foundation Legal department/2023 ToU updates/LandingCNTranslate]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Legal+department%2F2023+ToU+updates%2FLandingCNTranslate&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Legal+department%2F2023+ToU+updates%2FLandingCNTranslate&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on korkea. Tämä sivu tulisi kääntää viimeistään 2023-02-22. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Wikimedia Foundation Legal Department is starting a feedback cycle to discuss updating the Wikimedia Terms of Use on February, 21. We would like to hear from communities all over the world. Your help in translating a banner is very much appreciated. It is just 19 words in two sentences. Due to technical reasons the link above leads to a landing page. To translate the banner directly, please click https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=Centralnotice-tgroup-wmftou2023&amp;language=abc Thank you for your help! </div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 20:09, 20 Februarie 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:DBarthel (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: $1 == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:$1|$1]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-%241&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-%241&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] <div lang="en" class="mw-content-ltr">Hello translators. Please help us with this group page.</div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 13:42, 22 Maart 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:DNdubane (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Wikimédiens du Burkina Faso == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Wikimédiens du Burkina Faso|Wikimédiens du Burkina Faso]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikim%C3%A9diens+du+Burkina+Faso&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikim%C3%A9diens+du+Burkina+Faso&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] <div lang="en" class="mw-content-ltr">Please help us translating this page</div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 13:44, 22 Maart 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:DNdubane (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Wikimédiens du Burkina Faso == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Wikimédiens du Burkina Faso|Wikimédiens du Burkina Faso]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikim%C3%A9diens+du+Burkina+Faso&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikim%C3%A9diens+du+Burkina+Faso&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] <div lang="en" class="mw-content-ltr">Please help translate this page</div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 13:50, 22 Maart 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:DNdubane (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Wikimédiens du Burkina Faso == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Wikimédiens du Burkina Faso|Wikimédiens du Burkina Faso]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikim%C3%A9diens+du+Burkina+Faso&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikim%C3%A9diens+du+Burkina+Faso&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] <div lang="en" class="mw-content-ltr">Please help translate this page</div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 14:58, 22 Maart 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:DNdubane (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Access to temporary account IP addresses FAQ == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielen ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Access to temporary account IP addresses FAQ|Access to temporary account IP addresses FAQ]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Access+to+temporary+account+IP+addresses+FAQ&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 03:34, 31 Maart 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Whatamidoing (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Movement Charter == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielen suomi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Movement Charter|Movement Charter]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Movement+Charter&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] Tämän sivun tärkeysaste on keskiverto. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 11:58, 18 Mei 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Universal Code of Conduct/Enforcement guidelines == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielen suomi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Universal Code of Conduct/Enforcement guidelines|Universal Code of Conduct/Enforcement guidelines]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FEnforcement+guidelines&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] Tämän sivun tärkeysaste on keskiverto. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 08:02, 24 Mei 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: WWC2023/Scholarship == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:WWC2023/Scholarship|WWC2023/Scholarship]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-WWC2023%2FScholarship&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-WWC2023%2FScholarship&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on keskiverto. Tämä sivu tulisi kääntää viimeistään 2023-10-22. <div lang="en" class="mw-content-ltr">this page is available for translating, you can start working on it</div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 21:41, 26 Junie 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Sandra Hanbo@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Wikimedia Foundation elections committee/Nominatons/2023/Announcement - new members == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation elections committee/Nominatons/2023/Announcement - new members|Wikimedia Foundation elections committee/Nominatons/2023/Announcement - new members]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+elections+committee%2FNominatons%2F2023%2FAnnouncement+-+new+members&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+elections+committee%2FNominatons%2F2023%2FAnnouncement+-+new+members&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on keskiverto. <div lang="en" class="mw-content-ltr">We are hoping to send this message globally using MassMessage once the Board made official announcement, which will be linked later. </div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 05:15, 27 Junie 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Category:Moved to Wikimedia Foundation Governance Wiki == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Category:Moved to Wikimedia Foundation Governance Wiki|Category:Moved to Wikimedia Foundation Governance Wiki]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Category%3AMoved+to+Wikimedia+Foundation+Governance+Wiki&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Category%3AMoved+to+Wikimedia+Foundation+Governance+Wiki&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on keskiverto. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Many WMF policies have been moved to foundation wiki and their local counterparts are blanked and redirected. This category should be created to keep everything together.</div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 16:12, 29 Junie 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Wikimedia Foundation Legal department/2023 ToU updates/Proposed update == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation Legal department/2023 ToU updates/Proposed update|Wikimedia Foundation Legal department/2023 ToU updates/Proposed update]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Legal+department%2F2023+ToU+updates%2FProposed+update&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Legal+department%2F2023+ToU+updates%2FProposed+update&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on korkea. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Massive changes to the pages. Would require a review to keep information updated as per the English version.</div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 04:45, 23 Julie 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Movement Charter == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Movement Charter|Movement Charter]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Movement+Charter&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Movement+Charter&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on keskiverto. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Requires an update/review.</div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 06:34, 27 Julie 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Trust and Safety == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Trust and Safety|Trust and Safety]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Trust+and+Safety&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Trust+and+Safety&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on keskiverto. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Would require a review and update on existing policy</div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 14:54, 27 Julie 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Template:Movement Charter/Navbox == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Template:Movement Charter/Navbox|Template:Movement Charter/Navbox]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AMovement+Charter%2FNavbox&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AMovement+Charter%2FNavbox&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on matala. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Navigational template for Movement Charter, assist to translate to your language.</div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 04:51, 29 Julie 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Template:Basic information == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Template:Basic information|Template:Basic information]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3ABasic+information&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3ABasic+information&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on keskiverto. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Navigational template about the Wikimedia world and its relevant polices.</div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 08:37, 29 Julie 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Wikimedia Foundation Legal department/2023 ToU updates/Proposed update == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation Legal department/2023 ToU updates/Proposed update|Wikimedia Foundation Legal department/2023 ToU updates/Proposed update]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Legal+department%2F2023+ToU+updates%2FProposed+update&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Legal+department%2F2023+ToU+updates%2FProposed+update&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on keskiverto. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Severely outdated page. Kindly assist to update.</div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 11:50, 2 Augustus 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Bot policy == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Bot policy|Bot policy]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Bot+policy&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Bot+policy&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on keskiverto. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Global policy, requires a check &amp; minor updates is needed.</div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 09:13, 6 Augustus 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: $1 == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:$1|$1]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-%241&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-%241&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on matala. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Assist to translate welcome template</div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 14:49, 6 Augustus 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Blocked user == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielen suomi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Blocked user|Blocked user]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Blocked+user&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] Tämän sivun tärkeysaste on keskiverto. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Information page about blocked users, please check and translate into your language. Thanks.</div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 13:41, 7 Augustus 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Movement Charter/Community Consultation == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Movement Charter/Community Consultation|Movement Charter/Community Consultation]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Movement+Charter%2FCommunity+Consultation&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Movement+Charter%2FCommunity+Consultation&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] <div lang="en" class="mw-content-ltr">Severely outdated. Requires review and translation.</div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 04:18, 10 Augustus 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Template:Interwiki map header == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Template:Interwiki map header|Template:Interwiki map header]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AInterwiki+map+header&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AInterwiki+map+header&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 04:15, 16 Augustus 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Billinghurst@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Template:FormerAffiliate == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielen suomi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Template:FormerAffiliate|Template:FormerAffiliate]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AFormerAffiliate&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] Tämän sivun tärkeysaste on matala. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Template indicating former affiliates. Please assist to translate into your language.</div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 08:01, 26 Augustus 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Template:Disambiguation == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielen suomi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Template:Disambiguation|Template:Disambiguation]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3ADisambiguation&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] Tämän sivun tärkeysaste on matala. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Widely used disambiguation template. Please assist to translate into your language.</div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 02:53, 1 September 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Blocked user == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielen suomi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Blocked user|Blocked user]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Blocked+user&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] Tämän sivun tärkeysaste on keskiverto. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Contains outdated content. Please assist to translate to your language.</div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 03:37, 2 September 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Bot == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Bot|Bot]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Bot&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Bot&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on matala. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Kindly check for outdated translation and update it accordingly.</div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 03:48, 2 September 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Wiktionary == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Wiktionary|Wiktionary]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wiktionary&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wiktionary&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on keskiverto. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Kindly check for outdated translation and update it accordingly.</div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 03:48, 2 September 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Wikiquote == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Wikiquote|Wikiquote]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikiquote&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikiquote&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on keskiverto. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Kindly assist to check and translate the page. Also, proceed to [https://translatewiki.net/ translatewiki] to translate the remaining interface languages for [[Template:Int]] used on this page.</div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 04:52, 7 September 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Template:Communications == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Template:Communications|Template:Communications]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3ACommunications&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3ACommunications&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on keskiverto. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Important nav template for [[Wikimedia Foundation Communications Department]]. Kindly assist to translate.</div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 09:19, 9 September 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Help:Unified login == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielen suomi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Help:Unified login|Help:Unified login]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Help%3AUnified+login&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] Tämän sivun tärkeysaste on korkea. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Contains multiple outdated translation units. Please assist to check and translate them.</div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 15:16, 10 September 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/Updates/2023-09 == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/Updates/2023-09|IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/Updates/2023-09]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-IP+Editing%3A+Privacy+Enhancement+and+Abuse+Mitigation%2FUpdates%2F2023-09&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-IP+Editing%3A+Privacy+Enhancement+and+Abuse+Mitigation%2FUpdates%2F2023-09&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] <div lang="en" class="mw-content-ltr">I have made the image translatable because there is a Japanese version of the image at [[:File:MediaWiki Temporary accounts page history mockup 2023-09 ja.gif]]. You can use the image that you think is best for your language. It is possible that one short sentence will be added to this message, but no other changes are expected. This message will be sent to most wikis next week.</div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 21:39, 15 September 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Whatamidoing (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Founding principles == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Founding principles|Founding principles]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Founding+principles&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Founding+principles&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on matala. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Contains outdated text. Kindly assist to translate.</div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 03:31, 18 September 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/FAQ == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielen ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/FAQ|IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/FAQ]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-IP+Editing%3A+Privacy+Enhancement+and+Abuse+Mitigation%2FFAQ&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] <div lang="en" class="mw-content-ltr">This is a FAQ related to a big change that will affect all wikis next year. Please translate it into your favorite languages, and please also share this link with other Wikimedians so they will know about it. There is one empty section on the page. I hope to have that information finished next week. Please feel free to start translating now.</div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 02:45, 23 September 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Whatamidoing (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: WikiWomenCamp 2023 == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:WikiWomenCamp 2023|WikiWomenCamp 2023]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-WikiWomenCamp+2023&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-WikiWomenCamp+2023&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämä sivu tulisi kääntää viimeistään 2023-10-19. <div lang="en" class="mw-content-ltr">It is an information page about the upcoming WikiWomenCamp.</div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 11:14, 6 Oktober 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Asaf (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Wikimedia Foundation Legal department/Committee appointments/Announcement/Short == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation Legal department/Committee appointments/Announcement/Short|Wikimedia Foundation Legal department/Committee appointments/Announcement/Short]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Legal+department%2FCommittee+appointments%2FAnnouncement%2FShort&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Legal+department%2FCommittee+appointments%2FAnnouncement%2FShort&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] <div lang="en" class="mw-content-ltr">:Hello everyone, ::Today I ask for your help translating 105 words. ::Although the message seeks an English speaker, we hope to reach a wider audience through translations. :Thank you for your time and ongoing translation efforts. :[[User:Xeno (WMF)|Xeno (WMF)]] 16:59, 7 Oktober 2023 (UTC)''</div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 16:59, 7 Oktober 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Xeno (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Wikimedia Foundation elections/2024/Announcement/Rules package review - short == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation elections/2024/Announcement/Rules package review - short|Wikimedia Foundation elections/2024/Announcement/Rules package review - short]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+elections%2F2024%2FAnnouncement%2FRules+package+review+-+short&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+elections%2F2024%2FAnnouncement%2FRules+package+review+-+short&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on korkea. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 06:21, 16 Oktober 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Wikimedia Foundation elections/2024/Announcement/Rules package review - closing == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation elections/2024/Announcement/Rules package review - closing|Wikimedia Foundation elections/2024/Announcement/Rules package review - closing]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+elections%2F2024%2FAnnouncement%2FRules+package+review+-+closing&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+elections%2F2024%2FAnnouncement%2FRules+package+review+-+closing&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on keskiverto. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 01:06, 25 Oktober 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Meta:Policies and guidelines == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Meta:Policies and guidelines|Meta:Policies and guidelines]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Meta%3APolicies+and+guidelines&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Meta%3APolicies+and+guidelines&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on keskiverto. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Index of policies and guidelines, useful to be translated into different languages for users.</div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 08:45, 13 Januarie 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Ombuds commission == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Ombuds commission|Ombuds commission]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Ombuds+commission&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Ombuds+commission&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on keskiverto. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 04:50, 21 Januarie 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Wikimedia committees == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Wikimedia committees|Wikimedia committees]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+committees&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+committees&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on matala. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 11:15, 21 Januarie 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Threats of harm == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Threats of harm|Threats of harm]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Threats+of+harm&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Threats+of+harm&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on keskiverto. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 07:21, 4 Februarie 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Wikidata == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielen suomi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Wikidata|Wikidata]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikidata&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] Tämän sivun tärkeysaste on keskiverto. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 03:43, 11 Februarie 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Staff group == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Staff group|Staff group]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Staff+group&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Staff+group&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on matala. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 04:08, 11 Februarie 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: User groups == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:User groups|User groups]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-User+groups&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-User+groups&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on keskiverto. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 05:31, 11 Februarie 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Help:Two-factor authentication == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Help:Two-factor authentication|Help:Two-factor authentication]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Help%3ATwo-factor+authentication&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Help%3ATwo-factor+authentication&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on keskiverto. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 13:49, 12 Februarie 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Meta:Babylon == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielen suomi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Meta:Babylon|Meta:Babylon]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Meta%3ABabylon&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] Tämän sivun tärkeysaste on keskiverto. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 10:51, 18 Februarie 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Global interface editors == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Global interface editors|Global interface editors]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Global+interface+editors&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Global+interface+editors&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on keskiverto. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Global group has been renamed, please update the translations accordingly.</div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 03:50, 19 Februarie 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Help:Signature == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Help:Signature|Help:Signature]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Help%3ASignature&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Help%3ASignature&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on matala. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 02:21, 21 Februarie 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Amical Wikimedia == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Amical Wikimedia|Amical Wikimedia]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Amical+Wikimedia&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Amical+Wikimedia&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on matala. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 06:28, 23 Februarie 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Wikidata/Development == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Wikidata/Development|Wikidata/Development]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikidata%2FDevelopment&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikidata%2FDevelopment&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on matala. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 12:50, 27 Februarie 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Global bans == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Global bans|Global bans]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Global+bans&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Global+bans&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on keskiverto. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 08:40, 29 Februarie 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/Updates/Legal == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/Updates/Legal|IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/Updates/Legal]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-IP+Editing%3A+Privacy+Enhancement+and+Abuse+Mitigation%2FUpdates%2FLegal&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-IP+Editing%3A+Privacy+Enhancement+and+Abuse+Mitigation%2FUpdates%2FLegal&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on keskiverto. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 02:48, 2 Maart 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Wikivoyage == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Wikivoyage|Wikivoyage]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikivoyage&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikivoyage&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on matala. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 08:27, 5 Maart 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Wikimedia Foundation == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation|Wikimedia Foundation]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on keskiverto. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 03:53, 7 Maart 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Small Wiki Monitoring Team == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Small Wiki Monitoring Team|Small Wiki Monitoring Team]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Small+Wiki+Monitoring+Team&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Small+Wiki+Monitoring+Team&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on matala. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 13:51, 16 Maart 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Template:Steward election status == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Template:Steward election status|Template:Steward election status]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3ASteward+election+status&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3ASteward+election+status&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on matala. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 19:02, 18 Maart 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Kaganer@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Template:Steward election status == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Template:Steward election status|Template:Steward election status]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3ASteward+election+status&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3ASteward+election+status&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on korkea. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Outdated text which may mislead users, please assist to update at your earliest convenience.</div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 04:52, 19 Maart 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Grants:Knowledge Sharing/Connect/Team == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Grants:Knowledge Sharing/Connect/Team|Grants:Knowledge Sharing/Connect/Team]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Grants%3AKnowledge+Sharing%2FConnect%2FTeam&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Grants%3AKnowledge+Sharing%2FConnect%2FTeam&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on korkea. Tämä sivu tulisi kääntää viimeistään 2024-03-20. <div lang="en" class="mw-content-ltr">This is not urgent, but the Let's Connect Working Group team and I (Program Lead) would love if the entire page was translated. Please message letsconnect@wikimedi.org or Cassie Casares ccasares@wikimedia.org if you have any questions or concerns. </div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 22:40, 19 Maart 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:CCasares (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Wikimedia Foundation Board of Trustees == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation Board of Trustees|Wikimedia Foundation Board of Trustees]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Board+of+Trustees&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Board+of+Trustees&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on keskiverto. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 07:44, 23 Maart 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Template:Special global permissions/Seealso == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielen suomi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Template:Special global permissions/Seealso|Template:Special global permissions/Seealso]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3ASpecial+global+permissions%2FSeealso&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] Tämän sivun tärkeysaste on matala. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 05:24, 1 April 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Wikimedia Foundation Board of Trustees == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation Board of Trustees|Wikimedia Foundation Board of Trustees]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Board+of+Trustees&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Board+of+Trustees&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on keskiverto. <div lang="en" class="mw-content-ltr">This page contains outdated information. Please assist in updating the page to prevent confusion.</div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 04:48, 19 April 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Fundraising/Translation == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Fundraising/Translation|Fundraising/Translation]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Fundraising%2FTranslation&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Fundraising%2FTranslation&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on matala. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 14:11, 25 April 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Movement Charter == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Movement Charter|Movement Charter]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Movement+Charter&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Movement+Charter&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on korkea. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 05:31, 12 Junie 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Wikimedia LGBT+/Portal == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Wikimedia LGBT+/Portal|Wikimedia LGBT+/Portal]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+LGBT%2B%2FPortal&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+LGBT%2B%2FPortal&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on matala. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 10:03, 30 Junie 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Wikimedia Foundation elections/2024/Voter eligibility guidelines == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation elections/2024/Voter eligibility guidelines|Wikimedia Foundation elections/2024/Voter eligibility guidelines]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+elections%2F2024%2FVoter+eligibility+guidelines&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+elections%2F2024%2FVoter+eligibility+guidelines&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on korkea. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 04:43, 2 Julie 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Strategy == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Strategy|Strategy]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Strategy&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Strategy&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 14:27, 7 Julie 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:MrBenjo@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Meta:Shortcut == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Meta:Shortcut|Meta:Shortcut]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Meta%3AShortcut&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Meta%3AShortcut&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on matala. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 15:31, 7 Julie 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:MrBenjo@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Wikimedia and Libraries User Group == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Wikimedia and Libraries User Group|Wikimedia and Libraries User Group]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+and+Libraries+User+Group&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+and+Libraries+User+Group&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on matala. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 16:04, 7 Julie 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:MrBenjo@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Wikimedia and Libraries User Group/Mission and goals == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Wikimedia and Libraries User Group/Mission and goals|Wikimedia and Libraries User Group/Mission and goals]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+and+Libraries+User+Group%2FMission+and+goals&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+and+Libraries+User+Group%2FMission+and+goals&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on matala. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 09:20, 8 Julie 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:MrBenjo@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Wiki Loves Women/SheSaid/SheSaid 2024 == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Wiki Loves Women/SheSaid/SheSaid 2024|Wiki Loves Women/SheSaid/SheSaid 2024]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wiki+Loves+Women%2FSheSaid%2FSheSaid+2024&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wiki+Loves+Women%2FSheSaid%2FSheSaid+2024&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on keskiverto. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 09:56, 8 Julie 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:MrBenjo@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: WMDE Technical Wishes/Sub-referencing == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|WMDE Technical Wishes/Sub-referencing]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-WMDE+Technical+Wishes%2FSub-referencing&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-WMDE+Technical+Wishes%2FSub-referencing&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on matala. <div lang="en" class="mw-content-ltr">The sub-referencing feature is planned to be implemented until the end of 2024 on various wikis. Therefore, it would be great to have information about the feature ready in multiple languages.</div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 20:35, 8 Augustus 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:MrBenjo@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: User:Johannes Richter (WMDE)/Sub-referencing == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:User:Johannes Richter (WMDE)/Sub-referencing|User:Johannes Richter (WMDE)/Sub-referencing]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-User%3AJohannes+Richter+%28WMDE%29%2FSub-referencing&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-User%3AJohannes+Richter+%28WMDE%29%2FSub-referencing&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on keskiverto. Tämä sivu tulisi kääntää viimeistään 2024-08-19. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Dear translators, Wikimedia Deutschland is currently developing a new feature for referencing ([[WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|sub-references]]). Development will still take a while, but we'll send an announcement to the global communities soon, in order to let them know in advance and ask for feedback. Thanks for helping us translate this mass message!</div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 12:01, 9 Augustus 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Johannnes89@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Meta:What Meta is not == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Meta:What Meta is not|Meta:What Meta is not]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Meta%3AWhat+Meta+is+not&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Meta%3AWhat+Meta+is+not&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on matala. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Meta-Wiki guideline page</div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 14:03, 15 Augustus 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:MrBenjo@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Meta:Administrators/Removal (inactivity) == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Meta:Administrators/Removal (inactivity)|Meta:Administrators/Removal (inactivity)]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Meta%3AAdministrators%2FRemoval+%28inactivity%29&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Meta%3AAdministrators%2FRemoval+%28inactivity%29&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on keskiverto. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 06:37, 18 Augustus 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Template:Blue button == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Template:Blue button|Template:Blue button]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3ABlue+button&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3ABlue+button&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on keskiverto. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 10:12, 18 Augustus 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Template:User groups == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Template:User groups|Template:User groups]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AUser+groups&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AUser+groups&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on keskiverto. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 11:59, 18 Augustus 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Template:Guideline == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielen suomi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Template:Guideline|Template:Guideline]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AGuideline&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] Tämän sivun tärkeysaste on keskiverto. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 01:32, 19 Augustus 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Keeping events safe == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Keeping events safe|Keeping events safe]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Keeping+events+safe&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Keeping+events+safe&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on keskiverto. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 03:18, 19 Augustus 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Wikimedia Foundation/Legal/Community Resilience and Sustainability/Trust and Safety == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation/Legal/Community Resilience and Sustainability/Trust and Safety|Wikimedia Foundation/Legal/Community Resilience and Sustainability/Trust and Safety]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation%2FLegal%2FCommunity+Resilience+and+Sustainability%2FTrust+and+Safety&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation%2FLegal%2FCommunity+Resilience+and+Sustainability%2FTrust+and+Safety&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on matala. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 05:39, 19 Augustus 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Wikimedia Argentina == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi, englanti ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Wikimedia Argentina|Wikimedia Argentina]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Argentina&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Argentina&language=en&action=page käännä kielelle englanti] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Argentina&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on matala. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 07:09, 20 Augustus 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Amical Wikimedia == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Amical Wikimedia|Amical Wikimedia]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Amical+Wikimedia&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Amical+Wikimedia&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on matala. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 04:59, 22 Augustus 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Ombuds commission == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Ombuds commission|Ombuds commission]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Ombuds+commission&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Ombuds+commission&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on keskiverto. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 02:28, 23 Augustus 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: WikiGap == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:WikiGap|WikiGap]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-WikiGap&language=fi&action=page käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-WikiGap&language=sv&action=page käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on matala. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 06:26, 23 Augustus 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Steward requests/Global/block-header == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Steward requests/Global/block-header|Steward requests/Global/block-header]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Steward+requests%2FGlobal%2Fblock-header&language=fi&action=page&action_source=translation_notification käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Steward+requests%2FGlobal%2Fblock-header&language=sv&action=page&action_source=translation_notification käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on keskiverto. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Contains information on how to appeal global blocks.</div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Voit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup muuttaa ilmoitusasetuksiasi]. Kiitos! Metan käännösvastaavat&lrm;, 12:49, 25 September 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Changing username == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Changing username|Changing username]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Changing+username&language=fi&action=page&action_source=translation_notification käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Changing+username&language=sv&action=page&action_source=translation_notification käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on keskiverto. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Peruuttaaksesi tilauksen tai muuttaaksesi käännösten ilmoitusasetuksia käy sivulla [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Kiitos! Metan käännösvastaavat‎, 10:49, 27 Oktober 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Wiktionary == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Wiktionary|Wiktionary]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wiktionary&language=fi&action=page&action_source=translation_notification käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wiktionary&language=sv&action=page&action_source=translation_notification käännä kielelle ruotsi] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Peruuttaaksesi tilauksen tai muuttaaksesi käännösten ilmoitusasetuksia käy sivulla [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Kiitos! Metan käännösvastaavat‎, 11:52, 13 Desember 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Ombuds commission/2019/CU Global Procedure on information disclosure == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Ombuds commission/2019/CU Global Procedure on information disclosure|Ombuds commission/2019/CU Global Procedure on information disclosure]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Ombuds+commission%2F2019%2FCU+Global+Procedure+on+information+disclosure&language=fi&action=page&action_source=translation_notification käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Ombuds+commission%2F2019%2FCU+Global+Procedure+on+information+disclosure&language=sv&action=page&action_source=translation_notification käännä kielelle ruotsi] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Peruuttaaksesi tilauksen tai muuttaaksesi käännösten ilmoitusasetuksia käy sivulla [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Kiitos! Metan käännösvastaavat‎, 12:29, 22 Desember 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:MdsShakil@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Deoband Community Wikimedia/News == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Deoband Community Wikimedia/News|Deoband Community Wikimedia/News]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Deoband+Community+Wikimedia%2FNews&language=fi&action=page&action_source=translation_notification käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Deoband+Community+Wikimedia%2FNews&language=sv&action=page&action_source=translation_notification käännä kielelle ruotsi] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Peruuttaaksesi tilauksen tai muuttaaksesi käännösten ilmoitusasetuksia käy sivulla [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Kiitos! Metan käännösvastaavat‎, 17:33, 27 Desember 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Aafi (DCW)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Template:Policy-cross-project == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielen suomi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Template:Policy-cross-project|Template:Policy-cross-project]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3APolicy-cross-project&language=fi&action=page&action_source=translation_notification käännä kielelle suomi] Tämän sivun tärkeysaste on keskiverto. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Peruuttaaksesi tilauksen tai muuttaaksesi käännösten ilmoitusasetuksia käy sivulla [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Kiitos! Metan käännösvastaavat‎, 09:12, 30 Desember 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Wikimedia Foundation Annual Plan/2024-2025/Product & Technology OKRs == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation Annual Plan/2024-2025/Product & Technology OKRs|Wikimedia Foundation Annual Plan/2024-2025/Product & Technology OKRs]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Annual+Plan%2F2024-2025%2FProduct+%26+Technology+OKRs&language=fi&action=page&action_source=translation_notification käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Annual+Plan%2F2024-2025%2FProduct+%26+Technology+OKRs&language=sv&action=page&action_source=translation_notification käännä kielelle ruotsi] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Peruuttaaksesi tilauksen tai muuttaaksesi käännösten ilmoitusasetuksia käy sivulla [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Kiitos! Metan käännösvastaavat‎, 08:07, 26 Januarie 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Template:Training/footer == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielen ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Template:Training/footer|Template:Training/footer]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3ATraining%2Ffooter&language=sv&action=page&action_source=translation_notification käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on matala. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Peruuttaaksesi tilauksen tai muuttaaksesi käännösten ilmoitusasetuksia käy sivulla [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Kiitos! Metan käännösvastaavat‎, 10:50, 16 Maart 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Help:Unified login == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Help:Unified login|Help:Unified login]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Help%3AUnified+login&language=fi&action=page&action_source=translation_notification käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Help%3AUnified+login&language=sv&action=page&action_source=translation_notification käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on keskiverto. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Peruuttaaksesi tilauksen tai muuttaaksesi käännösten ilmoitusasetuksia käy sivulla [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Kiitos! Metan käännösvastaavat‎, 06:04, 23 Maart 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Help:Two-factor authentication == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Help:Two-factor authentication|Help:Two-factor authentication]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Help%3ATwo-factor+authentication&language=fi&action=page&action_source=translation_notification käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Help%3ATwo-factor+authentication&language=sv&action=page&action_source=translation_notification käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on matala. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Peruuttaaksesi tilauksen tai muuttaaksesi käännösten ilmoitusasetuksia käy sivulla [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Kiitos! Metan käännösvastaavat‎, 23:50, 3 April 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Tech/News == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Tech/News|Tech/News]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tech%2FNews&language=fi&action=page&action_source=translation_notification käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tech%2FNews&language=sv&action=page&action_source=translation_notification käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on matala. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Peruuttaaksesi tilauksen tai muuttaaksesi käännösten ilmoitusasetuksia käy sivulla [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Kiitos! Metan käännösvastaavat‎, 01:30, 13 April 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Universal Code of Conduct/Annual review/2025/Voter information == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Universal Code of Conduct/Annual review/2025/Voter information|Universal Code of Conduct/Annual review/2025/Voter information]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FAnnual+review%2F2025%2FVoter+information&language=fi&action=page&action_source=translation_notification käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FAnnual+review%2F2025%2FVoter+information&language=sv&action=page&action_source=translation_notification käännä kielelle ruotsi] Tämä sivu tulisi kääntää viimeistään 2025-04-25. <div lang="en" class="mw-content-ltr">--- Hello, and thank you for the work you do. '''[https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=Centralnotice-tgroup-UCoC_AR_2025_cookie&amp;filter=%21translated&amp;action=translate We request you also translate these two sentences.]''' There are more details below. There is an ongoing community vote - the voter information is in the page linked for translation above. We would appreciate your help to [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=Centralnotice-tgroup-UCoC_AR_2025_cookie&amp;filter=%21translated&amp;action=translate translate the two sentence CentralNotice banner], as a priority. If you can also translate the voter information page, I know the folks working on this - including the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) group - would be highly appreciative. ~ In cooperation with the U4C</div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Peruuttaaksesi tilauksen tai muuttaaksesi käännösten ilmoitusasetuksia käy sivulla [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Kiitos! Metan käännösvastaavat‎, 15:30, 23 April 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Xeno (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: User:Keegan (WMF)/EGCharter closing == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:User:Keegan (WMF)/EGCharter closing|User:Keegan (WMF)/EGCharter closing]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-User%3AKeegan+%28WMF%29%2FEGCharter+closing&language=fi&action=page&action_source=translation_notification käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-User%3AKeegan+%28WMF%29%2FEGCharter+closing&language=sv&action=page&action_source=translation_notification käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on keskiverto. Tämä sivu tulisi kääntää viimeistään 2025-04-29. <div lang="en" class="mw-content-ltr">If you have some time to translate this message that will be sent to the communities prior to the close of the vote, it would be of great benefit.</div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Peruuttaaksesi tilauksen tai muuttaaksesi käännösten ilmoitusasetuksia käy sivulla [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Kiitos! Metan käännösvastaavat‎, 03:18, 26 April 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025/Call for candidates == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025/Call for candidates|Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025/Call for candidates]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FCoordinating+Committee%2FElection%2F2025%2FCall+for+candidates&language=fi&action=page&action_source=translation_notification käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FCoordinating+Committee%2FElection%2F2025%2FCall+for+candidates&language=sv&action=page&action_source=translation_notification käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on korkea. Tämä sivu tulisi kääntää viimeistään 2025-05-15. <div lang="en" class="mw-content-ltr">I'm sorry for the short notice, details for the election came together at the last minute.</div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Peruuttaaksesi tilauksen tai muuttaaksesi käännösten ilmoitusasetuksia käy sivulla [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Kiitos! Metan käännösvastaavat‎, 18:53, 14 Mei 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025 == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025|Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FCoordinating+Committee%2FElection%2F2025&language=fi&action=page&action_source=translation_notification käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FCoordinating+Committee%2FElection%2F2025&language=sv&action=page&action_source=translation_notification käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on keskiverto. <div lang="en" class="mw-content-ltr">This is the information page of 2025 U4C election. Please help with translation; your contributions will be greatly appreciated.</div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Peruuttaaksesi tilauksen tai muuttaaksesi käännösten ilmoitusasetuksia käy sivulla [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Kiitos! Metan käännösvastaavat‎, 15:09, 19 Mei 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Hide on Rosé@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Incident Reporting System == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Metassa. Sivu [[:metawikipedia:Incident Reporting System|Incident Reporting System]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Incident+Reporting+System&language=fi&action=page&action_source=translation_notification käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Incident+Reporting+System&language=sv&action=page&action_source=translation_notification käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on keskiverto. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Metan toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Peruuttaaksesi tilauksen tai muuttaaksesi käännösten ilmoitusasetuksia käy sivulla [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Kiitos! Metan käännösvastaavat‎, 03:53, 2 Augustus 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Template:Affiliate recognition pause notice 2025 == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Meta-Wikissä. Sivu [[:metawikipedia:Template:Affiliate recognition pause notice 2025|Template:Affiliate recognition pause notice 2025]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AAffiliate+recognition+pause+notice+2025&language=fi&action=page&action_source=translation_notification käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AAffiliate+recognition+pause+notice+2025&language=sv&action=page&action_source=translation_notification käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on matala. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Meta-Wikin toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Peruuttaaksesi tilauksen tai muuttaaksesi käännösten ilmoitusasetuksia käy sivulla [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Kiitos! Meta-Wikin käännösvastaavat‎, 15:33, 30 Augustus 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Meta:Deletion policy == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Meta-Wikissä. Sivu [[:metawikipedia:Meta:Deletion policy|Meta:Deletion policy]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Meta%3ADeletion+policy&language=fi&action=page&action_source=translation_notification käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Meta%3ADeletion+policy&language=sv&action=page&action_source=translation_notification käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on matala. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Meta-Wikin toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Peruuttaaksesi tilauksen tai muuttaaksesi käännösten ilmoitusasetuksia käy sivulla [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Kiitos! Meta-Wikin käännösvastaavat‎, 07:07, 15 September 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Wikimedia Foundation website == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Meta-Wikissä. Sivu [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation website|Wikimedia Foundation website]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+website&language=fi&action=page&action_source=translation_notification käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+website&language=sv&action=page&action_source=translation_notification käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on matala. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Meta-Wikin toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Peruuttaaksesi tilauksen tai muuttaaksesi käännösten ilmoitusasetuksia käy sivulla [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Kiitos! Meta-Wikin käännösvastaavat‎, 05:46, 29 September 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Template:AffCom == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Meta-Wikissä. Sivu [[:metawikipedia:Template:AffCom|Template:AffCom]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AAffCom&language=fi&action=page&action_source=translation_notification käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AAffCom&language=sv&action=page&action_source=translation_notification käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on matala. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Meta-Wikin toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Peruuttaaksesi tilauksen tai muuttaaksesi käännösten ilmoitusasetuksia käy sivulla [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Kiitos! Meta-Wikin käännösvastaavat‎, 04:55, 30 Oktober 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Template:Cat main == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Meta-Wikissä. Sivu [[:metawikipedia:Template:Cat main|Template:Cat main]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3ACat+main&language=fi&action=page&action_source=translation_notification käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3ACat+main&language=sv&action=page&action_source=translation_notification käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on matala. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Meta-Wikin toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Peruuttaaksesi tilauksen tai muuttaaksesi käännösten ilmoitusasetuksia käy sivulla [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Kiitos! Meta-Wikin käännösvastaavat‎, 06:12, 6 November 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Help:Two-factor authentication == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Meta-Wikissä. Sivu [[:metawikipedia:Help:Two-factor authentication|Help:Two-factor authentication]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Help%3ATwo-factor+authentication&language=fi&action=page&action_source=translation_notification käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Help%3ATwo-factor+authentication&language=sv&action=page&action_source=translation_notification käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on keskiverto. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Meta-Wikin toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Peruuttaaksesi tilauksen tai muuttaaksesi käännösten ilmoitusasetuksia käy sivulla [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Kiitos! Meta-Wikin käännösvastaavat‎, 03:09, 6 Desember 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Universal Code of Conduct/Annual review/Messages/Review open == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Meta-Wikissä. Sivu [[:metawikipedia:Universal Code of Conduct/Annual review/Messages/Review open|Universal Code of Conduct/Annual review/Messages/Review open]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FAnnual+review%2FMessages%2FReview+open&language=fi&action=page&action_source=translation_notification käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FAnnual+review%2FMessages%2FReview+open&language=sv&action=page&action_source=translation_notification käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on keskiverto. Tämä sivu tulisi kääntää viimeistään 2026-01-19. <div lang="en" class="mw-content-ltr">This message will be sent to all the wikis to inform communities about their chance to participate in proposing changes to the Universal Code of Conduct. </div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Meta-Wikin toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Peruuttaaksesi tilauksen tai muuttaaksesi käännösten ilmoitusasetuksia käy sivulla [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Kiitos! Meta-Wikin käännösvastaavat‎, 22:30, 14 Januarie 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Wiki Loves Ramadan 2026/List of Articles/Culture/1 == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Meta-Wikissä. Sivu [[:metawikipedia:Wiki Loves Ramadan 2026/List of Articles/Culture/1|Wiki Loves Ramadan 2026/List of Articles/Culture/1]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wiki+Loves+Ramadan+2026%2FList+of+Articles%2FCulture%2F1&language=fi&action=page&action_source=translation_notification käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wiki+Loves+Ramadan+2026%2FList+of+Articles%2FCulture%2F1&language=sv&action=page&action_source=translation_notification käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on matala. Tämä sivu tulisi kääntää viimeistään 2026-02-28. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Hello! We have a new page for translation: Wiki Loves Ramadan 2026/List of Articles/Culture/1. Thank you!</div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Meta-Wikin toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Peruuttaaksesi tilauksen tai muuttaaksesi käännösten ilmoitusasetuksia käy sivulla [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Kiitos! Meta-Wikin käännösvastaavat‎, 11:02, 15 Februarie 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Julius 12345@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Global username policy == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Meta-Wikissä. Sivu [[:metawikipedia:Global username policy|Global username policy]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Global+username+policy&language=fi&action=page&action_source=translation_notification käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Global+username+policy&language=sv&action=page&action_source=translation_notification käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on keskiverto. Tämä sivu tulisi kääntää viimeistään 2026-12-31. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Hello! We have a new page for translation: Global username policy. Thank you very much!</div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Meta-Wikin toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Peruuttaaksesi tilauksen tai muuttaaksesi käännösten ilmoitusasetuksia käy sivulla [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Kiitos! Meta-Wikin käännösvastaavat‎, 14:25, 15 Februarie 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Julius 12345@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Event:Queer Women in Arts == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Meta-Wikissä. Sivu [[:metawikipedia:Event:Queer Women in Arts|Event:Queer Women in Arts]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Event%3AQueer+Women+in+Arts&language=fi&action=page&action_source=translation_notification käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Event%3AQueer+Women+in+Arts&language=sv&action=page&action_source=translation_notification käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on korkea. Tämä sivu tulisi kääntää viimeistään 2026-02-28. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Hello! We have a new page for translation: Event:Queer Women in Arts. Thanks!</div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Meta-Wikin toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Peruuttaaksesi tilauksen tai muuttaaksesi käännösten ilmoitusasetuksia käy sivulla [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Kiitos! Meta-Wikin käännösvastaavat‎, 19:11, 18 Februarie 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Julius 12345@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Mission == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielen suomi kääntäjäksi Meta-Wikissä. Sivu [[:metawikipedia:Mission|Mission]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Mission&language=fi&action=page&action_source=translation_notification käännä kielelle suomi] Tämän sivun tärkeysaste on keskiverto. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Meta-Wikin toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Peruuttaaksesi tilauksen tai muuttaaksesi käännösten ilmoitusasetuksia käy sivulla [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Kiitos! Meta-Wikin käännösvastaavat‎, 02:15, 28 Februarie 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Event:Wikipedia & Education User Group Showcase/March 2026 == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Meta-Wikissä. Sivu [[:metawikipedia:Event:Wikipedia & Education User Group Showcase/March 2026|Event:Wikipedia & Education User Group Showcase/March 2026]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Event%3AWikipedia+%26+Education+User+Group+Showcase%2FMarch+2026&language=fi&action=page&action_source=translation_notification käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Event%3AWikipedia+%26+Education+User+Group+Showcase%2FMarch+2026&language=sv&action=page&action_source=translation_notification käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on korkea. Tämä sivu tulisi kääntää viimeistään 2026-03-21. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Hi translators, The EduWiki Hub is seeking your support to help translate the Meta page for the EduWiki Knowledge Showcase (March 2026) into Portuguese, Spanish, French, Hindi, and Arabic The event will take place on 24 March 2026, and translations will help make it accessible to more communities. Thank you for your support. Kind regards, Barakat, for the EduWiki Hub.</div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Meta-Wikin toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Peruuttaaksesi tilauksen tai muuttaaksesi käännösten ilmoitusasetuksia käy sivulla [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Kiitos! Meta-Wikin käännösvastaavat‎, 12:56, 17 Maart 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:BAdegboye (EdWH)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: User:Keegan (WMF)/U4C eligible voter == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Meta-Wikissä. Sivu [[:metawikipedia:User:Keegan (WMF)/U4C eligible voter|User:Keegan (WMF)/U4C eligible voter]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-User%3AKeegan+%28WMF%29%2FU4C+eligible+voter&language=fi&action=page&action_source=translation_notification käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-User%3AKeegan+%28WMF%29%2FU4C+eligible+voter&language=sv&action=page&action_source=translation_notification käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on keskiverto. Tämä sivu tulisi kääntää viimeistään 2026-05-19. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Meta-Wikin toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Peruuttaaksesi tilauksen tai muuttaaksesi käännösten ilmoitusasetuksia käy sivulla [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Kiitos! Meta-Wikin käännösvastaavat‎, 00:28, 15 Mei 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2026/Vote now == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Meta-Wikissä. Sivu [[:metawikipedia:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2026/Vote now|Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2026/Vote now]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FCoordinating+Committee%2FElection%2F2026%2FVote+now&language=fi&action=page&action_source=translation_notification käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FCoordinating+Committee%2FElection%2F2026%2FVote+now&language=sv&action=page&action_source=translation_notification käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on keskiverto. Tämä sivu tulisi kääntää viimeistään 2026-05-26. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Meta-Wikin toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Peruuttaaksesi tilauksen tai muuttaaksesi käännösten ilmoitusasetuksia käy sivulla [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Kiitos! Meta-Wikin käännösvastaavat‎, 21:17, 20 Mei 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Global locks == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Meta-Wikissä. Sivu [[:metawikipedia:Global locks|Global locks]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Global+locks&language=fi&action=page&action_source=translation_notification käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Global+locks&language=sv&action=page&action_source=translation_notification käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on keskiverto. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Meta-Wikin toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Peruuttaaksesi tilauksen tai muuttaaksesi käännösten ilmoitusasetuksia käy sivulla [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Kiitos! Meta-Wikin käännösvastaavat‎, 01:45, 7 Junie 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Event:Open Heritage-Wikidata Contest == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Meta-Wikissä. Sivu [[:metawikipedia:Event:Open Heritage-Wikidata Contest|Event:Open Heritage-Wikidata Contest]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Event%3AOpen+Heritage-Wikidata+Contest&language=fi&action=page&action_source=translation_notification käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Event%3AOpen+Heritage-Wikidata+Contest&language=sv&action=page&action_source=translation_notification käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on keskiverto. Tämä sivu tulisi kääntää viimeistään 2026-08-15. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Hello, We are looking forward to translating this page. We highly appreciate your support Best</div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Meta-Wikin toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Peruuttaaksesi tilauksen tai muuttaaksesi käännösten ilmoitusasetuksia käy sivulla [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Kiitos! Meta-Wikin käännösvastaavat‎, 18:54, 10 Augustus 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:SanBonne@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Wiki Academy, Bejoy Narayan Mahavidyalaya == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Meta-Wikissä. Sivu [[:metawikipedia:Wiki Academy, Bejoy Narayan Mahavidyalaya|Wiki Academy, Bejoy Narayan Mahavidyalaya]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wiki+Academy%2C+Bejoy+Narayan+Mahavidyalaya&language=fi&action=page&action_source=translation_notification käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wiki+Academy%2C+Bejoy+Narayan+Mahavidyalaya&language=sv&action=page&action_source=translation_notification käännä kielelle ruotsi] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Meta-Wikin toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Peruuttaaksesi tilauksen tai muuttaaksesi käännösten ilmoitusasetuksia käy sivulla [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Kiitos! Meta-Wikin käännösvastaavat‎, 21:53, 31 Augustus 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Borhan@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Ilmoitus käännöksestä: Bengali Wikipedia == Hei Kartasto, Saat tämän ilmoituksen, koska olet ilmoittautunut kielten suomi ja ruotsi kääntäjäksi Meta-Wikissä. Sivu [[:metawikipedia:Bengali Wikipedia|Bengali Wikipedia]] on saatavilla käännettäväksi. Voit kääntää sen täällä: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Bengali+Wikipedia&language=fi&action=page&action_source=translation_notification käännä kielelle suomi] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Bengali+Wikipedia&language=sv&action=page&action_source=translation_notification käännä kielelle ruotsi] Tämän sivun tärkeysaste on keskiverto. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Apuasi arvostetaan. Sinunlaisesi kääntäjät pitävät Meta-Wikin toiminnassa monikielisenä yhteisönä. Peruuttaaksesi tilauksen tai muuttaaksesi käännösten ilmoitusasetuksia käy sivulla [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Kiitos! Meta-Wikin käännösvastaavat‎, 11:15, 17 September 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Borhan@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> jhgms4mpnwho745ols3ftoalp4l595o 0 307176 2967665 2896985 2026-09-16T12:02:57Z Aliwal2012 39067 /* Puntestand na die Grand Prix */ 2967665 wikitext text/x-wiki [[Lêer:F1 70 Logo retraced.svg|thumb|260px|Logo - 70 jaar Formule 1]] {| class="infobox" align="right" cellpadding="2" style="float:right; width: 22em; " |+ style="font-size:85%;" | |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| Formula 1 Großer Preis der Steiermark 2020 |- |colspan="3" style="text-align:center;" | |- |colspan="3" style="text-align:center;" | [[Lêer:Circuit A1 Ring.svg|200x200px]] |- | style="width: 20%;" | '''<small>Datum</small>''' | <small>12 Julie 2020</small> |- | '''<small>Plek</small>''' |colspan=2| <small>[[Red Bull Ring]]</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Voorste wegspringplek</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small>{{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]]</small> | <small>[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]</small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small>1.19.273 (nat baan)</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Vinnigste ronde</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small>{{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]]</small> | <small>[[McLaren]]-[[Renault]]</small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small>1.05.619 (rondte 69 van 71)</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Podium</small> |- | '''<small>1</small>''' || <small>{{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]]</small> || <small>[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]</small> |- | '''<small>2</small>''' || <small>{{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]]</small> || <small>[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]</small> |- | '''<small>3</small>''' || <small>{{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]</small> || <small>[[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Honda Racing F1|Honda]]</small> |} Die '''[[2020 Formule Een-seisoen|2020 Formule Een]] [[Stiermarkse Grand Prix]]''' is op 12 Julie 2020 op die [[Red Bull Ring]] in Spielberg, deelstaat [[Stiermarke]], [[Oostenryk]] gehou. Dit was die tweede wedren van die veranderde kampioenskapseisoen gewees. == Bande == [[Pirelli]] sal die volgende bande in Stiermarke verskaf: {| class="wikitable gauche" style="text-align:gauche;" |- !colspan=3 scope="col"| Bande vir 'n droë baan !colspan=2 scope="col"| Reënbande |- |[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_White.svg|alt=Représentation des pneus durs|centré|55px]]<br />{{spaces|3}}Hard<br />(Tipe C2) |[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Yellow.svg|alt=Représentation des pneus medium|55px]]<br />{{spaces|1}}Medium<br />(Tipe C3) |[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Red.svg|alt=Représentation des pneus tendres|55px]]<br />{{spaces|4}}Sag<br />(Tipe C4) |[[Lêer:Neumático F1 Pirelli Verde.svg|55px]]<br/>Tussen-in |[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Blue.svg|55px]]<br/>{{spaces|3}}Reën |} == Vrye oefening == === Uitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! rowspan="6"|Vrye oefening 1 ! Pos ! No ! Renjaer ! Vervaardiger ! Tyd |- |- style="vertical-align:top; background:#FFDAB9;" |- ! 1 | 11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Racing Point F1-span|Racing Point]]-[[Mercedes-Benz|BWT Mercedes]] | 1:04.867 |- ! 2 | 33 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Honda Racing F1|Honda]] | 1:04.963 |- ! 3 | 77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:05.089 |- ! 4 | 44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:05.120 |- ! 5 | 18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Racing Point F1-span|Racing Point]]-[[Mercedes-Benz|BWT Mercedes]] | 1:05.396 |-style="border-top:2px solid #808080" ! rowspan="6"|Vrye oefening 2 ! Pos ! No ! Renjaer ! Vervaardiger ! Tyd |- ! 1 | 33 |{{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] |[[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Honda Racing F1|Honda]] | 1:03.660 |- ! 2 | 77 |{{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:03.703 |- ! 3 | 11 |{{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Racing Point F1-span|Racing Point]]-[[Mercedes-Benz|BWT Mercedes]] |1:03.877 |- ! 4 | 18 |{{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Racing Point F1-span|Racing Point]]-[[Mercedes-Benz|BWT Mercedes]] | 1:04.241 |- ! 5 | 55 | {{ES-VLAG}}[[Carlos Sainz jr.]] | [[McLaren]]-[[Renault]] | 1:04.333 |- ! Vrye oefening 3 ! colspan="5" |Vrye oefening 3 is afgelas weens swaar reën. |} == Kwalifisering == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Pos ! No ! Renjaer ! Vervaardiger ! K1 ! K2 ! K3 ! Rooster |- ! scope="row" |1 | align="center" |44 | {{flagicon|GBR}} [[Lewis Hamilton]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | '''1:18.188''' | '''1:17.825''' | '''1:19.273''' | align="center" |1 |- ! scope="row" |2 | align="center" |33 | {{flagicon|NED}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Honda Racing F1|Honda]] | 1:18.297 | 1:17.938 | 1:20.489 | align="center" |2 |- ! scope="row" |3 | align="center" |55 | {{flagicon|SPA}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[McLaren]]-[[Renault F1|Renault]] | 1:18.590 | 1:18.836 | 1:20.671 | align="center" |3 |- ! scope="row" |4 | align="center" |77 | {{flagicon|FIN}} [[Valtteri Bottas]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:18.791 | 1:18.657 | 1:20.701 | align="center" |4 |- ! scope="row" |5 | align="center" |31 | {{flagicon|FRA}} [[Esteban Ocon]] | [[Renault F1|Renault]] | 1:19.687 | 1:18.764 | 1:20.922 | align="center" |5 |- ! scope="row" |6 | align="center" |4 | {{flagicon|GBR}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Renault F1|Renault]] | 1:18.504 | 1:18.448 | 1:20.925 | align="center" |9 |- ! scope="row" |7 | align="center" |23 | {{flagicon|THA}} [[Alexander Albon]] |[[Red Bull Racing]]-[[Honda Racing F1|Honda]] | 1:20.882 | 1:19.014 | 1:21.011 | align="center" |6 |- ! scope="row" |8 | align="center" |10 | {{flagicon|FRA}} [[Pierre Gasly]] | [[Scuderia AlphaTauri|AlphaTauri]]-[[Honda Racing F1|Honda]] | 1:20.192 | 1:18.744 | 1:21.028 | align="center" |7 |- ! scope="row" |9 | align="center" |3 | {{flagicon|AUS}} [[Daniel Ricciardo]] | [[Renault F1|Renault]] | 1:19.662 | 1:19.229 | 1:21.192 | align="center" |8 |- ! scope="row" |10 | align="center" |5 |data-sort-value="vet"|{{flagicon|GER}} [[Sebastian Vettel]] |[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:20.243 | 1:19.545 | 1:21.651 | align="center" |10 |- ! scope="row" |11 | align="center" |16 |data-sort-value="lec"|{{flagicon|MON}} [[Charles Leclerc]] |[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:20.871 | 1:19.628 |style="background: silver" align="center" data-sort-value="11"|<small>geen tyd</small> | align="center" |14 |- ! scope="row" |12 | align="center" |63 |data-sort-value="rus"|{{flagicon|GBR}} [[George Russell]] | [[WilliamsF1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|BWT Mercedes]] | 1:20.382 | 1:19.636 |style="background: silver" align="center" data-sort-value="12"|<small>geen tyd</small> | align="center" |11 |- ! scope="row" |13 | align="center" |18 |data-sort-value="str"|{{flagicon|CAN}} [[Lance Stroll]] | [[Racing Point F1-span|Racing Point]]-[[Mercedes-Benz|BWT Mercedes]] | 1:19.697 | 1:19.645 |style="background: silver" align="center" data-sort-value="13"|<small>geen tyd</small> | align="center" |12 |- ! scope="row" |14 | align="center" |26 |data-sort-value="kvy"|{{flagicon|RUS}} [[Daniil Kvyat]] | [[Scuderia AlphaTauri|AlphaTauri]]-[[Honda Racing F1|Honda]] | 1:19.824 | 1:19.717 |style="background: silver" align="center" data-sort-value="14"|<small>geen tyd</small> | align="center" |13 |- ! scope="row" |15 | align="center" |20 |data-sort-value="mag"|{{flagicon|DEN}} [[Kevin Magnussen]] |[[Haas F1-span|Haas]]-[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:21.140 | 1:20.211 |style="background: silver" align="center" data-sort-value="15"|<small>geen tyd</small> | align="center" |15 |- ! scope="row" |16 | align="center" |7 |data-sort-value="rai"|{{flagicon|FIN}} [[Kimi Räikkönen]] | [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]]-[[Ferrari]] | 1:21.372 |style="background: silver" align="center" data-sort-value="16"|<small>geen tyd</small> |style="background: silver" align="center" data-sort-value="16"|<small>geen tyd</small> | align="center" |16 |- ! scope="row" |17 | align="center" |11 |data-sort-value="per"|{{flagicon|MEX}} [[Sergio Pérez]] | [[Racing Point F1-span|Racing Point]]-[[Mercedes-Benz|BWT Mercedes]] | 1:21.607 |style="background: silver" align="center" data-sort-value="17"|<small>geen tyd</small> |style="background: silver" align="center" data-sort-value="17"|<small>geen tyd</small> | align="center" |17 |- ! scope="row" |18 | align="center" |6 |data-sort-value="lat"|{{flagicon|CAN}} [[Nicholas Latifi]] |[[WilliamsF1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|BWT Mercedes]] | 1:21.759 |style="background: silver" align="center" data-sort-value="18"|<small>geen tyd</small> |style="background: silver" align="center" data-sort-value="18"|<small>geen tyd</small> | align="center" |18 |- ! scope="row" |19 | align="center" |99 |data-sort-value="gio"|{{nowrap|{{flagicon|ITA}} [[Antonio Giovinazzi]]}} | [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]]-[[Ferrari]] | 1:21.831 |style="background: silver" align="center" data-sort-value="19"|<small>geen tyd</small> |style="background: silver" align="center" data-sort-value="19"|<small>geen tyd</small> | align="center" |19 |- ! scope="row" |20 |align="center"|8 |{{flagicon|FRA}} [[Romain Grosjean]] |[[Haas F1-span|Haas]]-[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |data-sort-value="2:00" nowrap| <small>geen tyd</small> |style="background: silver" align="center"|<small>geen tyd</small> |style="background: silver" align="center"|<small>geen tyd</small> | align="center" data-sort-value="20"|Kuipelaan |- !colspan="8"| 107% tyd: 1:23.661 |} == Wedrenuitslag == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Pos ! No ! Renjaer ! Vervaardiger ! Rondes ! Tyd/Oorsaak uitval ! Rooster ! Punte |- !1 |44 |{{GB-VLAG}} '''[[Lewis Hamilton]]''' | '''[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]''' |71 |1:31:58.123 |1 |'''25''' |- !2 |77 |{{FI-VLAG}} '''[[Valtteri Bottas]]''' | '''[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]''' |71 | +13.719 |4 |'''18''' |- !3 |33 |{{NL-VLAG}} '''[[Max Verstappen]]''' |'''[[Red Bull Racing]]-[[Honda Racing F1|Honda]]''' |71 | +33.698 |2 |'''15''' |- !4 |23 |'''{{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]]''' |'''[[Red Bull Racing]]-[[Honda Racing F1|Honda]]''' |71 | +44.400 |6 |'''12''' |- !5 |4 |'''{{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]''' |'''[[McLaren]]-[[Renault F1|Renault]]''' |71 | +1:01.470 |9 |'''10''' |- !6 |11 |'''{{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]]''' |'''[[Racing Point F1-span|Racing Point]]-[[Mercedes-Benz|BWT Mercedes]]''' |71 | +1:02.387 |17 |'''8''' |- !7 |18 |'''{{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]]''' |'''[[Racing Point F1-span|Racing Point]]-[[Mercedes-Benz|BWT Mercedes]]''' |71 | +1:02.453 |13 |'''6''' |- !8 |3 |'''{{AU-VLAG}} [[Daniel Ricciardo]]''' |'''[[Renault F1|Renault]]''' |71 | +1:02.591 |8 |'''4''' |- !9 |55 |'''{{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]]''' |'''[[McLaren]]-[[Renault]]''' |70 | +1 ronde |3 |'''3''' |- !10 |26 |'''{{RU-VLAG}} [[Daniil Kvjat]]''' |'''[[Scuderia AlphaTauri|AlphaTauri]]-[[Honda Racing F1|Honda]]''' |70 | +1 ronde |14 |'''1''' |- !11 |7 |{{FI-VLAG}} [[Kimi Räikkönen]] |[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo Racing]]-[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |70 | +1 ronde |16 | |- !12 |20 |{{DK-VLAG}} [[Kevin Magnussen]] |[[Haas F1-span|Haas]]-[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |70 | +1 ronde |15 | |- !13 |8 |{{FR-VLAG}} [[Romain Grosjean]] |[[Haas F1-span|Haas]]-[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |70 | +1 ronde |Pit | |- !14 |99 |{{IT-VLAG}} [[Antonio Giovinazzi]] |[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo Racing]]-[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |70 | +1 ronde |19 | |- !15 |10 |{{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] |[[Scuderia AlphaTauri|AlphaTauri]]-[[Honda]] |70 | +1 ronde |7 | |- !16 |63 |{{GB-VLAG}} [[George Russell]] |[[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |69 | +2 rondes |12 | |- !17 |6 |{{CA-VLAG}} [[Nicholas Latifi]] |[[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |69 | +2 rondes |18 | |- !DNF |31 |{{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] |[[Renault F1|Renault]] |25 |Oorverhitting |5 | |- !DNF |16 |{{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] |[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |3 |Ongeluk |11 | |- !DNF |5 |{{DE-VLAG}} [[Sebastian Vettel]] |[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |1 |Ongeluk |10 | |} == Puntestand ná die Grand Prix == {| | valign="top"| {| class="wikitable" |+ Renjaers |- !Plek !! No. !! Renjaer !! Span !! Punte |- | 1 || 77 || {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] ||[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] || 43 |- | 2 || 44 || {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] || [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] || 37 |- | 3 || 4 || {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] || [[McLaren]]-[[Renault]] || 26 |- | 4 || 16 || {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] || [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] || 18 |- | 5 || 11 || {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] ||[[Racing Point F1-span|Racing Point]]-[[Mercedes-Benz|BWT Mercedes]] || 16 |- | 6 || 33 || {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] || [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Honda]] || 15 |- | 7 || 55 || {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] || [[McLaren]]-[[Renault]] || 13 |- | 8 || 23 || {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] || [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Honda]] || 12 |- | 9 || 10 || {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] || [[Scuderia AlphaTauri|AlphaTauri]]-[[Honda]] || 6 |- | 10 || 18 || {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] || [[Racing Point F1-span|Racing Point]]-[[Mercedes-Benz|BWT Mercedes]] || 6 |- |} | | valign="top" | {| class="wikitable" |+ Vervaardigers |- !Plek !Span !Punte |- | 1 || {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] || 80 |- | 2 || {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Renault]] || 39 |- | 3 || {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Honda]] || 27 |- | 4 || {{GB-VLAG}} [[Racing Point F1-span|Racing Point]]-[[Mercedes-Benz|BWT Mercedes]] || 22 |- | 5 || {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] || 19 |- | 6 || {{FR-VLAG}} [[Renault F1|Renault]] || 8 |- | 7 || {{IT-VLAG}} [[Scuderia AlphaTauri|AlphaTauri]]-[[Honda]] || 7 |- | 7 || {{IT-VLAG}} [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]]-[[Ferrari]] || 2 |- | 8 || {{GB-VLAG}} [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] || 0 |- | 10 || {{US-VLAG}} [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] || 0 |- |} |} {{F1GP 2020–2029}} [[Kategorie:Stiermarkse Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 2020|Stiermarkse]] 8ukwx9n30k7ke2kdxu5aykaj21uexvw 0 310938 2967711 2892078 2026-09-16T16:42:39Z Pynappel 70858 2967711 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Am 4. September 2025 empfing Außenministerin Beate Meinl-Reisinger die belarussische Oppositionsführerin Swetlana Tichanowskaja in Wien (54764168137) (cropped).jpg|duimnael|226x226px|Swjatlana Tsichanofskaja (2025)]] '''Swjatlana Tsichanofskaja''' ([[Belarussies]]: Святлана Ціханоўская) of '''Swetlana Tichanofskaja''' ([[Russies]]; Светлана Тихановская) (Mikasjewitsji, [[11 September]] [[1982]]) is 'n [[Belarus]]siese politieke aktivis wat 'n kandidaat in die 2020-presidentsverkiesing in [[Belarus]] was. President [[Aleksandr Loekasjenko]] is amptelik as wenner van die 2020 verkiesing verklaar, wat deur wydverspreide verkiesingsbedrog geskend is.<ref name="Belarus_election_notdemo">{{Cite web|title=Presidential and Legislative Elections|url=https://www.oxfordhandbooks.com/view/10.1093/oxfordhb/9780190258658.001.0001/oxfordhb-9780190258658-e-23|last=Jones|first=Mark P.|editor3-first=Matthew S|editor3-last=Shugart|editor2-first=Robert J|editor2-last=Pekkanen|editor1-first=Erik S|editor1-last=Herron|date=2018|website=The Oxford Handbook of Electoral Systems|language=en|doi=10.1093/oxfordhb/9780190258658.001.0001|isbn=9780190258658|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=21 May 2020|quote=" eenparige ooreenkoms tussen ernstige geleerdes dat ... Lukashenko se 2015-verkiesing binne 'n outoritêre konteks plaasgevind het."}}</ref><ref name="atlanticcouncil_about_elections">{{cite news|title = Lukashenka vs. democracy: Where is Belarus heading?|quote = Die stemming is egter gekenmerk deur bewerings van wydverspreide bedrog. Dit blyk dat hierdie vermoedens bevestig word deur gegewens van 'n beperkte aantal stemlokale wat geledere met die regering verbreek en die opposisie-kandidaat Svyatlana Tichanovskaja as die duidelike wenner geïdentifiseer het.|url = https://www.atlanticcouncil.org/blogs/ukrainealert/lukashenko-vs-democracy-where-is-belarus-heading/|date = 10 Augustus 2020|website = AtlanticCouncil|archiveurl = https://archive.ph/20200812183957/https://www.atlanticcouncil.org/blogs/ukrainealert/lukashenko-vs-democracy-where-is-belarus-heading/|url-status = live|archivedate = 12 Augustus 2020|access-date = 16 Augustus 2020}}</ref> Daarop beweer Tsichanofskaja dat sy die presidentsverkiesing met tussen 60 en 70% van die stemme gewen het. <ref>{{cite news |title=Belarus election: Exiled leader calls weekend of 'peaceful rallies' |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-53780685 |accessdate=15 Augustus 2020 |agency=[[BBC News]] |date=14 Augustus 2020}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www3.nhk.or.jp/nhkworld/en/news/20200815_05/amp.html?__twitter_impression=true|title=Belarus opposition candidate declares victory &#124; NHK WORLD-JAPAN News|website=www3.nhk.or.jp|access-date=16 Augustus 2020|archive-date=16 Augustus 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200816073345/https://www3.nhk.or.jp/nhkworld/en/news/20200815_05/amp.html?__twitter_impression=true|url-status=dead}}</ref> == Biografie == Voordat Tsichanofskaja 'n presidentskandidaat geword het, was sy 'n Engelsonderwyser en tolk. Sy is getroud met die [[YouTuber]], [[blog]]ger en aktivis Siarhiej Tsichanofski, wat in hegtenis geneem is.<ref>[https://www.thetimes.co.uk/article/svetlana-tsikhanouski-housewife-gears-up-for-election-fight-with-belarus-strongman-rgtnr7qmv "Svetlana Tikhanovskaya: Housewife steps into election fight with Belarus strongman Lukashenko"], ''The Times'', 6 Junie 2020</ref> == Presidensiële veldtog in 2020 == Ná die inhegtenisneming van haar man op 29 Mei het Tsichanofskaja aangekondig dat sy voornemens is om in sy plek verkies te word. Sy is op 14 Julie 2020 as onafhanklike kandidaat geregistreer.<ref>[https://www.themoscowtimes.com/2020/07/20/in-belarus-3-women-unite-to-fight-strongman-lukashenko-a70925 "In Belarus, 3 Women Unite to Fight Strongman Lukashenko"], ''Moscow Times'', 20 Julie 2020</ref> Na haar registrasie is sy ondersteun deur die veldtogte van Waleri Tsepkalo en Wiktar Babarika, twee prominente opposisiepolitici wat verbied is om hul kandidatuur te registreer. 'n Foto van Tsichanofskaja met Maria Kolesnikowa, Babarika se veldtogbestuurder, en Weronika Tsepkalo, die vrou van Waleri Tsepkalo, het 'n [[simbool]] van haar veldtog geword.<ref>[https://www.thetimes.co.uk/article/wives-of-jailed-rivals-step-up-to-fight-lukashenko-of-belarus-w5wtzpc3t "Wife of jailed blogger steps up to fight Lukashenko of Belarus"], ''The Times'', 20 Julie 2020.</ref> In Junie 2020 het sy 'n [[video]] uitgereik waarin gesê word dat sy met arrestasie gedreig is en dat haar kinders weggeneem sou word as sy aanhou om aan die verkiesing deel te neem. Sedertdien het sy haar kinders na die buiteland gestuur om by hul ouma te gaan woon vir hul veiligheid.<ref>[https://www.reuters.com/article/us-belarus-election-candidate-children-idUSKCN24L1Q6 "Belarus presidential candidate sends her children abroad after threats"], ''[[Reuters]]'', 20 Julie 2020</ref> == Vroulike solidariteit == Voor die presidensiële veldtog het die Belarussiese president [[Aleksandr Loekasjenko]] daarop aangedring dat die land nie gereed is vir 'n vroulike president nie.<ref>[https://today.rtl.lu/news/world/a/1551143.html "'Female solidarity': In Belarus, three women unite to fight strongman Lukashenko"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230315104550/https://today.rtl.lu/news/world/a/1551143.html |date=15 Maart 2023 }} ''RTL'', 17 Julie 2020</ref> Haar veldtog word geloods toe Amnesty International die land se diskriminerende behandeling van vroulike opposisie-aktiviste veroordeel het<ref>[https://www.amnesty.org.uk/press-releases/belarus-authorities-threatening-women-political-activists-ahead-election "Belarus: Authorities threatening women political activists ahead of election"] ''Amnesty International'' 17 Julie 2020</ref> met verwysing na dreigemente van seksuele geweld en teen die versorging van hul kinders. <ref>http://www.therepublic.com/2020/07/19/eu-belarus-politics-3/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200722134624/http://www.therepublic.com/2020/07/19/eu-belarus-politics-3/ |date=22 Julie 2020 }} Belarus rally for presidential challenger largest in years. Besoek op 22 Julie 2020, The Associated.</ref> == Platform == Swjatlana Tsichanofskaja het gesê dat sy strewe na die presidentskap om haar man uit die tronk te bevry.<ref> [https://www.bbc.co.uk/sounds/play/w172x2wbbkf0jwz "Newsday: The female politicians of Belarus taking on a male president who has been in power for more than two decades"], ''BBC World Service'', 22 Julie 2020</ref> Sy het ook gesê dat die hoofdoel van haar deelname is om vrye en regverdige verkiesings te bewerkstellig. Sy is van mening dat die huidige verkiesing nie as vry en regverdig beskou kan word nie weens die regering se weiering om die belangrikste politieke opponente van Loekasjenko te registreer, en het onderneem om 'n plan vir deursigtige en verantwoordbare [[verkiesing]]s binne ses maande na die aanstelling van die regering voor te lê.<ref>[https://www.svaboda.org/a/30739678.html "«У Лукашэнкі вельмі нізкі рэйтынг». Што Ціханоўская сказала ў сваім першым выступе на тэлевізіі."], ''Radio Svaboda'', 21 Julie 2020</ref> == Ondersteuners == Alhoewel sy as onafhanklike deelgeneem het, het Tsichanofskaja steun oor die hele spektrum van Belarussiese politieke opposisie getrek. Wital Rimasjeuski, medeleier van die Belarussiese Christen-Demokrate, het die steun van sy party aangekondig, net soos die Belarussiese Sosiaal-Demokratiese Party, die Verenigde Gemeenskapsparty van Belarus en die Belarussiese Vroueparty "Nadzieja".<ref> [https://www.svaboda.org/a/30743221.html "БСДП (Грамада) заклікала галасаваць за Ціханоўскую і адстойваць права на свабодныя выбары."] ''Radio Svaboda'', 23 Julie 2020</ref><ref name=":0">[https://www.svaboda.org/a/30741749.html "Статкевіч, Кавалькова, Хашчавацкі, АГП і БХД. Хто падтрымлівае Сьвятлану Ціханоўскую."], ''Radio Svaboda'', 22 Julie 2020</ref> Sy het ook die steun van die voormalige presidentskandidaat van die opposisie in die 2010-presidentsverkiesing, Mikola Statkewitsj, ontvang. == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Svetlana Tichanovskaja}} {{Vertaaluit | taalafk = es | il = Svetlana Tijanóvskaya }} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Tsichanofskaja, Svjalana}} [[Kategorie:Geboortes in 1982]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Belarusse]] bqhbeddtobnpidq86rrupar0a1q4ve8 0 364569 2967938 2875008 2026-09-17T09:05:30Z Oesjaar 7467 Skakel 2967938 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | name = Sandaalwyn | image = | status = LC | status_system = IUCN2.3 | taxon = Aloe hereroensis | authority = [[Adolf Engler|Engl.]], 1888 | synonyms = * ''Aloe orpeniae'' <small>[[Selmar Schönland|Schönland]]</small> }} Die '''sandaalwyn''' (''Aloe hereroensis'') is 'n [[aalwyn]] wat voorkom in die [[Noord-Kaap]], [[Vrystaat]], [[Angola]], [[Botswana]] en [[Namibië]] . == Galery == <gallery> Aloe hereroensis MS 9853.jpg Aloe hereroensis Namibia.jpg Aloe hereroensis.jpg Namib Naukluft National Park, Namibia (3143965007).jpg </gallery> == Sien ook == * [[Lys van aalwynspesies]] == Bronnelys == * [http://redlist.sanbi.org/species.php?species=2206-4014 REDLIST Sanbi] * [https://www.gardenia.net/plant/aloe-hereroensis Gardenis] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:529518-1 Plants of the World Online] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Aalwyne|hereroensis]] [[Kategorie:Flora van Angola]] [[Kategorie:Flora van Botswana]] [[Kategorie:Flora van Namibië]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] dz07k1s8d3dh8suar7i58zxh0ul0jwp 0 365146 2967937 2731115 2026-09-17T09:04:11Z Oesjaar 7467 Verbeter 2967937 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | name = Transvaal-grasaalwyn | image = | status = | status_system = IUCN2.3 | taxon = Aloe davyana | authority = [[Selmar Schönland|Schönland]], 1905 | synonyms = * ''Aloe greatheadii var. davyana'' <small>(Schönland) Glen & D.S.Hardy</small> }} Die '''Transvaal-grasaalwyn''' (''Aloe davyana'') is 'n [[aalwyn]] wat deel van die Asphodelaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[inheems]] in [[Gauteng]], [[Noord-Wes]], [[Vrystaat]], [[KwaZulu-Natal]], [[Limpopo]] en [[Mpumalanga]] asook [[Eswatini]]. Die [[spesie]] het twee subspesies: * ''Aloe davyana var. davyana'' * ''Aloe davyana var. subolifera'' <small>Groenew.</small> == Sien ook == * [[Lys van aalwynspesies]] == Bronnelys == * [http://redlist.sanbi.org/species.php?species=2206-4068 SANBI Redlist] * [http://pza.sanbi.org/aloe-greatheadii-var-davyana PZAfrica] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:529372-1 Plants of the World Online] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Aalwyne|davyana]] [[Kategorie:Flora van Eswatini]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] 8z4qfogyp9f3fjk6fatcd9arsrolrz7 0 367564 2967933 2895891 2026-09-17T08:58:48Z Oesjaar 7467 /* Spesies */ Skakel 2967933 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = (MHNT) Haworthia cymbiformis - Serres du Muséum de Toulouse.jpg |image_caption = Gekweekte ''[[Haworthia cymbiformis]]'' |display_parents = 3 |taxon = Haworthia |authority = [[Henri August Duval|Duval]], (1809) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms = *''Apicra'' <small>Willd.</small> *''Catevala'' <small>Medik.</small> *× ''Apworthia'' <small>Poelln.</small> }} '''''Haworthia''''' is 'n plant [[genus]] wat hoort tot [[Asphodelaceae]], die aalwynfamilie. Die genus is aalwynagtig en lyk soos miniatuuraalwyne, dit staan ook bekend as dwergaalwyne. Die genus is [[inheems]] aan [[Eswatini]], [[Lesotho]], [[Mosambiek]], [[Namibië]] en [[Suid-Afrika]].<ref name=f>[http://apps.kew.org/wcsp/namedetail.do?name_id=276949 Kew World Checklist of Selected Plant Families]</ref> Plante van die genus is gewild onder versamelaars en dit is 'n bedreiging vir sommige [[spesie]]s se voortbestaan. Die taksonomie van die spesies in die genus word tans hersien. == Spesies == {{div col|colwidth=400px}} * ''[[Haworthia akaonii]]'' <small>M.Hayashi</small> – [[Noord-Kaap]], [[Oos-Kaap]] en [[Wes-Kaap]] * ''[[Haworthia angustifolia]]'' <small>Haw.</small> – Oos-Kaap en Wes-Kaap * ''[[Haworthia ao-onii]]'' <small>M.Hayashi</small> – Noord-Kaap, Oos-Kaap en Wes-Kaap * ''[[Haworthia arachnoidea]]'' <small>(L.) Duval</small> – Wes-Kaap * ''[[Haworthia aristata]]'' <small>Haw.</small> – Oos-Kaap en Wes-Kaap * ''[[Haworthia bayeri]]'' <small>J.D.Venter & S.A.Hammer</small> – Wes-Kaap * ''[[Haworthia blackburniae]]'' <small>W.F.Barker</small> – Wes-Kaap * ''[[Haworthia bolusii]]'' <small>Baker</small> – Oos-Kaap en [[Vrystaat]] * ''[[Haworthia caesia]]'' <small>M.Hayashi</small> – Wes-Kaap * ''[[Haworthia calva]]'' <small>M.Hayashi</small> – Oos-Kaap * ''[[Haworthia chloracantha]]'' <small>Haw.</small> – Wes-Kaap * ''[[Haworthia compacta]]'' <small>(Triebner) Breuer</small> – Noord-Kaap, Oos-Kaap en Wes-Kaap * ''[[Haworthia cooperi]]'' <small>Baker</small> – Oos-Kaap en Wes-Kaap * ''[[Haworthia cymbiformis]]'' <small>(Haw.) Duval</small> – Oos-Kaap en Wes-Kaap * ''[[Haworthia decipiens]]'' <small>Poelln.</small> – Oos-Kaap en Wes-Kaap * ''[[Haworthia diaphana]]'' <small>M.Hayashi</small> – Oos-Kaap * ''[[Haworthia dura]]'' <small>M.Hayashi</small> * ''[[Haworthia elizeae]]'' <small>Breuer</small> – Wes-Kaap * ''[[Haworthia emelyae]]'' <small>Poelln.</small> – Wes-Kaap * ''[[Haworthia ernstii]]'' <small>M.Hayashi</small> * ''[[Haworthia floribunda]]'' <small>Poelln.</small> – Wes-Kaap * ''[[Haworthia fukuyae]]'' <small>M.Hayashi</small> – Oos-Kaap * ''[[Haworthia grenieri]]'' <small>Breuer</small> – Noord-Kaap en Wes-Kaap * ''[[Haworthia heidelbergensis]]'' <small>G.G.Sm.</small> – Wes-Kaap * ''[[Haworthia herbacea]]'' <small>(Mill.) Stearn</small> – Wes-Kaap * ''[[Haworthia lockwoodii]]'' <small>Archibald</small> – Wes-Kaap * ''[[Haworthia maculata]]'' <small>(Poelln.) M.B.Bayer</small> – Wes-Kaap * ''[[Haworthia magnifica]]'' <small>Poelln.</small> – Oos-Kaap en Wes-Kaap * ''[[Haworthia maraisii]]'' <small>Poelln.</small> – Oos-Kaap en Wes-Kaap * ''[[Haworthia marumiana]]'' <small>[[Antonius Josephus Adrianus Uitewaal|Uitewaal]]</small> – Noord-Kaap, Oos-Kaap en Wes-Kaap * ''[[Haworthia mirabilis]]'' <small>(Haw.) Haw.</small> – Wes-Kaap * ''[[Haworthia mollis]]'' <small>M.Hayashi</small> – Oos-Kaap * ''[[Haworthia monticola]]'' <small>Fourc.</small> – Wes-Kaap * ''[[Haworthia mucronata]]'' <small>Haw.</small> – Wes-Kaap * ''[[Haworthia mutica]]'' <small>Haw.</small> – Wes-Kaap * ''[[Haworthia nortieri]]'' <small>G.G.Sm.</small> – Wes-Kaap * ''[[Haworthia outeniquensis]]'' <small>M.B.Bayer</small> – Wes-Kaap * ''[[Haworthia parksiana]]'' <small>Poelln.</small> – Wes-Kaap * ''[[Haworthia pubescens]]'' <small>M.B.Bayer</small> – Wes-Kaap * ''[[Haworthia pulchella]]'' <small>M.B.Bayer</small> – Wes-Kaap * ''[[Haworthia pygmaea]]'' <small>Poelln.</small> – Wes-Kaap * ''[[Haworthia regina]]'' <small>M.Hayashi</small> – Oos-Kaap * ''[[Haworthia reticulata]]'' <small>(Haw.) Haw.</small> – Wes-Kaap * ''[[Haworthia retusa]]'' <small>(L.) Duval</small> – Wes-Kaap * ''[[Haworthia rossouwii]]'' <small>Poelln.</small> – Noord-Kaap, Oos-Kaap en Wes-Kaap * ''[[Haworthia sapphaia]]'' <small>M.Hayashi</small> – Oos-Kaap * ''[[Haworthia semiviva]]'' <small>(Poelln.) M.B.Bayer</small> – Noord-Kaap, Oos-Kaap en Wes-Kaap * ''[[Haworthia springbokvlakensis]]'' <small>C.L.Scott</small> – Oos-Kaap * ''[[Haworthia subularis]]'' <small>M.Hayashi</small> – Oos-Kaap * ''[[Haworthia transiens]]'' <small>(Poelln.) M.Hayashi</small> – Oos-Kaap en Wes-Kaap * ''[[Haworthia truncata]]'' <small>[[Selmar Schönland|Schönland]]</small> – Wes-Kaap * ''[[Haworthia turgida]]'' <small>Haw.</small> – Wes-Kaap * ''[[Haworthia variegata]]'' <small>[[Louisa Bolus|L.Bolus]]</small> – Wes-Kaap * ''[[Haworthia veltina]]'' <small>M.Hayashi</small> – Oos-Kaap * ''[[Haworthia villosa]]'' <small>M.Hayashi</small> – Oos-Kaap * ''[[Haworthia vitris]]'' <small>M.Hayashi</small> – Wes-Kaap * ''[[Haworthia vlokii]]'' <small>M.B.Bayer</small> – Wes-Kaap * ''[[Haworthia wittebergensis]]'' <small>W.F.Barker</small> – Wes-Kaap * ''[[Haworthia zantneriana]]'' <small>Poelln.</small> – Oos-Kaap en Wes-Kaap {{div col end}} == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronnelys == * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:331203-2 Plants of the World Online] * ''Gids tot die Aalwyne van Suid-Afrika'', [[Ben-Erik van Wyk]] & [[Gideon Smith|Gideon F. Smith]], Briza Publikasies, 2014, {{ISBN|9781920217396}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Haworthia| ]] gek86lg51va0i5d5h6765ipdtq3fvgt 0 368553 2967702 2904324 2026-09-16T16:38:54Z Pynappel 70858 2967702 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Musikale kunstenaar | naam = Tom MacDonald | beeld = | beeldonderskrif = | geboortenaam = Thomas MacDonald | alias = Clout chaser <ref name="auto10">{{Cite web |url=https://www.cagematch.net/?id=2&nr=13800 |title=argiefkopie |access-date= 1 Februarie 2021 |archive-date= 2 Maart 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230302185427/https://www.cagematch.net/?id=2&nr=13800 |url-status=dead }}</ref> WHITEBOY | geboortedatum = {{geboortedatum en ouderdom|1988|09|21}} | geboorteplek = [[Edmonton]], [[Alberta]], Kanada | beroep = {{flatlist| * [[Kletsrym]]er * Sanger * Liedjieskrywer * YouTuber * Stoeier }} | jare_aktief = 2014 – teenswoordig | pryse = | instrument = Stem, kitaar | genre = {{flatlist| * [[Hip-hop|Hip-hopmusiek]] * politiese hip hop * trap * pop rap }} | associated_acts = {{flatlist| * Nova Rockafeller * Madchild * Swollen Members * Dax * GFBF | webwerf = {{URL|https://www.hangovergang.com/}} }} }} '''Thomas MacDonald''' (gebore [[21 September]] [[1988]]), professioneel bekend as '''Tom MacDonald''', is 'n onafhanklike [[Kanadese]] [[kletsrym]]er, sanger, liedjieskrywer en [[YouTuber]]. Sy liedjie "Fake Woke", waarin hy krities is teenoor [[kanselleerkultuur]], wat veral algemeen voorkom in die [[Verenigde State]], bereik in Januarie 2021 nommer een in verkope in die Amerikaanse [[Hip-hop]]- en [[kletsrym]]genres en [[iTunes]] verkope. == Vroeë lewe == MacDonald het in sy tienerjare vir ses jaar as 'n professionele stoeier in Kanada vir die ''National Wrestling Alliance'', ''Elite Canadian Championship Wrestling'', ''Real Canadian Wrestling'', ''Prairie Wrestling Alliance'', en ''Monster Pro Wrestling'' gewerk.<ref>{{Cite web |url=https://www.cagematch.net/?id=2&nr=13800&page=20 |title=argiefkopie |access-date= 1 Februarie 2021 |archive-date= 2 Maart 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230302185431/https://www.cagematch.net/?id=2&nr=13800&page=20 |url-status=dead }}</ref> == Musikale loopbaan == === YouTube === MacDonald het in [[2009]] met sy loopbaan in [[kletsrym|rap]]musiek begin. Sy eerste album, ''LeeAnn's Son'', is in 2014 vrygestel. Gedurende die tyd het hy sy eie [[YouTube]]-kanaal begin met die enkelsnit "Wannabe". Sy aanvanklike sukses het begin na sy 2017-enkelsnit, "Dear Rappers". == Persoonlike lewe == MacDonald het in 2017 begin uitgaan met die Kanadese kletsrymer Nova Rockafeller. Hulle is medebestuurders van die [[punk]]groep "GFBF".<ref>{{Cite web|url=https://www.tuko.co.ke/313014-tom-macdonald-bio-net-worth-2020.html|title=Tom Macdonald: Bio and net worth in 2020|first=Venic|last=Nyanchama|date=24 Junie 2020|website=Tuko.co.ke - Kenya news.}}</ref> Hy woon tans in [[Los Angeles]], Kalifornië. MacDonald noem [[The Beatles]], [[Pink Floyd]], [[Led Zeppelin]], [[Black Sabbath]], [[Joe Cocker]], [[Janis Joplin]] en Aerosmith as musikale invloede en inspirasie.<ref name="auto5">{{Cite web|last=Baboukis|first=Denise|date=3 Mei 2019|title=Tom MacDonald &#124; Artist Interview|url=https://www.samash.com/spotlight/tom-macdonald-artist-interview/}}</ref> In sy grootwordjare was die eerste albums waarna hy geluister het 2Pac se ''All Eyez on Me'', Eminem se ''The Marshall Mathers LP''<ref> https://www.youtube.com/watch?v=kh_TdKQhYjg</ref> en [[Marilyn Manson]] se ''Smells Like Children''.<ref name="auto11">https://www.youtube.com/watch?v=EH2nZq4w7xk</ref> == Diskografie == ===Studio albums=== * ''LeeAnn's Son'' (2014) * ''See You Tomorrow'' (2015) * ''Dream People & the Whiskey Wars'' (2015) * ''Deathreats'' (2018) * ''Ghostories'' (2019) *''Gravestones'' (2020) '''Samewerkings''' * ''Killing the Neighbors'' (met Madchild) (2020) ==="Mixtapes"=== * ''MacBeth'' (2015) * ''Therapy'' (2017) * ''Flowers for the Dead'' (2020) == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * {{Official website|https://www.hangovergang.com/}} * [https://www.youtube.com/TomMacdonaldOfficial Amptelike YouTube kanaal] {{Normdata}} {{vertaalvanaf | taalafk = en | il = Tom_MacDonald }} {{DEFAULTSORT:MacDonald, Tom}} [[Kategorie:Geboortes in 1988]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Amerikaanse musici]] [[Kategorie:Kanadese musici]] 9yoz6t6i6pjdj0z3wiswtuhdx2r54lp 0 370052 2967939 2911568 2026-09-17T09:08:50Z Oesjaar 7467 Verbeter 2967939 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | name = | image = | status = LC | status_system = IUCN2.3 | taxon = Aloe parvibracteata | authority = [[Selmar Schönland|Schönland]], (1907), [[Gekonserveerde naam|nom. cons.]] | synonyms = * ''Aloe keithii'' <small>Reynolds</small> * ''Aloe monteiroi'' <small>Baker</small> * ''Aloe parvibracteata var. zuluensis'' <small>(Reynolds) Reynolds</small> * ''Aloe pongolensis'' <small>Reynolds</small> * ''Aloe pongolensis var. zuluensis'' <small>Reynolds</small> }} '''''Aloe parvibracteata''''' is 'n [[aalwyn]] wat deel van die Asphodelaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[inheems]] aan [[Eswatini]], [[KwaZulu-Natal]], [[Limpopo]], [[Mosambiek]] en [[Mpumalanga]]. == Galery == <gallery> Aloe parvibracteata 1 (10222758436).jpg Aloe parvibracteata 1 (9434122595).jpg Aloe parvibracteata 2 (9434122679).jpg Aloe parvibracteata 3 (10222769465).jpg </gallery> == Sien ook == * [[Lys van aalwynspesies]] == Bronnelys == * [http://redlist.sanbi.org/species.php?species=2206-192 REDLIST Sanbi] * [http://plantsoftheworldonline.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:529744-1 Plants of the World Online] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Aalwyne|parvibracteata]] [[Kategorie:Flora van Eswatini]] [[Kategorie:Flora van Mosambiek]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] ln3073a5r3w542ohv2vql09j86fxg5l 0 370191 2967929 2732932 2026-09-17T08:55:29Z Oesjaar 7467 Verbeter 2967929 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | name = | image = | status = DD | status_system = IUCN2.3 | taxon = Aloe perfoliata | authority = [[Carolus Linnaeus|L.]], 1753 | synonyms = <center>Sien teks.</center> }} '''''Aloe perfoliata''''' is 'n [[aalwyn]] wat deel van die Asphodelaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan die [[Noord-Kaap]] en [[Wes-Kaap]]. == Sinonieme == * ''Aloe albispina'' <small>Haw.</small> * ''Aloe brevifolia'' <small>Haw.</small> * ''Aloe commelyni'' <small>Willd.</small> * ''Aloe commelyni var. flavispina'' <small>(Haw.) Baker</small> * ''Aloe commelyni var. pachyphylla'' <small>Baker</small> * ''Aloe commelyni var. spinulosa'' <small>(Salm-Dyck) Baker</small> * ''Aloe commelyni var. xanthacantha'' <small>(Willd.) Baker</small> * ''Aloe depressa'' <small>Salm-Dyck ex Steud.</small> * ''Aloe flavispina'' <small>Haw.</small> * ''Aloe mitriformis'' <small>DC.</small> * ''Aloe mitriformis'' <small>Willd.</small> * ''Aloe mitriformis'' <small>Mill.</small> * ''Aloe mitriformis var. elatior'' <small>Haw.</small> * ''Aloe mitriformis var. humilior'' <small>Haw.</small> * ''Aloe parvispina'' <small>[[Selmar Schönland|Schönland]]</small> * ''Aloe perfoliata var. brevifolia'' <small>Aiton</small> * ''Aloe perfoliata var. mitriformis'' <small>(Mill.) Aiton</small> * ''Aloe reflexa'' <small>Marum ex Steud.</small> * ''Aloe spinulosa'' <small>Salm-Dyck</small> * ''Aloe xanthacantha'' <small>Willd.</small> == Galery == <gallery> File:Aloe perfoliata (4).jpg File:Aloe perfoliata (2).jpg Image:Aloe mitriformis 1.jpg Image:Aloe mitriformis 2.jpg </gallery> == Sien ook == * [[Lys van aalwynspesies]] == Bronnelys == * [http://plantsoftheworldonline.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:529765-1 Plants of the World Online] * [http://redlist.sanbi.org/species.php?species=2206-4046 REDLIST Sanbi] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Aalwyne|perfoliata]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] h6uvd9ry9yk7y5h3nh7kfnz72h8agoy 0 370870 2967760 2957341 2026-09-16T18:22:20Z Sobaka 328 /* Suid-Afrika se wapens van massavernietiging */ opruim 2967760 wikitext text/x-wiki [[Lêer:The Boer War, 1899 - 1902 Q82962.jpg|duimnael|Tweede Vryheidsoorlog, 1899–1902, die 94-ponder Creusot '[[Long Tom]]'-kanon skiet op Britse magte tydens die [[beleg van Mafeking]] wat van Oktober 1899 tot Mei 1900 geduur het.]] [[Lêer:ZuluWarriors adj.jpg|duimnael|Zoeloekrygers]] [[Lêer:German trench Delville Wood September 1916.jpg|duimnael|Delvillebos, verwoesting 1916.]] Die '''militêre geskiedenis van Suid-Afrika''' beskryf die [[Krygsgeskiedenis|geskiedenis van konflik en gewapende magte]] oor 'n tydperk wat strek vanaf die begin van die [[geskiedenis]] tot die huidige tyd. Dit dek [[Burgeroorlog|burgeroorloë]], [[Oorlog|oorloë]] van aggressie en van selfverdediging binne [[Suid-Afrika]] en teen die land. Dit sluit die geskiedenis in van konflik wat in die moderne Suid-Afrika en in naburige gebiede geveg is, in beide wêreldoorloë en in moderne internasionale konflikte. Tussen 200 000 en 100 000 jaar gelede het moderne mense regdeur [[Afrika]] begin ontwikkel, insluitend Suid-Afrika. Die eerste mense was die voorouers van die [[San]], wat later met suidbewegende Khoi-herders uit die noorde ontmoet het en gesamentlik as die [[Khoisan]] bekend geword het.<ref name=BriefHistory>{{cite web|title=Brief history|url= https://saspecialist.southafrica.net/za/es/topics/entry/brief-history|access-date= 7 Julie 2022|lang=en|website=SASpecialist}}</ref> Aangesien die vroegste bewyse van prehistoriese oorlogvoering in 'n Mesolitiese begraafplaas in Jebel Sahaba gevind is, vasgestel is om ongeveer 14 000 jaar oud te wees,<ref name="Keeley page 37">{{cite book|last1=Keeley|first1=Lawrence H|title=War Before Civilization: The Myth of the Peaceful Savage|page= 37|lang=en}}</ref>{{rp|37}} kan aanvaar word dat konflik van die vroegste tye ook deel van die samelewing in Suid-Afrika was. Die Khoisan het ongeveer dieselfde tyd (300 n.C.) na die Kaapse Skiereiland en omstreke afgedryf. Verder noord het vroeë [[Ystertydperk]]groepe die [[Limpoporivier]] oorgesteek, wie se afstammelinge sowat 1 000 jaar later die Afrika-koninkryk [[Mapungubwe]] gevorm het en met Indië, Arabië en China begin handel dryf het.<ref name=BriefHistory /> Konflik tussen die inheemse inwoners en die Europese ontdekkers het reeds vroeg voorgekom met die [[Slag van Soutrivier]] op 1 Maart 1510 as die eerste skermutseling tussen die bemanning van 'n Portugese vloot onder leiding van Francisco de Almeida en die inheemse Khoikhoi.<ref name="SteenkampAssegais">{{Cite book|last1=Steenkamp|first1=Willem|author-link1=Willem Steenkamp|title=Assegais, Drums & Dragoons: A Military And Social History Of The Cape|publisher=Jonathan Ball Publishers|year=2012|isbn=978-1-86842-479-5|location=Cape Town|pages=2, 3 & 4}}</ref> In [[1652]] het [[Jan van Riebeeck]] en sy 90-man uit [[Nederland]] aangekom en 'n skeepssteunpos aan Tafelbaai gestig. Die Kaap het 'n belangrike punt beide geografies en polities geword, aangesien dit op die enigste vroeë handelsroete vanaf Europa en die Amerikas na Indië, die 'Spesery-eilande' van die Oos-Indiese Eilande, en die Ooste was. Oor die volgende 200 jaar het verskeie golwe van ander Europese en Indiese setlaars ook opgedaag en konflik het 'n inherente deel van uitbreidingspogings deur inheemse en nuwe aankomelinge geword.<ref name=BriefHistory /> Daarna het die Nederlanders, Britte en tot 'n mate ook die Franse geveg om beheer oor die Kaap, met die Britte wat uiteindelik in 1806 geseëvier het. Verskeie Boere het daarna die binneland ingetrek om Britse heerskappy te ontsnap.<ref name=BriefHistory /> Dit was ook die begin van die [[Mfecane]] (‘die verstrooiing, die verplettering’) van Swart Afrikane wat in [[Zoeloeland]] begin het, die [[Drakensberge]] oorgesteek het en deur die huidige Vrystaatse provinsie gevee het. Aangespoor deur die Zoeloe-krygerkoning [[Shaka]] se groeiende militarisme, het dit 'n verwarrende maalstroom van beweging en bloedbad geword. Die toevoeging van die [[Voortrekkers]] op soek na grond en die nuut aangekome [[1820-Setlaars|1820 Britse Setlaars]] by hierdie mengsel het verdere konflikpotensiaal gebring. Die laat 1800's het die ontdekking van Suid-Afrika se enorme [[goud]]- en [[diamant]]rykdom beleef en imperiale aandag van Brittanje getrek.<ref name=BriefHistory /> Gedurende die 20ste eeu was Suid-Afrika betrokke by drie totale oorloë, die Tweede Vryheidsoorlog, en twee Wêreldoorloë. Hierdie konflikte vorm die basis van wat later sou kom, die [[Koue Oorlog]] in Suider-Afrika en die proliferasie van onderlingverbinde konflikte in die streek tussen 1960 en 1990.<ref>{{cite book|last1=Van der Waag|first1= Ian|year= 2018|title= Military History of Modern South Africa|place=Havertown|publisher=Casemate Publishers|lang=en}}</ref> [[Apartheid]] lei 'n tydperk van 1948 tot die vroee 1990s in van geïnstitusionaliseerde rassisme en die onderdrukking van nie-blankes, waartydens die [[African National Congress]] (asook ander swart-nasionalistiese bewegings) verbied is en hul leiers, insluitend [[Nelson Mandela]], na die gevangenis op Robbeneiland verban is. Die tydperk het groeiende eksterne en interne weerstand ontlok wat na die ontbanning van die ANC, die vrylating van Mandela en sy medegevangenes en die eerste algemene demokratiese verkiesing van 1994 het die geboorte van die nuwe Suid-Afrika ingelui.<ref name=BriefHistory /> Die herinnering aan gewapende konflik is deel van verskeie Suid-Afrikaanse identiteite. Afrika-nasionaliste onthou met trots vroeëre Afrika-leiers soos Maqoma, [[Sekhukhune]] en [[Bhambatha|Bambata]] wat Europese verowering teëgestaan het. Zoeloe-nasionaliste neem inspirasie uit die vegterlegende van [[Shaka]]. Afrikanernasionaliste kyk terug op oorwinnings soos [[Slag van Bloedrivier|Bloedrivier]] of [[Slag van Majuba|Majuba Heuwel]] en griewe soos Britse [[konsentrasiekampe]] tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]]. Vir baie [[Anglo-Afrikane|Engelssprekende blankes]] wek name van wêreldoorloggevegte soos [[Delvillebos| Delville Wood]] en [[Alamein|El Alamein]] 'n gevoel van gedeelde opoffering met [[Brittanje]] en sy ander heerskappye in 'n globale stryd om “vryheid”.<ref>{{cite book|first1=Timothy J.|last1=Stapleton|year=2010|title=A Military History of South Africa: From the Dutch-Khoi Wars to the End of Apartheid|place= Santa Barbara|publisher= Praeger Security International|page= ix|lang=en|isbn=978-0313365898|url=https://www.amazon.com/Military-History-South-Africa-International/dp/031336589X|access-date=5 February 2023}}</ref> == Voorgeskiedenis == Die suidelike deel van [[Afrika]] was bewoon deur die [[San]]-mense voor die aankoms van enige Europese setlaars in Suid-Afrika. Wat die [[militêr]]e geskiedenis van Suid-Afrika betref, het Afrika-stamme gereeld oorlog teen mekaar gevoer en bondgenootskappe gesluit om te oorleef. Die opeenvolging van [[Bantoevolke|Bantoe]]-immigrante uit [[Sentraal-Afrika]] gedurende die tyd van die Bantoe-uitbreiding het aanvanklik gelei tot die vorming van saamgestelde stamme soos die Masarwa. Na 'n geruime tyd het Bantoe-immigrante met groter magte baie van die tradisionele San-gebiede binnegeval. [[Argeologie]]se navorsing dui daarop dat elke Bantoe-opeenvolgingsgolf beter wapens gehad het as hul voorgangers, wat hulle in staat gestel het om die oostelike dele van Suid-Afrika te oorheers en sodoende die [[Khoisan]] in minder herbergsame dele van die land te dwing.<ref name=ETH>{{cite book|title=Ethnography and Condition of South Africa Before A.D. 1505|url=https://www.amazon.com/Ethnography-Condition-South-Africa-Before/dp/B002HRE1FE|first1=George McCall |last1=Theal|place=London|year=1919|lang=en|access-date=5 February 2023}}</ref> Ongeveer die middel van die 18de eeu het verskeie botsings plaasgevind tussen die Khoisan en die opkomende Bantoe-stamme, bekend as die Batlapin en die kragtiger [[Rolong|Barolog]]. Hierdie invallers sou die wat oorwin is, as [[slaaf|slawe]] neem en na hulle as die Balala verwys. Gedurende die geveg was die verdedigers gewapen met sterk boë en vergiftigde pyle; hulle het ook die assegaai en strydbyl gebruik en hul liggame met 'n klein skild beskerm. In 'n geveg in die oop vlakte het hulle min kans gehad om die invallers te verslaan, maar toe hulle op 'n berg of tussen rotse aangeval is, het hulle daarin geslaag om van hul vyande af te slaan.<ref name=ETH /> == Eerste militêre kontak met Europeërs == [[Lêer:Death of Almeida.jpg|duimnael|Dood van de Almeida tydens die Slag van Soutrivier]] {{hoofartikel|Slag van Soutrivier}} Die Slag van Soutrivier was 'n skermutseling<ref name="SteenkampAssegais" /> tussen die bemanning van 'n Portugese vloot onder leiding van [[Francisco de Almeida]] en die inheemse !Uriǁ’aekua, ('Goringhaiqua' volgens Nederlandse spelling),<ref>{{Cite journal|last1=Goodwin|first1=A. J. H.|date=1952|title=Jan van Riebeeck and the Hottentots 1652–1662|url=https://www.jstor.org/stable/3887530|journal=The South African Archaeological Bulletin|volume=7|issue=25|pages=2–6|doi=10.2307/3887530|issn=0038-1969|jstor=3887530|lang=en|access-date=5 February 2023}}</ref> ook bekend as die Khoina in sommige bronne,<ref name="SteenkampAssegais" /> 'n [[Khoikhoi]]-stam. Dit is bekend as die eerste militêre slag tussen Europeërs en inheemse mense in wat later [[Suid-Afrika]] sou word. Die slag was 'n bloedbad vir die Portugese magte en 'n oorwinning vir die !Uriǁʼaekua. == Khoikhoi-Nederlandse oorloë == Die aankoms van die permanente nedersettings van Europeërs, onder die [[Nederlandse]] [[Verenigde Oos-Indiese Kompanjie]], aan die [[Kaap die Goeie Hoop]] in 1652, het hulle in noue kontak met die land van die plaaslike bevolking gebring, soos die [[Khoikhoi]] (deur die Nederlanders Hottentotte genoem) en die [[Boesmans]] (ook bekend as die San), gesamentlik die [[Khoisan]] genoem.<ref>{{cite web|publisher=The Culture Trip|date=20 Februarie 2018|title=What to Know About the Khoisan, South Africa's First People|url=https://theculturetrip.com/africa/south-africa/articles/what-to-know-about-the-khoisan-south-africas-first-people/|lang=en|access-date=5 February 2023|archive-date=24 Oktober 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191024121931/https://theculturetrip.com/africa/south-africa/articles/what-to-know-about-the-khoisan-south-africas-first-people/|url-status=dead}}</ref> Terwyl die Nederlanders met die Khoikhoi handel gedryf het, het daar tog ernstige geskille oor grondbesit en vee ontstaan. Dit het gelei tot aanvalle en teenaanvalle deur albei kante, wat bekend gestaan het as die Khoikhoi – Nederlandse Oorloë wat geëindig het in die uiteindelike nederlaag van die Khoikhoi. Die Eerste Khoikhoi-Nederlandse Oorlog het plaasgevind van 1659–1660 en die tweede van 1673–1677.<ref name="sahistory">{{cite web |website= sahistory.org.za |date= 21 November 2006 |title= Chronology of the 1600s at the Cape |url= http://www.sahistory.org.za/pages/chronology/general/1600.htm |access-date= 3 Desember 2007|lang=en |archive-url= https://web.archive.org/web/20110606163252/http://www.sahistory.org.za/pages/chronology/general/1600.htm |archive-date= 6 Junie 2011 |url-status= dead }}</ref><ref>{{cite journal|journal=Scientia Militaria, South African Journal of Military Studies|volume= 16|issue=3|title=A short chronicle of warfare in South Africa| author=Military Information Bureau|page= 40|lang=en|doi=10.5787/16-3-452|url=https://scientiamilitaria.journals.ac.za/pub/article/view/452|access-date=5 February 2023}}</ref> == Anglo-Nederlandse wedywering == {{hoofartikel|Slag van Muizenberg|Slag van Blaauwberg}} === Kasteel die Goeie Hoop === Gedurende 1664 het die spanning tussen [[Engeland]] en [[Nederland]] toegeneem met gerugte van [[oorlog]] wat op hande was – in dieselfde jaar is bevelvoerder [[Zacharias Wagenaer]] opdrag gegee om 'n vyfhoekige kasteel uit klip te bou op 33.925806 °S 18.427758 °O. Op 26 April 1679 is die vyf bastions gebou. Die [[Kasteel de Goede Hoop]] is 'n vestingwerk wat aan die oorspronklike kuslyn van [[Tafelbaai]] gebou is en nou, weens landherwinning, nader aan die middestad van [[Kaapstad]]. Die kasteel is tussen 1666 en 1679 deur die VOC gebou en is die oudste [[gebou]] in Suid-Afrika. Die Kasteel het as plaaslike hoofkwartier vir die [[Suid-Afrikaanse Leër]] in die Wes-Kaap gedien, maar huisves vandag die Castle Military Museum en seremoniële fasiliteite vir die tradisionele Kaapse regimente.<ref>{{cite web |website= castleofgoodhope.co.za |date= 20 November 2006 |title= Castle of Good Hope |url= http://www.castleofgoodhope.co.za/ |lang= en |access-date= 25 April 2021 |archive-date= 17 April 2001 |archive-url= https://web.archive.org/web/20010417233020/http://www.castleofgoodhope.co.za/ |url-status= dead }}</ref> === Slag van Muizenberg === Die [[Slag van Muizenberg]] was 'n klein, maar belangrike slag vir die toekomstige verloop van Suid-Afrika se geskiedenis wat in 1795 in [[Muizenberg]] (naby Kaapstad). plaasgevind het. Dit het gelei tot die inname van die [[Kaapkolonie]] deur die [[Verenigde Koninkryk]]. 'n Vloot van sewe [[Britse Vloot]]-skepe – vyf skepe met tussen 64 tot 74 kannone, ''Monarch'' (74), ''Victorious'' (74), ''Arrogant'' (74), ''America'' (64) en ''Stately'' (64), met die 16-kanon [[sloep]]e ''Echo'' en ''Rattlesnake'' – onder vise -Admiraal Elphinstone anker in [[Simonstad|Simonbaai]] aan die [[Kaap die Goeie Hoop]] in Junie 1795 nadat hy Engeland op 1 Maart verlaat het. Hulle bevelvoerder het aan die Nederlandse goewerneur voorgestel dat hy die Kaapkolonie onder die beskerming van die Britse monarg sou plaas – in werklikheid dat hy die kolonie aan Brittanje sou oorhandig – wat geweier is. [[Simonstad]] is op 14 Junie deur 'n mag van 350 Royal Marines en 450 man van die 78ste Highlanders beset voordat die verdedigers die stad kon verbrand. Na skermutselings op 1 en 2 September is 'n finale algemene poging om die kamp te herower vir die 3de voorberei, maar op hierdie stadium het die Britse versterking aangekom en die Nederlanders het onttrek. 'n Britse opmars na Kaapstad, met die nuwe versterking, het op die 14de begin; op die 16de het die kolonie gekapituleer.<ref>{{cite book |title=Naval History of Great Britain, Vol. I |access-date=20 November 2006 |chapter=Colonial Expeditions – East Indies |chapter-url=http://www.pbenyon.plus.com/Naval_History/Vol_I/P_300.html |page=300 |archive-date= 3 Julie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190703080011/http://www.pbenyon.plus.com/Naval_History/Vol_I/P_300.html |url-status=dead }}</ref>{{Rp|300}}<ref>{{cite book|title=Naval History of Great Britain, Vol. I|access-date=20 November 2006|chapter=Capture of the Cape of Good Hope|chapter-url=http://www.pbenyon.plus.com/Naval_History/Vol_I/P_301.html|page=301|archive-date= 2 Julie 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190702043307/http://www.pbenyon.plus.com/Naval_History/Vol_I/P_301.html|url-status=dead}}</ref>{{rp|301}}<ref>{{cite book|title=Naval History of Great Britain, Vol. I|access-date=20 November 2006|chapter=Colonial Expeditions – East Indies|chapter-url=http://www.pbenyon.plus.com/Naval_History/Vol_I/P_302.html|page=302|archive-date= 2 Julie 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190702144945/http://www.pbenyon.plus.com/Naval_History/Vol_I/P_302.html|url-status=dead}}</ref>{{rp|302}} Die Britte het die volgende sewe jaar beheer oor die Kaap die Goeie Hoop oorgeneem. Die Kaap is in 1804 aan die herstelde Nederlandse regering (bekend as die [[Bataafse Republiek]]) terugbesorg. In 1806 keer die Britte terug en nadat hulle die Nederlanders weer verslaan het in die [[Slag van Blaauwberg]], het hulle meer as 100 jaar in beheer gebly. == Xhosa-oorloë == {{hoofartikel|Kaapse grensoorloë}} Die [[Kaapse grensoorloë]] (ook bekend as die Xhosa-oorloë) was 'n reeks van nege oorloë tussen dele van die [[Xhosa]]-volk en Europese setlaars met hul Xhosa-bondgenote, vanaf 1779 en 1879 in wat tans die [[Oos-Kaap]] in Suid-Afrika is. Die oorloë was verantwoordelik vir die verlies van die grootste deel van hul land deur die Xhosa-volk, en die inlywing van die mense in gebiede wat deur Europeërs beheer word.<ref>{{cite web|publisher=Lecture on Southern Africa 1800–1875 |date=20 November 2006 |title=Summary of the Boer-Xhosa Wars |url=http://courses.wcupa.edu/jones/his311/lectures/22sa-boe.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20060904131845/http://courses.wcupa.edu/jones/his311/lectures/22sa-boe.htm |archive-date=4 September 2006 }}</ref> == Ndwandwe-Zoeloe-oorlog == [[Lêer:KingShaka.jpg|duimnael|Die enigste bekende tekening van koning Shaka Zulu met 'n assegaai en 'n swaar skild, 1824.]] Die Ndwandwe-Zoeloe-oorlog van 1817–1819 was 'n oorlog wat gevoer is tussen die uitbreidende Zoeloe-koninkryk en die Ndwandwe-stam in Suid-Afrika. [[Shaka]] het die tradisionele maniere van veg revolusionêr verander deur die assegaai bekend te stel, 'n spies met 'n kort skag en 'n breë lem wat gebruik word as 'n naby steekwapen. (Onder Shaka se heerskappy was dit met die dood strafbaar om 'n assegaai te verloor. Dit is dus nooit soos 'n spies gegooi nie.) Hy het ook krygers georganiseer in gedissiplineerde eenhede, bekend as [[Impi]]s, wat in noue formasies agter groot beesvelskilde geveg het. In die Slag van Gqokli-heuwel in 1819 het sy troepe en taktiek die oorhand gehad bo die meerderwaardige getalle van die Ndwandwe-volk, wat nie die [[Zoeloes]] in hul eerste ontmoeting kon vernietig nie.<ref>{{cite web|website=eshowe.com |date=20 November 2006 |title=Zulu Civil War – Shaka Zulu |url=http://www.eshowe.com/article/articlestatic/55/1/18/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070114162730/http://www.eshowe.com/article/articlestatic/55/1/18/ |archive-date=14 Januarie 2007 }}</ref> Die Ndwandwe en die Zoeloes ontmoet mekaar weer in 'n geveg in die Slag van die Mhlatuze-rivier in 1820. Die Zoeloe-taktiek het weer die oorhand gekry en loods hul aanval toe die Ndwandwe-leër verdeel is tydens die kruising van die Mhlatuze-rivier. Zoeloe-krygers het na die nuus oor die nederlaag by die Ndwande King Zwide se hoofkwartier naby die huidige [[Nongoma]] aangekom en Ndwandwe-oorwinningsliedjies gesing om toegang te kry. Zwide het gevlug met van sy gesin, waaronder Madzanga. Die grootste deel van die Ndwandwe het hul grond verlaat en noord en ooswaarts getrek. Dit was die begin van die ''[[Mfecane]]'', 'n katastrofiese, bloedige trek van baie verskillende stamme in die omgewing, wat aanvanklik uit die Zoeloes ontsnap het, maar self hul verwoesting veroorsaak het, deur die Zoeloe-taktiek in oorlog aanvaar. Shaka was die uiteindelike oorwinnaar, en sy (meer vreedsame) afstammelinge woon vandag nog in die hele [[Zoeloeland]], met gebruike en 'n lewenswyse wat maklik herlei kan word tot die dag van Shaka. == Mfecane == {{hoofartikel|Mfecane}} ''Mfecane'' (Zoeloe), ook bekend as die ''Difaqane'' of ''Lifaqane'' ([[Sesotho]]), is 'n Afrika-uitdrukking wat iets beteken soos 'die verpletterende' of 'verstrooiing'. Dit beskryf 'n periode van wydverspreide chaos en onrus in Suid-Afrika gedurende die periode tussen 1815 en ongeveer 1835.<ref>{{cite web |publisher= countrystudies.us/south-africa U.S. Library of Congress |date=20 November 2006 |title= Background to the Mfecane |url=http://countrystudies.us/south-africa/8.htm|lang=en}}</ref> Die ''Mfecane'' is die gevolg van die opkoms van Shaka, die Zoeloekoning en militêre leier wat die Nguni-volke tussen die [[Tugelarivier|Tugela]]- en [[Pongolarivier]]e in die begin van die 19de eeu verower het, en 'n militaristiese koninkryk in die streek geskep het. Die ''Mfecane'' het ook gelei tot die vorming en konsolidasie van ander groepe – soos die [[Matabele]], die Mfengu en die Makololo – en die skepping van state soos die moderne [[Lesotho]].<ref>{{cite web |website= bbc.co.uk |series=The Story of Africa |date=20 November 2006 |title= Zulu Rise & Mfecane |url=http://www.bbc.co.uk/worldservice/africa/features/storyofafrica/12chapter1.shtml|lang=en}}</ref> == Gevegte tussen Voortrekkers en Zoeloes == [[Lêer:Charles Bell - Zoeloe-aanval op 'n Boerelaer - 1838.jpg|duimnael|Charles Bell voorstelling van 'n Zoeloe-aanval op 'n Boerelaer – 1838]] {{hoofartikel|Slag van Italeni|Slag van Bloedrivier}} Die [[Slag van Italeni]] in die huidige [[KwaZulu-Natal]], vroeg in 1838, tussen die [[Voortrekkers]] en die Zoeloes gedurende die periode van die [[Groot Trek]], het daartoe gelei dat die Zoeloe-leërs die Voortrekkers terugdryf. Op 9 April, naby die Babanango-bergreeks, verskyn 'n groot Zoeloe-impi (leër), bestaande uit ongeveer 8 000 krygers. Die Voortrekkerkommando's het op 12 April na hul kamp teruggekeer. Die boeregeneraal [[Piet Uys]] het 'n klopjag van vyftien vrywilligers gevorm (waaronder sy seun, [[Dirkie Uys]].) Tydens die daaropvolgende gevegte is Uys doodgemaak, en sy seun, die Malan-broers sowel as vyf van die vrywilligers, en die Voortrekkers is gedwing om terug te trek. Daar word bespiegel dat, sonder die lesse wat geleer is as gevolg van die Slag van Italeni – soos om waar moontlik in die beskutting van [[ossewa]]ens te veg en die plek van die geveg te kies eerder as om in 'n ongunstige terrein gelok te word, die Voortrekkers nie daarin sou slaag daarin om die Zoeloes uiteindelik agt maande later in die Slag van Bloedrivier te verslaan nie.<ref>{{cite journal |journal= The South African Military History Society: Military History Journal|volume= 4|issue= 5 |date=20 November 2006 |title= The Battle of Italeni|url=http://www.rapidttp.com/milhist/vol045iu.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20070926220430/http://rapidttp.com/milhist/vol045iu.html|archive-date=26 September 2007|url-status=dead}}</ref> Die [[Slag van Bloedrivier]] is op [[16 Desember]] [[1838]] aan die oewer van die [[Bloedrivier]] in die huidige KwaZulu-Natal, geveg. In die nasleep van die [[Bloukransmoorde|slagting by Weenen]] het 'n groep van ongeveer 470 Voortrekkers, onder leiding van [[Andries Pretorius]], 'n [[Laer (fortifikasie)|laer]] (sirkel ossewaens) teen Zoeloe-impi's verdedig, regeer deur koning [[Dingane]] en gelei deur Dambuza (Nzobo) en Ndlela kaSompisi, wat tussen 10 en 20 duisend was. Die Zoeloes val die laer herhaaldelik en onsuksesvol aan totdat Pretorius 'n groep perderuiters beveel om die kamp te verlaat en die Zoeloes te konfronteer. Mede omdat die Voortrekkers gewere en ten minste een ligte kanon teen die Zoeloes se spiese gebruik het, asook die goeie ligging en motivering van die Voortrekkers, is net drie Voortrekkers gewond en niemand het omgekom nie; teenoor die meer as 3 000 Zoeloe-krygers wat gesterf het<ref>{{cite web|website=sahistory.org.za |date=20 November 2006 |title=This Day in History: 16 December 1838 |url=http://www.sahistory.org.za/pages/chronology/thisday/1838-12-16.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20060428171202/http://www.sahistory.org.za/pages/chronology/thisday/1838-12-16.htm |archive-date=28 April 2006|lang=en }}</ref> Die Voortrekkers het [[God]] toegeskryf as die rede waarom hulle die stryd gewen het, omdat hulle vooraf 'n verbond gesluit het om beskerming te vra.<ref>{{cite web|url=http://www.haaretz.com/hasen/spages/1159879.html |title=Boers believed their God won the Battle of Blood River |access-date=12 April 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100403051431/http://www.haaretz.com/hasen/spages/1159879.html |archive-date=3 April 2010|lang=en }}</ref> == Slag van Boomplaats == {{hoofartikel|Slag van Boomplaats}} Die Slag van Boomplaats is 'n veldslag wat op [[29 Augustus]] [[1848]] naby [[Jagersfontein]] tussen [[Voortrekkers]] onder [[Andries Pretorius]] en Britse magte van [[Harry Smith]] plaasgevind het.<ref>{{cite book|last1=Smith|first1= Sir Harry|title=The Autobiography of Lieutenant-General Sir Harry Smith Baronet of Aliwal on the Sutlej| publisher= John Murray|place= Albemarle Street |year=1903 |url=http://www.gutenberg.org/files/57094/57094-h/57094-h.htm|lang=en}}</ref> Pretorius was in bevel van ongeveer 300 man teenoor Smith se 1&nbsp;200 man. Hoewel die Britte die slag gewen het en Pretorius se mag op die vlug moes slaan, het hy slegs sewe ongevalle gehad teenoor die twee-en-twintig (sestien volgens sommige bronne) aan die Britse kant. Die slag was die eerste gewapende stryd van die Boere teen Britse besetting van die gebied tussen die [[Oranjerivier|Oranje-]] en [[Vaalrivier]]. == Die Transvaalse Burgeroorlog == {{hoofartikel|Transvaalse Burgeroorlog}} Die Transvaalse Burgeroorlog was 'n reeks skermutselings in die vroeë 1860's in die [[Zuid-Afrikaansche Republiek]]. Dit begin nadat die Britse regering in 1854 trekkers wat in Transvaal woon, as onafhanklik erken het. Die Boere het in talle politieke faksies verdeel. Dit het eers in 1864 geëindig toe 'n wapenstilstandverdrag onder 'n karee-boom suid van die terrein van die latere dorp [[Brits]] onderteken is. == Die Anglo-Zoeloeoorlog == [[Lêer:Isandhlwana.jpg|links|duimnael|Die Slag van Isandlwana – skildery deur Charles Edwin Fripp (1854–1906)]] {{hoofartikel|Anglo-Zoeloeoorlog}} Die [[Anglo-Zoeloeoorlog]] is in 1879 tussen [[Brittanje]] en die Zoeloes gevoer en het die einde van die Zoeloes as 'n onafhanklike nasie aangedui. Dit is uitgelok deur Sir [[Henry Bartle Frere]], Hoë Kommissaris vir Suider-Afrika, wat 'n ''casus belli'' voorberei en 'n inval beplan sonder die goedkeuring van die Britse regering. By die [[Slag van Isandlwana]] (22 Januarie 1879) het die Zoeloes 1 400 Britse soldate oorweldig en uitgewis. Hierdie stryd word beskou as een van die grootste rampe in die Britse koloniale geskiedenis. Isandlwana het die beleidsmakers in Londen gedwing om hul steun te gee aan die pro-oorlogse kontingent in die Natalse regering en die nodige middele te voorsien om die Zoeloe te verslaan. Die eerste inval in [[Zululand]] eindig met die ramp van Isandlwana waar tesame met swaar slagoffers, verloor die hoofkolom alle voorraad, vervoer en ammunisie, en die Britte sou gedwing word om hul opmars elders te stop terwyl 'n nuwe inval voorberei word. Tydens die [[Slag van Rorke's Drift]] (22–23 Januarie 1879) het 139 Britse soldate die posisie suksesvol verdedig teen 'n intense aanval deur vier tot vyf duisend Zoeloe-krygers. Die Slag van Intombe is op 12 Maart 1879 tussen Britse en Zoeloe-magte gevoer. Die beleg van Eshowe het plaasgevind tydens 'n drieledige aanval op die Impis van [[Cetshwayo]] by [[Ulundi]]. Die Slag van Gingindlovu (uMgungundlovu) is geveg tussen 'n Britse hulpkolom wat gestuur is om die Beleg van Eshowe en die Impis van Cetshwayo te verbreek op 2 April 1879. Die geveg het die Britse bevelvoerders se vertroue in hul leër herstel en hul vermoë om Zoeloe te verslaan. Met die laaste weerstand verwyder, kon hulle vooruitgaan en [[Eshowe]] ontset. Die Slag van Hlobane was 'n algehele ramp vir die Britte; 15 offisiere en 110 man is dood, nog 8 gewond en 100 inheemse soldate het gesterf. Die Slag van Kambula het in 1879 plaasgevind toe 'n Zoeloe-leër die Britse kamp in Kambula aangeval het, wat 'n massiewe Zoeloe-nederlaag tot gevolg gehad het. Die [[Slag van Ulundi]] het op 4 Julie 1879 in die Zoeloe-hoofstad Ulundi plaasgevind en was die beslissende stryd wat uiteindelik die militêre mag van die Zoeloe-nasie gebreek het.{{citation}} == Basotho gewere-oorlog == {{hoofartikel|Gewere-oorlog}} Die sogenaamde Basotho [[Gewere-oorlog]] was 'n gewapende konflik tussen die [[Kaapkolonie]] en die [[Basotho]]'s in [[Lesotho|Basotholand]] (wat destyds onder Kaapse gesag was) vanaf September 1880 tot Junie 1881. Die oorlog is geveg oor die reg van die Basotho om [[vuurwapen]]s te besit. Alhoewel die konflik amptelik as gelykop beskou word, het die finale skikking die Basotho bevoordeel. == Betsjoeanaland-veldtog == {{hoofartikel|Betsjoeanaland-veldtog}} Die [[Betsjoeanaland-veldtog]] was 'n gewapende konflik tussen die Kaapkolonie en sommige [[Tswana]]-kapteins vanaf Desember 1896 tot Augustus 1897. Die konflik wat 'n uitvloeisel van die [[runderpes]]-epidemie wat suidelike Afrika in 1896 verwoes het. Om die epidemie onder beheer te bring het die Kaapse regering opdrag gegee dat besmette vee van kant gemaak moes word. Sommige Tswana-kapteins, soos [[Galeshewe]], het geweier, en toe die regering in Desember 1896 die polisie stuur om sy vee dood te skiet, verset hy en sy mense hulle teen die polisie. Daarna sluit hulle by ander voortvlugtige kapteins soos Toto en Luka Jantje in die Langberg aan. Die polisie was nie militêr sterk genoeg om hulle te vang nie, en in Februarie 1897 moes die regering die krygsmagte mobiliseer om hulle by te staan. == Boereoorloë == === Eerste Vryheidsoorlog === [[Lêer:Majuba LondonNews.jpg|duimnael|Slag van Majuba]] {{hoofartikel|Eerste Vryheidsoorlog}} Die [[Eerste Vryheidsoorlog]], ook bekend as die Eerste Boereoorlog, is van 16 Desember 1880 tot 23 Maart 1881 geveg en was die eerste botsing tussen die Britse en die [[Suid-Afrikaanse Republiek]] (Z.A.R.) Boere. Dit is aangehits deur Sir [[Theophilus Shepstone]], wat die Suid-Afrikaanse Republiek (Transvaalse Republiek) in 1877 vir die Britte geannekseer het. Die Britte het hul mag oor die meeste van die kolonies van Suid-Afrika in 1879 na die Anglo-Zoeloe-oorlog gekonsolideer, en probeer om 'n ongewilde [[konfederasie|konfederale]] stelsel in die streek af te dwing. Die Boere protesteer, en in Desember 1880 kom hulle in opstand. Die gevegte van [[Slag van Bronkhorstspruit| Bronkhorstspruit]], [[Slag van Laingsnek|Laingsnek]], [[Slag van Ingogo|Schuinshoogte]] en [[Slag van Majuba|Majuba Heuwel]] was rampspoedig vir die Britte, waar hulle verslaan is deur die baie beweeglike en bekwame Boere-skutters. Met die Britse opperbevelhebber van Natal, [[George Pomeroy Colley]], gedood op Majuba, en Britse garnisoene onder beleg in die hele Transvaal, was die Britte nie bereid om hulself verder te betrek in 'n oorlog wat reeds as verlore beskou is nie. As gevolg hiervan het die Britse regering van William Gladstone op 6 Maart 'n wapenstilstand onderteken en in die finale vredesverdrag op 23 Maart 1881 die Boere selfregering in die Suid-Afrikaanse Republiek (Transvaal) onder 'n teoretiese Britse toesig gegee. === Jameson-inval === {{hoofartikel|Jameson-inval}} [[Lêer:PACronje CHM VA2863.jpg|links|duimnael|[[Piet Cronjé]] was in bevel van 'n mag wat Jameson by [[Doornkop, Noordwes|Doornkop]] omsingel het tydens die voltrekking van die Jameson-inval op 2 Januarie 1896.]] Die [[Jameson-inval]] (29 Desember 1895 – 2 Januarie 1896) was 'n aanval op president [[Paul Kruger]] se Transvaalse Republiek wat [[Leander Starr Jameson]] en sy polisiemanne uit [[Rhodesië]] en [[Betsjoeanaland]] uitgevoer het gedurende die Nuwejaarsnaweek van 1895–96. Dit was bedoel om 'n opstand deur die hoofsaaklik Britse burgers (bekend as "uitlanders", of in die Engelse "foreigners") in Transvaal te bewerkstellig, maar dit het nie gebeur nie. Alhoewel die aanval misluk het, het dit bygedra tot die latere Tweede Boereoorlog en die Tweede Matabele-oorlog. Die inval het Anglo-Boere-verhoudings tot 'n gevaarlike laagtepunt afgedwing, en hierdie slegte gevoelens is verder verhoog deur die '[[Kruger-telegram]]' van die Duitse keiser, [[Wilhelm II van Duitsland|Wilhelm II]]. Dit het Paul Kruger gelukgewens daarmee dat die inval afgeslaan is. Dit het ook by implikasie die Boererepubliek erken en die keiser het steun aan hulle aangebied. Die keiser is reeds deur die Britte as anti-Brits beskou, en 'n vlootwapenwedloop het tussen Duitsland en Brittanje begin. Die telegram het groot aanstoot in [[Engeland]] gegee en tot verswakte betrekkinge met [[Duitsland]] gelei. === Tweede Vryheidsoorlog === {{hoofartikel|Tweede Vryheidsoorlog}} Die [[Tweede Vryheidsoorlog]], ook bekend as die Tweede Anglo-Boereoorlog, en in die moderne tyd die Suid-Afrikaanse Oorlog genoem, het plaasgevind vanaf 11 Oktober 1899 tot 31 Mei 1902. Die oorlog is gevoer tussen Groot Brittanje en die twee onafhanklike Boererepublieke van die Oranje-Vrystaat en die Suid-Afrikaanse Republiek (deur die Britte Transvaal genoem). Na 'n lang uitgerekte oorlog het die twee onafhanklike republieke verloor en is opgeneem in die [[Britse Ryk]]. [[Lêer:British casualties, Spionkop, 1900.jpg|duimnael|Britse ongevalle lê op die slagveld ná die [[Slag van Spioenkop]], 24 Januarie 1900.]] In totaal het die oorlog ongeveer 75 000 lewens gekos – 22 000 Britse soldate (7 792 gesneuwel, die res deur siekte), 6 000-7 000 Boerekommando's, 20 000-28 000 Boere-burgers, meestal vroue en kinders weens siekte in [[konsentrasiekamp]]e, en 'n na raming 20 000 swart Afrikane, bondgenote van die Boere, wat in hul eie afsonderlike konsentrasiekampe gesterf het. Die laaste van die Boeremagte gee in Mei 1902 oor en die oorlog eindig met die [[Verdrag van Vereeniging]] in dieselfde maand. Die oorlog het gelei tot die totstandkoming van die Transvaal-kolonie wat in 1910 opgeneem is in die [[Unie van Suid-Afrika]]. Die verdrag het die bestaan van die Suid-Afrikaanse Republiek en die Oranje-Vrystaat as Boererepublieke beëindig en hulle binne die Britse Ryk geplaas. Die Boere het na die twee oorloë verwys as die Vryheidsoorloë. Die Boere wat die stryd wou voortsit, was bekend as '[[Bittereinders]]'. Die bittereinders het [[Guerrilla-oorlogvoering|guerillataktieke]] gevolg en in klein, beweeglike [[kommando]]'s geveg. Hulle het treinspore gesaboteer, die voorrade van die Britse troepe onderskep en gevegte uitgelok en dan weer gevlug. Aan die einde van die oorlog het 'n aantal soos [[Deneys Reitz]] ballingskap gekies eerder as om 'n onderneming te onderteken dat hulle die vredesvoorwaardes sou nakom. In die daaropvolgende dekade het baie van diegene na Suid-Afrika teruggekeer en nooit die onderneming onderteken nie. Sommige het, soos Reitz, uiteindelik met die nuwe status quo versoen, maar ander het op 'n geskikte geleentheid gewag om teen die Britte in opstand te kom. Aan die begin van die Eerste Wêreldoorlog neem die bittereinders en hul bondgenote deel aan 'n opstand bekend as die [[Maritz-rebellie]]. == Bambata-rebellie == {{hoofartikel|Bambata-rebellie}} In die eerste dekade van die 20ste eeu was daar verskeie voorvalle van geweld tussen blank en swart op verskeie plekke in Afrika. In Suid-Afrika was die Bambata-rebellie van 1906 in Natal, 'n opstand van die Zoeloevolk teen Britse koloniale oorheersing. Dié gewapende rebellie het in 1906 begin toe hutbelasting na 'n kopbelasting verander is (£1 belasting op alle mans ouer as 18) wat die ontbering tydens 'n swaar ekonomiese depressie verder vererger het.<ref>{{cite news|last1=Hennop|first1= Jan |date=9 June 2006|title=SA to mark historic Zulu rebellion|newspaper= Independent Online|lang=en|url=https://www.iol.co.za/news/south-africa/sa-to-mark-historic-zulu-rebellion-281116}}</ref> Die Natalse Polisie het geglo dat [[Bhambatha|Bambata]] van plan was om met mag weerstand te bied teen die belasting en het 'n mag van 150 man gestuur om hom in hegtenis te neem. Die polisie is egter in 'n lokval gelei waarin vier polisiemanne omgekom het. Duisende koloniale troepe is agterna gestuur, insluitende berede magte en artillerie. 3 500 mense het in die gevegte wat daarop gevolg het gesterf. Bambata self het na bewering gesterf in die Slag van Mome Gorge, maar sy ondersteuners het beweer hy het na Mosambiek ontvlug.<ref>{{Cite web|title = Chief Bhambatha kaMancinza Zondi |publisher= South African History Online|url = http://www.sahistory.org.za/people/chief-bhambatha-kamancinza-zondi|website = www.sahistory.org.za|access-date = 19 September 2015|lang=en}}</ref> == Eerste Wêreldoorlog == === Verbintenis met die Britse Ryk === [[Lêer:Botha and Smuts in uniforms, 1917.jpg|links|duimnael|Tydens die Eerste Wêreldoorlog was Smuts (regs) en Botha sleutellede van die Britse Imperiale oorlogskabinet.]] Die [[Unie van Suid-Afrika]], wat in 1910 tot stand gekom het, was nou verbonde aan die Britse Ryk en het by Groot-Brittanje aangesluit in die konflik teen die [[Duitse Keiserryk]]. Eerste Minister [[Louis Botha]] en Minister van Verdediging [[Jan Smuts]], albei voormalige generaals van die Tweede Boereoorlog wat destyds teen die Britte geveg het, het nou aktiewe en gerespekteerde lede van die Imperiale oorlogskabinet geword. Die Unieverdedigingsmag was deel van belangrike militêre operasies teen Duitsland. Ondanks Boere-weerstand tuis, het die Afrikaner-geleide regering van Louis Botha hom by die kant van die Geallieerdes van die Eerste Wêreldoorlog aangesluit en saam met die geallieerde leërs geveg. Die Suid-Afrikaanse regering het ingestem tot die onttrekking van die Britse leëreenhede uit Suid-Afrika sodat hulle vry kon wees om by die Europese oorlog deel te neem en het planne beraam om [[Duits-Suidwes-Afrika]] binne te val. Elemente van die Suid-Afrikaanse weermag het geweier om teen die Duitsers te veg en het saam met ander teenstanders van die regering in ope opstand opgestaan. Die regering het [[krygswet]] op 14 Oktober 1914 verklaar en die magte lojaal aan die regering onder bevel van generaal Louis Botha en Jan Smuts het die [[Maritz-rebellie|rebelle]] onder leiding van [[Manie Maritz]] verslaan. Die voorste Boere-rebelle het lig daarvan afgekom met gevangenisstraf van ses en sewe jaar en swaar boetes. === Militêre optrede teen Duitsland tydens die Eerste Wêreldoorlog === Die weermag van die Unie het verskeie operasies geloods: # Dit het sy leër na Duits-Suidwes-Afrika gestuur, later bekend as [[Suidwes-Afrika]], en nou bekend as [[Namibië]]. Die Suid-Afrikaners verdryf Duitse magte en kry beheer oor die voormalige Duitse kolonie. # 'n Militêre ekspedisie onder generaal Jan Smuts is gestuur na [[Duits-Oos-Afrika]] (later bekend as [[Tanganjika]]) en nou bekend as [[Tanzanië]]. Die doel van die [[Oos-Afrika-veldtog]] was om Duitse magte in daardie kolonie te beveg en om die ontwykende Duitse generaal von [[Paul von Lettow-Vorbeck]] te probeer vang. Uiteindelik het Lettow-Vorbeck sy klein mag uit Duits-Oos-Afrika na [[Mosambiek]], en toe [[Noord-Rhodesië]], geneem, waar hy drie dae na die einde van die oorlog 'n wapenstilstand aanvaar het. # 1ste Suid-Afrikaanse Brigadetroepe is na [[Frankryk]] gestuur om aan die wesfront te veg. Die grootste ongevalle deur Suid-Afrikaanse eenhede aan die wesfront het tydens die Slag van [[Delvillebos]] in 1916 plaasgevind. # Suid-Afrikaners het ook aksie met die [[Kaapse Korps]] gesien as deel van die Egiptiese ekspedisiemag in [[Palestina]]. === Militêre bydraes en ongevalle in die Eerste Wêreldoorlog === [[Lêer:German trench Delville Wood September 1916.jpg|duimnael|[[Delvillebos]], verwoesting 1916.]] Meer as 146 000 blankes, 83 000 swartes en 2 500 bruin mense /Indiër-Suid-Afrikaners het gedurende die oorlog in Suid-Afrikaanse militêre eenhede gedien, waaronder 43 000 in Duits-Suidwes-Afrika en 30 000 aan die wesfront. Na raming het 3000 Suid-Afrikaners ook by die ''Royal Flying Corps'' aangesluit. Die totale Suid-Afrikaanse slagoffers gedurende die oorlog was ongeveer 18 600 met meer as 12 452 dood – meer as 4 600 alleen in die Europese teater. Die Oorlogsgrafkommissie van die [[Statebond]] het rekords van 9 457 Suid-Afrikaanse oorlog sterftes wat tydens die Eerste Wêreldoorlog dood is.<ref name=ETH /> Daar is geen twyfel dat Suid-Afrika, die Geallieerdes, en veral Groot-Brittanje, grootliks gehelp het om die twee Duitse kolonies van Duits-Suidwes-Afrika en Duits-Oos-Afrika te verower, sowel as in gevegte in [[Wes-Europa]] en die [[Midde-Ooste]]. Suid-Afrika se hawens en hawens, soos in [[Kaapstad]], [[Durban]] en [[Simonstad]], was ook belangrike rusplekke, voorsieningsposte, en het gedurende die oorlog as strategiese bates vir die [[Britse Koninklike Vloot]] gedien, wat daartoe bygedra het om die lewensbelangrike seeroetes na die Britse [[Indië]] oop te hou. == Bulhoek-opstand == {{hoofartikel|Bulhoek-opstand}} In die Bulhoek-opstand of Bullhoek-slagting het 'n gesamentlike polisie- en verdedigingsmag van die Unie van Suid-Afrika, 163 [[Xhosa]]s doodgeskiet tydens 'n insident. Die slagting het op 24 Mei 1921 plaasgevind in die dorpie Ntabelanga in die Kaapprovinsie (vandag deel van [[Oos-Kaap]]). Na 'n dispuut oor grond in Ntabelanga, wat dateer uit 1920, het 'n 800-tal mag onder leiding van kolonel Johan Davey en generaal Koos van der Venter byeengekom by Ingxingwa Ye Nkunzini, in die Bulhoekvallei, en Ingxingwa ka Stivini, Steven's Vallei.<ref name="EnochMgijima">{{cite news | last=Madondo | first= Bongani | title= The curious case of Enoch Mgijima | newspaper=Mail & Guardian| url=https://mg.co.za/article/2013-03-28-00-the-curious-case-of-enoch-mgijima | accessdate=9 Junie 2017}}</ref> Terselfdertyd het 500 man, bekend as die 'Israeliete', gewapen met spiese en knoppies en onder leiding van Enoch Mgijima, in 'n oop veld bymekaargekom, gereed om hul gesinne en gemeenskap te verdedig. Na mislukte finale onderhandelinge tussen die twee partye het 'n geveg ontstaan.<ref name="SAHistoryOnline">{{cite web| title= A History of the Bulhoek Massacre | publisher= South African History Online| url=http://www.sahistory.org.za/topic/history-bulhoek-massacre | accessdate=5 February 2023|lang=en}}</ref> Die geveg van 20 minute, wat na raming 163 Israeliete dood, 129 gewondes en 95 as gevangenes agtergelaat het, het bekend geword as die Bulhoek-slagting.<ref name="BulhoekSAHA">{{cite book| title=The Bulhoek Massacre: The Power of Prophecy| url=http://sthp.saha.org.za/resources/docs/Classroom/EnochMgijima/STHP_LP_Mgijima_old.pdf| accessdate=9 Junie 2017| archive-url=https://web.archive.org/web/20170824175516/http://sthp.saha.org.za/resources/docs/Classroom/EnochMgijima/STHP_LP_Mgijima_old.pdf| archive-date=24 Augustus 2017| url-status=dead|page=1}}</ref> == Rand-rebellie == {{hoofartikel|Rand-rebellie}} Die Rand-rebellie (ook bekend as die 1922-staking) was 'n gewapende opstand van wit mynwerkers in die [[Witwatersrand]]-streek in Suid-Afrika, in Maart 1922. Jimmy Green, 'n prominente politikus in die [[Arbeidersparty (Suid-Afrika, 1910)|Arbeidersparty]], was een van die leiers van die staking. Na 'n daling in die wêreldprys van [[goud]] van 130 sjielings (£ 6,10s) per fynons in 1919 tot 95s / fynons (£ 4 15s) in Desember 1921, het die mynondernemings probeer om hul bedryfskoste te verlaag deur lone te verlaag, en deur die kleurgrens te verswak om die bevordering van rasbenadeelde swart mynwerkers tot bekwame en toesighoudende poste moontlik te maak. Die rebellie begin op 28 Desember 1921 as 'n staking deur wit mynwerkers en kort daarna word dit 'n ope rebellie teen die staat. Daarna het die werkers, wat hulself gewapen het, die stede [[Benoni]] en [[Brakpan]] en die [[Johannesburg]]se voorstede [[Fordsburg]] en [[Jeppestown|Jeppe]] ingeneem. Die nuut gestigte [[Suid-Afrikaanse Kommunistiese Party|Kommunistiese Party van Suid-Afrika]] het op grond van klassestryd aktief deelgeneem aan die opstand, terwyl hulle glo rassistiese aspekte van die staking teëgestaan het,<ref>{{cite web|first1=Baruch|last1= Hirson|url=http://www.marxists.org/history/etol/revhist/supplem/hirson/1922.html|title=The General Strike of 1922|access-date=5 Maart 2023|lang=en}}</ref> net soos die sindikaliste. Die rassistiese aspek is gekenmerk deur die slagspreuk; "Werkers van die wêreld, verenig en veg vir 'n wit Suid-Afrika!" en deur verskeie aksies teen swartes.<ref>{{cite web|url=https://countrystudies.us/south-africa/21.htm|title=South Africa Conflict in the 1920s|website=The Library of Congress Country Studies|lang=en|access-date=7 March 2023}}</ref> Verskeie kommuniste en sindikaliste, waaronder die stakingsleiers Percy Fisher en Harry Spendiff, is dood toe die rebellie deur die Unieverdedigingsmag onderdruk is.<ref>{{cite web|url=http://www.marxists.org/archive/lenin/works/1922/apr/18b.htm|title=Lenin: 703. TO G. Y. ZINOVIEV|author=V.I. Lenin|work=marxists.org}}</ref> Die rebellie word uiteindelik deur 'aansienlike militêre vuurkrag en ten koste van meer as 200 lewens' beëindig.<ref>{{cite book|last1=Butler|first1= A.|year= 2004|title=Contemporary South Africa|url=https://archive.org/details/contemporarysout0000butl|place=Hampshire and New York|publisher= Palgrave Macmillan|lang=en}}</ref> In Benoni is selfs [[Suid-Afrikaanse Lugmag|vliegtuie]] ingespan en is bomme op die dorp gegooi om die stakers uit hul vergaderplekke te jaag. == Tweede Wêreldoorlog == === Politieke keuses by die uitbreek van die oorlog === Aan die vooraand van die [[Tweede Wêreldoorlog]] ondervind die Unie van Suid-Afrika 'n unieke politieke en militêre dilemma. Terwyl die land nou verbonde was aan Groot-Brittanje, deur 'n gelyke heerskappy ooreenkoms ingevolge die 1931 Statuut van Westminster, met sy staatshoof die Britse koning, was die Suid-Afrikaanse eerste minister op 1 September 1939 niemand minder nie as [[Barry Hertzog]] die leier van die pro-Afrikaner anti-Britse [[Nasionale Party]] wat as die [[Verenigde Party]] in 'n eenheidsregering aangesluit het. Hertzog se probleem was dat Suid-Afrika grondwetlik verplig was om Groot-Brittanje teen [[Nazi-Duitsland]] te steun. Die Pools-Britse gemeenskaplike verdedigingspakt het Brittanje, en op sy beurt sy dominiums, verplig om [[Pole]] te help as hulle deur die Nazi's aangeval word. Nadat [[Hitler]] se magte die oggend van 1 September 1939 Pole aangeval het, het Brittanje binne enkele dae oorlog teen Duitsland verklaar. 'n Kort, maar woedende debat het in Suid-Afrika plaasgevind, veral in die [[parlement van Suid-Afrika]], wat diegene wat die oorlog wou betree aan die kant van Brittanje, gelei het deur die pro-geallieerde pro-Britse Afrikaner en voormalige premier Jan Smuts en generaal teen die huidige premier Barry Hertzog wat Suid-Afrika 'neutraal' wil hou, indien nie pro-[[Spilmoondhede]] nie. === Oorlogsverklaring teen die Spilmoondhede === Op 4 September 1939 het die Verenigde Party se koukus geweier om Hertzog se houding van neutraliteit in die Tweede Wêreldoorlog te aanvaar en hom afgesit ten gunste van Smuts. Toe hy eerste minister van Suid-Afrika word, verklaar hy dat Suid-Afrika amptelik oorlog voer teen Duitsland en die Spilmoondhede. Smuts het onmiddellik probeer om Suid-Afrika te versterk teen enige moontlike Duitse see-inval, vanweë die wêreldwye strategiese belang van Suid-Afrika wat die lang seeroete rondom die [[Kaap die Goeie Hoop]] beheer. Smuts het kragdadig opgetree teen die pro-Nazi [[Ossewabrandwag]]-beweging (hulle is betrap dat hulle sabotasie gedoen het) en sy leiers vir die duur van die oorlog tronk toe gestuur. Een van hulle, [[John Vorster]], sou toekomstige eerste minister van Suid-Afrika word. === Eerste Minister en veldmaarskalk Smuts === {{hoofartikel|Jan Smuts}} Eerste Minister Jan Smuts was die enigste belangrike nie-Britse generaal wie se advies voortdurend deur die oorlogstydse premier [[Winston Churchill]] ingewin is. Smuts is in 1939 na die Imperiale oorlogskabinet genooi as die mees senior Suid-Afrikaner ten gunste van oorlog. Op 28 Mei 1941 word Smuts aangestel as 'n veldmaarskalk van die Britse leër, en word die eerste Suid-Afrikaner wat daardie rang beklee. Uiteindelik sou Smuts 'n hoë politieke prys betaal vir sy nabyheid aan die Britse gevestigde orde, aan die Koning en Churchill, wat Smuts baie ongewild onder die konserwatiewe nasionalistiese Afrikaners gemaak het, wat gelei het tot sy uiteindelike ondergang, terwyl die meeste Engelssprekende blankes en 'n minderheid liberale Afrikaners in Suid-Afrika aan hom lojaal gebly het. === Militêre bydraes in die Tweede Wêreldoorlog === [[Lêer:Field Marshal Smuts Visits South African Naval Forces in the Middle East, 16 May 1942 A9104.jpg|duimnael|Veldmaarskalk Jan Smuts inspekteer Suid-Afrikaanse matrose in [[Alexandrië]], [[Egipte]], 16 Mei 1942]] [[Lêer:The South African Air Force during the Second World War CM2079.jpg|duimnael|Suid-Afrikaanse lugmag in Libië]] Suid-Afrika en sy militêre magte het in baie oorlogsteaters bygedra tot die geallieerdes pogings. Die bydrae van Suid-Afrika het hoofsaaklik bestaan uit die verskaffing van troepe, vlieëniers en materiaal vir die Noord-Afrikaanse veldtog (die Woestynoorlog) en die Italiaanse veldtog, sowel as aan geallieerde skepe wat aan die belangrikste hawens aangrensend aan die [[Atlantiese Oseaan]] en die [[Indiese Oseaan]] geland het wat aan die punt van Suider-Afrika bymekaarkom. Talle vrywilligers het ook vir die ''[[Royal Air Force]]'' gevlieg. # Die Suid-Afrikaanse leër en lugmag het 'n belangrike rol gespeel in die verslaan van die Italiaanse magte van [[Benito Mussolini]] tydens die Oos-Afrikaanse veldtog 1940/1941. Die omgeskakelde [[Junkers Ju 86]]'s van 12 Eskader, van die [[Suid-Afrikaanse Lugmag]], het op 11 Junie 1940 om 8 vm., die eerste bomaanval op 'n konsentrasie tenks in Moyale uitgevoer, enkele ure na die oorlogsverklaring van Italië.<ref name=GatherEagles>{{cite book|last1=Brown|first1=J.A.|title=A Gathering of Eagles: The Campaigns of the South African Air Force in Italian East Africa 1940–1941|date=1970|publisher=Purnell|location=Cape Town|asin=B00GD8F0US|url=https://www.amazon.com/James-Ambrose-Brown/dp/B00GD8F0US|access-date=7 March 2023}}</ref>{{Rp|37}} # 'n Ander belangrike oorwinning waaraan die Suid-Afrikaners deelgeneem het, was die verowering van Malgassië (nou bekend as [[Madagaskar]]) onder die beheer van die Vichy-Franse. Britse troepe wat deur Suid-Afrikaanse soldate bygestaan is, het hul aanval vanuit Suid-Afrika geloods en op 4 Mei 1942 op die strategiese eiland geland<ref name=EaglesStrikeBrown>{{cite book|last1=Brown|first1=J.A.|title=Eagles Strike: Campaigns of the South African Air Force in Egypt, Cyrenaica, Libya, Tunisia, Tripolitana and Madagascar 1941–1943|date=1974|publisher=Purnell|location=Cape Town|isbn=978-0360001961|url=https://books.google.com/books/about/Eagles_strike.html?id=QOpFAQAAIAAJ|access-date=7 March 2023}}</ref>{{Rp|387}} om die beslaglegging daarvan deur die Japannese te voorkom. # Die Suid-Afrikaanse 1ste Infanteriedivisie het aan verskeie aksies in Oos-Afrika (1940) en Noord-Afrika (1941 en 1942) deelgeneem, waaronder die Slag van El Alamein, voordat hulle na Suid-Afrika teruggeroep is. # Die Suid-Afrikaanse 2de Infanteriedivisie het ook gedurende 1942 aan 'n aantal aksies in Noord-Afrika deelgeneem, maar op 21 Junie 1942 is twee volledige infanteriebrigades van die divisie sowel as die meeste ondersteunende eenhede gevange geneem tydens die val van Tobruk. # Die Suid-Afrikaanse 3de Infanteriedivisie het nooit aktief aan enige veldslae deelgeneem nie, maar die Suid-Afrikaanse binnelandse weermag georganiseer en opgelei, garnisoenpligte verrig en rekrute vir die Suid-Afrikaanse 1ste Infanteriedivisie en die Suid-Afrikaanse 2de Infanteriedivisie voorsien. Een van die divisie se samestellende brigades – 7de SA Gemotoriseerde Brigade – het egter in 1942 aan die inval van Madagaskar deelgeneem. # Die Suid-Afrikaanse 6de Pantserdivisie het van 1944 tot 1945 in talle aksies in Italië geveg. # Die Suid-Afrikaanse Lugmag het 'n beduidende bydrae gelewer tot die lugoorlog in Oos-Afrika, Noord-Afrika, [[Sisilië]], Italië, die [[Balkan]] en selfs so ver oos as bombarderings op die Roemeense olievelde in Ploiești,<ref name=EaglesVictorious>{{cite book|last1=Orpen|first1=Neil D.|last2=Martin|first2=Henry James|title=Eagles Victorious: The Operations of the South African Forces Over the Mediterranean and Europe, in Italy, the Balkans and the Aegean, and from Gibraltar and West Africa |date=1977|publisher=Purnell|location=Cape Town|lang=en|trans-title=Eagles Victorious: Die bedrywighede van die Suid-Afrikaanse magte oor die Middellandse See en Europa, in Italië, die Balkan en die Egeïese See, en vanaf Gibraltar en Wes-Afrika|url=https://books.google.com/books/about/Eagles_Victorious.html?id=F-pmAAAAMAAJ}}</ref>{{rp|331}} bevooraadigsmissies ter ondersteuning van die opstand in Warskou<ref name=EaglesVictorious />{{rp|246}} en verkenningstogte voor die Russiese opmars in die Lwof-Krakow-omgewing.<ref name=EaglesVictorious />{{rp|242}} # Talle Suid-Afrikaanse vlieëniers het ook diens gedoen aan die RAF, waarvan sommige met lof gedien het. # Suid-Afrika het bygedra tot die oorlogspoging teen [[Japan]], deur matrose en skepe te beman in vlootaksies teen die Japannese.<ref>{{cite journal |publisher= South African Military History Society |journal=Military History Journal|volume= 10|issue=3 |date=21 November 2006 |title= South Africa and the War against Japan 1941–1945|trans-title=Suid-Afrika en die Oorlog teen Japan 1941–1945 |url=http://rapidttp.com/milhist/vol103aw.html|lang=en}}</ref> Van die 334 000 manskappe wat gedurende die oorlog vrywillig diens gedoen het aan die Suid-Afrikaanse leër (waaronder 211 000 blankes, 77 000 swartes en 46 000 Bruin mense en Asiërs), is byna 9 000 in aksie dood. Die Oorlogsgrafkommissie van die [[Statebond]] het rekords van 11 023 bekende Suid-Afrikaanse oorlogssterftes tydens die Tweede Wêreldoorlog.<ref>{{cite web |website= cwgc.org |date=1 Maart 2007 |title= Commonwealth War Graves Commission |url=http://www.cwgc.org/}}</ref> Nie alle Suid-Afrikaners het die oorlogspoging egter gesteun nie. Die Tweede Vryheidsoorlog het net vyf en dertig jaar tevore geëindig, en vir sommige was om die kant van die 'vyand' te kies as dislojaal en onpatrioties beskou. Hierdie sentimente het onder andere aanleiding gegee tot die [[Ossewabrandwag]], oorspronklik geskep as 'n kulturele organisasie tydens die Eeufees van die Groot Trek, wat meer militant geword het en die Suid-Afrikaanse toetrede tot die oorlog teen die Britte openlik teëgestaan het. Die organisasie het 'n paramilitêre groep genaamd [[Stormjaers]] gestig, geskoei op die Nazi SA of ''Sturmabteilung'' en wat verbind was met die Duitse intelligensie ''([[Abwehr]])'' en die Duitse buitelandse sake (''Dienstelle Ribbentrop'') via Dr. Luitpold Werz – die voormalige Duitse konsul in Pretoria. Die Stormjaers het 'n aantal [[sabotasie]]-aanvalle op die Smuts-regering uitgevoer en aktief probeer om vrywilligers te intimideer en te ontmoedig om by die werwingsprogramme vir die leër aan te sluit.<ref>{{cite book|last1=Martin|first1=Henry James Lt-Gen|last2=Orpen|first2=Neil D Col|chapter=South Africa at War: Military and Industrial Organisation and Operations in connection with the conduct of war: 1939{{snd}}1945|publisher=Purnell|location=Cape Town|year=1979|title=South African Forces in World War II|volume=VII|page=25|isbn=0-86843-025-0|lang=en}}</ref> == Koue Oorlog-periode tot einde van Apartheid == Die [[Koue Oorlog]] (1947–1991) was ’n langdurige toestand van politieke konflik, militêre spanning en ekonomiese mededinging wat ná die Tweede Wêreldoorlog (1939–1945) hoofsaaklik tussen die [[Sowjetunie]] en sy satellietstate aan die een kant en die Westerse wêreld, veral die Verenigde State, aan die ander kant onstaan het. Suid-Afrika se regering het die Weste gesteun gedurende die Koue Oorlog, en die Sowjetunie was 'n belangrike ondersteuner van die bevrydingsbewegings van Afrika.<ref>{{cite book| last=Kort| first =Michael| title= The Columbia Guide to the Cold War|publisher= Columbia University Press| year =2001|pages =3}}</ref> === Berlynse Lugbrug === Die [[Berlynse Lugbrug]] was 'n grootskeepse militêre operasie waardeur die geallieerde lugmagte – die Amerikaanse Lugmag, die Britse ''Royal Air Force'', en in 'n mindere mate ook die lugmagte van Statebondlande soos [[Nieu-Seeland]], [[Australië]], [[Kanada]] en die destydse Unie van Suid-Afrika, die drie westelike sektore van [[Berlyn]] gedurende die Russiese blokkade tussen 23 Junie 1948 en 12 Mei 1949 per lug van voorraad voorsien het. Die blokkade was die eerste groot internasionale krisis in die Koue Oorlogstydperk.<ref>{{cite video | year =1953 | title =Air Force Story, The Cold War, 1948–1950 (1953) | url =https://archive.org/detailsgov.dod.dimoc.26164 | publisher =Universal Newsreel | access-date =22 Februarie 2012}}</ref> === Koreaanse oorlog === [[Lêer:South Africa-Korean War Memorial01.jpg|duimnael|Die name van diegene wat gesterf het en as vermis gelys word, kan op die gedenkplaat in die tuine van die Uniegebou in Pretoria gevind word.]] In die [[Koreaanse oorlog]] het die [[2 Eskader SALM|2 Eskader (''The Flying Cheetahs'')]] as Suid-Afrika se bydrae deelgeneem. Die Eskader het baie Amerikaanse toekennings verower, waaronder die eerbewys van 'n Amerikaanse presidensiële eenheidssitasie in 1952:"2 Eskader het 'n lang en uitstekende rekord van diens in Korea met die [[North American P-51 Mustang|F-51D Mustangs]] en later [[North American F-86 Sabre|F-86F Sabres]]. Hulle rol was hoofsaaklik die vlieg van grondaanvalle en voorkomings-opdragte as een van die eskaders wat die 18de Vegterbomerper Vleuel van die [[Amerikaanse Lugmag]] uitmaak. Gedurende die oorlog het die eskader 'n totaal van 12 067 operasies gevlieg met 'n verlies van 34 vlieëniers en twee ander lede. Vliegtuigverliese beloop 74 uit 97 Mustangs en vier uit 22 Sabres. Vlieëniers en manskappe van die eskader het altesaam 797 medaljes ontvang, waaronder {{flatlist| * 2 ''Silver Stars''{{snd}}die hoogste toekenning aan nie-Amerikaanse burgers * 3 ''Legions of Merit'', * 55 ''Distinguished Flying Crosses'' en * 40 ''Bronze Stars''. * 8 vlieëniers het krygsgevangenes geword.}} Slagoffers: 20 KIA 16 WIA.<ref>{{cite web|publisher=korean-war.com |date=20 November 2006 |title=South Africa in the Korean War |url=http://www.korean-war.com/soafrica.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20061101080222/http://www.korean-war.com/soafrica.html |archive-date=1 November 2006 }}</ref> Sommige bronne<ref name=ROHKorea>{{cite web|last1=Dovey|first1=John|title=SA Roll of Honour: List People: Korea|url=http://www.justdone.co.za/roh/main.php?page=List_People&War=KOREA|website=ROH Database|publisher=Just Done Productions Publishing|access-date=16 November 2014|archive-date=27 Desember 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141227181039/http://www.justdone.co.za/roh/main.php?page=List_People&War=KOREA|url-status=dead}}</ref> noem 35 sterftes van 2 Eskader. === Simonstad-ooreenkoms === {{hoofartikel|Simonstad-ooreenkoms}} Die [[Simonstad-ooreenkoms]] was 'n vloot-samewerkingsooreenkoms tussen die Verenigde Koninkryk en Suid-Afrika onderteken op 30 Junie 1955. Ingevolge die ooreenkoms het die [[Britse Vloot]] sy vlootbasis in [[Simonstad]], Suid-Afrika, opgegee en die bevel van die [[Suid-Afrikaanse Vloot]] oorgedra aan die regering van Suid-Afrika. In ruil daarvoor het Suid-Afrika die gebruik van die Simonstad-basis aan Britse Vloot skepe belowe. As deel van die Simonstad-ooreenkoms het Suid-Afrika ook vyf seeweerbote, tien TON-klas kuspatrollie mynveers, een tipe 15 [[fregat]] (die SAS Vrystaat) en drie tipe 12 fregatte (die President-klas skepe: die [[SAS President Pretorius]], die [[SAS President Kruger]] en die [[SAS President Steyn]]) van Groot-Brittanje gekoop. Hulle het gedurende die vyftiger en sestigerjare, tesame met twee Britse W-klas torpedo&shy;jaers (die SAS Jan van Riebeeck en die SAS Simon van der Stel die kern van die Suid-Afrikaanse Vloot gevorm.<ref>{{cite web|url=https://sadf.info/TitleNavy.html|title=SA Navy / Vloot|access-date=2 Mei 2021|lang=af}}</ref> === Suid-Afrikaanse Grensoorlog === [[Lêer:SADF-Operations 4.jpg|duimnael|Suid-Afrikaanse troepe wat naby die grens patrolleer, vroeë 1980's.]] {{hoofartikel|Suid-Afrikaanse Grensoorlog}} Tussen 1966 en 1989 voer Suid-Afrika 'n lang en bitter teen-opstand-veldtog teen die People's Liberation Army of Namibia (PLAN) in [[Suidwes-Afrika]].<ref>{{cite journal|first1=André |last1=Wessels|title=The war for Southern Africa (1966–1989) that continues to fascinate and haunt us|journal=História (São Paulo) |volume=62|issue=1|year=2017|pages=73–91|url=https://www.researchgate.net/publication/317422229_The_war_for_Southern_Africa_1966-1989_that_continues_to_fascinate_and_haunt_us|doi=10.17159/2309-8392/2017/v62n1a4}}</ref> PLAN is gesteun deur die [[Sowjetunie]] en 'n aantal lidlande van die [[Warskouverdrag]], asook verskeie simpatieke, nuut onafhanklike Afrika-regerings.<ref name="Koevoet1">{{cite book|title=Koevoet! Experiencing South Africa's Deadly Bush War|url=https://books.google.com/books?id=tYyuCAAAQBAJ|last=Hooper|first=Jim|location=Solihull|publisher=Helion and Company|year=2013|orig-year=1988|isbn=978-1-86812-167-0|pages=86–93}}</ref> Dit het ook aansienlike gevegsondersteuning ontvang van die People's Armed Forces For Liberation of Angola (FAPLA) en 'n aansienlike kontingent van Kubaanse militêre adviseurs.<ref name="Frontiersmen">{{cite book|title=Frontiersmen: Warfare in Africa since 1950|url=https://archive.org/details/frontiersmenwarf0000clay|last=Clayton|first=Anthony|location=Philadelphia|publisher=UCL Press, Limited|date=1999|isbn=978-1-85728-525-3|pages=[https://archive.org/details/frontiersmenwarf0000clay/page/120 120]–24}}</ref> In reaksie hierop het Suid-Afrika 'n massiewe militêre uitbreiding ondergaan om die PLAN-bedreiging te bestry, wat die vorming van verskeie elite spesiale magte-eenhede soos [[Koevoet (polisie-eenheid)|Koevoet]], [[32-Bataljon]] en die Verkennings Kommando Regiment insluit.<ref name="Stapleton1">{{cite book|title=A Military History of Africa|last=Stapleton|first=Timothy|year=2013|location=Santa Barbara|publisher=[[ABC-CLIO]] |isbn=978-0-313-39570-3|pages=251–57}}</ref> Suid-Afrikaanse troepe het voorsprogaanvalle op buurstate gedoen om by PLAN se bedryfsbasisse aan te val, wat af en toe botsings met FAPLA<ref name="War">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=zEQ-Km_KShAC&pg=PA238|title=War and Society: The Militarisation of South Africa|first1=Jacklyn|last1=Cock|first2=Laurie|last2=Nathan|year=1989|publisher=New Africa Books | isbn=978-0-86486-115-3|pages=124–276}}</ref> en die Zambiese weermag behels.<ref name="Borderstrike">{{cite book | first1 = Willem | last1 = Steenkamp| title = Borderstrike! South Africa into Angola 1975{{snd}}1980| year = 2006|edition= 3rd|pages= 132–226 | publisher = Just Done Productions| isbn= 1-920169-00-8}}</ref> Hierdie grootliks onverklaarde konflik het gedurende die laat 1970's bekend gestaan as die Suid-Afrikaanse Grensoorlog.<ref name=Narrative>{{cite book|last=Baines|first=Gary|title=South Africa's 'Border War': Contested Narratives and Conflicting Memories|date=2014|pages=1–4, 138–40|publisher=Bloomsbury Academic|location=London|isbn=978-1-4725-0971-0}}</ref> Die [[Suid-Afrikaanse Weermag]] (SAW)-ekspedisiemagte was gerig op guerrilla-basisse, vlugtelinge en landelike infrastruktuur in [[Angola]] en [[Zambië]], afhangend van die grensaanvalle, patrollies en lugaanvalle om die PLAN op 'n afstand te hou.<ref name=Minter>{{cite book|last=Minter|first=William|title=Apartheid's Contras: An Inquiry into the Roots of War in Angola and Mozambique|date=1994|pages=114–117|publisher=Witwatersrand University Press|location=Johannesburg|isbn=978-1-4392-1618-7|edition=Illustrated|url=https://books.google.com.pa/books/about/Apartheid_s_Contras.html?id=iq970FthE0IC}}</ref> Dit is uiteindelik uitgebrei tot 'n permanente SAW-militêre teenwoordigheid in die hele Suid-Angola, met die doel om PLAN-basisse te dwing om al hoe verder noordwaarts te forseer.<ref name="Narrative" /> Alhoewel hierdie strategie suksesvol was, het dit gelei tot die parallelle uitbreiding van FAPLA, met Sowjet-hulp, om te voldoen aan wat Luanda beskou het as 'n direkte Suid-Afrikaanse bedreiging vir Angolese [[soewereiniteit]].<ref name="Minter" /> FAPLA en die SAW het voortdurend gebots tussen 1981 en 1984, en weer van 1987 tot 1988, wat uitgeloop het op die [[Slag van Cuito Cuanavale]].<ref name="Weigert" /> Die Suid-Afrikaanse Grensoorlog was nou gekoppel aan die [[Angolese Burgeroorlog]]. Suid-Afrikaanse ekspedisie-eenhede het Angola in 1975 openlik binnegeval tydens Operasie Savannah, 'n onsuksesvolle poging om twee mededingende Angolese faksies te ondersteun, die ''União Nacional para a Independência Total de Angola'' ([[UNITA]]) en die ''Frente Nacional de Libertação de Angola'' ([[FNLA]]), tydens die burgeroorlog. Die SAW moes noodgedwonge onttrek onder oorweldigende druk van duisende Kubaanse vegtroepe.<ref name="George">{{cite book|title=The Cuban Intervention in Angola, 1965-1991: From Che Guevara to Cuito Cuanavale |last1=George|first1=Edward|location=New York|publisher=Frank Cass Publishers|year=2005|publication-date=18 September 2012|isbn=978-0-415-64710-6|pages=105–06|url=https://www.routledge.com/The-Cuban-Intervention-in-Angola-1965-1991-From-Che-Guevara-to-Cuito-Cuanavale/George/p/book/9780415647106}}</ref> Toe Suid-Afrika in die 1980's sy veldtog teen PLAN begin verskerp, het hy sy alliansie met UNITA weer bevestig en die geleentheid gebruik om die beweging te versterk met opleiding en gebuite PLAN-wapens.<ref name="Weigert">{{cite book|title=Angola: A Modern Military History|last=Weigert|first=Stephen|year=2011|location=Basingstoke|publisher=Palgrave-Macmillan|isbn=978-0-230-11777-8|pages=71–72|url=https://www.amazon.com/Angola-Modern-Military-History-1961-2002/dp/0230117775|lang=en}}</ref> Die [[Slag van Cuito Cuanavale]] was 'n belangrike keerpunt vir albei konflikte, want dit het gelei tot die Angolese drieledige ooreenkoms, waarin Kuba belowe het om sy troepe uit Angola te onttrek terwyl Suid-Afrika aan Suidwes-Afrika onttrek het.<ref name=Harris>{{cite book|editor-last1=Harris|editor-first1=Geoff|title=Recovery from Armed Conflict in Developing Countries: An Economic and Political Analysis|date=1999|pages=262–64|publisher=Routledge Books|location=Oxfordshire|isbn=978-0-415-19379-5|url=https://www.amazon.com/Recovery-Armed-Conflict-Developing-Countries/dp/0415193796|series=Routledge Studies in Development Economics }}</ref> Suidwes-Afrika het in 1990 onafhanklikheid gekry as die Republiek van Namibië.<ref name=Hampson>{{cite book|last=Hampson|first=Fen Osler|title=Nurturing Peace: Why Peace Settlements Succeed Or Fail|date=1996|pages=[https://archive.org/details/nurturingpeacewh0000hamp/page/53 53–70]|publisher=United States Institute of Peace Press|location=Stanford|isbn=978-1-878379-57-3|url=https://archive.org/details/nurturingpeacewh0000hamp/page/53}}</ref> === Interne guerrilla-aktiwiteite tydens apartheid === Gedurende die 1960's en 1970's was dit algemeen dat politieke bewegings teen [[apartheid]] militêre vleuels vorm, soos [[Umkhonto we Sizwe]] (MK), wat geskep is deur die [[African National Congress]] en die [[Azanian People's Liberation Army]] (APLA) van die [[Pan Africanist Congress of Azania|Pan-Africanist Congress]].<ref name="Biko1">{{cite book|last1=Gibson|first1=Nigel|last2=Alexander|first2=Amanda|last3=Mngxitama|first3=Andile|title=Biko Lives! Contesting the Legacies of Steve Biko|date=2008|page=138|publisher=Palgrave Macmillan|location=Hampshire|isbn=978-0-230-60649-4}}</ref> Hulle het as ''de facto'' geurillaleërs gefunksioneer en sabotasie gedoen en 'n beperkte landelike en stedelike weerstand gevoer.<ref name="Switzer">{{cite book | url=https://books.google.com/books?id=bUvA7PHnCrUC&pg=PA415 | title=South Africa's Resistance Press: Alternative Voices in the Last Generation Under Apartheid. Issue 74 of Research in international studies: Africa series | publisher=Ohio University Press | author=Switzer, Les | year=2000 | page=2 | isbn=978-0-89680-213-1}}</ref> Die guerrillas het ook soms met mekaar gebots terwyl hul politieke organe om interne invloed gekompeteer het.<ref name="Mitchell">{{cite book|last1=Mitchell|first1=Thomas|title=Native vs Settler: Ethnic Conflict in Israel/Palestine, Northern Ireland and South Africa|date=2008|pages=194–96|publisher=Greenwood Publishing Group|location=Westport|isbn=978-0-313-31357-8}}</ref> Alhoewel die konflik op 'n veel kleiner skaal as die Suid-Afrikaanse Grensoorlog voorgekom het, weerspieël die SAW se operasies teen MK en APLA verskeie belangrike aspekte van die konflik. Net soos PLAN, byvoorbeeld, het MK dikwels skuiling gesoek in state wat grens aan Suid-Afrika se grense.<ref name="Minter" /> Die SAW het teruggeveg met gerigte sluipmoorde op MK-personeel op buitelandse bodem, en 'n kombinasie van lugaanvalle en spesiale magte aanvalle op MK-basisse in Zambië, Mosambiek, Botswana en Lesotho.<ref name="Minter" /> Beide MK en APLA is ontbind en geïntegreer met die [[Suid-Afrikaanse Nasionale Weermag]] (SANW) na die afskaffing van apartheid.<ref name="Pmg.org.za">{{cite web|url=http://www.pmg.org.za/minutes/20041108-final-integration-report-sandf-briefing |title=Final Integration Report: SANDF briefing &#124; Parliament of South Africa monitored |publisher=Pmg.org.za |date=9 November 2004 |access-date=26 Februarie 2013}}</ref> === Produksie van militêre toerusting deur Suid-Afrika === {{hoofartikel|Krygkor| Denel en die Paramount Groep}} Suid-Afrika het 'n verskeidenheid belangrike wapens, voertuie en vliegtuie vervaardig vir eie gebruik sowel as vir internasionale uitvoer. Sommige is gevestigde wapens wat onder lisensie vervaardig is, en in ander gevalle het Suid-Afrika sy eie wapens en voertuie vervaardig. Die oorheersende vervaardiger van wapens is Denel. Gedurende die 1960's en 1970's het Krygkor 'n groot deel van die bewapening van Suid-Afrika opgelewer, aangesien daae [[VN]]-sanksies teen enige wapenuitvoere na Suid-Afrika was. In hierdie tyd het Krygkor met Gerald Bull se Space Research Corporation gekontrakteer vir gevorderde [[Denel G5-kanon|155 mm-houwitser]]-ontwerpe wat hy uiteindelik vervaardig, gebruik en uitgevoer het na lande soos [[Irak]]. === Suid-Afrika se wapens van massavernietiging === [[Lêer:RSA-3-002.jpg|links|duimnael|'n RSA-3 LEO-missiel, [[Suid-Afrikaanse Lugmagmuseum|SALM-museum]], Swartkop, Pretoria.]]{{hoofartikel|Suid-Afrika se wapens van massavernietiging}} Van die 1960's tot die 1990's het [[Suid-Afrika se wapens van massavernietiging|Suid-Afrika ondersoek ingestel na wapens van massavernietiging]], waaronder [[Suid-Afrikaanse kernwapenprogram|kern]]-,<ref>Von Wielligh, N. & von Wielligh-Steyn, L. (2015). ''The Bomb: South Africa’s Nuclear Weapons Programme''. Pretoria: Litera.</ref> biologiese en [[chemiese wapen]]s onder die Apartheidsregime. Ses [[kernwapen]]s is vervaardig.<ref>{{cite web|author=John Pike |url=http://www.globalsecurity.org/wmd/world/rsa/nuke.htm |title=Nuclear Weapons Program – South Africa |publisher=Globalsecurity.org |access-date=15 May 2011 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110525053022/http://www.globalsecurity.org/wmd/world/rsa/nuke.htm |archive-date=25 Mei 2011 |df=dmy-all }}</ref> Die Suid-Afrikaanse [[strategie]] was, as politieke en militêre onstabiliteit in Suider-Afrika onhanteerbaar raak, om 'n kernwapentoets op 'n plek soos die [[Kalahari-woestyn]], waar 'n ondergrondse toetsput voorberei is, uit te voer, om die vermoë en bruikbaarheid daarvan te demonstreer – en daardeur gevaar van verskerpte konflik in die streek — daana sou 'n groter moondheid soos die Verenigde State versoek word om in te gryp en die situasie te ontlont.<ref name="NYT19930325">{{cite news|surname=Keller|given=Bill|title=South Africa Says It Built 6 Atom Bombs|url=http://www.nytimes.com/1993/03/25/world/south-africa-says-it-built-6-atom-bombs.html?pagewanted=all|url-status=live|newspaper=[[The New York Times]]|date=1993-03-25|page=A1|archive-url=https://archive.today/20171029231004/http://www.nytimes.com/1993/03/25/world/south-africa-says-it-built-6-atom-bombs.html?pagewanted=all|archive-date=2017-10-29|access-date=2021-05-05}}</ref> Voor die verwagte oorgang na 'n meerderheidsverkose regering van African National Congress in die negentigerjare, het die Suid-Afrikaanse regering al sy kernwapens afgetakel, die eerste staat ter wêreld wat vrywillig afstand gedoen het van alle kernwapens wat hy self ontwikkel het. Die land is sedert 1975 'n ondertekenaar van die Konvensie vir biologiese wapens, die Kernsperverdrag sedert 1991, en die Konvensie vir chemiese wapens sedert 1995. In Februarie 2019 bekragtig Suid-Afrika die Kernsperverdrag, die eerste land wat kernwapens gehad het, dit ontwapen en die verdrag onderteken het. == Huidige weermag: Suid-Afrikaanse Nasionale Weermag == [[Lêer:Flag of the South African National Defence Force.svg|duimnael|Vlag van die Suid-Afrikaanse Nasionale Weermag, onthul op 25 April 2003.]] {{hoofartikel|Suid-Afrikaanse Nasionale Weermag}} Die Suid-Afrikaanse Nasionale Weermag (SANW) is die naam van die huidige gewapende magte van Suid-Afrika. Die weermag soos dit vandag bestaan, is in 1994 geskep ná Suid-Afrika se eerste nasionale verkiesing ná apartheid en die aanvaarding van 'n nuwe grondwet. Dit het die [[Suid-Afrikaanse Weermag]] (SAW) vervang en personeel en toerusting van die SAW en die voormalige tuislandmagte ([[Transkei]], [[Venda (tuisland)|Venda]], [[Bophuthatswana]] en [[Ciskei]]) ingesluit, asook personeel van die voormalige guerillamagte van sommige politieke partye, betrokke by Suid-Afrika, soos die Umkhonto we Sizwe van die African National Congress, die APLA van die Pan Africanist Congress en die Selfverdediging Eenhede van die [[Inkatha Freedom Party]] (IFP). Met ingang van 2004 word die integrasieproses as volledig beskou, en die geïntegreerde personeel is opgeneem in 'n effens aangepaste struktuur wat baie ooreenstem met die SAW, en die struktuur en toerusting van laasgenoemde word meestal behou. Die bevelvoerder van die SANW word deur die president aangestel uit een van die gewapende magte. Die huidige bevelvoerder is generaal Rudzani Maphwanya. Hy is op sy beurt verantwoordelik aan die minister van verdediging, tans [[Angie Motshekga]] (wat [[Thandi Modise]] opgevolg het). Sommige van die tradisionele Suid-Afrikaanse regimente dien die land al meer as honderd en vyftig jaar onder verskillende weergawes van politieke stelsels en verskillende regerings. === Wapenkontrak === Die strategiese verdedigingspakket of die strategiese verdedigingsverkryging, in die volksmond die wapenkontrak genoem, was 'n Suid-Afrikaanse militêre verkrygingsprogram.<ref>{{cite book |last=Williams |first=Rocky |title=SIPRI Yearbook 2004: Armaments, Disarmament and International Security |publisher=Stockholm International Peace Research Institute |date=c. 2004 |pages=237 |chapter=National defence reform and the African Union }}</ref> Dit behels 'n aankoop van VS $ 4,8 miljard (R30 miljard in 1999 rand) van wapens deur die African National Congress-regering onder leiding van [[Nelson Mandela]] in 1999. Dit was onderhewig aan herhaalde, skynbaar geloofwaardige, bewerings van [[korrupsie]].<ref>{{cite web |url=http://www.ifp.org.za/Newsletters/071122wn.htm |title=Mangosuthu Buthelezi's Weekly Newsletter to the Nation |date=22 November 2007 |publisher=[[Inkatha Freedom Party]] |work=Ifp.org.za |access-date=2008-11-13 |first=Mangosuthu |last=Buthelezi |author-link=Mangosuthu Buthelezi |archive-date= 3 Desember 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081203170352/http://www.ifp.org.za/Newsletters/071122wn.htm |url-status=dead }}</ref> Die Suid-Afrikaanse Departement van Verdediging se verkryging van die strategiese verdedigingpaket het ten doel gehad om sy verdedigingstoerusting te moderniseer, wat die aankoop van korvette, duikbote, ligte helikopters, ingeleide vegopleidingsvliegtuie en gevorderde ligte vegvliegtuie insluit. Dit het die SANW van moderne toerusting voorsien. === Vredesbewaring === Vredesaksies namens die SANW sluit in die Suid-Afrikaanse ingryping in [[Lesotho]] in om die demokraties verkose regering na 'n staatsgreep te herstel, asook uitgebreide bydraes tot die [[Verenigde Nasies]] se [[Verenigde Nasies se vredesbewaring|vredesoperasies]] in die [[Demokratiese Republiek van die Kongo]], [[Soedan]] en [[Burundi]]. In die laaste week van 17 Januarie 2025 is 17 soldate van die Suid-Afrikaanse Nasionale Weermag (SANW) in die DRK gedood, en baie meer gewond, in gevegte met die rebellegroep M23 (wat deur [[Rwanda]] gesteun word), toe die [[M23-beweging|M23]] [[Goma]] van die DRK-regering se magte gebuit het. Daar word geglo dat "M23 poog om 'n administrasie op die been te bring om Goma te beheer soos in ander gebiede onder sy beheer in die oostelike DRK." <ref>Nils A. Haug, South Africa and Its Disastrous Battle for the Congo. 4 Maart 2025, Gatestone Institute, https://www.gatestoneinstitute.org/21441/south-africa-congo .Besoek 5 Maart 2025. </ref> == Notas == {{notelist|30em}} == Verwysings == {{Verwysings|30em}} == Verdere leeswerk == * {{cite journal|last1=Liebenberg|first1=Ian|title=The integration of the military in post-liberation South Africa: The contribution of revolutionary armies|url=https://archive.org/details/sim_armed-forces-and-society_fall-1997_24_1/page/105|journal=Armed Forces & Society|volume=24|issue=1| year=1997|pages=105–132}} * {{cite book|last1=Seegers|first1= Annette|title=The military in the making of modern South Africa|url=https://archive.org/details/militarymakingof0000seeg|publisher=IB Tauris|year=1996}} * {{cite book|last1=Stapleton|first1=Timothy J.|title=A Military History of South Africa: From the Dutch-Khoi Wars to the End of Apartheid|url=https://archive.org/details/militaryhistoryo0000stap|publisher=ABC-CLIO|year=2010}} * {{cite journal|last1=Wessels|first1=André|title=The war for Southern Africa (1966–1989) that continues to fascinate and haunt us|journal=Historia|volume=62|issue=1|year=2017|pages=73–91|url=http://www.scielo.org.za/scielo.php?pid=S0018-229X2017000100004&script=sci_arttext&tlng=es|doi=10.17159/2309-8392/2017/v62n1a4|place=Durban}} {{vertaaluit| taalafk = en |Military history of South Africa}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse militêre geskiedenis| ]] l5gy0xdlzopajtm95c8f2eykwrifuif 3 385016 2968009 2923713 2026-09-17T11:15:31Z MediaWiki message delivery 55541 /* Translation notification: Bengali Wikipedia */ nuwe afdeling 2968009 wikitext text/x-wiki == Translation notification: Movement Charter/Drafting Committee/Set Up Process == Hello Justinrleung, You are receiving this notification because you signed up as a translator to 粵語、French 同埋Chinese (Hong Kong) on Meta. The page [[:metawikipedia:Movement Charter/Drafting Committee/Set Up Process|Movement Charter/Drafting Committee/Set Up Process]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Movement+Charter%2FDrafting+Committee%2FSet+Up+Process&language=zh-yue&action=page translate to 粵語] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Movement+Charter%2FDrafting+Committee%2FSet+Up+Process&language=fr&action=page translate to French] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Movement+Charter%2FDrafting+Committee%2FSet+Up+Process&language=zh-hk&action=page translate to Chinese (Hong Kong)] The priority of this page is high. The deadline for translating this page is 2021-09-17. <div lang="en" class="mw-content-ltr">The Movement Charter Drafting Committee election is coming soon. We have just put out a page to inform as many communities on the election. This requires many translations as we want to reach out to as many people as possible in their respective language. So we ask kindly for your support. Any questions? Please contact [[User:DBarthel (WMF)]]. Thanks for your help!</div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. You can [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup change your notification preferences]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, 16:09, 13 September 2021 (UTC) <!-- Message sent by User:DBarthel (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Translation notification: Grants:MSIG/Announcements/2021/Global message == Hello Justinrleung, You are receiving this notification because you signed up as a translator to 粵語、French 同埋Chinese (Hong Kong) on Meta. The page [[:metawikipedia:Grants:MSIG/Announcements/2021/Global message|Grants:MSIG/Announcements/2021/Global message]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Grants%3AMSIG%2FAnnouncements%2F2021%2FGlobal+message&language=zh-yue&action=page translate to 粵語] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Grants%3AMSIG%2FAnnouncements%2F2021%2FGlobal+message&language=fr&action=page translate to French] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Grants%3AMSIG%2FAnnouncements%2F2021%2FGlobal+message&language=zh-hk&action=page translate to Chinese (Hong Kong)] The deadline for translating this page is 2021-10-26. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Hi everbody! The [[Movement Strategy and Governance|Movement Strategy and Governance team]] is announcing a Movement Strategy Implementation Grants program to the communities. We want to reach out to as many communities as possible, calling out volunteers globally. Please support us and help translating the announcement in all the languages you speak, '''it is only 50 words'''. We will send it out as a mass message later. Beyond this: if you would like to, please check out the program and spread the word. We would appreciate your help in sharing this news in social media channels of your community. We are grateful for all your support, you are awesome!</div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. You can [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup change your notification preferences]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, 14:24, 21 Oktober 2021 (UTC) <!-- Message sent by User:DBarthel (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Translation notification: Wikimedia Foundation Board of Trustees/Call for feedback: Board of Trustees elections == Hello Justinrleung, You are receiving this notification because you signed up as a translator to 粵語、French 同埋Chinese (Hong Kong) on Meta. The page [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation Board of Trustees/Call for feedback: Board of Trustees elections|Wikimedia Foundation Board of Trustees/Call for feedback: Board of Trustees elections]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Board+of+Trustees%2FCall+for+feedback%3A+Board+of+Trustees+elections&language=zh-yue&action=page translate to 粵語] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Board+of+Trustees%2FCall+for+feedback%3A+Board+of+Trustees+elections&language=fr&action=page translate to French] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Board+of+Trustees%2FCall+for+feedback%3A+Board+of+Trustees+elections&language=zh-hk&action=page translate to Chinese (Hong Kong)] The deadline for translating this page is 2022-01-10. <div lang="en" class="mw-content-ltr">''This year four seats of the WMF Board of Trustees are to be newly filled and there will be a Call for Feedback about the Board of Trustees selection processes from 10 January to 7 February 2022.'' ''The [[Movement Strategy and Governance]] team is supporting this Call for Feedback. For widest outreach across the Wikiverse we kindly ask you to support this by helping us out with additional translations.'' '''Postscriptum: During the last year many of you have helped us a lot to reach out to many different communities by translating in dozens of languages. We are utterly grateful for this - thanks to all of you for your ongoing support! You are the best!''' </div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. You can [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup change your notification preferences]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, 17:25, 7 Januarie 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:DBarthel (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Translation notification: ContribuLing 2022 == Hello Justinrleung, You are receiving this notification because you signed up as a translator to 粵語、French 同埋Chinese (Hong Kong) on Meta. The page [[:metawikipedia:ContribuLing 2022|ContribuLing 2022]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-ContribuLing+2022&language=zh-yue&action=page translate to 粵語] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-ContribuLing+2022&language=fr&action=page translate to French] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-ContribuLing+2022&language=zh-hk&action=page translate to Chinese (Hong Kong)] The priority of this page is medium. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. You can [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup change your notification preferences]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, 12:05, 12 Februarie 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:WikiLucas00@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Translation notification: ContribuLing 2022/Program == Hello Justinrleung, You are receiving this notification because you signed up as a translator to 粵語、French 同埋Chinese (Hong Kong) on Meta. The page [[:metawikipedia:ContribuLing 2022/Program|ContribuLing 2022/Program]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-ContribuLing+2022%2FProgram&language=zh-yue&action=page translate to 粵語] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-ContribuLing+2022%2FProgram&language=fr&action=page translate to French] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-ContribuLing+2022%2FProgram&language=zh-hk&action=page translate to Chinese (Hong Kong)] The priority of this page is medium. The deadline for translating this page is 2022-03-31. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. You can [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup change your notification preferences]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, 15:49, 26 Maart 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:WikiLucas00@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Translation notification: VisualEditor/Newsletter/2022/April == Hello Justinrleung, You are receiving this notification because you signed up as a translator to French on Meta. The page [[:metawikipedia:VisualEditor/Newsletter/2022/April|VisualEditor/Newsletter/2022/April]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-VisualEditor%2FNewsletter%2F2022%2FApril&language=fr&action=page translate to French] <div lang="en" class="mw-content-ltr"><b><span style="vertical-align:top;padding:0 0.3em;">[[File:SMirC-congrats.svg|19x19px|Thank you very much!]]</span>Thank you very much!</b></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. You can [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup change your notification preferences]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, 16:53, 27 April 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:Whatamidoing (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Translation notification: Wikimedia Foundation elections/2022/Announcement/Board voter email == Hello Justinrleung, You are receiving this notification because you signed up as a translator to 粵語、French 同埋Chinese (Hong Kong) on Meta. The page [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation elections/2022/Announcement/Board voter email|Wikimedia Foundation elections/2022/Announcement/Board voter email]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+elections%2F2022%2FAnnouncement%2FBoard+voter+email&language=zh-yue&action=page translate to 粵語] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+elections%2F2022%2FAnnouncement%2FBoard+voter+email&language=fr&action=page translate to French] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+elections%2F2022%2FAnnouncement%2FBoard+voter+email&language=zh-hk&action=page translate to Chinese (Hong Kong)] The priority of this page is high. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Hi all! The community vote of this year's Board Elections are close. As always voter mails will be sent out. To invite as many community members as possible in their native tongue your help is very much appreciated. While there are already plenty of translations we would appreciate you to check for languages still missing and to contribute translations for these. The mails are short, just a bit about two times '''200 words''', a few minutes of work. Your support is very important as it helps communities to learn about the election and to cast their vote. Best, Denis Barthel (WMF) (Movement Strategy and Governance)</div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. You can [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup change your notification preferences]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, 12:51, 9 Augustus 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:DBarthel (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Translation notification: Global groups == Hello Justinrleung, You are receiving this notification because you signed up as a translator to French on Meta. The page [[:metawikipedia:Global groups|Global groups]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Global+groups&language=fr&action=page translate to French] <div lang="en" class="mw-content-ltr">[[m:Global groups|Global groups]] is a useful page that has information about global user groups. Kindly help to translate them into your language.</div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. You can [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup change your notification preferences]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, 13:58, 12 September 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Translation notification: Tests == Hello Justinrleung, You are receiving this notification because you signed up as a translator to 粵語、French 同埋Chinese (Hong Kong) on Meta. The page [[:metawikipedia:Tests|Tests]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tests&language=zh-yue&action=page translate to 粵語] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tests&language=fr&action=page translate to French] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tests&language=zh-hk&action=page translate to Chinese (Hong Kong)] The priority of this page is low. <div lang="en" class="mw-content-ltr">= This is a test message, please ignore = = ଏହା ଏକ ପରୀକ୍ଷା ସନ୍ଦେଶ, ଦୟାକରି ଅଣଦେଖା କରନ୍ତୁ = </div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. You can [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup change your notification preferences]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, 17:39, 13 Januarie 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:APatro (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Translation notification: VisualEditor/Newsletter/2023/February == Hello Justinrleung, You are receiving this notification because you signed up as a translator to French on Meta. The page [[:metawikipedia:VisualEditor/Newsletter/2023/February|VisualEditor/Newsletter/2023/February]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-VisualEditor%2FNewsletter%2F2023%2FFebruary&language=fr&action=page translate to French] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. You can [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup change your notification preferences]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, 23:54, 17 Februarie 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Whatamidoing (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Translation notification: $1 == Hello Justinrleung, You are receiving this notification because you signed up as a translator to 粵語、French 同埋Chinese (Hong Kong) on Meta. The page [[:metawikipedia:$1|$1]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-%241&language=zh-yue&action=page translate to 粵語] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-%241&language=fr&action=page translate to French] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-%241&language=zh-hk&action=page translate to Chinese (Hong Kong)] <div lang="en" class="mw-content-ltr">Hello translators. Please help us with this group page.</div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. You can [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup change your notification preferences]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, 13:42, 22 Maart 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:DNdubane (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Translation notification: Wikimédiens du Burkina Faso == Hello Justinrleung, You are receiving this notification because you signed up as a translator to 粵語、French 同埋Chinese (Hong Kong) on Meta. The page [[:metawikipedia:Wikimédiens du Burkina Faso|Wikimédiens du Burkina Faso]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikim%C3%A9diens+du+Burkina+Faso&language=zh-yue&action=page translate to 粵語] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikim%C3%A9diens+du+Burkina+Faso&language=fr&action=page translate to French] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikim%C3%A9diens+du+Burkina+Faso&language=zh-hk&action=page translate to Chinese (Hong Kong)] <div lang="en" class="mw-content-ltr">Please help us translating this page</div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. You can [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup change your notification preferences]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, 13:44, 22 Maart 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:DNdubane (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Translation notification: Movement Charter == Hello Justinrleung, You are receiving this notification because you signed up as a translator to 法文 on Meta. The page [[:metawikipedia:Movement Charter|Movement Charter]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Movement+Charter&language=fr&action=page translate to 法文] The priority of this page is medium. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. You can [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup change your notification preferences]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, 11:58, 18 Mei 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Translation notification: WWC2023/Scholarship == Hello Justinrleung, You are receiving this notification because you signed up as a translator to 粵語、法文 同埋Chinese (Hong Kong) on Meta. The page [[:metawikipedia:WWC2023/Scholarship|WWC2023/Scholarship]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-WWC2023%2FScholarship&language=zh-yue&action=page translate to 粵語] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-WWC2023%2FScholarship&language=fr&action=page translate to 法文] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-WWC2023%2FScholarship&language=zh-hk&action=page translate to Chinese (Hong Kong)] The priority of this page is medium. The deadline for translating this page is 2023-10-22. <div lang="en" class="mw-content-ltr">this page is available for translating, you can start working on it</div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. You can [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup change your notification preferences]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, 21:41, 26 Junie 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Sandra Hanbo@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Translation notification: Template:Movement Charter/Navbox == Hello Justinrleung, You are receiving this notification because you signed up as a translator to 粵語、法文 同埋Chinese (Hong Kong) on Meta. The page [[:metawikipedia:Template:Movement Charter/Navbox|Template:Movement Charter/Navbox]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AMovement+Charter%2FNavbox&language=zh-yue&action=page translate to 粵語] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AMovement+Charter%2FNavbox&language=fr&action=page translate to 法文] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AMovement+Charter%2FNavbox&language=zh-hk&action=page translate to Chinese (Hong Kong)] The priority of this page is low. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Navigational template for Movement Charter, assist to translate to your language.</div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. You can [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup change your notification preferences]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, 04:51, 29 Julie 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Translation notification: Template:Disambiguation == Hello Justinrleung, You are receiving this notification because you signed up as a translator to 粵語、法文 同埋Chinese (Hong Kong) on Meta. The page [[:metawikipedia:Template:Disambiguation|Template:Disambiguation]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3ADisambiguation&language=zh-yue&action=page translate to 粵語] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3ADisambiguation&language=fr&action=page translate to 法文] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3ADisambiguation&language=zh-hk&action=page translate to Chinese (Hong Kong)] The priority of this page is low. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Widely used disambiguation template. Please assist to translate into your language.</div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. You can [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup change your notification preferences]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, 02:53, 1 September 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Translation notification: WikiWomenCamp 2023 == Hello Justinrleung, You are receiving this notification because you signed up as a translator to 粵語、法文 同埋Chinese (Hong Kong) on Meta. The page [[:metawikipedia:WikiWomenCamp 2023|WikiWomenCamp 2023]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-WikiWomenCamp+2023&language=zh-yue&action=page translate to 粵語] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-WikiWomenCamp+2023&language=fr&action=page translate to 法文] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-WikiWomenCamp+2023&language=zh-hk&action=page translate to Chinese (Hong Kong)] The deadline for translating this page is 2023-10-19. <div lang="en" class="mw-content-ltr">It is an information page about the upcoming WikiWomenCamp.</div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. You can [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup change your notification preferences]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, 11:14, 6 Oktober 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Asaf (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Translation notification: Meta:Policies and guidelines == Hello Justinrleung, You are receiving this notification because you signed up as a translator to 粵語、法文 同埋Chinese (Hong Kong) on Meta. The page [[:metawikipedia:Meta:Policies and guidelines|Meta:Policies and guidelines]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Meta%3APolicies+and+guidelines&language=zh-yue&action=page translate to 粵語] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Meta%3APolicies+and+guidelines&language=fr&action=page translate to 法文] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Meta%3APolicies+and+guidelines&language=zh-hk&action=page translate to Chinese (Hong Kong)] The priority of this page is medium. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Index of policies and guidelines, useful to be translated into different languages for users.</div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, 08:45, 13 Januarie 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Translation notification: Meta:Babylon == Hello Justinrleung, You are receiving this notification because you signed up as a translator to Chinese (Hong Kong) on Meta. The page [[:metawikipedia:Meta:Babylon|Meta:Babylon]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Meta%3ABabylon&language=zh-hk&action=page translate to Chinese (Hong Kong)] The priority of this page is medium. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, 10:51, 18 Februarie 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Translation notification: Wikimedia Foundation Board of Trustees == Hello Justinrleung, You are receiving this notification because you signed up as a translator to 粵語、法文 同埋Chinese (Hong Kong) on Meta. The page [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation Board of Trustees|Wikimedia Foundation Board of Trustees]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Board+of+Trustees&language=zh-yue&action=page translate to 粵語] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Board+of+Trustees&language=fr&action=page translate to 法文] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Board+of+Trustees&language=zh-hk&action=page translate to Chinese (Hong Kong)] The priority of this page is medium. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, 07:44, 23 Maart 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Translation notification: Fundraising/Translation == Hello Justinrleung, You are receiving this notification because you signed up as a translator to 粵語、法文 同埋Chinese (Hong Kong) on Meta. The page [[:metawikipedia:Fundraising/Translation|Fundraising/Translation]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Fundraising%2FTranslation&language=zh-yue&action=page translate to 粵語] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Fundraising%2FTranslation&language=fr&action=page translate to 法文] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Fundraising%2FTranslation&language=zh-hk&action=page translate to Chinese (Hong Kong)] The priority of this page is low. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, 14:11, 25 April 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Translation notification: Wikimedia LGBT+/Portal == Hello Justinrleung, You are receiving this notification because you signed up as a translator to 粵語、法文 同埋Chinese (Hong Kong) on Meta. The page [[:metawikipedia:Wikimedia LGBT+/Portal|Wikimedia LGBT+/Portal]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+LGBT%2B%2FPortal&language=zh-yue&action=page translate to 粵語] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+LGBT%2B%2FPortal&language=fr&action=page translate to 法文] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+LGBT%2B%2FPortal&language=zh-hk&action=page translate to Chinese (Hong Kong)] The priority of this page is low. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, 10:03, 30 Junie 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Translation notification: WMDE Technical Wishes/Sub-referencing == Hello Justinrleung, You are receiving this notification because you signed up as a translator to 粵語、法文 同埋Chinese (Hong Kong) on Meta. The page [[:metawikipedia:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|WMDE Technical Wishes/Sub-referencing]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-WMDE+Technical+Wishes%2FSub-referencing&language=zh-yue&action=page translate to 粵語] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-WMDE+Technical+Wishes%2FSub-referencing&language=fr&action=page translate to 法文] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-WMDE+Technical+Wishes%2FSub-referencing&language=zh-hk&action=page translate to Chinese (Hong Kong)] The priority of this page is low. <div lang="en" class="mw-content-ltr">The sub-referencing feature is planned to be implemented until the end of 2024 on various wikis. Therefore, it would be great to have information about the feature ready in multiple languages.</div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, 20:35, 8 Augustus 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:MrBenjo@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Translation notification: Steward requests/Global/block-header == Hello Justinrleung, You are receiving this notification because you signed up as a translator to 粵語 同埋Chinese (Hong Kong) on Meta. The page [[:metawikipedia:Steward requests/Global/block-header|Steward requests/Global/block-header]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Steward+requests%2FGlobal%2Fblock-header&language=zh-yue&action=page&action_source=translation_notification translate to 粵語] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Steward+requests%2FGlobal%2Fblock-header&language=zh-hk&action=page&action_source=translation_notification translate to Chinese (Hong Kong)] The priority of this page is medium. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Contains information on how to appeal global blocks.</div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators&lrm;, 12:49, 25 September 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Translation notification: Changing username == Hello Justinrleung, You are receiving this notification because you signed up as a translator to 粵語、法文 同埋Chinese (Hong Kong) on Meta. The page [[:metawikipedia:Changing username|Changing username]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Changing+username&language=zh-yue&action=page&action_source=translation_notification translate to 粵語] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Changing+username&language=fr&action=page&action_source=translation_notification translate to 法文] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Changing+username&language=zh-hk&action=page&action_source=translation_notification translate to Chinese (Hong Kong)] The priority of this page is medium. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators‎, 10:49, 27 Oktober 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Translation notification: Wiktionary == Hello Justinrleung, You are receiving this notification because you signed up as a translator to 粵語、法文 同埋Chinese (Hong Kong) on Meta. The page [[:metawikipedia:Wiktionary|Wiktionary]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wiktionary&language=zh-yue&action=page&action_source=translation_notification translate to 粵語] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wiktionary&language=fr&action=page&action_source=translation_notification translate to 法文] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wiktionary&language=zh-hk&action=page&action_source=translation_notification translate to Chinese (Hong Kong)] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators‎, 11:52, 13 Desember 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Translation notification: Wikimedia Foundation Annual Plan/2024-2025/Product & Technology OKRs == Hello Justinrleung, You are receiving this notification because you signed up as a translator to 粵語、法文 同埋Chinese (Hong Kong) on Meta. The page [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation Annual Plan/2024-2025/Product & Technology OKRs|Wikimedia Foundation Annual Plan/2024-2025/Product & Technology OKRs]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Annual+Plan%2F2024-2025%2FProduct+%26+Technology+OKRs&language=zh-yue&action=page&action_source=translation_notification translate to 粵語] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Annual+Plan%2F2024-2025%2FProduct+%26+Technology+OKRs&language=fr&action=page&action_source=translation_notification translate to 法文] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wikimedia+Foundation+Annual+Plan%2F2024-2025%2FProduct+%26+Technology+OKRs&language=zh-hk&action=page&action_source=translation_notification translate to Chinese (Hong Kong)] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators‎, 08:07, 26 Januarie 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Translation notification: Help:Unified login == Hello Justinrleung, You are receiving this notification because you signed up as a translator to 粵語、法文 同埋Chinese (Hong Kong) on Meta. The page [[:metawikipedia:Help:Unified login|Help:Unified login]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Help%3AUnified+login&language=zh-yue&action=page&action_source=translation_notification translate to 粵語] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Help%3AUnified+login&language=fr&action=page&action_source=translation_notification translate to 法文] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Help%3AUnified+login&language=zh-hk&action=page&action_source=translation_notification translate to Chinese (Hong Kong)] The priority of this page is medium. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators‎, 06:04, 23 Maart 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Translation notification: Universal Code of Conduct/Annual review/2025/Voter information == Hello Justinrleung, You are receiving this notification because you signed up as a translator to 粵語、法文 同埋Chinese (Hong Kong) on Meta. The page [[:metawikipedia:Universal Code of Conduct/Annual review/2025/Voter information|Universal Code of Conduct/Annual review/2025/Voter information]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FAnnual+review%2F2025%2FVoter+information&language=zh-yue&action=page&action_source=translation_notification translate to 粵語] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FAnnual+review%2F2025%2FVoter+information&language=fr&action=page&action_source=translation_notification translate to 法文] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FAnnual+review%2F2025%2FVoter+information&language=zh-hk&action=page&action_source=translation_notification translate to Chinese (Hong Kong)] The deadline for translating this page is 2025-04-25. <div lang="en" class="mw-content-ltr">--- Hello, and thank you for the work you do. '''[https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=Centralnotice-tgroup-UCoC_AR_2025_cookie&amp;filter=%21translated&amp;action=translate We request you also translate these two sentences.]''' There are more details below. There is an ongoing community vote - the voter information is in the page linked for translation above. We would appreciate your help to [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=Centralnotice-tgroup-UCoC_AR_2025_cookie&amp;filter=%21translated&amp;action=translate translate the two sentence CentralNotice banner], as a priority. If you can also translate the voter information page, I know the folks working on this - including the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) group - would be highly appreciative. ~ In cooperation with the U4C</div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators‎, 15:30, 23 April 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Xeno (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Translation notification: Incident Reporting System == Hello Justinrleung, You are receiving this notification because you signed up as a translator to 粵語、法文 同埋Chinese (Hong Kong) on Meta. The page [[:metawikipedia:Incident Reporting System|Incident Reporting System]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Incident+Reporting+System&language=zh-yue&action=page&action_source=translation_notification translate to 粵語] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Incident+Reporting+System&language=fr&action=page&action_source=translation_notification translate to 法文] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Incident+Reporting+System&language=zh-hk&action=page&action_source=translation_notification translate to Chinese (Hong Kong)] The priority of this page is medium. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta translation coordinators‎, 03:53, 2 Augustus 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Translation notification: Meta:Deletion policy == Hello Justinrleung, You are receiving this notification because you signed up as a translator to 粵語、法文 同埋Chinese (Hong Kong) on Meta-Wiki. The page [[:metawikipedia:Meta:Deletion policy|Meta:Deletion policy]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Meta%3ADeletion+policy&language=zh-yue&action=page&action_source=translation_notification translate to 粵語] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Meta%3ADeletion+policy&language=fr&action=page&action_source=translation_notification translate to 法文] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Meta%3ADeletion+policy&language=zh-hk&action=page&action_source=translation_notification translate to Chinese (Hong Kong)] The priority of this page is low. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta-Wiki to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta-Wiki translation coordinators‎, 07:07, 15 September 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Translation notification: Template:AffCom == Hello Justinrleung, You are receiving this notification because you signed up as a translator to 粵語、法文 同埋 Chinese (Hong Kong) on Meta-Wiki. The page [[:metawikipedia:Template:AffCom|Template:AffCom]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AAffCom&language=zh-yue&action=page&action_source=translation_notification translate to 粵語] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AAffCom&language=fr&action=page&action_source=translation_notification translate to 法文] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Template%3AAffCom&language=zh-hk&action=page&action_source=translation_notification translate to Chinese (Hong Kong)] The priority of this page is low. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta-Wiki to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta-Wiki translation coordinators‎, 04:55, 30 Oktober 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Translation notification: Help:Two-factor authentication == Hello Justinrleung, You are receiving this notification because you signed up as a translator to 粵語、法文 同埋Chinese (Hong Kong) on Meta-Wiki. The page [[:metawikipedia:Help:Two-factor authentication|Help:Two-factor authentication]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Help%3ATwo-factor+authentication&language=zh-yue&action=page&action_source=translation_notification translate to 粵語] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Help%3ATwo-factor+authentication&language=fr&action=page&action_source=translation_notification translate to 法文] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Help%3ATwo-factor+authentication&language=zh-hk&action=page&action_source=translation_notification translate to Chinese (Hong Kong)] The priority of this page is medium. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta-Wiki to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta-Wiki translation coordinators‎, 03:09, 6 Desember 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Translation notification: Universal Code of Conduct/Annual review/Messages/Review open == Hello Justinrleung, You are receiving this notification because you signed up as a translator to 粵語、法文 同埋Chinese (Hong Kong) on Meta-Wiki. The page [[:metawikipedia:Universal Code of Conduct/Annual review/Messages/Review open|Universal Code of Conduct/Annual review/Messages/Review open]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FAnnual+review%2FMessages%2FReview+open&language=zh-yue&action=page&action_source=translation_notification translate to 粵語] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FAnnual+review%2FMessages%2FReview+open&language=fr&action=page&action_source=translation_notification translate to 法文] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FAnnual+review%2FMessages%2FReview+open&language=zh-hk&action=page&action_source=translation_notification translate to Chinese (Hong Kong)] The priority of this page is medium. The deadline for translating this page is 2026-01-19. <div lang="en" class="mw-content-ltr">This message will be sent to all the wikis to inform communities about their chance to participate in proposing changes to the Universal Code of Conduct. </div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta-Wiki to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta-Wiki translation coordinators‎, 22:30, 14 Januarie 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Translation notification: Wiki Loves Ramadan 2026/List of Articles/Culture/1 == Hello Justinrleung, You are receiving this notification because you signed up as a translator to 粵語、法文 同埋Chinese (Hong Kong) on Meta-Wiki. The page [[:metawikipedia:Wiki Loves Ramadan 2026/List of Articles/Culture/1|Wiki Loves Ramadan 2026/List of Articles/Culture/1]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wiki+Loves+Ramadan+2026%2FList+of+Articles%2FCulture%2F1&language=zh-yue&action=page&action_source=translation_notification translate to 粵語] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wiki+Loves+Ramadan+2026%2FList+of+Articles%2FCulture%2F1&language=fr&action=page&action_source=translation_notification translate to 法文] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wiki+Loves+Ramadan+2026%2FList+of+Articles%2FCulture%2F1&language=zh-hk&action=page&action_source=translation_notification translate to Chinese (Hong Kong)] The priority of this page is low. The deadline for translating this page is 2026-02-28. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Hello! We have a new page for translation: Wiki Loves Ramadan 2026/List of Articles/Culture/1. Thank you!</div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta-Wiki to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta-Wiki translation coordinators‎, 11:02, 15 Februarie 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Julius 12345@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Translation notification: Community Wishlist == Hello Justinrleung, You are receiving this notification because you signed up as a translator to 法文 on Meta-Wiki. The page [[:metawikipedia:Community Wishlist|Community Wishlist]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Community+Wishlist&language=fr&action=page&action_source=translation_notification translate to 法文] The priority of this page is high. The deadline for translating this page is 2026-05-15. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Greetings! I kindly ask for your help in translating and adapting the Article guidance [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Category:Pages_using_article_guidance sample outlines]. You can find the step by step instructions on how to translate them in this link: https://www.mediawiki.org/wiki/Article_guidance#Adapting_a_sample_outline_in_a_Wikipedia The [[mw:Article guidance|Article guidance]] feature will soon be available in your Wikipedia and is designed to help less experienced editors create well-structured, policy-compliant articles. Please prioritise translating the following 10 article outlines: * [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Project:ArticleGuidance/Person Project:ArticleGuidance/Person] * [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Project:ArticleGuidance/Politician Project:ArticleGuidance/Politician] * [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Project:ArticleGuidance/Sportsperson Project:ArticleGuidance/Sportsperson] * [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Project:ArticleGuidance/Human_Settlement Project:ArticleGuidance/Human Settlement] * [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Project:ArticleGuidance/Film Project:ArticleGuidance/Film] * [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Project:ArticleGuidance/Musician Project:ArticleGuidance/Musician] * [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Project:ArticleGuidance/Actor Project:ArticleGuidance/Actor] * [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Project:ArticleGuidance/Animal Project:ArticleGuidance/Animal] * [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Project:ArticleGuidance/Sports_Club Project:ArticleGuidance/Sports Club] * [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Project:ArticleGuidance/Video_Game Project:ArticleGuidance/Video Game] </div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta-Wiki to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta-Wiki translation coordinators‎, 20:10, 8 Mei 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Translation notification: Affiliations Committee/Rules of Procedure == Hello Justinrleung, You are receiving this notification because you signed up as a translator to 法文 on Meta-Wiki. The page [[:metawikipedia:Affiliations Committee/Rules of Procedure|Affiliations Committee/Rules of Procedure]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Affiliations+Committee%2FRules+of+Procedure&language=fr&action=page&action_source=translation_notification translate to 法文] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta-Wiki to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta-Wiki translation coordinators‎, 07:30, 14 Junie 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Translation notification: Event:Open Heritage-Wikidata Contest == Hello Justinrleung, You are receiving this notification because you signed up as a translator to 粵語、法文 同埋Chinese (Hong Kong) on Meta-Wiki. The page [[:metawikipedia:Event:Open Heritage-Wikidata Contest|Event:Open Heritage-Wikidata Contest]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Event%3AOpen+Heritage-Wikidata+Contest&language=zh-yue&action=page&action_source=translation_notification translate to 粵語] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Event%3AOpen+Heritage-Wikidata+Contest&language=fr&action=page&action_source=translation_notification translate to 法文] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Event%3AOpen+Heritage-Wikidata+Contest&language=zh-hk&action=page&action_source=translation_notification translate to Chinese (Hong Kong)] The priority of this page is medium. The deadline for translating this page is 2026-08-15. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Hello, We are looking forward to translating this page. We highly appreciate your support Best</div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta-Wiki to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta-Wiki translation coordinators‎, 18:54, 10 Augustus 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:SanBonne@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Translation notification: Bengali Wikipedia == Hello Justinrleung, You are receiving this notification because you signed up as a translator to 粵語、法文 同埋Chinese (Hong Kong) on Meta-Wiki. The page [[:metawikipedia:Bengali Wikipedia|Bengali Wikipedia]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Bengali+Wikipedia&language=zh-yue&action=page&action_source=translation_notification translate to 粵語] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Bengali+Wikipedia&language=fr&action=page&action_source=translation_notification translate to 法文] * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Bengali+Wikipedia&language=zh-hk&action=page&action_source=translation_notification translate to Chinese (Hong Kong)] The priority of this page is medium. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta-Wiki to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta-Wiki translation coordinators‎, 11:15, 17 September 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Borhan@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> hhioesuq5yk5lqf9edppw7anrtojurq 0 385333 2967767 2965577 2026-09-16T18:40:25Z SpesBona 2720 Hersien 2967767 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Tennisspeler | spelernaam = Naomi Osaka | beeld = [[Lêer:NaomiOsaka-smile-2020 (cropped tight).png|250px]] | onderskrif = Naomi Osaka tydens die [[VSA-Ope (tennis)|VSA-Ope]] in 2020 | vollenaam = Naomi Osaka | noemnaam = | land = {{vlagland|Japan}} | woonplek = [[Beverly Hills, Kalifornië|Beverly Hills]], [[Kalifornië]], [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] | geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1997|10|16}}<ref name=WTAStats>{{en}} {{cite web |url=https://www.wtatennis.com/players/319998/naomi_osaka |title=Naomi Osaka |publisher=Women's Tennis Association |accessdate=14 September 2026}}</ref> | geboorteplek = [[Osaka]], [[Japan]]<ref name="WTAStats" /> | sterftedatum = | sterfteplek = | lengte = 1,80&nbsp;m<ref name="WTAStats" /> | gewig = | college = | afrigter = Patrick Mouratoglou (2024–''hede'')<ref name="WTAStats" /> | beginpro = September 2013<ref name="WTAStats" /> | afgetree = | speel = Regshandig (tweehandig handrughou)<ref name="WTAStats" /> | loopbaanwengeld = $27&nbsp;092&nbsp;806 <small>(soos op 14 September 2026)</small><ref name="WTAStats" /> <small>(17de van alle tye)</small><ref>{{en}} {{cite web |url=http://wtafiles.wtatennis.com/pdf/rankings/All_Career_Prize_Money.pdf |title=Career Prize Money Leaders |publisher=Women's Tennis Association |format=PDF |date=14 September 2026 |accessdate=14 September 2026}}</ref> | tennishsjaar = | tennishsid = | webblad = | enkelspelrekord = 350–192 (64,6%)<ref name="WTAStats" /> | enkelspeltitels = 7 WTA<ref name="WTAStats" /> | hoogsteenkelspelrang = No. '''1''' (28 Januarie 2019)<ref name="WTAStats" /> | huidigeenkelspelrang = No. 17 (14 September 2026)<ref name="WTAStats" /> | AustralieseOpeuitslag = '''W''' (2019, 2021) | AustralieseOpejunioruitslag = | AustralieseOpesenioruitslag = | FranseOpeuitslag = 4R (2026) | FranseOpejunioruitslag = | FranseOpesenioruitslag = | Wimbledonuitslag = KE (2026) | Wimbledonjunioruitslag = | Wimbledonsenioruitslag = | VSAOpeuitslag = '''W''' (2018, 2020) | VSAOpejunioruitslag = | VSAOpesenioruitslag = | Andertoernooie = Groot toernooie | MeestersBekeruitslag = | WTAKampioenskapuitslag = RR (2018, 2019) | Olimpieseuitslag = 3R ([[Olimpiese Somerspele 2020|2020]]) | dubbelspelrekord = 2–15 (11,8%)<ref name="WTAStats" /> | dubbelspeltitels = 0 WTA<ref name="WTAStats" /> | hoogstedubbelspelrang = No. 324 (3 April 2017)<ref name="WTAStats" /> | huidigedubbelspelrang = No. – (14 September 2026)<ref name="WTAStats" /> | AustralieseOpeDubbelspeluitslag = 1R (2017) | AustralieseOpeDubbelspeljunioruitslag = | AustralieseOpeDubbelspelsenioruitslag = | FranseOpeDubbelspeluitslag = 2R (2016) | FranseOpeDubbelspeljunioruitslag = | FranseOpeDubbelspelsenioruitslag = | WimbledonDubbelspeluitslag = 1R (2017) | WimbledonDubbelspeljunioruitslag = | WimbledonDubbelspelsenioruitslag = | VSAOpeDubbelspeluitslag = 1R (2016, 2017) | VSAOpeDubbelspeljunioruitslag = | VSAOpeDubbelspelsenioruitslag = | AndertoernooieDubbelspel = | MeestersBekerDubbelspeluitslag = | WTAKampioenskapDubbelspeluitslag = | OlimpieseDubbelspeluitslag = | Gemeng = | gemengdetitels = | gemengderekord = | AustralieseOpeGemengdeuitslag = | FranseOpeGemengdeuitslag = | WimbledonGemengdeuitslag = | VSAOpeGemengdeuitslag = | opgedateer = 14 September 2026 }} '''Naomi Osaka''' ([[Japannees]]: 大坂なおみ, ''Ōsaka Naomi'', [oːsaka naomi]; gebore [[16 Oktober]] [[1997]]) is 'n [[Japan]]nese professionele [[tennis]]speler. Sy was die nommer 1-gekeurde van die Women's Tennis Association (WTA) en die eerste Asiatiese speler wat die beste posisie in enkelspel beklee het. Sy is 'n viermalige [[Grand Slam (tennis)|Grand Slam]]-enkelspelkampioen en voormalige kampioen van die [[Australiese Ope (tennis)|Australiese Ope]]. Haar sewe titels op die WTA-toer bevat ook twee op die Premier Mandatory-vlak. By die [[VSA-Ope (tennis)|Amerikaanse Ope]] 2018 en die Australiese Ope in 2018 het Osaka haar eerste twee Grand Slam-enkelspeltitels in Grand Slam-toernooie gewen, en is sy die eerste speler wat hierdie prestasie behaal het sedert Jennifer Capriati in 2001. Sy het ook die eerste vrou geword om opeenvolgende Grand Slam-enkelspeltitels te wen sedert [[Serena Williams]] in 2015. == Lewensloop == Osaka is in [[Japan]] gebore van 'n Haïtiaanse vader en 'n Japannese moeder, en het sedert driejarige ouderdom in die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] gewoon en is daar in tennis afgerig. Sy het op 16-jarige ouderdom bekendheid verwerf toe sy die voormalige Amerikaanse Opekampioen, Samantha Stosur, verslaan het tydens haar WTA-toerdebuut by die 2014 Stanford Classic. Twee jaar later haal sy haar eerste WTA-eindstryd by die 2016 Pan Pacific Open in Japan om die top 50 van die WTA-ranglys te betree. Osaka het haar deurbraak op die boonste vlak van vrouetennis in 2018 gemaak toe sy haar eerste WTA-titel by die Indian Wells Open gewen het. Later in die jaar het sy die 23-malige Grand Slam-enkelkampioen Serena Williams in die eindstryd van die Amerikaanse Ope verslaan om die eerste Japannese speler te word wat 'n Grand Slam-enkelspeltitel gewen het. Sedert 2018 het sy in vier agtereenvolgende jare 'n Grand Slam-enkelspeltitel gewen. == Opgang as tennisster == Osaka is een van die wêreld se mees bemarkbare atlete, en was in 2020 in die agtste plek onder al die atlete wat goedkeuringsinkomste ontvang het. Sy was ook die hoogste verdienste vroulike atleet ooit volgens die jaarlikse inkomste daardie jaar. Osaka het aansienlike erkenning gekry as aktivis, nadat sy in samewerking met haar wedstryde steun vir die Black Lives Matter-beweging ten toon gestel het. Sy is benoem as een van die 2020 ''Sports Illustrated'' se "Sportlui van die Jaar" vir haar aktivisme hoofsaaklik as deel van haar Amerikaanse Ope kampioenskaplopie, en is ook ingesluit op ''[[Time (tydskrif)|Time]]'' se jaarlikse lys van die 100 mees invloedryke mense in die wêreld in beide 2019 en 2020. Boonop was sy die Laureus Wêreldsportvrou van die jaar in 2021. Tydens die [[Olimpiese Somerspele 2020|Olimpiese Spele in Tokio 2021]] word sy die eerste tennisspeler wat die Olimpiese ketel tydens die openingseremonie aangesteek het. Op die baan het Osaka 'n aggressiewe speelstyl met 'n kragtige dienhou wat 200&nbsp;km/h kan bereik. == Grand Slam-rekord == [[Lêer:Naomi Osaka (33948760861) (cropped).jpg|duimnael|links|upright|Osaka as 19-jarige by die Franse Ope in 2016]] Die tabel toon Osaka se prestasie tydens elk van die [[Grand Slam (tennis)|Grand Slam]]-toernooie in enkelspel vir vroue waaraan sy deelgeneem het: {| class="wikitable" style="text-align: center;" width = 60%; !width=10%| Jaar !width=20%| [[Australiese Ope (tennis)|Australiese Ope]] !width=20%| [[Franse Ope]] !width=20%| [[Wimbledon-kampioenskap|Wimbledon]] !width=20%| [[VSA-Ope (tennis)|VSA-Ope]] |- |2015 | ''Nie deelgeneem nie'' | ''Nie deelgeneem nie'' | K1 | K2 |- |2016 |style="background:#afeeee;"| Rondte 3 |style="background:#afeeee;"| Rondte 3 | ''nie deelgeneem nie'' |style="background:#afeeee;"| Rondte 3 |- |2017 |style="background:#afeeee;"| Rondte 2 |style="background:#afeeee;"| Rondte 1 |style="background:#afeeee;"| Rondte 3 |style="background:#afeeee;"| Rondte 3 |- |2018 |style="background:#afeeee;"| Rondte 4 |style="background:#afeeee;"| Rondte 3 |style="background:#afeeee;"| Rondte 3 |style="background:#00ff00;"| '''Wenner''' |- |2019 |style="background:#00ff00;"| '''Wenner''' |style="background:#afeeee;"| Rondte 3 |style="background:#afeeee;"| Rondte 1 |style="background:#afeeee;"| Rondte 4 |- |2020 |style="background:#afeeee;"| Rondte 3 | ''Nie deelgeneem nie'' | ''Toernooi nie gehou nie'' |style="background:#00ff00;"| '''Wenner''' |- |2021 |style="background:#00ff00;"| '''Wenner''' |style="background:#afeeee;"| Rondte 2 | ''Nie deelgeneem nie'' |style="background:#afeeee;"| Rondte 3 |- |2022 |style="background:#afeeee;"| Rondte 3 |style="background:#afeeee;"| Rondte 1 | ''Nie deelgeneem nie'' |style="background:#afeeee;"| Rondte 1 |- |2023 | ''Nie deelgeneem nie'' | ''Nie deelgeneem nie'' | ''Nie deelgeneem nie'' | ''Nie deelgeneem nie'' |- |2024 |style="background:#afeeee;"| Rondte 1 |style="background:#afeeee;"| Rondte 2 |style="background:#afeeee;"| Rondte 2 |style="background:#afeeee;"| Rondte 2 |- |2025 |style="background:#afeeee;"| Rondte 3 |style="background:#afeeee;"| Rondte 1 |style="background:#afeeee;"| Rondte 3 |style="background:yellow;"| Halfeindstryd |- |2026 |style="background:#afeeee;"| Rondte 3 |style="background:#afeeee;"| Rondte 4 |style="background:#ffebcd;"| Kwarteindstryd |style="background:#afeeee;"| Rondte 4 |} == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * {{CommonsKategorie-inlyn|Naomi Ōsaka|Naomi Osaka}} * {{en}} {{ja}} [https://www.naomiosaka.com/ Amptelike webwerf] * {{en}} [https://www.itftennis.com/en/players/naomi-osaka/800357962/jpn/wt/s/overview/ Naomi Osaka se ITF-profiel] * {{en}} [https://www.wtatennis.com/players/319998/naomi_osaka Naomi Osaka se WTA-profiel] * {{en}} {{IMDb naam|8171677}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Osaka, Naomi}} [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Geboortes in 1997]] [[Kategorie:Japannese Tennisspelers]] [[Kategorie:Olimpiese deelnemers]] b1nkqy0kexpkfaie6d6tq54apa1crrq 0 388280 2967789 2917431 2026-09-16T19:10:05Z SpesBona 2720 Hersien 2967789 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Tennisspeler | spelernaam = Daniil Medvedev | beeld = [[Lêer:DaniilMedvedevSS19shooting.jpg|250px]] | onderskrif = Daniil Medvedev in 2019 | vollenaam = Daniil Sergeyevich Medvedev<br />Даниил Сергеевич Медведев | noemnaam = | land = {{vlagland|Rusland}} | woonplek = [[Monte Carlo]], [[Monaco]]<ref name=atp_profile>{{en}} {{cite web |url=https://www.atptour.com/en/players/-/MM58/overview |title=Player profile – Daniil Medvedev |publisher=ATP World Tour |accessdate=14 September 2026}}</ref> | geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1996|2|11}}<ref name=atp_profile /> | geboorteplek = [[Moskou]], [[Rusland]]<ref name=atp_profile /> | sterftedatum = | sterfteplek = | lengte = 1,98&nbsp;m<ref name=atp_profile /> | gewig = 83&nbsp;kg<ref name=atp_profile /> | college = | afrigter = Gilles Cervara<ref name=atp_profile /> | beginpro = 2014<ref name=atp_profile /> | afgetree = | speel = Regshandig (tweehandige handrughou)<ref name=atp_profile /> | loopbaanwengeld = $52&nbsp;798&nbsp;447 <small>(soos op 14 September 2026)</small><ref name=atp_profile /> <small>(8ste van alle tye)</small><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.protennislive.com/posting/ramr/career_prize.pdf |title=Career Prize Money |publisher=Pro Tennis Live |format=PDF |date=14 September 2026 |accessdate=14 September 2026}}</ref> | tennishsjaar = | tennishsid = | webblad = | enkelspelrekord = 454–196 (69,8%)<ref name=atp_profile /> | enkelspeltitels = 23<ref name=atp_profile /> | hoogsteenkelspelrang = No. '''1''' (28 Februarie 2022)<ref name=atp_profile /> | huidigeenkelspelrang = No. 6 (14 September 2026)<ref name=atp_profile /> | AustralieseOpeuitslag = E (2021, 2022, 2024) | AustralieseOpejunioruitslag = 3R (2014) | AustralieseOpesenioruitslag = | FranseOpeuitslag = KE (2021) | FranseOpejunioruitslag = 3R (2014) | FranseOpesenioruitslag = | Wimbledonuitslag = HE (2023, 2024) | Wimbledonjunioruitslag = 2R (2013) | Wimbledonsenioruitslag = | VSAOpeuitslag = '''W''' (2021) | VSAOpejunioruitslag = 3R (2013) | VSAOpesenioruitslag = | Andertoernooie = Groot toernooie | MeestersBekeruitslag = '''W''' (2020) | WTAKampioenskapuitslag = | Olimpieseuitslag = KE ([[Olimpiese Somerspele 2020|2020]]) | dubbelspelrekord = 20–30 (40,0%)<ref name=atp_profile /> | dubbelspeltitels = 0<ref name=atp_profile /> | hoogstedubbelspelrang = No. 170 (19 Augustus 2019)<ref name=atp_profile /> | huidigedubbelspelrang = No. 351 (14 September 2026)<ref name=atp_profile /> | AustralieseOpeDubbelspeluitslag = 1R (2017) | AustralieseOpeDubbelspeljunioruitslag = | AustralieseOpeDubbelspelsenioruitslag = | FranseOpeDubbelspeluitslag = | FranseOpeDubbelspeljunioruitslag = | FranseOpeDubbelspelsenioruitslag = | WimbledonDubbelspeluitslag = | WimbledonDubbelspeljunioruitslag = | WimbledonDubbelspelsenioruitslag = | VSAOpeDubbelspeluitslag = 2R (2017) | VSAOpeDubbelspeljunioruitslag = | VSAOpeDubbelspelsenioruitslag = | AndertoernooieDubbelspel = Groot dubbelspeltoernooie | MeestersBekerDubbelspeluitslag = | WTAKampioenskapDubbelspeluitslag = | OlimpieseDubbelspeluitslag = 1R (2020, [[Olimpiese Somerspele 2024|2024]]) | Gemeng = Gemengde dubbelspel | gemengdetitels = 0 | gemengderekord = | AustralieseOpeGemengdeuitslag = | FranseOpeGemengdeuitslag = | WimbledonGemengdeuitslag = | VSAOpeGemengdeuitslag = KE (2025) | opgedateer = 14 September 2026 }} '''Daniil Sergeyevich Medvedev''' ([[Russies]]: Дании́л Серге́евич Медве́дев; [[Afrikaans]]e [[transliterasie]]: Danijil Sergejewitsj Medwjedef; gebore 11 Februarie 1996) is 'n [[Rusland|Russiese]] professionele [[tennis]]speler. Hy is tans no.&nbsp;8 op die wêreldranglys van mansenkelspelspelers volgens die ATP.<ref name=atp_profile /> In die eindrondte van die [[VSA-Ope (tennis)|Amerikaanse Ope]] van 2021 het Medvedev die belangrikste wedstryd in die geskiedenis van moderne tennis gewen deur die no. 1-speler, [[Novak Djokovic]], te klop en te voorkom dat hy slegs die derde man word wat 'n kalender-[[Grand Slam (tennis)|Grand Slam]] wen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.reuters.com/lifestyle/sports/medvedev-wins-us-open-end-djokovic-calendar-grand-slam-bid-2021-09-12/ |title=Medvedev wins U.S. Open to end Djokovic calendar Grand Slam bid |publisher=[[Reuters]] |author=Steve Keating |date=13 September 2021 |accessdate=14 September 2026}}</ref> Met sy wenslag in die eindstryd van die ATP-jaareindtoernooi van 2020 het Medvedev die eerste en enigste speler geword wat die wêreld se drie topspelers geklop het op pad na die jaareind-kampioenetitel. Medvedev was ook die naaswenner in die Amerikaanse Ope van 2019 en 2023, asook die [[Australiese Ope (tennis)|Australiese Opes]] van 2021, 2022 en 2024. == Loopbaan == Medvedev het in 2015 in 'n dubbelspel in die Kremlinbekertoernooi gespeel en sy eerste enkelspeltitel in 2016 in Rosmalen gewen. In 2017 het hy vir die eerste keer aan 'n major deelgeneem: die [[Wimbledon-kampioenskap|Wimbledonkampioenskap]], waar hy [[Stanislas Wawrinka]], toe die wêreld se no. 3-speler, verslaan het. In 2018 het Medvedev sy eerste ATP-titels gewen in [[Sydney]] en Winston-Salem, asook sy eerste ATP 500-titel in [[Tokio]]. Hy het in 2019 'n ATP-deurbraak behaal deur sy top-10-debuut ná Wimbledon te maak en ses agtereenvolgende toereindstryde te wen, onder meer die Amerikaanse Ope. Medvedev is bekend vir sy kragtige [[Afslaan (tennis)|afslane]] en aggressiewe agterlynspel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.tennisnet.com/en/news/when-daniil-medvedev-plays-corner-arithmetic-with-his-opponent |title=When Daniil Medvedev plays corner arithmetic with his opponent |publisher=tennisnet.com |author=Marco Kühn |date=9 Februarie 2021 |accessdate=14 September 2026}}</ref> == Grand Slam-rekord == [[Lêer:Medvedev WM17 (7) (36050723291).jpg|duimnael|links|upright|Daniil Medvedev tydens die [[Wimbledon-kampioenskap]] in 2017]] [[Lêer:Medvedev WM18 (10) (43213515034).jpg|duimnael|links|upright|Daniil Medvedev tydens die [[Wimbledon-kampioenskap]] in 2018]] Die tabel toon Medvedev se prestasie tydens elk van die [[Grand Slam (tennis)|Grand Slam]]-toernooie in mansenkels waaraan hy deelgeneem het: {| class="wikitable" style="text-align: center;" width="auto; !width=10%| Jaar !width=20%| [[Australiese Ope (tennis)|Australiese Ope]] !width=20%| [[Franse Ope]] !width=20%| [[Wimbledon-kampioenskap|Wimbledon]] !width=20%| [[VSA-Ope (tennis)|VSA-Ope]] |- |2016 | ''Nie ingeskryf nie'' | ''Nie ingeskryf nie'' | K3 | K1 |- |2017 |style="background:#afeeee;"| Rondte 1 |style="background:#afeeee;"| Rondte 1 |style="background:#afeeee;"| Rondte 2 |style="background:#afeeee;"| Rondte 1 |- |2018 |style="background:#afeeee;"| Rondte 2 |style="background:#afeeee;"| Rondte 1 |style="background:#afeeee;"| Rondte 3 |style="background:#afeeee;"| Rondte 3 |- |2019 |style="background:#afeeee;"| Rondte 4 |style="background:#afeeee;"| Rondte 1 |style="background:#afeeee;"| Rondte 3 |style="background:#D8BFD8;"| Eindstryd |- |2020 |style="background:#afeeee;"| Rondte 4 |style="background:#afeeee;"| Rondte 1 | ''Toernooi nie gehou nie'' |style="background:#FFEC8B;"| Halfeindstryd |- |2021 |style="background:#D8BFD8;"| Eindstryd |style="background:#ffebcd;"| Kwarteindstryd |style="background:#afeeee;"| Rondte 4 |style="background:#98FB98;"| '''Wenner''' |- |2022 |style="background:#D8BFD8;"| Eindstryd |style="background:#afeeee;"| Rondte 4 | ''Nie deelgeneem nie'' |style="background:#afeeee;"| Rondte 4 |- |2023 |style="background:#afeeee;"| Rondte 3 |style="background:#afeeee;"| Rondte 1 |style="background:#FFEC8B;"| Halfeindstryd |style="background:#D8BFD8;"| Eindstryd |- |2024 |style="background:#D8BFD8;"| Eindstryd |style="background:#afeeee;"| Rondte 4 |style="background:#FFEC8B;"| Halfeindstryd |style="background:#ffebcd;"| Kwarteindstryd |- |2025 |style="background:#afeeee;"| Rondte 2 |style="background:#afeeee;"| Rondte 1 |style="background:#afeeee;"| Rondte 1 |style="background:#afeeee;"| Rondte 1 |- |2026 |style="background:#afeeee;"| Rondte 4 |style="background:#afeeee;"| Rondte 1 |style="background:#afeeee;"| Rondte 3 |style="background:#afeeee;"| Rondte 4 |} == Verwysings == {{Verwysings}} == Skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Daniil Medvedev}} * {{en}} [https://www.atptour.com/en/players/-/MM58/overview Daniil Medvedev se ATP-profiel] * {{en}} [https://www.itftennis.com/en/players/daniil-medvedev/800321548/rus/mt/s/overview/ Daniil Medvedev se ITF-profiel] * {{en}} {{IMDb naam|9109639}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = Daniil Medvedev}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Medvedev, Daniil}} [[Kategorie:Russiese tennisspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1996]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Olimpiese deelnemers]] 0vorz659cvjg303amidl7fb9usb7v41 3 389994 2968011 2964126 2026-09-17T11:15:31Z MediaWiki message delivery 55541 /* Translation notification: Bengali Wikipedia */ nuwe afdeling 2968011 wikitext text/x-wiki == Translation notification: Event:Open Heritage-Wikidata Contest == Hello Tumbuka Arch, You are receiving this notification because you signed up as a translator to chiTumbuka on Meta-Wiki. The page [[:metawikipedia:Event:Open Heritage-Wikidata Contest|Event:Open Heritage-Wikidata Contest]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Event%3AOpen+Heritage-Wikidata+Contest&language=tum&action=page&action_source=translation_notification translate to chiTumbuka] The priority of this page is medium. The deadline for translating this page is 2026-08-15. <div lang="en" class="mw-content-ltr">Hello, We are looking forward to translating this page. We highly appreciate your support Best</div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta-Wiki to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta-Wiki translation coordinators‎, 18:54, 10 Augustus 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:SanBonne@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Translation notification: Wiki Academy, Bejoy Narayan Mahavidyalaya == Hello Tumbuka Arch, You are receiving this notification because you signed up as a translator to chiTumbuka on Meta-Wiki. The page [[:metawikipedia:Wiki Academy, Bejoy Narayan Mahavidyalaya|Wiki Academy, Bejoy Narayan Mahavidyalaya]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Wiki+Academy%2C+Bejoy+Narayan+Mahavidyalaya&language=tum&action=page&action_source=translation_notification translate to chiTumbuka] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta-Wiki to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta-Wiki translation coordinators‎, 21:53, 31 Augustus 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Borhan@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Translation notification: Bengali Wikipedia == Hello Tumbuka Arch, You are receiving this notification because you signed up as a translator to chiTumbuka on Meta-Wiki. The page [[:metawikipedia:Bengali Wikipedia|Bengali Wikipedia]] is available for translation. You can translate it here: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Bengali+Wikipedia&language=tum&action=page&action_source=translation_notification translate to chiTumbuka] The priority of this page is medium. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta-Wiki to function as a truly multilingual community. To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup]. Thank you! Meta-Wiki translation coordinators‎, 11:15, 17 September 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Borhan@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> ccmtktoym41qzyljtlx2sb1338bvnqe 0 390560 2967993 2865582 2026-09-17T10:22:38Z Abdelrhman 1990 9001 2967993 wikitext text/x-wiki {{Infobox airport | name = Alexandrië Internasionale Lughawe | nativename = Egiptiese Arabies: مطار الإسكندرية الدولي | image = Alexandria International Airport (Egypt).jpg | image-width = 250 | IATA = HBE | ICAO = HEAX | pushpin_map = Egipte | pushpin_map_caption = <center>Ligging van die lughawe in Egipte</center> | pushpin_label = ALY | pushpin_label_position = right | type = Openbaar | owner = Egyptian Airports Company (EAC) | operator = Regering - Egyptian Airports Company (EAC) | city-served = [[Alexandrië]], [[Egipte]] | location = Alexandrië |hub= <div> *Air Arabia Egypt *[[EgyptAir]] </div> | elevation-f = 177 | elevation-m = 54 | coordinates = {{Coord|30|55|04|N|29|41|47|E|type:airport_region:EG}} | website = | metric-rwy = y | r1-number = 14/32 | r1-length-f = 11&nbsp;156 | r1-length-m = 3&nbsp;400 | r2-number = 14/33 | r2-length-f = 11&nbsp;156 | r2-length-m = 3&nbsp;400 | r1-surface = Teer | r2-surface = Teer | footnotes = bron: DAFIF<ref name=WAD>{{cite web|url-status=usurped|url=http://worldaerodata.com/wad.cgi?airport=HEBA|archive-url=https://web.archive.org/web/20190305143444/http://worldaerodata.com/wad.cgi?airport=HEBA|archive-date=2019-03-05|title=Airport information for HEBA|website=World Aero Data}} Data soos in Oktober 2006.</ref> }} '''Alexandrië Internasionale Lughawe''' ([[IATA]]: '''ALY''', [[ICAO]]: '''HEAX''') ([[Arabies]]:مطار الإسكندرية الدولي) is die internasionale [[lughawe]] van [[Alexandrië]], [[Egipte]]. Dit is ongeveer 40 km (25 myl) suidwes van Alexandrië geleë, in Borg El Arab. Die lughawe bedien ook die nabygeleë gebiede van die [[Nylrivier|Nyldelta]]. Die lughawe se naam is sedert 4 September 2025 na Alexandria Internasionale Lughawe verander en die lughawekode is ook van HEBA na HEAX verander. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Lughawens in Afrika]] [[Kategorie:Geboue en strukture in Egipte]] [[Kategorie:Vervoer in Egipte]] mgf52derqh5itepikm0r0mh4elex4a1 2967994 2967993 2026-09-17T10:22:52Z Abdelrhman 1990 9001 2967994 wikitext text/x-wiki {{Infobox airport | name = Alexandrië Internasionale Lughawe | nativename = Egiptiese Arabies: مطار الإسكندرية الدولي | image = Alexandria International Airport (Egypt).jpg | image-width = 250 | IATA = ALY | ICAO = HEAX | pushpin_map = Egipte | pushpin_map_caption = <center>Ligging van die lughawe in Egipte</center> | pushpin_label = ALY | pushpin_label_position = right | type = Openbaar | owner = Egyptian Airports Company (EAC) | operator = Regering - Egyptian Airports Company (EAC) | city-served = [[Alexandrië]], [[Egipte]] | location = Alexandrië |hub= <div> *Air Arabia Egypt *[[EgyptAir]] </div> | elevation-f = 177 | elevation-m = 54 | coordinates = {{Coord|30|55|04|N|29|41|47|E|type:airport_region:EG}} | website = | metric-rwy = y | r1-number = 14/32 | r1-length-f = 11&nbsp;156 | r1-length-m = 3&nbsp;400 | r2-number = 14/33 | r2-length-f = 11&nbsp;156 | r2-length-m = 3&nbsp;400 | r1-surface = Teer | r2-surface = Teer | footnotes = bron: DAFIF<ref name=WAD>{{cite web|url-status=usurped|url=http://worldaerodata.com/wad.cgi?airport=HEBA|archive-url=https://web.archive.org/web/20190305143444/http://worldaerodata.com/wad.cgi?airport=HEBA|archive-date=2019-03-05|title=Airport information for HEBA|website=World Aero Data}} Data soos in Oktober 2006.</ref> }} '''Alexandrië Internasionale Lughawe''' ([[IATA]]: '''ALY''', [[ICAO]]: '''HEAX''') ([[Arabies]]:مطار الإسكندرية الدولي) is die internasionale [[lughawe]] van [[Alexandrië]], [[Egipte]]. Dit is ongeveer 40 km (25 myl) suidwes van Alexandrië geleë, in Borg El Arab. Die lughawe bedien ook die nabygeleë gebiede van die [[Nylrivier|Nyldelta]]. Die lughawe se naam is sedert 4 September 2025 na Alexandria Internasionale Lughawe verander en die lughawekode is ook van HEBA na HEAX verander. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Lughawens in Afrika]] [[Kategorie:Geboue en strukture in Egipte]] [[Kategorie:Vervoer in Egipte]] ix6h8f1m5odjqwpg30cwiimbjwq5qdo 0 391298 2967791 2742675 2026-09-16T19:11:40Z BurgertB 2401 BurgertB het bladsy [[Victoria van Swede]] na [[Victoria, kroonprinses van Swede]] oor 'n aanstuur geskuif 2742675 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas2 |naam = Victoria |kleur = #FFEC8B |titel = ''Kroonprinses van Swede'' <br />''Hertogin van Västergötland'' |beeld = Crown Princess Victoria 1 (cropped).jpg |beeld_wydte = 220px |beeld_onderskrif = Kroonprinses Victoria in 2023. |beeld2 = |beeld2_wydte = |beeld2_onderskrif = |opskrif1 = |1 = |opskrif2 = |2 = |opskrif3 = |3 = |opskrif4 = Huis |4 = [[Huis van Bernadotte|Bernadotte]] |opskrif5 = Eggenoot |5 = Daniel Westling |opskrif6 = Kinders |6 = Estelle <br/>Oscar |opskrif7 = Vader |7 = [[Carl XVI Gustaf van Swede|Koning Carl XVI Gustaf]] |opskrif8 = Moeder |8 = Silvia Sommerlath |opskrif9 = |9 = |opskrif10 = |10 = |opskrif11 = Geboortenaam |11 = Victoria Ingrid Alice Désirée |opskrif12 = Gebore |12 = {{Geboortedatum en ouderdom|1977|07|14|df=yes}}, Solna |opskrif13 = |13 = |opskrif14 = |14 = }} '''Victoria, kroonprinses van Swede, Hertogin van Västergötland''' (Victoria Ingrid Alice Désirée; gebore op 14 Julie 1977) is as die oudste kind van koning [[Carl XVI Gustaf van Swede|Carl XVI Gustaf]] die regmatige troonopvolger van [[Swede]]. As sy die troon bestyg, soos verwag word, sal sy Swede se vierde regerende koningin en die eerste sedert 1720 wees. Haar troonopvolging is verseker kragtens die wysiging van 1979 aan Swede se troonopvolgingswet. Dit is die eerste land in Europa wat koninklike [[Eersgeboortereg|absolute eersgeboortereg]] aangeneem het. ==Verandering in status== Victoria het op 1 Januarie 1980 die kroonprinses geword kragtens die 1979-wysiging aan die Troonopvolgingswet van 1810. Dit het koninklike absolute eersgeboortereg ingestel, wat beteken die oudste kind van 'n monarg sal hom of haar opvolg, ongeag die kind se geslag. Koning Carl XVI Gustaf het beswaar teen die wysiging aangeteken – nie omdat hy teen 'n vrou op die troon is nie, maar omdat sy seun se status as kroonprins sedert sy geboorte van hom weggeneem is.<ref>{{cite news |first=Claes |last=Petersson |title=Kungen: Grundlagen är lustig |trans-title=The King: The Constitution is amusing |url=http://www.aftonbladet.se/nyheter/article178297.ab |date=24 November 2003 |newspaper=Aftonbladet |language=Sweeds |access-date=18 June 2010}}</ref> Toe Victoria die kroonprinses word, het sy ook die hertogin van Västergötland geword, een van Swede se historiese provinsies. Voor die wetswysiging was haar jonger broer, [[Carl Philip van Swede|Carl Philip]], die regmatige troonopvolger. Hy is nou die vierde aanspraakmaker, naas Victoria en haar twee kinders. ==Openbare lewe== Victoria se verklaring van meerderjarigheid het op 14 Julie 1995 in die koninklike paleis in [[Stockholm]] plaasgevind. Sy het op dié geleentheid haar eerste openbare toespraak gehou. Sy is sedertdien geregtig daarop om as staatshoof waar te neem wanneer die koning uit die land is. [[Beeld:Nationaldagen EM1B2109 (48018075338).jpg|thumb|links|220px|Prinses Victoria, prins Daniel en prins Oscar op Swede se nasionale dag in 2019.]] As regmatige aanspraakmaker op die troon is Victoria 'n werkende lid van die [[Huis van Bernadotte|Sweedse koningshuis]], met haar eie agenda van amptelike verpligtinge. Sy het Swede al dikwels oorsee verteenwoordig. Haar eerste groot ampsbesoek alleen was in 2001 aan [[Japan]], waar sy Sweedse toerisme, ontwerp, musiek, gastronomie en omgewingsvolhoubaarheid bevorder het. In dieselfde jaar het sy na die [[Amerika]]anse Weskus gereis, waar sy deelgeneem het aan die viering van die honderdjarige bestaan van die [[Nobelprys]]. In 2002-'04 het verskeie ander oorsese besoeke gevolg, onder meer aan [[Spanje]], [[Uganda]], [[Ethiopië]], [[Saoedi-Arabië]] en [[Hongarye]]. Prinses Victoria het in Oktober 2004 haar eie koninklike huishouding gekry<ref>{{cite web |title=Her Royal Highness The Crown Princess's Household |url=http://www.royalcourt.se/royalcourt/royalcourt/theroyalcourt/hrhthecrownprincessshousehold.4.396160511584257f2180001732.html |publisher=Royal Court of Sweden |access-date=19 June 2010 |archive-date=17 Mei 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110517095314/http://www.royalcourt.se/royalcourt/royalcourt/theroyalcourt/hrhthecrownprincessshousehold.4.396160511584257f2180001732.html |url-status=dead }}</ref> om haar amptelike verpligtinge te help koördineer. In Januarie 2005 het sy 'n lang besoek aan [[Australië]] gebring om Sweedse styl en sake te bevorder. Besoeke na [[Turkye]], [[China]], [[Brasilië]] en vele ander lande het gevolg. Victoria is lid van die ereraad van die [[Internasionale Paralimpiese Komitee]].<ref>{{cite web |url=http://www.paralympic.org/TheIPC/HWA/HonoraryBoard |publisher=International Paralympic Committee |title=IPC Honorary Board |access-date=6 October 2015 |archive-date=28 Maart 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150328071100/http://www.paralympic.org/TheIPC/HWA/HonoraryBoard |url-status=dead }}</ref> In 2012 het sy eers kraamverlof geneem die dag voor haar dogter, Estelle, se geboorte.<ref>{{cite web |url=http://sverigesradio.se/sida/artikel.aspx?programid=2054&artikel=4977659 |publisher=Sveriges Radio |title=Victoria does last official duty before birth |access-date=12 January 2015}}</ref> Haar seun, Oscar, is in 2016 gebore.<ref name="birth">{{cite press release |title=Kronprinsessan och Prins Daniel har fått en son |trans-title=Crown Princess and Prince Daniel have a son |url=http://www.kungahuset.se/kungafamiljen/aktuellahandelser/aktuellt/kronprinsessanvictoriaochprinsdanielharfattenson.5.274e83ca152f4410091f5d.html |publisher=Royal Court of Sweden |language=Sweeds |date=2 March 2016 |access-date=3 March 2016 |archivedate= 4 Maart 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304133024/http://www.kungahuset.se/kungafamiljen/aktuellahandelser/aktuellt/kronprinsessanvictoriaochprinsdanielharfattenson.5.274e83ca152f4410091f5d.html }}</ref> Sy en haar man, Daniel Westling, is op 19 Junie 2010 getroud. ==Verwysings== {{Verwysings|2}} ==Eksterne Skakels== {{CommonsKategorie-inlyn|Victoria, Crown Princess of Sweden}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = Victoria, Crown Princess of Sweden}} {{Normdata}} [[Kategorie:Sweedse koninklikes]] hms3f7labuvvy4j84mct4jw7uqw5gy3 0 394727 2967907 2841688 2026-09-17T06:47:06Z Aliwal2012 39067 opskrifte bygevoeg 2967907 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Anthony Albanese portrait (re-crop).jpg|duimnael|Anthony Albanese ]] '''Anthony Norman Albanese''' (gebore [[2 Maart]] [[1963]]) is 'n Australiese [[politikus]] wat sedert 2022 as die 31ste en huidige eerste minister van [[Australië]] dien.<ref>{{cite web |last=Wu |first=David |date=22 Mei 2022 |title=Five Labor MPs to be immediately sworn in ahead of key Quad trip |url=https://www.skynews.com.au/australia-news/politics/anthony-albanese-penny-wong-richard-marles-jim-chalmers-katy-gallagher-to-be-sworn-in-first-ahead-of-quad-meeting/news-story/002bf7e9acc07ede11353d4202c0081a |access-date=23 Mei 2022 |website=Sky News Australia |archive-date=31 Mei 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220531114655/https://www.skynews.com.au/australia-news/politics/anthony-albanese-penny-wong-richard-marles-jim-chalmers-katy-gallagher-to-be-sworn-in-first-ahead-of-quad-meeting/news-story/002bf7e9acc07ede11353d4202c0081a |url-status=live }}</ref> Hy is sedert 2019 leier van die Australiese Arbeidersparty (ALP) en sedert 1996 die parlementslid (LP) vir Grayndler. Albanese het voorheen in 2013 as die 15de adjunkpremier onder die tweede [[Kevin Rudd]]-regering gedien; en hy het van 2007 tot 2013 verskeie ministeriële poste in die regerings van Kevin Rudd en [[Julia Gillard]] beklee. == Vroeë lewe == Albanese is in [[Sydney]] gebore met 'n Italiaanse pa en 'n Iers-Australiese ma wat hom as enkelouer grootgemaak het. Hy was by die St Mary's Cathedral College op skool voordat hy na die Universiteit van Sydney gegaan het om in die [[ekonomie]] te studeer. Hy het as student by die Arbeidersparty aangesluit, en voordat hy die parlement betree het, het hy as partyamptenaar en navorsingsbeampte gewerk. == Politieke loopbaan == Albanese is tydens die verkiesing van 1996 tot die Huis van Verteenwoordigers verkies en het die setel van Grayndler in [[Nieu-Suid-Wallis]] gewen. Hy is die eerste keer in 2001 deur Simon Crean in die skadukabinet aangestel en het in 'n aantal rolle gedien en uiteindelik in 2006 bestuurder van opposisiebesigheid geword. Na die oorwinning van Arbeid in die verkiesing in 2007, is Albanese aangestel as leier van die huis, en word hy ook minister van streeksontwikkeling en plaaslike regering en minister van infrastruktuur en vervoer. In die daaropvolgende leierskapspanning tussen Kevin Rudd en Julia Gillard van 2010 tot 2013 was Albanese in die openbaar krities oor die gedrag van albei en hy het 'n beroep op partyeenheid gedoen. Nadat hy Rudd in Junie 2013 in die laaste leierskapstemming tussen die twee ondersteun het, is Albanese verkies tot adjunkleier van die Arbeidersparty en die volgende dag as adjunkpremier ingesweer, 'n pos wat hy minder as drie maande beklee het, aangesien die Arbeiders in die verkiesing van 2013 verslaan is. == Leierskap == Nadat Rudd die leierskap bedank het en uit die politiek getree het, het Albanese in die daaropvolgende leiersverkiesing teen Bill Shorten gestaan, die eerste wat partylede benewens parlementslede ingesluit het. Alhoewel Albanese 'n groot meerderheid van die lidmaatskap gewen het, het Shorten meer steun behaal onder parlementslede van die Arbeidersparty en die leierskapstryd gewen; Shorten het Albanese daarna in sy skadukabinet aangestel. Na die verrassende nederlaag van die Arbeidsparty in die verkiesing in 2019, bedank Shorten as leier, met Albanese wat die enigste persoon word wat in die leiersverkiesing benoem is om hom te vervang; hy is daarna onbestrede verkies as leier van die Arbeidersparty en word leier van die opposisie.<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/australia-news/2019/may/19/anthony-albanese-kicks-off-labor-leadership-race-with-call-for-policy-shift|title=Anthony Albanese kicks off Labor leadership race with call for policy shift|last=Murphy|first=Katharine|date=19 Mei 2019|website=[[The Guardian]]|access-date=20 Mei 2019|archive-date=19 Mei 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190519095231/https://www.theguardian.com/australia-news/2019/may/19/anthony-albanese-kicks-off-labor-leadership-race-with-call-for-policy-shift|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/australia-news/2019/may/27/anthony-albanese-elected-unopposed-as-labor-leader|title=Anthony Albanese elected unopposed as Labor leader|last=Martin|first=Sarah|date=27 Mei 2019|work=[[The Guardian]]|access-date=27 Mei 2019|language=en-GB|archive-date=27 Mei 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190527030337/https://www.theguardian.com/australia-news/2019/may/27/anthony-alba-elected-unopposed-as-labor-leader|url-status=live}}</ref> In die verkiesing in 2022 het Albanese sy party tot 'n beslissende oorwinning teen [[Scott Morrison]] se Liberaal-Nasionale Koalisie gelei. Albanese is die eerste Italiaans-Australiër wat premier geword het,<ref>{{Cite web |title=New Aussie PM and his Italian heritage |url=http://www.italianinsider.it/?q=node/11021 |access-date=2022-07-01 |website=Italianinsider.it}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.news.com.au/national/federal-election/anthony-albanese-on-becoming-first-australianitalian-prime-minister/news-story/2853b658e21b3da6676b70b9af9ab397|title=Anthony Albanese on becoming first Australian-Italian Prime Minister|website=News.com.au|access-date=1 Julie 2022}}</ref> die eerste Australiese premier wat 'n nie-Anglo-Keltiese van het nie,<ref>{{cite news |last=Tamer |first=Rayane |title=Anthony Albanese to be first Australian prime minister with non-Anglo-Celtic surname, praises 'great multicultural society' |language=en |work=SBS News |url=https://www.sbs.com.au/news/article/anthony-albanese-to-be-first-australian-prime-minister-with-non-anglo-celtic-heritage-praises-great-multicultural-society/7ass6sdet |url-status=live |access-date=31 Mei 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220530202305/https://www.sbs.com.au/news/article/anthony-albanese-to-be-first-australian-prime-minister-with-non-anglo-celtic-heritage-praises-great-multicultural-society/7ass6sdet |archive-date=30 May 2022}}</ref><ref>{{cite news |last=Cassidy |first=Caitlin |date=23 Mei 2022 |title=Anthony Albanese is Australia's first PM with a non-Anglo surname. So how do you pronounce it? |language=en |work=[[The Guardian]] |url=https://www.theguardian.com/australia-news/2022/may/23/anthony-albanese-is-australias-first-pm-with-a-non-anglo-surname-so-how-do-you-pronounce-it |url-status=live |access-date=31 Mei 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220531074435/https://www.theguardian.com/australia-news/2022/may/23/anthony-albanese-is-australias-first-pm-with-a-non-anglo-surname-so-how-do-you-pronounce-it |archive-date=31 Mei 2022}}</ref> en die laaste van die 16 Australiese premiers wat onder [[koningin Elizabeth II]] gedien het. Hy is op 23 Mei 2022 saam met vier senior voorbankkollegas ingesweer.<ref name="swornin3">{{cite news |date=23 Mei 2022 |title=Anthony Albanese sworn in as Prime Minister |work=The New Daily |url=https://thenewdaily.com.au/news/politics/australian-politics/federal-election-2022/2022/05/23/anthony-albanese-sworn-in-pm/ |url-status=live |access-date=23 Mei 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220522234301/https://thenewdaily.com.au/news/politics/australian-politics/federal-election-2022/2022/05/23/anthony-albanese-sworn-in-pm/ |archive-date=22 Mei 2022}}</ref><ref name="swornin-abc">{{cite news |last=Worthington |first=Brett |date=23 Mei 2022 |title=Anthony Albanese and four senior frontbenchers sworn in ahead of Quad trip |publisher=ABC News (Australia) |url=https://www.abc.net.au/news/2022-05-23/anthony-albanese-sworn-in-australian-prime-minister/101089902 |url-status=live |access-date=23 Mei 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220522235033/https://www.abc.net.au/news/2022-05-23/anthony-albanese-sworn-in-australian-prime-minister/101089902 |archive-date=22 Mei 2022}}</ref> Albanese se eerste aksies as premier sluit in die opdatering van Australië se klimaatdoelwitte in 'n poging om koolstofneutraliteit teen 2050 te bereik, en die ondersteuning van 'n verhoging in die nasionale minimumloon. ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Eerste Minister van Australië}} {{Huidige leiers van die G20}} {{APEC-leiers}} {{Huidige regeringshoofde}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Albanese, Anthony}} [[Kategorie:Eerste ministers van Australië]] [[Kategorie:Geboortes in 1963]] [[Kategorie:Lewende mense]] 07hgh9xh89v2zibplbwnfq4vgbjxydi 0 395400 2967927 2693506 2026-09-17T08:52:27Z Oesjaar 7467 Verbeter 2967927 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Cyrtanthus elatus flowers.jpg |image_caption = ''Cyrtanthus elatus'' |display_parents = 3 |taxon = Cyrtanthus |authority = Aiton, 1789 |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Anoiganthus'' <small>Baker</small> * ''Cyphonema'' <small>Herb.</small> * ''Eusipho'' <small>Salisb.</small> * ''Gastronema'' <small>Herb.</small> * ''Monella'' <small>Herb.</small> * ''Timmia'' <small>[[Johann Gmelin|J.F.Gmel.]]</small> * ''× Vallanthus'' <small>Cif. & Giacom.</small> * ''Vallota'' <small>Herb.</small> }} '''''Cyrtanthus''''' (vuurlelies) is 'n [[genus]] van bladwisselende, meerjarige [[Geofiet|geofiete]] wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] ''Amaryllidaceae''. Die genus is in 1789 deur die plantkundige William Aiton geskep. Die genus is vernoem na die Griekse woorde ''kyrtos'' wat geboë beteken en ''anthos'' wat blom beteken.<ref>http://pza.sanbi.org/cyrtanthus</ref> == Spesies == Daar is 59 [[spesie]]s in die genus: {{div col|colwidth=22em}} * ''[[Cyrtanthus angustifolius]]'' <small>(L.f.) Aiton</small> * ''[[Cyrtanthus attenuatus]]'' <small>[[Robert Allen Dyer|R.A.Dyer]]</small> * ''[[Cyrtanthus aureolinus]]'' <small>[[Dierdré Snijman|Snijman]]</small> * ''[[Cyrtanthus bicolor]]'' <small>R.A.Dyer</small> * ''[[Cyrtanthus brachyscyphus]]'' <small>Baker</small> * ''[[Cyrtanthus brachysiphon]]'' <small>Hilliard & B.L.Burtt</small> * ''[[Cyrtanthus breviflorus]]'' <small>Harv.</small> * ''[[Cyrtanthus carneus]]'' <small>Lindl.</small> * ''[[Cyrtanthus clavatus]]'' <small>(L'Hér.) R.A.Dyer</small> * ''[[Cyrtanthus collinus]]'' <small>Ker Gawl.</small> * ''[[Cyrtanthus contractus]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Cyrtanthus debilis]]'' <small>Snijman</small> * ''[[Cyrtanthus elatus]]'' <small>(Jacq.) Traub</small> * ''[[Cyrtanthus epiphyticus]]'' <small>[[John Medley Wood|J.M.Wood]]</small> * ''[[Cyrtanthus erubescens]]'' <small>Killick</small> * ''[[Cyrtanthus eucallus]]'' <small>R.A.Dyer</small> * ''[[Cyrtanthus falcatus]]'' <small>R.A.Dyer</small> * ''[[Cyrtanthus fergusoniae]]'' <small>[[Louisa Bolus|L.Bolus]]</small> * ''[[Cyrtanthus flammosus]]'' <small>Snijman & [[John Charles Manning|van Jaarsv.]]</small> * ''[[Cyrtanthus flanaganii]]'' <small>Baker</small> * ''[[Cyrtanthus flavus]]'' <small>Barnes</small> * ''[[Cyrtanthus galpinii]]'' <small>Baker</small> * ''[[Cyrtanthus guthrieae]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Cyrtanthus helictus]]'' <small>Lehm.</small> * ''[[Cyrtanthus herrei]]'' <small>(F.M.Leight.) R.A.Dyer</small> * ''[[Cyrtanthus huttonii]]'' <small>Baker</small> * ''[[Cyrtanthus inaequalis]]'' <small>O'Brien</small> * ''[[Cyrtanthus junodii]]'' <small>Beauverd</small> * ''[[Cyrtanthus labiatus]]'' <small>R.A.Dyer</small> * ''[[Cyrtanthus leptosiphon]]'' <small>Snijman</small> * ''[[Cyrtanthus leucanthus]]'' <small>Schltr.</small> * ''[[Cyrtanthus loddigesianus]]'' <small>(Herb.) R.A.Dyer</small> * ''[[Cyrtanthus macmasteri]]'' <small>Snijman</small> * ''[[Cyrtanthus macowanii]]'' <small>Baker</small> * ''[[Cyrtanthus mckenii]]'' <small>Hook.f.</small> * ''[[Cyrtanthus montanus]]'' <small>R.A.Dyer</small> * ''[[Cyrtanthus novus-annus]]'' <small>Snijman</small> * ''[[Cyrtanthus nutans]]'' <small>R.A.Dyer</small> * ''[[Cyrtanthus obliquus]]'' <small>(L.f.) Aiton</small> * ''[[Cyrtanthus obrienii]]'' <small>Baker</small> * ''[[Cyrtanthus ochroleucus]]'' <small>(Herb.) Burch. ex Steud.</small> * ''[[Cyrtanthus odorus]]'' <small>Ker Gawl.</small> * ''[[Cyrtanthus pondoensis]]'' <small>van Jaarsv.</small> * ''[[Cyrtanthus rhodesianus]]'' <small>Rendle</small> * ''[[Cyrtanthus rhododactylus]]'' <small>Stapf</small> * ''[[Cyrtanthus rotundilobus]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Cyrtanthus sanguineus]]'' <small>(Lindl.) Walp.</small> * ''[[Cyrtanthus smithiae]]'' <small>Watt ex Harv.</small> * ''[[Cyrtanthus spiralis]]'' <small>Burch. ex Ker Gawl.</small> * ''[[Cyrtanthus staadensis]]'' <small>[[Selmar Schönland|Schönland]]</small> * ''[[Cyrtanthus stenanthus]]'' <small>Baker</small> ** ''[[Cyrtanthus stenanthus var. major]]'' <small>Dyer</small> ** ''[[Cyrtanthus stenanthus var. stenanthus]]'' * ''[[Cyrtanthus striatus]]'' <small>Herb.</small> * ''[[Cyrtanthus suaveolens]]'' <small>Schönland</small> * ''[[Cyrtanthus taitii]]'' <small>G.D.Duncan</small> * ''[[Cyrtanthus thorncroftii]]'' <small>C.H.Wright</small> * ''[[Cyrtanthus tuckii]]'' <small>Baker</small> * ''[[Cyrtanthus ventricosus]]'' <small>Willd.</small> * ''[[Cyrtanthus wellandii]]'' <small>Snijman</small> * ''[[Cyrtanthus welwitschii]]'' <small>Hiern ex Baker</small> {{div col end}} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Cyrtanthus| ]] fn9jd3y2uth2n535ycykybbl8tp847u 0 395709 2967945 2894575 2026-09-17T09:17:50Z Oesjaar 7467 Verbeter 2967945 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Tylecodon paniculatus Rooiberg Nature Reserve.jpg |image_caption = ''[[Tylecodon paniculatus|T. paniculatus]]'' langs die [[Rooibergpas]] |display_parents = 3 |taxon = Tylecodon |authority = Toelken, 1978 |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms = }} '''''Tylecodon''''' is 'n [[genus]] van [[vetplant]]e wat behoort aan die [[Familie (biologie)|familie]] ''Crassulaceae'' en is [[inheems]] aan [[Namibië]] en [[Suid-Afrika]]. Plante van die genus was tot in die laat 1970's nog deel van die genus ''[[Cotyledon]]'' maar is 1978 deur die plantkundige, Helmut Toelken van die ''Botanical Research Institute'' in [[Pretoria]] in hulle eie genus geplaas. Sommige van die spesies word met [[krimpsiekte]] geassosieer en sommige is [[geofiet]]e. == Spesies == Daar is 50 [[spesie]]s in die genus: {{div col|colwidth=22em}} * ''[[Tylecodon albiflorus]]'' <small>Bruyns</small> * ''[[Tylecodon atropurpureus]]'' <small>Bruyns</small> * ''[[Tylecodon aurusbergensis]]'' <small>G.Will. & [[Ernst van Jaarsveld|van Jaarsv.]]</small> * ''[[Tylecodon bayeri]]'' <small>van Jaarsv.</small> * ''[[Tylecodon bleckiae]]'' <small>G.Will.</small> * ''[[Tylecodon bodleyae]]'' <small>van Jaarsv.</small> * ''[[Tylecodon bruynsii]]'' <small>van Jaarsv. & S.A.Hammer</small> * ''[[Tylecodon buchholzianus]]'' <small>(Schuldt & P.Stephan) Toelken</small> * ''[[Tylecodon cacalioides]]'' <small>(L.f.) Toelken</small> * ''[[Tylecodon celatus]]'' <small>van Jaarsv. & Tribble</small> * ''[[Tylecodon cordiformis]]'' <small>G.Will.</small> * ''[[Tylecodon decipiens]]'' <small>Toelken</small> * ''[[Tylecodon ectypus]]'' <small>F.Gren. & van Jaarsv.</small> * ''[[Tylecodon ellaphieae]]'' <small>van Jaarsv.</small> * ''[[Tylecodon faucium]]'' <small>(Poelln.) Toelken</small> * ''[[Tylecodon × fergusoniae]]'' <small>([[Louisa Bolus|L.Bolus]]) G.D.Rowley</small> * ''[[Tylecodon florentii]]'' <small>van Jaarsv.</small> * ''[[Tylecodon fragilis]]'' <small>([[Robert Allen Dyer|R.A.Dyer]]) Toelken</small> * ''[[Tylecodon grandiflorus]]'' <small>([[Nicolaas Laurens Burman|Burm.f.]]) Toelken</small> * ''[[Tylecodon hallii]]'' <small>(Toelken) Toelken</small> * ''[[Tylecodon hirtifolius]]'' <small>(W.F.Barker) Toelken</small> * ''[[Tylecodon kritzingeri]]'' <small>van Jaarsv.</small> * ''[[Tylecodon leucothrix]]'' <small>([[Christo Albertyn Smith|C.A.Sm.]]) Toelken</small> * ''[[Tylecodon longipes]]'' <small>van Jaarsv. & G.Will.</small> * ''[[Tylecodon nigricaulis]]'' <small>G.Will. & van Jaarsv.</small> * ''[[Tylecodon nolteei]]'' <small>Lavranos</small> * ''[[Tylecodon occultans]]'' <small>(Toelken) Toelken</small> * ''[[Tylecodon opelii]]'' <small>van Jaarsv. & S.A.Hammer</small> * ''[[Tylecodon paniculatus]]'' <small>(L.f.) Toelken</small> * ''[[Tylecodon pearsonii]]'' <small>([[Selmar Schönland|Schönland]]) Toelken</small> * ''[[Tylecodon peculiaris]]'' <small>van Jaarsv.</small> * ''[[Tylecodon petrophilus]]'' <small>van Jaarsv. & [[Abraham Erasmus van Wyk|A.E.van Wyk]]</small> * ''[[Tylecodon pusillus]]'' <small>Bruyns</small> * ''[[Tylecodon pygmaeus]]'' <small>(W.F.Barker) Toelken</small> * ''[[Tylecodon racemosus]]'' <small>([[Ernst Heinrich Friedrich Meyer|E.Mey.]] ex Harv.) Toelken</small> * ''[[Tylecodon reticulatus]]'' <small>(L.f.) Toelken</small> * ''[[Tylecodon rubrovenosus]]'' <small>(Dinter) Toelken</small> * ''[[Tylecodon schaeferianus]]'' <small>(Dinter) Toelken</small> * ''[[Tylecodon similis]]'' <small>(Toelken) Toelken</small> * ''[[Tylecodon singularis]]'' <small>(R.A.Dyer) Toelken</small> * ''[[Tylecodon stenocaulis]]'' <small>Bruyns</small> * ''[[Tylecodon striatus]]'' <small>(Hutchison) Toelken</small> * ''[[Tylecodon suffultus]]'' <small>Bruyns ex Toelken</small> * ''[[Tylecodon sulphureus]]'' <small>(Toelken) Toelken</small> * ''[[Tylecodon tenuis]]'' <small>(Toelken) Bruyns</small> * ''[[Tylecodon torulosus]]'' <small>Toelken</small> * ''[[Tylecodon tribblei]]'' <small>van Jaarsv.</small> * ''[[Tylecodon tuberosus]]'' <small>Toelken</small> * ''[[Tylecodon ventricosus]]'' <small>(Burm.f.) Toelken</small> * ''[[Tylecodon viridiflorus]]'' <small>(Toelken) Toelken</small> * ''[[Tylecodon wallichii]]'' <small>(Harv.) Toelken</small> {{div col end}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Tylecodon| ]] [[Kategorie:Flora van Namibië]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] sb5wdvlf0hjatlpy59142nazswulbsv 0 395955 2967667 2859612 2026-09-16T12:37:09Z Atcovi 57396 mujawwad --> murattal 2967667 wikitext text/x-wiki {{Kursiewe titel}}{{Inligtingskas soera |naam = {{big|الغاشية}}<br>&nbsp;&nbsp;Soera {{big|88}} van die Koran&nbsp;&nbsp; |beeld = |breedte = |onderskrif = |klassifikasie = [[Mekka]]ans |ander_titels = ''Al-Ghashiya'' |transliterasie = Al-Ghaasjija |ander_name = "Die Oorweldigende <br>Gebeurtenis" |openbaring = |djoes = 30 |ajat = 26 |klank = [[Lêer:Chapter 88, Al-Ghashiyah (Murattal) - Recitation of the Holy Qur'an.mp3|200px]] }} [[Beeld:Screenshot 20210510-155857 Chrome.jpg|thumb|130px|links|Die soera "Die Oorweldigende Gebeurtenis".]] '''''Al-Ghashiya''''' ([[Arabies]]: الغاشية, "'''Die Oorweldigende Gebeurtenis'''") is die 88ste [[soera]], of hoofstuk, van die [[Koran]]. Dit bevat 26 [[ajat]], of verse, en is vermoedelik in [[Mekka]] aan [[Mohammed]] geopenbaar. ==Opsomming== Die naam van die soera kom uit vers&nbsp;1. Die hoofstuk se onderwerpe is die Paradys, die hel en die wonder van die skepping van alle dinge deur [[Allah|God]]. Aan die einde, in vers 21-22, praat God met Mohammed en sê Hy vir hom: "Vermaan dan, want u is slegs ’n waarskuwer; U is geen bewaarder oor hulle nie."<ref name="Koran">Die Heilige Quran. In Afrikaans vertaal deur Imam M.A. Baker. Uitgegee deur IDM (Islamic Dawah Movement of Southern Africa) Publications. {{ISBN|978-0-620-60451-2}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings}} ==Skakels== {{vertaaluit| taalafk = en | il = Al-Ghashiyah}} {{Soera|88|Al-A'la|Al-Fajr}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Ghashiya}} [[Kategorie:Hoofstukke van die Koran]] ou1ytj8xxsk55eayglcqmm7ryuf5jr2 0 397052 2967703 2895479 2026-09-16T16:39:29Z Pynappel 70858 2967703 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Musikale kunstenaar |naam=IShowSpeed |beeld=IShowSpeed November 2021 (52502829419).jpg |beeldgrootte= |dwarsformaat= |beeldbeskrywing= |beeldonderskrif= |agtergrondkleur=solo |geboortenaam=Darren Watkins Jr. |alias= |geboortedatum=[[21 Januarie]] [[2005]] |geboorteplek=[[Cincinnati]], [[Ohio]] (VSA) |oorsprong= |sterfdatum= |sterfplek= |genre=Kletsrym, hip-hop, trap |beroep=Sanger, youtuber |instrument=Stem |jare_aktief=2016–nou |etiket=Warner |assosiasies=Lil Nas X |webwerf=[http://www.ishowspeed.com/ ishowspeed.com] |huidige_lede= |gewese_lede= }} '''Darren Jason Watkins jr.''' (gebore [[21 Januarie]] [[2005]]), aanlyn bekend as '''IShowSpeed''' of bloot '''Speed''', is 'n [[Verenigde State van Amerika|Amerikaanse]] [[YouTuber]], [[Internet|aanlynpersoonlikheid]] en aanlynstroomer. Hy is bekend vir sy dramatiese en energieke gedrag wat in sy uiteenlopende regstreekse stromings vertoon word, sowel as sy "in-die-regte-lewe" (IRL) stromings in wêreldwye liggings. Hy word gesien as 'n kulturele ambassadeur aangesien sy besoeke aan lande dikwels hul kulture en uitvindings aan beide plaaslike en internasionale gehore vertoon.<ref>{{Cite news |date=January 3, 2024 |title=American YouTube star IShowSpeed woos US consumers with futuristic China tech |url=https://www.straitstimes.com/asia/east-asia/american-youtube-star-ishowspeed-woos-us-consumers-with-futuristic-china-tech |access-date=April 13, 2025 |work=The Straits Times}}</ref> IShowSpeed het sy [[YouTube]]-kanaal in 2016 geregistreer, waar hy begin het om speletjie-inhoud te plaas. Hy het in 2021 aanlyn aandag begin kry weens sy provokatiewe en energieke gedrag, soos om te blaf en woedend te raak terwyl hy speel. Hy het op die ouderdom van 16 'n dollar-miljoenêr geword en sy eerste groot aankoop was 'n huis vir sy ma.<ref>{{Cite web |last=Gil |first=Samantha Dorisca |date=December 2, 2024 |title=Streamer IShowSpeed Became A Millionaire At 16 Years Old And His First Major Purchase Was A House For His Mom|url=https://www.yahoo.com/entertainment/streamer-ishowspeed-became-millionaire-16-214304623.html |access-date=May 5, 2025 |website=MARCA}}</ref> In 2022 het hy begin fokus verskuif na [[Sokker|sokkerverwante]] inhoud, en het ’n ywerige ondersteuner van [[Cristiano Ronaldo]] geword, met baie van sy inhoud wat rondom sy ondersteuning vir die sokkerspeler draai.<ref>{{Cite web |last=Gil |first=Mario Blázquez |date=March 30, 2024 |title=IShowSpeed buys its first supercar featuring CR7 |url=https://www.marca.com/en/technology/gaming/2024/03/30/66086804268e3e40328b4573.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240816041631/https://www.marca.com/en/technology/gaming/2024/03/30/66086804268e3e40328b4573.html |archive-date=August 16, 2024 |access-date=April 5, 2025 |website=MARCA}}</ref><ref>{{Cite web |last=Bayliss |first=Jake |date=June 15, 2024 |title=IShowSpeed's wild life – fireworks in house, e-dating scandal, Ronaldo obsession |url=https://www.mirror.co.uk/sport/football/news/ishowspeed-life-cristiano-ronaldo-youtube-32997828 |access-date=July 5, 2024 |website=The Mirror|archive-date=September 21, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240921134051/https://www.mirror.co.uk/sport/football/news/ishowspeed-life-cristiano-ronaldo-youtube-32997828 |url-status=live }}</ref> IShowSpeed het ook ’n loopbaan in [[kletsrym]] gevolg. Hy het by Warner Records geteken om sy 2022-treffer "[[:en:World_Cup_(song)|World Cup]]" uit te reik, wat in verskeie lande op die musiekkaarte verskyn het. Hy is aangewys as Uitblinker-stroomer van die Jaar by die 12de ''[[:en:12th_Streamy_Awards|Streamy Awards]]'' in 2022, en as Stroomer van die ''[[:en:2024_Streamer_Awards|2024 Streamer Awards]]''.<ref name=":0">{{Cite web |last=Escandon |first=Rosa |date=October 27, 2022 |title=YouTube's Streamy Awards Announce 2022 Noms |url=https://www.forbes.com/sites/rosaescandon/2022/10/27/youtubes-streamy-awards-announce-2022-noms/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230307182659/https://www.forbes.com/sites/rosaescandon/2022/10/27/youtubes-streamy-awards-announce-2022-noms/ |archive-date=March 7, 2023 |access-date=April 5, 2025 |website=Forbes}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |last=Truder |first=Morgan |date=December 5, 2022 |title=Kai Cenat and IShowSpeed Take Home Major Awards at Youtube Streamys |url=https://www.videogamer.com/news/2022-streamys-winners/ |access-date=March 7, 2023 |website=VideoGamer.com |archive-date=December 7, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221207194400/https://www.videogamer.com/news/2022-streamys-winners/ |url-status=live}}</ref><ref name=":10">{{Cite web |last=Brigstock |first=Jake |date=December 8, 2024 |title=Streamer Awards 2024: IShowSpeed named streamer of the year |url=https://www.indy100.com/viral/streamer-awards-2024-ishowspeed-kai-cenat |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250120160845/https://www.indy100.com/viral/streamer-awards-2024-ishowspeed-kai-cenat |archive-date=January 20, 2025 |access-date=April 5, 2025 |website=[[The Independent#Indy100|Indy100]]}}</ref> IShowSpeed word beskou as een van die gewildste aanlyn stroomers en internetpersoonlikhede in die wêreld.<ref>{{Cite web |last=Dmytro |first=Murko |date=September 20, 2024 |title=IShowSpeed has become Top 1 English-speaking streamer of all time |url=https://streamscharts.com/news/ishowspeed-most-popular-english-language-streamer |access-date=March 4, 2025 |website=Streams Charts}}</ref><ref>{{Cite web |last=Laura |first=Ceci |date=August 5, 2024 |title=Leading streamers worldwide across major streaming platforms in June 2024, by average viewers |url=https://www.statista.com/statistics/1482635/top-streamers-by-average-viewers/ |access-date=March 4, 2025 |website=Statista}}</ref><ref>{{Cite web |date=December 30, 2024 |title=Mobbed in Norway, A Guest on Club Shay Shay, How Is IShowSpeed, 19, One Of the World's Biggest Streaming Stars? |url=https://www.theroot.com/mobbed-in-norway-a-guest-on-club-shay-shay-19-year-ol-1851729868 |access-date=March 4, 2025 |website=The Root |language=en}}</ref> Op 29 Desember 2025 het Watkins die "Speed Does Africa"-toer begin, waar hy 20 Afrika-lande in 28 dae sal besoek, insluitend [[Suid-Afrika]], wat hy drie keer besoek en regstreeks gestroom het.<ref>{{Cite web|url=https://www.complex.com/pop-culture/a/alex-ocho/ishowspeed-announces-africa-livestream-tour-with-new-trailer|title=IShowSpeed Announces Africa Livestream Tour With New Trai...|date=2025-12-21|website=Complex|language=en|access-date=2026-01-02}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * {{IMDb|12964938|IShowSpeed}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:IShowSpeed}} [[Kategorie:Geboortes in 2005]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Amerikaanse musici]] [[Kategorie:Amerikaanse sangers]] [[Kategorie:Afro-Amerikaners]] [[Kategorie:Amerikaanse manlike akteurs van die 21ste eeu]] [[Kategorie:Sokker in die Verenigde State van Amerika]] hqfxlupke2hg2rcgkr79d8ol490oefr 0 397838 2967952 2774368 2026-09-17T09:33:44Z Oesjaar 7467 /* Spesies */ Verbeter 2967952 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Aasblume Aug 2005.jpg |image_caption = |display_parents = 3 |taxon = Stapelia |authority = [[Carolus Linnaeus|L.]], (1753) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''× Gonostapelia'' <small>P.V.Heath</small> * ''Gonostemma'' <small>Spreng.</small> * ''Gonostemon'' <small>Haw.</small> * ''Stisseria'' <small>Heist. ex Fabr.</small> }} '''Stapelia''' (aasblomme) is 'n [[genus]] wat tot die [[Familie (biologie)|familie]] ''[[Apocynaceae]]'' hoort. Die genus is laaggroeiende, ruggraatlose, stamvetplante. == Spesies == Daar is 31 [[spesies]] in die genus: {{div col|colwidth=20em}} * ''Stapelia acuminata'' <small>Masson</small> * ''Stapelia arenosa'' <small>C.A.Lückh.</small> * ''Stapelia asterias'' <small>Masson</small> * ''Stapelia cedrimontana'' <small>Frandsen</small> * ''Stapelia clavicorona'' <small>[[Inez Clare Verdoorn|I.Verd.]]</small> * ''Stapelia concinna'' <small>Masson</small> * ''Stapelia divaricata'' <small>Masson</small> * ''Stapelia engleriana'' <small>Schltr.</small> * ''Stapelia erectiflora'' <small>N.E.Br.</small> * ''Stapelia flavopurpurea'' <small>Marloth</small> * ''Stapelia gettliffei'' <small>R.Pott</small> * ''[[Stapelia gigantea]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''Stapelia glanduliflora'' <small>Masson</small> * ''Stapelia grandiflora'' <small>Masson</small> * ''Stapelia hirsuta'' <small>L.</small> * ''Stapelia kwebensis'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Stapelia leendertziae]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''Stapelia × meintjiesii'' <small>I.Verd.</small> * ''Stapelia obducta'' <small>L.C.Leach</small> * ''Stapelia olivacea'' <small>N.E.Br.</small> * ''Stapelia paniculata'' <small>Willd.</small> * ''Stapelia parvula'' <small>Kers</small> * ''Stapelia pearsonii'' <small>N.E.Br.</small> * ''Stapelia pillansii'' <small>N.E.Br.</small> * ''Stapelia remota'' <small>[[Robert Allen Dyer|R.A.Dyer]]</small> * ''Stapelia rubiginosa'' <small>Nel</small> * ''Stapelia rufa'' <small>Masson</small> * ''Stapelia schinzii'' <small>A.Berger & Schltr.</small> * ''Stapelia similis'' <small>N.E.Br.</small> * ''Stapelia surrecta'' <small>N.E.Br.</small> * ''Stapelia unicornis'' <small>C.A.Lückh.</small> * ''Stapelia villetiae'' <small>C.A.Lückh.</small> {{div col end}} == Bron == * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:331981-2 Plants of the World Online] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Stapelia| ]] krz3m5skfw476mobpfwna3i41sc5gkf 0 398137 2967712 2908873 2026-09-16T16:43:01Z Pynappel 70858 2967712 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{Inligtingskas Persoon | naam = Aydian Dowling | beeld = | beeldonderskrif = | geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1987|07|16}} | geboorteplek = Long Island, [[New York]], VSA | sterfdatum = <!-- {{Sterfdatum en ouderdom|JJJJ|MM|DD|JJJJ|MM|DD}} (geboortedatum gevolg deur sterfdatum) --> | sterfplek = | nasionaliteit = | alma_mater = | beroep = {{hlist|YouTuber / beïnvloeder|entrepreneur|model|fiksheids- en lewensafrigter|aktivis}} | jare_aktief = 2009-tans | era = | bekend_vir = | noemenswaardige_werke = | eggenoot = Jenilee Dowling | webwerf = {{URL|https://aydiandowling.com/}} }} '''Aydian Dowling''' (gebore op 16 Julie 1987) is 'n Amerikaanse [[YouTuber]], beïnvloeder, entrepreneur, model, fiksheids- en lewensafrigter en [[transgender]] aktivis. Hy het sy YouTube-kanaal in 2009 begin om sy reis met die neem van [[testosteroon]] en sy ondervindings as 'n [[trans man]] te deel.<ref name="sa">{{cite web |url=https://shortyawards.com/10th/aydiandowling |title=Aydian Dowling - The Shorty Awards |website= The Shorty Awards 2021|access-date= March 11, 2022}}</ref> In 2015 was Aydian op die voorblad van ''FTM Magazine'' op 'n herskepte foto van [[Adam Levine]] wat tot sy loopbaan as model gelei het.<ref>{{cite web |url=https://www.buzzfeed.com/jasonrobertb/transgender-magazine-recreates-naked-adam-levine-p-1c4ex |title= Transgender Magazine Recreates Naked Adam Levine Photo |last= Ballard |first=Jason |date= February 17, 2015 |website=BuzzFeed |access-date= March 11, 2022}}</ref> Aydian was in 2015 die leserskeuse in die "Ultimate ''Men's Health'' Guy"-kompetisie, en was in November 2015 op die voorblad van 'n spesiale uitgawe. Hy was die eerste transgender man op die voorblad van ''Men's Health''.<ref>{{cite web |url=https://people.com/health/aydian-dowling-loses-mens-health-cover-competition/ |title=Transgender Activist Aydian Dowling Loses Men's Health November Cover Competition but Will Appear on Special Edition Cover |last=Calderone |first=Ana |date= October 15, 2015 |website=People |access-date= March 11, 2022}}</ref> Hy was daarna in 2016 op die voorblad van beide ''Gay Times'' en ''IN Magazine''.<ref>{{cite web |url=https://www.out.com/popnography/2016/2/26/aydian-dowling-first-trans-man-cover-gay-times-magazine |title=Aydian Dowling Is the First Trans Man to Cover Gay Times Magazine |last=Wheeler |first=Andre |date= February 26, 2016 |website=Out |access-date= March 11, 2022}}</ref><ref>{{cite web |url=https://inmagazine.ca/2016/06/aydian-dowling-incredible-journey/ |title=June 2016 Cover Story: Aydian Dowling's Incredible Journey |last=Hardwick |first=Courtney |date= June 1, 2016 |website= IN Magazine|access-date= March 11, 2022}}</ref> ==Persoonlike lewe== Dowling het in Long Island grootgeword saam met twee ouer broers en twee stiefsibbes. Tydens sy tienerjare het hy uitgekom as 'n [[lesbiër]], maar gevoel die etiket pas hom nie heeltemal nie. Hy het op 16 sy eerste meisie gehad en het sy identiteit begin bevraagteken toe een van sy meisies vra of hy 'n seun wil wees. Dowling het dit oorweeg dat hy transgender is, maar is ontnugter deur die media se voorstelling van transgender mense as óf 'n "drag king" óf 'n "drag queen", van wie die meeste [[cisgender]] mense is. In 2007 het hy 'n videogreep op die [[internet]] gesien wat sy belangstelling geprikkel het.<ref>{{Citation |title=Transgender / Transsexual Men on the Maury Show / Lando FTM |url=https://www.youtube.com/watch?v=vcqhPJHwv8E |language=en |access-date=2023-02-13}}</ref> Daarna het hy in Februarie 2009 besef hy is 'n trans man.<ref>{{cite web |url=https://www.metroweekly.com/2016/03/total-embodiment-an-interview-with-aydian-dowling/ |title=Total Embodiment: An Interview with Aydian Dowling |last=Riley |first=John |date= March 3, 2016 |website= Metro Weekly|access-date= March 10, 2022}}</ref> Kort daarna het Aydian sy vrou, Jenilee Dowling, ontmoet en hulle is in 2012 getroud.<ref>{{cite web |url=https://www.pinknews.co.uk/2018/11/05/trans-man-aydian-dowling-first-child/ |title=Trans man Aydian Dowling's wife gives birth to their first child |last=Braidwood |first=Ella |date= November 5, 2018 |website= PinkNews|access-date= March 10, 2022}}</ref> Op 1 November 2018 het hulle hulle eerste kind, Antler Joseph, verwelkom. Hy is met skenkersperm verwek.<ref>{{cite web |url=https://www.gaytimes.co.uk/life/trans-activist-and-model-aydian-dowling-celebrates-birth-of-baby-boy/ |title=Trans activist and model Aydian Dowling celebrates birth of baby boy |last=Megarry |first=Daniel |date=November 6, 2018 |website=Gay Times |access-date=March 10, 2022 }}{{Dooie skakel|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==Loopbaan== Voordat Aydian 'n LGBTQ-kampvegter geword het, het hy 'n paar jaar as 'n bakker gewerk. Freedom for All Americans het 'n storie oor hom geskryf nadat hy as bakker in Oregon afgedank is omdat hy transgender is. Hulle het 'n video ingesluit wat hy vir sy YouTube-kanaal opgeneem het oor sy ervaring van diskriminasie in die werkplek.<ref>{{cite web|url= https://freedomforallamericans.org/advocate-entrepeneur-aydian-dowling-i-was-fired-for-being-transgender/|title= Advocate & Entrepreneur Aydian Dowling: I Was Fired for Being Transgender|date= September 15, 2016|website= Freedom for All Americans|access-date= March 10, 2022|archive-date= 4 Maart 2023|archive-url= https://web.archive.org/web/20230304144152/https://freedomforallamericans.org/advocate-entrepeneur-aydian-dowling-i-was-fired-for-being-transgender/|url-status= dead}}</ref> Nadat hy en sy vrou [[New York]] toe getrek het om nader aan sy vrou se pa te wees, het hy sy entrepreneurswerk die middelpunt van sy loopbaan gemaak en meer tyd aan sy maatskappy, Point5cc, begin bestee.<ref>{{cite web |url=https://www.metroweekly.com/2016/03/total-embodiment-an-interview-with-aydian-dowling/ |title=Total Embodiment: An Interview with Aydian Dowling. |last=Riley |first=John |date= March 3, 2016 |website= Metro Weekly|access-date= March 10, 2022}}</ref> Sedert hy uitgekom het, het Aydian se loopbaan op baie vlakke vlamgevat: as 'n beïnvloeder, trans aktivis, model en fiksheids- en lewensafrigter. ===Entrepreneurskap=== Aydian het sy kleremaatskappy, Point 5cc, in 2012 gestig.<ref name="pop">{{cite web |url=https://www.pointofpride.org/about |title=About Us |website= Point of Pride|access-date= March 11, 2022}}</ref> Die naam verwys na die dosis wat gewoonlik vir hormoonvervangingsterapie voorgeskryf word.<ref name="sa" /> Die maatskappy help ander transgender mense, ook deur middel van 'n sustersmaatskappy sonder winsbejag, Point of Pride.<ref name="pop" /> Point of Pride verskaf borsbinders vir trans mans<ref>{{cite web |url=https://www.metroweekly.com/2016/03/total-embodiment-an-interview-with-aydian-dowling/ |title=Total Embodiment: An Interview with Aydian Dowling.|last=Riley |first=John |date= March 3, 2016 |website= Metro Weekly|access-date= March 10, 2022}}</ref> en het al tienduisende mense gehelp om hulpmiddels en chirurgie te ontvang.<ref>{{cite web|url= https://aydiandowling.com/#about|title= Transgender Activist & Educator|website= Aydian Dowling|access-date= March 10, 2022|archive-date= 4 Maart 2023|archive-url= https://web.archive.org/web/20230304145354/https://aydiandowling.com/#about|url-status= dead}}</ref> ==Impak== Dowling se voorbladfoto van ''Men's Health'' het in dieselfde jaar verskyn as [[Laverne Cox]] s'n op ''[[Time (tydskrif)|Time]]''. Daar was in die middel 2010's 'n golf van mediadekking van transgender individue, wat deur ''Time'' beskryf is as die "Transgender Tipping Point".<ref>{{cite web |url=https://www.losangelesblade.com/2020/11/17/transgender-awareness-week-is-about-reminding-all-trans-allies-theres-so-much-more-work-to-do/ |title=Transgender Awareness Week is about reminding all Trans-Allies there's so much more work to do.|last=Dowling |first=Aydian |date= November 17, 2020 |website= Los Angeles Blade |access-date= March 11, 2022}}</ref> Dowling se verskyning in ''Men's Health'' het die lewe van ander transgender mense positief geraak en hulle geïnspireer om ook blogs en YouTube-kanale te begin om hulle eie ondervindings te dokumenteer.<ref>{{cite web |url=https://www.glaad.org/amp/my-trans-hero-aydian-dowling?response_type=embed |title=aydian dowling is my unexpected trans hero |last=Bernardo |first=Mason |date=May 24, 2018 |website=glaad |access-date=March 11, 2022 |archive-date= 4 Maart 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230304150302/https://www.glaad.org/amp/my-trans-hero-aydian-dowling?response_type=embed |url-status=dead }}</ref> Verder beantwoord Aydian elke maand honderde [[e-pos]]se om ander mense met hulle [[gendertransisie]] te help.<ref>{{cite web |url=https://www.onlygood.tv/introducing-the-creation-of-us-with-aydian-dowling-2565337661.html |title= Trans-Activist, Influencer, and Cover Model. Meet Aydian Dowling. (The Creation of Us-E1) |last= Sciglimpaglia |first=Mary |date= December 31, 2021 |website= Only Good TV |access-date= March 11, 2022}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|2}} ==Skakels== {{vertaaluit| taalafk = en | il = Aydian Dowling}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Dowling, Aydian}} [[Kategorie:Transgender mense]] [[Kategorie:Amerikaanse modelle]] [[Kategorie:Amerikaanse aktiviste]] g68r55rpqt3v0a2cy9b85rhbqtbgrxi 0 398522 2967940 2565838 2026-09-17T09:11:02Z Oesjaar 7467 Verbeter 2967940 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | name = | image = | status = LC | status_system = IUCN3.1 | taxon = Tylecodon pearsonii | authority = ([[Selmar Schönland|Schönland]]) Toelken, (1978) | synonyms =* ''Cotyledon luteosquamata'' <small>Poelln.</small> * ''Cotyledon pearsonii'' <small>Schönland</small> }} '''''Tylecodon pearsonii''''' is 'n plant wat hoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] ''Crassulaceae''. Die plant is [[inheems]] aan [[Namibië]], die [[Noord-Kaap]] en die [[Wes-Kaap]]. == Bronnelys == * [http://redlist.sanbi.org/species.php?species=3838-24 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:276918-1 Plants of the World Online] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Tylecodon]] [[Kategorie:Flora van Namibië]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] rzinwlgqn87kiexcjgbwdl6d503j6q6 0 403045 2967704 2963181 2026-09-16T16:39:53Z Pynappel 70858 2967704 wikitext text/x-wiki {{Gaan taal na}} [[Lêer:MrBeast in 2026 (cropped 4).png|duimnael|MrBeast]] '''James Stephen Donaldson''', ook bekend as '''MrBeast''', is 'n Amerikaanse [[YouTuber]] en [[filantroop]]. Hy word erken as die pionier van 'n genre van [[YouTube]]-video's wat fokus op dure stunts en uitdagings.<ref>{{Cite web|url=https://www.theverge.com/2019/10/25/20924718/mrbeast-youtube-stunts-challenges-money-philanthropy-creators-morgz|title=MrBeast changed YouTube and launched an entire genre of expensive stunt content|last=Alexander|first=Julia|date=October 25, 2019|website=The Verge|archive-url=https://web.archive.org/web/20191218170709/https://www.theverge.com/2019/10/25/20924718/mrbeast-youtube-stunts-challenges-money-philanthropy-creators-morgz|archive-date=December 18, 2019|access-date=March 14, 2020|url-status=live}}</ref> Met meer as 203 miljoen intekenaars vanaf Oktober 2023,<ref>{{Cite web|url=https://www.benzinga.com/general/entertainment/23/05/32205699/mrbeast-just-hit-150m-subscribers-on-youtube-heres-how-much-he-makes|title=MrBeast Just Hit 150M Subscribers On YouTube: Here's How Much He Makes|last=Gairola|first=Ananya|date=May 4, 2023|website=benzinga.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20230506190431/https://www.benzinga.com/general/entertainment/23/05/32205699/mrbeast-just-hit-150m-subscribers-on-youtube-heres-how-much-he-makes|archive-date=May 6, 2023|access-date=May 6, 2023|url-status=live}}</ref> is hy die mees ingetekende individuele gebruiker op die platform en die tweede mees ingetekende kanaal oor die algemeen.<ref name=":122">{{Cite web|url=https://www.insider.com/mrbeast-100-million-youtube-subscribers-reaction-livestream-2022-7|title=YouTube star MrBeast just became the 2nd person in the world to reach 100 million subscribers and livestreamed the moment he found out|date=July 29, 2022|website=Insider|language=en-gb|access-date=July 29, 2022}}</ref> Donaldson het in 'n middelklas-huishouding in Greenville, [[Noord-Carolina]], [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]], grootgeword.<ref name=":112">{{Cite book|last1=Sullivan|first1=Dan|title=10x Is Easier Than 2x: How World-Class Entrepreneurs Achieve More by Doing Less|last2=Hardy|first2=Benjamin|date=May 9, 2023|publisher=Hay House Publishing|isbn=9781401969967|pages=75–76}}</ref> Hy het vroeg in 2012, op die ouderdom van 13, begin om video's na YouTube te plaas onder die naam MrBeast6000.<ref name="NightMedia2">{{Cite web|url=https://www.businesswire.com/news/home/20190123005544/en/Night-Media-Signs-Top-Influencer-%E2%80%9CMrBeast%E2%80%9D|title=Night Media Signs Top Influencer, 'MrBeast'|date=January 23, 2019|website=Business Wire|archive-url=https://web.archive.org/web/20190526074211/https://www.businesswire.com/news/home/20190123005544/en/Night-Media-Signs-Top-Influencer-%E2%80%9CMrBeast%E2%80%9D|archive-date=May 26, 2019|access-date=May 26, 2019|url-status=live}}</ref> Sy vroeë inhoud het gewissel van "Let's Plays" tot video's waarin die rykdom van ander YouTubers beraam is.<ref name="Newsweek2">{{Cite news|last=Asarch|first=Steven|date=April 2, 2019|title=How YouTuber MrBeast Pulled Off a Real-life Battle Royale in three Weeks|work=[[Newsweek]]|url=https://www.newsweek.com/mrbeast-youtube-interview-how-did-youtuber-make-money-battle-royale-airsoft-1383921|url-status=live|access-date=May 26, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191109164325/https://www.newsweek.com/mrbeast-youtube-interview-how-did-youtuber-make-money-battle-royale-airsoft-1383921|archive-date=November 9, 2019}}</ref> Hy het vinnig gewild geword in 2017 nadat sy video van "telling tot 100,000" tienduisende kykers binne 'n paar dae gekry het, en hy het sedertdien toenemend gewild geword, met die meeste van sy video's wat tienmiljoen kykers kry.<ref name="Newsweek4">{{Cite news|last=Asarch|first=Steven|date=April 2, 2019|title=How YouTuber MrBeast Pulled Off a Real-life Battle Royale in three Weeks|work=[[Newsweek]]|url=https://www.newsweek.com/mrbeast-youtube-interview-how-did-youtuber-make-money-battle-royale-airsoft-1383921|url-status=live|access-date=May 26, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191109164325/https://www.newsweek.com/mrbeast-youtube-interview-how-did-youtuber-make-money-battle-royale-airsoft-1383921|archive-date=November 9, 2019}}</ref> Met verloop van tyd het sy inhoudstyl uitgebrei om uitdagings- en donasievideo's in te sluit wat met duisende dollars beloon is, asook video's met moeilike take of oorlewing-uitdagings, en oorspronklike vlogs.<ref>{{Cite web|url=https://www.businessinsider.com/mrbeast-youtube-jimmy-donaldson-net-worth-life-career-challenges-teamtrees-2019-11|title=How 22-year-old YouTube star MrBeast found success through elaborate stunts and giveaways|last=Harris|first=Paige Leskin, Margot|date=June 16, 2019|website=Business Insider|archive-url=https://web.archive.org/web/20201225224118/https://www.businessinsider.com/mrbeast-youtube-jimmy-donaldson-net-worth-life-career-challenges-teamtrees-2019-11|archive-date=December 25, 2020|access-date=January 5, 2021|url-status=live}}</ref> Nadat sy kanaal sukses behaal het, het Donaldson van sy kinderdae-vriende aangestel om die handelsmerk saam met hom te bestuur. Vanaf 2022 bestaan die MrBeast-span uit 30 mense, insluitend Donaldson self.<ref name=":132">{{Cite web|url=https://www.distractify.com/p/mrbeast-crew|title=YouTuber MrBeast Reached 30 Million Subscribers With a Little Help From His Friends|last=Cacich|first=Allison|date=March 25, 2020|website=Distractify|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20210115024401/https://www.distractify.com/p/mrbeast-crew|archive-date=January 15, 2021|access-date=November 11, 2022|url-status=live}}</ref> Behalwe MrBeast bestuur Donaldson ook die YouTube-kanale Beast Reacts, MrBeast Gaming, MrBeast 2, en die filantropie-kanaal Beast Philanthropy.<ref>{{Cite web|url=https://www.tubefilter.com/2020/05/15/mrbeast-launches-new-gaming-channel/|title=MrBeast Just Launched A Gaming Channel. Now He's Looking To Hire An Editor.|date=May 15, 2020|website=Tubefilter|archive-url=https://web.archive.org/web/20210111175805/https://www.tubefilter.com/2020/05/15/mrbeast-launches-new-gaming-channel/|archive-date=January 11, 2021|access-date=January 5, 2021|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/channel/UC4-79UOlP48-QNGgCko5p2g|title=MrBeast Shorts - YouTube|date=November 5, 2022|website=[[YouTube]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20221105184855/https://www.youtube.com/channel/UC4-79UOlP48-QNGgCko5p2g|archive-date=November 5, 2022|access-date=November 11, 2022}}</ref> Hy het voorheen ook MrBeast 3 bestuur, maar dit is nou onaktief.<ref name=":152">{{Cite web|url=https://www.youtube.com/channel/UCZzvDDvaYti8Dd8bLEiSoyQ/about|title=MrBeast 3 - YouTube|website=YouTube.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20221111173256/https://www.youtube.com/channel/UCZzvDDvaYti8Dd8bLEiSoyQ/about|archive-date=November 11, 2022|access-date=November 11, 2022|url-status=live}}</ref> Hy was een van die 10 besbetaalde YouTubers van 2020 en het na raming 'n netto waarde van VS$500 miljoen.<ref>{{Cite web|url=https://thetab.com/uk/2020/12/23/youtube-rich-list-the-10-highest-paid-youtubers-of-2020-187398|title=Introducing the YouTube rich list: The top 10 highest-paid YouTubers of 2020|last=Schifano|first=Izzy|date=December 23, 2020|website=The Tab|language=en-GB|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224205451/https://thetab.com/uk/2020/12/23/youtube-rich-list-the-10-highest-paid-youtubers-of-2020-187398|archive-date=December 24, 2020|access-date=January 5, 2021|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/sites/chloesorvino/2022/11/30/could-mrbeast-be-the-first-youtuber-billionaire/|title=Could MrBeast Be The First YouTuber Billionaire?|last=Sorvino|first=Chloe|date=2022-11-30|website=[[Forbes]]|access-date=2023-06-04|url-status=live}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Geboortes in 1998]] [[Kategorie:Artikels met hAudio-mikroformate]] iih9v86ubn7zpp0xvk8skz2uj14et7a 0 403985 2967934 2874888 2026-09-17T09:01:17Z Oesjaar 7467 /* Spesies */ Skakel 2967934 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = M. Delosperma lydenbergense flower.JPG |image_caption = ''[[Delosperma lydenburgense]]'' |display_parents = 3 |taxon = Delosperma |authority = N.E.Br., (1925) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Corpuscularia'' <small>Schwantes</small> * ''Daggodora'' <small>S.A.Hammer</small> * ''Ectotropis'' <small>N.E.Br.</small> * ''Komsbergella'' <small>Niederle</small> * ''Sanianthos'' <small>Niederle</small> * ''Schonlandia'' <small>L.Bolus</small> |range_map = Delosperma distribution.png |range_map_caption = {{leftlegend|#008000|&nbsp;Verspreiding van die genus}} }} '''''Delosperma''''' (skaapvygies) is 'n [[genus]] van blomdraende plante wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] ''Aizoaceae''. Die genus is [[inheems]] aan [[Afrika]], die [[Arabiese Skiereiland]] en [[Madagaskar]]. Al die [[spesie]]s is meerjarige plante wat hoofsaaklik in somerreënvalgebiede voorkom. Die naam is afgelei van twee Griekse woorde, naamlik ''delos'' wat sigbaar beteken en ''sperma'' wat saad beteken. == Spesies == Daar is 170 [[spesie]]s wat tot die genus hoort: {{div col|colwidth=20em}} * ''[[Delosperma abbottii]]'' <small>[[Ernst van Jaarsveld|van Jaarsv.]]</small> * ''[[Delosperma aberdeenense]]'' <small>([[Louisa Bolus|L.Bolus]]) L.Bolus</small> * ''[[Delosperma abyssinicum]]'' <small>(Regel) Schwantes</small> * ''[[Delosperma acocksii]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Delosperma acuminatum]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Delosperma adamantinum]]'' <small>Niederle</small> * ''[[Delosperma adelaidense]]'' <small>Lavis</small> * ''[[Delosperma aereum]]'' <small>(L.Bolus) L.Bolus</small> * ''[[Delosperma affine]]'' <small>Lavis</small> * ''[[Delosperma algoense]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Delosperma aliwalense]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Delosperma alpinum]]'' <small>(N.E.Br.) S.A.Hammer & A.P.Dold</small> * ''[[Delosperma alticola]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Delosperma angustifolium]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Delosperma angustipetalum]]'' <small>Lavis</small> * ''[[Delosperma annulare]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Delosperma appressum]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Delosperma ashtonii]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Delosperma asperulum]]'' <small>(Salm-Dyck) L.Bolus</small> * ''[[Delosperma badspoortense]]'' <small>(van Jaarsv.) Klak</small> * ''[[Delosperma basuticum]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Delosperma bosserianum]]'' <small>Marais</small> * ''[[Delosperma brevipetalum]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Delosperma brevisepalum]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Delosperma britteniae]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Delosperma brunnthaleri]]'' <small>(A.Berger) Schwantes ex H.Jacobsen</small> * ''[[Delosperma burtoniae]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Delosperma caespitosum]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Delosperma calitzdorpense]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Delosperma calycinum]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Delosperma carolinense]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Delosperma carterae]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Delosperma clavipes]]'' <small>Lavis</small> * ''[[Delosperma cloeteae]]'' <small>Lavis</small> * ''[[Delosperma concavum]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Delosperma congestum]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Delosperma cooperi]]'' <small>(Hook.f.) L.Bolus</small> * ''[[Delosperma crassuloides]]'' <small>(Haw.) L.Bolus</small> * ''[[Delosperma crassum]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Delosperma cronemeyerianum]]'' <small>(A.Berger) H.Jacobsen ex H.E.K.Hartmann</small> * ''[[Delosperma davyi]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Delosperma deilanthoides]]'' <small>S.A.Hammer</small> * ''[[Delosperma deleeuwiae]]'' <small>Lavis</small> * ''[[Delosperma dolomitica]]'' <small>van Jaarsv. & A.E.van Wyk</small> * ''[[Delosperma dunense]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Delosperma dyeri]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Delosperma echinatum]]'' <small>(Lam.) Schwantes</small> * ''[[Delosperma ecklonis]]'' <small>(Salm-Dyck) Schwantes</small> * ''[[Delosperma erectum]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Delosperma esterhuyseniae]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Delosperma ficksbergense]]'' <small>Lavis</small> * ''[[Delosperma floribundum]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Delosperma fredericii]]'' <small>Lavis</small> * ''[[Delosperma frutescens]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Delosperma galpinii]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Delosperma gautengense]]'' <small>H.E.K.Hartmann</small> * ''[[Delosperma gerstneri]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Delosperma giffenii]]'' <small>Lavis</small> * ''[[Delosperma gracile]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Delosperma gracillimum]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Delosperma gramineum]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Delosperma grantiae]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Delosperma gratiae]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Delosperma guthriei]]'' <small>Lavis</small> * ''[[Delosperma harazianum]]'' <small>(Deflers) Poppend. & Ihlenf.</small> * ''[[Delosperma heidihartmanniae]]'' <small>L.E.Newton & Liede</small> * ''[[Delosperma herbeum]]'' <small>(N.E.Br.) N.E.Br.</small> * ''[[Delosperma hirtum]]'' <small>(N.E.Br.) Schwantes</small> * ''[[Delosperma hollandii]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Delosperma holzbecherorum]]'' <small>Niederle</small> * ''[[Delosperma imbricatum]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Delosperma inaequale]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Delosperma incomptum]]'' <small>(Haw.) L.Bolus</small> * ''[[Delosperma inconspicuum]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Delosperma intonsum]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Delosperma invalidum]]'' <small>(N.E.Br.) H.E.K.Hartmann</small> * ''[[Delosperma jansei]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Delosperma karrooicum]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Delosperma katbergense]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Delosperma klinghardtianum]]'' <small>(Dinter) Dinter & Schwantes</small> * ''[[Delosperma knox-daviesii]]'' <small>Lavis</small> * ''[[Delosperma kofleri]]'' <small>Lavis</small> * ''[[Delosperma lavisiae]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Delosperma laxipetalum]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Delosperma lebomboense]]'' <small>(L.Bolus) Lavis</small> * ''[[Delosperma leendertziae]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Delosperma lehmannii]]'' <small>(Eckl. & Zeyh.) Schwantes ex H.Jacobsen</small> * ''[[Delosperma leightoniae]]'' <small>Lavis</small> * ''[[Delosperma liebenbergii]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Delosperma lineare]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Delosperma litorale]]'' <small>(Kensit) L.Bolus</small> * ''[[Delosperma lootsbergense]]'' <small>Lavis</small> * ''[[Delosperma luckhoffii]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Delosperma luteum]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Delosperma lydenburgense]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Delosperma macellum]]'' <small>(N.E.Br.) N.E.Br.</small> * ''[[Delosperma macrostigma]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Delosperma mahonii]]'' <small>(N.E.Br.) N.E.Br.</small> * ''[[Delosperma mariae]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Delosperma maxwellii]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Delosperma melepoense]]'' <small>L.E.Newton & Liede</small> * ''[[Delosperma minimum]]'' <small>Lavis</small> * ''[[Delosperma muirii]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Delosperma multiflorum]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Delosperma nakurense]]'' <small>([[Adolf Engler|Engl.]]) Herre</small> * ''[[Delosperma napiforme]]'' <small>(N.E.Br.) Schwantes</small> * ''[[Delosperma neethlingiae]]'' <small>(L.Bolus) Schwantes</small> * ''[[Delosperma nelii]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Delosperma nubigenum]]'' <small>(Schltr.) L.Bolus</small> * ''[[Delosperma obtusum]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Delosperma oehleri]]'' <small>(Engl.) Herre</small> * ''[[Delosperma ornatulum]]'' <small>N.E.Br. ex Stapf</small> * ''[[Delosperma pachyrhizum]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Delosperma pageanum]]'' <small>(L.Bolus) Schwantes</small> * ''[[Delosperma pallidum]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Delosperma parentum]]'' <small>Niederle</small> * ''[[Delosperma parviflorum]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Delosperma patersoniae]]'' <small>(L.Bolus) L.Bolus</small> * ''[[Delosperma peersii]]'' <small>Lavis</small> * ''[[Delosperma peglerae]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Delosperma pilosulum]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Delosperma platysepalum]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Delosperma pondoense]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Delosperma pontii]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Delosperma pottsii]]'' <small>(L.Bolus) L.Bolus</small> * ''[[Delosperma prasinum]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Delosperma purpureum]]'' <small>H.E.K.Hartmann</small> * ''[[Delosperma repens]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Delosperma reynoldsii]]'' <small>Lavis</small> * ''[[Delosperma rileyi]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Delosperma robustum]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Delosperma rogersii]]'' <small>([[Selmar Schönland|Schönland]] & A.Berger) L.Bolus</small> * ''[[Delosperma roseopurpureum]]'' <small>Lavis</small> * ''[[Delosperma saturatum]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Delosperma sawdahense]]'' <small>H.E.K.Hartmann</small> * ''[[Delosperma saxicola]]'' <small>Lavis</small> * ''[[Delosperma scabripes]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Delosperma schimperi]]'' <small>(Engl.) H.E.K.Hartmann & Niesler</small> * ''[[Delosperma seanii-hoganii]]'' <small>Niederle</small> * ''[[Delosperma smythae]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Delosperma sphalmanthoides]]'' <small>S.A.Hammer</small> * ''[[Delosperma stenandrum]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Delosperma steytlerae]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Delosperma subclavatum]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Delosperma subincanum]]'' <small>(Haw.) Schwantes</small> * ''[[Delosperma subpetiolatum]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Delosperma sulcatum]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Delosperma sutherlandii]]'' <small>(Hook.f.) N.E.Br.</small> * ''[[Delosperma suttoniae]]'' <small>Lavis</small> * ''[[Delosperma taylorii]]'' <small>(N.E.Br.) Schwantes</small> * ''[[Delosperma testaceum]]'' <small>(Haw.) Schwantes</small> * ''[[Delosperma tradescantioides]]'' <small>(A.Berger) L.Bolus</small> * ''[[Delosperma truteri]]'' <small>Lavis</small> * ''[[Delosperma uitenhagense]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Delosperma uncinatum]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Delosperma uniflorum]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Delosperma vandermerwei]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Delosperma velutinum]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Delosperma verecundum]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Delosperma vernicolor]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Delosperma versicolor]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Delosperma vinaceum]]'' <small>(L.Bolus) L.Bolus</small> * ''[[Delosperma virens]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Delosperma waterbergense]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Delosperma wethamae]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Delosperma wilmaniae]]'' <small>Lavis</small> * ''[[Delosperma wiumii]]'' <small>Lavis</small> * ''[[Delosperma zeederbergii]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Delosperma zoeae]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Delosperma zoutpansbergense]]'' <small>L.Bolus</small> {{div col end}} == Bronne == * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30416604-2 Plants of the World Online] * [https://pza.sanbi.org/delosperma PlantZAfrica] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Delosperma| ]] o3wwcere4p4nucrsbaj5z8dp9l9j0zj 0 404634 2967713 2954532 2026-09-16T16:43:44Z Pynappel 70858 2967713 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{Inligtingskas Musikale kunstenaar | name = King Von | image = King Von.png | caption = Foto van King Von | birth_name = Dayvon Daquan Bennett | alias = {{Flatlist| Grandson<ref>{{Cite web|url=https://dailyrapfacts.com/18295/king-von-nickname-grandson-in-jail/|title=King Von’s got his nickname "Grandson" in jail|website=dailyrapfacts.com|access-date=May 6, 2023|date= May 5, 2022}}</ref> V-Roy<ref>{{Cite web|url=https://www.hiphopoverload.com/king-vons-family-reveals-they-trademarked-his-name-and-all-his-nick-names/|title=King Von's Family Reveals They Trademarked His Name and All His Nick Names|website=hiphopoverload.com|access-date=June 11, 2023|date=March 26, 2021|archive-date=11 Junie 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230611143039/https://www.hiphopoverload.com/king-vons-family-reveals-they-trademarked-his-name-and-all-his-nick-names/|url-status=dead}}</ref> }} | birth_date = {{Birth date|1994|8|9}} | birth_place = [[Chicago]], [[Illinois]], V.S.<ref name="king-von-mn0003831585">{{Cite web|url=https://www.allmusic.com/artist/king-von-mn0003831585/biography|title=King Von Biography|website=AllMusic|date=April 19, 2019|access-date=February 28, 2023}}</ref> | death_date = {{Death date and age|1994|8|9|2020|11|6|df=yes}} | death_place = [[Atlanta]], Georgia, V.S. {{Infobox person | child = yes | death_cause = Skietwonde | children = 3 }} | occupation = {{Hlist|[[Kletsrym|Kletsrymer]]|liedjieskrywer}} | years_active = 2018–2020 | background = Drill rapper | genre = {{Flatlist| *[[Hip-hop]] * Drill musiek<ref name="king-von-mn0003831585" /><ref>{{Cite web|url=https://www.stereogum.com/2104833/king-von-the-art-of-storytelling/columns/status-aint-hood/|title=King Von & The Art Of Storytelling|website=[[Chicago Reader]]|date=November 4, 2020|access-date=February 28, 2023}}</ref> * Trap musiek * gangsta rap }} | label = Only the Family<br/>Empire | website = {{URL|https://kingvonofficial.com/}} }} '''Dayvon Daquan Bennett'''<ref name=":2">{{Cite web|url=https://mugshots.com/US-States/Georgia/Fulton-County-GA/Dayvon-Daquan-Bennett.177451002.html|title=Mugshot 177451002 – Dayvon Daquan Bennett Arrest – Fulton County, GA|date=May 18, 2019|website=Mugshots.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20201019023546/https://mugshots.com/US-States/Georgia/Fulton-County-GA/Dayvon-Daquan-Bennett.177451002.html|archive-date=October 19, 2020|access-date=November 8, 2020}}</ref> (9 Augustus 1994 – 6 November 2020), professioneel bekend as '''King Von''', was 'n Amerikaanse gangsta-rapper van [[Chicago]], Illinois. Hy was by Lil Durk se platemaatskappy ''Only the Family'' en ''Empire Distribution'' onder kontrak. Gedurende Bennett se lewe was hy betrokke by verskeie moorde en beweerde misdade wat verband hou met die Chicago-bendetoneel. Bennett het lof gekry vir enkelsnitte "Crazy Story" en "Took Her to the O", wat die vier-en-veertigste posisie van die Billboard Hot 100 bereik het, en vir die ateljee-album ''Welcome to O'Block'' (2020), wat vyfde was op die ''Billboard 200.''<ref>{{Cite web|url=https://www.billboard.com/charts/billboard-200/2020-11-21/#|title=Billboard 200, 21 November 2020|date=November 21, 2020|website=Billboard|access-date=January 27, 2023}}</ref> == Vroeë lewe == Bennett is op 9 Augustus 1994 in Chicago, Illinois, gebore.<ref>{{Cite web|url=https://mugshots.com/US-Counties/Illinois/Cook-County-IL/Dayvon-Bennett.123203677.html|title=Dayvon Bennett Mugshot 123203677 – Vonita Bennett Arrest – Cook County, IL|date=November 21, 2015|website=Mugshots.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20191107232950/https://mugshots.com/US-Counties/Illinois/Cook-County-IL/Dayvon-Bennett.123203677.html|archive-date=November 7, 2019|access-date=October 18, 2019}}</ref> Hy het ses halfbroers en susters van sy pa, Walter E. Bennett, gehad en drie broers en susters van sy ma, Taesha. Hy is meestal deur sy ma grootgemaak; sy verhouding met sy pa was inkonsekwent weens sy pa se opsluitings. Toe Von 11 jaar oud was, is sy pa deur 'n ongesiene gewapende man vermoor. Von sou later in verskeie liedjies hulde bring aan hom.<ref>{{Cite web|url=https://thenetline.com/the-truth-about-king-von-parents-and-his-kids/|title=The truth about King Von's parents and his kids|date=January 29, 2021|website=thenetline.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20210227151340/https://thenetline.com/the-truth-about-king-von-parents-and-his-kids/|archive-date=February 27, 2021|access-date=March 4, 2021}}</ref> Op 16-jarige ouderdom is Von vir die eerste keer tronk toe gestuur. In 2014 is hy aangekla van een aanklag van eerstegraadse moord en twee aanklagte van poging tot moord in verband met 'n skietery wat een dood en twee ander gewond het.<ref>{{Cite web|url=https://chicago.cbslocal.com/2014/07/24/second-man-charged-with-may-shooting-that-killed-man-wounded-two-others/|title=Second Man Charged with May Shooting That Killed Man, Wounded Two Others|date=July 24, 2014|website=[[CBS News]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20210123183557/https://chicago.cbslocal.com/2014/07/24/second-man-charged-with-may-shooting-that-killed-man-wounded-two-others/|archive-date=23 Januarie 2021|access-date=August 2, 2023|url-status=live}}</ref> Nadat hy van alle aanklagte vrygespreek is, het Von op sy musiekloopbaan begin fokus en met Lil Durk saamgewerk. Voor sy arrestasie vir die aanklagte het hy die South Suburban College in Suid-Holland, Illinois, bygewoon. Hy het sy GED verdien terwyl hy in jeugdetensie was. Gedurende hierdie tyd het hy by die Black Disciples straatbende aangesluit. == Loopbaan == Nadat mede-rapper Lil Durk King Von by sy Only the Family-etiket onderteken het, het Von sy enkelsnit "Crazy Story" op 6 Desember 2018 vrygestel<ref>{{Cite web|url=https://music.apple.com/ai/album/crazy-story-single/1445596490|title=Crazy Story – Single by King Von|date=December 6, 2018|via=[[Apple Music]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20210124204552/https://music.apple.com/ai/album/crazy-story-single/1445596490|archive-date=January 24, 2021|access-date=November 8, 2020}}</ref> en dit het sy wegbreek-enkelsnit geword. <ref>{{Cite web|url=https://pitchfork.com/levels/king-von-crazy-story-new-song-listen/|title=The Ones: King Von's "Crazy Story"|date=February 6, 2019|website=[[Pitchfork (website)|Pitchfork]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20191107232942/https://pitchfork.com/levels/king-von-crazy-story-new-song-listen/|archive-date=November 7, 2019|access-date=November 7, 2019}}</ref> Op Valentynsdag 2019 het Von se vriendin, die rapper Asian Doll, 'n musiekvideo vir haar snit oor die kunstenaar, "Grandson", vrygestel waarin Von verskyn het.<ref>{{Cite web|url=https://www.sohh.com/watch-gucci-mane-protege-asian-doll-celebrates-v-day-w-new-grandson-video/|title=Watch: Gucci Mane Protégé Asian Doll Celebrates V-Day W/ New GRANDSON Video|last=Langhorne|first=Cyrus|date=February 14, 2019|website=[[SOHH]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20201110192559/https://www.sohh.com/watch-gucci-mane-protege-asian-doll-celebrates-v-day-w-new-grandson-video/|archive-date=November 10, 2020|access-date=November 10, 2020}}</ref> In Mei 2019 is "Crazy Story 2.0" met Lil Durk vrygestel, en 'n daaropvolgende musiekvideo is later op 20 Mei 2021 vrygestel en het 'n hoogtepunt bereik op nommer vier op die Bubbling Under Hot 100-lys.<ref>{{Cite magazine|url=https://www.billboard.com/music/lil-durk|title=Lil Durk Crazy Story 2.0 Chart History|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=November 17, 2019|archive-date=November 19, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191119090654/https://www.billboard.com/music/lil-durk|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://hypebeast.com/2019/5/king-von-crazy-story-2-0-lil-durk-music-video-stream|title=King Von & Lil Durk Showcase the OTF Movement for ''Crazy Story 2.0'' Video|website=Hypebeast|date=May 20, 2019|access-date=October 18, 2019|archive-date=June 18, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190618033458/https://hypebeast.com/2019/5/king-von-crazy-story-2-0-lil-durk-music-video-stream|url-status=live}}</ref> Op 13 September 2019 is 'n derde weergawe van die enkelsnit genaamd "Crazy Story, Pt. 3" vrygestel. <ref>{{Cite web|url=https://www.hotnewhiphop.com/otfs-king-von-returns-with-crazy-story-pt-3-new-song.1984488.html|title=OTF's King Von Returns With "Crazy Story Pt. 3"|date=September 14, 2019|website=HotNewHipHop|archive-url=https://web.archive.org/web/20191107232938/https://www.hotnewhiphop.com/otfs-king-von-returns-with-crazy-story-pt-3-new-song.1984488.html|archive-date=November 7, 2019|access-date=October 18, 2019}}</ref> Op 9 Julie 2019 het Lil Durk en King Von hul samewerkende enkelsnit "Like That" vrygestel.<ref>{{Cite web|url=https://www.thefader.com/2019/07/09/lil-durk-new-album-love-songs-4-the-streets-2-listen-2019|title=Lil Durk announces new album, drops single ''Like That'' feat. King Von|website=The Fader|archive-url=https://web.archive.org/web/20191030100027/http://www.thefader.com/2019/07/09/lil-durk-new-album-love-songs-4-the-streets-2-listen-2019|archive-date=October 30, 2019|access-date=October 18, 2019}}</ref> === Grandson, Vol. 1 === Op 2 September 2019 het Von sy enkelsnit "What It's Like" vrygestel, soos die enkelsnitvoorloper van sy eerste mixtape-album in September 2019 aangekondig het<ref>{{Cite web|url=https://www.hotnewhiphop.com/otfs-king-von-details-the-reality-of-the-streets-on-what-its-like-new-song.1984368.html|title=OTF's King Von Details The Reality Of The Streets On ''What It's Like''|date=September 4, 2019|website=HotNewHipHop|archive-url=https://web.archive.org/web/20190906042040/https://www.hotnewhiphop.com/otfs-king-von-details-the-reality-of-the-streets-on-what-its-like-new-song.1984368.html|archive-date=September 6, 2019|access-date=November 7, 2019}}</ref> Die mixtape is 'n paar weke later op 19 September 2019 vrygestel, dit bestaan uit 13 'n snitte mixtape, en dit word ''Grandson, Vol. 1'', wat uitgevoer word deur Chopsquad DJ, bevat drie kenmerke daarop, wat verteenwoordig word deur Lil Durk op "Twin Nem" en op die Remix van "Crazy Story"; die ander treffer bestaan uit die samewerking met die Chicago-kunstenaar en OTF-geaffilieerde Booka600 op "Jet". Die mixtape bevat ook snitte "Crazy Story", "Crazy Story, Pt. 3", en sy tweede enkelsnit ooit "War With Us" wat terugdateer na 18 Oktober 2018.''Grandson, Vol. 1'' het gedebuteer op nommer 75 en het later 'n hoogtepunt bereik op nommer 53, op die Billboard 200, en dit het ook nommer 27 op die Hip Hop/R&B-albumkaart bereik, en nommer 9 op die Independent-albumgrafiek.<ref name="Chart History King Von">{{Cite web|url=https://www.billboard.com/artist/king-von/chart-history/ind/|title=Chart History King Von|date=May 10, 2019|website=Billboard|access-date=July 9, 2023}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.allmusic.com/artist/king-von-mn0003831585/biography|title=King Von {{!}} Biography & History|website=AllMusic|archive-url=https://web.archive.org/web/20191107232930/https://www.allmusic.com/artist/king-von-mn0003831585/biography|archive-date=November 7, 2019|access-date=October 18, 2019}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://hiphopdx.com/news/id.52881/title.king-von-shares-grandson-vol-1-mixtape|title=King Von Shares "Grandson Vol. 1" Mixtape|date=September 19, 2019|website=HipHopDX|archive-url=https://web.archive.org/web/20191107232936/https://hiphopdx.com/news/id.52881/title.king-von-shares-grandson-vol-1-mixtape|archive-date=November 7, 2019|access-date=October 18, 2019}}</ref><ref>{{Cite magazine|url=https://www.billboard.com/articles/business/chart-beat/8531978/samantha-fish-king-von-gashi-emerging-artists-chart|title=Samantha Fish, King Von & Gashi Debut on Emerging Artists Chart|magazine=Billboard|access-date=November 7, 2019|archive-date=November 7, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191107232935/https://www.billboard.com/articles/business/chart-beat/8531978/samantha-fish-king-von-gashi-emerging-artists-chart|url-status=live}}</ref> === Levon James === Op 16 November 2019 het Von sy enkelsnit "2 AM" vrygestel, gevolg deur 'n ooreenstemmende video wat dieselfde dag vrygestel is.<ref>{{Cite web|url=https://www.hotnewhiphop.com/otfs-king-von-drops-off-2-am-new-song.1985253.html|title=OTF's King Von Drops Off "2 AM"|date=November 19, 2019|website=HotNewHipHop|archive-url=https://web.archive.org/web/20201031232713/https://www.hotnewhiphop.com/otfs-king-von-drops-off-2-am-new-song.1985253.html|archive-date=October 31, 2020|access-date=November 29, 2019}}</ref> Op 29 November 2019 het Von sy enkelsnit "Rollin" met YNW Melly vrygestel, vergesel van 'n musiekvideo.<ref>{{Cite web|url=https://www.hotnewhiphop.com/ynw-melly-joins-king-von-on-new-song-rolling-new-song.1985371.html|title=YNW Melly Joins King Von On New Song "Rollin"|date=November 30, 2019|website=HotNewHipHop|archive-url=https://web.archive.org/web/20191206062217/https://www.hotnewhiphop.com/ynw-melly-joins-king-von-on-new-song-rolling-new-song.1985371.html|archive-date=December 6, 2019|access-date=December 6, 2019}}</ref> Hy stel later, op 21 Februarie 2020, "Took Her to the O" vry, met 'n musiekvideo, wat sy suksesvolste enkelsnit sou word.<ref>{{Cite web|url=https://rap24horas.com.br/2020/02/21/king-von-divulga-nova-musica-took-her-to-the-o/|title=King Von divulga nova música "Took Her To The O" com clipe|date=February 21, 2020|website=24 Horas|access-date=July 9, 2023}}</ref> "Took Her to the O" en "Rollin" is later ingesluit op sy tweede mixtape, ''Levon James'', wat op 6 Maart 2020 vrygestel is, wat op nommer 63 gedebuteer het en later 'n hoogtepunt bereik het op nommer 40 op die ''Billboard'' 200.<ref name="Block">{{Cite web|url=https://www.complex.com/music/2020/10/king-von-new-album-welcome-to-o-block|title=King Von Shares New Album 'Welcome To O'Block' f/ Lil Durk, Polo G, and More|last=Cowen|first=Trace William|date=October 30, 2020|website=Complex|archive-url=https://web.archive.org/web/20201103232820/https://www.complex.com/music/2020/10/king-von-new-album-welcome-to-o-block|archive-date=November 3, 2020|access-date=November 7, 2020}}</ref> Dit is vrygestel deur Only the Family Entertainment / Empire en bestaan uit 'n 16 snit mixtape wat uitgevoer word deur Chopsquad DJ, met verse van NLE Choppa, Tee Grizzley, G Herbo, Lil Durk, YNW Melly, Booka600 en Yungeen Ace.<ref>{{Cite web|url=https://www.hotnewhiphop.com/sada-baby-and-king-von-join-forces-on-pressin-new-song.1985768.html|title=Sada Baby & King Von Join Forces On "Pressin"|date=January 11, 2020|website=HotNewHipHop|archive-url=https://web.archive.org/web/20200207055941/https://www.hotnewhiphop.com/sada-baby-and-king-von-join-forces-on-pressin-new-song.1985768.html|archive-date=February 7, 2020|access-date=February 7, 2020}}</ref> 'n Amptelike video vir "On Yo Ass" is vrygestel wat saamval met die album-vrystellingsdatum op 6 Maart 2020, die liedjie is 'n verskyning met die Chicago-kunstenaar G Herbo, met 'n produksie van Chopsquad DJ.<ref>{{Cite web|url=https://audibletreats.com/king-von_pr16/|title=Project: King Von – LeVon James|date=February 23, 2020|website=audibletreats.com|access-date=August 14, 2023}}</ref> Later is 'n amptelike video vrygestel vir "Trust Issues"-liedjie met die Florida-rapper Yungeen Ace, op 20 Maart 2020; in die liedjie het Von sy gangsta-fokus verander om sy sagter kant te wys.<ref>{{Cite web|url=https://hiphopdx.com/news/id.55054/title.king-von-yungeen-ace-navigate-an-icy-love-triangle-in-trust-issues|title=KING VON & YUNGEEN ACE NAVIGATE AN ICY LOVE TRIANGLE IN 'TRUST ISSUES' VIDEO|date=March 21, 2020|website=HipHopDx|access-date=August 14, 2023|archive-date=11 Augustus 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230811003527/https://hiphopdx.com/news/id.55054/title.king-von-yungeen-ace-navigate-an-icy-love-triangle-in-trust-issues|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://kazimagazine.com/uncategorized/king-von-yungeen-ace-connect-on-trust-issues/|title=King Von & Yungeen Ace Connect On "Trust Issues"|date=March 27, 2020|website=kazimagazine.com|access-date=August 14, 2023}}</ref> Op 6 April 2020 stel Bennett 'n amptelike musiekvideo vir 03:00 op [[YouTube]] vry,<ref>{{Cite web|url=https://hiphopsince1987.com/2020/music/king-von-dramatizes-a-robbery-at-3-a-m-in-new-vid/|title=King Von dramatizes a robbery at “3 A.M.” in new video|date=April 6, 2020|website=hiphopsince1987.com|language=en-US|access-date=August 6, 2023}}</ref> volg op 29 April 2020, die vrystelling van sy enkelsnit "Grandson for President" wat later as 'n enkelsnit vir ''What It Means to Be King'' geakkordateer sal word ''Wees Koning'' album. Hy het die enkelsnit noukeurig opgevolg met 'n musiekvideovrystelling vir "Broke Opps", nog 'n liedjie wat uit ''Levon James'' -album onttrek is. Eindig met die laaste video uit die projek wat betrekking het op "Down Me"-liedjie, met die Chicago-rapper Lil Durk, waarin Durk nie verskyn het nie, en wat deur CrownSoHeavy geregisseer is.<ref>{{Cite web|url=https://hiphopdx.com/videos/id.28368/title.king-von-lil-durk-ask-haters-to-pull-up-in-down-me|title=KING VON & LIL DURK ASK HATERS TO PULL UP IN 'DOWN ME'|date=July 13, 2020|website=HipHopDx|access-date=August 14, 2023|archive-date=10 Augustus 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230810232410/https://hiphopdx.com/videos/id.28368/title.king-von-lil-durk-ask-haters-to-pull-up-in-down-me|url-status=dead}}</ref> === Welcome to O'Block === In 2020 het King Von aan die projek gewerk wat later sy eerste ateljee-album sou blyk te wees.<ref name="hotnewhiphop.com">{{Cite web|url=https://www.hotnewhiphop.com/293726-king-von-delivers-welcome-to-o-block-ft-lil-durk-moneybagg-yo-fivio-foreign-polo-g-new-mixtape|title=King Von Delivers "Welcome To O Block" Ft. Lil Durk, Moneybagg Yo, Fivio Foreign, Polo G|date=2020-07-24|website=HotNewHipHop|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20221207024450/https://www.hotnewhiphop.com/293726-king-von-delivers-welcome-to-o-block-ft-lil-durk-moneybagg-yo-fivio-foreign-polo-g-new-mixtape|archive-date=December 7, 2022|access-date=August 2, 2023}}</ref> Hy stel eers 'n enkelsnit getiteld "Why He Told" op 27 Julie 2020 vry, geassosieer met 'n musiekvideo wat op YouTube geplaas is, en het dit opgevolg met die enkelsnit, "All These Niggas", met die Chicago-rapper Lil Durk, in watter video, wat dieselfde dag gepubliseer is, Banks weens wetlike redes nie kon verskyn nie; dit het 24 miljoen kyke in 2 maande op [[YouTube]]-platform gekry.<ref>{{Cite web|url=https://uproxx.com/music/king-von-why-he-told-video/|title=King Von Condemns Snitching In His Hair-Raising 'Why He Told' Video|date=2020-07-24|website=Uproxx|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20230726155646/https://uproxx.com/music/king-von-why-he-told-video/|archive-date=July 26, 2023|access-date=2020-11-22}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://hiphopdx.com/news/id.57188/title.king-von-drops-video-for-lil-durk-assisted-all-these-ngas-follwing-fbg-ducks-murder|title=King Von Drops Video For Lil Durk-Assisted 'All These N**gas' Following FBG Duck's Murder|last=|first=|date=2020-08-05|website=HipHopDX|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20210113121007/https://hiphopdx.com/news/id.57188/title.king-von-drops-video-for-lil-durk-assisted-all-these-ngas-follwing-fbg-ducks-murder|archive-date=January 13, 2021|access-date=August 2, 2023}}</ref><ref name="hotnewhiphop.com" /><ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=dLkQiaOMB00|title=King Von on Why Legally He Can't Be Around Lil Durk|date=October 27, 2020|website=[[YouTube]]|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20201209082234/https://www.youtube.com/watch?v=dLkQiaOMB00&feature=emb_title|archive-date=December 9, 2020|access-date=August 2, 2023}}</ref><ref name="Uproxx">{{Cite web|url=https://uproxx.com/music/king-von-interview-welcome-to-oblock/|title=A Final Conversation With King Von|date=Nov 19, 2020|website=Uproxx|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20210303123734/https://uproxx.com/music/king-von-interview-welcome-to-oblock/|archive-date=March 3, 2021|access-date=August 2, 2023}}</ref> Hy het toe nog 'n enkelsnit vrygestel, getiteld "How It Go ", saam met 'n ander musiekvideo, op 26 Augustus 2020. <ref>{{Cite web|url=https://uproxx.com/music/king-von-how-it-go-video/|title=King Von Condemns The Justice System In His Fiery 'How It Go' Video|date=2020-08-28|website=Uproxx|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114074237/https://uproxx.com/music/king-von-how-it-go-video/|archive-date=January 14, 2021|access-date=August 2, 2023}}</ref>Op 9 Oktober 2020 het King Von " I Am What I Am " vrygestel, met die New Yorkse rapper Fivio Foreign met 'n musiekvideo wat aangeheg is. <ref>{{Cite web|url=https://www.hotnewhiphop.com/king-von-adds-fivio-foreign-to-drill-influenced-single-i-am-what-i-am-new-song.1988920.html|title=King Von Adds Fivio Foreign To Drill-Influenced Single "I Am What I Am"|website=HotNewHipHop|language=en|access-date=Nov 22, 2020}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.revolt.tv/article/2020-10-12/68306/king-von-and-fivio-foreign-link-up-for-i-am-what-i-am-visual/|title=King Von and Fivio Foreign link up for "I Am What I Am" visual|website=Revolt Tv|language=en|access-date=July 13, 2023}}</ref> Twee weke later stel Bennett "Gleesh Place" in kombinasie met 'n ander musiekvideo op sy amptelike kanaal vry, hierdie vrystelling was in afwagting van die amptelike vrystelling van ''Welcome to O'Block'', wat op 30 Oktober 2020 verskyn het. Die 16-snit album bevat produksie Chopsquad DJ,&nbsp;Tay Keith, Wheezy en Hitmaka, onder andere; dit bevat ook kunstenaars Prince Dre, Lil Durk, Dreezy, Moneybagg Yo . Die album bevat die Polo G- samewerking " The Code ", wat saam met 'n musiekvideo vrygestel is.<ref name="Source">{{Cite web|url=https://thesource.com/2020/10/31/king-von-releases-welcome-to-o-block-project-and-new-video-the-code/|title=King Von Releases 'Welcome To O-Block' Project and New Video 'The Code'|last=Grant|first=Shawn|date=October 30, 2020|website=[[The Source]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20201105194124/https://thesource.com/2020/10/31/king-von-releases-welcome-to-o-block-project-and-new-video-the-code/|archive-date=November 5, 2020|access-date=November 6, 2020}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.hotnewhiphop.com/king-von-drops-off-new-single-gleesh-place-new-song.1989106.html|title=King Von Drops Off New Single "Gleesh Place"|website=HotNewHipHop|language=en|access-date=2020-11-22}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.revolt.tv/article/2020-10-29/67068/king-von-drops-video-for-gleesh-place/|title=King Von drops video for "Gleesh Place"|website=Revolt Tv|language=en|access-date=July 13, 2023}}</ref> Die projek het 'n hoogtepunt bereik op nommer 5 op Billboard vir Amerikaanse Top 200 albums, nommer 1 vir Top R&B/Hip Hop albums, nommer 1 vir Top Independents album en 'n hoogtepunt 12de vir Top 100 Kanadese albums.<ref name="Chart History King Von" /> In 'n onderhoud vir Complex het Bennett sy visie oor die nuwe komende projek en die belangrikste verskille van sy vorige werk, ''Levon James'', geopenbaar en verklaar: "As jy iets doen en aanhou om dit te doen, gaan jy beter resultate kry. Alles beter." Dit is werklik die een, ek het hard gewerk.” In 'n ander onderhoud vir Uproxx het hy verklaar dat hy die projek aan sy woonbuurt wil opdra, en aan al die mense wat daar gewoon en daar gesukkel het.<ref>{{Cite web|url=https://www.complex.com/music/2020/10/king-von-new-album-welcome-to-o-block|title=King Von Shares New Album 'Welcome To O'Block' f/ Lil Durk, Polo G, and More|last=Cowen|first=Trace William|date=October 30, 2020|website=Complex|access-date=November 7, 2020}}</ref><ref name="Uproxx" /> Hy is dood een week nadat die album vrygestel is.<ref>{{Cite web|url=https://chicago.suntimes.com/2020/11/6/21549717/king-von-drill-chief-keef-polo-pacman-chicago-king-louie-sasha-fbg-duck-herbo-durk-forrest-stuart|title=A ‘dark cloud’ follows Chicago’s drill scene|date=2020-08-28|website=Chicago Sun-Times|language=en-US|access-date=July 7, 2023}}</ref> Na sy dood is die musiekvideo's vir "Wayne's Story", "Armed & Dangerous", "Mine Too" en " Demon " vrygestel.<ref>{{Cite web|url=https://uproxx.com/music/king-von-waynes-story-video/|title=King Von’s Bone-Chilling ‘Wayne’s Story’ Video Details A Cycle Of Violence|date=Dec 8, 2020|website=Uproxx|language=en-US|access-date=July 7, 2023}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.complex.com/music/a/fnr-tigg/king-von-new-video-armed-and-dangerous|title=Watch King Von’s Posthumous "Armed & Dangerous" Video|date=2020-08-28|website=Complex|language=en-US|access-date=July 27, 2023}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.complex.com/music/a/fnr-tigg/king-von-releases-video-for-new-single-mine-too|title=King Von's New Video for 'Mine Too' Released|date=Jan 11, 2021|website=Complex|language=en-US|access-date=July 7, 2023}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.complex.com/music/a/brad-callas/king-von-demon-video-birthday|title=King Von Music Video "Demon" Released on What Would Have Been His 27th Birthday|date=Aug 9, 2021|website=Complex|language=en-US|access-date=July 27, 2023}}</ref> == Postuum vrystellings == Op 24 Desember 2020 het Lil Durk sy album ''The Voice'' vrygestel as 'n huldeblyk aan King Von, wat op die albumomslag en op die liedjie "Still Trappin' " verskyn.<ref>{{Cite web|url=https://www.pitchfork.com/news/lil-durk-releases-new-album-the-voice-listen|title=Lil Durk Releases New Album The Voice|last=Bloom|first=Madison|date=December 24, 2020|website=Pitchfork|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224180259/https://pitchfork.com/news/lil-durk-releases-new-album-the-voice-listen/|archive-date=December 24, 2020|access-date=December 25, 2020}}</ref> === What It Means to Be King === Op 4 Februarie 2022 is die enkelsnit "Don't Play That" vrygestel, met die Amerikaanse rapper "21 Savage", na die vrystelling van sy tweede uittreksel genaamd " War " op 2 Maart 2022. Hierdie twee liedjies het kommersiële sukses behaal.<ref>{{Cite web|url=https://audibletreats.com/king-vons_pr34/|title=King Von's Estate Shares "War", A Breathlessly Intense Single From What It Means To Be King|website=audibletreats.com|access-date=June 21, 2023}}</ref>Op 4 Maart 2022 het King Von se bestuurspan sy eerste postuum album, ''What It Means to Be King'', vrygestel. Dit het 'n hoogtepunt bereik op nommer twee op die ''Billboard 200''.<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/charts/billboard-200/2022-03-19/|title=Billboard 200 week of march 19, 2022|magazine=Billboard |access-date= 28 Oktober 2022}}</ref> Kort daarna is die musiekvideo's vir twee uittreksels uit sy skyfies vrygestel; "Too Real" is op 7 Maart 2022 vrygestel; die ander een "Get it Done" op die dag van sy verjaardag, 9 Augustus 2022.<ref>{{cite magazine|url=https://www.thefader.com/2022/03/07/watch-the-video-for-king-vons-too-real-what-it-means-to-be-king|title=Watch the video for King Von’s "Too Real"|magazine=The Fader |access-date= July 3, 2023}}</ref><ref>{{cite magazine|url=https://www.revolt.tv/article/2022-03-07/155836/king-von-too-real-video/|title=Check out King Von's visual for "Too Real"|magazine=Revolt Tv |access-date= July 3, 2023}}</ref><ref>{{cite magazine|url=https://hypebeast.com/2022/8/king-von-omb-peezy-get-it-done-music-video-watch|title=King Von’s Estate Releases "Get It Done" Music Video|magazine=Hypebeast |access-date= July 3, 2023}}</ref><ref>{{cite magazine|url=https://www.complex.com/music/a/brad-callas/king-von-get-it-done-video-birthday|title=King Von's Estate Shares "Get It Done" Video to Celebrate Late Rapper's 28th Birthday|magazine=Complex |access-date= July 3, 2023}}</ref><ref>{{cite magazine|url=https://www.vibe.com/music/videos/king-vons-posthumous-get-it-done-video-1234685304/|title=King Von’s Estate Drops "Get It Done" Video For His 28th Birthday|magazine=Vibe |access-date= July 3, 2023}}</ref> === ''Grandson'' === In Januarie 2023 het King Von se bestuurder met 'n plasing op Instagram aangekondig, die vrystelling van 'n nuwe postuum projek deur die rapper, wat vir dieselfde jaar geskeduleer is.<ref>{{cite magazine|title=Another Posthumous King Von Album Is On The Way, According To His Manager|url=https://uproxx.com/music/king-von-posthumous-album/|magazine=Uproxx|access-date=July 3, 2023|date= Jan 24, 2023}}</ref><ref>{{cite magazine|title=KING VON POSTHUMOUS ALBUM REPORTEDLY IN THE WORKS|url=https://hiphopdx.com/news/king-von-second-posthumous-album-coming-soon|magazine=HipHopDX|access-date=July 3, 2023|date=Jan 24, 2023|archive-date=21 Junie 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230621132256/https://hiphopdx.com/news/king-von-second-posthumous-album-coming-soon|url-status=dead}}</ref> In Junie is aangekondig dat die album se titel ''"Grandson"'' is.<ref>{{cite magazine|title=King Von Fans Hope His Estate Doesn't 'Mess Up' Newly Announced ''Grandson'' Album|url=https://hiphopdx.com/news/king-von-grandson-album-announcement|magazine=HipHopDX|access-date=July 3, 2023|date=Jun 30, 2023|archive-date=22 Julie 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230722033912/https://hiphopdx.com/news/king-von-grandson-album-announcement|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite magazine|title=King Von's Upcoming Posthumous Album "Grandson" Divides Fans|url=https://www.hotnewhiphop.com/691960-king-von-grandson-album-fan-reactions|magazine=HotNewHipHop|access-date=July 3, 2023|date= Jun 30, 2023}}</ref>Twee enkelsnitte is in die aanloop tot die album vrygestel. Die eerste, " Robberies ", is op 23 Junie 2023 vrygestel;<ref>{{cite magazine|title=King Von's Estate Shares "Robberies" Produced By ATL Jacob|url=https://www.rap-up.com/2023/06/25/king-von-estate-shares-robberies-by-atl-jacob/|magazine=Rap-Up|access-date=July 3, 2023|date= Jun 25, 2023}}</ref><ref>{{cite web|title=Check out King Von's latest video for "Robberies"|url=https://www.revolt.tv/article/2023-06-28/312199/king-von-robberies-video/|website=Revolt Tv|access-date=July 8, 2023|date= June 28, 2023}}</ref><ref>{{cite web|title=Video: King Von "Robberies"|url=https://rapradar.com/2023/06/23/video-king-von-robberies/|website=Rap Radar|access-date=July 8, 2023|date= June 23, 2023}}</ref><ref>{{cite magazine|title=King Von – Robberies|url=https://www.thehypemagazine.com/videogallery/king-von-robberies/|website=The Hype Magazine|access-date=July 8, 2023|date=June 23, 2023|archive-date= 9 Julie 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230709021459/https://www.thehypemagazine.com/videogallery/king-von-robberies/|url-status=dead}}</ref> die tweede, " Heartless" , het Tee Grizzley vertoon en is op 7 Julie 2023 vrygestel <ref>{{Cite web|url=https://www.hotnewhiphop.com/693674-king-von-tee-grizzley-heartless-new-single|title=King Von & Tee Grizzley Grew Up "Heartless" On New Single|date=July 7, 2023|website=HotNewHipHop|access-date=July 7, 2023}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://rapradar.com/2023/07/07/king-von-ft-tee-grizzley-heartless/|title=King Von ft. Tee Grizzley "Heartless"|date=July 7, 2023|website=Rap Radar|access-date=July 7, 2023}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://hiphopdx.com/singles/king-von-heartless-f-tee-grizzley|title=King Von – Heartless f. Tee Grizzley|date=July 8, 2023|website=HipHopDX|access-date=July 8, 2023}}{{Dooie skakel|date=Januarie 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://hiphopcanada.com/king-von-tee-grizzley-heartless-visualizer/|title=Visualizer released for Tee Grizzley-assisted King Von single "Heartless"|date=July 7, 2023|website=hiphopcanada.com|access-date=July 8, 2023}}</ref> Die album self is op 14 Julie 2023 vrygestel, saam met 'n musiekvideo vir die liedjie "Don't Miss" en 'n amptelike visualiseerder vir elke snit op die album.<ref>{{cite magazine|title=Video released for "Don't Miss" by King Von in support of Grandson album|url=https://hiphopcanada.com/king-von-dont-miss-video/|magazine=hiphopcanada|access-date=July 14, 2023|date= July 14, 2023}}</ref> == Persoonlike lewe == === Regskwessies === Op 21 November 2012 is Bennett gearresteer en in die Cook County -tronk geboek vir die onwettige besit van 'n vuurwapen. <ref>{{Cite web|url=https://mugshots.com/US-Counties/Illinois/Cook-County-IL/Dayvon-Bennett.28941141.html|title=Dayvon Bennett Mugshot 28941141 – Dayvon Bennett Arrest – Cook County, IL – Booked on 11/21/2012|date=November 22, 2012|website=Mugshots.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20191107232936/https://mugshots.com/US-Counties/Illinois/Cook-County-IL/Dayvon-Bennett.28941141.html|archive-date=November 7, 2019|access-date=October 18, 2019}}</ref>In April 2014 is Bennett deur die polisie ondervra as 'n persoon van belang in die noodlottige skietery van die 17-jarige Gangster Disciples-lid Gakirah "KI" Barnes, maar die polisie kon hom nie aankla nie weens teenstrydighede in getuieverklarings.<ref>{{Cite web|url=https://thesource.com/2021/07/13/king-von-named-in-2014-fatal-shooting-of-gakirah-barnes/|title=KING VON NAMED IN 2014 FATAL SHOOTING OF GAKIRAH BARNES|last=B|first=Mira|date=July 13, 2021|website=The Source|access-date=January 10, 2022}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.vladtv.com/article/273979/police-release-documents-confirming-king-von-murdered-notorious-killer|title=Police Release Documents Confirming King Von Murdered Notorious Killer|website=VladTV|access-date=July 12, 2021}}</ref>Op 24 Julie 2014 is Bennett in hegtenis geneem in verband met 'n skietery in Mei 2014, wat gelei het tot die dood van Malcolm Stuckey en die besering van twee ander mans. Bennett is aangekla van een aanklag van eerstegraadse moord en twee aanklagte van poging tot moord. Die skietery het in Englewood, Chicago, plaasgevind.<ref>{{Cite web|url=https://chicago.cbslocal.com/2014/07/24/second-man-charged-with-may-shooting-that-killed-man-wounded-two-others/|title=Second Man Charged With May Shooting That Killed Man, Wounded Two Others|date=July 24, 2014|website=CBS News|archive-url=https://web.archive.org/web/20191107232934/https://chicago.cbslocal.com/2014/07/24/second-man-charged-with-may-shooting-that-killed-man-wounded-two-others/|archive-date=November 7, 2019|access-date=October 18, 2019}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://homicides.suntimes.com/2014/07/24/dayvon-bennett-charged-with-murder-in-englewood-shooting-death-of-malcolm-stuckey/|title=Dayvon Bennett charged with murder in Englewood shooting death of Malcolm Stuckey|last=Chicago|first=Homicide Watch|website=Homicide Watch Chicago|archive-url=https://web.archive.org/web/20170413114013/http://homicides.suntimes.com/2014/07/24/dayvon-bennett-charged-with-murder-in-englewood-shooting-death-of-malcolm-stuckey/|archive-date=April 13, 2017|access-date=October 18, 2019}}</ref> Nadat getuies in 2017 versuim het om te getuig, is Bennett onskuldig bevind.<ref>{{cite news|first = Frank|last = Main|date = November 13, 2020|title = Rapper King Von's killing puts a spotlight on Chicago gang ties to Atlanta|url = https://chicago.suntimes.com/2020/11/13/21561328/king-von-atlanta-chicago-gang-ties-black-disciples-oblock-o-block|work = Chicago Sun Times|access-date = June 25, 2021}}</ref> In Junie 2019 is Bennett en mede-rapper Lil Durk, regte naam Durk Banks, gearresteer in verband met 'n skietery in [[Atlanta]]. Bennett en sy medebeskuldigde Banks het voor 'n regter in 'n Fulton County- hofsaal verskyn vir 'n waarskynlike saakverhoor. Aanklaers het beweer dat die twee rappers Alexander Witherspoon op 5 Februarie 2019 buite 'n gewilde inry beroof en geskiet het <ref>{{Cite web|url=https://www.fox10phoenix.com/news/judge-rules-case-against-rappers-lil-durk-von-king-can-move-forward|title=Judge rules case against rappers Lil Durk, Von King can move forward|date=June 15, 2019|website=FOX 10 Phoenix|archive-url=https://web.archive.org/web/20191107232937/https://www.fox10phoenix.com/news/judge-rules-case-against-rappers-lil-durk-von-king-can-move-forward|archive-date=November 7, 2019|access-date=October 18, 2019}}</ref> Na weke in die tronk is Durk vrygelaat op borg van $250 000,<ref>{{cite news|first = Asia|last = Burns|date = June 21, 2019|title = Rapper Lil Durk posts $250K bond in Varsity shooting|url = https://www.ajc.com/news/crime--law/rapper-lil-durk-granted-250k-bond-varsity-shooting/|work = The Atlanta Journal-Constitution|access-date = June 27, 2021}}{{Dead link|date=May 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> terwyl Von vrygelaat is op borg van $300 000.<ref>{{Cite web|url=https://kollegekidd.com/news/king-von-released-from-jail/|title=King Von Released From Jail|date=June 23, 2019|website=KollegeKidd.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20210514104632/https://kollegekidd.com/news/king-von-released-from-jail/|archive-date=May 14, 2021|access-date=June 27, 2021}}</ref>In Augustus 2022 het die Chicago-polisie dokumente vrygestel wat tot die gevolgtrekking gekom het dat Bennett die een was wat die 17-jarige Modell McCambry op 13 Oktober 2012 noodlottig geskiet het <ref>{{Cite web|url=https://www.hiphoplately.com/chicago-police-department-now-says-that-king-von-was-a-three-time-murderer/amp|title=Chicago Police Department Now Says That King Von Was A Three Time Murderer|date=August 17, 2022|website=Hip Hop Lately|access-date=June 24, 2023}}</ref> === Reeksmoordenaarbewerings === In April 2023, meer as 2 jaar na Bennett se dood, is 'n vier uur lange dokumentêr getiteld ''King Von: Rap's First Serial Killer'' op [[YouTube]] vrygestel deur die [[YouTuber]] Trap Lore Ross, waarin beweer word dat Bennett 'n [[reeksmoordenaar]] was wat betrokke was by minstens tien moorde, insluitend die moorde op P5, Modell, Malcolm Stuckey en Gakirah "KI" Barnes; Bennett is vrygespreek vir die moord op Stuckey terwyl hy gelewe het en daar is deur Chicago-owerhede tot die slotsom gekom dat hy verantwoordelik was vir die moord op Barnes in 2021. Benewens die tien moorde wat hy na bewering gepleeg het, is hy ook gedokumenteer as die mandaat van verskeie ander bendeverwante moorde. Volgens die dokumentêr was Bennett se primêre motief om moord te pleeg aanvanklik 'n gevolg van bendegeskille, maar is later gepleeg om persoonlike redes wat ons dalk nooit sal weet nie, tensy daar meer inligting hier bygevoeg kan word uit ander bronne. Die dokumentêr is deur baie geprys, maar is gou van YouTube afgehaal ná klagtes van sy familie en aanhangers van Bennett.<ref>{{Cite web|url=https://www.vibe.com/news/entertainment/king-von-raps-first-serial-killer-documentary-removed-youtube-1234747803/|title='King Von: Rap's First Serial Killer' Documentary Removed From YouTube|last=Brown|first=Preezy|date=2023-04-10|website=[[Vibe (magazine)|Vibe]]|language=en-US|access-date=2023-04-12}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.xxlmag.com/king-von-youtube-video-rap-first-serial-killer-removed/|title=King Von YouTube Video Calling Him 'Rap's First Serial Killer' Removed, Creator Trap Lore Ross Sells Access on Patreon|last=Fitzgerald|first=Trent|website=[[XXL (magazine)|XXL Mag]]|language=en|access-date=2023-04-12}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.hotnewhiphop.com/657511-king-von-rap-first-serial-killer-video-removed|title="King Von: Rap's First Serial Killer" Video Removed From YouTube|last=Grant|first=Noah|date=2023-04-10|website=[[HotNewHipHop]]|language=en-US|access-date=2023-04-12}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://hiphopwired.com/1388188/king-von-documentary-deplatformed-youtube/|title=Doc Framing King Von As Hip-Hop's First Serial Killer Deplatformed|last=Chandler|first=D.L.|date=2023-04-11|website=Hip-Hop Wired|language=en-US|access-date=2023-04-12}}</ref> Die dokumentêr is later weer opgelaai. <ref>{{Cite web|url=https://hiphopdx.com/news/king-von-serial-killer-documentary-youtube|title=King Von 'Serial Killer' Documentary Returns To Youtube After Being Removed|last=Saponara|first=Michael|date=2023-04-11|website=[[HipHopDX]]|language=en|access-date=2023-04-12|archive-date=2023-04-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20230411233846/https://hiphopdx.com/news/king-von-serial-killer-documentary-youtube|url-status=dead}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://clutchpoints.com/king-von-serial-killer-documentary-gets-shocking-youtube-reversal|title=King Von 'Serial Killer' Documentary Gets Shocking YouTube Reversal|last=Hawkins|first=Autumn|date=2023-04-12|website=[[ClutchPoints]]|language=en|access-date=2023-04-12}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=mAfwToVGh1s&t=5664s&ab_channel=TrapLoreRoss|title=King Von: Rap's First Serial Killer|last=Lore Ross|first=Trap|date=2023-04-11|website=[[YouTube]]|language=en|access-date=2023-08-10}}</ref> == Dood == Op 6 November 2020, omstreeks 2:15&nbsp;vm, was Bennett en sy groep betrokke in 'n onderonsie met Quando Rondo se groep buite die Monaco-hookah-sitkamer in Atlanta, Georgia.<ref name=":0">{{cite web |title=King Von Reportedly In Critical Condition After Shoot Out With Quando Rondo's Crew |url=https://www.hotnewhiphop.com/king-von-rumored-to-be-in-critical-condition-after-shooting-report-news.120836.html |website=[[HotNewHipHop]] |date=November 6, 2020 |access-date=December 6, 2020 |archive-date=November 6, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201106153834/https://www.hotnewhiphop.com/king-von-rumored-to-be-in-critical-condition-after-shooting-report-news.120836.html |url-status=live }}</ref> Die dispuut het vinnig in geweervuur geëskaleer, en Bennett is verskeie kere geskiet.<ref name=":1">{{cite web|title=Rapper King Von fatally shot in Atlanta|url=https://www.nbcnews.com/news/us-news/rapper-king-von-2-others-fatally-shot-atlanta-n1246807|access-date=December 6, 2020|website=NBC News|archive-date=November 6, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201106193353/https://www.nbcnews.com/news/us-news/rapper-king-von-2-others-fatally-shot-atlanta-n1246807|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite magazine|last=Blistein|first=Jon|date=November 6, 2020|title=Rising Rapper King Von Dead at 26 After Shooting in Atlanta|url=https://www.rollingstone.com/music/music-news/king-von-shot-dead-obituary-1086987/|access-date=November 8, 2020|magazine=Rolling Stone|archive-date=November 7, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201107073551/https://www.rollingstone.com/music/music-news/king-von-shot-dead-obituary-1086987/|url-status=live}}</ref> Hy is in 'n kritieke toestand na 'n hospitaal vervoer en is later die dag daar dood. Hy was 26 jaar oud.<ref name=":0" /><ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/us-news/2020/nov/06/king-von-rapper-shot-deashooting|title=Rapper King Von shot dead outside Atlanta nightclub|date=November 6, 2020|publisher=theguardian.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20201110160831/https://www.theguardian.com/us-news/2020/nov/06/king-von-rapper-shot-dead-atlanta-shooting|archive-date=November 10, 2020|access-date=November 10, 2020}}</ref> Die Georgia Buro vir Ondersoek het berig dat twee mense dood en ses gewond is.<ref>{{Cite web|url=https://www.cnn.com/2020/11/06/us/atlanta-king-von-killed-in-shootout/index.html|title=Rapper King Von shot and killed outside Atlanta nightclub|last=Riess|first=Rebekah|last2=Almasy|first2=Steve|date=November 7, 2020|website=CNN|archive-url=https://web.archive.org/web/20201114124140/https://www.cnn.com/2020/11/06/us/atlanta-king-von-killed-in-shootout/index.html|archive-date=November 14, 2020|access-date=November 13, 2020}}</ref> Een van hulle is in polisie-aanhouding geplaas vir die moord op King Von terwyl hy vir 'n skietwond behandel is.<ref>{{Cite web|url=https://www.thethinkera.com/current-affairs/international-news/america/american-rapper-king-von-shot-dead-outside-atlanta-nightclub/|title=American Rapper King Von shot dead outside Atlanta nightclub – The Thinkera|date=November 7, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201107083141/https://www.thethinkera.com/current-affairs/international-news/america/american-rapper-king-von-shot-dead-outside-atlanta-nightclub/|archive-date=November 7, 2020|access-date=March 9, 2021}}</ref> Die verdagte is geïdentifiseer as Timothy Leeks (22), 'n rapper ook bekend as Lul Timm wat met Quando Rondo geaffilieer is.<ref>{{Cite web|url=https://allhiphop.com/news/police-charge-rapper-lul-timm-with-murdering-king-von/|title=Police Charge Rapper Lul Timm With Murdering King also "claimed police killed king von"Von|date=November 8, 2020|website=AllHipHop|archive-url=https://web.archive.org/web/20210107203902/https://allhiphop.com/news/police-charge-rapper-lul-timm-with-murdering-king-von/|archive-date=January 7, 2021|access-date=December 24, 2020}}</ref> Op 14 November 2020 is King Von in Chicago, Illinois, begrawe.<ref>{{Cite web|url=https://www.hotnewhiphop.com/king-vons-family-holds-private-funeral-service-fans-offer-prayers-news.121285.html|title=King Von's Family Holds Private Funeral Service, Fans Offer Prayers|last=Cole|first=Alexander|date=December 14, 2020|website=HotNewHipHop|archive-url=https://web.archive.org/web/20210107144813/https://www.hotnewhiphop.com/king-vons-family-holds-private-funeral-service-fans-offer-prayers-news.121285.html|archive-date=January 7, 2021|access-date=December 24, 2020}}</ref> === Herinnering === Tydens die 64ste jaarlikse Grammy-toekennings is Bennett by die ''In Memoriam''-montage ingesluit.<ref>{{Cite magazine|last1=Hudak|first1=Joseph|date=March 15, 2021|title=Brandi Carlile, Lionel Richie Lead Grammys 'In Memoriam' Tribute to John Prine, Kenny Rogers|url=https://www.rollingstone.com/music/music-news/brandi-carlile-chris-martin-perform-grammys-in-memoriam-john-prine-1140312/|access-date=August 18, 2021|magazine=Rolling Stone|language=en-US}}</ref> In Augustus 2021 is 'n muurskildery wat King Von uitbeeld, geskilder deur kunstenaar Chris Devins, in die Parkway Gardens-kompleks waar Von grootgeword het.<ref>{{Cite web|url=https://thesource.com/2021/08/09/king-von-gets-new-mural-in-chicagos-o-block/|title=KING VON GETS NEW MURAL IN CHICAGO'S O-BLOCK|date=August 9, 2021|website=The Source|access-date=January 8, 2022}}</ref> Die muurskildery het omstredenheid onder Chicago-inwoners ontlok: sommige van hulle het aangevoer dat dit bendeverwante misdaad na die gebied sal lok, en dat dit 'n verheerliking van bendegeweld is.<ref>{{Cite web|url=https://blockclubchicago.org/2021/08/18/king-von-mural-near-parkways-gardens-sparked-debate-threats-and-harassment-now-neighbors-to-vote-on-its-fate/|title=King Von Mural Near Parkway Gardens Sparked Debate, Threats And Harassment. Now, Neighbors To Vote On Its Fate|last=Evans|first=Maxwell|date=August 18, 2021|website=Block Club Chicago|access-date=January 8, 2022}}</ref> == Diskografie == === Ateljee-albums === * ''Welcome to O'Block'' (2020) * ''[[:en:What_It_Means_to_Be_King|What It Means to Be King]]''(2022) * ''[[:en:Grandson_(album)|Grandson]]''(2023) == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == * {{Amptelike webwerf|https://kingvonofficial.com/}} * {{Instagram|kingvonfrmdao}} * {{Twitter|KingVonFrmdaWic}} * {{IMDb name|id=11372806|name=King Von}} {{Normdata}} [[Kategorie:Geboortes in 1994]] [[Kategorie:Sterftes in 2020]] [[Kategorie:Amerikaanse sangers]] i2j4c3h1ko7g5j342ka6fm0ikyxd12h 0 406379 2967727 2614508 2026-09-16T17:36:20Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2967727 wikitext text/x-wiki '''Peking-eend''' is 'n gereg uit [[Beijing]] (Peking) wat sedert die [[Geskiedenis van China|imperiale era]] voorberei word. Die vleis word gekenmerk deur sy dun, bros skil, met outentieke weergawes van die gereg wat meestal met die vel en min vleis bedien word, nadat dit deur die kok voor die eters in skywe gesny is. [[Lêer:Dry for 5 hours cropped.jpg|duimnael|regs|'n Peking-eend nadat dit goed gedroog is]] [[Eend|Eende]] wat spesiaal vir die gereg geteel word, word ná 65 dae geslag en gegeur voordat dit in ’n toe oond of 'n hangoond gerooster word. Die vleis word dikwels saam met [[sprietui]]e, [[komkommer]] en soetboontjiesous geëet met [[pannekoek]]e om die vulsels gerol. Soms word gepiekelde radyse ook binne-in gestop. Bros aromatiese eend is 'n soortgelyke gereg as Peking-eend en is gewild in die [[Verenigde Koninkryk]]. == Geskiedenis == Eend word sedert die [[Suidelike en Noordelike Dinastieë]] in China gebraai. 'n Variasie van gebraaide eend is voorberei vir die Keiser van China in die [[Yuan-dinastie]]. Die gereg, wat oorspronklik "shāo yāzi" genoem is, is in 1330 deur Hu Sihui, 'n inspekteur van die keiserlike kombuis, in die ''volledige resepte vir geregte en drankies'' genoem. Die Peking-gebraaide eend wat met die term geassosieer word, is ten volle ontwikkel tydens die latere [[Ming-dinastie]], en teen daardie tyd was Peking-eend een van die hoofgeregte op die keiserlike hofspyskaarte. Die eerste restaurant wat in Peking-eend gespesialiseer het, Bianyifang, is in 1416 in die Xianyukou, naby Qianmen van Beijing, gevestig. Teen die Qianlong-tydperk (1736–1796) van die [[Qing-dinastie]] het die gewildheid van Peking-eend na die hoër klasse versprei, wat poësie geïnspireer het van digters en geleerdes wat die gereg geniet het. Byvoorbeeld, een vers van Dūmén zhúzhīcí, 'n plaaslike gedig in Beijing, was "Vul jou borde met gebraaide eend en speenvark". In 1864 is die Quanjude restaurant in [[Beijing]] geopen. Yang Quanren, die stigter van Quanjude, het die hangoond ontwikkel om eende te braai. Teen die middel van die 20ste eeu het Peking-eend 'n nasionale simbool van China geword, wat deur toeriste en diplomate geniet is. As 'n voorbeeld het [[Henry Kissinger]], die [[VSA|Sekretaris van Buitelandse Sake van die Verenigde State]], Premier Zhou Enlai ontmoet in die Groot Saal van die Mense op 10 Julie 1971, tydens sy eerste (geheime) besoek aan China. Na 'n ronde onbesliste gesprekke die oggend, is die afvaardiging Peking-eend vir middagete bedien, wat Kissinger se gunsteling geword het. Die Amerikaners en Chinese het die volgende dag 'n gesamentlike verklaring uitgereik waarin hulle president [[Richard Nixon]] genooi het om China in 1972 te besoek. Na Zhou se dood in 1976 het Kissinger weer 'n besoek aan Beijing gebring om Peking-eend te geniet.<ref>{{cite web |title = Premier Zhou's roast duck diplomacy (周总理的烤鸭外交) |publisher = Quanjude |language = zh |url = http://www.quanjude.com.cn/historystory_info.php?auto_id=139 |access-date = 14 September 2007 |archive-url = https://web.archive.org/web/20071013142208/http://quanjude.com.cn/historystory_info.php?auto_id=139 |archive-date = 13 October 2007 }}</ref><ref>{{cite web |title = Interview with Ambassador Winston Lord |publisher = George Washington University |url = http://www.gwu.edu/~nsarchiv/coldwar/interviews/episode-15/lord2.html |access-date = 14 September 2007}}</ref> Peking-eend, veral by die Quanjude, was ook 'n gunstelingdis vir verskeie politieke leiers wat strek van die Kubaan [[Fidel Castro]] tot die voormalige Duitse kanselier [[Helmut Kohl]].<ref>{{cite news |url=https://www.reuters.com/article/GCA-Olympics/idUSSP3159020080805 |title=Beijing gets its ducks in a row for heavenly roast |publisher=[[Reuters]] |date=5 August 2008}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/sport/feedarticle/7701341|title=Torch finally heads for Beijing | location=London}} {{Dead link|date=September 2010|bot=RjwilmsiBot}}</ref> === Restaurante === Twee noemenswaardige restaurante in Beijing wat hierdie gereg voorsit, is Quanjude en Bianyifang, albei eeue-oue instellings wat huishoudelike name geword het, elk met hul eie styl: Quanjude is bekend daarvoor dat hy die hang-oondbraaimetode gebruik, terwyl Bianyifang die oudste tegniek van 'n toegemaakte oondbraai gebruik.<ref name="Quanjude">"Now the owners of the 148-year-old restaurant plan to diversify into a multi-brand catering service provider that taps both high-end and mass markets."{{cite news |title = Roast duck restaurant Quanjude looks at multi-brand expansion |work = South China Morning Post |date = 4 February 2013 |url = http://www.scmp.com/business/companies/article/1142803/roast-duck-restaurant-quanjude-looks-multi-brand-expansion |access-date = 23 April 2014}}</ref><ref name="Bianyifang">"Bianyifang is a brand name established in 1416. Its closed-oven Peking roast duck is famous." {{cite news |title = Bianyifang serves up new restaurants |work = China Daily |date = 26 June 2013 |url = http://europe.chinadaily.com.cn/china/2013-06/26/content_16665684.htm |access-date = 23 April 2014 |archive-date = 14 Julie 2014 |archive-url = https://web.archive.org/web/20140714162415/http://europe.chinadaily.com.cn/china/2013-06/26/content_16665684.htm |url-status = dead }}</ref> == Voorbereiding == === Die eend grootmaak === Die eende wat gebruik is om Peking-eend voor te berei, het in [[Nanjing]] ontstaan. Hulle was groot, het swart vere gehad en het in die kanale geleef, wat die stad met groot waterweë verbind het. Met die verskuiwing van die Chinese hoofstad na Beijing, het vervoer met vragskepe in daardie gebied toegeneem. Dikwels het hierdie skepe water in die sykanale gestort wat 'n habitat vir die eende verskaf het. Teen die tyd dat vyf-speserypoeier aangeneem is, is 'n nuwe eendras deur Chinese boere [[mak maak|mak gemaak]].<ref> {{cite book | last = Davidson | first = Alan | year = 2010 | title = Oxford Companion to Food | publisher = Oxford University Press | location = Oxford | page = 593 | lang = en }} </ref> Deesdae word Peking-eend van die Amerikaanse Pekin-eend (''Anas platyrhynchos domestica'') berei.<ref> {{cite journal | first1 = Ping-Wei | last1 = Li | first2 = Wei | last2 = Liu | first3 = Gen-Pei | last3 = Li | first4 = Rong-Huan | last4 = Zhu | first5 = Da-Cheng | last5 = Wang | year = 2001 | title = Over-expression, purification, crystallization, and preliminary X-ray diffraction analysis of CuZn superoxide dismutase from Peking duck | journal = Acta Crystallographica | volume = 57 | issue = 11 | pages = 1646–1649 | doi = 10.1107/S0907444901011106 | pmid = 11679732 | lang = en }} </ref> Pasgebore eende word vir die eerste 45 dae van hul lewens in 'n vrylopende omgewing grootgemaak, en 4 keer per dag forsgevoed vir die volgende 15–20 dae, wat lei tot eende wat 5–7 kg (11–15 lbs) weeg.<ref name=ST> {{cite web |title = The origins of Chinese Roast Duck (访古探幽：中国烤鸭的由来) |date = 31 December 2005 |publisher = Sing Tao |language = zh |url = http://www.singtaonet.com/health_drinking/heal_sp/t20051231_108968.html |access-date = 12 September 2007 }} </ref> Die dwangvoer van die eende het gelei tot 'n ander naam vir die dier, "Peking opgestopte eend".<ref>{{cite web |title = Recipe for Peking Stuffed Duck |publisher = 美食菜系 |language = zh |url = http://www.mypcera.com/meishi/new/dish/beijing/53057.html |access-date = 12 September 2007 |archive-date = 1 February 2009 |archive-url = https://web.archive.org/web/20090201062027/http://mypcera.com/meishi/new/dish/beijing/53057.html |url-status = dead }}</ref> === Gaarmaak van die eend === [[Lêer:Quanjude roastduck.JPG|duimnael|'n Quanjude-sjef wat 'n geroosterde Peking-eend in skywe sny.]] [[Lêer:Peking Duck 1.jpg|duimnael|'n Onvoorbereide Peking-eend met [[pannekoek]], [[sprietui]]e en soetboontjiesous]] Vetgemaakte eende word doodgemaak, gepluk, die binnegoed verwyder en deeglik met water afgespoel. Lug word onder die vel deur die nekholte ingepomp om die vel van die vet te skei.<ref name=ABC>{{cite news |last=Bryant |first=Simon |title=Peking Duck 101 |work=ABC Adelaide |url=http://www.abc.net.au/adelaide/stories/s1720061.htm |access-date=12 September 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071206124404/http://www.abc.net.au/adelaide/stories/s1720061.htm |archive-date=6 December 2007}}</ref> Die eend word dan vir twee tot drie minute in kookwarm water geblansjeer voordat dit opgehang word om droog te word. Dit maak die vel styf.<ref name=Devon>{{cite web |title = Preparing a Pekin Duck |publisher = Notes from a Devon Kitchen |date = 2 March 1998 |url = http://www.quaypress.com/winefood/devonkitchen/duck.html |access-date = 12 September 2007}} </ref> Terwyl dit hang, word die eend met 'n laag stroop en [[heuning]] geglasuur, en die eend se binnekant word weer met water afgespoel.<ref>{{Citation |last=Zheng |first=Huoqing |title=Current Status of the Beekeeping Industry in China |date=2018 |url=http://link.springer.com/10.1007/978-981-10-8222-1_6 |work=Asian Beekeeping in the 21st Century |pages=129–158 |editor-last=Chantawannakul |editor-first=Panuwan |place=Singapore |publisher=Springer Singapore |language=en |doi=10.1007/978-981-10-8222-1_6 |isbn=978-981-10-8221-4 |access-date=2023-02-04 |last2=Cao |first2=Lianfei |last3=Huang |first3=Shaokang |last4=Neumann |first4=Peter |last5=Hu |first5=Fuliang |editor2-last=Williams |editor2-first=Geoffrey |editor3-last=Neumann |editor3-first=Peter}}</ref><ref>{{Cite web |last=@NatGeoUK |date=2021-07-08 |title=Peking duck: the complex history of a Chinese classic |url=https://www.nationalgeographic.co.uk/travel/2021/07/peking-duck-the-complex-history-of-a-chinese-classic |access-date=2023-02-04 |website=National Geographic |language=en-gb}}</ref> 'n Tweede laag glasuur/marinade van [[sojasous]], vyfspeserypoeier en nog maltose word dan binne en buite aangewend, en die eend word vir 24 uur in 'n koel, droë plek (of 'n yskas) gelaat om te rus.<ref name=GL>{{cite web |title = Quanjude Roast Duck |publisher = Golden Lawyer |url = http://www.goldenlawyer.com/i/food/rostduck.htm |access-date = 14 September 2007 |archive-url = https://web.archive.org/web/20070531123447/http://www.goldenlawyer.com/i/food/rostduck.htm |archive-date = 31 May 2007}}</ref> Dit word dan in 'n oond gerooster totdat die vel blinkbruin word.<ref>{{cite web |title = Beijing cuisine: Peking Duck Recipe (北京菜: 北京烤鴨) |publisher = Social Work Hong Kong |language = zh |date = 1 June 1970 |url = http://www.socialwork.com.hk/food/chinese/beijing/beijing2-6.htm |access-date = 12 September 2007 |archive-url = https://web.archive.org/web/20070610200900/http://www.socialwork.com.hk/food/chinese/beijing/beijing2-6.htm |archive-date = 10 June 2007}}</ref> Benewens twee tradisionele metodes om Peking-eend voor te berei, is resepte deur sjefs regoor die wêreld saamgestel om die gereg tuis te produseer.<ref name=ABC/><ref name=Devon/> === Toe-oondstyl === Peking-eend word tradisioneel in 'n geslote oond gerooster. Bianyifang, 'n restaurant in Beijing, China, is bekend daarvoor dat hy hierdie tradisie behou. Die toe oond is van baksteen gebou en toegerus met metaalroosters. Die oond word voorverhit deur Gaoliang sorghumstrooi te verbrand aan die basis. Die eend word onmiddellik in die oond geplaas nadat die vuur uitgebrand het, sodat die vleis stadig deur die konveksie van hitte in die oond gaargemaak word. Die beheer van die brandstof en die temperatuur is die hoofvaardigheid. In geslote oondstyl word eendvleis goed gekombineer met die vet onder die vel, en is dus sag en steeds sappig. === Oop-oondstyl === Die oop hangoond is tydens die [[Qing-dinastie]] in die keiserlike kombuise ontwikkel en deur die Quanjude-restaurantketting vervolmaak. Dit is ontwerp om tot 20 eende terselfdertyd te braai met 'n oop vuur aangevuur deur hardehout van perske- of peerbome.<ref name=GL/> Die eende word aan hake bo die vuur gehang en teen 'n temperatuur van 270 °C (518 °F) gerooster vir 30–40 minute. Terwyl die eende braai, sal die sjef 'n paal gebruik om elke eend vir 30 sekondes nader aan die vuur te hang.<ref name=GL/> In die oop-oondstyl word die vet gewoonlik tydens die gaarmaakproses gesmelt, sodat die vel bros bly. == Opdis == Peking-eend word tradisioneel voor die gaste opgekerf en in drie fases bedien. Eerstens word skywe eendvel saam met suiker en soetboontjiesous as 'n doop bedien. Eendvel word die beste geniet warm en bros tot by die byt. Die vleis word dan bedien met gestoomde pannekoek en 'n verskeidenheid groentegeregte, tipies gesnyde [[komkommer]] en [[sprietui]]e. Tradisioneel doop gaste skywe eend in die speserye en draai dit in die pannekoek toe met komkommer en enige ander bestanddele. Die wrap word dan met die hand of met eetstokkies geëet. Die gekerfde eend – die res van die gebraaide eend, met uitsoeksnitte verwyder – kan op drie maniere gaargemaak word. Die tradisionele manier is in 'n sous met bestanddele soos Chinese kool en sagte tofu. Die gekerfde eend kan ook gekap en in soetboontjiesous geroer word, of vinnig soteer en bedien word met sout en peper. Andersins word die gekerfde eend gepak om deur die klante huis toe geneem te word.[11][12][13] == Herverhit == Heel Peking-eende kan as wegneemetes bestel word. Die eende kan tuis herverhit word met 'n oond of stoof. Wanneer 'n oond gebruik word, word die eend tot 'n temperatuur van 150 °C (302 °F) verhit vir 30 minute. Die stoofmetode behels dat die eend in kookwater gedompel word voordat dit op 'n rooster geplaas word 70 cm bokant die kookvuur. Die water word elke 3–4 minute vervang totdat die eend kookwarm is. Om die Peking-eend weer met olie te verhit, word die eend in dun stukke gesny en in 'n sif geplaas wat oor 'n wok warm olie gehou word. Die eend word dan verskeie kere met die olie afgespoel. == Bros aromatiese eend == Bros aromatiese eend (香酥鴨 xiang su ya) is 'n soortgelyke gereg as Peking-eend. Dit is baie gewild in die Verenigde Koninkryk,<ref>{{cite web |title = Savour the success from aromatic |publisher = Cherry Valley |url = http://www.cherryvalley.co.uk/our-company/media-centre/press-releases/savour-the-success-from-aromatic |access-date = 5 October 2007 |archive-url = https://web.archive.org/web/20090202091552/http://www.cherryvalley.co.uk/our-company/media-centre/press-releases/savour-the-success-from-aromatic |archive-date = 2 February 2009 }}</ref> waar dit in die laaste helfte van die twintigste eeu geskep is.<ref>{{cite web |title = Crispy Aromatic Duck And Other British Inventions |publisher = DimSum |url = http://www.dimsum.co.uk/food/crispy-aromatic-duck-and-other-british-inventions.html |access-date = 1 October 2011 |archive-url = https://web.archive.org/web/20110929121858/http://www.dimsum.co.uk/food/crispy-aromatic-duck-and-other-british-inventions.html |archive-date = 29 September 2011 }}</ref> Die eend word eers met speserye gemarineer, dan gestoom tot sag, en laastens diepgebraai tot bros.<ref>{{cite web |last=Hom |first=Ken |title=Recipe for crispy aromatic duck |publisher=BBC |url=http://www.bbc.co.uk/food/recipes/database/crispyaromaticduck_4290.shtml |access-date=5 October 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070907120526/http://www.bbc.co.uk/food/recipes/database/crispyaromaticduck_4290.shtml |archive-date=7 September 2007 }}</ref> Die vleis het minder vet en is droër en brosser in vergelyking met dié van Peking-eend.<ref>{{cite web |title = Peking Duck |publisher = Beijing Made Easy |url = http://www.beijingmadeeasy.com/chinese-food/peking-duck |access-date = 5 October 2007 |archive-date = 22 February 2014 |archive-url = https://web.archive.org/web/20140222022211/http://www.beijingmadeeasy.com/chinese-food/peking-duck }}</ref> Bros aromatiese eend kan ook in die Verenigde State gevind word, gewoonlik bedien met broodjies eerder as pannekoek. In Duitsland bedien sommige Asiatiese fusierestaurante ook bros aromatiese eend (''Knusprige Ente''), soms ook gemerk as Peking-eend. Die eend word gemarineer met speserye en diepgebraai, bedien saam met roergebraaide [[groente]] oor gebraaide [[noedel]]s of saam met [[rys]].<ref>{{cite web|title = Knusprige Ente mit Nudeln |publisher = Chefkoch |url = https://www.chefkoch.de/rezepte/396891128502384/Knusprige-Ente-mit-Nudeln.html |access-date = 26 November 2017}}</ref><ref>{{cite web |title = Pekingente mit Ponzu-Sauce, Sesam-Wokgemüse und Reisküchlein |publisher = Netto |url = https://www.netto-online.de/Pekingente-mit-Ponzu-Sauce-Sesam-Wokgemuese-und-Reiskuechlein.chtm |access-date = 26 November 2017 |archive-date = 1 December 2017 |archive-url = https://web.archive.org/web/20171201034638/https://www.netto-online.de/Pekingente-mit-Ponzu-Sauce-Sesam-Wokgemuese-und-Reiskuechlein.chtm |url-status = dead }}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Chinese kookkuns]] [[Kategorie:Voedsel]] 0gebxhj2zmj2pqvk0emsqkmw5eicn4w 0 408495 2967944 2634622 2026-09-17T09:14:49Z Oesjaar 7467 Skakel 2967944 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image =Ornithogalum umbellatum close-up2.jpg |image_caption = ''Ornithogalum umbellatum'' |display_parents = 3 |taxon = Ornithogalum |authority = [[Carolus Linnaeus|L.]], (1753) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Albucea'' <small>Rchb.</small> * ''Aspasia'' <small>Salisb.</small> * ''Avonsera'' <small>Speta</small> * ''Beryllis'' <small>Salisb.</small> * ''Brizophile'' <small>Salisb.</small> * ''Caruelia'' <small>Parl.</small> * ''Cathissa'' <small>Salisb.</small> * ''Celsia'' <small>Heist. ex Fabr.</small> * ''Eliokarmos'' <small>Raf.</small> * ''Elsiea'' <small>F.M.Leight.</small> * ''Eustachys'' <small>Salisb.</small> * ''Fenelonia'' <small>Raf.</small> * ''Galtonia'' <small>Decne.</small> * ''× HonogalumvHolub</small> * ''Honorius'' <small>Gray</small> * ''Ifuon'' <small>Raf.</small> * ''Lomaresis'' <small>Raf.</small> * ''Loncomelos'' <small>Raf.</small> * ''Loncoxis'' <small>Raf.</small> * ''Melomphis'' <small>Raf.</small> * ''Myanthe'' <small>Salisb.</small> * ''Myogalum'' <small>Link</small> * ''Neopatersonia'' <small>[[Selmar Schönland|Schönland]]</small> * ''Nicipe'' <small>Raf.</small> * ''Parthenostachys'' <small>Fourr.</small> * ''Phaeocles'' <small>Salisb.</small> * ''Raphelingia'' <small>Dumort.</small> * ''Raxamaris'' <small>Raf.</small> * ''Tomoxis'' <small>Raf.</small> * ''Tritriela'' <small>Raf.</small> * ''Virdika'' <small>Adans. </small> }} '''''Ornithogalum''''' (tjienks) is 'n [[genus]] van [[geofiet]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] ''[[Amaryllidaceae]]''. Die genus is [[inheems]] aan [[Afrika]], [[Asië]] en [[Europa]]. == Spesies == Daar is 213 [[spesie]]s in die genus:<ref>https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30000299-2</ref> {{div col|colwidth=22em}} * ''[[Ornithogalum abyssinicum]]'' <small>Fresen.</small> * ''[[Ornithogalum adanense]]'' <small>Demirci & E.Kaya</small> * ''[[Ornithogalum adseptentrionesvergentulum]]'' <small>U.Müll.-Doblies & D.Müll.-Doblies</small> * ''[[Ornithogalum aetfatense]]'' <small>U.Müll.-Doblies & D.Müll.-Doblies</small> * ''[[Ornithogalum alatepense]]'' <small>Yıld. & Kılıç</small> * ''[[Ornithogalum alatum]]'' <small>Turrill</small> * ''[[Ornithogalum alpigenum]]'' <small>Stapf</small> * ''[[Ornithogalum amblyocarpum]]'' <small>Zahar.</small> * ''[[Ornithogalum amphibolum]]'' <small>Zahar.</small> * ''[[Ornithogalum amplificatum]]'' <small>(Speta) Aslan</small> * ''[[Ornithogalum anamurense]]'' <small>Speta</small> * ''[[Ornithogalum anatolicum]]'' <small>Zahar.</small> * ''[[Ornithogalum anguinum]]'' <small>F.M.Leight. ex [[Anna Amelia Obermeyer|Oberm.]]</small> * ''[[Ornithogalum annae-ameliae]]'' <small>U.Müll.-Doblies & D.Müll.-Doblies</small> * ''[[Ornithogalum apiculatum]]'' <small>Zahar.</small> * ''[[Ornithogalum arabicum]]'' <small>L.</small> * ''[[Ornithogalum arcuatum]]'' <small>Steven</small> * ''[[Ornithogalum arianum]]'' <small>Lipskyv</small> * ''[[Ornithogalum armeniacum]]'' <small>Baker</small> * ''[[Ornithogalum atticum]]'' <small>Boiss. & Heldr.</small> * ''[[Ornithogalum baeticum]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Ornithogalum balansae]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Ornithogalum baurii]]'' <small>Baker</small> * ''[[Ornithogalum benguellense]]'' <small>Baker</small> * ''[[Ornithogalum beyazoglui]]'' <small>Bagci, Savran & O.D.Düșen</small> * ''[[Ornithogalum bicornutum]]'' <small>F.M.Leight.</small> * ''[[Ornithogalum boissieri]]'' <small>Bidarlord & F.Ghahrem.</small> * ''[[Ornithogalum boucheanum]]'' <small>(Kunth) Asch.</small> * ''[[Ornithogalum bourgaeanum]]'' <small>Jord. & Fourr.</small> * ''[[Ornithogalum brevipedicellatum]]'' <small>Boiss. ex Baker</small> * ''[[Ornithogalum britteniae]]'' <small>F.M.Leight. ex Oberm.</small> * ''[[Ornithogalum broteroi]]'' <small>M.Laínz</small> * ''[[Ornithogalum bungei]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Ornithogalum campanulatum]]'' <small>U.Müll.-Doblies & D.Müll.-Doblies</small> * ''[[Ornithogalum candicans]]'' <small>(Baker) [[John Charles Manning|J.C.Manning]] & Goldblatt</small> * ''[[Ornithogalum capillaris]]'' <small>[[John Medley Wood|J.M.Wood]] & M.S.Evans</small> * ''[[Ornithogalum ceresianum]]'' <small>F.M.Leight.</small> * ''[[Ornithogalum cernuum]]'' <small>Baker</small> * ''[[Ornithogalum chetikianum]]'' <small>Uysal, Ertugrul & Dural</small> * ''[[Ornithogalum chionophilum]]'' <small>Holmboe</small> * ''[[Ornithogalum ciliiferum]]'' <small>U.Müll.-Doblies & D.Müll.-Doblies</small> * ''[[Ornithogalum collinum]]'' <small>Guss.</small> * ''[[Ornithogalum comosum]]'' <small>L.</small> * ''[[Ornithogalum concinnum]]'' <small>Salisb.</small> * ''[[Ornithogalum conicum]]'' <small>Jacq.</small> * ''[[Ornithogalum constrictum]]'' <small>F.M.Leight.</small> * ''[[Ornithogalum convallarioides]]'' <small>H.Perrier</small> * ''[[Ornithogalum corsicum]]'' <small>Jord. & Fourr.</small> * ''[[Ornithogalum corticatum]]'' <small>Mart.-Azorínv</small> * ''[[Ornithogalum craibii]]'' <small>(Mart.-Azorín, M.B.Crespo, M.Pinter & Wetschnig) J.C.Manning</small> * ''[[Ornithogalum creticum]]'' <small>Zahar.</small> * ''[[Ornithogalum cuspidatum]]'' <small>Bertol.</small> * ''[[Ornithogalum dalmaticum]]'' <small>Speta</small> * ''[[Ornithogalum decus-montium]]'' <small>G.Will.</small> * ''[[Ornithogalum × degenianum]]'' <small>Polg.</small> * ''[[Ornithogalum deltoideum]]'' <small>Baker</small> * ''[[Ornithogalum demirizianum]]'' <small>H.Malyer & Koyuncu</small> * ''[[Ornithogalum diphyllum]]'' <small>Baker</small> * ''[[Ornithogalum divergens]]'' <small>Boreau</small> * ''[[Ornithogalum dolichopharynx]]'' <small>U.Müll.-Doblies & D.Müll.-Doblies</small> * ''[[Ornithogalum dregeanum]]'' <small>Kunth</small> * ''[[Ornithogalum dubium]]'' <small>Houtt.</small> * ''[[Ornithogalum erichpaschei]]'' <small>(Speta) Uysal & Ertugrul</small> * ''[[Ornithogalum esterhuyseniae]]'' <small>Oberm.</small> * ''[[Ornithogalum euxinum]]'' <small>Speta</small> * ''[[Ornithogalum exaratum]]'' <small>Zahar.</small> * ''[[Ornithogalum exscapum]]'' <small>Ten.</small> * ''[[Ornithogalum falcatum]]'' <small>(G.J.Lewis) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Ornithogalum filicaule]]'' <small>J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Ornithogalum fimbriatum]]'' <small>Willd.</small> * ''[[Ornithogalum fimbrimarginatum]]'' <small>F.M.Leight.</small> * ''[[Ornithogalum fischerianum]]'' <small>Krasch.</small> * ''[[Ornithogalum fissurisedulum]]'' <small>U.Müll.-Doblies & D.Müll.-Doblies</small> * ''[[Ornithogalum flexuosum]]'' <small>(Thunb.) U.Müll.-Doblies & D.Müll.-Doblies</small> * ''[[Ornithogalum fuscescens]]'' <small>Boiss. & Gaill.</small> * ''[[Ornithogalum gabrielianiae]]'' <small>Agapova</small> * ''[[Ornithogalum gambosanum]]'' <small>Baker</small> * ''[[Ornithogalum geniculatum]]'' <small>Oberm.</small> * ''[[Ornithogalum gorenflotii]]'' <small>(Moret) Speta</small> * ''[[Ornithogalum graciliflorum]]'' <small>K.Koch</small> * ''[[Ornithogalum gracillimum]]'' <small>R.E.Fr.</small> * ''[[Ornithogalum graecum]]'' <small>Zahar.</small> * ''[[Ornithogalum graminifolium]]'' <small>Thunb.</small> * ''[[Ornithogalum gregorianum]]'' <small>U.Müll.-Doblies & D.Müll.-Doblies</small> * ''[[Ornithogalum × gugliae]]'' <small>Widder</small> * ''[[Ornithogalum gulnariense]]'' <small>Demir. & Uysal</small> * ''[[Ornithogalum gussonei]]'' <small>Ten.</small> * ''[[Ornithogalum haalenbergense]]'' <small>U.Müll.-Doblies & D.Müll.-Doblies</small> * ''[[Ornithogalum hajastanum]]'' <small>Agapova</small> * ''[[Ornithogalum hallii]]'' <small>Oberm.</small> * ''[[Ornithogalum hispidulum]]'' <small>U.Müll.-Doblies & D.Müll.-Doblies</small> * ''[[Ornithogalum hispidum]]'' <small>Hornem.</small> * ''[[Ornithogalum hyrcanum]]'' <small>Grossh.</small> * ''[[Ornithogalum imereticum]]'' <small>Sosn.</small> * ''[[Ornithogalum immaculatum]]'' <small>Speta</small> * ''[[Ornithogalum improbum]]'' <small>Speta</small> * ''[[Ornithogalum inclusum]]'' <small>F.M.Leight.</small> * ''[[Ornithogalum insulare]]'' <small>Kypr., E.Antal. & Tzanoud.</small> * ''[[Ornithogalum iranicum]]'' <small>Zahar.</small> * ''[[Ornithogalum iraqense]]'' <small>Feinbrun</small> * ''[[Ornithogalum isauricum]]'' <small>O.D.Düsen & Sümbül</small> * ''[[Ornithogalum joschtiae]]'' <small>Speta</small> * ''[[Ornithogalum juncifolium]]'' <small>Jacq.</small> * ''[[Ornithogalum khuzestanicum]]'' <small>Heidaryan, Hamdi & Assadi</small> * ''[[Ornithogalum kilicii]]'' <small>Yıld.</small> * ''[[Ornithogalum kuereanum]]'' <small>Speta</small> * ''[[Ornithogalum kurdicum]]'' <small>Bornm.</small> * ''[[Ornithogalum lanceolatum]]'' <small>Labill.</small> * ''[[Ornithogalum leeupoortense]]'' <small>U.Müll.-Doblies & D.Müll.-Doblies</small> * ''[[Ornithogalum libanoticum]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Ornithogalum lithopsoides]]'' <small>van Jaarsv.</small> * ''[[Ornithogalum longicollum]]'' <small>U.Müll.-Doblies & D.Müll.-Doblies</small> * ''[[Ornithogalum luschanii]]'' <small>Stapf</small> * ''[[Ornithogalum lychnite]]'' <small>Speta</small> * ''[[Ornithogalum macrum]]'' <small>Speta</small> * ''[[Ornithogalum maculatum]]'' <small>Jacq.</small> * ''[[Ornithogalum magnum]]'' <small>Krasch. & Schischk.</small> * ''[[Ornithogalum malatyanum]]'' <small>Mutlu</small> * ''[[Ornithogalum mater-familias]]'' <small>U.Müll.-Doblies & D.Müll.-Doblies</small> * ''[[Ornithogalum mekselinae]]'' <small>Varol</small> * ''[[Ornithogalum microcarpum]]'' <small>Speta</small> * ''[[Ornithogalum monophyllum]]'' <small>Baker</small> * ''[[Ornithogalum montanum]]'' <small>Cirillo</small> * ''[[Ornithogalum multifolium]]'' <small>Baker</small> * ''[[Ornithogalum munzurense]]'' <small>Speta</small> * ''[[Ornithogalum mysum]]'' <small>Speta</small> * ''[[Ornithogalum nallihanense]]'' <small>Yıld. & Doğru-Koca</small> * ''[[Ornithogalum namaquanulum]]'' <small>U.Müll.-Doblies & D.Müll.-Doblies</small> * ''[[Ornithogalum nanodes]]'' <small>F.M.Leight.</small> * ''[[Ornithogalum narbonense]]'' <small>L.</small> * ''[[Ornithogalum navaschinii]]'' <small>Agapova</small> * ''[[Ornithogalum naviculum]]'' <small>W.F.Barker ex Oberm.</small> * ''[[Ornithogalum naxense]]'' <small>Strid</small> * ''[[Ornithogalum neopatersonia]]'' <small>J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Ornithogalum neurostegium]]'' <small>Boiss. & C.I.Blanche</small> * ''[[Ornithogalum nitidum]]'' <small>Yıld. & Kılıç</small> * ''[[Ornithogalum nivale]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Ornithogalum niveum]]'' <small>Aiton</small> * ''[[Ornithogalum nurdaniae]]'' <small>Bagci & Savran</small> * ''[[Ornithogalum nutans]]'' <small>L.</small> * ''[[Ornithogalum ocellatum]]'' <small>Speta</small> * ''[[Ornithogalum oligophyllum]]'' <small>E.D.Clarke</small> * ''[[Ornithogalum oreoides]]'' <small>Zahar.</small> * ''[[Ornithogalum orthophyllum]]'' <small>Ten.</small> * ''[[Ornithogalum ostrovicense]]'' <small>F.K.Mey.</small> * ''[[Ornithogalum paludosum]]'' <small>Baker</small> * ''[[Ornithogalum pamphylicum]]'' <small>O.D.Düsen & Sümbül</small> * ''[[Ornithogalum pascheanum]]'' <small>Speta</small> * ''[[Ornithogalum pedicellare]]'' <small>Boiss. & Kotschy</small> * ''[[Ornithogalum pendens]]'' <small>van Jaarsv.</small> * ''[[Ornithogalum perdurans]]'' <small>A.P.Dold & S.A.Hammer</small> * ''[[Ornithogalum persicum]]'' <small>Hausskn. ex Bornm.</small> * ''[[Ornithogalum pilosum]]'' <small>L.f.</small> * ''[[Ornithogalum plurifolium]]'' <small>Yıld. & Kılıç</small> * ''[[Ornithogalum pluttulum]]'' <small>Speta</small> * ''[[Ornithogalum polyphyllum]]'' <small>Jacq.</small> * ''[[Ornithogalum ponticum]]'' <small>Zahar.</small> * ''[[Ornithogalum prasinantherum]]'' <small>Zahar.</small> * ''[[Ornithogalum princeps]]'' <small>(Baker) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Ornithogalum pruinosum]]'' <small>F.M.Leight.</small> * ''[[Ornithogalum puberulum]]'' <small>Oberm.</small> * ''[[Ornithogalum pullatum]]'' <small>F.M.Leight.</small> * ''[[Ornithogalum pumilum]]'' <small>Zahar.</small> * ''[[Ornithogalum pycnanthum]]'' <small>Wendelbo</small> * ''[[Ornithogalum pyramidale]]'' <small>L.</small> * ''[[Ornithogalum pyrenaicum]]'' <small>L.</small> * ''[[Ornithogalum rausii]]'' <small>(Speta) Danin</small> * ''[[Ornithogalum refractum]]'' <small>Willd.</small> * ''[[Ornithogalum regale]]'' <small>(Hilliard & B.L.Burtt) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Ornithogalum reverchonii]]'' <small>Lange ex Willk.</small> * ''[[Ornithogalum richtersveldense]]'' <small>van Jaarsv.</small> * ''[[Ornithogalum rogersii]]'' <small>Baker</small> * ''[[Ornithogalum rosulatum]]'' <small>(Mart.-Azorín, M.B.Crespo, A.P.Dold, M.Pinter & Wetschnig) J.C.Manning</small> * ''[[Ornithogalum rotatum]]'' <small>U.Müll.-Doblies & D.Müll.-Doblies</small> * ''[[Ornithogalum rupestre]]'' <small>L.f.</small> * ''[[Ornithogalum saginatum]]'' <small>Speta</small> * ''[[Ornithogalum samariae]]'' <small>Zahar.</small> * ''[[Ornithogalum sanandajense]]'' <small>Maroofi</small> * ''[[Ornithogalum sancakense]]'' <small>Yıld. & Kılıç</small> * ''[[Ornithogalum sandrasicum]]'' <small>Yıld.</small> * ''[[Ornithogalum sardienii]]'' <small>van Jaarsv.</small> * ''[[Ornithogalum saundersiae]]'' <small>Baker</small> * ''[[Ornithogalum sephtonii]]'' <small>Hilliard & B.L.Burtt</small> * ''[[Ornithogalum sessiliflorum]]'' <small>Desf.</small> * ''[[Ornithogalum sigmoideum]]'' <small>Freyn & Sint.</small> * ''[[Ornithogalum sintenisii]]'' <small>Freyn</small> * ''[[Ornithogalum sorgerae]]'' <small>Wittmann</small> * ''[[Ornithogalum spetae]]'' <small>Wittmann</small> * ''[[Ornithogalum sphaerocarpum]]'' <small>A.Kern.</small> * ''[[Ornithogalum sphaerolobum]]'' <small>Zahar.</small> * ''[[Ornithogalum subcoriaceum]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Ornithogalum sumbulianum]]'' <small>O.D.Düsen & Deniz</small> * ''[[Ornithogalum synadelphicum]]'' <small>U.Müll.-Doblies & D.Müll.-Doblies</small> * ''[[Ornithogalum tanquanum]]'' <small>(Mart.-Azorín & M.B.Crespo) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Ornithogalum tardum]]'' <small>(Speta) Uysal & Ertugrul</small> * ''[[Ornithogalum televirnum]]'' <small>Speta</small> * ''[[Ornithogalum thermophilum]]'' <small>F.M.Leight.</small> * ''[[Ornithogalum thunbergii]]'' <small>Kunth</small> * ''[[Ornithogalum thyrsoides]]'' <small>Jacq.</small> * ''[[Ornithogalum transcaucasicum]]'' <small>Miscz. ex Grossh.</small> * ''[[Ornithogalum trichophyllum]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Ornithogalum tropicale]]'' <small>Baker</small> * ''[[Ornithogalum ulixis]]'' <small>(Speta) Raus</small> * ''[[Ornithogalum uluense]]'' <small>Speta</small> * ''[[Ornithogalum umbellatum]]'' <small>L.</small> * ''[[Ornithogalum umbratile]]'' <small>Tornad. & Garbari</small> * ''[[Ornithogalum vasakii]]'' <small>Speta</small> * ''[[Ornithogalum verae]]'' <small>U.Müll.-Doblies & D.Müll.-Doblies</small> * ''[[Ornithogalum viridiflorum]]'' <small>([[Inez Clare Verdoorn|I.Verd.]]) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Ornithogalum visianicum]]'' <small>Tomm.</small> * ''[[Ornithogalum vulgare]]'' <small>Sailer</small> * ''[[Ornithogalum wiedemannii]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Ornithogalum × wildtii]]'' <small>Podp.</small> * ''[[Ornithogalum woronowii]]'' <small>Krasch.</small> * ''[[Ornithogalum xanthochlorum]]'' <small>Baker</small> * ''[[Ornithogalum yildirimlii]]'' <small>Kılıç</small> * ''[[Ornithogalum zebrinellum]]'' <small>U.Müll.-Doblies & D.Müll.-Doblies</small> {{div col end}} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Ornithogalum| ]] oukhj5ff4e6tyx3hwdkaomsvu55l8vv 0 409395 2967956 2954550 2026-09-17T09:37:03Z Oesjaar 7467 /* Eponieme */ Skakel 2967956 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Wetenskaplike | naam = Inez Clare Verdoorn | beeld = | breedte = 220 | beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | beeldonderskrif = | geboortenaam = Inez Clare Verdoorn | geboortedatum = 15 Junie 1896 | geboorteplek = Pretoria | sterftedatum = {{SDEO|1896|06|15|1989|04|2|df=yes}} | sterfteplek = Pretoria | plek van graf = | blyplek = | burgerskap = Suid-Afrikaans | nasionaliteit = | vakgebied = Botanie | werkplek = Herbarium | alma mater = | doktorale promotor = | akademiese adviseurs = | doktorale studente = | ander studente = | bekend vir = | beïnvloed deur = | invloed op = | toekennings = | handtekening = | webblad = | voetnotas = }} '''Inez Clare Verdoorn''' (15 Junie 1896 - 2 April 1989) was 'n Suid-Afrikaanse [[plantkundige]]. == Lewe en loopbaan == Sy is gebore in [[Pretoria]] en matrikuleer aan die Loreto Kloosterskool in 1916. Sy werk vir 'n kort tydjie by die ''Department of Transport and Remounts'' en later by die ''Controller and Auditor General'' se kantoor. In 1917 was sy aangestel as die [[herbarium]]-assistent in die ''Division of Botany and Plant Pathology''. Van 1925–27 was sy die skakelbeampte vir die Nasionale Herbarium by Kew waarna sy na Pretoria teruggekeer het. Sy werk weer in die herbarium en word bevorder tot Senior Professionele Beampte, 'n pos wat sy van 1944 tot 1951 beklee. Na haar aftrede in 1951 werk sy in 'n tydelike hoedanigheid tot 1968 en selfs nadat sy afgedank is, hou sy aan met haar botaniese studies. Haar eerste publikasie was in 1919 en sy het meer as 200 publikasies gedoen; die belangrikste is: ''Bothalia'', ''Flowering Plants of Africa'', ''Flora of Southern Africa'', ''Kew Bulletin'' en die ''Journal of South African Botany''. Sy het meer as 4 000 spesies versamel op togte saam met onder andere [[Leslie Edward Wostall Codd]], [[Robert Allen Dyer]], [[Anna Amelia Obermeyer]] en [[Herold Georg Wilhelm Johannes Schweickerdt]]. == Toekennings en lidmaatskap == * 1952 Senior Kapt. Scott-medalje deur die SA Biologiese Vereniging. * 1957 President van die SA Biologiese Vereniging. * 1964 President van Seksie B van die SA Assosiasie vir die Bevordering van Wetenskap * 1967 PhD (eredoktoraat) van die Universiteit van Natal == Eponieme == As erkennig vir haar werk is die volgende [[genus]] en [[spesie]]s na haar vernoem: * ''Inezia'' <small>E.Phillips</small> * ''[[Aloe verdoorniae]]'' <small>Reynolds</small> * ''Senecio verdoorniae'' <small>[[Robert Allen Dyer|R.A.Dyer]]</small> * ''Teclea verdoorniana'' <small>Exell & Mendonça</small> * ''[[Vepris verdoorniana]]'' <small>(Exell & Mendonça) Mziray</small> Die standaard outeursafkorting '''I.Verd.''' word gebruik om Inez Clare Verdoorn as die skrywer aan te dui wanneer 'n botaniese naam aangehaal word. == Sien ook == * [[Lys van botaniste volgens outeursafkorting]] == Bron == * ''Botanical exploration of southern Africa'', EDITION 2, SANBI, 2010, H.F. Glen en G. Germishuizen {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Verdoorn, Inez Clare}} [[Kategorie:Geboortes in 1896]] [[Kategorie:Sterftes in 1989]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse botanici]] lyxydj1way96z2a9w3v1hnmftrxobgr 0 409723 2967755 2924829 2026-09-16T18:15:48Z SpesBona 2720 + skakel 2967755 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas2 |naam = Rugby Amerikas Noord |kleur = |titel = |beeld = Kenteken van Rugby Amerikas Noord.png |beeld_wydte = 200px |beeld_onderskrif = Kenteken van Rugby Amerikas Noord |beeld2 = |beeld2_wydte = |beeld2_onderskrif = |opskrif1 = [[Engels]]e naam |1 = ''Rugby Americas North'' |opskrif2 = Afkorting |2 = RAN |opskrif3 = Vasteland |3 = [[Noord-Amerika]] |opskrif4 = Lede |4 = 21 |opskrif5 = [[Sport]]soorte |5 = [[Rugby]], [[Sewesrugby]] |opskrif6 = Stigting |6 = 2001 |opskrif7 = |7 = |opskrif8 = Sambreelorganisasie |8 = [[Wêreldrugby]] |opskrif9 = Aangesluit in |9 = 1988 |opskrif10 = President |10 = Araba Chintoh |opskrif11 = [[Hoof- uitvoerende beampte]] |11 = Pablo Septién |opskrif12 = Setel |12 = Tortola, [[Britse Maagde-eilande]] |opskrif13 = [[Amptelike taal|Amptelike tale]] |13 = Engels, Frans en Spaans |opskrif14 = Amptelike webwerf |14 = [https://rugbyamericasnorth.com/ ''rugbyamericasnorth.com''] |opskrif15 = |15 = |opskrif16 = |16 = |opskrif17 = |17 = |opskrif18 = |18 = |opskrif19 = |19 = |opskrif20 = |20 = }} '''Rugby Amerikas Noord''' ([[Engels]], [[Frans]] en [[Spaans]]: ''Rugby Americas North'', afgekort RAN), voorheen die Noord-Amerikaanse en Wes-Indiese Rugbyvereniging (''North America and West Indies Rugby Association'', NAWIRA) is die kontinentale beheerliggaam vir [[rugby]] in [[Noord-Amerika|Noord-]], [[Sentraal-Amerika]] en die [[Karibiese gebied]]. Hulle is ook een van [[Wêreldrugby]] se ses kontinentale konfederasies.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/organisation/membership/north-america |title=North America |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=13 Augustus 2026}}</ref> Die konfederasie is in 2001 gestig en hulle hoofkantoor is in Tortola, [[Britse Maagde-eilande]], geleë. Die [[amptelike taal|amptelike tale]] is Engels, Frans en Spaans en Araba Chintoh dien as president van Rugby Amerikas Noord. Rugby Amerikas Noord organiseer verskeie vastelandse toernooie, insluitend die [[Amerikas Rugbykampioenskap]] (saam met [[Suid-Amerika Rugby]]) en die [[Rugby Amerikas Noord-kampioenskap]] vir nasionale seniorrugbyspanne vir mans, vroue en jeug. Rugby Amerikas Noord hou ook toesig oor [[sewesrugby]] in Noord-Amerika en aangesien dit ’n Olimpiese sportsoort is, werk hulle met die Pan-Amerikaanse Sportorganisasie (PASO) saam. Die Noord-Amerikaanse en Wes-Indiese Rugbyvereniging (''North America and West Indies Rugby Association'', NAWIRA) is in 2001 gestig, nadat [[Rugby Kanada|Kanada]] en die [[VSA Rugby|Verenigde State]] by die Wes-Indiese Rugbyvereniging (''West Indies Rugby Association'', WIRA) aangesluit het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://rugbyamericasnorth.com/about/about-ran/ |title=About RAN |publisher=Rugby Amerikas Noord |date=2001 |accessdate=13 Augustus 2026}}</ref> In 2010 is die Noord-Amerikaanse en Wes-Indiese Rugbyvereniging hernoem in Noord-Amerika-Karibiese Rugbyvereniging (''North America Caribbean Rugby Association'', NACRA) wat in 2016 op sy beurt hernoem is in Rugby Amerikas Noord (''Rugby Americas North'', RAN). == Lidlande == [[Lêer:North America WorldRugby federations by number of registered players (2018).svg|duimnael|links|400px|Lidlande van Rugby Amerikas Noord volgens aantal geregistreerde rugbyspelers in 2018:<ref>{{en}} {{cite web |url=https://resources.world.rugby/worldrugby/document/2020/07/28/212ed9cf-cd61-4fa3-b9d4-9f0d5fb61116/P56-57-Participation-Map_v3.pdf |title=Global Participation in Rugby |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=2018 |accessdate=13 Augustus 2026}}</ref> {{columns-list|2| {{sleutel|#d40000ff|>100&nbsp;000 lisensies}} {{sleutel|#ff0000ff|>40&nbsp;000 lisensies}} {{sleutel|#ff2a2aff|>20&nbsp;000 lisensies}} {{sleutel|#ff5555ff|>10&nbsp;000 lisensies}} {{sleutel|#ff8080ff|>5&nbsp;000 lisensies}} {{sleutel|#ffd5d5ff|<5&nbsp;000 lisensies}}}}]] Rugby Amerikas Noord het tans 21 lede: {{columns-list|2| * {{vlagland|Bahamas}} * {{vlagland|Barbados}} * {{vlagland|Belize}} * {{vlagland|Bermuda}} * {{vlagland|Britse Maagde-eilande}} * {{vlagland|Curaçao}} * {{vlagland|Dominikaanse Republiek}} * {{vlagland|Frans-Guyana}} * {{vlagland|Guadeloupe}} * {{vlagland|Guyana}} * {{vlagland|Jamaika}} * {{vlagland|Kaaimanseilande}} * {{vlagland|Kanada}} ([[Rugby Kanada|RC]]) * {{vlagland|Kuba}} * {{vlagland|Martinique}} * {{vlagland|Meksiko}} ([[Meksikaanse Rugbyfederasie|FMR]]) * {{vlagland|St. Lucia}} * {{vlagland|St. Vincent en die Grenadine}} * {{vlagland|Trinidad en Tobago}} * {{vlagland|Turks- en Caicoseilande}} * {{vlagland|Verenigde State}} ([[VSA Rugby|USAR]]) }} == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * {{en}} {{es}} {{fr}} [https://rugbyamericasnorth.com/ Amptelike webwerf] {{Affiliasies van Wêreldrugby}} {{Normdata}} [[Kategorie:Rugby in Noord-Amerika]] [[Kategorie:Rugbybeheerliggaam]] [[Kategorie:Wêreldrugby]] 2rh1dgzep4bnp0feh7gtr73v5xptgkp 0 412062 2967728 2792388 2026-09-16T17:38:26Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2967728 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} [[Lêer:Trippa.jpg|duimnael| Beespens by 'n Italiaanse mark]] '''Pens''' is 'n soort eetbare voering van die [[Maag|mae]] van verskeie [[Vee|plaasdiere]]. Pens word gewoonlik verkry van [[Bees|beeste]], [[Vark|varke]] en [[Skaap|skape]].<ref>{{Cite web|url=http://www.epodismo.com/100pelli/100p025i.htm|title=Troppa Trippa|year=1998|website=History of tripe, worldwide tripe recipes|publisher=Neri Editore, Firenze|access-date=21 July 2007}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.tripemarketingboard.co.uk/|title=The Tripe Marketing Board (UK)|access-date=15 Februarie 2024|archive-date= 1 Mei 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230501214443/https://tripemarketingboard.co.uk/|url-status=dead}}</ref> == Tipes == === Beesvleis === Beespens word gemaak van die spierwand (die binnekant van die slymvlies word verwyder) van 'n [[Bees|koei]] se maagkamers: die rumen, die retikulum en die omasum. Abomasum pens is nie algemeen nie, as gevolg van die klierweefsel daarvan. === Ander diere === Pens verwys meestal na die koei- (bees-) maag, maar sluit die maag van enige herkouer in, insluitend beeste, skape, takbokke, bokke, boerbokke, osse, kameelperde en hul familielede. {{Lang|es|Tripas}}, die Spaanse woord wat verwant is aan die Engelse ''tripe'', verwys ook na kulinêre geregte wat uit die maag van 'n dier berei word. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Afval (kos)]] 050gc6bkz3qpizkr3pc4dubdvmx2ism 0 412345 2967919 2655325 2026-09-17T07:31:23Z Aliwal2012 39067 2967919 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Woman reading a book on an eReader.JPG|duimnael|regs|'n Dame lees 'n e-boek op 'n [[e-leser]].]] 'n '''E-boek''' (kort vir '''elektroniese boek'''), is 'n boekpublikasie wat in elektroniese vorm beskikbaar gestel word, bestaande uit teks, beelde, of albei, leesbaar op die platskerm van [[rekenaar]]s of ander elektroniese toestelle soos [[E-boekleser]]s.<ref>Gardiner, Eileen and Ronald G. Musto. "The Electronic Book." In Suarez, Michael Felix, and H. R. Woudhuysen. [http://www.worldcat.org/oclc/370356568 ''The Oxford Companion to the Book'']. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190912011827/https://www.worldcat.org/title/oxford-companion-to-the-book/oclc/370356568 |date=12 September 2019 }} Oxford: Oxford University Press, 2010, bl. 164.</ref> Alhoewel dit soms gedefinieer word as "'n elektroniese weergawe van 'n gedrukte boek",<ref>{{cite web |url-status=dead |url=http://oxforddictionaries.com/view/entry/m_en_us1242960 |title=e-book |archive-url=https://web.archive.org/web/20110208012946/http://oxforddictionaries.com/view/entry/m_en_us1242960 |archive-date=8 Februarie 2011 |website=Oxford Dictionaries |publisher=Oxford University Press |access-date=2 September 2010}}</ref> bestaan sommige e-boeke sonder 'n gedrukte ekwivalent. E-boeke kan op toegewyde e-lesertoestelle gelees word, of op enige rekenaartoestel wat 'n beheerbare kykskerm het, insluitend tafelrekenaars, [[skootrekenaar]]s, [[Tabletrekenaar|tablet]]te en [[Slimfoon|slimfone]]. In die 2000's was daar 'n neiging van verkope van gedrukte en e-boeke wat op die internet aangebied word,<ref>{{Cite web |date=2022-11-15 |title=Print Book Vs E-book Sales Statistics – WordsRated |url=https://wordsrated.com/print-book-vs-e-book-sales-statistics/ |access-date=2023-12-27 |language=en-US}}</ref> waar lesers tradisionele papierboeke en e-boeke op webwerwe kon koop deur e-handelstelsels te gebruik. Met gedrukte boeke blaai lesers toenemend deur beelde van die omslae van boeke op uitgewer- of boekwinkelwebwerwe en kies en bestel titels aanlyn. Die papierboeke word dan per pos of enige ander afleweringsdiens by die leser afgelewer. Met e-boeke kan gebruikers aanlyn deur titels blaai, titels kies en bestel, dan kan die e-boek aanlyn aan hulle gestuur word of die gebruiker kan die e-boek aflaai.<ref>{{Cite web|url=http://www.bbc.co.uk/webwise/guides/about-e-books|title= What is an e-book?|publisher=BBC |work=WebWise |language=en |date=10 Oktober 2012 |access-date=2017-05-26|url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170204023223/http://www.bbc.co.uk/webwise/guides/about-e-books|archive-date=2017-02-04}}</ref> Teen die vroeë 2010's het e-boeke hardeband begin verbysteek volgens algehele publikasiesyfers in die [[VSA]].<ref name="auto">[http://www.mediabistro.com/galleycat/ebooks-top-hardcover-revenues-in-q1_b53090 eBook Revenues Top Hardcover – GalleyCat]. {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130701070804/http://www.mediabistro.com/galleycat/ebooks-top-hardcover-revenues-in-q1_b53090 |date=1 Julie 2013 }}. Mediabistro.com (June 15, 2012). Besoek 28 Augustus 2013.</ref> Die hoofredes waarom mense e-boeke koop, is moontlik as gevolg van laer pryse, verhoogde gemak (soos hulle van die huis af of op pad met mobiele toestelle kan koop) en 'n groter verskeidenheid titels.<ref>{{Cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/life-style/books/features/Do-e-books-really-threaten-the-future-of-print/articleshow/46581815.cms|title=Do e-books really threaten the future of print?|last=Bhardwaj|first=Deepika|date=2015|work=The Times of India|access-date=6 Mei 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160517055333/http://timesofindia.indiatimes.com/life-style/books/features/Do-e-books-really-threaten-the-future-of-print/articleshow/46581815.cms|archive-date=17 Mei 2016}}</ref> Met e-boeke, "maak elektroniese boekmerke verwysing makliker, en e-boeklesers kan die gebruiker toelaat om bladsye te annoteer."<ref name="pcmag.com">{{cite web|url=https://www.pcmag.com/encyclopedia/term/42214/e-book|title=e-book Definition from PC Magazine Encyclopedia|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170807234001/https://www.pcmag.com/encyclopedia/term/42214/e-book|archive-date=2017-08-07}}</ref> Alhoewel fiksie en niefiksie boeke in e-boekformate kom, is tegniese materiaal veral geskik vir e-boek aflewering omdat dit digitaal gesoek kan word vir sleutelwoorde. Boonop kan kodevoorbeelde vir programmeringsboeke gekopieer word.<ref name="pcmag.com"/> In die VSA neem die hoeveelheid e-boeklees toe. Teen 2014 het 28% van volwassenes 'n e-boek gelees, vergeleke met 23% in 2013. Teen 2014 het 50% van Amerikaanse volwassenes 'n e-leser of 'n tablet gehad, vergeleke met 30% wat sulke toestelle in 2013 besit het.<ref>[http://www.pewinternet.org/files/old-media//Files/Reports/2014/PIP_E-reading_011614.pdf E-reading rises as device ownership jumps]. {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140327053903/http://www.pewinternet.org/files/old-media/Files/Reports/2014/PIP_E-reading_011614.pdf |date=27 Maart 2014 }}. Pew Research. Besoek op 24 Julie 2014.</ref> Benewens gepubliseerde boeke en tydskrifte wat 'n digitale ekwivalent het, is daar ook digitale handboeke wat bedoel is om as die teks vir 'n klas te dien en van hulp te wees met tegnologie-gebaseerde onderwys. ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Digitale tegnologie]] [[Kategorie:Boeke]] [[Kategorie:Massamedia]] [[Kategorie:Dokumente]] pfc0h2feb0dojno2alk949xltcenhk3 0 412584 2967864 2793002 2026-09-16T21:58:43Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2967864 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} [[Lêer:Dead_Javan_Rhino.jpg|duimnael| 'n Jagter wat in die koloniale era by 'n renoster staan]] [[Renoster|Renosterstropery]] in [[Suider-Afrika]] is die onwettige daad van die afmaai van [[Renoster|renosters]] in die suider-Afrikaanse lande van Namibië, Botswana, Zimbabwe en Suid-Afrika, waar die meeste van Afrika se renosters aangetrf word.<ref name="somer1">{{Cite web|url=https://talkinghumanities.blogs.sas.ac.uk/2020/03/03/rhino-poaching-down-in-south-africa-and-namibia-but-on-the-rise-in-botswana/|title=Rhino poaching down in South Africa and Namibia but on the rise in Botswana|last=Somerville|first=Keith|date=3 March 2020|website=talkinghumanities.blogs.sas.ac.uk|publisher=talking humanities|access-date=6 Maart 2020|archive-date=31 Oktober 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201031170004/https://talkinghumanities.blogs.sas.ac.uk/2020/03/03/rhino-poaching-down-in-south-africa-and-namibia-but-on-the-rise-in-botswana/|url-status=dead}}</ref> Die algemeenste rede vir renosterstropery is om in die groot aanvraag na hul horings in Asiatiese lande te voorsien, waar die horing hoofsaaklik in [[tradisionele Chinese medisyne]] gebruik word, maar toenemend as 'n simbool van rykdom en voorspoed gebruik word.<ref name=":0">{{Cite web|url=http://wwf.panda.org/knowledge_hub/endangered_species/rhinoceros/african_rhinos/#Poaching|title=African rhinos {{!}} WWF|website=wwf.panda.org|access-date=2019-05-14}}</ref> Vir vorige geslagte was die mees algemene renosterstropery die jag vir ontspanningsdoeleindes. As gevolg van oormatige stropery het renosterbevolkings sedert die 1970's vinnig afgeneem, wat sommige spesies ernstig bedreig gelaat het en uitsterwing in die gesig staar. Renosterstropery is onwettig en daar is verskeie organisasies in plek om die renosters te red en stropers en verskaffers of handelaars aan bande te lê. Internasionale handel in renosterhoring is ook onwettig; daar bestaan egter 'n winsgewende swart mark wat spruit uit die groeiende vraag uit Suidoos-Asiatiese lande, veral [[Viëtnam]] en [[Volksrepubliek China|China]].<ref name=":1">{{Cite web|url=https://news.nationalgeographic.com/2017/07/wildlife-watch-rhino-horn-china/|title=Despite Ban, Rhino Horn Flooding Black Markets Across China|date=2017-07-18|website=National Geographic News|archive-url=https://web.archive.org/web/20170719024615/http://news.nationalgeographic.com/2017/07/wildlife-watch-rhino-horn-china/|archive-date=11119 Julie 2017|access-date=14 Mei 2019}}</ref><ref name=":2">{{Cite web|url=https://news.nationalgeographic.com/2018/01/wildlife-watch-rhino-poaching-crisis-continues-south-africa/|title=More Than 1,000 Rhinos Poached in South Africa Last Year|date=2018-01-25|website=National Geographic News|archive-url=https://web.archive.org/web/20180203073908/https://news.nationalgeographic.com/2018/01/wildlife-watch-rhino-poaching-crisis-continues-south-africa/|archive-date=3 Februarie 2018|access-date=2019-05-14}}</ref> Renosterhoring word na raming gewaardeer teen VS$60 000 per pond op die swart mark, wat renosterhoring op ongeveer drie keer die waarde van goud plaas.<ref name=":3">{{Cite web|url=https://elephantleague.org/wp-content/uploads/2017/07/Grinding-Rhino-July2017-Elephant-Action-League.pdf|title=Grinding Rhino: Operation Red Cloud|last=Crosta|first=Andrea|last2=Suterland|first2=Kimberly|date=30 Julie 2017|website=Elephant Action League|access-date=2019-05-14|last3=Talerico|first3=Chiara|archive-date=14 Mei 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190514062452/https://elephantleague.org/wp-content/uploads/2017/07/Grinding-Rhino-July2017-Elephant-Action-League.pdf|url-status=dead}}</ref> == Geskiedenis == Die geskiedenis van renosterstropery in Suider-Afrika dateer uit die koloniale era toe Blankes in 1652 by die huidige [[Kaapstad]] aan wal gestap het. Sedertdien het renosterbevolkings gewissel en daar was verskeie tydperke wanneer verskillende renosterspesies met [[Uitsterwing|uitwissing]] gedreig het. Tydens die koloniale era in Suider-Afrika is renosters vir ontspanning gejag en vir die besit van hul horings, wat 'n simbool van rykdom en voorspoed getoon het.<ref name=":0"/> Dit het gelei tot 'n geleidelike maar konstante afname in renosterbevolkings regoor Suider-Afrika gedurende die koloniale era. In die vroeë 20ste eeu was die witrenosterbevolking in Suid-Afrika so laag as 10, en in 1933 is die [[Swartrenoster|swartrenosterbevolking]] as 110 aangeteken. Die [[witrenoster]]bevolking het herstel as gevolg van die ingryping van Afrika se oudste natuurreservaat; die [[Hluhluwe-iMfolozipark]] in [[KwaZulu-Natal]]. Die heiligdom het gehelp met die teel en bewaring van die witrenosterbevolking. Die swartrenosterbevolking kon ook herstel. [[Lêer:Rhino_Killings.jpg|regs|duimnael|Gedenkteken vir renosters wat deur stropers doodgemaak is naby [[St. Lucia, KwaZulu-Natal|St Luciameer]], Suid-Afrika]] == Sport en ontspanning == Gedurende die koloniale tydperk is die hoofoorsaak van renostersterftes aan onbeheerde jag toegeskryf. Renosterjag is as 'n ontspanningsaktiwiteit beskou en die horing is deur die jagter as 'n trofee gehou. In meer onlangse tye word renosterhorings toenemend vir dekoratiewe doeleindes en as 'n simbool van rykdom gebruik.<ref name=":0"/> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} ewnfxobwb5pd0nhx4qpts53deqecemw 2 413650 2967745 2966985 2026-09-16T18:01:05Z Pynappel 70858 /* Uitbreiding */ 2967745 wikitext text/x-wiki {{Babel|af|en-4|de-3|nl-2|pt-1|ru-1}} {{Gebruiker Gebruikersboksies omraam| {{Gebruiker wikipedia/WikiDwergie}} }} == KI-porboodskappe == Ek gebruik [[Claude (groot taalmodel)|Claude]] Opus 5. === Vertaling === Huidige [[porboodskap]] wat ek gebruik om artikels vanuit Engels te vertaal: Skryf 'n Afrikaanse Wikipedia-artikel met die titel "X" deur die artikel https://en.wikipedia.org/wiki/Y te vertaal. Indien 'n sjabloon nie op afwiki bestaan nie, moet dit dan nie gebruik nie en pas die teks toepaslik aan sodat dit steeds sin maak. Moenie jou eie navorsing doen of nuwe inhoud skep nie. Bring alle verwysings oor vir stellings wat van die ander weergawe(s) na die Afrikaanse weergawe oorgebring word. Moenie onensiklopediese inhoud oorbring nie. Jy mag klein foutjies regmaak, maar lang paragrawe van duidelik verkeerde inhoud moet eerder glad nie oorgebring word nie. Gebruik slegs metrieke eenhede en moenie sjablone soos convert gebruik om alternatiewe eenhede te vertoon nie. Etimologie: moenie etimologie oorbring indien dit nie waarskynlik in Afrikaans geld nie. Moenie jou eie stelling maak dat die onderwerp ook bekend is soos in een van die ander weergawes nie, tensy dit deur 'n bron gestaaf is. Vir intervalle wat uit getalle bestaan soos bladsynommers of jare wat in Engels met 'n en-streep (–) sonder spasies geskei word, skei dit in Afrikaans met 'n koppelteken (-) sonder spasies, bv. 1685-1750. Raadpleeg https://af.wikipedia.org/wiki/Z vir vakterme. === Uitbreiding === Brei die artikel hhttps://af.wikipedia.org/wiki/X uit na aanleiding van die artikels https://en.wikipedia.org/wiki/Y en https://de.wikipedia.org/wiki/Z. Indien 'n sjabloon nie op afwiki bestaan nie, moet dit dan nie gebruik nie en pas die teks toepaslik aan sodat dit steeds sin maak. Maak seker die resulterende weergawe dupliseer nie inligting of verwysings nie. Moenie inligting uit die huidige weergawe verwyder nie, tensy dit feitelik inkorrek is. Werk eerder die huidige weergawe by met nuwe inligting uit die ander weergawes en pas die teks aan sodat die prosa natuurlik vloei. Moenie jou eie navorsing doen of jou eie kennis gebruik om nuwe inhoud te skep nie. Gebruik slegs die inhoud van die oorspronklike Afrikaanse weergawe en die inhoud van die ander weergawes om 'n uitgebreide, nuwe Afrikaanse weergawe te skep. Bring ook alle verwysings oor vir stellings wat van die ander weergawe na die Afrikaanse weergawe oorgebring word. Indien 'n stelling reeds in die Afrikaanse weergawe is en dit het nie 'n verwysing nie, maar dieselfde stelling het 'n verwysing in 'n ander weergawe, bring die verwysing oor. Moenie onensiklopediese inhoud oorbring nie. Jy mag klein foutjies regmaak, maar lang paragrawe van duidelik verkeerde inhoud moet eerder glad nie oorgebring word nie. Gebruik slegs metrieke eenhede en moenie sjablone soos convert gebruik om alternatiewe eenhede te vertoon nie. Etimologie: moenie etimologie oorbring indien dit nie waarskynlik in Afrikaans geld nie. Moenie jou eie stelling maak dat die onderwerp ook bekend is soos in een van die ander weergawes nie, tensy dit deur 'n bron gestaaf is. Vir intervalle wat uit getalle bestaan soos bladsynommers of jare wat in Engels met 'n en-streep (–) sonder spasies geskei word, skei dit in Afrikaans met 'n koppelteken (-) sonder spasies, bv. 1685-1750. Raadpleeg ook https://af.wikipedia.org/wiki/A vir vakterminologie. === Versmelting === Versmelt die Wikipedia-artikels https://af.wikipedia.org/wiki/Universiteit_van_Gent en https://af.wikipedia.org/wiki/Universiteit_Gent deur seker te maak alle inligting en stellings wat in een of die ander artikel voorkom, in die resultaat voorkom, en dat inligting en stellings wat in beide artikels voorkom, in die resultaat slegs een keer voorkom deur dit op 'n intelligente manier te kombineer, te herskryf of te herfraseer, tensy dit sin maak om die inligting of stellings te herhaal vanweë die posisie waar dit in die resultaat voorkom en/of om die resultaat natuurlik te laat klink. == Instandhoudingskategorieë == * [[:Kategorie:Doodloopartikels]] * [[:Kategorie:Weesbladsye]] == Bronne == === ''Maroela Media'' === ''[[Maroela Media]]'' is 'n belangrike bron omdat dit aktuele gebeure in Afrikaans dokumenteer en omdat dit gratis toeganklik is. Tans pas dit tegniese versperrings toe wat verhoed dat teks geselekteer en gekopieer kan word. Die taak om verwysings na en aanhalings uit hierdie bron by Wikipedia in te sluit, word dus bemoeilik, terwyl 'n vasberade persoon wat outeursreg wil skend, eenvoudig die HTML sal aflaai. Om bv. 'n verwysing na 'n artikel by Wikipedia in te sluit, moet die titel, datum, outeur en moontlik 'n aanhaling uit die teks gekopieer word. Hierdie versperrings forseer 'n gebruiker om die teks handmatig oor te tik of om die versperring te omseil. Ek is nie bewus van enige ander bron wat hierdie tegniese versperrings toepas nie. Dus, om hierdie versperrings te omseil, volg die volgende stappe: 1. Blokkeer die skrip wat met kopieer lol deur [https://ublockorigin.com/ uBlock Origin] te installeer en die URL <code>https://maroelamedia.co.za/wp-content/themes/bones-maroelamedia/library/js/scripts.js</code> by "My filters" (uBlock Origin-ikoon > Ratte > My filters) te voeg. 2. Maak 'n boekmerk en voeg die volgende bronkode in die URL-veld: <syntaxhighlight lang="javascript"> javascript:(function(){document.getElementsByTagName('body')[0].style.userSelect='unset';}()) </syntaxhighlight> 3. Kliek op die boekmerk op 'n bladsy waar jy teks wil kopieer. 'n Mens kan ook die skrip outomaties loop deur dit in Tampermonkey of Greasemonkey te stoor. Tampermonkey-voorbeeld: <syntaxhighlight lang="javascript"> // ==UserScript== // @name . // @version 2024-04-15 // @description . // @match https://maroelamedia.co.za/* // ==/UserScript== (function() { 'use strict'; document.getElementsByTagName('body')[0].style.userSelect = 'unset'; })(); </syntaxhighlight> == Uitstaande take == * Versmelt en opruim van sjablone ** {{ss|Inligtingskas}}, {{ss|Inligtingskas2}}, {{ss|Inligtingskas3}}, {{ss|Inligtingskas4}} ** {{ss|Inligtingskas Maatskappy}}, {{ss|Infobox company}} * Voeg dokumentasie by sjablone * Verbeter artikels in [[:meta:List of articles every Wikipedia should have|monster van artikels]] ([[:meta:List of Wikipedias by sample of articles|ranglys]]) * Gaan voorkoms van [[Sjabloon:Geen bronne]] op selfoonweergawe na (oranje vs. grys band) === Skep ontbrekende metabladsye === {| class="wikitable" |- ! Bladsy !! Engelse weergawe |- | [[Wikipedia:Verwysing benodig]] || [[:en:Wikipedia:Citation needed]] |} == Skakels == * [[:m:List of Wikipedias by sample of articles]] * [[:m:List of Wikipedias by expanded sample of articles]] * [[:Kategorie:Bladsye met skripfoute]] * [[Gebruiker:Pynappel/monster]] <div> {{Gebruiker besoekland alpha2|AU}} {{Gebruiker besoekland alpha2|BE}} {{Gebruiker besoekland alpha2|BR}} {{Gebruiker besoekland alpha2|BU}} {{Gebruiker besoekland alpha2|DK}} {{Gebruiker besoekland alpha2|DE}} {{Gebruiker besoekland alpha2|EE}} {{Gebruiker besoekland alpha2|FR}} {{Gebruiker besoekland alpha2|GR}} {{Gebruiker besoekland alpha2|IT}} {{Gebruiker besoekland alpha2|QA}} {{Gebruiker besoekland alpha2|LA}} {{Gebruiker besoekland alpha2|LT}} {{Gebruiker besoekland alpha2|MY}} {{Gebruiker besoekland alpha2|MA}} {{Gebruiker besoekland alpha2|NL}} {{Gebruiker besoekland alpha2|NO}} {{Gebruiker besoekland alpha2|NZ}} {{Gebruiker besoekland alpha2|UA}} {{Gebruiker besoekland alpha2|AT}} {{Gebruiker besoekland Orania}} {{Gebruiker besoekland alpha2|PL}} {{Gebruiker besoekland alpha2|PT}} {{Gebruiker besoekland alpha2|RU}} {{Gebruiker besoekland alpha2|CN}} {{Gebruiker besoekland alpha2|ES}} {{Gebruiker besoekland alpha2|ZA}} {{Gebruiker besoekland alpha2|SE}} {{Gebruiker besoekland alpha2|CH}} {{Gebruiker besoekland alpha2|TH}} {{Gebruiker besoekland alpha2|TR}} {{Gebruiker besoekland alpha2|UK}} {{Gebruiker besoekland alpha2|US}} {{Gebruiker besoekland alpha2|IS}} {{Gebruiker besoekland alpha2|ZW}} </div> [[Kategorie:Gebruiker koppelvlakadministrateur]] 7l8v558r1ih8s5ls6pdkp35alv48wgz 0 414195 2967700 2911873 2026-09-16T16:37:57Z Pynappel 70858 2967700 wikitext text/x-wiki {{TITELAANSIG|''The Backrooms''}} [[Lêer:Backrooms model.jpg|'n Tipiese uitbeelding van The Backrooms, digitaal weergegee|duimnael]] '''''The Backrooms''''' ([[Afrikaans]]: ''die Agterkamers'') is 'n fiktiewe konsep wat die eerste keer op 'n 2019 [[4chan]] plasing genoem is. Een van die bekendste voorbeelde van die [[liminale ruimte]]-estetika, die ''Backrooms'' word algemeen uitgebeeld as 'n ekstradimensionele ruimte wat onmoontlike groot uitgestrekte leë kamers bevat wat toeganklik is deur "geen uitknip van die werklikheid" (''noclip mode'' - rekenaarspeletjie modus waar speler deur normale obstruksies soos mure kan beweeg) in sekere gebiede. Internetgebruikers het uitgebrei op die konsep van die ''Backrooms'', en het konsepte soos "vlakke" en vyandige wesens wat die ''Backrooms'' bewoon, bekendgestel. Vroeg in 2022 het die Amerikaanse [[YouTuber]] [[Kane Parsons]] 'n reeks ''Backrooms''-kortfilms op [[YouTube]] begin, wat viraal geword het. Die video's is gekrediteer daarvoor dat hulle 'n oplewing in ''Backrooms''-inhoud belangstelling aangemoedig het en dit uit die skadu na hoofstroom opgehef het. Daar word beplan om 'n filmverwerking van sy reeks wat deur A24 vervaardig sal word, deur hom te regisseer. == Bronne == * {{Cite journal |last=Ferran |first=Riesgo Martínez |date=2023 |title=Las Backrooms de Babel: la resonancia del relato fantástico de Jorge Luis Borges en un creepypasta actual |url=https://rua.ua.es/dspace/handle/10045/131153 |journal=Revista de Investigación sobre lo Fantástico |language=es |volume=10 |issue=2 |pages=119–140 |doi=10.5565/rev/brumal.908 |s2cid=256137518 |issn=2014-7910|doi-access=free |hdl=10045/131153 |hdl-access=free }} * {{Cite web |last=Pyle |first=Phillip |date=April 12, 2023 |title=An Analysis of The Backrooms—Also Known as the Internet's Horror Rooms |url=https://032c.com/magazine/an-analysis-of-the-backrooms-also-known-as-the-internet-s-horror-rooms |access-date=April 23, 2023 |website=032c}} * {{Cite journal |last=Stephen |first=Samantha J. |date=2022 |title='The Backrooms': exploring the unconscious together through collective meaning making |url=https://bristoluniversitypressdigital.com/view/journals/jps/15/3/article-p201.xml |journal=Journal of Psychosocial Studies |volume=15 |issue=3 |pages=201–208 |doi=10.1332/147867322X16652365213235 |s2cid=253442899 |issn=1478-6737 |url-access=subscription}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn}} {{Normdata}} [[Kategorie:Skrywers]] [[Kategorie:Dimensie]] [[Kategorie:Fiksie]] tpd6rqszbizgmcnuldqv90sqereg60v 2967701 2967700 2026-09-16T16:38:13Z Pynappel 70858 2967701 wikitext text/x-wiki {{TITELAANSIG|''The Backrooms''}} [[Lêer:Backrooms model.jpg|'n Tipiese uitbeelding van The Backrooms, digitaal weergegee|duimnael]] '''''The Backrooms''''' ([[Afrikaans]]: ''die Agterkamers'') is 'n fiktiewe konsep wat die eerste keer op 'n 2019 [[4chan]] plasing genoem is. Een van die bekendste voorbeelde van die [[liminale ruimte|liminaleruimte]]-estetika, die ''Backrooms'' word algemeen uitgebeeld as 'n ekstradimensionele ruimte wat onmoontlike groot uitgestrekte leë kamers bevat wat toeganklik is deur "geen uitknip van die werklikheid" (''noclip mode'' - rekenaarspeletjie modus waar speler deur normale obstruksies soos mure kan beweeg) in sekere gebiede. Internetgebruikers het uitgebrei op die konsep van die ''Backrooms'', en het konsepte soos "vlakke" en vyandige wesens wat die ''Backrooms'' bewoon, bekendgestel. Vroeg in 2022 het die Amerikaanse [[YouTuber]] [[Kane Parsons]] 'n reeks ''Backrooms''-kortfilms op [[YouTube]] begin, wat viraal geword het. Die video's is gekrediteer daarvoor dat hulle 'n oplewing in ''Backrooms''-inhoud belangstelling aangemoedig het en dit uit die skadu na hoofstroom opgehef het. Daar word beplan om 'n filmverwerking van sy reeks wat deur A24 vervaardig sal word, deur hom te regisseer. == Bronne == * {{Cite journal |last=Ferran |first=Riesgo Martínez |date=2023 |title=Las Backrooms de Babel: la resonancia del relato fantástico de Jorge Luis Borges en un creepypasta actual |url=https://rua.ua.es/dspace/handle/10045/131153 |journal=Revista de Investigación sobre lo Fantástico |language=es |volume=10 |issue=2 |pages=119–140 |doi=10.5565/rev/brumal.908 |s2cid=256137518 |issn=2014-7910|doi-access=free |hdl=10045/131153 |hdl-access=free }} * {{Cite web |last=Pyle |first=Phillip |date=April 12, 2023 |title=An Analysis of The Backrooms—Also Known as the Internet's Horror Rooms |url=https://032c.com/magazine/an-analysis-of-the-backrooms-also-known-as-the-internet-s-horror-rooms |access-date=April 23, 2023 |website=032c}} * {{Cite journal |last=Stephen |first=Samantha J. |date=2022 |title='The Backrooms': exploring the unconscious together through collective meaning making |url=https://bristoluniversitypressdigital.com/view/journals/jps/15/3/article-p201.xml |journal=Journal of Psychosocial Studies |volume=15 |issue=3 |pages=201–208 |doi=10.1332/147867322X16652365213235 |s2cid=253442899 |issn=1478-6737 |url-access=subscription}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn}} {{Normdata}} [[Kategorie:Skrywers]] [[Kategorie:Dimensie]] [[Kategorie:Fiksie]] 3uayanwad3754uc4n5nvx3pxrt5y101 0 416212 2967714 2816846 2026-09-16T16:44:30Z Pynappel 70858 2967714 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{Inligtingskas Persoon |name=PewDiePie |image=Pewdiepie head shot.jpg |image_upright=1.15|caption=Kjellberg in July 2019|other_names=Pewds|birth_name=Felix Arvid Ulf Kjellberg|birth_date={{Birth date and age|1989|10|24|df=yes}}|birth_place=[[Gotenburg]], Sweden|occupation=[[YouTube]]r|spouse={{marriage|[[Marzia Kjellberg]]|19 August 2019}}|children=1|website={{URL|https://pewdiepie.com}}|module={{Infobox youtube personality|subbox=yes | channel_name = PewDiePie | years_active = 2010–present | genre = {{flatlist| * [[Let's Play]] * [[vlog]] * [[comedy]] * [[criticism|commentary]] * [[satire]] }} | subscribers = 111 million <!--please update date in stats_update field when you update this--> | views = 29.3 billion <!--please update date in stats_update field when you update this--> | network = {{ubl|Re6l ({{circa|2019}}–present)|[[Machinima, Inc.|Machinima]] ({{circa|2011}}–2012)|[[Maker Studios]] (2012–2017)}} | associated_acts = {{flatlist| * [[Marzia Kjellberg]] * [[jacksepticeye]] * [[jacksfilms]] * [[Markiplier]] * [[PJ Liguori]] * [[MrBeast]] * [[Joel Berghult|Roomie]] * [[Boyinaband]] * [[Party In Backyard]] * [[The Anime Man]] * [[Emma Blackery]] }} | silver_button = yes | silver_year = 2012{{Efn|Kjellberg received a second Silver Play Button for the Jack septiceye2 channel in 2016.<ref group="‡" name="Playbutton">{{cite AV media|title=I WAITED 4 YEARS FOR THIS!!!!|url=https://www.youtube.com/watch?v=GdJcBoJYwRY|via=[[YouTube]]|publisher=PewDiePie|author=PewDiePie|date=24 November 2016|access-date=26 November 2016|archive-date=25 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161125003035/https://www.youtube.com/watch?v=GdJcBoJYwRY|url-status=live}}</ref>}} | gold_button = yes | gold_year = 2012{{Efn|Kjellberg received a second Gold Play Button for the Jack septiceye2 channel in 2016.<ref group="‡" name="Playbutton"/>}} | diamond_button = yes | diamond_year = 2013<ref group="‡">{{cite AV media|title=THE DIAMOND PLAYBUTTON (Part 3)|url=https://www.youtube.com/watch?v=yWIZpZdpTUw|via=[[YouTube]]|publisher=PewDiePie|author=PewDiePie|date=11 June 2016|access-date=11 June 2016|archive-date=12 June 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160612163108/https://www.youtube.com/watch?v=yWIZpZdpTUw|url-status=live}}</ref> | ruby_button = yes | ruby_year = 2016<ref name="Cohen2016">{{cite web|title=YouTube Sends PewDiePie Custom Ruby Play Button To Commemorate 50 Million Subscribers|url=https://www.tubefilter.com/2016/12/19/pewdiepie-ruby-play-button-youtube-50-million-subscribers/|work=[[Tubefilter]]|last=Cohen|first=Joshua|date=19 December 2016|access-date=1 August 2018|archive-date=28 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180728215537/https://www.tubefilter.com/2016/12/19/pewdiepie-ruby-play-button-youtube-50-million-subscribers/|url-status=live}}</ref> | red_diamond_button = yes | red_diamond_year = 2019<ref name="Weiss2019">{{cite web|title=YouTube Forges New 'Red Diamond Creator Award' For Channels With 100 Million Subscribers|url=https://www.tubefilter.com/2019/09/09/youtube-red-diamond-creator-award/|work=[[Tubefilter]]|last=Weiss|first=Geoff|date=9 September 2019|access-date=27 March 2020|archive-date=27 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200327085657/https://www.tubefilter.com/2019/09/09/youtube-red-diamond-creator-award/|url-status=live}}</ref> | stats_update = 5 June 2024 }}|module2={{Listen|pos=center|embed=yes|filename=PewDiePie Explains his Tattoos.ogg|title=Kjellberg's voice|type=speech|description=Describing one of his [[tattoos]] on the Cold Ones podcast<br />Recorded July 2019}}|signature=Felix Arvid Ulf Kjellberg Signature.svg|signature_size=200px}} '''Felix Arvid Ulf Kjellberg''' (/ˈʃɛlbɜːrɡ/; SHEL-burg, Sweeds: [ˈfěːlɪks ˈǎrːvɪd ɵlf ˈɕɛ̂lːbærj]), gebore op [[24 Oktober]] [[1989]], beter bekend as '''PewDiePie''' (/ˈpjuːdiːpaɪ/; PEW-dee-py), is 'n Sweedse [[YouTuber]] bekend vir sy komiese video's. Kjellberg se gewildheid op YouTube en uitgebreide mediadekking het hom een van die mees bekende aanlyn persoonlikhede en inhoudskeppers gemaak. Hy word in die media uitgebeeld as 'n leidende individu op [[YouTube]], veral in die genre van videospeletjies. Felix Arvid Ulf Kjellberg, gebore en getoë in [[Gotenburg|Göteborg]], het sy YouTube-kanaal "PewDiePie" in 2010 geregistreer, waar hy hoofsaaklik ''Let's Play''-video's van gruwel- en aksiespeletjies geplaas het. Sy kanaal het aansienlike aanhang verkry en was een van die vinnigste groeiende kanale in 2012 en 2013, voordat dit op 15 Augustus 2013 die mees ingetekende kanaal op YouTube geword het. Van 29 Desember 2014 tot 14 Februarie 2017 was Kjellberg se kanaal ook die mees gekykte op die platform. Gedurende hierdie tydperk het sy inhoud se fokus verskuif van ''Let's Plays'' en gediversifiseer om vlogs, komiese kortfilms, gesegmenteerde programme en musiekvideo's in te sluit. Kjellberg se inhoud is reeds opgemerk vir sy polariserende ontvangs onder algemene gehore aanlyn, maar in die laat 2010's het dit meer kontroversieel geword en toenemende mediatoesig gelok. In 2019, na 'n openbare kompetisie met die Indiese platemaatskappy T-Series, is Kjellberg verbygesteek as die mees ingetekende YouTube-kanaal. Kjellberg het ook meer teruggetrokke geraak aanlyn, minder gereeld opgelaai en gereeld pouses van internetgebruik geneem. Hy het uiteindelik semi-afgetree van YouTube, gekies om minder gereeld op te laai vir sy eie genot eerder as vir 'n loopbaan. Intussen, in sy persoonlike lewe, het hy saam met sy vrou, die Italiaanse internetpersoonlikheid Marzia, na [[Japan]] verhuis. Met meer as 111 miljoen intekenare en 29,3 miljard kyke, is sy kanaal steeds een van die mees ingetekende en bedoekte op YouTube. Sy gewildheid aanlyn is opgemerk vir die bevordering van verkope van die videospeletjies wat hy speel, en het hom ook in staat gestel om steun te werf vir liefdadigheidsfondsinsamelings. In 2016 het die tydskrif ''[[Time (tydskrif)|Time]]'' hom as een van die wêreld se 100 mees invloedryke mense aangewys. == Filmografie == === Televisie === {| class="wikitable sortable" ! scope="col" |Jaar ! Film ! scope="col" | Rol ! Netwerk ! scope="col" | Notas ! class="unsortable" | {{Afkorting|Ref.|Reference}} |- | 2014 | ''Suid Park'' | Homself | Komedie Sentraal | Kamee ; 2 episodes | <ref name="VarietySouthPark">{{Cite web|url=https://variety.com/2014/digital/news/south-park-to-feature-cameo-by-youtube-star-pewdiepie-1201368711/|title=South Park' to Feature Cameo by YouTube Star PewDiePie|last=Spangler|first=Todd|date=2 December 2014|website=[[Variety (magazine)|Variety]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20141224214827/http://variety.com/2014/digital/news/south-park-to-feature-cameo-by-youtube-star-pewdiepie-1201368711/|archive-date=24 December 2014|access-date=1 January 2015}}</ref> |} === Web === {| class="wikitable sortable" !Jaar(e) ! scope="col" | Titel ! scope="col" | Rol ! Episodes ! class="unsortable" scope="col" | {{Afkorting|Ref.|Reference(s)}} |- | rowspan="2" | 2013 | ''Epiese Rap Battles of History'' | [[Mikhail Baryshnikov]] | 1 | style="text-align:center" | <ref name="GutelleApril2013">{{Cite web|url=http://www.tubefilter.com/2013/04/23/epic-rap-battles-of-history-russian-finale/|title='Epic Rap Battles of History' Posts Russian Showdown To End Season 2|last=Gutelle|first=Sam|date=23 April 2013|website=[[Tubefilter]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20141227073319/http://www.tubefilter.com/2013/04/23/epic-rap-battles-of-history-russian-finale/|archive-date=27 December 2014|access-date=11 February 2015}}</ref> |- | ''Internet-ikoon'' | Homself | 1 | style="text-align:center" | <ref name="II2013">{{Cite OV|url=https://www.youtube.com/watch?v=TEjLakxeraA|title=Internet Icon S2 Ep8&nbsp;– The Trailer Challenge (Part 2 of 2) Feat SMOSH, Jenna Marbles, and PewDiePie|date=11 July 2013|publisher=[[YOMYOMF|The YOMYOMF Network]]|access-date=11 February 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150523020714/https://www.youtube.com/watch?v=TEjLakxeraA|archive-date=23 May 2015}}</ref> |- | 2013, 2015 | ''Smosh Babas'' | Baba Pewds | 2 | style="text-align:center" | {{voetnota|Voice acted in "Ian's Lost Love" and "The New Teacher".<ref>{{cite AV media|title=IAN'S LOST LOVE [Ft. PewDiePie] (Smosh Babies #9)|url=https://www.youtube.com/watch?v=PJPd6Yqm77Y|via=[[YouTube]]|work=Smosh Babies!|publisher=[[Shut Up! Cartoons|Smosh Babies]]|date=7 October 2013|access-date=1 February 2017|archive-date=27 May 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170527195949/https://www.youtube.com/watch?v=PJPd6Yqm77Y|url-status=live}}</ref><ref>{{cite AV media|title=THE NEW TEACHER [Ft. Shane Dawson] (Smosh Babies #31)|url=https://www.youtube.com/watch?v=wIvbk4qSbB8|via=[[YouTube]]|work=[[Shut Up! Cartoons|Smosh Babies]]|publisher=[[Shut Up! Cartoons]]|date=12 June 2015|access-date=1 February 2017|archive-date=9 February 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170209130010/https://www.youtube.com/watch?v=wIvbk4qSbB8|url-status=live}}</ref>}} |- | 2013–2016, 2019 | ''YouTube Terugspoel'' | Homself | 5 | style="text-align:center" | {{voetnota|Appeared in 2013–2016, and again in [[YouTube Rewind 2019: For the Record|''2019: For the Record'']].<ref name="Hester2013" /><ref name="DOnfro2014" /><ref name="Addady2015" /><ref name="Weiss2016b" /><ref name="Wood2019" />}} |- | rowspan="2" | 2014 | ''Goeie Mitiese Môre'' | Homself | 1 | style="text-align:center" | <ref name="GMM2014">{{Cite OV|url=https://www.youtube.com/watch?v=092PIJKKgFo|title=Swedish Stereotypes (w/ PewDiePie)|date=8 October 2014|publisher=[[Good Mythical Morning]]|access-date=7 December 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161125194315/https://www.youtube.com/watch?v=092PIJKKgFo|archive-date=25 November 2016}}</ref> |- | ''asdfmovie'' | Eensame ou / towenaar | 1 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite OV|url=https://www.youtube.com/watch?v=olit-B5Yldc|title=asdfmovie8|date=10 October 2014|publisher=[[TomSka]]|access-date=1 February 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170209120506/https://www.youtube.com/watch?v=olit-B5Yldc|archive-date=9 February 2017}}</ref> |- | rowspan="2" | 2015 | ''Oscar's Hotel vir Fantastiese Wesens'' | Brock | 6 | style="text-align:center" | <ref name="Jarvey2015">{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/news/patrick-stewart-pewdiepie-lend-voices-810197|title=Patrick Stewart, PewDiePie to Voice Characters in 'Oscar's Hotel' on Vimeo|last=Jarvey|first=Natalie|date=21 July 2015|website=[[The Hollywood Reporter]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20150727104746/http://www.hollywoodreporter.com/news/patrick-stewart-pewdiepie-lend-voices-810197|archive-date=27 July 2015|access-date=23 July 2015}}</ref> |- | ''Pugatorium'' | Edgar | 6 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web|url=http://streamdaily.tv/2015/10/28/new-series-pugatory-features-the-voice-talent-of-pewdiepie/|title=New series Pugatory features the voice talent of PewDiePie|last=Rody-Mantha|first=Bree|date=28 October 2015|website=StreamDaily|archive-url=https://web.archive.org/web/20160423091425/http://streamdaily.tv/2015/10/28/new-series-pugatory-features-the-voice-talent-of-pewdiepie/|archive-date=23 April 2016|access-date=11 April 2016}}</ref> |- | 2016 | ''Bang PewDiePie'' | Homself | 10 (Almal) | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web|url=https://venturebeat.com/2015/10/21/scare-pewdiepie-is-youtube-reds-exclusive-reality-show/|title='Scare PewDiePie' is YouTube Red's exclusive reality show|last=Kleckner|first=Stephen|date=21 October 2015|website=[[VentureBeat]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20151120133845/http://venturebeat.com/2015/10/21/scare-pewdiepie-is-youtube-reds-exclusive-reality-show/|archive-date=20 November 2015|access-date=19 November 2015}}</ref> |} === Musiekvideo's === {| class="wikitable plainrowheaders" ! scope="col" |Jaar ! scope="col" | Titel ! scope="col" | Kunstenaar(s) ! scope="col" | Rol ! class="unsortable" scope="col" | |- ! scope="row" | 2017 | " Asiatiese Jake Paul " | iDubbbz met Boyinaband | Homself | <ref>{{Cite OV|url=https://www.youtube.com/watch?v=tQpKb0U800I|title=Asian Jake Paul (feat. Boyinaband) *DISS TRACK*|date=3 October 2017|publisher=[[iDubbbz|iDubbbzTV2]]|access-date=3 April 2022}}</ref> |} === Videospeletjies === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" ! scope="col" |Jaar ! scope="col" | Titel ! scope="col" | Rol ! class="unsortable" scope="col" | Notas ! class="unsortable" scope="col" | {{Afkorting|Ref.|Reference}} |- ! scope="row" | 2017 | ''Pinstripe'' | Homself | Kamee | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web|url=https://www.gamepressure.com/newsroom/pinstripe-released-on-steam-with-cameos-from-pewdiepie-jackseptic/zc480|title=Pinstripe released on Steam with cameos from PewDiePie, Jacksepticeye and more|last=Szliselman|first=Łukasz|date=25 April 2017|website=Gamepressure.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20190614021033/https://www.gamepressure.com/newsroom/pinstripe-released-on-steam-with-cameos-from-pewdiepie-jackseptic/zc480|archive-date=14 June 2019|access-date=14 June 2019}}</ref> |- ! scope="row" | 2021 | ''YouTubers Life 2'' | Homself | Kamee | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web|url=https://www.nme.com/news/gaming-news/youtubers-life-2-will-star-pewdiepie-vegetta777-and-more-3045269|title='Youtubers Life 2' will star PewDiePie, Vegetta777 and more|last=Brown|first=Andy|date=14 September 2021|website=[[NME]]|access-date=31 December 2021}}</ref> |} == Gameografie == {| class="wikitable sortable" ! scope="col" |Jaar ! Spel ! Tik ! Platform(s) ! Ontwikkelaar ! style="width: 12%" | Rol / Notas ! class="unsortable" scope="col" | {{Afkorting|Ref.|Reference(s)}} |- | 2015 | ''PewDiePie: Legend of the Brofist'' | Platform speletjie | [[iOS]], [[Android]], [[Microsoft Windows]], [[macOS]] | rowspan="2" | Outerminds Inc. | rowspan="2" | Homself (stem) | style="text-align:center" | <ref name="MatulefApr2015">{{Cite web|url=http://www.eurogamer.net/articles/2015-04-13-pewdiepie-is-starring-in-his-own-game|title=PewDiePie is starring in his own game|last=Matulef|first=Jeffrey|date=13 April 2015|website=[[Eurogamer]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20150414051923/http://www.eurogamer.net/articles/2015-04-13-pewdiepie-is-starring-in-his-own-game|archive-date=14 April 2015|access-date=14 April 2015}}</ref> |- | 2016 | ''PewDiePie se Tuber Simulator'' | Simulasie spel | [[iOS]], [[Android]] | style="text-align:center" | <ref name="Spangler092016">{{Cite web|url=https://variety.com/2016/digital/games/pewdiepie-tuber-simulator-crashes-servers-1201874828/|title='PewDiePie's Tuber Simulator' Game Servers Crash as It Hits No. 1 on Apple's App Store Chart|last=Spangler|first=Todd|date=30 September 2016|website=[[Variety (magazine)|Variety]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20161007235326/http://variety.com/2016/digital/games/pewdiepie-tuber-simulator-crashes-servers-1201874828/|archive-date=7 October 2016|access-date=7 October 2016}}</ref> |- | 2018 | ''Diere Super Squad'' | Fisika legkaart spel | [[Microsoft Windows]], [[iOS]], [[macOS]], PlayStation 4, Nintendo Switch, Xbox One | Doublemoose-speletjies | Stem rol | style="text-align:center" | <ref name="Hernandez2017-oct">{{Cite web|url=https://kotaku.com/ex-goat-simulator-dev-teams-up-with-pewdiepie-to-make-b-1820012428|title=Ex-''Goat Simulator'' Dev Teams Up With Pewdiepie To Make Bonkers Physics Game|last=Hernandez|first=Patricia|date=31 October 2017|website=[[Kotaku]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20180801004138/https://kotaku.com/ex-goat-simulator-dev-teams-up-with-pewdiepie-to-make-b-1820012428|archive-date=1 August 2018|access-date=31 July 2018}}</ref> |- | rowspan="2" | 2019 | ''PewDiePie se Pixelings'' | Strategie spel | [[Android]], [[iOS]] | Outerminds Inc. | Homself (stem) | style="text-align:center" | <ref name="GregsonWood2019">{{Cite web|url=https://www.pocketgamer.com/articles/081449/pewdiepies-pixelings-is-a-new-creature-collecting-game-thats-heading-for-ios-and-android-in-november/|title=PewDiePie's Pixelings is a new creature-collecting game that's heading for iOS and Android in November|last=Gregson-Wood|first=Stephen|date=5 November 2019|website=Pocket Gamer|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20210608052111/https://www.pocketgamer.com/articles/081449/pewdiepies-pixelings-is-a-new-creature-collecting-game-thats-heading-for-ios-and-android-in-november/|archive-date=8 June 2021|access-date=24 February 2021}}</ref> |- | ''Poepdie'' | Dungeon crawler | [[Android]], [[iOS]], Nintendo Switch | Gloeilampware | Stem rol | style="text-align:center" | <ref name="Hernandez2019c">{{Cite web|url=https://www.polygon.com/2019/12/12/21013266/pewdiepie-poopdie-apple-app-store-rejection-felix-kjellberg-youtube|title=PewDiePie says his new poop game got rejected by Apple for being disgusting|last=Hernandez|first=Patricia|date=12 December 2019|website=[[Polygon (website)|Polygon]]|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20210608052109/https://www.polygon.com/2019/12/12/21013266/pewdiepie-poopdie-apple-app-store-rejection-felix-kjellberg-youtube|archive-date=8 June 2021|access-date=24 February 2021}}</ref> |} == Diskografie == {| class="wikitable mw-collapsible plainrowheaders" style="text-align:center" |+Lys van enkelsnitte, met geselekteerde grafiekposisies ! rowspan="2" scope="col" | Titel ! rowspan="2" scope="col" | Jaar ! colspan="4" | Piek grafiek posisies ! rowspan="2" scope="col" | {{Afkorting|Ref.|Reference(s)}} |- ! scope="col" style="width:3em;font-size:90%" | SWE<nowiki><br id="mwCN0"></nowiki><nowiki><br></nowiki><nowiki><br></nowiki><nowiki><br></nowiki><nowiki></br></nowiki> Hitte.<br /><br /><br /><br /><nowiki></br></nowiki> <ref>{{Cite web|url=https://www.sverigetopplistan.se/chart/215?dspy=2019&dspp=15|title=Veckolista Heatseeker, vecka 15, 2019|website=Sverigetopplistan|access-date=25 June 2020}}</ref> ! scope="col" style="width:3em;font-size:90%" | NZ<nowiki><br id="mwCOM"></nowiki><nowiki><br></nowiki><nowiki><br></nowiki><nowiki><br></nowiki><nowiki></br></nowiki> Warm<br /><br /><br /><br /><nowiki></br></nowiki> <ref>{{Cite web|url=https://nztop40.co.nz/chart/hotsingles?chart=4619|title=Hot Singles Chart|website=The Official New Zealand Music Chart|access-date=25 June 2020|archive-date=23 Junie 2019|archive-url=https://archive.today/20190623191946/https://nztop40.co.nz/chart/hotsingles?chart=4619|url-status=dead}}</ref> ! scope="col" style="width:3em;font-size:90%" | SCO<br /><br /><br /><br /><nowiki></br></nowiki> <ref>{{Cite web|url=https://www.officialcharts.com/charts/scottish-singles-chart/20190405/41/|title=Official Scottish Singles Sales Chart Top 100|website=Official Charts Company|access-date=25 June 2020}}</ref> ! scope="col" style="width:3em;font-size:90%" | VSA<nowiki><br id="mwCO4"></nowiki><nowiki><br></nowiki><nowiki><br></nowiki><nowiki><br></nowiki><nowiki></br></nowiki> Kom.<br /><br /><br /><br /><nowiki></br></nowiki> <ref>{{Cite magazine|accessdate=4 November 2019}}</ref> |- ! scope="row" | " Bitch Lasagne "<br /><br /><br /><br /><nowiki></br></nowiki> <span style="font-size:85%">(met Party In Backyard )</span> | rowspan="2" | 2018 | — | — | — | — | style="text-align:center" | <ref name="Spangler2018">{{Cite web|url=https://variety.com/2018/digital/news/pewdiepie-tseries-youtube-rally-subscribers-73-million-1203078188/|title=PewDiePie Zooms Past 73 Million YouTube Subscribers as Fans Rally to Keep Him Ahead of T-Series|last=Spangler|first=Todd|date=3 December 2018|website=[[Variety (magazine)|Variety]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20181214190210/https://variety.com/2018/digital/news/pewdiepie-tseries-youtube-rally-subscribers-73-million-1203078188/|archive-date=14 December 2018|access-date=16 December 2018}}</ref> |- ! scope="row" | "Terugspoel tyd"<br /><br /><br /><br /><nowiki></br></nowiki> <span style="font-size:85%">(met Party In Backyard)</span> | — | — | — | — | style="text-align:center" | <ref>{{Cite OV|url=https://www.youtube.com/watch?v=-XsYMHm64wM|title=PewDiePie x Party In Backyard – Rewind Time (PewDiePie's Youtube Rewind 2018 Theme)|date=27 December 2018|publisher=[[Party In Backyard]]|access-date=27 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190424175906/https://www.youtube.com/watch?v=-XsYMHm64wM|archive-date=24 April 2019}}</ref> |- ! scope="row" | " Baie geluk "<br /><br /><br /><br /><nowiki></br></nowiki> <span style="font-size:85%">(met Roomie en Boyinaband )</span> | rowspan="2" | 2019 | 8 | 27 | 77 | 1 | style="text-align:center" | <ref name="BBC2019">{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/technology-47042761|title=PewDiePie concedes defeat to rival T-Series|date=1 April 2019|website=[[BBC News]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20190401110207/https://www.bbc.com/news/technology-47042761|archive-date=1 April 2019|access-date=3 April 2019}}</ref> |- ! scope="row" | "Myne heeldag"<br /><br /><br /><br /><nowiki></br></nowiki> <span style="font-size:85%">(met Party In Backyard)</span> | — | — | — | 3 | style="text-align:center" | <ref name="Mine All Day">{{Cite web|url=https://technology.inquirer.net/91960/p2fb-watch-pewdiepie-releases-new-minecraft-song-with-video|title=WATCH: PewDiePie releases new Minecraft song with video|last=Biong|first=Ian|date=31 October 2019|website=[[Inquirer.net|Philippine Daily Inquirer]]|access-date=12 April 2020}}</ref> |- ! scope="row" | "Coco" | 2021 | — | — | — | — | style="text-align:center" | <ref name="Gill2021">{{Cite web|url=https://www.businessinsider.in/entertainment/news/pewdiepies-lyrics-targeting-cocomelon-and-jk-rowling-that-may-have-gotten-youtube-angry-enough-to-pull-the-video-down/articleshow/81102941.cms|title=PewDiePie's lyrics targeting CoComelon and JK Rowling may have gotten YouTube angry enough to pull the video down|last=Gill|first=Prabhjote|date=19 February 2021|website=[[Business Insider|Business Insider India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20210520225433/https://www.businessinsider.in/entertainment/news/pewdiepies-lyrics-targeting-cocomelon-and-jk-rowling-that-may-have-gotten-youtube-angry-enough-to-pull-the-video-down/articleshow/81102941.cms|archive-date=20 May 2021|access-date=25 February 2021}}</ref> |} == Bibliografie == * ''Hierdie boek is lief vir jou'' (15 Oktober 2015) == Toekennings en nominasies == {| class="wikitable sortable" ! scope="col" |Year !Ceremony ! scope="col" |Category ! scope="col" |Result ! class="unsortable" scope="col" |{{Afkorting|Ref.|Reference(s)}} |- | rowspan="3" |2013 | rowspan="2" |Starcount Social Star Awards |Most Popular Social Show | {{Gewen}} | style="text-align:center" |<ref name="SS1">{{Cite news|accessdate=29 May 2013|archivedate=31 October 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131031064029/http://ph.news.yahoo.com/social-media-aggregator-host-inaugural-awards-163551223.html}}</ref><ref name="SS2">{{Cite web|url=https://www.usatoday.com/story/life/music/2013/05/23/social-star-awards-justin-bieber-one-direction/2355107/|title=Social Star Awards recognise Bieber, One Direction|last=Jones|first=Steve|date=23 May 2013|website=[[USA Today]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20130524202410/http://www.usatoday.com/story/life/music/2013/05/23/social-star-awards-justin-bieber-one-direction/2355107/|archive-date=24 May 2013|access-date=23 May 2013}}</ref> |- valign="top" |Sweden Social Star Award | {{Gewen}} | style="text-align:center" |<ref name="SS3">{{Cite web|url=http://news.asiaone.com/News/Latest%2BNews/Showbiz/Story/A1Story20130525-425024.html|title=Aaron Aziz more popular in social media than Fann Wong and Jeanette Aw|last=Lee|first=Jan|date=25 May 2013|publisher=[[AsiaOne]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20130621164402/http://news.asiaone.com/News/Latest%2BNews/Showbiz/Story/A1Story20130525-425024.html|archive-date=21 June 2013|access-date=27 May 2013}}</ref> |- valign="top" |5th Shorty Awards |#Gaming | {{Gewen}} | style="text-align:center" |<ref>{{Cite web|url=https://www.cbsnews.com/8301-205_162-57578611/shorty-awards-2013-honors-michelle-obama-jimmy-kimmel/|title=Shorty Awards 2013 honors Michelle Obama, Jimmy Kimmel|last=Ngak|first=Chenda|date=9 April 2013|website=[[CBS News]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20130412140523/http://www.cbsnews.com/8301-205_162-57578611/shorty-awards-2013-honors-michelle-obama-jimmy-kimmel|archive-date=12 April 2013|access-date=15 April 2013}}</ref> |- | rowspan="3" |2014 |2014 Teen Choice Awards |Web Star: Gaming | {{Gewen}} | style="text-align:center" |<ref>{{Cite web|url=http://www.eonline.com/news/567932/2014-teen-choice-awards-the-fault-in-our-stars-win-big-maid-in-manhattan-reunion-more-highlights|title=2014 Teen Choice Awards: The Fault in Our Stars Win Big, Maid in Manhattan Reunion & More Highlights|last=Vulpo|first=Mike|date=10 August 2014|website=[[E! Online]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20140812060928/http://www.eonline.com/news/567932/2014-teen-choice-awards-the-fault-in-our-stars-win-big-maid-in-manhattan-reunion-more-highlights|archive-date=12 August 2014|access-date=11 August 2014}}</ref> |- valign="top" |4th Streamy Awards |Best Gaming Channel, Show, or Series | {{Genomineer}} | style="text-align:center" |<ref>{{Cite web|url=http://www.streamys.org/nominees-winners/4th-annual-nominees-winners/|title=4th Annual Streamy Awards Nominees|publisher=[[Streamy Awards]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20140924123852/http://www.streamys.org/nominees-winners/4th-annual-nominees-winners/|archive-date=24 September 2014|access-date=20 September 2014}}</ref> |- valign="top" |2014 Golden Joystick Awards |Gaming Personality | {{Gewen}} | style="text-align:center" |<ref>{{Cite web|url=http://www.techtimes.com/articles/18779/20141028/golden-joystick-awards-2014-the-winners-are.htm|title=Golden Joystick Awards 2014: The winners are...|last=Arce|first=Nicole|date=28 October 2014|website=Tech Times|archive-url=https://web.archive.org/web/20170213170441/http://www.techtimes.com/articles/18779/20141028/golden-joystick-awards-2014-the-winners-are.htm|archive-date=13 February 2017|access-date=13 February 2017}}</ref> |- | rowspan="4" |2015 |2015 Teen Choice Awards |Choice Web Star: Male | {{Genomineer}} | style="text-align:center" |<ref>{{Cite magazine|accessdate=17 August 2015|archivedate=17 August 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150817151434/http://www.ew.com/article/2015/08/16/teen-choice-awards-winners-2015-tca-winner-list}}</ref> |- | rowspan="2" |5th Streamy Awards |Best First-Person Channel, Show, or Series | {{Genomineer}} | style="text-align:center" |<ref name="5thStreamys">{{Cite web|url=http://www.streamys.org/nominees-winners/5th-annual-nominees-winners/|title=5th Annual Nominees|publisher=[[Streamy Awards]]|access-date=17 August 2015}}</ref> |- valign="top" |Best Gaming Channel, Show, or Series | {{Gewen}} | style="text-align:center" |<ref name="5thStreamys" /> |- valign="top" |2015 Golden Joystick Awards |Gaming Personality | {{Gewen}} | style="text-align:center" |<ref>{{Cite web|url=https://www.gamesradar.com/golden-joysticks-all-winners-year/|title=The Golden Joystick Awards: all the winners this year|last=Hurley|first=Leon|date=30 October 2015|website=[[GamesRadar+]]|access-date=13 February 2017}}</ref> |- valign="top" |2016 |8th Shorty Awards |YouTuber of the Year | {{Genomineer}} | style="text-align:center" |<ref name="8th Shorty Awards">{{Cite web|url=http://shortyawards.com/category/8th/youtuber-of-the-year|title=YouTuber of The Year|website=shortyawards|publisher=[[Shorty Awards]]|access-date=15 January 2017}}</ref> |- valign="top" |2017 |43rd People's Choice Awards |Favorite YouTube Star | {{Genomineer}} | style="text-align:center" |<ref>{{Cite web|url=http://blog.peopleschoice.com/2016/11/15/peoples-choice-awards-2017-full-list-of-nominees/|title=People's Choice Awards 2017: Full List of Nominees|publisher=[[People's Choice Awards]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20161117063137/http://blog.peopleschoice.com/2016/11/15/peoples-choice-awards-2017-full-list-of-nominees/|archive-date=17 November 2016|access-date=15 January 2017}}</ref> |- valign="top" |2019 |2019 Teen Choice Awards |Choice Gamer | {{Gewen}} | style="text-align:center" |<ref>{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/lists/teen-choice-awards-2019-winners-list-updating-live-1229486/item/choice-action-movie-actor-1229383|title=Choice Action Movie Actor – Teen Choice Awards: Full List of Winners|last=Crist|first=Allison|last2=Nordyke|first2=Kimberly|date=11 August 2019|website=[[The Hollywood Reporter]]|language=en|access-date=12 August 2019}}</ref> |} == Sien ook == * Internet in Swede * Lys van YouTubers == Notas == {{Notas}} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Kjellberg, Felix Arvid Ulf}} [[Kategorie:Geboortes in 1989]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Sweedse kunstenaars]] [[Kategorie:YouTube]] [[Kategorie:Artikels met hAudio-mikroformate]] c5qgk40391f1plqj9s04w96raefxf39 2967757 2967714 2026-09-16T18:16:54Z Sobaka 328 nie meer wees nie 2967757 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon |name=PewDiePie |image=Pewdiepie head shot.jpg |image_upright=1.15|caption=Kjellberg in July 2019|other_names=Pewds|birth_name=Felix Arvid Ulf Kjellberg|birth_date={{Birth date and age|1989|10|24|df=yes}}|birth_place=[[Gotenburg]], Sweden|occupation=[[YouTube]]r|spouse={{marriage|[[Marzia Kjellberg]]|19 August 2019}}|children=1|website={{URL|https://pewdiepie.com}}|module={{Infobox youtube personality|subbox=yes | channel_name = PewDiePie | years_active = 2010–present | genre = {{flatlist| * [[Let's Play]] * [[vlog]] * [[comedy]] * [[criticism|commentary]] * [[satire]] }} | subscribers = 111 million <!--please update date in stats_update field when you update this--> | views = 29.3 billion <!--please update date in stats_update field when you update this--> | network = {{ubl|Re6l ({{circa|2019}}–present)|[[Machinima, Inc.|Machinima]] ({{circa|2011}}–2012)|[[Maker Studios]] (2012–2017)}} | associated_acts = {{flatlist| * [[Marzia Kjellberg]] * [[jacksepticeye]] * [[jacksfilms]] * [[Markiplier]] * [[PJ Liguori]] * [[MrBeast]] * [[Joel Berghult|Roomie]] * [[Boyinaband]] * [[Party In Backyard]] * [[The Anime Man]] * [[Emma Blackery]] }} | silver_button = yes | silver_year = 2012{{Efn|Kjellberg received a second Silver Play Button for the Jack septiceye2 channel in 2016.<ref group="‡" name="Playbutton">{{cite AV media|title=I WAITED 4 YEARS FOR THIS!!!!|url=https://www.youtube.com/watch?v=GdJcBoJYwRY|via=[[YouTube]]|publisher=PewDiePie|author=PewDiePie|date=24 November 2016|access-date=26 November 2016|archive-date=25 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161125003035/https://www.youtube.com/watch?v=GdJcBoJYwRY|url-status=live}}</ref>}} | gold_button = yes | gold_year = 2012{{Efn|Kjellberg received a second Gold Play Button for the Jack septiceye2 channel in 2016.<ref group="‡" name="Playbutton"/>}} | diamond_button = yes | diamond_year = 2013<ref group="‡">{{cite AV media|title=THE DIAMOND PLAYBUTTON (Part 3)|url=https://www.youtube.com/watch?v=yWIZpZdpTUw|via=[[YouTube]]|publisher=PewDiePie|author=PewDiePie|date=11 June 2016|access-date=11 June 2016|archive-date=12 June 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160612163108/https://www.youtube.com/watch?v=yWIZpZdpTUw|url-status=live}}</ref> | ruby_button = yes | ruby_year = 2016<ref name="Cohen2016">{{cite web|title=YouTube Sends PewDiePie Custom Ruby Play Button To Commemorate 50 Million Subscribers|url=https://www.tubefilter.com/2016/12/19/pewdiepie-ruby-play-button-youtube-50-million-subscribers/|work=[[Tubefilter]]|last=Cohen|first=Joshua|date=19 December 2016|access-date=1 August 2018|archive-date=28 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180728215537/https://www.tubefilter.com/2016/12/19/pewdiepie-ruby-play-button-youtube-50-million-subscribers/|url-status=live}}</ref> | red_diamond_button = yes | red_diamond_year = 2019<ref name="Weiss2019">{{cite web|title=YouTube Forges New 'Red Diamond Creator Award' For Channels With 100 Million Subscribers|url=https://www.tubefilter.com/2019/09/09/youtube-red-diamond-creator-award/|work=[[Tubefilter]]|last=Weiss|first=Geoff|date=9 September 2019|access-date=27 March 2020|archive-date=27 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200327085657/https://www.tubefilter.com/2019/09/09/youtube-red-diamond-creator-award/|url-status=live}}</ref> | stats_update = 5 June 2024 }}|module2={{Listen|pos=center|embed=yes|filename=PewDiePie Explains his Tattoos.ogg|title=Kjellberg's voice|type=speech|description=Describing one of his [[tattoos]] on the Cold Ones podcast<br />Recorded July 2019}}|signature=Felix Arvid Ulf Kjellberg Signature.svg|signature_size=200px}} '''Felix Arvid Ulf Kjellberg''' (/ˈʃɛlbɜːrɡ/; SHEL-burg, Sweeds: [ˈfěːlɪks ˈǎrːvɪd ɵlf ˈɕɛ̂lːbærj]), gebore op [[24 Oktober]] [[1989]], beter bekend as '''PewDiePie''' (/ˈpjuːdiːpaɪ/; PEW-dee-py), is 'n Sweedse [[YouTuber]] bekend vir sy komiese video's. Kjellberg se gewildheid op YouTube en uitgebreide mediadekking het hom een van die mees bekende aanlyn persoonlikhede en inhoudskeppers gemaak. Hy word in die media uitgebeeld as 'n leidende individu op [[YouTube]], veral in die genre van videospeletjies. Felix Arvid Ulf Kjellberg, gebore en getoë in [[Gotenburg|Göteborg]], het sy YouTube-kanaal "PewDiePie" in 2010 geregistreer, waar hy hoofsaaklik ''Let's Play''-video's van gruwel- en aksiespeletjies geplaas het. Sy kanaal het aansienlike aanhang verkry en was een van die vinnigste groeiende kanale in 2012 en 2013, voordat dit op 15 Augustus 2013 die mees ingetekende kanaal op YouTube geword het. Van 29 Desember 2014 tot 14 Februarie 2017 was Kjellberg se kanaal ook die mees gekykte op die platform. Gedurende hierdie tydperk het sy inhoud se fokus verskuif van ''Let's Plays'' en gediversifiseer om vlogs, komiese kortfilms, gesegmenteerde programme en musiekvideo's in te sluit. Kjellberg se inhoud is reeds opgemerk vir sy polariserende ontvangs onder algemene gehore aanlyn, maar in die laat 2010's het dit meer kontroversieel geword en toenemende mediatoesig gelok. In 2019, na 'n openbare kompetisie met die Indiese platemaatskappy T-Series, is Kjellberg verbygesteek as die mees ingetekende YouTube-kanaal. Kjellberg het ook meer teruggetrokke geraak aanlyn, minder gereeld opgelaai en gereeld pouses van internetgebruik geneem. Hy het uiteindelik semi-afgetree van YouTube, gekies om minder gereeld op te laai vir sy eie genot eerder as vir 'n loopbaan. Intussen, in sy persoonlike lewe, het hy saam met sy vrou, die Italiaanse internetpersoonlikheid Marzia, na [[Japan]] verhuis. Met meer as 111 miljoen intekenare en 29,3 miljard kyke, is sy kanaal steeds een van die mees ingetekende en bedoekte op YouTube. Sy gewildheid aanlyn is opgemerk vir die bevordering van verkope van die videospeletjies wat hy speel, en het hom ook in staat gestel om steun te werf vir liefdadigheidsfondsinsamelings. In 2016 het die tydskrif ''[[Time (tydskrif)|Time]]'' hom as een van die wêreld se 100 mees invloedryke mense aangewys. == Filmografie == === Televisie === {| class="wikitable sortable" ! scope="col" |Jaar ! Film ! scope="col" | Rol ! Netwerk ! scope="col" | Notas ! class="unsortable" | {{Afkorting|Ref.|Reference}} |- | 2014 | ''Suid Park'' | Homself | Komedie Sentraal | Kamee ; 2 episodes | <ref name="VarietySouthPark">{{Cite web|url=https://variety.com/2014/digital/news/south-park-to-feature-cameo-by-youtube-star-pewdiepie-1201368711/|title=South Park' to Feature Cameo by YouTube Star PewDiePie|last=Spangler|first=Todd|date=2 December 2014|website=[[Variety (magazine)|Variety]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20141224214827/http://variety.com/2014/digital/news/south-park-to-feature-cameo-by-youtube-star-pewdiepie-1201368711/|archive-date=24 December 2014|access-date=1 January 2015}}</ref> |} === Web === {| class="wikitable sortable" !Jaar(e) ! scope="col" | Titel ! scope="col" | Rol ! Episodes ! class="unsortable" scope="col" | {{Afkorting|Ref.|Reference(s)}} |- | rowspan="2" | 2013 | ''Epiese Rap Battles of History'' | [[Mikhail Baryshnikov]] | 1 | style="text-align:center" | <ref name="GutelleApril2013">{{Cite web|url=http://www.tubefilter.com/2013/04/23/epic-rap-battles-of-history-russian-finale/|title='Epic Rap Battles of History' Posts Russian Showdown To End Season 2|last=Gutelle|first=Sam|date=23 April 2013|website=[[Tubefilter]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20141227073319/http://www.tubefilter.com/2013/04/23/epic-rap-battles-of-history-russian-finale/|archive-date=27 December 2014|access-date=11 February 2015}}</ref> |- | ''Internet-ikoon'' | Homself | 1 | style="text-align:center" | <ref name="II2013">{{Cite OV|url=https://www.youtube.com/watch?v=TEjLakxeraA|title=Internet Icon S2 Ep8&nbsp;– The Trailer Challenge (Part 2 of 2) Feat SMOSH, Jenna Marbles, and PewDiePie|date=11 July 2013|publisher=[[YOMYOMF|The YOMYOMF Network]]|access-date=11 February 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150523020714/https://www.youtube.com/watch?v=TEjLakxeraA|archive-date=23 May 2015}}</ref> |- | 2013, 2015 | ''Smosh Babas'' | Baba Pewds | 2 | style="text-align:center" | {{voetnota|Voice acted in "Ian's Lost Love" and "The New Teacher".<ref>{{cite AV media|title=IAN'S LOST LOVE [Ft. PewDiePie] (Smosh Babies #9)|url=https://www.youtube.com/watch?v=PJPd6Yqm77Y|via=[[YouTube]]|work=Smosh Babies!|publisher=[[Shut Up! Cartoons|Smosh Babies]]|date=7 October 2013|access-date=1 February 2017|archive-date=27 May 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170527195949/https://www.youtube.com/watch?v=PJPd6Yqm77Y|url-status=live}}</ref><ref>{{cite AV media|title=THE NEW TEACHER [Ft. Shane Dawson] (Smosh Babies #31)|url=https://www.youtube.com/watch?v=wIvbk4qSbB8|via=[[YouTube]]|work=[[Shut Up! Cartoons|Smosh Babies]]|publisher=[[Shut Up! Cartoons]]|date=12 June 2015|access-date=1 February 2017|archive-date=9 February 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170209130010/https://www.youtube.com/watch?v=wIvbk4qSbB8|url-status=live}}</ref>}} |- | 2013–2016, 2019 | ''YouTube Terugspoel'' | Homself | 5 | style="text-align:center" | {{voetnota|Appeared in 2013–2016, and again in [[YouTube Rewind 2019: For the Record|''2019: For the Record'']].<ref name="Hester2013" /><ref name="DOnfro2014" /><ref name="Addady2015" /><ref name="Weiss2016b" /><ref name="Wood2019" />}} |- | rowspan="2" | 2014 | ''Goeie Mitiese Môre'' | Homself | 1 | style="text-align:center" | <ref name="GMM2014">{{Cite OV|url=https://www.youtube.com/watch?v=092PIJKKgFo|title=Swedish Stereotypes (w/ PewDiePie)|date=8 October 2014|publisher=[[Good Mythical Morning]]|access-date=7 December 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161125194315/https://www.youtube.com/watch?v=092PIJKKgFo|archive-date=25 November 2016}}</ref> |- | ''asdfmovie'' | Eensame ou / towenaar | 1 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite OV|url=https://www.youtube.com/watch?v=olit-B5Yldc|title=asdfmovie8|date=10 October 2014|publisher=[[TomSka]]|access-date=1 February 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170209120506/https://www.youtube.com/watch?v=olit-B5Yldc|archive-date=9 February 2017}}</ref> |- | rowspan="2" | 2015 | ''Oscar's Hotel vir Fantastiese Wesens'' | Brock | 6 | style="text-align:center" | <ref name="Jarvey2015">{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/news/patrick-stewart-pewdiepie-lend-voices-810197|title=Patrick Stewart, PewDiePie to Voice Characters in 'Oscar's Hotel' on Vimeo|last=Jarvey|first=Natalie|date=21 July 2015|website=[[The Hollywood Reporter]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20150727104746/http://www.hollywoodreporter.com/news/patrick-stewart-pewdiepie-lend-voices-810197|archive-date=27 July 2015|access-date=23 July 2015}}</ref> |- | ''Pugatorium'' | Edgar | 6 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web|url=http://streamdaily.tv/2015/10/28/new-series-pugatory-features-the-voice-talent-of-pewdiepie/|title=New series Pugatory features the voice talent of PewDiePie|last=Rody-Mantha|first=Bree|date=28 October 2015|website=StreamDaily|archive-url=https://web.archive.org/web/20160423091425/http://streamdaily.tv/2015/10/28/new-series-pugatory-features-the-voice-talent-of-pewdiepie/|archive-date=23 April 2016|access-date=11 April 2016}}</ref> |- | 2016 | ''Bang PewDiePie'' | Homself | 10 (Almal) | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web|url=https://venturebeat.com/2015/10/21/scare-pewdiepie-is-youtube-reds-exclusive-reality-show/|title='Scare PewDiePie' is YouTube Red's exclusive reality show|last=Kleckner|first=Stephen|date=21 October 2015|website=[[VentureBeat]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20151120133845/http://venturebeat.com/2015/10/21/scare-pewdiepie-is-youtube-reds-exclusive-reality-show/|archive-date=20 November 2015|access-date=19 November 2015}}</ref> |} === Musiekvideo's === {| class="wikitable plainrowheaders" ! scope="col" |Jaar ! scope="col" | Titel ! scope="col" | Kunstenaar(s) ! scope="col" | Rol ! class="unsortable" scope="col" | |- ! scope="row" | 2017 | " Asiatiese Jake Paul " | iDubbbz met Boyinaband | Homself | <ref>{{Cite OV|url=https://www.youtube.com/watch?v=tQpKb0U800I|title=Asian Jake Paul (feat. Boyinaband) *DISS TRACK*|date=3 October 2017|publisher=[[iDubbbz|iDubbbzTV2]]|access-date=3 April 2022}}</ref> |} === Videospeletjies === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" ! scope="col" |Jaar ! scope="col" | Titel ! scope="col" | Rol ! class="unsortable" scope="col" | Notas ! class="unsortable" scope="col" | {{Afkorting|Ref.|Reference}} |- ! scope="row" | 2017 | ''Pinstripe'' | Homself | Kamee | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web|url=https://www.gamepressure.com/newsroom/pinstripe-released-on-steam-with-cameos-from-pewdiepie-jackseptic/zc480|title=Pinstripe released on Steam with cameos from PewDiePie, Jacksepticeye and more|last=Szliselman|first=Łukasz|date=25 April 2017|website=Gamepressure.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20190614021033/https://www.gamepressure.com/newsroom/pinstripe-released-on-steam-with-cameos-from-pewdiepie-jackseptic/zc480|archive-date=14 June 2019|access-date=14 June 2019}}</ref> |- ! scope="row" | 2021 | ''YouTubers Life 2'' | Homself | Kamee | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web|url=https://www.nme.com/news/gaming-news/youtubers-life-2-will-star-pewdiepie-vegetta777-and-more-3045269|title='Youtubers Life 2' will star PewDiePie, Vegetta777 and more|last=Brown|first=Andy|date=14 September 2021|website=[[NME]]|access-date=31 December 2021}}</ref> |} == Gameografie == {| class="wikitable sortable" ! scope="col" |Jaar ! Spel ! Tik ! Platform(s) ! Ontwikkelaar ! style="width: 12%" | Rol / Notas ! class="unsortable" scope="col" | {{Afkorting|Ref.|Reference(s)}} |- | 2015 | ''PewDiePie: Legend of the Brofist'' | Platform speletjie | [[iOS]], [[Android]], [[Microsoft Windows]], [[macOS]] | rowspan="2" | Outerminds Inc. | rowspan="2" | Homself (stem) | style="text-align:center" | <ref name="MatulefApr2015">{{Cite web|url=http://www.eurogamer.net/articles/2015-04-13-pewdiepie-is-starring-in-his-own-game|title=PewDiePie is starring in his own game|last=Matulef|first=Jeffrey|date=13 April 2015|website=[[Eurogamer]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20150414051923/http://www.eurogamer.net/articles/2015-04-13-pewdiepie-is-starring-in-his-own-game|archive-date=14 April 2015|access-date=14 April 2015}}</ref> |- | 2016 | ''PewDiePie se Tuber Simulator'' | Simulasie spel | [[iOS]], [[Android]] | style="text-align:center" | <ref name="Spangler092016">{{Cite web|url=https://variety.com/2016/digital/games/pewdiepie-tuber-simulator-crashes-servers-1201874828/|title='PewDiePie's Tuber Simulator' Game Servers Crash as It Hits No. 1 on Apple's App Store Chart|last=Spangler|first=Todd|date=30 September 2016|website=[[Variety (magazine)|Variety]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20161007235326/http://variety.com/2016/digital/games/pewdiepie-tuber-simulator-crashes-servers-1201874828/|archive-date=7 October 2016|access-date=7 October 2016}}</ref> |- | 2018 | ''Diere Super Squad'' | Fisika legkaart spel | [[Microsoft Windows]], [[iOS]], [[macOS]], PlayStation 4, Nintendo Switch, Xbox One | Doublemoose-speletjies | Stem rol | style="text-align:center" | <ref name="Hernandez2017-oct">{{Cite web|url=https://kotaku.com/ex-goat-simulator-dev-teams-up-with-pewdiepie-to-make-b-1820012428|title=Ex-''Goat Simulator'' Dev Teams Up With Pewdiepie To Make Bonkers Physics Game|last=Hernandez|first=Patricia|date=31 October 2017|website=[[Kotaku]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20180801004138/https://kotaku.com/ex-goat-simulator-dev-teams-up-with-pewdiepie-to-make-b-1820012428|archive-date=1 August 2018|access-date=31 July 2018}}</ref> |- | rowspan="2" | 2019 | ''PewDiePie se Pixelings'' | Strategie spel | [[Android]], [[iOS]] | Outerminds Inc. | Homself (stem) | style="text-align:center" | <ref name="GregsonWood2019">{{Cite web|url=https://www.pocketgamer.com/articles/081449/pewdiepies-pixelings-is-a-new-creature-collecting-game-thats-heading-for-ios-and-android-in-november/|title=PewDiePie's Pixelings is a new creature-collecting game that's heading for iOS and Android in November|last=Gregson-Wood|first=Stephen|date=5 November 2019|website=Pocket Gamer|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20210608052111/https://www.pocketgamer.com/articles/081449/pewdiepies-pixelings-is-a-new-creature-collecting-game-thats-heading-for-ios-and-android-in-november/|archive-date=8 June 2021|access-date=24 February 2021}}</ref> |- | ''Poepdie'' | Dungeon crawler | [[Android]], [[iOS]], Nintendo Switch | Gloeilampware | Stem rol | style="text-align:center" | <ref name="Hernandez2019c">{{Cite web|url=https://www.polygon.com/2019/12/12/21013266/pewdiepie-poopdie-apple-app-store-rejection-felix-kjellberg-youtube|title=PewDiePie says his new poop game got rejected by Apple for being disgusting|last=Hernandez|first=Patricia|date=12 December 2019|website=[[Polygon (website)|Polygon]]|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20210608052109/https://www.polygon.com/2019/12/12/21013266/pewdiepie-poopdie-apple-app-store-rejection-felix-kjellberg-youtube|archive-date=8 June 2021|access-date=24 February 2021}}</ref> |} == Diskografie == {| class="wikitable mw-collapsible plainrowheaders" style="text-align:center" |+Lys van enkelsnitte, met geselekteerde grafiekposisies ! rowspan="2" scope="col" | Titel ! rowspan="2" scope="col" | Jaar ! colspan="4" | Piek grafiek posisies ! rowspan="2" scope="col" | {{Afkorting|Ref.|Reference(s)}} |- ! scope="col" style="width:3em;font-size:90%" | SWE<nowiki><br id="mwCN0"></nowiki><nowiki><br></nowiki><nowiki><br></nowiki><nowiki><br></nowiki><nowiki></br></nowiki> Hitte.<br /><br /><br /><br /><nowiki></br></nowiki> <ref>{{Cite web|url=https://www.sverigetopplistan.se/chart/215?dspy=2019&dspp=15|title=Veckolista Heatseeker, vecka 15, 2019|website=Sverigetopplistan|access-date=25 June 2020}}</ref> ! scope="col" style="width:3em;font-size:90%" | NZ<nowiki><br id="mwCOM"></nowiki><nowiki><br></nowiki><nowiki><br></nowiki><nowiki><br></nowiki><nowiki></br></nowiki> Warm<br /><br /><br /><br /><nowiki></br></nowiki> <ref>{{Cite web|url=https://nztop40.co.nz/chart/hotsingles?chart=4619|title=Hot Singles Chart|website=The Official New Zealand Music Chart|access-date=25 June 2020|archive-date=23 Junie 2019|archive-url=https://archive.today/20190623191946/https://nztop40.co.nz/chart/hotsingles?chart=4619|url-status=dead}}</ref> ! scope="col" style="width:3em;font-size:90%" | SCO<br /><br /><br /><br /><nowiki></br></nowiki> <ref>{{Cite web|url=https://www.officialcharts.com/charts/scottish-singles-chart/20190405/41/|title=Official Scottish Singles Sales Chart Top 100|website=Official Charts Company|access-date=25 June 2020}}</ref> ! scope="col" style="width:3em;font-size:90%" | VSA<nowiki><br id="mwCO4"></nowiki><nowiki><br></nowiki><nowiki><br></nowiki><nowiki><br></nowiki><nowiki></br></nowiki> Kom.<br /><br /><br /><br /><nowiki></br></nowiki> <ref>{{Cite magazine|accessdate=4 November 2019}}</ref> |- ! scope="row" | " Bitch Lasagne "<br /><br /><br /><br /><nowiki></br></nowiki> <span style="font-size:85%">(met Party In Backyard )</span> | rowspan="2" | 2018 | — | — | — | — | style="text-align:center" | <ref name="Spangler2018">{{Cite web|url=https://variety.com/2018/digital/news/pewdiepie-tseries-youtube-rally-subscribers-73-million-1203078188/|title=PewDiePie Zooms Past 73 Million YouTube Subscribers as Fans Rally to Keep Him Ahead of T-Series|last=Spangler|first=Todd|date=3 December 2018|website=[[Variety (magazine)|Variety]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20181214190210/https://variety.com/2018/digital/news/pewdiepie-tseries-youtube-rally-subscribers-73-million-1203078188/|archive-date=14 December 2018|access-date=16 December 2018}}</ref> |- ! scope="row" | "Terugspoel tyd"<br /><br /><br /><br /><nowiki></br></nowiki> <span style="font-size:85%">(met Party In Backyard)</span> | — | — | — | — | style="text-align:center" | <ref>{{Cite OV|url=https://www.youtube.com/watch?v=-XsYMHm64wM|title=PewDiePie x Party In Backyard – Rewind Time (PewDiePie's Youtube Rewind 2018 Theme)|date=27 December 2018|publisher=[[Party In Backyard]]|access-date=27 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190424175906/https://www.youtube.com/watch?v=-XsYMHm64wM|archive-date=24 April 2019}}</ref> |- ! scope="row" | " Baie geluk "<br /><br /><br /><br /><nowiki></br></nowiki> <span style="font-size:85%">(met Roomie en Boyinaband )</span> | rowspan="2" | 2019 | 8 | 27 | 77 | 1 | style="text-align:center" | <ref name="BBC2019">{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/technology-47042761|title=PewDiePie concedes defeat to rival T-Series|date=1 April 2019|website=[[BBC News]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20190401110207/https://www.bbc.com/news/technology-47042761|archive-date=1 April 2019|access-date=3 April 2019}}</ref> |- ! scope="row" | "Myne heeldag"<br /><br /><br /><br /><nowiki></br></nowiki> <span style="font-size:85%">(met Party In Backyard)</span> | — | — | — | 3 | style="text-align:center" | <ref name="Mine All Day">{{Cite web|url=https://technology.inquirer.net/91960/p2fb-watch-pewdiepie-releases-new-minecraft-song-with-video|title=WATCH: PewDiePie releases new Minecraft song with video|last=Biong|first=Ian|date=31 October 2019|website=[[Inquirer.net|Philippine Daily Inquirer]]|access-date=12 April 2020}}</ref> |- ! scope="row" | "Coco" | 2021 | — | — | — | — | style="text-align:center" | <ref name="Gill2021">{{Cite web|url=https://www.businessinsider.in/entertainment/news/pewdiepies-lyrics-targeting-cocomelon-and-jk-rowling-that-may-have-gotten-youtube-angry-enough-to-pull-the-video-down/articleshow/81102941.cms|title=PewDiePie's lyrics targeting CoComelon and JK Rowling may have gotten YouTube angry enough to pull the video down|last=Gill|first=Prabhjote|date=19 February 2021|website=[[Business Insider|Business Insider India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20210520225433/https://www.businessinsider.in/entertainment/news/pewdiepies-lyrics-targeting-cocomelon-and-jk-rowling-that-may-have-gotten-youtube-angry-enough-to-pull-the-video-down/articleshow/81102941.cms|archive-date=20 May 2021|access-date=25 February 2021}}</ref> |} == Bibliografie == * ''Hierdie boek is lief vir jou'' (15 Oktober 2015) == Toekennings en nominasies == {| class="wikitable sortable" ! scope="col" |Year !Ceremony ! scope="col" |Category ! scope="col" |Result ! class="unsortable" scope="col" |{{Afkorting|Ref.|Reference(s)}} |- | rowspan="3" |2013 | rowspan="2" |Starcount Social Star Awards |Most Popular Social Show | {{Gewen}} | style="text-align:center" |<ref name="SS1">{{Cite news|accessdate=29 May 2013|archivedate=31 October 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131031064029/http://ph.news.yahoo.com/social-media-aggregator-host-inaugural-awards-163551223.html}}</ref><ref name="SS2">{{Cite web|url=https://www.usatoday.com/story/life/music/2013/05/23/social-star-awards-justin-bieber-one-direction/2355107/|title=Social Star Awards recognise Bieber, One Direction|last=Jones|first=Steve|date=23 May 2013|website=[[USA Today]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20130524202410/http://www.usatoday.com/story/life/music/2013/05/23/social-star-awards-justin-bieber-one-direction/2355107/|archive-date=24 May 2013|access-date=23 May 2013}}</ref> |- valign="top" |Sweden Social Star Award | {{Gewen}} | style="text-align:center" |<ref name="SS3">{{Cite web|url=http://news.asiaone.com/News/Latest%2BNews/Showbiz/Story/A1Story20130525-425024.html|title=Aaron Aziz more popular in social media than Fann Wong and Jeanette Aw|last=Lee|first=Jan|date=25 May 2013|publisher=[[AsiaOne]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20130621164402/http://news.asiaone.com/News/Latest%2BNews/Showbiz/Story/A1Story20130525-425024.html|archive-date=21 June 2013|access-date=27 May 2013}}</ref> |- valign="top" |5th Shorty Awards |#Gaming | {{Gewen}} | style="text-align:center" |<ref>{{Cite web|url=https://www.cbsnews.com/8301-205_162-57578611/shorty-awards-2013-honors-michelle-obama-jimmy-kimmel/|title=Shorty Awards 2013 honors Michelle Obama, Jimmy Kimmel|last=Ngak|first=Chenda|date=9 April 2013|website=[[CBS News]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20130412140523/http://www.cbsnews.com/8301-205_162-57578611/shorty-awards-2013-honors-michelle-obama-jimmy-kimmel|archive-date=12 April 2013|access-date=15 April 2013}}</ref> |- | rowspan="3" |2014 |2014 Teen Choice Awards |Web Star: Gaming | {{Gewen}} | style="text-align:center" |<ref>{{Cite web|url=http://www.eonline.com/news/567932/2014-teen-choice-awards-the-fault-in-our-stars-win-big-maid-in-manhattan-reunion-more-highlights|title=2014 Teen Choice Awards: The Fault in Our Stars Win Big, Maid in Manhattan Reunion & More Highlights|last=Vulpo|first=Mike|date=10 August 2014|website=[[E! Online]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20140812060928/http://www.eonline.com/news/567932/2014-teen-choice-awards-the-fault-in-our-stars-win-big-maid-in-manhattan-reunion-more-highlights|archive-date=12 August 2014|access-date=11 August 2014}}</ref> |- valign="top" |4th Streamy Awards |Best Gaming Channel, Show, or Series | {{Genomineer}} | style="text-align:center" |<ref>{{Cite web|url=http://www.streamys.org/nominees-winners/4th-annual-nominees-winners/|title=4th Annual Streamy Awards Nominees|publisher=[[Streamy Awards]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20140924123852/http://www.streamys.org/nominees-winners/4th-annual-nominees-winners/|archive-date=24 September 2014|access-date=20 September 2014}}</ref> |- valign="top" |2014 Golden Joystick Awards |Gaming Personality | {{Gewen}} | style="text-align:center" |<ref>{{Cite web|url=http://www.techtimes.com/articles/18779/20141028/golden-joystick-awards-2014-the-winners-are.htm|title=Golden Joystick Awards 2014: The winners are...|last=Arce|first=Nicole|date=28 October 2014|website=Tech Times|archive-url=https://web.archive.org/web/20170213170441/http://www.techtimes.com/articles/18779/20141028/golden-joystick-awards-2014-the-winners-are.htm|archive-date=13 February 2017|access-date=13 February 2017}}</ref> |- | rowspan="4" |2015 |2015 Teen Choice Awards |Choice Web Star: Male | {{Genomineer}} | style="text-align:center" |<ref>{{Cite magazine|accessdate=17 August 2015|archivedate=17 August 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150817151434/http://www.ew.com/article/2015/08/16/teen-choice-awards-winners-2015-tca-winner-list}}</ref> |- | rowspan="2" |5th Streamy Awards |Best First-Person Channel, Show, or Series | {{Genomineer}} | style="text-align:center" |<ref name="5thStreamys">{{Cite web|url=http://www.streamys.org/nominees-winners/5th-annual-nominees-winners/|title=5th Annual Nominees|publisher=[[Streamy Awards]]|access-date=17 August 2015}}</ref> |- valign="top" |Best Gaming Channel, Show, or Series | {{Gewen}} | style="text-align:center" |<ref name="5thStreamys" /> |- valign="top" |2015 Golden Joystick Awards |Gaming Personality | {{Gewen}} | style="text-align:center" |<ref>{{Cite web|url=https://www.gamesradar.com/golden-joysticks-all-winners-year/|title=The Golden Joystick Awards: all the winners this year|last=Hurley|first=Leon|date=30 October 2015|website=[[GamesRadar+]]|access-date=13 February 2017}}</ref> |- valign="top" |2016 |8th Shorty Awards |YouTuber of the Year | {{Genomineer}} | style="text-align:center" |<ref name="8th Shorty Awards">{{Cite web|url=http://shortyawards.com/category/8th/youtuber-of-the-year|title=YouTuber of The Year|website=shortyawards|publisher=[[Shorty Awards]]|access-date=15 January 2017}}</ref> |- valign="top" |2017 |43rd People's Choice Awards |Favorite YouTube Star | {{Genomineer}} | style="text-align:center" |<ref>{{Cite web|url=http://blog.peopleschoice.com/2016/11/15/peoples-choice-awards-2017-full-list-of-nominees/|title=People's Choice Awards 2017: Full List of Nominees|publisher=[[People's Choice Awards]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20161117063137/http://blog.peopleschoice.com/2016/11/15/peoples-choice-awards-2017-full-list-of-nominees/|archive-date=17 November 2016|access-date=15 January 2017}}</ref> |- valign="top" |2019 |2019 Teen Choice Awards |Choice Gamer | {{Gewen}} | style="text-align:center" |<ref>{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/lists/teen-choice-awards-2019-winners-list-updating-live-1229486/item/choice-action-movie-actor-1229383|title=Choice Action Movie Actor – Teen Choice Awards: Full List of Winners|last=Crist|first=Allison|last2=Nordyke|first2=Kimberly|date=11 August 2019|website=[[The Hollywood Reporter]]|language=en|access-date=12 August 2019}}</ref> |} == Sien ook == * Internet in Swede * Lys van YouTubers == Notas == {{Notas}} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Kjellberg, Felix Arvid Ulf}} [[Kategorie:Geboortes in 1989]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Sweedse kunstenaars]] [[Kategorie:YouTube]] [[Kategorie:Artikels met hAudio-mikroformate]] 9hdcxk4j5b1pfh7rsq50cg305vdtk0r 0 417023 2967946 2682874 2026-09-17T09:18:26Z Oesjaar 7467 /* Spesies */ Skakel 2967946 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Lachnostylis hirta00.jpg |image_caption = ''Lachnostylis hirta'' |display_parents = 3 |taxon = Lachnostylis |authority = Turcz., (1846) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms = }} '''''Lachnostylis''''' is 'n [[genus]] van plante wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] ''Phyllanthaceae''. Die genus is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]]. == Spesies == Daar is drie [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:15550-1 Plants of the World Online]</ref> {{div col|colwidth= 20 em}} * ''[[Lachnostylis bilocularis]]'' <small>[[Robert Allen Dyer|R.A.Dyer]]</small> * ''[[Lachnostylis hanekomii]]'' <small>R.H.Archer & [[John Charles Manning|J.C.Manning]]</small> * ''[[Lachnostylis hirta]]'' <small>(L.f.) Müll.Arg</small>. {{div col end}} == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Lachnostylis| ]] 35dkn1embg9rkuazdnm9t9wpgb3vaus 0 417071 2967984 2682897 2026-09-17T10:02:13Z Oesjaar 7467 Skakel 2967984 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = IUCN2.3 | name = Klipkoolhout | image = | taxon = Lachnostylis bilocularis | authority = [[Robert Allen Dyer|R.A.Dyer]], (1943) | synonyms = }} Die '''klipkoolhout''' (''Lachnostylis bilocularis'') is 'n [[struik]] wat deel van die Phyllanthaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom tussen [[Calitzdorp]] en [[Uniondale]] in die [[Wes-Kaap]] voor. Die plant het 'n [[voorkomsgebied]] van 4 421 km² en is deel van die [[renosterveld]]. In Engels staan die spesie bekend as die ''rock coalwood''. Die boom se FSA-nommer is 307.1.<ref>https://www.treetags.co.za/national-list-of-indigenous-trees/</ref> == Galery == <gallery> Lachnostylis bilocularis S-2592.jpg Lachnostylis bilocularis 20D 1079.jpg Lachnostylis bilocularis 1DS-II 5193.jpg Lachnostylis bilocularis S-2590.jpg Lachnostylis bilocularis S-2591.jpg </gallery> == Verwysings == {{verwysings}} == Bronne == * [http://redlist.sanbi.org/species.php?species=602-1 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:350729-1 Plants of the World] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Lachnostylis|bilocularis]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] b92yjc70yil30p83jgbcwsw2c6tv8nl 0 417507 2967925 2686433 2026-09-17T08:35:31Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2967925 wikitext text/x-wiki [[Beeld:Supercharger Animation by Tyroola.gif|duimnael|right|upright=1.2|'n Superaanjaer (item 6) van 'n [[suierenjin]]]] [[Beeld:2006 Saturn Ion Red Line engine.jpg|duimnael|regs|upright=1.2|Roots-tipe superaanjaer (regs) aan 'n 2006 GM Ecotec LSJ viersilinder enjin]] 'n '''Superaanjaer''' is 'n toestel in 'n [[binnebrandenjin]], wat die lug wat na die verbrandingkamer gestuur word, saampers om sodoende meer lug in die enjin in te forseer om die enjin kragtiger te maak. Daar is 'n beperking wat so bereik kan word en hang af van die suierkapsiteit van die enjin. Die kategorisering tans is dat 'n superaanjaer 'n vorm van geforseerde induksie is wat meganies aangedryf word deur 'n [[Getande dryfband|dryfband]] vanaf die enjin se [[krukas]]. Dit kan 'n aparte dryfband wees. Daarteenoor word 'n [[turboaanjaer]] aangedryf deur die [[kinetiese energie]] van die uitlaatgasse.<ref>{{cite book |title=Automotive handbook |date=2004 |publisher=Robert Bosch |location=Stuttgart |isbn=0-8376-1243-8 |pages=528 |edition=6th |url=https://books.google.com/books?id=_t1oPwAACAAJ |access-date=6 June 2022}}</ref> Tot in die middel van die 20ste eeu is 'n turboaanjaer egter 'n "turbosuperaanjaer" genoem en is dit as 'n tipe superaanjaer beskou.<ref>{{cite web |url=http://rwebs.net/avhistory/opsman/geturbo/geturbo.htm |title=The Turbosupercharger and the Airplane Power Plant |publisher=Rwebs.net |date=1943-12-30 |access-date=2010-08-03 |archive-date=2011-01-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110109212349/http://rwebs.net/avhistory/opsman/geturbo/geturbo.htm |url-status=dead }}</ref> Die eerste superaangejaagde enjin was in 1878 gebou,<ref>{{cite book|title=Encyclopedia of the History of Technology.|year=1990|publisher=Routledge|location=London|isbn=0-203-19211-7|page=315|url=https://archive.org/details/encyclopaediaofh00mcne/page/315|editor=Ian McNeil}}</ref> en in die 1910's in vliegtuigenjins en in vroeg in die 1920's in motorenjins gebruik. In suierenjins, soos gebruik deur vliegtuie, was superaanjaers gebruik om te kompenseer vir die laer lug digtheid op hoë hoogtes. Superaanjaers is minder gebruik in die 21ste eeu omrede daar na tuboaanjaers oorgeskakel is om [[brandstof]] verbruik te verbeter en meer krag te lewer. == Verwysings == {{verwysings}} {{normdata}} [[Kategorie:Voertuigtegnologie]] 08e74hx6igu6oz5mkp01g80al6w9kvj 0 418272 2967963 2889164 2026-09-17T09:42:28Z Oesjaar 7467 /* Spesies */ Skakel 2967963 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = |image_caption = |display_parents = 3 |taxon = Hermannia |authority = [[Carolus Linnaeus|L.]], (1753) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Eurynema'' <small>Endl.</small> * ''Mahernia'' <small>L.</small> * ''Trichanthera'' <small>Ehrenb.</small> }} '''''Hermannia''''' (moederkappie) is 'n [[genus]] van meerjarige plante wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Malvaceae. Die genus is [[inheems]] aan [[Afrika]], die [[Arabiese Skiereiland]] en [[Sentraal-Amerika]]. == Spesies == Daar is 169 [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:38725-1 Plants of the World Online]</ref> {{div col|colwidth=20em}} * ''[[Hermannia abrotanoides]]'' <small>Schrad.</small> * ''[[Hermannia affinis]]'' <small>K.Schum. ex Schinz</small> * ''[[Hermannia alhiensis]]'' <small>K.Schum.</small> * ''[[Hermannia alnifolia]]'' <small>L.</small> * ''[[Hermannia althaeifolia]]'' <small>L.</small> * ''[[Hermannia althaeoides]]'' <small>Hurt ex Link</small> * ''[[Hermannia amabilis]]'' <small>Marloth ex K.Schum.</small> * ''[[Hermannia amoena]]'' <small>Dinter ex E.Holzh.</small> * ''[[Hermannia angularis]]'' <small>Jacq.</small> * ''[[Hermannia antonii]]'' <small>I.Verd.</small> * ''[[Hermannia argillicola]]'' <small>Dinter ex E.Holzh.</small> * ''[[Hermannia aspera]]'' <small>J.C.Wendl.</small> * ''[[Hermannia auricoma]]'' <small>(Szyszył.) K.Schum.</small> * ''[[Hermannia bicolor]]'' <small>Dinter & [[Adolf Engler|Engl.]]</small> * ''[[Hermannia boraginiflora]]'' <small>Hook.</small> * ''[[Hermannia boranensis]]'' <small>K.Schum.</small> * ''[[Hermannia brachypetala]]'' <small>Harv.</small> * ''[[Hermannia bryoniifolia]]'' <small>Burch.</small> * ''[[Hermannia burchellii]]'' <small>(Sweet) [[Inez Clare Verdoorn|I.Verd.]]</small> * ''[[Hermannia burkei]]'' <small>Burtt Davy</small> * ''[[Hermannia cernua]]'' <small>[[Carl Peter Thunberg|Thunb.]]</small> * ''[[Hermannia coccocarpa]]'' <small>([[Christian Friedrich Ecklon|Eckl.]] & [[Karl Ludwig Philipp Zeyher|Zeyh.]]) Kuntze</small> * ''[[Hermannia comosa]]'' <small>Burch. ex DC.</small> * ''[[Hermannia complicata]]'' <small>Engl.</small> * ''[[Hermannia concinnifolia]]'' <small>I.Verd.</small> * ''[[Hermannia confusa]]'' <small>[[Terence Macleane Salter|T.M.Salter]]</small> * ''[[Hermannia conglomerata]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Hermannia cordata]]'' <small>([[Ernst Heinrich Friedrich Meyer|E.Mey.]] ex E.Phillips) De Winter</small> * ''[[Hermannia cordifolia]]'' <small>Harv.</small> * ''[[Hermannia cristata]]'' <small>[[Harry Bolus|Bolus]]</small> * ''[[Hermannia cuneifolia]]'' <small>Jacq.</small> * ''[[Hermannia damarana]]'' <small>Baker f.</small> * ''[[Hermannia decipiens]]'' <small>E.Mey. ex Harv.</small> * ''[[Hermannia decumbens]]'' <small>Willd. ex Spreng.</small> * ''[[Hermannia denudata]]'' <small>L.f.</small> * ''[[Hermannia depressa]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Hermannia desertorum]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Hermannia dichroma]]'' <small>T.M.Salter</small> * ''[[Hermannia diffusa]]'' <small>L.f.</small> * ''[[Hermannia disermifolia]]'' <small>Jacq.</small> * ''[[Hermannia disticha]]'' <small>Schrad.</small> * ''[[Hermannia diversistipula]]'' <small>C.Presl</small> * ''[[Hermannia eenii]]'' <small>Baker</small> * ''[[Hermannia elliottiana]]'' <small>(Harv.) K.Schum.</small> * ''[[Hermannia engleri]]'' <small>Schinz</small> * ''[[Hermannia erlangeriana]]'' <small>K.Schum.</small> * ''[[Hermannia ernesti-ruschii]]'' <small>Dinter ex E.Holzh.</small> * ''[[Hermannia erodioides]]'' <small>([[William John Burchell|Burch.]] ex DC.) Kuntze</small> * ''[[Hermannia exappendiculata]]'' <small>(Mast.) K.Schum. ex Engl.</small> * ''[[Hermannia filifolia]]'' <small>L.f.</small> * ''[[Hermannia fischeri]]'' <small>K.Schum.</small> * ''[[Hermannia flammea]]'' <small>Jacq.</small> * ''[[Hermannia flammula]]'' <small>Harv.</small> * ''[[Hermannia floribunda]]'' <small>Harv.</small> * ''[[Hermannia fruticulosa]]'' <small>K.Schum. ex Schinz</small> * ''[[Hermannia gariepina]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Hermannia geniculata]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Hermannia gerrardi]]'' <small>Harv.</small> * ''[[Hermannia glabrata]]'' <small>L.f.</small> * ''[[Hermannia glanduligera]]'' <small>K.Schum.</small> * ''[[Hermannia glandulossisima]]'' <small>Engl.</small> * ''[[Hermannia gracilis]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Hermannia grandiflora]]'' <small>W.T.Aiton</small> * ''[[Hermannia grandifolia]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Hermannia grandistipula]]'' <small>(Buchinger ex Hochst.) K.Schum.</small> * ''[[Hermannia grisea]]'' <small>Schinz</small> * ''[[Hermannia grossularifolia]]'' <small>L.</small> * ''[[Hermannia guerkeana]]'' <small>K.Schum.</small> * ''[[Hermannia helianthemum]]'' <small>K.Schum.</small> * ''[[Hermannia helicoidea]]'' <small>I.Verd.</small> * ''[[Hermannia heterophylla]]'' <small>(Cav.) Thunb.</small> * ''[[Hermannia hispidula]]'' <small>Rchb.</small> * ''[[Hermannia holosericea]]'' <small>Jacq.</small> * ''[[Hermannia hyssopifolia]]'' <small>L.</small> * ''[[Hermannia incana]]'' <small>Cav.</small> * ''[[Hermannia inflata]]'' <small>Link & Otto</small> * ''[[Hermannia involucrata]]'' <small>Cav.</small> * ''[[Hermannia jacobeifolia]]'' <small>(Turcz.) [[Robert Allen Dyer|R.A.Dyer]]</small> * ''[[Hermannia johanssenii]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Hermannia johnstonii]]'' <small>Exell & Mendonça</small> * ''[[Hermannia joubertiana]]'' <small>Harv.</small> * ''[[Hermannia juttae]]'' <small>Dinter & Engl.</small> * ''[[Hermannia kirkii]]'' <small>Mast.</small> * ''[[Hermannia lacera]]'' <small>(E.Mey. ex Harv.) Fourc.</small> * ''[[Hermannia lancifolia]]'' <small>Szyszył.</small> * ''[[Hermannia lavandulifolia]]'' <small>L.</small> * ''[[Hermannia leucantha]]'' <small>Schltr.</small> * ''[[Hermannia linearifolia]]'' <small>Harv.</small> * ''[[Hermannia linifolia]]'' <small>Burm.f.</small> * ''[[Hermannia linnaeoides]]'' <small>(Burch. ex DC.) K.Schum.</small> * ''[[Hermannia litoralis]]'' <small>I.Verd.</small> * ''[[Hermannia longiramosa]]'' <small>Engl.</small> * ''[[Hermannia macra]]'' <small>Schltr.</small> * ''[[Hermannia macrobotrys]]'' <small>K.Schum.</small> * ''[[Hermannia malvifolia]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Hermannia merxmuelleri]]'' <small>Friedr.-Holzh.</small> * ''[[Hermannia micrantha]]'' <small>Adamson</small> * ''[[Hermannia micropetala]]'' <small>Harv.</small> * ''[[Hermannia minimifolia]]'' <small>E.Holzh.</small> * ''[[Hermannia minutiflora]]'' <small>Engl.</small> * ''[[Hermannia modesta]]'' <small>(Ehrenb.) Mast.</small> * ''[[Hermannia montana]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Hermannia mucronulata]]'' <small>Turcz.</small> * ''[[Hermannia muirii]]'' <small>Pillans</small> * ''[[Hermannia multiflora]]'' <small>Jacq.</small> * ''[[Hermannia muricata]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Hermannia oblongifolia]]'' <small>(Harv.) Hochr.</small> * ''[[Hermannia odorata]]'' <small>Aiton</small> * ''[[Hermannia oligosperma]]'' <small>K.Schum.</small> * ''[[Hermannia oliveri]]'' <small>K.Schum.</small> * ''[[Hermannia palmeri]]'' <small>Rose</small> * ''[[Hermannia paniculata]]'' <small>Franch.</small> * ''[[Hermannia parviflora]]'' <small>(Eckl. & Zeyh.) K.Schum.</small> * ''[[Hermannia parvula]]'' <small>Burtt Davy</small> * ''[[Hermannia pauciflora]]'' <small>S.Watson</small> * ''[[Hermannia paucifolia]]'' <small>Turcz.</small> * ''[[Hermannia pearsonii]]'' <small>Exell & Mendonça</small> * ''[[Hermannia pfeilii]]'' <small>K.Schum.</small> * ''[[Hermannia pillansii]]'' <small>[[Robert Harold Compton|Compton]]</small> * ''[[Hermannia pinnata]]'' <small>L.</small> * ''[[Hermannia prismatocarpa]]'' <small>E.Mey. ex Harv.</small> * ''[[Hermannia procumbens]]'' <small>Cav.</small> * ''[[Hermannia pseudathiensis]]'' <small>Cheek</small> * ''[[Hermannia pseudofischeri]]'' <small>Cheek</small> * ''[[Hermannia pulchella]]'' <small>L.f.</small> * ''[[Hermannia pulverata]]'' <small>Andrews</small> * ''[[Hermannia quartiniana]]'' <small>A.Rich.</small> * ''[[Hermannia repetenda]]'' <small>I.Verd.</small> * ''[[Hermannia rigida]]'' <small>Harv.</small> * ''[[Hermannia rudis]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Hermannia rugosa]]'' <small>Adamson</small> * ''[[Hermannia saccifera]]'' <small>(Turcz.) K.Schum.</small> * ''[[Hermannia salviifolia]]'' <small>L.f.</small> * ''[[Hermannia sandersonii]]'' <small>Harv.</small> * ''[[Hermannia scabra]]'' <small>Cav.</small> * ''[[Hermannia scabricaulis]]'' <small>T.M.Salter</small> * ''[[Hermannia schlechteriana]]'' <small>Schinz ex K.Schum.</small> * ''[[Hermannia scordifolia]]'' <small>Jacq.</small> * ''[[Hermannia seineri]]'' <small>Engl.</small> * ''[[Hermannia setosa]]'' <small>Schinz</small> * ''[[Hermannia sisymbriifolia]]'' <small>(Turcz.) Hochr.</small> * ''[[Hermannia solaniflora]]'' <small>K.Schum.</small> * ''[[Hermannia spinosa]]'' <small>(Burch.) E.Mey. ex Harv.</small> * ''[[Hermannia staurostemon]]'' <small>K.Schum.</small> * ''[[Hermannia stellulata]]'' <small>(Harv.) K.Schum.</small> * ''[[Hermannia stipitata]]'' <small>Pillans</small> * ''[[Hermannia stipulacea]]'' <small>Lehm. ex Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Hermannia stricta]]'' <small>(E.Mey. ex Turcz.) Harv.</small> * ''[[Hermannia suavis]]'' <small>C.Presl</small> * ''[[Hermannia sulcata]]'' <small>Harv.</small> * ''[[Hermannia ternifolia]]'' <small>C.Presl ex Harv.</small> * ''[[Hermannia testacea]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Hermannia texana]]'' <small>A.Gray</small> * ''[[Hermannia tigreensis]]'' <small>Hochst. ex A.Rich.</small> * ''[[Hermannia torrei]]'' <small>Wild</small> * ''[[Hermannia transvaalensis]]'' <small>Schinz</small> * ''[[Hermannia trifoliata]]'' <small>L.</small> * ''[[Hermannia trifurca]]'' <small>L.</small> * ''[[Hermannia uhligii]]'' <small>Engl.</small> * ''[[Hermannia umbratica]]'' <small>I.Verd.</small> * ''[[Hermannia velutina]]'' <small>DC.</small> * ''[[Hermannia veronicifolia]]'' <small>(Eckl. & Zeyh.) K.Schum.</small> * ''[[Hermannia vestita]]'' <small>Thunb.</small> * ''[[Hermannia violacea]]'' <small>(Burch. ex DC.) K.Schum.</small> * ''[[Hermannia viscosa]]'' <small>Hiern</small> * ''[[Hermannia volkensii]]'' <small>K.Schum.</small> * ''[[Hermannia vollesenii]]'' <small>Cheek</small> * ''[[Hermannia waltherioides]]'' <small>K.Schum.</small> * ''[[Hermannia woodii]]'' <small>Schinz</small> {{div col end}} == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Hermannia| ]] a06t4yrsb1qnp3igxsbb1atapypg6f3 0 418808 2967983 2844317 2026-09-17T10:00:50Z Oesjaar 7467 Skakel 2967983 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | name = | image = | status = LC | status_system = IUCN2.3 | taxon = Hermannia erodioides | authority = ([[William John Burchell|Burch.]] ex DC.) Kuntze, (1898) | synonyms =* ''Hermannia multicaulis'' <small>[[Ernst Heinrich Friedrich Meyer|E.Mey.]]</small> * ''Hermannia resedifolia'' <small>(Burch. ex DC.) [[Robert Allen Dyer|R.A.Dyer]]</small> * ''Mahernia erodioides'' <small>Burch. ex DC.</small> * ''Mahernia multicaulis'' <small>E.Mey. ex Turcz.</small> * ''Mahernia resedifolia'' <small>Burch. ex DC.</small> }} '''''Hermannia erodioides''''' is 'n bossie wat deel van die Malvaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[inheems]] aan [[Botswana]], [[Lesotho]], [[Namibië]] en [[Suid-Afrika]]. In Suid-Afrika kom die plant in [[Gauteng]], [[Noordkaap]], [[Noordwes]], [[Oos-Kaap]], [[Vrystaat]] en die [[Wes-Kaap]] voor. == Bronnelys == * [http://redlist.sanbi.org/species.php?species=1852-77 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:823716-1 Plants of the World] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Hermannia|erodioides]] [[Kategorie:Flora van Botswana]] [[Kategorie:Flora van Lesotho]] [[Kategorie:Flora van Namibië]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] lsw5puqpj72736kiw1xdf4q07yht41f 0 419413 2967709 2921350 2026-09-16T16:41:58Z Pynappel 70858 2967709 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{Inligtingskas2 |naam = Baldwinstraat |kleur = |titel = Steilste straat ter wêreld |beeld = Baldwinstreet.jpg |beeld_wydte = duimnael |beeld_onderskrif = |beeld2 = |beeld2_wydte = |beeld2_onderskrif = |opskrif1 = Vernoem na |1 = William Baldwin |opskrif2 = Lengte |2 = 350 m |opskrif3 = Ligging |3 = North East Valley, Dunedin, Nieu-Seeland |opskrif4 = |4 = |opskrif5 = |5 = |opskrif6 = |6 = |opskrif7 = |7 = |opskrif8 = |8 = |opskrif9 = |9 = }} [[File:BaldwinStreet Descending Tourist.jpg|duimnael|regs|'n Vrou stap met Baldwinstraat af.]] '''Baldwinstraat''', of ''die steilste straat ter wêreld'' volgens die [[Guinness World Records|Guinness Wêreldrekords]], is in die residensiële buurt van North East Valley, 3,5 km noordoos van die stad [[Dunedin]] se sentrale besigheidsdistrik, in [[Nieu-Seeland]] geleë. Dit word as die steilste straat ter wêreld beskou omdat geen ander straat meer hoogte in 10 (horisontale) lopende meter, gemeet op die straat se middellyn, verkry nie.<ref>{{Cite web|date=8 April 2020|title=Baldwin Street in New Zealand reinstated as the world's steepest street|url=https://www.guinnessworldrecords.com/news/2020/4/baldwin-street-in-new-zealand-reinstated-as-the-worlds-steepest-street-614287|access-date=22 September 2021|website=Guinness World Records|language=en-GB}}</ref> == Beskrywing == Balwinstraat is 'n reguit straat net minder 350 m lank, wat van die ooste van Lindsay Creek-vallei op teen die kant van Seinheuwel na Opoho loop. Die straat loop van 30 m bo seevlak by die kruising met North Road na 100 m bo seevlak aan die bokant,<ref name="Hamel2008">Hamel, A. (2008) ''Dunedin tracks and trails.'' Dunedin: Silver Peaks Press. pp. 2.08–09</ref> 'n gemiddelde helling van net meer as 1:5. Die onderste gedeeltes is slegs matig steil, en die oppervlak is asfalt, maar die boonste gedeeltes is steiler en bedek met [[beton]] van 200 m lank vir gemak van instandhouding (bitumen — in óf spaanderseël óf asfalt — sal op 'n warm dag teen die helling afvloei) en vir veiligheid in Dunedin se ysige winters. Die 161,2 m lange boonste gedeelte klim 47,2 m vertikaal, teen 'n gemiddelde gradiënt van 1:3,41.<ref name="infoPanel">Inligtingspaneel aan die onderkant van Baldwinstraat</ref> Op sy maksimum, ongeveer 70 m van bo af,<ref name="infoPanel"/> is die helling van Baldwinstraat ongeveer 1:2,86 (19° of 35%). Indien daar 2,86 m horisontaal gereis word, verander die hoogte met 1 m. Vir karre is dit 'n doodloopstraat, maar Baldwinstraat is wel geskakel met Buchananstraat aan die bokant, 'n voetpad wat 'n andersins ongeplaveide pad volg wat dit met Calderlaan en Arnoldstraat verbind, wat ongevorm is in hul bo-loop waar Baldwin die steilste is. Die strate wat parallel met Baldwin loop, is ook almal steil: Arnoldstraat (1:3,6 of 27.77%), Dalmenystraat (1:3,7 of 27%) en Calderlaan (1:5,4 of 13%). == Geskiedenis == [[Lêer:Toby Stoff 913.jpg|duimnael|regop|[[Landmeter]] Toby Stoff in 2021]] Die straat se steil helling was onbedoeld. Soos met baie ander dele van die vroeë Dunedin, en eintlik die hele Nieu-Seeland, is strate in 'n roosterpatroon uitgelê sonder inagneming van die terrein, gewoonlik deur beplanners in Londen. In die geval van Baldwinstraat (en baie van die Dunedin-straatplan), is die uitleg in die middel van die 19de eeu deur [[Charles Kettle]] opgemeet. Die straat is vernoem na William Baldwin, 'n Provinsiale Raadslid van Otago en koerantstigter, wat die gebied onderverdeel het. In 1987 is Baldwinstraat as die wêreld se steilste straat deur die ''Guinness Book of Records'' erken na 'n tweejaarveldtog deur die uitsaaier Jim Mora. Baldwinstraat is toe bo die twee mededingende strate in [[San Francisco]], wat tot op daardie stadium die titel as die steilste strate in die wêreld gedeel het, aangewys.<ref name="ODT 16 Jul 2019" /> Op 16 Julie 2019 het Baldwinstraat sy titel van die Wêreld se Steilste Straat verloor aan Ffordd Pen Llech, met Baldwinstraat met 'n helling van 35%, terwyl Ffordd Pen Llech teen 'n helling van 37,45% geklassifiseer is. Die [[burgemeester]] van Dunedin, Dave Cull, het gesê dat die Dunedin Stadsraad kan oorweeg om die naambordbewoording van die wêreld se steilste straat na die suidelike halfrond se steilste straat te verander.<ref name="Stuff 14 Jul 2019">{{cite news |last1=McNeilly |first1=Hamish |title=A day of ups and downs for the king of Baldwin St |url=https://www.stuff.co.nz/travel/news/114262658/another-blow-for-nz--dunedin-loses-worlds-steepest-street-titleh |accessdate=16 July 2019 |work=[[Stuff.co.nz]] |date=16 July 2019 |lang=en}}</ref><ref name="ODT 16 Jul 2019">{{cite news |last1=Morris |first1=Chris |title=Dunedin loses steepest street title |url=https://www.odt.co.nz/news/dunedin/dunedin-loses-steepest-street-title |accessdate=16 July 2019 |newspaper=[[Otago Daily Times]] |date=16 Julie 2019 |lang=en }}</ref><ref name="NZH 16 Jul 2019">{{cite news |last1=Morris |first1=Chris |title=Dunedin's Baldwin Street loses steepest world title: Why residents are celebrating |url=https://www.nzherald.co.nz/nz/news/article.cfm?c_id=1&objectid=12249979 |accessdate=16 Julie 2019 |newspaper=[[New Zealand Herald]] |date=16 Julie 2019 |lang=en |archive-date=16 Julie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190716124200/https://www.nzherald.co.nz/nz/news/article.cfm?c_id=1&objectid=12249979 |url-status=dead }}</ref> Op 8 April 2020, ná 'n uitgebreide hersiening van 'n appèl om die titel aan Baldwinstraat terug te besorg, ingedien deur verskeie inwoners van Dunedin onder leiding van landmeter Toby Stoff, het Guinness besluit dat die steilte van die straat op die sentrale as gebaseer moet wees, wat beteken het dat Ffordd Pen Llech 'n helling gehad het van 28,6% vergeleke met Baldwinstraat se 34,8%. Dit het beteken dat die titel van steilste straat aan Baldwinstraat teruggegee is.<ref name="Guinness 8 April 2020">{{cite web |title=Baldwin Street in New Zealand reinstated as the world's steepest street |url= https://www.guinnessworldrecords.com/news/2020/4/baldwin-street-in-new-zealand-reinstated-as-the-worlds-steepest-street-614287 |publisher=[[Guinness World Records]] |accessdate=8 April 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200408104115/https://www.guinnessworldrecords.com/news/2020/4/baldwin-street-in-new-zealand-reinstated-as-the-worlds-steepest-street-614287 |archivedate=8 April 2020}}</ref><ref name="Stuff 8 April 2020">{{cite news |last1=Kitchin |first1=Tom |title=NZ wins back title of world's steepest street from Welsh challenger |url= https://www.stuff.co.nz/national/120918309/baldwin-st-wins-back-title-of-worlds-steepest-from-welsh-challenger |accessdate=8 April 2020 |work=Stuff |date=8 April 2020|archive-url= https://web.archive.org/web/20200408110256/https://www.stuff.co.nz/national/120918309/baldwin-st-wins-back-title-of-worlds-steepest-from-welsh-challenger|archive-date=8 April 2020}}</ref><ref name="ODT 8 April 2020">{{cite news |last1=Hudson |first1=Daisy |title=Baldwin St reclaims steepest street title |url=https://www.odt.co.nz/news/dunedin/baldwin-st-reclaims-steepest-street-title |accessdate=8 April 2020 |work=Otago Daily Times |date=8 April 2020|archive-url= https://web.archive.org/web/20200408105909/https://www.odt.co.nz/news/dunedin/baldwin-st-reclaims-steepest-street-title |archive-date=8 April 2020}}</ref> == Residensiële ontvangs == Na erkenning as die wêreld se steilste straat, veral met die opkoms van sosiale media, het toerisme-aktiwiteit en gebeure by Baldwinstraat aansienlik toegeneem. Die straat is 'n gewilde bestemming op toeristebusse en reisgidse.<ref name="NZH 16 Jul 2019" /> Inwoners het gemengde reaksies teenoor die toeriste-aktiwiteite op straat gehad. Baie inwoners het probleme gerapporteer met sommige toeriste wat ontwrigtend was deur in inwoners se tuine te loop, op straat te lê en verkeersprobleme veroorsaak. Ander inwoners het meer positief daaroor gevoel en geniet die besige aktiwiteit en opwinding om op straat te woon.<ref>{{Cite web|date=8 January 2016|title=Ups and downs of living on world's steepest street|url=https://www.stuff.co.nz/national/75734461/ups-and-downs-of-living-on-worlds-steepest-street|access-date=25 Januarie 2022|website=Stuff|language=en}}</ref><ref name="Stuff 14 Jul 2019"/> Nadat Ffordd Pen Llech tydelik as die wêreld se steilste straat aangewys is en 'n afname in toeriste na Baldwinstraat voorspel is, het die Otago Kamer van Koophandel se uitvoerende hoof, Dougal McGowan, opgemerk dat "dit dalk 'n bedekte seën kan wees vir sommige inwoners wat keelvol is vir skares besoekers, vertrapte tuine en swak bestuursbesluite oor die straat."<ref name="ODT 16 Jul 2019" /> ==Geassosieerde geleenthede en voertuigtoertjies== [[Lêer:Baldwin Street uni challenge (3020727110).jpg|links|duimnael|'n Eenwielfietsryer moet vorentoe leun om sy gravitasiemiddelpunt oor sy eenwielfiets te behou op die steiler betondeel van Baldwinstraat.]] Baldwinstraat het al baie rekordnajaers en waaghalse opgelewer, wat probeer om op/in verskillende soorte voertuie in die straat op of af te ry. Sommige van hierdie pogings het wettig plaasgevind, terwyl ander nie, insluitend ten minste een dood weens 'n ongeluk.<ref name=":0">{{cite news |date=1 March 2001 |title=Students used wheelie bin as sledge in tragic accident |url=http://www.nzherald.co.nz/nz/news/article.cfm?c_id=1&objectid=174533 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121025225802/http://www.nzherald.co.nz/nz/news/article.cfm?c_id=1&objectid=174533 |archive-date=25 October 2012 |accessdate=11 September 2011 |newspaper=The New Zealand Herald}}</ref><ref name=":1">''[https://www.theguardian.com/international/story/0,3604,445106,00.html Dustbin death]'' – [[The Guardian]], Friday 2 March 2001</ref> In Maart 2001 is 'n 19-jarige student van die Universiteit van Otago dood toe sy en 'n ander student probeer het om by die straat in 'n rolasblik af te ry. Die asblik het teen 'n geparkeerde sleepwa gebots. Sy is op slag dood, terwyl die ander student ernstige kopbeserings opgedoen het. <ref name=":0" /><ref name=":1" /> Die straat is ook die venue vir 'n jaarlikse gebeurtenis in Dunedin, die ''Baldwin Street Gutbuster''. Elke somer sedert 1988,<ref name="Hamel2008" /><ref>"Pupil wins gutbuster for third year in a row". ''Otago Daily Times''. 17 February 1993. p. 3.</ref>moet atlete as 'n oefening in fiksheid en balans, van die onderkant van die straat na die bo-kant en weer af hardloop. Die geleentheid lok honderde deelnemers en die rekord vir die vinnigste tyd is in 1998 behaal met 1 minuut 56 sekondes.<ref>McNeilly, Hamish (13 March 2008). "Steep task no trouble for Gutbuster winner". ''Otago Daily Times''. Retrieved 30 November 2008.</ref> Sedert 2002 word daar jaarliks 'n liefdadigheidgeleentheid in Julie gehou wat die rol van 30 000 Jaffas ('n sferiese suikerbedekte sjokoladelekkerny) behels. Elke Jaffa word deur een persoon geborg met pryse vir die wenner en die ingesamelde fondse wat vir liefdadigheid geskenk word. Hierdie geleentheid volg die tradisie wat in 1998 begin is toe 2 000 tennisballe by 'n geborgde geleentheid by die straat afgerol is om geld vir [[Habititat vir Humanity|Habitat for Humanity]] in te samel.<ref name="Hamel2008" /> Op 2 Januarie 2010 het die Cardrona-waaghals Ian Soanes met 'n motorfiets op een wiel by Baldwintstraat afgery. Hy het daarna 'n oorwinningsrondte gery deur met een hand en op een wiel met sy motorfiets teen die heuwel op te ry.<ref>"Stuntman conquers Baldwin St". ''Otago Daily Times''. 2 January 2010. Retrieved 2 January 2010.</ref><ref>''Baldwin street wheelie''. Retrieved 15 April 2024 – via www.youtube.com.</ref> In April 2015, onder gereguleerde toestande, het 'n driemanskap dryfvaart-driewielbestuurders - Harley Jolly, 23; Tyson Barr, 18; en Nic Roy, 18 - opslae gemaak toe hulle in die straat afgekom het met 'n spoed van na raming tot 100 km per uur om die sport te bevorder.<ref>admin (24 January 2024). "Baldwin Street, the Steepest Street in the World". ''Crazy Roads''. Retrieved 14 April 2024.</ref><ref>''Drift trike-steepest street in the world''. Retrieved 14 April 2024 – via www.youtube.com.</ref> Die geskatte spoed was ongeveer twee keer die wettige spoedlimiet in Baldwinstraat van 50 km per uur.<ref>Transport. "Speed Management Plan - Dunedin City Council". ''www.dunedin.govt.nz''. Retrieved 15 April 2024.</ref> In 2017 het Wyn Masters (ook bekend as Wyn TV) 'n eenwielrit (met 'n handrat - dit wil sê swaartekrag in plaas van trap) teen die heuwel af op 'n fiets onderneem.<ref>''Worlds Steepest street wheelie!!''. Retrieved 15 April 2024 – via www.youtube.com.</ref> Op 26 Januarie 2018 het die 11-jarige Harry Willis meer as NZD$ 11 000 vir die [[Ronald McDonald Huis]] in [[Christchurch]] ingesamel deur by die straat met 'n springstok ("pogo stick") op te gaan. Dit het hom ongeveer 10 minute geneem. Willis is sedertdien geëer deur 'n gedenkplaat aan die bo-punt van die straat op te rig.<ref>"Plaque marks Harry's pogo achievement". ''Otago Daily Times''. 6 March 2018. Retrieved 10 September 2018.</ref> Op 10 Januarie 2019 het 'n man met bromponie van die handelsmerk Lime by Baldwinstraat afgery op dieselfde dag wat dié bromponies aan Dunedin bekendgestel is en 'n week na Dunedin se burgemeester op daardie tydstip, [[Dave Cull]], gesê het dat hy "op mense se gesonde verstand" staatmaak om nie met die bromponies by die wêreld se steilste straat af te ry nie.<ref>Satherley, Dan (10 January 2019). "Dunedin Mayor Dave Cull hopes 'common sense' will stop students riding Lime scooters down Baldwin Street". ''Newshub''. New Zealand. Retrieved 10 January 2019.</ref><ref>Findlay, Grant; Small, Zane (10 January 2019). "Watch: Young man tackles Dunedin's Baldwin St on Lime scooter". ''Newshub''. New Zealand. Retrieved 10 January 2019.</ref> In Augustus 2022, onder gereguleerde toestande, het die Australiese afdraand-skaatser Zak Mills-Goodwin die eerste persoon geword wat op video vasgevang is waar hy die straat op 'n [[skaatsplank]] heuwelduik ("hill bomb", dus nie glye doen nie, omdat dit spoed verminder).<ref>"Stuff". ''www.stuff.co.nz''. Retrieved 14 April 2024.</ref><ref>''Worlds Steepest Street! Zak Mills-Goodwin skates down Baldwin Street in New Zealand. #getthatsk8''. Retrieved 14 April 2024 – via www.youtube.com.</ref> Na baie jare van idees en pogings,<ref>''Cycling up the steepest street in the world - Baldwin Street 2017''. Retrieved 14 April 2024 – via www.youtube.com.</ref><ref>''A visit to Baldwin Street, the "world's steepest street"''. Retrieved 14 April 2024 – via www.youtube.com.</ref> is 'n poging deur die Amerikaanse [[YouTuber]] en fietsryer Mitch Boyer in April 2023 gemaak om by die straat op te ry nadat hy gehoor het dat 'n Nieu-Seelandse TV-nuusverslag (wat op die program ''Seven Sharp'' uitgesaai is) oor sy verfilmde bestyging op met die straat Ffordd Pen Llech wat op daardie stadium die wêreld se steilste straat was. Een van die program se mede-aanbieders, [[Hilary Barry]], het gesê: "As jy by die straat kan opry, dan is dit nie die wêreld se steilste straat nie".<ref name=":2">''Cycling up the World's Steepest Street (New Zealand)''. Retrieved 14 April 2024 – via www.youtube.com.</ref><ref>''Does this cyclist make it up the steepest street in the world?''. Retrieved 14 April 2024 – via www.youtube.com.</ref> Nadat Barry verneem het dat Boyer die 30 uur-reistog gaan aanpak om die uitdaging te probeer en speels vir Barry haar woord te laat tel, het sy aangebied om die pogings af te neem vir hulle program. Na twee mislukte pogings, het Boyer daarin geslaag om die straat te skaal, soms deur van 'n sigsagtegniek ('n selfopgelegde beperking wat hy later na die tweede poging weens moeilikheid weggegooi het) gebruik te maak. Hy het 'n [[Crankset|kettingring]] van 52–36 en 'n [[Cogset|kettingwielversameling]] van 11–34 gebruik om 'n minimum ratverhouding van 1,058 te kry, insluitende om die bande vir gewig te optimaliseer.<ref name=":2" /> ==Sien ook== Ander steil strate sluit in: *'n Residensiële doodloopstraat in Stilfs in [[Suid-Tirol]] ([[Italië]]) het 'n 40%-gradient soos aangedui deur 'n padteken.<ref>[https://www.google.com/maps/@46.5984013,10.5467289,3a,64.4y,90.4h,83.83t/data=!3m6!1e1!3m4!1sQDaO_QlUFquL61QhQ2P52w!2e0!7i13312!8i6656] Google Street View</ref> *Côte St-Ange in [[Chicoutimi]], [[Quebec]], [[Kanada]], wat 'n beweerde 33%-gradient (omtrent 18°) het. Dit blyk egter te wyte te wees aan verwarring oor die hellingshoek en die persentasiegraad; die straat is opgeteken as 18%-graad.<ref>[https://www.google.co.uk/maps/place/C%C3%B4te+St+Ange,+Chicoutimi,+QC,+Canada/@48.4261494,-71.0841778,3a,75y,122.63h,86.98t/data=!3m7!1e1!3m5!1sctKdcOnveGR5kgflDSCEsg!2e0!6s%2F%2Fgeo2.ggpht.com%2Fcbk%3Fpanoid%3DctKdcOnveGR5kgflDSCEsg%26output%3Dthumbnail%26cb_client%3Dmaps_sv.tactile.gps%26thumb%3D2%26w%3D203%26h%3D100%26yaw%3D122.044846%26pitch%3D0%26thumbfov%3D100!7i13312!8i6656!4m5!3m4!1s0x4cc02740900256bb:0x4a38bac3ae91da79!8m2!3d48.4255158!4d-71.0826009] Google Street View</ref> *Cantonlaan, in [[Pittsburgh]], [[Pennsilvanië]], Verenigde State; dit is amptelik gemeet as 'n 37%-graad.<ref>{{cite news | url = http://www.post-gazette.com/pg/05030/448976.stm | title = Here: In Beechview | work = [[Pittsburgh Post-Gazette]] | date = 30 January 2005 | accessdate = 11 August 2007 | author = Bob Batz, Jr. | archive-date = 17 August 2007 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070817112347/http://www.post-gazette.com/pg/05030/448976.stm | url-status = dead }}</ref><ref>{{ cite web|title=Pittsburgh Hills |url=http://www.wpwbikeclub.org/pgh_hills.html |accessdate=11 August 2007 |work=Western Pennsylvania Wheelmen |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070516024036/http://wpwbikeclub.org/pgh_hills.html |archivedate=16 May 2007 |url-status=dead }}</ref> Die hoek van 37% strek egter net oor ongeveer 6,5 m, terwyl Baldwinstraat se steilste deel veel langer is. *Eldredstraat in [[Los Angeles]], Verenigde State; een van drie strate in Los Angeles met 'n graad tussen 32% en 33,3%.<ref>''[http://www.walkinginla.com/2004/Feb15/EldredSt.html Getting the Slant on L.A.'s Steepest Street]'' – [[Los Angeles Times]], Thursday 21 August 2003</ref> *Filbert- en 22ste straat in [[San Francisco]], [[Kalifornië]], Verenigde State, het onderskeidelik 'n 31 tot 31,5% (17°) vir 60 tot 70 m.<ref>''[http://www.cityofdunedin.com/city/?MIvalObj=wo_bigoe_0303&MItypeObj=application/pdf&ext=.pdf Baldwin St steeped in controversy]'' – ''Otago Experience'' ([[Dunedin City Council]] newsletter), Issue 3, March 2003, page 5</ref> Verskeie kort ente van San Francisco se strate is steiler, insluitend 'n 9 m deel van Bradfordstraat wat in 2010 geplavei is teen 'n gemiddelde 39 tot 40%-graad.<ref>{{cite web|title=A New Steepest Street is Born|url=http://www.datapointed.net/2010/02/more-steeps-of-san-francisco/}}</ref> Die steilste deel van Bradfordstraat is by {{coord|37.7373|-122.4097|display=inline}}. Die res van die straat is ongeveer 25%-graad, maar die kort deel is wel eg: 3,5 vertikale meter in 9,4 meter van die sypaadjie, of 8,7 horisontale meter. Dit word gemeet in 'n reguit lyn langs die sypaadjie; as jy langs die soort-van-middellyn meet, is die graad 39,6%. *Waipio Valleyweg ({{coord|20|7|11|N|155|35|36|W|name=Waipio Valley Road|type:landmark_region:US-HI}}) op die eiland van [[Hawaii]]. Soos gemeet deur Stephen von Worley het die pad lang ente wat 30% met piek gradiente van baie hoër bereik; party areas tot by 45%.<ref>[[Jennings, Ken]]. [http://www.cntraveler.com/stories/2014-10-20/is-this-hawaiian-street-the-world-s-steepest-road "Is This Hawaiian Street the World's Steepest Road?"], ''[[Conde Nast Traveler]]'', 20 October 2014. Retrieved 18 May 2015.</ref><ref>{{cite web |last1=Russo |first1=Carla Herreria |title=The 10 Steepest Streets In America |url=https://www.huffpost.com/entry/steepest-streets-america_n_4871559 |website=HuffPost |date=March 2014 |publisher=BuzzFeed, Inc. |access-date=10 May 2022}}</ref><ref>{{cite web |title=Waipio Valley Road in HI is the steepest road in the USA |url=https://www.dangerousroads.org/north-america/usa/394-waipio-road-usa.html |website=Dangerous Roads |publisher=dangerousroads.org |access-date=3 May 2021}}</ref><ref>{{cite web |last1=Baray |first1=Alexa |title=4 Steep U.S. Streets That Will Make Your Palms Sweat |url=https://www.traveltrivia.com/steepest-us-streets/XqgZkXU1XQAGkiWS |website=Travel Trivia |publisher=Inboxlab, Inc. |access-date=10 May 2022}}</ref> Hierdie pad is 'n geplaveide publieke pad, maar nie 'n residensiële straat nie en is slegs oop vir viertrekvoertuie. * Ffordd Pen Llech in Harlech, Wallis het 'n gerapporteerde helling van 36,6% (opgerond na 40% op die waarskuwingsteken). * Muro di Sormano (''Muur van Sormano'') is 'n welbekende fietsryskof in Noordelike Italië, met 'n maksimumgradient van 27%. Dit vorm onder andere deel van die [[Giro di Lombardia]]-fietsrywedren. * Paso Florentino-weg in [[Meksikostad]] het 'n gerapporteerde helling van 45%. Motorongelukke gebeur dikwels in hierdie straat as gevolg van die helling.<ref>{{Cite web |title=Paso Florentino Street Mexico - One Of The Steepest Road That Causes A Lot Of Accidents |url=https://thehooksite.com/paso-florentino-street-mexico/ |access-date=2022-11-23 |website=thehooksite.com}}</ref> Baie strate in die weste van [[Engeland]] en Wallis het gerapporteerde hellings van 33% en hoër. Valestraat in [[Bristol]] word dikwels as die steilste straat in [[Brittanje]] vermeld met 21,81° of 40,02%<ref>Meierhans, Jennifer. [https://www.bbc.co.uk/news/uk-england-38568893 "Where is England's Steepest Street?"], [[BBC News]], 19 March 2017. Retrieved 19 March 2017.</ref> en mag dus 'n helling steiler as 36,6% hê. Hierdie paaie is egter dikwels korter as die paaie wat bo genoem is en het gewoonlik baie meer draaie as byvoorbeeld die reguit pad van Baldwinstraat. ==Galery== <gallery mode="packed" heights="120px"> File:Baldwin Street High Resolution Upwards Look.jpg| File:Baldwin Street, New Zealand.jpg|Foto op straatvlak geneem. File:DunedinBaldwinStreet Parked Car.jpg|'n Geparkeerde motor. </gallery> == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{commons category}} * [http://www.wises.co.nz/l/Otago/North+East+Valley/Baldwin+Street/ Kaart van Baldwinstraat] (van [http://www.wises.co.nz/ Wises Maps]) * [https://maps.google.com/maps?t=h&ll=-45.84918,170.534189&spn=0,359.997425&z=19&layer=c&cbll=-45.849242,170.53427&panoid=Ohd49YYd8FbfF3w52nJF_A&cbp=12,139.52,,0,11.58 Baldwinstraat] in [[Google Street View]] {{Coord|45|50|58|S|170|32|05|E|region:NZ_type:landmark_source:dewiki|display=title}} {{Normdata}} [[Kategorie:Wêreldrekords]] [[Kategorie:Nieu-Seeland]] [[Kategorie:Strate]] 7r2uguimzl50ckhwabun09fsm41dig2 0 419860 2967949 2705280 2026-09-17T09:31:44Z Oesjaar 7467 /* Infraspesies */ Skakel 2967949 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = IUCN2.3 | name = | image = | taxon = Sebaea zeyheri | authority = Schinz, (1891) | synonyms = }} '''''Sebaea zeyheri''''' is 'n [[plant]] wat deel van die Gentianaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in die [[Wes-Kaap]] voor. Die plant is deel van die [[fynbos]]. == Infraspesies == Die spesie het drie [[Infraspesifieke naam|infraspesies]]: * ''Sebaea zeyheri var. acutiloba'' <small>(Schinz) Marais</small> * ''Sebaea zeyheri var. cleistantha'' <small>([[Robert Allen Dyer|R.A.Dyer]]) Marais</small> * ''Sebaea zeyheri var. zeyheri'' == Bronnelys == * [http://redlist.sanbi.org/species.php?species=1898-90 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:370758-1 Plants of the World] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Sebaea|zeyheri]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] 5p1svrs0fcd76tpis5tbvuv8dwerh2j 0 420792 2967954 2913085 2026-09-17T09:35:24Z Oesjaar 7467 /* Spesies */ Skakel 2967954 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Eriospermum paradoxum - Ashton South Africa.jpg |image_caption = ''Eriospermum paradoxum'' |display_parents = 3 |taxon = Eriospermum |authority = Jacq. ex Willd., (1799) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Loncodilis'' <small>Raf.</small> * ''Phylloglottis'' <small>Salisb.</small> * ''Thaumaza'' <small>Salisb.</small> }} '''''Eriospermum''''' is 'n [[genus]] van [[geofiet]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Asparagaceae. Die genus is [[inheems]] aan [[Afrika]]. Die genus staan ook bekend as ''bobbejaanore'' en ''haasklossies''. == Spesies == Daar is 114 [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:24239-1 Plants of the World Online]</ref> {{div col|colwidth=20em}} * ''[[Eriospermum abyssinicum]]'' <small>Baker</small> * ''[[Eriospermum adpressifolium]]'' <small>O.Weber</small> * ''[[Eriospermum aequilibre]]'' <small>Poelln.</small> * ''[[Eriospermum alcicorne]]'' <small>Baker</small> * ''[[Eriospermum algiferum]]'' <small>[[Hermann Wilhelm Rudolf Marloth|Marloth]] ex [[Ave Duthie|A.V.Duthie]]</small> * ''[[Eriospermum andongense]]'' <small>[[Friedrich Martin Josef Welwitsch|Welw.]] ex Baker</small> * ''[[Eriospermum aphyllum]]'' <small>Marloth</small> * ''[[Eriospermum appendiculatum]]'' <small>A.V.Duthie</small> * ''[[Eriospermum arachnoideum]]'' <small>P.L.Perry</small> * ''[[Eriospermum arenosum]]'' <small>P.L.Perry</small> * ''[[Eriospermum aribesense]]'' <small>P.L.Perry</small> * ''[[Eriospermum aridicola]]'' <small>G.Will.</small> * ''[[Eriospermum armianum]]'' <small>P.L.Perry</small> * ''[[Eriospermum attenuatum]]'' <small>[[Hermann Wilhelm Rudolf Marloth|Marloth]] ex P.L.Perry</small> * ''[[Eriospermum bakerianum]]'' <small>Schinz</small> * ''[[Eriospermum bayeri]]'' <small>P.L.Perry</small> * ''[[Eriospermum bifidum]]'' <small>[[Robert Allen Dyer|R.A.Dyer]]</small> * ''[[Eriospermum bowieanum]]'' <small>Baker</small> * ''[[Eriospermum bracteatum]]'' <small>Archibald</small> * ''[[Eriospermum brevipes]]'' <small>Baker</small> * ''[[Eriospermum breviscapum]]'' <small>Marloth ex P.L.Perry</small> * ''[[Eriospermum bruynsii]]'' <small>P.L.Perry</small> * ''[[Eriospermum buchubergense]]'' <small>Dinter</small> * ''[[Eriospermum calcareum]]'' <small>P.L.Perry</small> * ''[[Eriospermum capense]]'' <small>([[Carolus Linnaeus|L.]]) [[Terence Macleane Salter|T.M.Salter]]</small> * ''[[Eriospermum cecilii]]'' <small>Baker</small> * ''[[Eriospermum cernuum]]'' <small>Baker</small> * ''[[Eriospermum cervicorne]]'' <small>Marloth</small> * ''[[Eriospermum ciliatum]]'' <small>P.L.Perry</small> * ''[[Eriospermum citrinum]]'' <small>P.L.Perry</small> * ''[[Eriospermum coactum]]'' <small>P.L.Perry</small> * ''[[Eriospermum cooperi]]'' <small>Baker</small> * ''[[Eriospermum cordiforme]]'' <small>T.M.Salter</small> * ''[[Eriospermum corymbosum]]'' <small>Baker</small> * ''[[Eriospermum crispum]]'' <small>P.L.Perry</small> * ''[[Eriospermum currorii]]'' <small>(Baker) Baker</small> * ''[[Eriospermum descendens]]'' <small>Marloth ex P.L.Perry</small> * ''[[Eriospermum deserticola]]'' <small>Marloth ex P.L.Perry</small> * ''[[Eriospermum dielsianum]]'' <small>Schltr. ex Poelln.</small> * ''[[Eriospermum dissitiflorum]]'' <small>Schltr.</small> * ''[[Eriospermum dregei]]'' <small>[[Selmar Schönland|Schönland]]</small> * ''[[Eriospermum dyeri]]'' <small>Marloth ex Archibald</small> * ''[[Eriospermum erinum]]'' <small>P.L.Perry</small> * ''[[Eriospermum eriophorum]]'' <small>Marloth ex P.L.Perry</small> * ''[[Eriospermum ernstii]]'' <small>P.L.Perry</small> * ''[[Eriospermum exigium]]'' <small>P.L.Perry</small> * ''[[Eriospermum exile]]'' <small>P.L.Perry</small> * ''[[Eriospermum filicaule]]'' <small>Marloth ex P.L.Perry</small> * ''[[Eriospermum flabellatum]]'' <small>Marloth ex P.L.Perry</small> * ''[[Eriospermum flavum]]'' <small>P.L.Perry</small> * ''[[Eriospermum flexum]]'' <small>P.L.Perry</small> * ''[[Eriospermum flexuosum]]'' <small>Welw. ex Baker</small> * ''[[Eriospermum folioliferum]]'' <small>Andrews</small> * ''[[Eriospermum fragile]]'' <small>P.L.Perry</small> * ''[[Eriospermum glaciale]]'' <small>P.L.Perry</small> * ''[[Eriospermum graminifolium]]'' <small>A.V.Duthie</small> * ''[[Eriospermum graniticola]]'' <small>Dinter ex Poelln.</small> * ''[[Eriospermum halenbergense]]'' <small>Dinter</small> * ''[[Eriospermum inconspicuum]]'' <small>P.L.Perry</small> * ''[[Eriospermum juttae]]'' <small>Dinter</small> * ''[[Eriospermum kiboense]]'' <small>K.Krause</small> * ''[[Eriospermum kirkii]]'' <small>Baker</small> * ''[[Eriospermum krauseanum]]'' <small>Poelln.</small> * ''[[Eriospermum lanceifolium]]'' <small>Jacq. ex Willd.</small> * ''[[Eriospermum lanimarginatum]]'' <small>Marloth ex P.L.Perry</small> * ''[[Eriospermum lanuginosum]]'' <small>Jacq.</small> * ''[[Eriospermum lavranosii]]'' <small>P.L.Perry</small> * ''[[Eriospermum laxiracemosum]]'' <small>P.L.Perry</small> * ''[[Eriospermum macgregoriorum]]'' <small>P.L.Perry</small> * ''[[Eriospermum mackenii]]'' <small>(Hook.f.) Baker</small> * ''[[Eriospermum marginatum]]'' <small>Marloth ex P.L.Perry</small> * ''[[Eriospermum minutiflorum]]'' <small>Marloth ex P.L.Perry</small> * ''[[Eriospermum minutipustulatum]]'' <small>P.L.Perry</small> * ''[[Eriospermum multifidum]]'' <small>Marloth</small> * ''[[Eriospermum namaquanum]]'' <small>Marloth ex P.L.Perry</small> * ''[[Eriospermum nanum]]'' <small>Marloth</small> * ''[[Eriospermum occultum]]'' <small>Archibald</small> * ''[[Eriospermum ophioglossoides]]'' <small>Welw. ex Baker</small> * ''[[Eriospermum ornithogaloides]]'' <small>Baker</small> * ''[[Eriospermum orthophyllum]]'' <small>(Archibald) P.L.Perry</small> * ''[[Eriospermum paludosum]]'' <small>Baker</small> * ''[[Eriospermum papilliferum]]'' <small>A.V.Duthie</small> * ''[[Eriospermum paradoxum]]'' <small>(Jacq.) Ker Gawl.</small> * ''[[Eriospermum parvifolium]]'' <small>Jacq. ex Willd.</small> * ''[[Eriospermum parvulum ]]'' <small>P.L.Perry</small> * ''[[Eriospermum patentiflorum]]'' <small>Schltr.</small> * ''[[Eriospermum porphyrium]]'' <small>Archibald</small> * ''[[Eriospermum porphyrovalve]]'' <small>Baker</small> * ''[[Eriospermum proliferum]]'' <small>Baker</small> * ''[[Eriospermum pubescens]]'' <small>Jacq.</small> * ''[[Eriospermum pumilum]]'' <small>T.M.Salter</small> * ''[[Eriospermum pusillum]]'' <small>P.L.Perry</small> * ''[[Eriospermum pustulatum]]'' <small>Marloth ex A.V.Duthie</small> * ''[[Eriospermum ramosum]]'' <small>P.L.Perry</small> * ''[[Eriospermum ratelpoortianum]]'' <small>P.L.Perry</small> * ''[[Eriospermum rhizomatum]]'' <small>P.L.Perry</small> * ''[[Eriospermum roseum]]'' <small>Schinz</small> * ''[[Eriospermum sabulosum]]'' <small>P.L.Perry</small> * ''[[Eriospermum schinzii]]'' <small>Conrath ex Baker</small> * ''[[Eriospermum schlechteri]]'' <small>Baker</small> * ''[[Eriospermum spirale]]'' <small>(L.) Bergius ex Schult. & Schult.f.</small> * ''[[Eriospermum stenophyllum]]'' <small>Welw. ex Baker</small> * ''[[Eriospermum strachaniae]]'' <small>van Jaarsv.</small> * ''[[Eriospermum subincanum]]'' <small>P.L.Perry</small> * ''[[Eriospermum subtile]]'' <small>P.L.Perry</small> * ''[[Eriospermum titanopsoides]]'' <small>P.L.Perry</small> * ''[[Eriospermum triphyllum]]'' <small>Baker</small> * ''[[Eriospermum tuberculatum]]'' <small>P.L.Perry</small> * ''[[Eriospermum undulatum]]'' <small>P.L.Perry</small> * ''[[Eriospermum vermiforme]]'' <small>Marloth ex P.L.Perry</small> * ''[[Eriospermum villosum]]'' <small>Baker</small> * ''[[Eriospermum viscosum]]'' <small>Marloth ex P.L.Perry</small> * ''[[Eriospermum volkmanniae]]'' <small>Dinter</small> * ''[[Eriospermum zeyheri]]'' <small>R.A.Dyer</small> {{div col end}} == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Eriospermum| ]] [[Kategorie:Flora van Afrika]] g3wilww9m2rxsl0xhlr8q7qilvbpk8w 0 420843 2967973 2711883 2026-09-17T09:53:43Z Oesjaar 7467 Skakel 2967973 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | name = | image = | status = LC | status_system = IUCN3.1 | taxon = Eriospermum zeyheri | authority = [[Robert Allen Dyer|R.A.Dyer]], (1954) | synonyms = }} '''''Eriospermum zeyheri''''' is 'n knolagtige [[geofiet]] wat deel van die ''[[Asparagaceae]]'' [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in die [[Noord-Kaap]], [[Oos-Kaap]] en die [[Wes-Kaap]] voor. == Bronne == * [http://redlist.sanbi.org/species.php?species=1855-113 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:534903-1 Plants of the World Online] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Eriospermum|zeyheri]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] p82tuia2s4syk8u3cowf30wv6mx9ehk 0 420979 2967928 2889847 2026-09-17T08:54:45Z Oesjaar 7467 /* Spesies */ Skakel 2967928 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Hyobanche sanguinea in Cape Point-South Africa.jpg |image_caption = ''Hyobanche sanguinea'' |display_parents = 3 |taxon = Hyobanche |authority = [[Carolus Linnaeus|L.]], (1771) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms = * ''Haematobanche'' <small>C.Presl</small> }} '''''Hyobanche''''' is 'n [[genus]] van eenjarige en meerjarige [[kruie]] wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Orobanchaceae. Die genus is [[inheems]] aan [[Lesotho]], [[Namibië]] en [[Suid-Afrika]]. == Spesies == Daar is agt [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:37728-1 Plants of the World Online]</ref> * ''[[Hyobanche atropurpurea]]'' <small>[[Frank Bolus|Bolus]]</small> * ''[[Hyobanche barklyi]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Hyobanche fulleri]]'' <small>E.Phillips</small> * ''[[Hyobanche hanekomii]]'' <small>A.Wolfe</small> * ''[[Hyobanche robusta]]'' <small>[[Selmar Schönland|Schönland]]</small> * ''[[Hyobanche rubra]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Hyobanche sanguinea]]'' <small>L.</small> * ''[[Hyobanche thinophila]]'' <small>A.Wolfe</small> == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Hyobanche| ]] f3dmq469yi7lp0ad0oamb8cy1fyyxt6 0 421774 2967972 2719861 2026-09-17T09:53:06Z Oesjaar 7467 Verbeter 2967972 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = IUCN2.3 | name = | image = | taxon = Xysmalobium woodii | authority = N.E.Br., (1909) | synonyms =* ''Xysmalobium trauseldii'' <small>[[Robert Allen Dyer|R.A.Dyer]]</small> }} '''''Xysmalobium woodii''''' is 'n meerjarige plant wat deel van die Apocynaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[inheems]] aan [[Lesotho]] en [[Suid-Afrika]]. In Suid-Afrika kom die plant in [[KwaZulu-Natal]] voor. == Bronnelys == * [http://redlist.sanbi.org/species.php?species=2648-22 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:103159-1 Plants of the World] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Xysmalobium|woodii]] [[Kategorie:Flora van Lesotho]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] jrvwmu2nzcl45je75cwnywl04i68k1t 0 423197 2967883 2926938 2026-09-17T00:25:08Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2967883 wikitext text/x-wiki [[Beeld:Tunguska Ereignis-1.jpg|thumb|320px|Skade aan bome wat deur die [[Toengoeska-voorval]] aangerig is. Die voorwerp, wat 'n deursnee van net 50-80 meter gehad het, het 6-10 km bo die oppervlak ontplof.]] 'n '''Ruimtebotsing''' is 'n impak tussen [[hemelliggame]] wat 'n groot uitwerking het.<ref name="Rumpf 3433–3440">{{Cite journal|last1=Rumpf|first1=Clemens M.| last2=Lewis |first2=Hugh G.|last3=Atkinson|first3=Peter M.|date=2017-04-19|title=Asteroid impact effects and their immediate hazards for human populations|journal=Geophysical Research Letters| language=en| volume=44|issue=8|pages=3433–3440|doi=10.1002/2017gl073191|issn=0094-8276| arxiv=1703.07592 |bibcode=2017GeoRL..44.3433R|s2cid=34867206}}</ref> Botsings kom gereeld in [[planeet]]stelsels voor, hoewel [[asteroïed]]e, [[komete]] en [[meteoroïde|meteoroïede]] in die meeste gevalle betrokke is en 'n klein uitwerking het. Wanneer groot voorwerpe planete soos die [[Aarde]] tref, kan daar aansienlike fisiese en [[Biosfeer|biosferiese]] gevolge wees, want die voorwerp wat bots, trek gewoonlik teen verskeie kilometers per sekonde ('n minimum van 11,2&nbsp;km/s vir 'n voorwerp wat teen die Aarde bots).<ref>{{Cite web |last1=Koeberl |first1=Christian |last2=Sharpton |first2=Virgil L. |title=Terrestrial Impact Craters, Second Edition |url=https://www.lpi.usra.edu/publications/slidesets/craters/ |publisher=Lunar and Planetary Institute |access-date=2024-01-27}}</ref> [[Atmosfeer|Atmosfere]] versag egter baie impakte. [[Slagkrater]]s en {{nowrap|-strukture}} is dominante landvorme op baie van die [[Sonnestelsel]] se soliede voorwerpe. Dit lyk of botsings 'n groot rol in die [[evolusie]] van die Sonnestelsel gespeel het sedert dit gevorm het. Groot impakvoorvalle het die Aarde se geskiedenis aansienlik help vorm, vermoedelik ook die [[reusebotsingshipotese|ontstaan van die Aarde-Maan-stelsel]]. Impakte kon ook 'n aansienlike rol gespeel het in die evolusiegeskiedenis van [[lewe]]. Botsings het dalk die boustene help bring vir lewe (volgens die [[panspermie]]teorie) en was moontlik die oorsprong van [[water]] op Aarde. Verder het hulle help lei tot verskeie [[uitsterwing]]svoorvalle. Die prehistoriese [[Chicxulub-krater|Chicxulub-impak]] 66&nbsp;miljoen jaar gelede het waarskynlik nie net die nievlieënde [[dinosourus]]se laat uitsterf nie,<ref name="autogenerated76">{{cite journal|last1=Becker|first1=Luann |title=Repeated Blows |url=https://archive.org/details/sim_scientific-american_2002-03_286_3/page/76|journal=Scientific American |volume=286 |issue=3 |date=2002 |pages=76–83 |doi=10.1038/scientificamerican0302-76 |pmid=11857903| bibcode = 2002SciAm.286c..76B}}</ref> maar ook die evolusie van [[soogdiere]] help versnel, wat gelei het tot hulle oorheersing en eindelik die ontstaan van die [[mens]].<ref name="Hughes Berv Chester Sargis pp. 14540–14554">{{cite journal | last1=Hughes | first1=Jonathan J. | last2=Berv | first2=Jacob S. | last3=Chester | first3=Stephen G. B. | last4=Sargis | first4=Eric J. | last5=Field | first5=Daniel J. | title=Ecological selectivity and the evolution of mammalian substrate preference across the K–Pg boundary | journal=Ecology and Evolution | publisher=Wiley | volume=11 | issue=21 | date=2021-10-11 | issn=2045-7758 | doi=10.1002/ece3.8114 | pages=14540–14554| pmid=34765124 | pmc=8571592 | bibcode=2021EcoEv..1114540H }}</ref> Deur die aangetekende geskiedenis is honderde botsings met die Aarde (en ontploffende [[bolied]]e) gerapporteer, waarvan sommige beserings of skade veroorsaak het.<ref>{{Citation|last=Lewis|first=John S.|title=Rain of Iron and Ice|publisher=Helix Books (Addison-Wesley)|date=1996|page=[https://archive.org/details/rainofironicever00lewi/page/236 236]|isbn=978-0201489507|url=https://archive.org/details/rainofironicever00lewi/page/236}}</ref> Een van die bekendste aangetekende voorvalle in moderne tye was die [[Toengoeska-voorval]], wat in 1908 in [[Siberië]], [[Rusland]], plaagevind het. Die [[Tsjeljabinsk-meteoor]]voorval van 2013 is die enigste moderne sodanige gebeurtenis wat tot talle beserings gelei het. Sy meteoor is die grootste aangetekende voorwerp wat die atmosfeer binnegekom het sedert die Toengoeska-voorval. Die komeet [[Shoemaker-Levy 9]] het die eerste geleentheid gebied om te sien hoe 'n voorwerp in die Sonnestelsel getref word toe dit opbreek en in Julie 1994 teen [[Jupiter]] bots. 'n Ekstrasolêre impak is in 2013 waargeneem toe 'n groot planeetbotsing om die ster ID8 in die [[sterreswerm]] NGC&nbsp;2547 deur [[Nasa]] se [[Spitzer-ruimteteleskoop]] gesien en deur grondwaarnemings bevestig is.<ref name="space.com">{{Cite web|url=https://www.space.com/26975-giant-impact-debris-disk-sunlike-star.html|title=Smash! Aftermath of Colossal Impact Spotted Around Sunlike Star|first=Mike|last=Wall|date=August 28, 2014|website=Space.com}}</ref> In April 2018 het die [[Amerika]]anse B612-stigting berig: "Dit is 100 persent seker dat ons deur 'n verwoestende [[asteroïed]] getref sal word, maar ons is nie 100 persent seker wanneer nie."<ref name="INQ-20180428">{{cite news |last=Homer |first=Aaron |title=Earth Will Be Hit by an Asteroid with 100 Percent Certainty, Says Space-Watching Group B612 – The group of scientists and former astronauts is devoted to defending the planet from a space apocalypse. |url=https://www.inquisitr.com/4881237/earth-will-be-hit-by-an-asteroid-with-100-percent-certainty-says-space-watching-group-b612/ |date=28 April 2018 |work=Inquisitr |access-date=28 April 2018 |archive-date=24 January 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200124092654/https://www.inquisitr.com/4881237/earth-will-be-hit-by-an-asteroid-with-100-percent-certainty-says-space-watching-group-b612/ |url-status=dead }}</ref> Die fisikus [[Stephen Hawking]] het ook in 2018 in sy laaste boek, ''Brief Answers to the Big Questions'', gesê 'n asteroïedbotsing is die grootste bedreiging vir die Aarde.<ref name="WP-20181015">{{cite news |last=Stanley-Becker |first=Isaac |title=Stephen Hawking feared race of 'superhumans' able to manipulate their own DNA |url=https://www.washingtonpost.com/news/morning-mix/wp/2018/10/15/stephen-hawking-feared-race-of-superhumans-able-to-manipulate-their-own-dna/ |date=15 October 2018 |newspaper=The Washington Post |access-date=26 November 2018}}</ref><ref name="QZ-20181014">{{cite web |last=Haldevang |first=Max de |title=Stephen Hawking left us bold predictions on AI, superhumans, and aliens |url=https://qz.com/1423685/stephen-hawking-says-superhumans-will-take-over-ai-is-a-threat-and-humans-will-conquer-space/ |date=14 October 2018 |work=Quartz |access-date=26 November 2018}}</ref> In Junie 2018 het die Amerikaanse National Science and Technology Council gewaarsku Amerika is onvoorbereid vir 'n asteroïedbotsing. Dit het die "National Near-Earth Object Preparedness Strategy Action Plan" daargestel om beter daarop voor te berei.<ref name="WH-20180621">{{cite web |author=Staff |title=National Near-Earth Object Preparedness Strategy Action Plan |url=https://trumpwhitehouse.archives.gov/wp-content/uploads/2018/06/National-Near-Earth-Object-Preparedness-Strategy-and-Action-Plan-23-pages-1MB.pdf |date=21 June 2018 |via=National Archives |publisher=whitehouse.gov |access-date=22 June 2018 }}</ref> Volgens die getuienis van kenners in die [[Amerikaanse Kongres]] in 2013 sou Nasa minstens vyf jaar nodig hê vir 'n sending om 'n asteroïed weg te keer.<ref name="US-Congress-20130410">{{cite web |author=U.S.Congress |title=Threats From Space: a Review of U.S. Government Efforts to Track and mitigate Asteroids and Meteors (Part I and Part II) – Hearing Before the Committee on Science, Space, and Technology House of Representatives One Hundred Thirteenth Congress First Session |url=http://www.gpo.gov/fdsys/pkg/CHRG-113hhrg80552/pdf/CHRG-113hhrg80552.pdf |date=Spring 2013 |type=Hearings held 19 March 2013 and 10 April 2013 |page=147 |work=United States Congress |access-date=3 May 2014 }}</ref> Op 26 September 2022 het die [[Double Asteroid Redirection Test]] die afkering van 'n asteroïed gedemonstreer. Dit was die eerste sodanige eksperiment deur die mens en is as hoogs suksesvol beskou. Die wentelperiode van die asteroïedmaan [[Dimorfos]] is met 32 minute verander. Die kriterium vir sukses was 73 sekondes. ==Impakvoorvalle en die Aarde== {{Sjabloon:Wêreldkaart, Aarde-impakdatabasis|upright=1.2}} Groot botsings het die Aarde se geskiedenis help vorm. Dit het waarskynlik gelei tot die ontstaan van die Aarde-Maan-stelsel, die evolusionêre geskiedenis van lewe, die oorsprong van water en verskeie groot uitsterwingsvoorvalle. Impakstrukture is die gevolg van impakvoorvalle op soliede voorwerpe. As die oorheersende landvorme op baie van die Sonnestelsel se soliede voorwerpe, verteenwoordig dit die beste bewyse van prehistoriese gebeure. Noemenswaardige botsings sluit in die [[Groot Bombardement]], wat vroeg in die geskiedenis van die Aarde-Maan-stelsel voorgekom het, en die bevestigde [[Chicxulub-krater|Chicxulub-impak]] van 66&nbsp;miljoen jaar gelede wat waarskynlik die [[Kryt-Paleogeen-uitwissing]]svoorval veroorsaak het. ===Frekwensie en risiko=== [[Beeld:SmallAsteroidImpacts-Frequency-Bolide-20141114 af.jpg|500px|senter|Die frekwensie van klein asteroïede van rofweg 1 tot 20&nbsp;meter breed wat die Aarde se atmosfeer tref.]] Klein voorwerpe bots gereeld teen die Aarde. Daar is 'n omgekeerde verhouding tussen die grootte van die voorwerp en die frekwensie van sulke voorvalle.<ref name=ArvidsonEtAl79>{{Citation|last1=Crater Analysis Techniques Working Group|title=Standard Techniques for Presentation and Analysis of Crater Size-Frequency Data|journal=Icarus|volume=37|issue=2|pages=467–474|date=1979| postscript=.|bibcode=1979Icar...37..467C | doi = 10.1016/0019-1035(79)90009-5|last2=Arvidson| first2=R. E. |last3=Boyce|first3=J. |last4=Chapman|first4=C. |last5=Cintala|first5=M. |last6=Fulchignoni |first6=M.|last7=Moore|first7=H.|last8=Neukum|first8=G.|last9=Schultz |first9=P. |last10=Soderblom |first10=L.|last11=Strom|first11=R. |last12=Woronow |first12=A. |last13=Young|first13=R.|hdl=2060/19780014063|s2cid=118171810 |hdl-access=free}}</ref> Asteroïede met 'n deursnee van 1&nbsp;km tref die Aarde gemiddeld elke 500&nbsp;000 jaar.<ref name="Paine 2002">{{Cite journal|last1=Paine|first1=Michael|last2=Peiser|first2=Benny|date=2002|title=The Frequency and Consequences of Cosmic Impacts Since the Demise of the Dinosaurs|url=https://www.researchgate.net/publication/265496068|journal=Bioastronomy 2002: Life Among the Stars}}</ref><ref name="types">{{Citation |first=Nick |last=Bostrom |date=March 2002 |url=http://www.nickbostrom.com/existential/risks.html |title=Existential Risks: Analyzing Human Extinction Scenarios and Related Hazards |journal=Journal of Evolution and Technology |volume=9}}</ref> Groot botsings van voorwerpe met 'n deursnee van 5&nbsp;km gebeur sowat elke 20&nbsp;miljoen jaar.<ref name="Earth-impact" /> Die laaste bekende impak van 'n voorwerp van 10&nbsp;km of groter was met die Kryt-Paleogeen-uitsterwing 66&nbsp;miljoen jaar gelede.<ref name="UCB2013">{{cite web |date=February 7, 2013 |title=New evidence comet or asteroid impact was last straw for dinosaurs |publisher=UC Berkeley News Center |author=Robert Sanders |url=http://newscenter.berkeley.edu/2013/02/07/new-evidence-comet-or-asteroid-impact-was-last-straw-for-dinosaurs/ |access-date=2013-02-11 |archive-date=2015-04-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150427235333/http://newscenter.berkeley.edu/2013/02/07/new-evidence-comet-or-asteroid-impact-was-last-straw-for-dinosaurs/ |url-status=dead }}</ref> [[Beeld:Bolide.jpg|thumb|220px|'n [[Bolied]] wat die atmosfeer binnedring.]] Die energie-opwekking van 'n voorwerp wat bots, hang af van die [[deursnee]], [[digtheid]], [[snelheid]] en [[Hoek (meetkunde)|hoek]].<ref name="Earth-impact" /> Die deursnee van die meeste [[nabyaardevoorwerp]]e wat nie deur [[radar]] of [[infrarooi]] bestudeer is nie, kan gewoonlik net geraam word aan die hand van die helderheid daarvan. Die digtheid word gewoonlik aangeneem, want die deursnee en massa, waarvan die digtheid bereken word, word ook gewoonlik geraam. Vanweë die Aarde se ontsnappingsnelheid (net meer as 11&nbsp;km/s) is die minimum impaksnelheid op die Aarde sowat 11&nbsp;km/s.<ref name="Earth-impact" /> Die waarskynlikste hoek is 45&nbsp;grade.<ref name="Earth-impact">{{cite web |date=2010 |title=Earth Impact Effects Program |publisher=Imperial College London / Purdue University |author1=Robert Marcus |author2=H. Jay Melosh |author3=Gareth Collins |url=http://impact.ese.ic.ac.uk/ImpactEffects/ |access-date=2013-02-04 |archive-date=2010-03-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100310232930/http://impact.ese.ic.ac.uk/ImpactEffects/ |url-status=dead }} (solution using 2600kg/m^3, 17km/s, 45 degrees)</ref> Die grootte, snelheid, digtheid en impakhoek bepaal ook die kinetiese energie wat met 'n botsing opgewek word. Hoe groter die energie, hoe meer skade vind waarskynlik op die grond plaas. Sulke effekte kan [[Skokgolf|skokgolwe]], [[Hitte|hitte-uitstraling]] en die vorming van [[Slagkrater|kraters]] en gevolglike [[aardbewing]]s wees, asook tsoenami's as die voorwerp die water tref. Menslike bevolkings is kwesbaar vir dié effekte as hulle binne die sone woon wat getref word.<ref name="Rumpf 3433–3440"/> Groot staande golwe binne ingeperkte waterliggame weens aardbewings en die grootskaalse neerdaling van puin kan ook binne minute van die botsing voorkom, duisende kiolometers daarvandaan.<ref name=pnas1>[https://www.pnas.org/content/early/2019/03/27/1817407116 A seismically induced onshore surge deposit at the KPg boundary, North Dakota] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190404144219/https://www.pnas.org/content/early/2019/03/27/1817407116 |date=2019-04-04 }} – Proceedings of the National Academy of Sciences – Robert DePalma ''et al.'', gepubliseer op 1 April 2019.<p>([https://www.pnas.org/content/pnas/early/2019/03/27/1817407116.full.pdf PDF direct link], [https://www.pnas.org/content/pnas/suppl/2019/03/27/1817407116.DCSupplemental/pnas.1817407116.sapp.pdf Supplementary published information])</p></ref> ===Geologiese belangrikheid=== Impakvoorvalle het gedurende die geskiedenis van die Aarde 'n belangrike [[geologie]]s en [[Klimaat|klimatologiese]] uitwerking gehad.<ref>French, B. M. (1998). Traces of catastrophe: A handbook of shock-metamorphic effects in terrestrial meteorite impact structures.</ref><ref>{{cite journal |last1=Alvarez |first1=L.W. |last2=Alvarez |first2=W. |last3=Asaro |first3=F. |last4=Michel |first4=H. V. |year=1980 |title=Extraterrestrial cause for the Cretaceous–Tertiary extinction |url=https://archive.org/details/sim_science_1980-06-06_208_4448/page/1095 |journal=Science |volume=208 |issue=4448 |pages=1095–1108 |bibcode=1980Sci...208.1095A |doi=10.1126/science.208.4448.1095 |pmid=17783054|citeseerx=10.1.1.126.8496 |s2cid=16017767 }}</ref> Die [[Maan]] se bestaan word algemeen toegeskryf aan 'n groot botsing vroeg in die Aarde se geskiedenis.<ref name=nature412>{{cite journal|last1=Canup |first1=R. |last2=Asphaug |first2=E. |title=Origin of the Moon in a giant impact near the end of the Earth's formation |journal=Nature |volume=412 |pages=708–712 |date=2001 |doi=10.1038/35089010 |pmid=11507633 |issue=6848 |bibcode=2001Natur.412..708C |s2cid=4413525 |url=http://www.es.ucsc.edu/~rcoe/eart206/canup_Moon_Nature_01.pdf |access-date=2011-12-10 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100730135923/http://es.ucsc.edu/~rcoe/eart206/canup_Moon_Nature_01.pdf |archive-date=July 30, 2010 }}</ref> Impakvoorvalle vroeër in die Aarde se geskiedenis het skeppende sowel as verwoestende gevolge gehad; daar is voorgestel dat botsende komete die Aarde se water hierheen gebring het en dat die oorsprong van lewe beïnvloed is deur botsende voowerpe wat organiese chemikalieë na die Aarde se oppervlak gebring het. [[Beeld:Eugene Shoemaker.jpg|thumb|180px|Eugene Merle Shoemaker het eerste bewys dat meteorietbotsings die Aarde beïnvloed het.]] Dié veranderde sienings van die Aarde se geskiedenis het eers relatief onlangs ontstaan, hoofsaaklik omdat daar vroeër 'n gebrek aan regstreekse waarnemings was en dit moeilik was om die tekens van impakvoorvalle te herken weens [[erosie]] en [[weer]]verskynsels. Grootskaalse meteorietbotsings wat byvoorbeeld die Barringer-krater in [[Arizona]] geskep het, is skaars. Eers is geglo kraters ontstaan as gevolg van [[Vulkaan|vulkanisme]]: Die Barringer-krater is byvoorbeeld toegeskryf aan 'n vulkaanuitbarsting. Ook die kraters op die Maan se oppervlak is aan vulkanisme toegeskryf. Eers in 1903-'05 is die Barringer-krater korrek as 'n [[slagkrater]] herken en eers in 1963 het navorsing deur Eugene Merle Shoemaker dié hipotese onteenseglik bewys. Die bevindings van die laat 20ste-eeuse [[ruimteverkenning]] en die werk van wetenskaplikes soos Shoemaker het gedemonstreer dat slagkraters verreweg die algemeenste geologiese proses was op die Sonnestelsel se soliede liggame. Daar is bevind elke soliede liggaam in die Sonnestelsel wat ondersoek is, is vol kraters, en daar was geen rede om te glo die Aarde is nie ook uit die ruimte gebombardeer nie. In die laaste paar dekades van die 20ste eeu is begin om 'n groot getal impakkraters te identifiseer. Die eerste groot regstreekse waarneming van 'n groot impakvoorval was in 1994: die botsing van die komeet Shoemaker-Levy&nbsp;9 teen Jupiter. Geskoei op kratervorming op die Maan, is bepaal die Aarde is die afgelope 600&nbsp;miljoen jaar deur 60 voorwerpe getref met 'n deursnee van 5&nbsp;km of meer.<ref name="Paine 2002" /> Die kleinste een sou 'n krater van byna 100&nbsp;km breed gelaat het. Net drie bevestigde kraters uit dié tyd met dié grootte of groter is gevind: [[Chicxulub-krater|Chicxulub]], [[Popigai-krater|Popigai]] en Manicouagan, en daar is vermoed al drie het met uitsterwingsvoorvalle te doen gehad.<ref>{{cite web|title=Russia's Popigai Meteor Crash Linked to Mass Extinction |website=Live Science |url=http://www.livescience.com/46312-popigai-crater-linked-eocene-mass-extinction.html |date=June 13, 2014}}</ref><ref>{{cite journal|first=J.P.|last=Hodych|author2=G.R.Dunning |title=Did the Manicouagan impact trigger end-of-Triassic mass extinction? |journal=Geology|volume=20|issue=1|date=1992|pages=51.54|doi=10.1130/0091-7613(1992)020<0051:DTMITE>2.3.CO;2|bibcode = 1992Geo....20...51H}}</ref> Net die grootste een, Chicxulub, word steeds oorweeg. Die impak wat die Mistastin-krater gevorm het, het temperature van meer as 2&nbsp;370&nbsp;°C laat ontstaan. Dit was sover bekend die hoogste temperature nog op die oppervlak van die Aarde.<ref name="Gizmodo 2017-09-17">{{cite news |last=Dvorsky |first=George |url=https://www.gizmodo.com.au/2017/09/the-hottest-known-temperature-on-earth-was-caused-by-an-ancient-asteroid-strike/ |title=The Hottest Known Temperature On Earth Was Caused By An Ancient Asteroid Strike |language=en |work=Gizmodo |date=2017-09-17 |access-date=2017-09-17 |archive-date=2021-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210307211132/https://www.gizmodo.com.au/2017/09/the-hottest-known-temperature-on-earth-was-caused-by-an-ancient-asteroid-strike/ |url-status=dead }}</ref> Benewens die regstreekse uitwerking van 'n asteroïedimpak op 'n planeet se topografie, klimaat en lewe, het onlangse studies gewys verskeie opeenvolgende impakvoorvalle kan 'n invloed hê op die dinamomeganisme by 'n planeet se kern wat verantwoordelik is vir die planeet se [[magneetveld]], en dat dit kon bygedra het tot die huidige afwesigheid van [[Mars]] se magneetveld.<ref>{{Cite web|url=https://www.wired.com/2011/01/mars-dynamo-death/|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131230034219/http://www.wired.com/wiredscience/2011/01/mars-dynamo-death/|url-status=dead|title=Multiple Asteroid Strikes May Have Killed Mars's Magnetic Field|first=Lisa|last=Grossman|archivedate=December 30, 2013|via=www.wired.com}}</ref> ===Biosferiese uitwerking=== Oor die uitwerking van impakvoorvalle op die [[biosfeer]] debatteer wetenskaplikes. Verskeie teorieë oor impakverwante massauitsterwings is ontwikkel. In die afgelope 500&nbsp;miljoen jaar was daar sowat vyf groot massauitsterwings wat saam gemiddeld die helfte van alle [[spesie]]s uitgewis het.<ref name="Keller">{{cite journal | url=http://instruct.uwo.ca/earth-sci/083f/kellerkt.pdf | title=Impacts, volcanism and mass extinction: random coincidence or cause and effect? | author=Keller G. | journal=Australian Journal of Earth Sciences | date=2005 | volume=52 | issue=4–5 | pages=725–757 | doi=10.1080/08120090500170393|bibcode = 2005AuJES..52..725K | s2cid=39063747 }}</ref> Een van die grootstes wat lewe op Aarde geraak het, was die [[Perm-Trias-uitwissing]], wat die Perm-tydperk sowat 250&nbsp;miljoen jaar gelede beëindig en 90% van alle spesies laat uitsterf het;<ref>{{Cite web|url=https://math.ucr.edu/home/baez/extinction/|title=extinction|website=math.ucr.edu}}</ref> dit het 30&nbsp;miljoen jaar geduur voordat lewe op Aarde herstel het.<ref name="SahneyBenton2008RecoveryFromProfoundExtinction">{{Citation |url= |author1=Sahney, S. |author2=Benton, M.J. |date=2008 |title=Recovery from the most profound mass extinction of all time |pmid=18198148 |journal=Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences |pmc=2596898 |doi=10.1098/rspb.2007.1370 |volume=275 |issue=1636 |pages=759–765 }}</ref> Die rede vir die uitsterwing is steeds 'n saak waaroor gedebatteer word; die ouderdom en oorsprong van impakkraters wat dit volgens hipoteses veroorsaak het, is steeds omstrede.<ref name="Muller2005">{{cite journal | last1 = Müller | first1 = R.D. | last2 = Goncharov | first2 = A. | last3 = Kristi | first3 = A. | year = 2005 | title = Geophysical evaluation of the enigmatic Bedout basement high, offshore northwest Australia | url = https://archive.org/details/earth-and-planetary-science-letters_2005-08-30_237_1-2/page/265 | journal = Earth and Planetary Science Letters | volume = 237 | issue = 1–2| pages = 265–284 | doi=10.1016/j.epsl.2005.06.014 | bibcode=2005E&PSL.237..264M}}</ref> Die laaste sodanige massauitsterwing het gelei tot die dood van alle nievlieënde [[dinosourus]]se en het ooreengestem met 'n groot meteorietimpak; dit is die Kryt-Paleogeen-uitsterwing (ook genoem die K-T-uitsterwing) wat 66 miljoen jaar gelede voorgekom het. Daar is geen definitiewe bewyse dat impakvoorvalle tot die drie ander groot massauitsterwings gelei het nie. In 1980 het die fisikus Luis Alvarez; sy seun, die geoloog Walter Alvarez; en die kernchemici Frank Asaro en Helen V. Michael van die [[Universiteit van Kalifornië, Berkeley]] ongewoon hoë konsentrasies [[iridium]] ontdek in 'n rotslaag in die [[aardkors]]. Iridium is 'n [[Chemiese element|element]] wat seldsaam op die Aarde is, maar redelik volop in baie meteoriete voorkom. Uit die hoeveelheid en verspreiding van iridium in die rotslaag van 65&nbsp;miljoen jaar oud het die Alvarez-span later geraam 'n asteroïed van 10 tot 14&nbsp;km breed moes teen die Aarde gebots het. Dié iridiumlaag by die [[Kryt-Paleogeen-grens]] is wêreldwyd op 100 verskillende terreine gevind. Op meer as 30 terreine is [[Kwarts|skokkwarts]] wat in verskeie rigtings versprei het, ook gevind. Dit word gewoonlik verbind met groot impakvoorvalle<ref name=Fulgurite>{{cite journal|last1=Carter|first1=Elizabeth|last2=Pasek|first2=Matthew|last3=Smith|first3=Tim|last4=Kee|first4=Terence|last5=Hines|first5=Peter|last6=Howell|first6=G. M. Edwards|title=Rapid Raman mapping of a fulgurite (Paywall)|journal=Analytical and Bioanalytical Chemistry|date=August 2010|volume=397|issue=7|pages=2647–2658|doi=10.1007/s00216-010-3593-z|pmid=20229006|s2cid=23476732}}</ref> of [[atoombom]]ontploffings. Daarmee saam is [[roet]] en [[as]] gevind van tienduisende kere die normale vlakke. [[Lêer:Yucatan chix crater.jpg|duimnael|260px|links|Beelde van [[Nasa]] se Shuttle Radar Topography Mission STS-99 wys ’n deel van die 180&nbsp;km wye ring van die Chicxulub-krater.]] Afwykings in isotoopverhoudings van [[chroom]] in die K-T-grenslaag ondersteun die impakteorie.<ref name="Shukolyukov1998">{{Citation | last1 = Shukolyukov | first1 = A. | last2 = Lugmair | first2 = G. W. | date = 1998 | title = Isotopic Evidence for the Cretaceous-Tertiary Impactor and Its Type | journal = Science | volume = 282 | issue = 5390| pages = 927–930 | doi = 10.1126/science.282.5390.927 | postscript = . | pmid=9794759 | bibcode=1998Sci...282..927S}}</ref> Chroomisotoopverhoudings is homogeen in die Aarde, en dus sluit dié afwykings die vulkaanoorsprong uit wat al voorgestel is as 'n oorsaak van die iridiumverryking. Verder is die isotoopverhoudings van chroom wat by die K-T-grens gemeet is, soortgelyk aan dié wat in [[koolstof]]ryke [[chondriet]]e gevind is. Die waarskynlike kandidaat vir die impak is dus 'n koolstofryke [[asteroïed]], hoewel 'n [[komeet]] ook 'n moontlikheid is omdat komete vermoedelik uit materiaal bestaan wat soortgelyk aan koolstofryke chondriete is. Moontlik die oortuigendste bewys van 'n wêreldwye ramp is die ontdekking van die krater wat sedertdien die [[Chicxulub-krater]] gedoop is. Dié krater is gesentreer op die [[Yucatán-skiereiland]] van [[Mexiko]].<ref>{{cite web|last=Penfield|first=December 2019 Glen|date=2019-12-01|title=Unlikely Impact|url=https://explorer.aapg.org/story/articleid/55293/unlikely-impact|access-date=2020-08-17|website=AAPG Explorer|language=en-US}}</ref> Wat die ontdekkers gerapporteer het as 'n ronde verskynsel, het later 'n krater blyk te wees met 'n deursnee van sowat 180&nbsp;km. Dit het die meeste wetenskaplikes oortuig dat die uitsterwing deur 'n botsing veroorsaak is en nie deur 'n toename in vulkanisme en 'n klimaatsverandering nie. Die [[Paleontoloog|paleontoloë]] David M. Raup en Jack Sepkoski het voorgestel 'n toename in uitsterwingsvoorvalle geskied rofweg elke 26&nbsp;miljoen jaar (hoewel baie relatief klein is). Dit het daartoe gelei dat die fisikus Richard A. Muller voorgestel het die uitsterwings kan veroorsaak word deur 'n hipotetiese metgeselster van die [[Son]], wat [[Nemesis (hipotetiese ster)|Nemesis]] genoem word en van tyd tot tyd die wentelbane van komete in die [[Oortwolk]] versteur, en dit lei tot 'n groot toename in die getal komete wat die binneste Sonnestelsel bereik en dalk teen die Aarde kan bots. Die fisikus Adrian Melott en paleontoloog Richard Bambach het onlangs die bevinding van Raup en Sepkoski bevestig, maar gesê dit stem nie ooreen met die eienskappe wat van 'n Nemesis-styl periodisiteit verwag word nie.<ref>{{Citation|author = Adrian L. Melott & Richard K. Bambach|title = Nemesis Reconsidered|date=2010|journal = Monthly Notices of the Royal Astronomical Society Letters|volume =407|issue = 1|pages=L99–L102|arxiv = 1007.0437 |bibcode = 2010MNRAS.407L..99M |doi = 10.1111/j.1745-3933.2010.00913.x |last2 = Bambach| doi-access=free |s2cid = 7911150}}</ref> ===Sosiologiese en kultuuruitwerking=== 'n Ruimtebotsing word algemeen beskou as 'n scenario wat die einde van die beskawing teweeg kan bring. In 2000 het die tydskrif ''Discover'' 'n lys gepubliseer van 20 moontlike skielike oordeelsdagscenario's, met 'n impakvoorval as die waarskynlikste een.<ref>[http://discovermagazine.com/2000/oct/featworld "Twenty ways the world could end suddenly"]. ''Discover''.</ref> 'n Gesamentlike meningspeiling deur die Pew-navorsingsentrum en die tyskrif ''Smithsonian'' van 21 tot 26 April 2010 het bevind 31 persent van Amerikaners glo 'n asteroïed sal teen 2050 teen die Aarde bots. Altesaam 61 persent het nie saamgestem nie.<ref>{{Cite web|url=http://people-press.org/reports/pdf/625.pdf|title=Public sees a future full of promise and peril|access-date=2014-07-11|archive-date=2011-02-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20110204080409/http://people-press.org/reports/pdf/625.pdf|url-status=bot: unknown}}</ref> ===Botsings teen die Aarde=== In die vroeë geskiedenis van die Aarde (sowat 4&nbsp;miljard jaar gelede), was boliedimpakte vir seker algemeen, want daar was veel meer liggame in die Sonnestelsel as nou. Sulke voorvalle sou ingesluit het botsings deur asteroïede met 'n deursnee van honderde kilometers, met ontploffings wat so kragtig was dat hulle al die Aarde se oseane laat verdamp het. Dit was oënskynlik eers toe dié groot bombardement afgeneem het dat lewe op die planeet begin ontwikkel het. ====Prekambrium==== [[Beeld:Artist's concept of collision at HD 172555.jpg|thumb|240px|'n Kunstenaar se voorstelling van 'n botsing tussen twee planete. So 'n botsing tussen die Aarde en 'n planeet so groot soos [[Mars]] het moontlik die [[Maan]] gevorm.]] Die belangrikste teorie oor die vorming van die [[Maan]] is die [[reusebotsingshipotese]]: dat 'n planeet omtrent so groot soos [[Mars]] teen die Aarde gebots het. So 'n teorie verduidelik die grootte en samestelling van die Maan, iets waarin ander teorieë nie slaag nie.<ref>{{cite journal | title = Dynamics of Lunar Formation | author = Canup, Robin M. | journal = Annual Review of Astronomy & Astrophysics | volume = 42 | issue = 1 | pages = 441–475 | doi=10.1146/annurev.astro.41.082201.113457|bibcode = 2004ARA&A..42..441C | year = 2004 }}</ref> Volgens die teorie van die [[Groot Bombardement]] sou daar minstens 22&nbsp;000 of meer impakkraters op die Aarde moes gewees het met 'n deursnee van groter as 20&nbsp;km, asook sowat 40 impakkomme met 'n deursnee van sowat 1&nbsp;000&nbsp;km en verskeie impakkomme met 'n deursnee van sowat 5&nbsp;000&nbsp;km. Honderde miljoene jare van die vervorming van die aardkors maak dit egter moeilik om kraters uit dié tydperk te identifiseer. Net twee stukke oerlae het uit dié tydperk oorgebly: die [[Kaapvaal-kraton]] (in [[Suid-Afrika]]) en die [[Pilbara-kraton]] (in [[Wes-Australië]]) waar gesoek kan word na bewyse van fisiese kraters. Ander metodes soos magnetiese ontledings is nie baie suksesvol nie. In 2021 is 'n bewys ontdek van 'n moontlike impak 3,46&nbsp;miljard jaar gelede in die see in die Pilbara-kraton in die vorm van 'n krater met 'n deursnee van 150&nbsp;km, wat veroorsaak is deur 'n asteroïed van 10&nbsp;km breed.<ref name="Ohmoto Graham Liu Tsukamoto p. ">{{citation | last1=Ohmoto | first1=Hiroshi | last2=Graham | first2=Uschi | last3=Liu | first3=Zi-Kui | last4=Tsukamoto | first4=Yuya | last5=Watanabe | first5=Yumiko | last6=Hamasaki | first6=Hiroshi | last7=Chorney | first7=Andrew | title=Discovery of a 3.46 billion-year-old impact crater in Western Australia | journal=Ess Open Archive ePrints | publisher=Wiley | date=2021-01-16 | volume=105 | doi=10.1002/essoar.10505838.1 | page=| bibcode=2021esoar.10505838O | s2cid=234265636 }}</ref> Die voorval het wêreldwye tsoenami's veroorsaak. Dit stem ook ooreen met sommige van die vroegste bewyse van lewe op Aarde, naamlik fossiele [[stromatoliet]]e. Bewyse van minstens vier impakvoorvalle is ontdek in lae (S1 tot S8 gedoop) uit die [[Barberton]]-[[groensteengordel]] in Suid-Afrika, wat dateer van sowat 3,5&nbsp;miljard tot 3,2&nbsp;miljard jaar gelede.<ref>{{Cite journal |last1=Ozdemir |first1=Seda |last2=Schulz |first2=Toni |last3=Koeberl |first3=Christian |last4=Reimold |first4=Wolf Uwe |last5=Mohr-Westheide |first5=Tanja |last6=Hoehnel |first6=Desiree |last7=Schmitt |first7=Ralf Thomas |date=27 November 2017 |title=Early Archean spherule layers from the Barberton Greenstone Belt, South Africa: Mineralogy and geochemistry of the spherule beds in the CT 3 drill core |journal=Meteoritics & Planetary Science |language=en |volume=52 |issue=12 |pages=2586–2631 |doi=10.1111/maps.12998 |issn=1086-9379|doi-access=free |bibcode=2017M&PS...52.2586O }}</ref> Die voorwerpe wat die kraters veroorsaak het, was vermoedelik baie groter as dié wat die grootste bekende kraters gevorm het wat nog bestaan: Hulle het 'n deursnee van sowat 20 tot 50&nbsp;km gehad, en die kraters was na raming 400 tot 1&nbsp;000&nbsp;km breed.<ref>{{Cite journal |last1=Lowe |first1=Donald R. |last2=Byerly |first2=Gary R. |date=April 2018 |title=The terrestrial record of Late Heavy Bombardment |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S1387647317300714 |journal=New Astronomy Reviews |language=en |volume=81 |pages=39–61 |doi=10.1016/j.newar.2018.03.002|bibcode=2018NewAR..81...39L }}</ref> Die grootste impakvoorvalle, soos dié in die S2-laag, het waarskynlik verreikende gevolge gehad, soos die kook van die oppervlaklae van die oseane.<ref name="10.1073/pnas.2408721121PNAS">{{cite journal |last1=Drabon |first1=Nadja |last2=Knoll |first2=Andrew H. |last3=Lowe |first3=Donald R. |date=21 October 2024 |title=Effect of a giant meteorite impact on Paleoarchean surface environments and life. |url=https://www.pnas.org/doi/10.1073/pnas.2408721121 |journal=PNAS |volume=121 |issue=44 |pages= |doi=10.1073/pnas.2408721121 |pmid=39432780 |access-date=21 October 2024|pmc=11536127 }}</ref> In 2020 het wetenskaplikes die wêreld se oudste slagkrater ontdek, die Yarrabubba-krater in die Yilgarn-kraton (Wes-Australië). Dit dateer van meer as 2,2&nbsp;miljard jaar gelede en die voorwerp wat dit veroorsaak het, was sowat 7&nbsp;km breed.<ref name="NYT-20200121">{{cite news |last=Kornel |first=Katherine |title=Earth's Oldest Asteroid Impact Found in Australia – The cataclysm, which occurred roughly 2.2 billion years ago, might have catapulted the planet out of an ice age. |url=https://www.nytimes.com/2020/01/21/science/oldest-asteroid-impact-australia.html |date=21 January 2020 |work=[[The New York Times]] |access-date=22 January 2020 }}</ref><ref name="NC-20200121">{{cite journal |author=Erikson, Timmons M. |display-authors=et al. |title=Precise radiometric age establishes Yarrabubba, Western Australia, as Earth's oldest recognised meteorite impact structure |date=21 January 2020 |journal=Nature Communications |volume=11 |issue=300 |page=300 |doi=10.1038/s41467-019-13985-7 |pmid=31964860 |pmc=6974607 |bibcode=2020NatCo..11..300E }}</ref><ref name=erickson>{{cite journal |author1=Erickson, T.M.|author2= Kirkland, C.L.|author3= Timms, N.E.|author4= Cavosie, A.J.|author5= Davison, T.M. |title=Precise radiometric age establishes Yarrabubba, Western Australia, as Earth's oldest recognised meteorite impact structure |journal=Nature Communications |date=21 Jan 2020 |volume=11 |issue=300 |page= 300|doi=10.1038/s41467-019-13985-7|pmid= 31964860|pmc= 6974607|bibcode=2020NatCo..11..300E }}</ref> Die Aarde was in dié tyd vermoedelik nog heeltemal gevries. Die [[Vredefort-koepel|Vredefort-impakvoorval]], wat sowat 2&nbsp;miljard jaar gelede in die Kaapvaal-kraton gebeur het, het die grootste bevestigde krater geskep: 'n struktuur met verskeie ringe wat 160 tot 300&nbsp;km breed is. Die impaktor was sowat 10 tot 15&nbsp;km breed.<ref name="current record">{{cite web| title = Deep Impact – The Vredefort Dome| url=http://www.hartrao.ac.za/other/vredefort/vredefort.html| publisher= Hartebeesthoek Radio Astronomy Observatory| access-date = 2007-09-19| date = 2006-08-01}}</ref> ====Paleosoïkum en Mesosoïkum==== Daar word nou geglo twee asteroïede van 10&nbsp;km breed het Australië tussen 360&nbsp;miljoen en 300&nbsp;miljoen jaar gelede getref in die westelike en oostelike Warburton-bekken, met 'n inpaksone van 400&nbsp;km breed. Volgens bewyse wat in 2015 gevind is, is dit die grootstes wat nog aangeteken is.<ref>{{Cite web|url=https://www.australiangeographic.com.au/news/2015/03/worlds-largest-asteroid-impact-found-in-australia/|title=World's largest asteroid impact found in Australia|date=March 24, 2015|website=Australian Geographic}}</ref> 'n Derde moontlike impak is ook in 2015 noord daarvan ontdek. Dit is ook vermoedelik 300&nbsp;miljoen jaar gelede deur 'n asteroïed van 10&nbsp;km breed veroorsaak, maar verdere studies is nodig om te bepaal of dié korsafwyking wel die gevolg van 'n impakvoorval is.<ref>{{cite web|url=http://www.ga.gov.au/news-events/news/latest-news/potential-asteroid-impact-identified-in-western-queensland|title=Potential asteroid impact identified in western Queensland|publisher=Geoscience Australia|access-date=26 June 2016|date=2015-03-17}}</ref> ====Paleogeen==== [[Beeld:Hiawatha v45 scene1 4k 5mtopo.1760.tif|thumb|240px|Die [[Hiawatha-gletser|Hiawatha-slagkrater]] in [[Groenland]] is onder 'n laag ys van 1&nbsp;km dik begrawe.]] 'n Ontleding van die [[Hiawatha-gletser]] in [[Groenland]] onthul die teenwoordigheid van 'n slagkrater van 31&nbsp;km breed. Dit is 58&nbsp;miljoen jaar gelede gevorm, minder as 10&nbsp;miljoen jaar ná die Kryt-Paleogeen-uitsterwing. Wetenskaplikes glo die voorwerp was 'n metaalasteroïed met 'n deursnee van sowat 1,5&nbsp;km. Die impak sou wêreldwye gevolge gehad het.<ref name="InitialStudy">{{cite journal|first=Kurt H. |last=Kjær |display-authors=et al |doi=10.1126/sciadv.aar8173|pmid=30443592 |pmc=6235527 |title=A large impact crater beneath Hiawatha Glacier in northwest Greenland|journal=Science Advances |volume=4 |issue=11 |pages=eaar8173 |date=November 2018 |bibcode=2018SciA....4.8173K }}</ref> ====Pleistoseen==== [[Beeld:Barringer Crater aerial photo by USGS.jpg|thumb|240px|'n Lugfoto van die Barringer-krater in [[Arizona]].]] Artefakte wat van tektiete (glasstukke) van die 803&nbsp;000 jaar oue [[Australasië|Australasiese]] strooiveld in [[Asië]] herwin is, verbind 'n bevolking van ''[[Homo erectus]]'' met 'n aansienlike meteorietimpak en die gevolge daarvan.<ref>{{Cite web|url=http://humanorigins.si.edu/evidence/behavior/stone-tools/early-stone-age-tools/handaxe-and-tektites-bose-china|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141008080600/https://humanorigins.si.edu/evidence/behavior/handaxe-and-tektites-bose-china|url-status=dead|title=Handaxe and Tektites from Bose, China|archivedate=October 8, 2014|website=The Smithsonian Institution's Human Origins Program}}</ref><ref>{{cite news| url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/664967.stm | work=BBC News | title=Asia's oldest axe tools discovered | date=March 3, 2000}}</ref> Voorbeelde van groot impakvoorvalle uit die [[Pleistoseen]] sluit in die Lonar-kratermeer in [[Indië]], wat sowat 52&nbsp;000 jaar oud is. Dit word nou omring deur 'n welige halftropiese woud. ====Holoseen==== Die Rio Cuarto-kraters in Argentinië het sowat 10&nbsp;000 jaar gelede ontstaan, aan de begin van die [[Holoseen]]. Die [[Campo del Cielo]] ("Veld van die Hemel") verwys na 'n gebied wat aan [[Argentinië]] se Chaco-provinsie grens en waar 'n groep ystermeteoriete ontdek is wat dateer van 4&nbsp;000 tot 5&nbsp;000 jeer gelede. Dit het in 1576 die eerste keer onder die aandag van die Spaanse owerhede gekom; in 2015 het die polisie vier vermeende smokkelaars gevang wat probeer het om beskermde meteoriete van meer as 'n ton te steel.<ref>{{Cite web|url=http://news.yahoo.com/four-arrested-argentina-smuggling-more-ton-meteorites-210404348.html|title=Four arrested in Argentina smuggling more than ton of meteorites|website=news.yahoo.com}}</ref> Die Henbury-kraters in Australië (sowat 5&nbsp;000 jaar oud) en die Kaali-kraters in [[Estland]] (sowat 2&nbsp;700 jaar oud) is blykbaar gevorm deur voorwerpe wat voor die botsing opgebreek het.<ref>{{cite web | url=https://nt.gov.au/leisure/parks-reserves/find-a-park-to-visit/henbury-meteorites-conservation-reserve | title=Henbury Meteorites Conservation Reserve| date=2018-12-17}}</ref> Die Whitecourt-krater in Alberta, [[Kanada]], word geraam op tussen 1&nbsp;080 en 1&nbsp;130 jaar oud. Die krater is sowat 36&nbsp;m breed en 9&nbsp;m diep. Dit is dig bebos en die krater is in 2007 ontdek toe 'n metaalopspoorder fragmente van verstrooide meteorietyster in die gebied gevind het.<ref>{{cite web |url=http://www.passc.net/EarthImpactDatabase/whitecourt.html |title=Whitecourt |access-date=2017-07-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170718105534/http://www.passc.net/EarthImpactDatabase/whitecourt.html |archive-date=2017-07-18 |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web | url=http://www.whitecourtstar.com/2012/07/03/whitecourt-crater-attracts-visitors | archive-url=https://web.archive.org/web/20160305210537/http://www.whitecourtstar.com/2012/07/03/whitecourt-crater-attracts-visitors | url-status=dead | archive-date=2016-03-05 | title=Whitecourt Star }}</ref> Die Kamil-krater in [[Egipte]], wat in 2009 op Google Earth ontdek is, is sowat 45&nbsp;m breed en 10&nbsp;m diep. Dit is vermoedelik minder as 3&nbsp;500 jaar gelede gevorm in 'n toe onbewoonde gebied van Wes-Egipte.<ref>USGS Meteoritical Society, Bulletin database, Gebel Kamil Crater ... http://www.lpi.usra.edu/meteor/metbull.php?code=52031</ref> ====20ste-eeuse impakvoorvalle==== Een van die bes aangetekende impakvoorvalle van die moderne tyd was die [[Toengoeska-voorval]] in 1908 in [[Siberië]], [[Rusland]].<ref>{{cite web|title=Tunguska event {{!}} Summary, Cause, & Facts|url=https://www.britannica.com/event/Tunguska-event|access-date=2021-09-25|website=Encyclopedia Britannica|language=en}}</ref> Dit was die gevolg van 'n ontploffing wat waarskynlik veroorsaak is deur die lugbarsting van 'n asteroïed of komeet van 5 tot 10&nbsp;km breed bo die Aarde se oppervlak. Sowat 80&nbsp;miljoen bome is platgeslaan oor 'n gebied van 2&nbsp;150&nbsp;km².<ref>{{cite web|url=http://www.bbc.com/earth/story/20160706-in-siberia-in-1908-a-huge-explosion-came-out-of-nowhere|title=In Siberia in 1908, a huge explosion came out of nowhere|last=Hogenboom|first=Melissa|access-date=2017-03-30}}</ref> In Februarie 1947 het nog 'n groot bolied die Aarde in die [[Sichote-Alin]]-berge in [[Primorski-krai|Primorje]], [[Sowjetunie]], getref. Dit het in die dag gebeur en baie mense het dit gesien. W.G. Fesenkof, die destydse voorsitter van die meteorietkomitee van die USSR se wetenskapakademie, het die meteoriet se wentelbaan beraam voordat dit die Aarde getref het. Die massa van die meteoriet is geraam op 90&nbsp;000&nbsp;kg. 'n Meer onlangse raming deur Tswetkof en ander is sowat 100&nbsp;000&nbsp;kg.<ref name="metmag">{{cite journal |url=http://meteoritemag.uark.edu/604.htm |journal=Meteorite Magazine | date=February 1996 |title=Sikhote-Alin Revisited |first=Roy |last=Gallant |volume=2 |page=8 |bibcode=1996Met.....2....8G |archive-url=https://web.archive.org/web/20100612144717/http://meteoritemag.uark.edu/604.htm |archive-date=2010-06-12 |url-status=dead }}</ref> Meer as 70&nbsp;ton materiaal het in die botsing behoue gebly. Op 30 November 1954 is iemand in Sylacauga, [[Alabama]], deur 'n meteoriet beseer.<ref>[http://imca.repetti.net/metinfo/metstruck.html Meteorite Hits Page] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20090831183851/http://imca.repetti.net/metinfo/metstruck.html |date=August 31, 2009 }}</ref> 'n Chondriet van 4&nbsp;kg het deur 'n huis se dak getrek en Ann Hodges in haar sitkamer teen die kop getref. Verskeie mense het sedertdien beweer "meteoriete" het hulle getref, maar geen verifieerbare meteoriete is gevind nie. [[Beeld:Meteorites Příbram and Morávka.jpg|thumb|240px|links|Stukke van onder andere die Příbram-meteoriet.]] Die eerste neerstorting van 'n meteoriet wat met 'n geoutomatiseerde [[kamera]] afgeneem is, was die Příbram-meteoriet, wat in 1959 in [[Tsjeggo-Slowakye]], nou [[Tsjeggië]], geval het.<ref>{{Citation |last=Ceplecha |first=Z. |date=1961 |title=Multiple fall of Příbram meteorites photographed |journal=Bull. Astron. Inst. Czechoslovakia |volume=12 |pages=21–46 |bibcode=1961BAICz..12...21C }}</ref> Twee kameras wat gebruik is om meteore af te neem het foto's van die vuurbal geneem. Die foto's is gebruik om beide die ligging van die stene op die grond vas te stel en, belangriker, om vir die eerste keer 'n akurate wentelbaan te bereken vir 'n meteoriet wat gevind is. Ander lande het daarna soortgelyke programme opgestel.<ref>Gritsevich, M.I. The Pribram, Lost City, Innisfree, and Neuschwanstein falls: An analysis of the atmospheric trajectories. Sol Syst Res 42, 372–390 (2008). https://doi.org/10.1134/S003809460805002X</ref> Op 10 Augustus 1972 is 'n meteoor, wat bekend geraak het as die Groot Dagligvuurbal van 1972, deur baie mense gesien terwyl dit van die VSA noordwaarts oor die [[Rotsgebergte]] na [[Kanada]] beweeg het. Dit was tussen die grootte van 'n motor en dié van 'n huis, maar daar was nooit 'n ontploffing nie. 'n Ontleding van die meteoorbaan het aangedui die voorwerp het nooit nader as 58&nbsp;km van die Aarde se oppervlak gekom nie. Daar is tot die gevolgtrekking gekom dit was net sowat 100&nbsp;sekondes in die atmosfeer voordat dit uit die atmosfeer teruggebons en sy baan om die Son hervat het. Baie impakvoorvalle word nooit gesien nie. Tussen 1975 en 1992 het Amerikaanse missiele 136 groot ontploffings in die boonste atmosfeer geregistreer.<ref>{{Cite web|url=http://www.aerospaceweb.org/question/astronomy/q0296.shtml|title= Collisions with Near Earth Objects|website=www.aerospaceweb.org}}</ref> In die donker oggendure van 18&nbsp;Januarie 2000 het 'n vuurbal oor die stad [[Whitehorse]] in die [[Yukon|Yukon-gebied]] in [[Kanada]] ontplof op 'n hoogte van sowat 26&nbsp;km en die nag verlig. Die meteoor is geraam op sowat 4,6&nbsp;m breed, met 'n massa van 180&nbsp;ton. ====21ste-eeuse impakvoorvalle==== Op 7 Junie 2006 is 'n meteoor waargeneem wat 'n plek in die Reisadalen-vallei in [[Noorweë]] tref. Volgens wetenskaplike ontledings was die krag van die ontploffing tussen 100 en 500&nbsp;ton, sowat 3% van die atoombom op [[Hirosjima]].<ref>[https://archive.today/20120629002618/http://skyandtelescope.com/news/article_1742_1.asp Norway Impact Gentler Than Atomic Bomb] (Sky & Telescope June 16, 2006)</ref> Op 15 September 2007 het 'n meteoriet die Aarde naby 'n dorp en die Titicacameer in Suidoos-[[Peru]] getref, en dit het 'n watergevulde gat gelaat asook spuitende gasse in die omringende gebied. Baie inwoners het siek geword, blykbaar van die skadelike gasse kort ná die impak. Op 7 Oktober 2008 is die spoor van 'n asteroïed van sowat 4&nbsp;m breed met die naam {{mp|2008 TC|3}} altesaam 20 uur lank gevolg terwyl dit die Aarde nader en terwyl dit in [[Soedan]] neerstort. Dit was die eerste keer dat 'n voorwerp bespeur is voordat dit die atmosfeer bereik. Honderde stukke van die meteoriet is in die Nubiese Woestyn opgespoor.<ref>[https://www.wired.com/wiredscience/2009/03/meteorite/ First-Ever Asteroid Tracked From Space to Earth], Wired, 25 Maart 2009 {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20140321060157/http://www.wired.com/wiredscience/2009/03/meteorite/ |date=March 21, 2014 }}</ref> [[Beeld:Chelyabinsk meteor trace 15-02-2013.jpg|thumb|260px|Die spoor wat gelaat is deur die ontploffende Tsjeljabinsk-meteoor terwyl dit oor die stad getrek het.]] Op 15 Februarie 2013 het 'n asteroïed die Aarde se atmosfeer as 'n vuurbal oor [[Rusland]] binnegekom bo die stad [[Tsjeljabinsk]].<ref name=meteor>{{cite web|title=Russian Meteor|url=http://www.nasa.gov/topics/solarsystem/features/russianmeteor.html|publisher=NASA|access-date=15 February 2013|archive-date=18 February 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130218034325/http://www.nasa.gov/topics/solarsystem/features/russianmeteor.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.usatoday.com/story/news/world/2013/02/15/russia-meteorite/1921991/ |title=Meteor in central Russia injures at least 500 |work=USA Today |access-date=15 February 2013 |first1=Anna |last1=Arutunyan |first2=Marc |last2=Bennetts |date=15 February 2013}}</ref> Die voorwerp se lugbarsting het tussen 30 en 50&nbsp;km bo die grond plaasgevind.<ref>{{cite news |title=Meteor falls in Russia, 700 injured by blasts |url=http://bigstory.ap.org/article/meteorite-falls-russian-urals |agency=Associated Press |access-date=15 February 2013 |archive-date=18 February 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130218034039/http://bigstory.ap.org/article/meteorite-falls-russian-urals |url-status=dead }}</ref> Sowat 1&nbsp;500 mense is beseer, hoofsaaklik deur ruite wat deur die skokgolf stukkend geskiet is. Daar was egter geen ongevalle nie.<ref name="chelyabinsk">{{cite web |url=http://www.vesti.ru/doc.html?id=1033922|script-title=ru:Метеоритный дождь над Уралом: пострадали 1200 человек |language= ru |work= Westi |date=15 February 2013|access-date=15 February 2013 | location = Rusland}}</ref> Aanvanklik is 3&nbsp;000 geboue in ses stede in die streek as beskadig gerapporteer weens die skokgolf, maar dit het in die volgende weke tot meer as 7&nbsp;200 gestyg.<ref>{{cite news|last=Marson|first=James|title=Meteorite Hits Russia, Causing Panic|url=https://www.wsj.com/articles/SB10001424127887324162304578305163574597722?mod=WSJ_hpp_LEFTTopStories|newspaper=Wall Street Journal|access-date=15 February 2013|author2=Gautam Naik}}</ref><ref>{{cite magazine|last=Ewait|first=David|title=Exploding Meteorite Injures A Thousand People In Russia|url=https://www.forbes.com/sites/davidewalt/2013/02/15/exploding-meteorite-injures-a-thousand-people-in-russia/|magazine=Forbes|access-date=15 February 2013}}</ref> Die Tsjeljabinsk-meteoor het na raming meer as $30&nbsp;miljoen se skade veroorsaak.<ref>{{cite news|url=http://in.reuters.com/article/russia-meteorite-idINDEE91E03320130215|title=Meteorite explodes over Russia, more than 1,000 injured|author=Andrey Kuzmin|work=Reuters|date=16 February 2013|access-date=16 February 2013|archive-date=6 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306214917/http://in.reuters.com/article/russia-meteorite-idINDEE91E03320130215|url-status=dead}}</ref> Dit is die grootste aangetekende voorwerp wat die Aarde se atmosfeer getref het sedert die Toengoeska-voorval in 1908.<ref>{{cite news|url=https://www.economist.com/blogs/babbage/2013/02/asteroid-impacts?fsrc=nlw%7Cnewe%7C2-15-2013%7C5019506%7C37104620%7C|title=Asteroid impacts – How to avert Armageddon |newspaper=The Economist |date=15 February 2013|access-date=16 February 2013}}</ref> Die meteoor het 'n aanvanklike deursnee van 17-20&nbsp;meter en 'n massa van rofweg 10&nbsp;000&nbsp;ton gehad. Op 16 Oktober 2013 is 'n groot stuk van die meteoor op die bodem van die Tsjebarkoelmeer, sowat 80&nbsp;km wes van die stad, opgespoor.<ref>{{cite magazine|last=Beatty|first=J. Kelly|title=Russian Fireball Fragment Found|magazine=Australian Sky & Telescope|date=February–March 2014|page=12|issn=1832-0457}}</ref> Die tweede keer dat 'n voorwerp bespeur is voordat dit die atmosfeer binnekom, was op 1&nbsp;Januarie 2014. Die asteroïed 2014&nbsp;AA van 3&nbsp;m breed is 'n uur lank dopgehou voordat 'n infraklankbarsting naby die middel van die verwagte impaksone waargeneem is, in die middel van die [[Atlantiese Oseaan]].<ref name="Farnocchia2016">{{cite journal|title=The trajectory and atmospheric impact of asteroid 2014 AA|first1=Davide|last1=Farnocchia|first2=Steven R.|last2=Chesley|first3=Peter G.|last3=Brown|first4=Paul W.|last4=Chodas|date=1 August 2016|journal=Icarus|volume=274|pages=327–333|bibcode=2016Icar..274..327F|doi=10.1016/j.icarus.2016.02.056 }}</ref> Op 2 Junie 2018 het die Mount Lemmon Survey die asteroïed {{mp|2018 LA}} (ZLAF9B2) bespeur. Dit was 2-5&nbsp;meter breed en daar is bevind die kans dat dit die Aarde sou tref, is 85%. Kort ná die impak is 'n verslag van 'n vuurbal uit Botswana ontvang. Nadere navorsing het bevestig 'n voorwerp het [[Suider-Afrika]] inderdaad getref.<ref name="orientation">{{cite journal |last1=de la Fuente Marcos |first1=Carlos |last2=de la Fuente Marcos |first2=Raúl |date=18 June 2018 |title=On the Pre-impact Orbital Evolution of 2018 LA, Parent Body of the Bright Fireball Observed Over Botswana on 2018 June 2 |journal=Research Notes of the AAS |volume=2 |issue=2 |page=57 |arxiv=1806.05164 |bibcode=2018RNAAS...2...57D |doi=10.3847/2515-5172/aacc71|s2cid=119325928 |doi-access=free }}</ref><ref name="pre-impact2">{{cite journal |last1=de la Fuente Marcos |first1=Carlos |last2=de la Fuente Marcos |first2=Raúl |date=26 July 2018 |title=Pre-airburst Orbital Evolution of Earth's Impactor 2018 LA: An Update |journal=Research Notes of the AAS |volume=2 |issue=3 |page=131 |arxiv=1807.08322 |bibcode=2018RNAAS...2..131D |doi=10.3847/2515-5172/aad551|s2cid=119208392 |doi-access=free }}</ref> Op 8 Maart 2019 het Nasa die bespeuring van 'n groot lugbarsting op 18&nbsp;Desember 2018 naby die ooskus van die [[Kamtsjatka-skiereiland]] aangekondig. Die Kamtsjatka-superbolied het 'n geraamde massa van 1&nbsp;600&nbsp;ton en 'n deursnee van tussen 9 en 14&nbsp;meter gehad, na gelang van sy digtheid. Dit was die derde grootste asteroïed wat sedert 1900 in Rusland naby die Aarde gekom het, naas die Tsjeljabinsk-meteoor en die Toengoeska-voorval. Die vuurbal het 25,6&nbsp;km bo die Aarde se oppervlak ontplof. 2019&nbsp;MO, 'n asteroïed van sowat 4&nbsp;m breed, is bespeur 'n paar uur voordat dit die [[Karibiese See]] in Junie&nbsp;2019 naby [[Puerto Rico]] getref het.<ref>{{Cite web |date=25 June 2019 |title=Breakthrough: UH team successfully locates incoming asteroid |url=https://legacy.ifa.hawaii.edu/info/press-releases/ATLAS_2019MO/ |access-date=12 March 2023 |website=Institute for Astronomy – University of Hawaii}}</ref> =====Voorspellings van asteroïedbotsings===== [[Beeld:2018 LA-orbit.png|thumb|250px|240px|Die wentelbane en posisies van 2018&nbsp;LA en die Aarde, 30&nbsp;dae voor impak. Die diagram illustreer hoe wenteldata gebruik kan word om impakvoorvalle voor die tyd te voorspel. In dié geval was die asteroïed se wentelbaan eers 'n paar uur voor die impak bekend.]] In die laat 20ste eeu het wetenskaplikes maatreëls in plek gestel om [[nabyaardevoorwerp]]e te bespeur en die datums en tye te voorspel wanneer asteroïede met die Aarde gaan bots, asook die plek waar hulle die Aarde gaan tref. Die [[IAU]] se [[Kleinplaneetsentrum]] (MPC) is die liggaam wat die wentelbane van asteroïede hanteer. [[Nasa]] se Sentry-stelsel skandeer die MPC-katalogus van bekende asteroïede voortdurend en ontleed hulle wentelbane vir moontlike toekomstige impakvoorvalle.<ref>{{YouTube|id=53Js-_vo3mo|title=How Does NASA Spot a Near-Earth Asteroid?}}</ref> Op die oomblik word geen impak voorspel nie (die hoogste kans is van die asteroïed {{mp|2010 RF|12}} van sowat 7&nbsp;m breed. Dit sal in September 2095 verby die Aarde trek, met 'n moontlikheid van 'n impak van net 5%).<ref>{{cite web|title=Sentry: Earth Impact Monitoring|url=https://cneos.jpl.nasa.gov/sentry/|website=Jet Propulsion Laboratory|publisher=Nasa|access-date=25 August 2018}}</ref> Huidige voorspellings is hoofsaaklik geskoei op die katalogisering van asteroïede jare voor 'n moontlike impak. Dit werk goed vir groter asteroïede (>&nbsp;1&nbsp;km breed), want hulle word maklik van 'n lang afstand af gesien. Meer as 95% van hulle is reeds bekend en hulle wentelbane is gemeet; enige impakvoorval kan dus lank voor die nadering van die Aarde voorspel word. Kleiner voowerpe is te dof om waar te neem, tensy hulle baie naby kom, en kan dus nie voor die tyd waargeneem word nie. Huidige meganismes steun op grondgebaseerde [[Teleskoop|teleskope]], soos die ATLAS-stelsel. Huidige teleskope dek egter net 'n deel van die Aarde en kan nie asteroïede aan die planeet se dagkant sien nie. Dit is hoekom so min kleiner asteroïede wat gewoonlik die aarde tref, waargeneem word in die paar uur wat hulle sigbaar is.<ref name="JPL-2017-SDT-Update">{{cite news |title = Update to Determine the Feasibility of Enhancing the Search and Characterization of NEOs |work = Near-Earth Object Science Definition Team Report 2017 |publisher = Nasa |url = https://www.nasa.gov/sites/default/files/atoms/files/2017_neo_sdt_final_e-version.pdf |access-date = 7 July 2018}}</ref> Tot dusver is net vier impakvoorvalle suksesvol voorspel, almal van onskadelike asteroïede van 2-5&nbsp;m breed en almal net 'n paar uur voor die tyd. ===Huidige status=== In April 2018 het die [[Amerika]]anse B612-stigting berig: "Dit is 100 persent seker dat ons deur 'n verwoestende [[asteroïed]] getref sal word, maar ons is nie 100 persent seker wanneer nie."<ref name="INQ-20180428"/> Die fisikus [[Stephen Hawking]] het ook in 2018 in sy laaste boek, ''Brief Answers to the Big Questions'', gesê 'n asteroïedbotsing is die grootste bedreiging vir die Aarde.<ref name="WP-20181015"/> In Junie 2018 het die Amerikaanse National Science and Technology Council gewaarsku Amerika is onvoorbereid vir 'n asteroïedbotsing. Dit het die "National Near-Earth Object Preparedness Strategy Action Plan" uitgereik om beter daarop voor te berei.<ref name="WH-20180621"/> Volgens die getuienis van kenners in die [[Amerikaanse Kongres]] in 2013 sou Nasa minstens vyf jaar nodig hê vir 'n sending om 'n asteroïed weg te keer.<ref name="US-Congress-20130410"/> Dit is die verkose metode, eeder as om dit te probeer vernietig.<ref name="PHYS-20190304">{{cite news |author=Johns Hopkins University |title=Asteroids are stronger, harder to destroy than previously thought |url=https://phys.org/news/2019-03-asteroids-stronger-harder-previously-thought.html |date=4 March 2019 |work=Phys.org |access-date=4 March 2019 }}</ref> [[Beeld:PIA18469-AsteroidCollision-NearStarNGC2547-ID8-2013.jpg|thumb|links|240px|Asteroïedbotsings lei tot die vorm van [[planete]] om die ster NGC&nbsp;2547-ID8 (kunstenaarsvoorstelling).]] ==Ekstrasolêre botsings== Botsings tussen [[sterrestelsel]]s, of die samesmelting van sterrestelsels, is al regstreeks waargeneem deur ruimteteleskope soos [[Hubble-ruimteteleskoop|Hubble]] en [[Spitzer-ruimteteleskoop|Spitzer]]. Botsings in planeetstelsels, insluitende [[sterbotsing]]s, is al lank vermoed; die mens het dit egter eers onlangs regstreeks begin waarneem. In 2013 is 'n botsing tussen kleinplanete om die ster NGC&nbsp;2547&nbsp;ID&nbsp;8 deur Spitzer waargeneem en deur grondwaarnemings bevestig. Rekenaarmodelle dui daarop dat groot asteroïede of [[protoplanete]] betrokke was, nes met die impakvoorvalle wat gelei het tot die vorming van die Aarde en die ander [[planete]] van die Sonnestelsel.<ref name="space.com"/> ==Sien ook== * [[Nabyaardevoorwerp]] * [[Groot Bombardement]] * [[Torino-skaal]] * [[Double Asteroid Redirection Test]] ==Verwysings== {{Verwysings|3}} ==Nog leesstof== {{refbegin|3}} * {{Citation |last1=Alvarez |first1=L. W. |last2=Alvarez |first2=W. |last3=Asaro |first3=F. |last4=Michel |first4=H. V. |date=1980 |title=Extraterrestrial Cause for the Cretaceous-Tertiary Extinction |journal=Science |volume=208 |pmid=17783054 |issue=4448 |pages=1095–1108 |doi=10.1126/science.208.4448.1095 |bibcode = 1980Sci...208.1095A |citeseerx=10.1.1.126.8496 |s2cid=16017767 }} * {{citation |last=Benton |first=Michael J. |title=When Life Nearly Died: The Greatest Mass Extinction of All Time |date=2003 |publisher=Thames and Hudson |location=New York |isbn=978-0500051160 |url=https://archive.org/details/whenlifenearlydi00bent }} * {{cite journal |last1=Brown |first1=P. G. |last2=Assink |first2=J. D. |last3=Astiz |first3=L. |last4=Blaauw |first4=R. |last5=Boslough |first5=M. B. |last6=Borovička |first6=J. |last7=Brachet |first7=N. |last8=Brown |first8=D. |last9=Campbell-Brown |first9=M. |last10=Ceranna |first10=L. |last11=Cooke |first11=W. |last12=de Groot-Hedlin |first12=C. |last13=Drob |first13=D. P. |last14=Edwards |first14=W. |last15=Evers |first15=L. G. |last16=Garces |first16=M. |last17=Gill |first17=J. |last18=Hedlin |first18=M. |last19=Kingery |first19=A. |last20=Laske |first20=G. |last21=Le Pichon |first21=A. |last22=Mialle |first22=P. |last23=Moser |first23=D. E. |last24=Saffer |first24=A. |last25=Silber |first25=E. |last26=Smets |first26=P. |last27=Spalding |first27=R. E. |last28=Spurný |first28=P. |last29=Tagliaferri |first29=E. |last30=Uren |first30=D. |last31=Weryk |first31=R. J. |last32=Whitaker |first32=R. |last33=Krzeminski |first33=Z. |date=2013 |title=A 500-kiloton airburst over Chelyabinsk and an enhanced hazard from small impactors |journal=Nature |volume=503 |issue=7475 |pages=238–241 |bibcode=2013Natur.503..238B |doi=10.1038/nature12741 |display-authors=29 |pmid=24196713 |hdl=10125/33201 |s2cid=4450349 |url=https://repository.tudelft.nl/islandora/object/uuid%3A02a22da9-f92f-4bec-bfb8-c3d9192a8ef5/datastream/OBJ/download |hdl-access=free }} * {{Citation |last1=Smit |first1=J. |last2=Hertogen |first2=J. |date=1980 |title=An extraterrestrial event at the Cretaceous-Tertiary boundary |journal=Nature |volume=285 |issue=5762 |pages=198–200 |doi=10.1038/285198a0 |bibcode = 1980Natur.285..198S |s2cid=4339429 }} * {{Citation |last=Stone |first=R. |date=August 2008 |title=Target earth |newspaper=National Geographic Magazine |url=http://ngm.nationalgeographic.com/2008/08/earth-scars/stone-text |archive-url=https://web.archive.org/web/20080718082921/http://ngm.nationalgeographic.com/2008/08/earth-scars/stone-text |url-status=dead |archive-date=July 18, 2008 |access-date=15 Januarie 2025 |archivedate=18 Julie 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080718082921/http://ngm.nationalgeographic.com/2008/08/earth-scars/stone-text }} * {{cite journal |last1=Yau |first1=Kevin |last2=Weissman |first2=Paul |last3=Yeomans |first3=Donald |date=1994 |title=Meteorite falls in China and some related human casualty events |journal=Meteoritics |volume=29 |issue=6 |pages=864–871 |bibcode=1994Metic..29..864Y |issn=0026-1114 |doi=10.1111/j.1945-5100.1994.tb01101.x }} {{refend}} ==Skakels== * [http://www.passc.net/EarthImpactDatabase/ Earth Impact Database] {{CommonsKategorie-inlyn|Impact events}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = Impact event}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Impakvoorvalle| ]] [[Kategorie:Uitwissingsvoorvalle]] 5dyix09fu97ap62pzuimj72ph9kp20a 0 425463 2967955 2921431 2026-09-17T09:36:25Z Oesjaar 7467 /* Spesies */ Skakel 2967955 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Agathosma_betulina_-_Köhler–s_Medizinal-Pflanzen-020.jpg |image_caption = ''Agathosma betulina'' |display_parents = 3 |taxon = Agathosma |authority = Willd., (1809) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Barosma'' <small>Willd</small> * ''Bucco'' <small>J.C.Wendl.</small> * ''Dichosma'' <small>DC. ex G.Don</small> * ''Gymnonychium'' <small>Bartl.</small> * ''Hartogia'' <small>L.</small> * ''Parapetalifera'' <small>J.C.Wendl.</small> }} '''''Agathosma''''' (boegoe) is 'n [[genus]] van klein en groot [[struik]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Rutaceae. Die genus is [[inheems]] aan [[Lesotho]] en [[Suid-Afrika]]. Die meeste van die spesies is deel van die [[fynbos]]. == Spesies == Daar is 139 [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:77165462-1 Plants of the World Online]</ref> {{div col|colwidth=20em}} * ''[[Agathosma abrupta]]'' <small>Pillans</small> * ''[[Agathosma acocksii]]'' <small>Pillans</small> * ''[[Agathosma acutissima]]'' <small>Dümmer</small> * ''[[Agathosma adenandriflora]]'' <small>Schltr.</small> * ''[[Agathosma adenocaulis]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Agathosma adnata]]'' <small>Pillans</small> * ''[[Agathosma aemula]]'' <small>Schltr.</small> * ''[[Agathosma affinis]]'' <small>Sond.</small> * ''[[Agathosma alaris]]'' <small>Cham.</small> * ''[[Agathosma alligans]]'' <small>I.Williams</small> * ''[[Agathosma alpina]]'' <small>Schltr.</small> * ''[[Agathosma alticola]]'' <small>Schltr. ex Dümmer</small> * ''[[Agathosma anomala]]'' <small>[[Ernst Heinrich Friedrich Meyer|E.Mey.]] ex Sond.</small> * ''[[Agathosma apiculata]]'' <small>G.Mey. ex Bartl. & H.L.Wendl.</small> * ''[[Agathosma asperifolia]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Agathosma barnesiae]]'' <small>[[Robert Harold Compton|Compton]]</small> * ''[[Agathosma bathii]]'' <small>(Dümmer) Pillans</small> * ''[[Agathosma betulina]]'' <small>(P.J.Bergius) Pillans</small> * ''[[Agathosma bicolor]]'' <small>Dümmer</small> * ''[[Agathosma bicornuta]]'' <small>[[Robert Allen Dyer|R.A.Dyer]]</small> * ''[[Agathosma bifida]]'' <small>Bartl. & H.L.Wendl.</small> * ''[[Agathosma bisulca]]'' <small>Bartl. & H.L.Wendl.</small> * ''[[Agathosma blaerioides]]'' <small>Cham.</small> * ''[[Agathosma bodkinii]]'' <small>Dümmer</small> * ''[[Agathosma capensis]]'' <small>(L.) Dümmer</small> * ''[[Agathosma capitata]]'' <small>Sond.</small> * ''[[Agathosma cedrimontana]]'' <small>Dümmer</small> * ''[[Agathosma cephalodes]]'' <small>E.Mey. ex Sond.</small> * ''[[Agathosma cerefolia]]'' <small>(Vent.) Bartl. & H.L.Wendl.</small> * ''[[Agathosma ciliaris]]'' <small>(L.) Druce</small> * ''[[Agathosma ciliata]]'' <small>(L.) Link</small> * ''[[Agathosma clavisepala]]'' <small>R.A.Dyer</small> * ''[[Agathosma collina]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Agathosma concava]]'' <small>Pillans</small> * ''[[Agathosma conferta]]'' <small>Pillans</small> * ''[[Agathosma cordifolia]]'' <small>Pillans</small> * ''[[Agathosma corymbosa]]'' <small>(Montin) G.Don</small> * ''[[Agathosma craspedota]]'' <small>E.Mey. ex Sond.</small> * ''[[Agathosma crassifolia]]'' <small>Sond.</small> * ''[[Agathosma crenulata]]'' <small>(L.) Pillans</small> * ''[[Agathosma decurrens]]'' <small>Pillans</small> * ''[[Agathosma dentata]]'' <small>Pillans</small> * ''[[Agathosma dielsiana]]'' <small>Schltr. ex Dümmer</small> * ''[[Agathosma distans]]'' <small>Pillans</small> * ''[[Agathosma divaricata]]'' <small>Pillans</small> * ''[[Agathosma dregeana]]'' <small>Sond.</small> * ''[[Agathosma elata]]'' <small>Sond.</small> * ''[[Agathosma elegans]]'' <small>Cham.</small> * ''[[Agathosma eriantha]]'' <small>(Steud.) Steud.</small> * ''[[Agathosma esterhuyseniae]]'' <small>Pillans</small> * ''[[Agathosma florida]]'' <small>Sond.</small> * ''[[Agathosma florulenta]]'' <small>Sond.</small> * ''[[Agathosma foetidissima]]'' <small>(Bartl. & H.L.Wendl.) Pirotta & Chiov.</small> * ''[[Agathosma foleyana]]'' <small>Dümmer</small> * ''[[Agathosma fraudulenta]]'' <small>Sond.</small> * ''[[Agathosma geniculata]]'' <small>Pillans</small> * ''[[Agathosma giftbergensis]]'' <small>E.Phillips</small> * ''[[Agathosma glabrata]]'' <small>Bartl. & H.L.Wendl.</small> * ''[[Agathosma glandulosa]]'' <small>(Thunb.) Sond.</small> * ''[[Agathosma gnidiiflora]]'' <small>Dümmer</small> * ''[[Agathosma gonaquensis]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Agathosma hirsuta]]'' <small>Pillans</small> * ''[[Agathosma hispida]]'' <small>(Thunb.) F.Dietr.</small> * ''[[Agathosma hookeri]]'' <small>Sond.</small> * ''[[Agathosma humilis]]'' <small>Sond.</small> * ''[[Agathosma imbricata]]'' <small>(L.) Willd.</small> * ''[[Agathosma insignis]]'' <small>(Compton) Pillans</small> * ''[[Agathosma involucrata]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Agathosma joubertiana]]'' <small>Schltdl.</small> * ''[[Agathosma juniperifolia]]'' <small>Bartl.</small> * ''[[Agathosma kougaensis]]'' <small>Pillans</small> * ''[[Agathosma krakadouwensis]]'' <small>Dümmer</small> * ''[[Agathosma lanceolata]]'' <small>(L.) [[Adolf Engler|Engl.]]</small> * ''[[Agathosma lancifolia]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Agathosma latipetala]]'' <small>Sond.</small> * ''[[Agathosma leptospermoides]]'' <small>Sond.</small> * ''[[Agathosma linifolia]]'' <small>([[Hinrich Lichtenstein|Licht.]] ex Schult.) Bartl. & H.L.Wendl.</small> * ''[[Agathosma longicornu]]'' <small>Pillans</small> * ''[[Agathosma marifolia ]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Agathosma marlothii]]'' <small>Dümmer</small> * ''[[Agathosma martiana]]'' <small>Sond.</small> * ''[[Agathosma microcalyx]]'' <small>Dümmer</small> * ''[[Agathosma microcarpa]]'' <small>(Sond.) Pillans</small> * ''[[Agathosma minuta]]'' <small>Schltdl.</small> * ''[[Agathosma mirabilis]]'' <small>Pillans</small> * ''[[Agathosma mucronulata]]'' <small>Sond.</small> * ''[[Agathosma muirii]]'' <small>E.Phillips</small> * ''[[Agathosma mundii]]'' <small>Schltdl. & Cham.</small> * ''[[Agathosma namaquensis]]'' <small>Pillans</small> * ''[[Agathosma odoratissima]]'' <small>(Montin) Pillans</small> * ''[[Agathosma orbicularis]]'' <small>(Thunb.) Bartl. & H.L.Wendl.</small> * ''[[Agathosma ovalifolia]]'' <small>Pillans</small> * ''[[Agathosma ovata]]'' <small>(Thunb.) F.Dietr.</small> * ''[[Agathosma pallens]]'' <small>Pillans</small> * ''[[Agathosma pattisonae]]'' <small>Dümmer</small> * ''[[Agathosma peglerae]]'' <small>Dümmer</small> * ''[[Agathosma pentachotoma]]'' <small>E.Mey. ex Sond.</small> * ''[[Agathosma phillipsii]]'' <small>Dümmer</small> * ''[[Agathosma pilifera]]'' <small>Schltdl.</small> * ''[[Agathosma planifolia]]'' <small>Sond.</small> * ''[[Agathosma propinqua]]'' <small>Sond.</small> * ''[[Agathosma puberula]]'' <small>(Steud.) Fourc.</small> * ''[[Agathosma pubigera]]'' <small>Sond.</small> * ''[[Agathosma pulchella]]'' <small>(L.) Link</small> * ''[[Agathosma pungens]]'' <small>(E.Mey. ex Sond.) Pillans</small> * ''[[Agathosma purpurea]]'' <small>Pillans</small> * ''[[Agathosma recurvifolia]]'' <small>Sond.</small> * ''[[Agathosma rehmanniana]]'' <small>Dümmer</small> * ''[[Agathosma riversdalensis]]'' <small>Dümmer</small> * ''[[Agathosma robusta]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Agathosma rosmarinifolia]]'' <small>(Bartl.) I.Williams</small> * ''[[Agathosma rubricaulis]]'' <small>Dümmer</small> * ''[[Agathosma rudolphii]]'' <small>I.Williams</small> * ''[[Agathosma sabulosa]]'' <small>Sond.</small> * ''[[Agathosma salina]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Agathosma scaberula]]'' <small>Dümmer</small> * ''[[Agathosma sedifolia]]'' <small>Schltdl.</small> * ''[[Agathosma serpyllacea]]'' <small>(Schult.) Licht. ex Bartl. & H.L.Wendl.</small> * ''[[Agathosma serratifolia]]'' <small>(Curtis) Spreeth</small> * ''[[Agathosma sladeniana]]'' <small>Glover</small> * ''[[Agathosma spinescens]]'' <small>Dümmer</small> * ''[[Agathosma spinosa]]'' <small>Sond.</small> * ''[[Agathosma squamosa]]'' <small>(Willd. ex Schult.) Bartl. & H.L.Wendl.</small> * ''[[Agathosma stenopetala]]'' <small>(Steud.) Steud.</small> * ''[[Agathosma stenosepala]]'' <small>Pillans</small> * ''[[Agathosma stilbeoides]]'' <small>Dümmer</small> * ''[[Agathosma stipitata]]'' <small>Pillans</small> * ''[[Agathosma stokoei]]'' <small>Pillans</small> * ''[[Agathosma subteretifolia]]'' <small>Pillans</small> * ''[[Agathosma tabularis]]'' <small>Sond.</small> * ''[[Agathosma thymifolia]]'' <small>Schltdl.</small> * ''[[Agathosma trichocarpa]]'' <small>Holmes</small> * ''[[Agathosma tulbaghensis]]'' <small>Dümmer</small> * ''[[Agathosma umbonata]]'' <small>Pillans</small> * ''[[Agathosma unicarpellata]]'' <small>(Fourc.) Pillans</small> * ''[[Agathosma venusta]]'' <small>(Eckl. & Zeyh.) Pillans</small> * ''[[Agathosma virgata]]'' <small>(Lam.) Bartl. & H.L.Wendl.</small> * ''[[Agathosma zwartbergensis]]'' <small>Pillans</small> {{div col end}} == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Agathosma| ]] rafdrwap9zxhi3to2cf0wlomof6f2vn 0 425635 2967974 2745020 2026-09-17T09:54:06Z Oesjaar 7467 Skakel 2967974 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = IUCN2.3 | name = Bitterboegoe | image = | image_caption = | taxon = Agathosma clavisepala | authority = [[Robert Allen Dyer|R.A.Dyer]], (1934) | synonyms = }} Die '''bitterboegoe''' (''Agathosma clavisepala'') is 'n [[struik]] wat deel van die Rutaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in die [[Oos-Kaap]], by [[Alexandria, Oos-Kaap|Alexandria]] en [[Albanie]] voor. == Bronnelys == * [http://redlist.sanbi.org/species.php?species=3359-38 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:770889-1 Plants of the World Online] == Eksterne skakels == * {{wikt-inlyn|boegoe}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Agathosma|clavisepala]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] cwy28zq74vc7tih70fhos059icacpkp 0 426503 2967942 2749191 2026-09-17T09:12:58Z Oesjaar 7467 Verbeter 2967942 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = IUCN2.3 | name = | image = | taxon = Anacampseros recurvata | authority = G.Will., (2006) | synonyms =* ''Avonia recurvata'' <small>([[Selmar Schönland|Schönland]]) G.D.Rowley</small> }} '''''Anacampseros recurvata''''' is 'n klein [[sukkulent]]e [[struik]] wat deel van die Anacampserotaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in die [[Noord-Kaap]] voor. == Infraspesies == Die spesie het drie [[Infraspesifieke naam|infraspesies]]: * ''Anacampseros recurvata subsp. buderiana'' <small>(Poelln.) Gerbaulet</small> * ''Anacampseros recurvata subsp. minuta'' <small>Gerbaulet</small> * ''Anacampseros recurvata subsp. recurvata'' == Galery == <gallery> Anacampseros recurvata kz01.jpg </gallery> == Bronnelys == * [http://redlist.sanbi.org/species.php?species=3974-4016 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:1002839-1 Plants of the World] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Anacampseros|recurvata]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] fzgp2in10hi8gjdcdaq6auqp6c6xd2y 0 428493 2967980 2767838 2026-09-17T09:57:42Z Oesjaar 7467 Skakels 2967980 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = IUCN2.3 | name = Krului | image = | taxon = Dipcadi crispum | authority = Baker, (1870) | synonyms =* ''Dipcadi crispociliatum'' <small>Suess.</small> * ''Dipcadi dinteri'' <small>Baker</small> * ''Dipcadi setosum'' <small>Bake</small> * ''Dipcadi tortile'' <small>[[Robert Allen Dyer|R.A.Dyer]]</small> * ''Dipcadi undulatifolium'' <small>Schinz</small> * ''Dipcadi volutum'' <small>Baker</small> * ''Ornithogalum crispum'' <small>(Baker) [[John Charles Manning|J.C.Manning]] & [[Peter Goldblatt|Goldblatt]]</small> * ''Uropetalon crispum'' <small>[[William John Burchell|Burch.]] ex Ker Gawl.</small> }} Die '''krului''' (''Dipcadi crispum'') is 'n bolagtige [[geofiet]] wat deel van die Asparagaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[inheems]] aan [[Namibië]] en [[Suid-Afrika]]. In Suid-Afrika kom die plant in die [[Noord-Kaap]] en die [[Wes-Kaap]] voor. == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=3798-4 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:533917-1 Plants of the World] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Dipcadi|crispum]] [[Kategorie:Flora van Namibië]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] 50fndysivy9cvfy14jbny2nilet8cw6 1 448250 2967793 2807493 2026-09-16T19:11:40Z BurgertB 2401 BurgertB het bladsy [[Bespreking:Victoria van Swede]] na [[Bespreking:Victoria, kroonprinses van Swede]] geskuif 2807493 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 451055 2967975 2819020 2026-09-17T09:54:29Z Oesjaar 7467 Skakel 2967975 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = IUCN2.3 | name = | image = | taxon = Eriospermum bifidum | authority = [[Robert Allen Dyer|R.A.Dyer]], (1954) | synonyms = }} '''''Eriospermum bifidum''''' is 'n knolagtige [[geofiet]] wat deel van die Asparagaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in die [[Noord-Kaap]], [[Oos-Kaap]] en die [[Wes-Kaap]] voor. == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=1855-27 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:534772-1 Plants of the World] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Eriospermum|bifidum]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] dowib3h6eb1tc7rrq8tfcs6jw87thi7 0 451482 2967950 2821093 2026-09-17T09:32:39Z Oesjaar 7467 /* Sinonieme */ Skakel 2967950 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Berkheya discolor | authority = (DC.) O.Hoffm. & Muschl., (1910) | synonyms =<center>[[#Sinonieme|Sien teks]]</center> }} '''''Berkheya discolor''''' is 'n [[plant]] wat deel van die [[Asteraceae]] [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[inheems]] aan [[Lesotho]] en [[Suid-Afrika]]. In Suid-Afrika kom die plant in [[KwaZulu-Natal]], [[Noordwes]], [[Oos-Kaap]] en die [[Vrystaat]] voor. == Sinonieme == Die spesie het 11 sinonieme: {{div col|colwidth=20em}} * ''Berkheya kuntzei'' <small>Kuntze</small> * ''Berkheya microcephala'' <small>(DC.) [[Robert Allen Dyer|R.A.Dyer]]</small> * ''Berkheya polyacantha'' <small>S.Moore</small> * ''Berkheya spinulosa'' <small>N.E.Br.</small> * ''Crocodilodes acarnodes'' <small>(DC.) Kuntze</small> * ''Crocodilodes discolor'' <small>(DC.) Kuntze</small> * ''Crocodilodes kuntzei'' <small>Kuntze</small> * ''Crocodilodes microcephala'' <small>(DC.) Kuntze</small> * ''Stobaea acarnoides'' <small>DC.</small> * ''Stobaea discolor'' <small>DC.</small> * ''Stobaea microcephala'' <small>DC.</small> {{div col end}} == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=3077-43 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:184543-1 Plants of the World] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Berkheya|discolor]] [[Kategorie:Flora van Lesotho]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] pkv9x23qyux3hry6wsecin8cghefqit 0 454100 2967719 2841087 2026-09-16T16:46:59Z Pynappel 70858 2967719 wikitext text/x-wiki [[File:Global_Sumud_Flotilla_Barcelona_20250831_11.jpg|duimnael|300x300px|[[Greta Thunberg]], 'n lid van die stuurkomitee, Barcelona toe, 31 Augustus 2025]] Die [[Global Sumud-flottielje]] het bestaan uit 500 deelnemers op meer as 40 skepe van meer as 44 lande, wat dit die grootste burgerlik-geleide [[flottielje|konvooi]] van sy soort in die geskiedenis gemaak het. == Deelnemers == {| class="wikitable" !Persoon !Nota |- |[[Greta Thunberg]] |Sweedse aktivis<ref>{{Cite web|url=https://www.pbs.org/newshour/world/what-to-know-about-the-international-flotilla-seeking-to-break-israels-blockade-of-gaza|title=What to know about the international flotilla seeking to break Israel's blockade of Gaza|website=PBS}}</ref> |- |Ada Colau |Voormalige burgermeester van [[Barcelona]]<ref name="auto3">{{Cite web|url=https://www.wsws.org/en/articles/2025/08/30/mczk-a30.html|title=Global Sumud Flotilla to set sail from European and Tunisian ports against Israel's genocide in Gaza|date=30 Augustus 2025}}</ref> |- |Mariana Mortágua |Portugese Linkse Blok-parlementslid<ref name="auto3" /> |- |Bruno Gilga |Aktivis van Brasilië (Movimento Revolucionário de Trabalhadores)<ref name="auto3" /> |- |[[Susan Sarandon]] |Aktivis en aktrise van Amerika<ref name="auto2">{{Cite web|url=https://www.commondreams.org/news/global-sumud-flotilla-sicily|title=16 Nations Warn Israel Against Attacking Gaza-Bound Global Sumud Flotilla &#124; Common Dreams}}</ref> |- |[[Mandla Mandela]] |Kleinseun van [[Nelson Mandela]]<ref>{{Cite web|url=https://www.reuters.com/world/middle-east/gaza-flotilla-says-unlit-vessels-approached-its-boats-prompting-security-2025-10-01/|title=Flotilla says Israeli vessels intimidated its boats as it approaches Gaza|last=Armellini|first=Alvise|last2=McAllister|first2=Edward|website=Reuters|last3=Castellanos|first3=Silvio}}</ref> |- |Thiago Ávila|Thiago Avila |Aktivis van Brasilië |- |Nadir Al-Nuri |Aktivis van Maleisië |- |Muhammad Husein Gaza |Indonesiese [[YouTuber]] (waarnemer) |} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Vlote]] nq7eligdi8dger1xdm5xy0h27y0ys0c 0 456438 2967982 2858388 2026-09-17T09:59:34Z Oesjaar 7467 Skakels 2967982 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = Kliptee | image = | taxon = Pelargonium aridum | authority = [[Robert Allen Dyer|R.A.Dyer]], (1932) | synonyms =* ''Geraniospermum dissectum'' <small>([[Christian Friedrich Ecklon|Eckl.]] & [[Karl Ludwig Philipp Zeyher|Zeyh.]]) Kuntze</small> * ''Ligularia dissecta'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''Pelargonium dissectum'' <small>(Eckl. & Zeyh.) Steud.</small> }} Die '''kliptee''' (''Pelargonium aridum'') is 'n klein [[struik]] wat deel van die [[Geraniaceae]] [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[inheems]] aan [[Lesotho]] en [[Suid-Afrika]]. In Suid-Afrika kom die plant in die [[Noordwes]], [[Oos-Kaap]] en die [[Vrystaat]] voor. Die plant staan ook as die ''katbossie'' bekend. == Galery == <gallery> P.aridum2 (2).jpg Pelargonium aridum DublBotGd 20220530 1.jpg </gallery> == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=1976-26 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:375671-1 Plants of the World] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/151f343b-f8ca-4eab-a6d8-718ce09badd9 Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Pelargonium|aridum]] [[Kategorie:Flora van Lesotho]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] inq2m5in1mh2fcyjhytivvvz4qf2xnf 0 456507 2967953 2859193 2026-09-17T09:34:44Z Oesjaar 7467 /* Sinonieme */ Skakel 2967953 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = Rooirabas | image = | taxon = Pelargonium grossularioides | authority = ([[Carolus Linnaeus|L.]]) L'Hér., (1789) | synonyms =<center>[[#Sinonieme|Sien teks]]</center> }} Die '''rooirabas''' (''Pelargonium grossularioides'') is 'n klein tot medium [[struik]] wat deel van die [[Geraniaceae]] [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[inheems]] aan [[Mosambiek]], [[Suid-Afrika]] en [[Tristan da Cunha]]. In Suid-Afrika kom die spesie in [[KwaZulu-Natal]], [[Oos-Kaap]], [[Vrystaat]] en die [[Wes-Kaap]] voor. Die spesie staan ook as die ''rooirabasam'', ''rooirabassam'' en die ''rooistingelhoutbas'' bekend. == Sinonieme == Die spesie het vyftien sinonieme: {{div col|colwidth=20em}} * ''Erodium nilagiricum'' <small>Schltdl. ex Hook.f.</small> * ''Geraniospermum grossularioides'' <small>(L.) Kuntze</small> * ''Geranium alceoides'' <small>[[Nicolaas Laurens Burman|Burm.f.]]</small> * ''Geranium anceps'' <small>(L'Hér.) Poir.</small> * ''Geranium grossularioides'' <small>L.</small> * ''Geranium parviflorum'' <small>Andrews</small> * ''Pelargonium acugnaticum'' <small>Thouars</small> * ''Pelargonium anceps'' <small>L'Hér.</small> * ''Pelargonium filicaule'' <small>R.Knuth</small> * ''Pelargonium grossulariifolium'' <small>Salisb.</small> * ''Pelargonium grossularioides var. anceps'' <small>(L'Hér.) Harv.</small> * ''Pelargonium parvirostre'' <small>[[Robert Allen Dyer|R.A.Dyer]]</small> * ''Peristera anceps'' <small>(L'Hér.) [[Christian Friedrich Ecklon|Eckl.]] & [[Karl Ludwig Philipp Zeyher|Zeyh.]]</small> * ''Peristera grossularioides'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''Peristera nummulariifolia'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> {{div col end}} == Galery == <gallery> Pelargonium grossularioides Flipphi 2.jpg Pelargonium grossularioides kz04.jpg Pelargonium grossularioides Vanberkel 6.jpg Pelargonium grossularioides Vanberkel 1.jpg Pelargonium grossularioides Vanberkel 2.jpg Pelargonium grossularioides Vanberkel 7.jpg </gallery> == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=1976-149 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:376265-1 Plants of the World] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/d6b43e5e-f54b-4418-a712-1e9146fcf87e Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Pelargonium|grossularioides]] [[Kategorie:Flora van Mosambiek]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Flora van Tristan da Cunha]] k9tsu9qslzbts41411q23abfp2tm4h2 0 456552 2967977 2859428 2026-09-17T09:55:44Z Oesjaar 7467 Skakel 2967977 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Pelargonium klinghardtense | authority = R.Knuth, (1922) | synonyms =* ''Pelargonium jacobii'' <small>[[Robert Allen Dyer|R.A.Dyer]]</small> * ''Pelargonium paradoxum'' <small>Dinter</small> }} '''''Pelargonium klinghardtense''''' is 'n sukkulentagtige klein [[struik]] wat deel van die [[Geraniaceae]] [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[inheems]] aan [[Namibië]] en [[Suid-Afrika]] en kom van die Klinghardtberge tot suid van die [[Oranjerivier|Gariepvallei]] in die [[Noord-Kaap]] voor. == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=1976-175 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:376408-1 Plants of the World] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/38850f91-0fbd-4a66-98d9-d92412e6a63f Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Pelargonium|klinghardtense]] [[Kategorie:Flora van Namibië]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] 3hgsrany6c4vqby2d4a9qyzn74skde1 0 456773 2967978 2861469 2026-09-17T09:56:14Z Oesjaar 7467 Skakel 2967978 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = DD | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Pelargonium salmoneum | authority = [[Robert Allen Dyer|R.A.Dyer]], (1932) | synonyms = }} '''''Pelargonium salmoneum''''' is 'n klein [[struik]] wat deel van die [[Geraniaceae]] [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in die [[Wes-Kaap]] voor. Die plant is deel van die [[fynbos]] en daar moet nog navorsing oor die spesie gedoen word. == Galery == <gallery> Pelargonium salmoneum 1DS-II 2-6465.jpg Pelargonium salmoneum 1DS-II 2-6468.jpg </gallery> == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=1976-291 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:376949-1 Plants of the World] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/bae47b5d-ec24-489d-ad6e-8265b3d93d1c Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Pelargonium|salmoneum]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] sfpeeacxn0e0esan6ktszaekhfrrqa7 0 457480 2967964 2913084 2026-09-17T09:43:11Z Oesjaar 7467 /* Spesies */ Skakel 2967964 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Drimia maritima Infllor 2010-10-03 SierraMadrona.jpg |image_caption = |display_parents = 3 |taxon = Drimia |authority = Jacq. ex Willd., (1799) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =<center>[[#Sinonieme|Sien teks]]</center> }} '''''Drimia''''' (branduie) is 'n [[genus]] van bolagtige, immergroen [[meerjarige plant]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] [[Asparagaceae]]. Die genus is [[inheems]] aan [[Afrika]], [[Asië]] en [[Europa]]. Elf spesies is deel van die [[fynbos]]. == Sinonieme == Die spesie het 37 sinonieme: {{div col|colwidth=20em}} * ''Adenotheca'' <small>[[Friedrich Martin Josef Welwitsch|Welw.]] ex Baker</small> * ''Aulostemon'' <small>Mart.-Azorín, M.B.Crespo, M.Pinter & Wetschnig</small> * ''Austronea'' <small>Mart.-Azorín, M.B.Crespo, M.Pinter & Wetschnig</small> * ''Boosia'' <small>Speta</small> * ''Charybdis'' <small>Speta</small> * ''Duthiea'' <small>Speta</small> * ''Ebertia'' <small>Speta</small> * ''Fusifilum'' <small>Raf.</small> * ''Geschollia'' <small>Speta</small> * ''Idothea'' <small>Kunth</small> * ''Idothearia'' <small>C.Presl</small> * ''Indurgia'' <small>Speta</small> * ''Ledurgia'' <small>Speta</small> * ''Litanthus'' <small>Harv.</small> * ''Mucinaea'' <small>M.Pinter, Mart.-Azorín, U.Müll.-Doblies, D.Müll.-Doblies, Pf</small> * ''Physodia'' <small>Salisb.</small> * ''Pilasia'' <small>Raf.</small> * ''Rhadamanthopsis'' <small>([[Anna Amelia Obermeyer|Oberm.]]) Speta</small> * ''Rhadamanthus'' <small>Salisb.</small> * ''Rhodocodon'' <small>Baker</small> * ''Sagittanthera'' <small>Mart.-Azorín, M.B.Crespo, A.P.Dold & [[Ernst van Jaarsveld|van Jaarsv.]]</small> * ''Schizobasis'' <small>Baker</small> * ''Sekanama'' <small>Speta</small> * ''Spirophyllos'' <small>Mart.-Azorín, M.B.Crespo & M.Á.Alonso</small> * ''Squilla'' <small>Steinh.</small> * ''Strepsiphyla'' <small>Raf.</small> * ''Striatula'' <small>M.Pinter, Mart.-Azorín, M.B.Crespo & Wetschnig</small> * ''Sypharissa'' <small>Salisb.</small> * ''Tenicroa'' <small>Raf.</small> * ''Thuranthos'' <small>C.H.Wright</small> * ''Triandra'' <small>Mart.-Azorín, M.B.Crespo, M.Á.Alonso, N.R.Crouch & M.Pinter</small> * ''Urginavia'' <small>Speta</small> * ''Urginea'' <small>Steinh.</small> * ''Urgineopsis'' <small>[[Robert Harold Compton|Compton]]</small> * ''Vera-duthiea'' <small>Speta</small> * ''Zingela'' <small>N.R.Crouch, Mart.-Azorín, M.B.Crespo, M.Pinter & M.Á.Alonso</small> * ''Zulusia'' <small>Mart.-Azorín, N.R.Crouch, M.B.Crespo & M.Á.Alonso</small> {{div col end}} == Spesies == Daar is 130 [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:328185-2 Plants of the World Online]</ref> {{div col|colwidth=20em}} * ''Drimia acarophylla'' <small>E.Brink & A.P.Dold</small> * ''Drimia acarophylla'' <small>E.Brink & A.P.Dold</small> * ''Drimia albiflora'' <small>(B.Nord.) [[John Charles Manning|J.C.Manning]] & [[Peter Goldblatt|Goldblatt]]</small> * ''[[Drimia altissima]]'' <small>(L.f.) Ker Gawl.</small> * ''[[Drimia anomala]]'' <small>(Baker) Baker</small> * ''Drimia anthericoides'' <small>(Poir.) Véla & Bélair</small> * ''[[Drimia aphylla]]'' <small>(Forssk.) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Drimia arenicola]]'' <small>(B.Nord.) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''Drimia aurantiaca'' <small>(H.Lindb.) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''Drimia barbata'' <small>J.C.Manning & J.M.J.Deacon</small> * ''[[Drimia barkerae]]'' <small>Oberm. ex J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''Drimia basutica'' <small>(E.Phillips) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''Drimia brachyandra'' <small>(Mart.-Azorín, A.P.Dold & M.B.Crespo) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Drimia brachystachys]]'' <small>(Baker) Stedje</small> * ''[[Drimia calcarata]]'' <small>(Baker) Stedje</small> * ''[[Drimia capensis]]'' <small>(Burm.f.) Wijnands</small> * ''Drimia chalumnensis'' <small>A.P.Dold & E.Brink</small> * ''[[Drimia ciliata]]'' <small>(L.f.) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''Drimia ciliolata'' <small>J.C.Manning & J.M.J.Deacon</small> * ''Drimia cochlearis'' <small>Mart.-Azorín, M.B.Crespo & A.P.Dold</small> * ''Drimia congesta'' <small>Bullock</small> * ''Drimia convallarioides'' <small>(L.f.) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''Drimia coromandeliana'' <small>(Roxb.) Lekhak & P.B.Yadav</small> * ''Drimia cryptopoda'' <small>(Baker) Pfosser, Wetschnig & Speta</small> * ''Drimia cyanelloides'' <small>(Baker) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''Drimia decipiens'' <small>J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Drimia delagoensis]]'' <small>(Baker) Jessop</small> * ''Drimia densiflora'' <small>(Mart.-Azorín, M.B.Crespo & A.P.Dold) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''Drimia depressa'' <small>(Baker) Jessop</small> * ''Drimia dregei'' <small>(Baker) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''Drimia echinostachya'' <small>(Baker) Eggli & N.R.Crouch</small> * ''Drimia ecklonii'' <small>(Baker) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''Drimia edwardsii'' <small>N.R.Crouch & Mart.-Azorín</small> * ''[[Drimia elata]]'' <small>Jacq. ex Willd.</small> * ''Drimia exigua'' <small>Stedje</small> * ''[[Drimia exuviata]]'' <small>(Jacq.) Jessop</small> * ''Drimia fasciata'' <small>(B.Nord.) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''Drimia filifolia'' <small>(Poir.) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''Drimia fimbrimarginata'' <small>[[Dierdré Snijman|Snijman]]</small> * ''Drimia flagellaris'' <small>T.J.Edwards, D.Styles & N.R.Crouch</small> * ''[[Drimia fragrans]]'' <small>(Jacq.) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''Drimia fugax'' <small>(Moris) Stearn</small> * ''Drimia glaucescens'' <small>([[Adolf Engler|Engl.]] & K.Krause) H.Scholz</small> * ''Drimia glaucophylla'' <small>(Bacch., Brullo, D'Emerico, Pontec. & Salmeri) Raus</small> * ''Drimia globuligera'' <small>(Mart.-Azorín, A.P.Dold & M.B.Crespo) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''Drimia govindappae'' <small>(A.Boraiah & Fathima) Lekhak & P.B.Yadav</small> * ''Drimia guineensis'' <small>(Speta) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''Drimia haworthioides'' <small>Baker</small> * ''Drimia hesperantha'' <small>J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''Drimia hesperia'' <small>(Webb & Berthel.) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''Drimia hispidoplicata'' <small>(Mart.-Azorín, M.B.Crespo, M.Pinter & M.Á.Alonso) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''Drimia hockii'' <small>De Wild.</small> * ''Drimia hyacinthoides'' <small>Baker</small> * ''Drimia incerta'' <small>A.Chev. ex Hutch.</small> * ''[[Drimia indica]]'' <small>(Roxb.) Jessop</small> * ''Drimia intricata'' <small>(Baker) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''Drimia involuta'' <small>(J.C.Manning & Snijman) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''Drimia jackyi'' <small>(Knirsch, Mart.-Azorín & Wetschnig) Christenh. & Byng</small> * ''Drimia jeevae'' <small>Karupp. & V.Ravich.</small> * ''Drimia johnstonii'' <small>(Baker) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''Drimia juncifolia'' <small>J.C.Manning & J.M.J.Deacon</small> * ''Drimia karooica'' <small>(Oberm.) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''Drimia khubusensis'' <small>P.C.van Wyk & J.C.Manning</small> * ''Drimia kniphofioides'' <small>(Baker) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''Drimia ledermannii'' <small>K.Krause</small> * ''Drimia longipedicellata'' <small>(Mart.-Azorín, Wetschnig, M.Pinter & M.B.Crespo) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''Drimia macrantha'' <small>(Baker) Baker</small> * ''Drimia macrocarpa'' <small>Stedje</small> * ''Drimia macrocentra'' <small>(Baker) Jessop</small> * ''Drimia marginata'' <small>([[Carl Peter Thunberg|Thunb.]]) Jessop</small> * ''[[Drimia maritima]]'' <small>(L.) Stearn</small> * ''Drimia mascarenensis'' <small>(Baker) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''Drimia maura'' <small>(Maire) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Drimia media]]'' <small>Jacq. ex Willd.</small> * ''Drimia minor'' <small>([[Ave Duthie|A.V.Duthie]]) Jessop</small> * ''Drimia minuta'' <small>Goldblatt & J.C.Manning</small> * ''Drimia modesta'' <small>(Baker) Jessop</small> * ''Drimia monophylla'' <small>Oberm. ex J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''Drimia montana'' <small>A.P.Dold & E.Brink</small> * ''[[Drimia multifolia]]'' <small>(G.J.Lewis) Jessop</small> * ''[[Drimia multisetosa]]'' <small>(Baker) Jessop</small> * ''[[Drimia mzimvubuensis]]'' <small>van Jaarsv.</small> * ''Drimia nagarjunae'' <small>(Hemadri & Swahari) Anand Kumar</small> * ''Drimia namibensis'' <small>(Oberm.) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Drimia nana]]'' <small>(Snijman) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Drimia noctiflora]]'' <small>(Batt. & Trab.) Stearn</small> * ''[[Drimia numidica]]'' <small>(Jord. & Fourr.) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''Drimia occultans'' <small>G.Will.</small> * ''Drimia oliverorum'' <small>J.C.Manning</small> * ''Drimia ollivieri'' <small>(Maire) Stearn</small> * ''Drimia palaestina'' <small>M.B.Crespo, Mart.-Azorín & M.Á.Alonso</small> * ''Drimia pancration'' <small>(Steinh.) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''Drimia pellabergensis'' <small>(Mart.-Azorín, M.B.Crespo, M.Á.Alonso, N.R.Crouch & M.Pinter) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''Drimia physodes'' <small>(Jacq.) Jessop</small> * ''Drimia pinguis'' <small>(Mart.-Azorín, M.B.Crespo, M.Pinter & M.Á.Alonso) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''Drimia platyphylla'' <small>(B.Nord.) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''Drimia polyantha'' <small>(Blatt. & McCann) Stearn</small> * ''Drimia porphyrantha'' <small>(Bullock) Stedje</small> * ''Drimia prolifera'' <small>(Mart.-Azorín, A.P.Dold & M.B.Crespo) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''Drimia psilostachya'' <small>(Welw. ex Baker) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''Drimia pulchromarginata'' <small>J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''Drimia purpurascens'' <small>J.Jacq.</small> * ''Drimia raogibikei'' <small>(Hemadri) Hemadri</small> * ''Drimia razii'' <small>Ansari</small> * ''Drimia rupicola'' <small>(Trimen) Dassan.</small> * ''Drimia salteri'' <small>(Compton) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Drimia sanguinea]]'' <small>(Schinz) Jessop</small> * ''Drimia schizobasoides'' <small>J.C.Manning & J.M.J.Deacon</small> * ''Drimia sclerophylla'' <small>J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''Drimia secunda'' <small>(B.Nord.) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''Drimia secundiflora'' <small>(Maire) M.B.Crespo, Mart.-Azorín & M.Á.Alonso</small> * ''Drimia senegalensis'' <small>(Kunth) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''Drimia serotina'' <small>(Schousb.) M.B.Crespo, Mart.-Azorín & M.Á.Alonso</small> * ''Drimia sigmoidea'' <small>J.C.Manning & J.M.J.Deacon</small> * ''[[Drimia simensis]]'' <small>(Hochst. ex A.Rich.) Stedje</small> * ''Drimia sphaerocephala'' <small>Baker</small> * ''Drimia stenocarpa'' <small>J.C.Manning & J.M.J.Deacon</small> * ''Drimia sudanica'' <small>Friis & Vollesen</small> * ''Drimia toxicaria'' <small>(C.Archer & R.H.Archer) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''Drimia trichophylla'' <small>Mart.-Azorín, A.P.Dold & M.B.Crespo</small> * ''[[Drimia uniflora]]'' <small>J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''Drimia uranthera'' <small>([[Robert Allen Dyer|R.A.Dyer]]) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Drimia urgineoides]]'' <small>(Baker) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''Drimia vermiformis'' <small>J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''Drimia vespertina'' <small>J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''Drimia virens'' <small>(Schltr.) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''Drimia viridula'' <small>(Baker) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''Drimia wightii'' <small>Lakshmin.</small> * ''Drimia zambesiaca'' <small>(Baker) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''Drimia zebrina'' <small>(Mart.-Azorín, N.R.Crouch & M.B.Crespo) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''Drimia zebrinella'' <small>J.C.Manning & Goldblatt</small> {{div col end}} == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Drimia| ]] 80cz5iofnjxhw9frja2h739xzewmi7h 0 457523 2967959 2870826 2026-09-17T09:38:54Z Oesjaar 7467 /* Sinonieme */ Skakel 2967959 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = Brandui | image = | taxon = Drimia elata | authority = Jacq. ex Willd., (1799) | synonyms = }} Die '''brandui''' (''Drimia elata'') is 'n bolagtige [[geofiet]] wat hoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] [[Asparagaceae]]. Die [[spesie]] is [[inheems]] aan [[Angola]], [[Botswana]], [[Eswatini]], [[Kenia]], [[Malawi]], [[Mosambiek]], [[Namibië]], [[Soedan]], [[Suid-Afrika]], [[Suid-Soedan]], [[Tanzanië]], [[Uganda]], [[Zambië]] en [[Zimbabwe]]. In Suid-Afrika kom die spesie in [[Gauteng]], [[KwaZulu-Natal]], [[Limpopo]], [[Mpumalanga]], [[Noord-Kaap]], [[Noordwes]], [[Oos-Kaap]] en die [[Vrystaat]] voor. Die plant is deel van die [[fynbos]] en staan ook as die ''jeukbol'' en ''jeukui'' bekend. == Sinonieme == Die spesie het 31 sinonieme: {{div col|colwidth=20em}} * ''Drimia alta'' <small>[[Robert Allen Dyer|R.A.Dyer]]</small> * ''Drimia altissima'' <small>Hook.f.</small> * ''Drimia burchellii'' <small>Baker</small> * ''Drimia ciliaris'' <small>Jacq. ex Willd.</small> * ''Drimia concolor'' <small>Baker</small> * ''Drimia eckloniana'' <small>Schult. & Schult.f.</small> * ''Drimia elgonica'' <small>Bullock</small> * ''Drimia humilis'' <small>Bergius ex [[Christian Friedrich Ecklon|Eckl.]]</small> * ''Drimia pusilla'' <small>Jacq. ex Willd.</small> * ''Drimia pusilla var. setosa'' <small>Baker</small> * ''Drimia robusta'' <small>Baker</small> * ''Drimia rudatisii'' <small>Schltr.</small> * ''Drimia villosa'' <small>Lindl.</small> * ''Drimia zombensis'' <small>Baker</small> * ''Hyacinthus ciliaris'' <small>(Jacq. ex Willd.) Poir.</small> * ''Hyacinthus elatus'' <small>(Jacq. ex Willd.) Poir.</small> * ''Hyacinthus pusillus'' <small>[[Carl Peter Thunberg|Thunb.]] ex Lam.</small> * ''Idothea burchellii'' <small>(Baker) Kuntze</small> * ''Idothea ciliaris'' <small>(Jacq. ex Willd.) Kunth</small> * ''Idothea concolor'' <small>(Baker) Kuntze</small> * ''Idothea elata'' <small>(Jacq. ex Willd.) Kunth</small> * ''Idothea humilis'' <small>Kunth</small> * ''Idothea pusilla'' <small>(Jacq. ex Willd.) Kunth</small> * ''Idothea robusta'' <small>(Baker) Kuntze</small> * ''Idothea villosa'' <small>(Lindl.) Kunth</small> * ''Idothearia ciliaris'' <small>(Jacq. ex Willd.) C.Presl</small> * ''Idothearia elata'' <small>(Jacq. ex Willd.) C.Presl</small> * ''Idothearia humilis'' <small>(Kunth) C.Presl</small> * ''Idothearia pusilla'' <small>(Jacq. ex Willd.) C.Presl</small> * ''Idothearia villosa'' <small>(Lindl.) C.Presl</small> * ''Strepsiphyla villosa'' <small>(Lindl.) Raf.</small> {{div col end}} == Galery == <gallery> Drimia elata 113580089.jpg Drimia elata 1DS-II 6457.jpg Drimia elata 1DS-II 2-0720.jpg Drimia elata 5Dsr 3685.jpg Drimia elata 1098.jpg Drimia elata 5Dsr 3683.jpg </gallery> == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=3812-8 SANBI Redlist] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:534510-1 Plants of the World Online] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/0d7bd122-5dc1-49fc-825c-5446aaa4e939 Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Drimia|elata]] [[Kategorie:Flora van Angola]] [[Kategorie:Flora van Botswana]] [[Kategorie:Flora van Eswatini]] [[Kategorie:Flora van Kenia]] [[Kategorie:Flora van Malawi]] [[Kategorie:Flora van Mosambiek]] [[Kategorie:Flora van Namibië]] [[Kategorie:Flora van Soedan]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Flora van Suid-Soedan]] [[Kategorie:Flora van Tanzanië]] [[Kategorie:Flora van Uganda]] [[Kategorie:Flora van Zambië]] [[Kategorie:Flora van Zimbabwe]] hzz4kmb8oln6vd5n1odh6aydpk5n9sd 0 457525 2967948 2870844 2026-09-17T09:31:15Z Oesjaar 7467 /* Sinonieme */ Skakel 2967948 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = Gifbol | image = | taxon = Drimia altissima | authority = (L.f.) Ker Gawl., (1808) | synonyms = }} Die '''gifbol''' (''Drimia altissima'') is 'n bolagtige [[geofiet]] wat hoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] [[Asparagaceae]]. Die [[spesie]] is [[inheems]] aan [[Angola]], [[Benin]], [[Botswana]], [[Burkina Faso]], [[Demokratiese Republiek die Kongo]], [[Djiboeti]], [[Eritrea]], [[Eswatini]], [[Ethiopië]], [[Gaboen]], [[Gambië]], [[Ghana]], [[Guinee]], [[Guinee-Bissau]], [[Ivoorkus]], [[Kameroen]], [[Kenia]], [[Malawi]], [[Mali]], [[Mauritanië]], [[Mosambiek]], [[Namibië]], [[Niger]], [[Nigerië]], [[Republiek die Kongo]], [[Rwanda]], [[Senegal]], [[Sierra Leone]], [[Somalië]], [[Soedan]]], [[Suid-Afrika]], [[Suid-Soedan]], [[Tanzanië]], [[Togo]], [[Tsjad]], [[Uganda]], [[Zambië]] en [[Zimbabwe]]. In Suid-Afrika kom die spesie in [[Gauteng]], [[KwaZulu-Natal]], [[Limpopo]], [[Mpumalanga]], [[Noord-Kaap]], [[Noordwes]], [[Oos-Kaap]], [[Vrystaat]] en die [[Wes-Kaap]] voor. Die spesie blom van September tot April. == Sinonieme == Die spesie het sewentien sinonieme: {{div col|colwidth=20em}} * ''Drimia barteri'' <small>Baker</small> * ''Drimia paolii'' <small>Chiov.</small> * ''Drimia uitenhagensis'' <small>[[Christian Friedrich Ecklon|Eckl.]]</small> * ''Idothea altissima'' <small>(L.f.) Kuntze</small> * ''Idothea barteri'' <small>(Baker) Kuntze</small> * ''Ornithogalum altissimum'' <small>L.f.</small> * ''Ornithogalum giganteum'' <small>Jacq.</small> * ''Scilla micrantha'' <small>A.Rich.</small> * ''Urginavia altissima'' <small>(L.f.) Speta</small> * ''Urginavia barteri'' <small>(Baker) Mart.-Azorín, M.B.Crespo & M.Á.Alonso</small> * ''Urginavia epigea'' <small>([[Robert Allen Dyer|R.A.Dyer]]) Speta</small> * ''Urginavia micrantha'' <small>(A.Rich.) Speta</small> * ''Urginea altissima'' <small>(L.f.) Baker</small> * ''Urginea brevipes'' <small>Baker</small> * ''Urginea epigea'' <small>R.A.Dyer</small> * ''Urginea gigantea'' <small>(Jacq.) Oyewole</small> * ''Urginea micrantha'' <small>(A.Rich.) Solms</small> {{div col end}} == Galery == <gallery> Drimia altissima 15583691.jpg Drimia altissima 1DS-II 1-0810.jpg Drimia altissima 1DS-II 1-0811.jpg Drimia altissima 1DS-II 1-0813.jpg Drimia altissima KirstenboschBotGard09292010A.JPG Drimia altissima KirstenboschBotGard09292010BB.jpg </gallery> == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=3812-21 SANBI Redlist] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:534485-1 Plants of the World Online] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/b72cacf9-d900-445e-8e25-0781486b8a4f Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Drimia|altissima]] [[Kategorie:Flora van Angola]] [[Kategorie:Flora van Benin]] [[Kategorie:Flora van Botswana]] [[Kategorie:Flora van Burkina Faso]] [[Kategorie:Flora van die Demokratiese Republiek die Kongo]] [[Kategorie:Flora van Djiboeti]] [[Kategorie:Flora van Eritrea]] [[Kategorie:Flora van Eswatini]] [[Kategorie:Flora van Ethiopië]] [[Kategorie:Flora van Gaboen]] [[Kategorie:Flora van Gambië]] [[Kategorie:Flora van Ghana]] [[Kategorie:Flora van Guinee]] [[Kategorie:Flora van Guinee-Bissau]] [[Kategorie:Flora van Ivoorkus]] [[Kategorie:Flora van Kameroen]] [[Kategorie:Flora van Kenia]] [[Kategorie:Flora van Malawi]] [[Kategorie:Flora van Mali]] [[Kategorie:Flora van Mauritanië]] [[Kategorie:Flora van Mosambiek]] [[Kategorie:Flora van Namibië]] [[Kategorie:Flora van Niger]] [[Kategorie:Flora van Nigerië]] [[Kategorie:Flora van die Republiek die Kongo]] [[Kategorie:Flora van Rwanda]] [[Kategorie:Flora van Senegal]] [[Kategorie:Flora van Sierra Leone]] [[Kategorie:Flora van Somalië]] [[Kategorie:Flora van Soedan]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Flora van Suid-Soedan]] [[Kategorie:Flora van Tanzanië]] [[Kategorie:Flora van Togo]] [[Kategorie:Flora van Tsjad]] [[Kategorie:Flora van Uganda]] [[Kategorie:Flora van Zambië]] [[Kategorie:Flora van Zimbabwe]] 3pmp8d9r3bsimxmr6x56jrd9pw7tesp 0 457552 2967970 2871151 2026-09-17T09:49:25Z Oesjaar 7467 Skakel 2967970 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = NT | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Drimia delagoensis | authority = (Baker) Jessop, (1977) | synonyms =* ''Sekanama delagoensis'' <small>(Baker) Speta</small> * ''Urginea delagoensis'' <small>Baker</small> * ''Urginea lydenburgensis'' <small>[[Robert Allen Dyer|R.A.Dyer]]</small> * ''Zulusia delagoensis'' <small>(Baker) Mart.-Azorín, N.R.Crouch, M.B.Crespo & M.Á.Alonso</small> * ''Zulusia lydenburgensis'' <small>(R.A.Dyer) Mart.-Azorín, N.R.Crouch, M.B.Crespo & M.Á.Alonso</small> }} '''''Drimia delagoensis''''' is 'n meerjarige, bolagtige [[geofiet]] wat hoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] [[Asparagaceae]]. Die [[spesie]] is [[inheems]] aan [[Eswatini]], [[Mosambiek]] en [[Suid-Afrika]]. In Suid-Afrika kom die plant in [[KwaZulu-Natal]] en [[Mpumalanga]] voor. Die spesie het 'n [[voorkomsgebied]] van 57&nbsp;756&nbsp;km². Die spesie word bedreig deur versamelaars wat die plante se bolle as tradisionele medisyne verkoop. == Galery == <gallery> Drimia delagoensis 2 (21949676613).jpg </gallery> == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=3812-31 SANBI Redlist] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:534505-1 Plants of the World Online] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/835d757d-552f-4b05-b886-36a61c3a56ae Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Drimia|delagoensis]] [[Kategorie:Flora van Eswatini]] [[Kategorie:Flora van Mosambiek]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] gw96ot63t2e98phbovzra15ye96n261 0 457628 2967966 2874900 2026-09-17T09:45:32Z Oesjaar 7467 /* Spesies */ Skakel 2967966 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |name = Slymlelies |image = Albuca shawii.jpg |image_caption = ''Albuca shawii'' |display_parents = 3 |taxon = Albuca |authority = [[Carolus Linnaeus|L.]], (1762) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =<center>[[#Sinonieme|Sien teks]]</center> }} '''''Albuca''''' (slymlelies) is 'n meerjarige [[genus]] en [[geofiet]]e wat hoort tot [[Asparagaceae]] en is die eerste keer in 1762 beskryf. Die plant is [[inheems]] aan [[Afrika]] insluitende [[Madagaskar]] en die [[Arabiese Skiereiland]]. In [[Khoisan-tale|Khoisan]] staan die spesie as ''tamarak'' bekend. In Suid-Afrika kom tussen 100 -120 spesies voor. == Sinonieme == Die spesie het sewentien sinonieme: {{div col|colwidth=20em}} * ''Albugoides'' <small>Medik.</small> * ''Ardernia'' <small>Salisb.</small> * ''Battandiera'' <small>Maire</small> * ''Branciona'' <small>Salisb.</small> * ''Coilonox'' <small>Raf.</small> * ''Ethesia'' <small>Raf.</small> * ''Falconera'' <small>Salisb.</small> * ''Igidia'' <small>Speta</small> * ''Iosanthus'' <small>Mart.-Azorín, M.B.Crespo, M.Pinter, Slade & Wetschnig</small> * ''Monotassa'' <small>Salisb.</small> * ''Nemaulax'' <small>Raf.</small> * ''Osmyne'' <small>Salisb.</small> * ''Pallastema'' <small>Salisb.</small> * ''Stellarioides'' <small>Medik.</small> * ''Taeniola'' <small>Salisb.</small> * ''Trimelopter'' <small>Raf.</small> * ''Urophyllon'' <small>Salisb.</small> {{div col end}} == Spesies == Daar is 167 [[spesies]] wat tot die genus hoort:<ref>https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:23948-1</ref> {{div col|colwidth=26em}} * ''[[Albuca abyssinica]]'' <small>Jacq.</small> * ''[[Albuca acuminata]]'' <small>Baker</small> * ''[[Albuca adlami]]'' <small>Baker</small> * ''[[Albuca albucoides]]'' <small>(Aiton) [[John Charles Manning|J.C.Manning]] & [[Peter Goldblatt|Goldblatt]]</small> * ''[[Albuca amboensis]]'' <small>(Schinz) [[Anna Amelia Obermeyer|Oberm.]]</small> * ''[[Albuca amoena]]'' <small>(Batt.) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Albuca anisocrispa]]'' <small>Mart.-Azorín & M.B.Crespo</small> * ''[[Albuca annulata]]'' <small>Mart.-Azorín & M.B.Crespo</small> * ''[[Albuca arenosa]]'' <small>J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Albuca aurea]]'' <small>Jacq.</small> * ''[[Albuca autumnula]]'' <small>(U.Müll.-Doblies & D.Müll.-Doblies) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Albuca bakeri]]'' <small>Mart.-Azorín & M.B.Crespo</small> * ''[[Albuca barbata]]'' <small>(Jacq.) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Albuca batteniana]]'' <small>Hilliard & B.L.Burtt</small> * ''[[Albuca bifolia]]'' <small>Baker</small> * ''[[Albuca bifoliata]]'' <small>[[Robert Allen Dyer|R.A.Dyer]]</small> * ''[[Albuca boucheri]]'' <small>U.Müll.-Doblies</small> * ''[[Albuca bracteata]]'' <small>([[Carl Peter Thunberg|Thunb.]]) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Albuca bruce-bayeri]]'' <small>U.Müll.-Doblies</small> * ''[[Albuca buchananii]]'' <small>Baker</small> * ''[[Albuca buffelspoortensis]]'' <small>[[Ernst van Jaarsveld|van Jaarsv.]]</small> * ''[[Albuca canadensis]]'' <small>(L.) F.M.Leight.</small> * ''[[Albuca candida]]'' <small>(Oberm.) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Albuca caudata]]'' <small>Jacq.</small> * ''[[Albuca chartacea]]'' <small>(Mart.-Azorín, M.B.Crespo & A.P.Dold) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Albuca chlorantha]]'' <small>[[Friedrich Martin Josef Welwitsch|Welw.]] ex Baker</small> * ''[[Albuca ciliaris]]'' <small>U.Müll.-Doblies</small> * ''[[Albuca clanwilliamae-gloria]]'' <small>U.Müll.-Doblies</small> * ''[[Albuca collina]]'' <small>Baker</small> * ''[[Albuca concordiana]]'' <small>Baker</small> * ''[[Albuca consanguinea]]'' <small>(Kunth) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Albuca cooperi]]'' <small>Baker</small> * ''[[Albuca corymbosa]]'' <small>Baker</small> * ''[[Albuca costatula]]'' <small>(U.Müll.-Doblies & D.Müll.-Doblies) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Albuca craibii]]'' <small>(Mart.-Azorín, M.B.Crespo & A.P.Dold) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Albuca cremnophila]]'' <small>van Jaarsv. & [[Abraham Erasmus van Wyk|A.E.van Wyk]]</small> * ''[[Albuca crinifolia]]'' <small>Baker</small> * ''[[Albuca crispa]]'' <small>J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Albuca crudenii]]'' <small>Archibald</small> * ''[[Albuca dalyae]]'' <small>Baker</small> * ''[[Albuca darlingana]]'' <small>U.Müll.-Doblies</small> * ''[[Albuca deaconii]]'' <small>van Jaarsv.</small> * ''[[Albuca decipiens]]'' <small>U.Müll.-Doblies</small> * ''[[Albuca deserticola]]'' <small>J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Albuca dilucula]]'' <small>(Oberm.) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Albuca dinteri]]'' <small>U.Müll.-Doblies</small> * ''[[Albuca donaldsonii]]'' <small>Rendle</small> * ''[[Albuca dyeri]]'' <small>(Poelln.) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Albuca echinosperma]]'' <small>U.Müll.-Doblies</small> * ''[[Albuca engleriana]]'' <small>K.Krause & Dinter</small> * ''[[Albuca etesiogaripensis]]'' <small>U.Müll.-Doblies</small> * ''[[Albuca exigua]]'' <small>(Mart.-Azorín, M.B.Crespo, A.P.Dold, M.Pinter & Wetschnig) J.C.Manning</small> * ''[[Albuca fastigiata]]'' <small>Dryand.</small> * ''[[Albuca fibrotunicata]]'' <small>Gledhill & Oyewole</small> * ''[[Albuca flaccida]]'' <small>Jacq.</small> * ''[[Albuca foetida]]'' <small>U.Müll.-Doblies</small> * ''[[Albuca fragrans]]'' <small>Jacq.</small> * ''[[Albuca gageoides]]'' <small>K.Krause</small> * ''[[Albuca galeata]]'' <small>Welw. ex Baker</small> * ''[[Albuca gariepensis]]'' <small>J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Albuca gentilii]]'' <small>De Wild.</small> * ''[[Albuca gethylloides]]'' <small>(U.Müll.-Doblies & D.Müll.-Doblies) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Albuca gildenhuysii]]'' <small>(van Jaarsv.) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Albuca glandulifera]]'' <small>J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Albuca glandulosa]]'' <small>Baker</small> * ''[[Albuca glauca]]'' <small>Baker</small> * ''[[Albuca glaucifolia]]'' <small>(U.Müll.-Doblies & D.Müll.-Doblies) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Albuca goswinii]]'' <small>U.Müll.-Doblies</small> * ''[[Albuca grandiflora]]'' <small>(Baker) Mart.-Azorín, M.B.Crespo & M.Á.Alonso</small> * ''[[Albuca grandis]]'' <small>J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Albuca hallii]]'' <small>U.Müll.-Doblies</small> * ''[[Albuca hereroensis]]'' <small>Schinz</small> * ''[[Albuca hesquaspoortensis]]'' <small>U.Müll.-Doblies</small> * ''[[Albuca heydenrychi]]'' <small>van Jaarsv.</small> * ''[[Albuca homblei]]'' <small>De Wild.</small> * ''[[Albuca humilis]]'' <small>Baker</small> * ''[[Albuca juncifolia]]'' <small>Baker</small> * ''[[Albuca karachabpoortensis]]'' <small>(U.Müll.-Doblies & D.Müll.-Doblies) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Albuca karasbergensis]]'' <small>R.Glover</small> * ''[[Albuca karooica]]'' <small>U.Müll.-Doblies</small> * ''[[Albuca katangensis]]'' <small>De Wild.</small> * ''[[Albuca kirkii]]'' <small>(Baker) Brenan</small> * ''[[Albuca kirstenii]]'' <small>(J.C.Manning & Goldblatt) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Albuca knersvlaktensis]]'' <small>(U.Müll.-Doblies & D.Müll.-Doblies) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Albuca kundelungensis]]'' <small>De Wild.</small> * ''[[Albuca lebaensis]]'' <small>(van Jaarsv.) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Albuca leucantha]]'' <small>U.Müll.-Doblies</small> * ''[[Albuca littoralis]]'' <small>(N.R.Crouch, D.Styles, A.J.Beaumont & Mart.-Azorín) J.C.Manning</small> * ''[[Albuca longipes]]'' <small>Baker</small> * ''[[Albuca macowanii]]'' <small>Baker</small> * ''[[Albuca malangensis]]'' <small>Baker</small> * ''[[Albuca massonii]]'' <small>Baker</small> * ''[[Albuca monarchos]]'' <small>(U.Müll.-Doblies & D.Müll.-Doblies) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Albuca monophylla]]'' <small>Baker</small> * ''[[Albuca myogaloides]]'' <small>Welw. ex Baker</small> * ''[[Albuca namaquensis]]'' <small>Baker</small> * ''[[Albuca nana]]'' <small>[[Selmar Schönland|Schönland]]</small> * ''[[Albuca nathoana]]'' <small>(U.Müll.-Doblies & D.Müll.-Doblies) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Albuca navicula]]'' <small>U.Müll.-Doblies</small> * ''[[Albuca nelsonii]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Albuca nigritana]]'' <small>(Baker) Troupin</small> * ''[[Albuca obtusa]]'' <small>J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Albuca orientalis]]'' <small>van Jaarsv.</small> * ''[[Albuca osmynella]]'' <small>(U.Müll.-Doblies & D.Müll.-Doblies) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Albuca ovata]]'' <small>(Thunb.) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Albuca papyracea]]'' <small>J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Albuca paradoxa]]'' <small>Dinter</small> * ''[[Albuca paucifolia]]'' <small>(U.Müll.-Doblies & D.Müll.-Doblies) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Albuca pearsonii]]'' <small>(F.M.Leight.) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Albuca pendula]]'' <small>B.Mathew</small> * ''[[Albuca pendulina]]'' <small>(U.Müll.-Doblies & D.Müll.-Doblies) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Albuca pentheri]]'' <small>(Zahlbr.) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Albuca polyodontula]]'' <small>(U.Müll.-Doblies & D.Müll.-Doblies) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Albuca polyphylla]]'' <small>Baker</small> * ''[[Albuca prasina]]'' <small>(Ker Gawl.) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Albuca prolifera]]'' <small>J.H.Wilson</small> * ''[[Albuca psammophora]]'' <small>(U.Müll.-Doblies & D.Müll.-Doblies) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Albuca pseudobifolia]]'' <small>Mart.-Azorín & M.B.Crespo</small> * ''[[Albuca pulchra]]'' <small>(Schinz) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Albuca rautanenii]]'' <small>(Schinz) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Albuca recurva]]'' <small>(Oberm.) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Albuca riebeekkasteelberganula]]'' <small>U.Müll.-Doblies</small> * ''[[Albuca robertsoniana]]'' <small>U.Müll.-Doblies</small> * ''[[Albuca rogersii]]'' <small>Schönland</small> * ''[[Albuca roodeae]]'' <small>(E.Phillips) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Albuca rupestris]]'' <small>Hilliard & B.L.Burtt</small> * ''[[Albuca sabulosa]]'' <small>(U.Müll.-Doblies & D.Müll.-Doblies) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Albuca scabrocostata]]'' <small>(U.Müll.-Doblies & D.Müll.-Doblies) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Albuca scabromarginata]]'' <small>De Wild.</small> * ''[[Albuca schinzii]]'' <small>Baker</small> * ''[[Albuca schlechteri]]'' <small>Baker</small> * ''[[Albuca schoenlandii]]'' <small>Baker</small> * ''[[Albuca secunda]]'' <small>(Jacq.) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Albuca seineri]]'' <small>([[Adolf Engler|Engl.]] & K.Krause) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Albuca semipedalis]]'' <small>Baker</small> * ''[[Albuca setosa]]'' <small>Jacq.</small> * ''[[Albuca shawii]]'' <small>Baker</small> * ''[[Albuca somersetianum]]'' <small>ined.</small> * ''[[Albuca spiralis]]'' <small>L.f.</small> * ''[[Albuca stapffii]]'' <small>(Schinz) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Albuca steudneri]]'' <small>Schweinf. & Engl.</small> * ''[[Albuca strigosula]]'' <small>(U.Müll.-Doblies & D.Müll.-Doblies) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Albuca stuetzeliana]]'' <small>(U.Müll.-Doblies & D.Müll.-Doblies) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Albuca suaveolens]]'' <small>(Jacq.) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Albuca subglandulosa]]'' <small>(U.Müll.-Doblies & D.Müll.-Doblies) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Albuca subspicata]]'' <small>Baker</small> * ''[[Albuca sudanica]]'' <small>A.Chev.</small> * ''[[Albuca tenuifolia]]'' <small>Baker</small> * ''[[Albuca tenuis]]'' <small>Knudtzon</small> * ''[[Albuca thermarum]]'' <small>van Jaarsv.</small> * ''[[Albuca tortuosa]]'' <small>Baker</small> * ''[[Albuca trachyphylla]]'' <small>U.Müll.-Doblies</small> * ''[[Albuca tubiformis]]'' <small>(Oberm.) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Albuca unifolia]]'' <small>(Retz.) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Albuca unifoliata]]'' <small>G.D.Rowley</small> * ''[[Albuca variegata]]'' <small>De Wild.</small> * ''[[Albuca villosa]]'' <small>U.Müll.-Doblies</small> * ''[[Albuca virens]]'' <small>(Lindl.) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Albuca viscosa]]'' <small>L.f.</small> * ''[[Albuca vittata]]'' <small>Ker Gawl.</small> * ''[[Albuca volubilis]]'' <small>(H.Perrier) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Albuca watermeyeri]]'' <small>([[Louisa Bolus|L.Bolus]]) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Albuca weberlingiorum]]'' <small>U.Müll.-Doblies</small> * ''[[Albuca xanthocodon]]'' <small>Hilliard & B.L.Burtt</small> * ''[[Albuca yerburyi]]'' <small>Ridl.</small> * ''[[Albuca zebrina]]'' <small>Baker</small> * ''[[Albuca zenkeri]]'' <small>Engl.</small> {{div col end}} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Albuca| ]] 7y644mo36s55mkjqtvgcc9hxho17gqz 0 457907 2967967 2911602 2026-09-17T09:46:17Z Oesjaar 7467 /* Spesies */ Skakel 2967967 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = |image_caption = |display_parents = 3 |taxon = Wahlenbergia |authority = Schrad. ex Roth, (1821), [[Gekonserveerde naam|nom. cons.]] |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms = }} '''''Wahlenbergia''''' (blouklokkies) is 'n [[genus]] van eenjarige en meerjarige klein struikies wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Campanulaceae. Die genus is [[inheems]] aan [[Afrika]], [[Asië]], [[Australië]], [[Europa]] en [[Suid-Amerika]]. Ongeveer 125 spesies kom in suidelike Afrika voor waarvan 60 deel van die [[fynbos]] is. == Spesies == Daar is 263 [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:332055-2 Plants of the World Online]</ref> {{div col|colwidth=20em}} * ''[[Wahlenbergia abyssinica]]'' <small>(Hochst. ex A.Rich.) Thulin</small> * ''[[Wahlenbergia acaulis]]'' <small>[[Ernst Heinrich Friedrich Meyer|E.Mey.]] ex A.DC.</small> * ''[[Wahlenbergia acicularis]]'' <small>Brehmer</small> * ''[[Wahlenbergia acuminata]]'' <small>Brehmer</small> * ''[[Wahlenbergia adamsonii]]'' <small>Lammers</small> * ''[[Wahlenbergia adpressa]]'' <small>(L.f.) Sond.</small> * ''[[Wahlenbergia akaroa]]'' <small>J.A.Petterson</small> * ''[[Wahlenbergia albens]]'' <small>(Spreng. ex A.DC.) Lammers</small> * ''[[Wahlenbergia albicaulis]]'' <small>(Sond.) Lammers</small> * ''[[Wahlenbergia albomarginata]]'' <small>Hook.</small> * ''[[Wahlenbergia androsacea]]'' <small>A.DC.</small> * ''[[Wahlenbergia angustifolia]]'' <small>(Roxb.) A.DC.</small> * ''[[Wahlenbergia annua]]'' <small>(A.DC.) Thulin</small> * ''[[Wahlenbergia annularis]]'' <small>A.DC.</small> * ''[[Wahlenbergia annuliformis]]'' <small>Brehmer</small> * ''[[Wahlenbergia appressifolia]]'' <small>Hilliard & B.L.Burtt</small> * ''[[Wahlenbergia arcta]]'' <small>Thulin</small> * ''[[Wahlenbergia aridicola]]'' <small>P.J.Sm.</small> * ''[[Wahlenbergia asparagoides]]'' <small>(Adamson) Lammers</small> * ''[[Wahlenbergia asperifolia]]'' <small>Brehmer</small> * ''[[Wahlenbergia axillaris]]'' <small>(Sond.) Lammers</small> * ''[[Wahlenbergia banksiana]]'' <small>A.DC.</small> * ''[[Wahlenbergia berteroi]]'' <small>Hook. & Arn.</small> * ''[[Wahlenbergia bolusiana]]'' <small>Schltr. & Brehmer</small> * ''[[Wahlenbergia bowkerae]]'' <small>Sond.</small> * ''[[Wahlenbergia brachiata]]'' <small>(Adamson) Lammers</small> * ''[[Wahlenbergia brachycarpa]]'' <small>Schltr.</small> * ''[[Wahlenbergia brachyphylla]]'' <small>(Adamson) Lammers</small> * ''[[Wahlenbergia brasiliensis]]'' <small>Cham.</small> * ''[[Wahlenbergia brehmeri]]'' <small>Lammers</small> * ''[[Wahlenbergia brevisquamifolia]]'' <small>Brehmer</small> * ''[[Wahlenbergia buseriana]]'' <small>Schltr. & Brehmer</small> * ''[[Wahlenbergia calcarea]]'' <small>(Adamson) Lammers</small> * ''[[Wahlenbergia calycina]]'' <small>Schltdl. ex Griseb.</small> * ''[[Wahlenbergia campanuloides]]'' <small>(Delile) Vatke</small> * ''[[Wahlenbergia candolleana]]'' <small>(Hiern) Thulin</small> * ''[[Wahlenbergia candollei]]'' <small>Tuyn</small> * ''[[Wahlenbergia capensis]]'' <small>(L.) A.DC.</small> * ''[[Wahlenbergia capillacea]]'' <small>(L.f.) A.DC.</small> * ''[[Wahlenbergia capillaris]]'' <small>(G.Lodd.) G.Don</small> * ''[[Wahlenbergia capillata]]'' <small>Brehmer</small> * ''[[Wahlenbergia capillifolia]]'' <small>E.Mey. ex Brehmer</small> * ''[[Wahlenbergia capitata]]'' <small>(Baker) Thulin</small> * ''[[Wahlenbergia cartilaginea]]'' <small>Hook.f.</small> * ''[[Wahlenbergia caryophylloides]]'' <small>P.J.Sm.</small> * ''[[Wahlenbergia celata]]'' <small>P.I.Forst.</small> * ''[[Wahlenbergia cephalodina]]'' <small>Thulin</small> * ''[[Wahlenbergia ceracea]]'' <small>Lothian</small> * ''[[Wahlenbergia cerastioides]]'' <small>Thulin</small> * ''[[Wahlenbergia cernua]]'' <small>([[Carl Peter Thunberg|Thunb.]]) A.DC.</small> * ''[[Wahlenbergia cinerea]]'' <small>(L.f.) Lammers</small> * ''[[Wahlenbergia clavata]]'' <small>Brehmer</small> * ''[[Wahlenbergia collomioides]]'' <small>(A.DC.) Thulin</small> * ''[[Wahlenbergia compacta]]'' <small>Brehmer</small> * ''[[Wahlenbergia confusa]]'' <small>Merr. & L.M.Perry</small> * ''[[Wahlenbergia congesta]]'' <small>(Cheeseman) N.E.Br.</small> * ''[[Wahlenbergia congestifolia]]'' <small>Brehmer</small> * ''[[Wahlenbergia constricta]]'' <small>Brehmer</small> * ''[[Wahlenbergia cooperi]]'' <small>Brehmer</small> * ''[[Wahlenbergia cordata]]'' <small>(Adamson) Lammers</small> * ''[[Wahlenbergia cordiformis]]'' <small>Cupido & Engelbrecht</small> * ''[[Wahlenbergia costata]]'' <small>A.DC.</small> * ''[[Wahlenbergia cuspidata]]'' <small>Brehmer</small> * ''[[Wahlenbergia debilis]]'' <small>H.Buek</small> * ''[[Wahlenbergia decipiens]]'' <small>A.DC.</small> * ''[[Wahlenbergia densicaulis]]'' <small>Brehmer</small> * ''[[Wahlenbergia densifolia]]'' <small>Lothian</small> * ''[[Wahlenbergia dentata]]'' <small>Brehmer</small> * ''[[Wahlenbergia denticulata]]'' <small>([[William John Burchell|Burch.]]) A.DC.</small> * ''[[Wahlenbergia denudata]]'' <small>A.DC.</small> * ''[[Wahlenbergia depressa]]'' <small>J.M.Wood & M.S.Evans</small> * ''[[Wahlenbergia desmantha]]'' <small>Lammers</small> * ''[[Wahlenbergia dichotoma]]'' <small>A.DC.</small> * ''[[Wahlenbergia dieterlenii]]'' <small>(E.Phillips) Lammers</small> * ''[[Wahlenbergia dilatata]]'' <small>Brehmer</small> * ''[[Wahlenbergia distincta]]'' <small>Brehmer</small> * ''[[Wahlenbergia divergens]]'' <small>A.DC.</small> * ''[[Wahlenbergia doleritica]]'' <small>Hilliard & B.L.Burtt</small> * ''[[Wahlenbergia dunantii]]'' <small>A.DC.</small> * ''[[Wahlenbergia eckloni]]'' <small>H.Buek</small> * ''[[Wahlenbergia effusa]]'' <small>(Adamson) Lammers</small> * ''[[Wahlenbergia epacridea]]'' <small>Sond.</small> * ''[[Wahlenbergia erecta]]'' <small>(Roth ex Schult.) Tuyn</small> * ''[[Wahlenbergia ericoidella]]'' <small>(P.A.Duvign. & Denaeyer) Thulin</small> * ''[[Wahlenbergia erophiloides]]'' <small>Markgr.</small> * ''[[Wahlenbergia exilis]]'' <small>A.DC.</small> * ''[[Wahlenbergia fasciculata]]'' <small>Brehmer</small> * ''[[Wahlenbergia fernandeziana]]'' <small>A.DC.</small> * ''[[Wahlenbergia filipes]]'' <small>Brehmer</small> * ''[[Wahlenbergia fistulosa]]'' <small>Brehmer</small> * ''[[Wahlenbergia flexuosa]]'' <small>(Hook.f. & Thomson) Thulin</small> * ''[[Wahlenbergia floribunda]]'' <small>Schltr. & Brehmer</small> * ''[[Wahlenbergia fluminalis]]'' <small>(J.M.Black) E.Wimm. ex H.Eichler</small> * ''[[Wahlenbergia fruticosa]]'' <small>Brehmer</small> * ''[[Wahlenbergia galpiniae]]'' <small>Schltr.</small> * ''[[Wahlenbergia glabra]]'' <small>P.J.Sm.</small> * ''[[Wahlenbergia glandulifera]]'' <small>Brehmer</small> * ''[[Wahlenbergia globularis]]'' <small>E.Wimm.</small> * ''[[Wahlenbergia gloriosa]]'' <small>Lothian</small> * ''[[Wahlenbergia gracilenta]]'' <small>Lothian</small> * ''[[Wahlenbergia gracilis]]'' <small>(G.Forst.) A.DC.</small> * ''[[Wahlenbergia grahamiae]]'' <small>Hemsl.</small> * ''[[Wahlenbergia grandiflora]]'' <small>Brehmer</small> * ''[[Wahlenbergia graniticola]]'' <small>Carolin</small> * ''[[Wahlenbergia hederacea]]'' <small>(L.) Rchb.</small> * ''[[Wahlenbergia hirsuta]]'' <small>(Edgew.) Tuyn</small> * ''[[Wahlenbergia hookeri]]'' <small>(C.B.Clarke) Tuyn</small> * ''[[Wahlenbergia humbertii]]'' <small>Thulin</small> * ''[[Wahlenbergia huttonii]]'' <small>(Sond.) Thulin</small> * ''[[Wahlenbergia ingrata]]'' <small>A.DC.</small> * ''[[Wahlenbergia insulae-howei]]'' <small>Lothian</small> * ''[[Wahlenbergia intermedia]]'' <small>Zahlbr.</small> * ''[[Wahlenbergia islensis]]'' <small>P.J.Sm.</small> * ''[[Wahlenbergia itatiaiensis]]'' <small>Rollim & Trovó</small> * ''[[Wahlenbergia juncea]]'' <small>(H.Buek) Lammers</small> * ''[[Wahlenbergia kowiensis]]'' <small>[[Robert Allen Dyer|R.A.Dyer]]</small> * ''[[Wahlenbergia krebsii]]'' <small>Cham.</small> * ''[[Wahlenbergia lasiocarpa]]'' <small>Schltr. & Brehmer</small> * ''[[Wahlenbergia laxiflora]]'' <small>(Sond.) Lammers</small> * ''[[Wahlenbergia levynsiae]]'' <small>Lammers</small> * ''[[Wahlenbergia linarioides]]'' <small>(Lam.) A.DC.</small> * ''[[Wahlenbergia linifolia]]'' <small>(Roxb.) A.DC.</small> * ''[[Wahlenbergia littoralis]]'' <small>(Labill.) Sweet</small> * ''[[Wahlenbergia littoricola]]'' <small>P.J.Sm.</small> * ''[[Wahlenbergia lobelioides]]'' <small>(L.f.) Link</small> * ''[[Wahlenbergia lobulata]]'' <small>Brehmer</small> * ''[[Wahlenbergia loddigesii]]'' <small>(A.DC.) I.M.Turner</small> * ''[[Wahlenbergia longifolia]]'' <small>(A.DC.) Lammers</small> * ''[[Wahlenbergia longisquamifolia]]'' <small>Brehmer</small> * ''[[Wahlenbergia luteola]]'' <small>P.J.Sm.</small> * ''[[Wahlenbergia lycopodioides]]'' <small>Schltr. & Brehmer</small> * ''[[Wahlenbergia macrostachys]]'' <small>(A.DC.) Lammers</small> * ''[[Wahlenbergia madagascariensis]]'' <small>A.DC.</small> * ''[[Wahlenbergia magaliesbergensis]]'' <small>Lammers</small> * ''[[Wahlenbergia malaissei]]'' <small>Thulin</small> * ''[[Wahlenbergia marginata]]'' <small>(Thunb.) A.DC.</small> * ''[[Wahlenbergia marunguensis]]'' <small>Thulin</small> * ''[[Wahlenbergia masafuerae]]'' <small>(Phil.) Skottsb.</small> * ''[[Wahlenbergia massonii]]'' <small>A.DC.</small> * ''[[Wahlenbergia matthewsii]]'' <small>Cockayne</small> * ''[[Wahlenbergia melanops]]'' <small>[[Peter Goldblatt|Goldblatt]] & [[John Charles Manning|J.C.Manning]]</small> * ''[[Wahlenbergia meyeri]]'' <small>A.DC.</small> * ''[[Wahlenbergia microphylla]]'' <small>(Adamson) Lammers</small> * ''[[Wahlenbergia minuta]]'' <small>Brehmer</small> * ''[[Wahlenbergia mollis]]'' <small>Brehmer</small> * ''[[Wahlenbergia multicaulis]]'' <small>Benth.</small> * ''[[Wahlenbergia namaquana]]'' <small>Sond.</small> * ''[[Wahlenbergia nana ]]'' <small>Brehmer</small> * ''[[Wahlenbergia napiformis]]'' <small>(A.DC.) Thulin</small> * ''[[Wahlenbergia neorigida]]'' <small>Lammers</small> * ''[[Wahlenbergia neostricta]]'' <small>Lammers</small> * ''[[Wahlenbergia nodosa]]'' <small>(H.Buek) Lammers</small> * ''[[Wahlenbergia obovata]]'' <small>Brehmer</small> * ''[[Wahlenbergia oligantha]]'' <small>Lammers</small> * ''[[Wahlenbergia oligotricha]]'' <small>Schltr. & Brehmer</small> * ''[[Wahlenbergia oocarpa]]'' <small>Sond.</small> * ''[[Wahlenbergia orae]]'' <small>Lammers</small> * ''[[Wahlenbergia oxyphylla]]'' <small>A.DC.</small> * ''[[Wahlenbergia pallidiflora]]'' <small>Hilliard & B.L.Burtt</small> * ''[[Wahlenbergia paludicola]]'' <small>Thulin</small> * ''[[Wahlenbergia paniculata]]'' <small>(L.f.) A.DC.</small> * ''[[Wahlenbergia papuana]]'' <small>P.Royen</small> * ''[[Wahlenbergia parvifolia]]'' <small>(P.J.Bergius) Lammers</small> * ''[[Wahlenbergia patula]]'' <small>A.DC.</small> * ''[[Wahlenbergia paucidentata]]'' <small>Schinz</small> * ''[[Wahlenbergia pauciflora]]'' <small>A.DC.</small> * ''[[Wahlenbergia peduncularis]]'' <small>(Wall. ex A.DC.) Hook.f. & Thomson</small> * ''[[Wahlenbergia perrieri]]'' <small>Thulin</small> * ''[[Wahlenbergia perrottetii]]'' <small>(A.DC.) Thulin</small> * ''[[Wahlenbergia persimilis]]'' <small>Thulin</small> * ''[[Wahlenbergia peruviana]]'' <small>A.Gray</small> * ''[[Wahlenbergia petraea]]'' <small>Thulin</small> * ''[[Wahlenbergia pilosa]]'' <small>H.Buek</small> * ''[[Wahlenbergia pinifolia]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Wahlenbergia pinnata]]'' <small>[[Robert Harold Compton|Compton]]</small> * ''[[Wahlenbergia planiflora]]'' <small>P.J.Sm.</small> * ''[[Wahlenbergia polyantha]]'' <small>Lammers</small> * ''[[Wahlenbergia polycephala]]'' <small>(Mildbr.) Thulin</small> * ''[[Wahlenbergia polyclada]]'' <small>A.DC.</small> * ''[[Wahlenbergia polyphylla]]'' <small>Thulin</small> * ''[[Wahlenbergia polytrichifolia]]'' <small>Schltr.</small> * ''[[Wahlenbergia preissii]]'' <small>de Vriese</small> * ''[[Wahlenbergia procumbens]]'' <small>(L.f.) A.DC.</small> * ''[[Wahlenbergia prostrata]]'' <small>E.Mey. ex A.DC.</small> * ''[[Wahlenbergia psammophila]]'' <small>Schltr.</small> * ''[[Wahlenbergia pseudoandrosacea]]'' <small>Brehmer</small> * ''[[Wahlenbergia pseudoinhambanensis]]'' <small>Brehmer</small> * ''[[Wahlenbergia pseudonudicaulis]]'' <small>Brehmer</small> * ''[[Wahlenbergia pulchella]]'' <small>Thulin</small> * ''[[Wahlenbergia pulvillus-gigantis]]'' <small>Hilliard & B.L.Burtt</small> * ''[[Wahlenbergia pusilla]]'' <small>Hochst. ex A.Rich.</small> * ''[[Wahlenbergia pygmaea]]'' <small>Colenso</small> * ''[[Wahlenbergia pyrophila]]'' <small>Lammers</small> * ''[[Wahlenbergia queenslandica]]'' <small>Carolin ex P.J.Sm.</small> * ''[[Wahlenbergia ramifera]]'' <small>Brehmer</small> * ''[[Wahlenbergia ramosa]]'' <small>G.Simpson</small> * ''[[Wahlenbergia ramosissima]]'' <small>(Hemsl.) Thulin</small> * ''[[Wahlenbergia rara]]'' <small>Schltr. & Brehmer</small> * ''[[Wahlenbergia rhytidosperma]]'' <small>Thulin</small> * ''[[Wahlenbergia riversdalensis]]'' <small>Lammers</small> * ''[[Wahlenbergia rivularis]]'' <small>Diels</small> * ''[[Wahlenbergia roelliflora]]'' <small>Schltr. & Brehmer</small> * ''[[Wahlenbergia roxburghii]]'' <small>A.DC.</small> * ''[[Wahlenbergia rubens]]'' <small>(H.Buek) Lammers</small> * ''[[Wahlenbergia rubioides]]'' <small>(A.DC.) Lammers</small> * ''[[Wahlenbergia rupestris]]'' <small>G.Simpson</small> * ''[[Wahlenbergia rupicola]]'' <small>G.T.Plunkett & J.J.Bruhl</small> * ''[[Wahlenbergia saxicola]]'' <small>(R.Br.) A.DC.</small> * ''[[Wahlenbergia schistacea]]'' <small>Brehmer</small> * ''[[Wahlenbergia schlechteri]]'' <small>Brehmer</small> * ''[[Wahlenbergia schwackeana]]'' <small>Zahlbr.</small> * ''[[Wahlenbergia scopella]]'' <small>Brehmer</small> * ''[[Wahlenbergia scopulicola]]'' <small>Carolin ex P.J.Sm.</small> * ''[[Wahlenbergia scottii]]'' <small>Thulin</small> * ''[[Wahlenbergia serpentina]]'' <small>Brehmer</small> * ''[[Wahlenbergia sessiliflora]]'' <small>Brehmer</small> * ''[[Wahlenbergia silenoides]]'' <small>Hochst. ex A.Rich.</small> * ''[[Wahlenbergia sonderi]]'' <small>Lammers</small> * ''[[Wahlenbergia songeana]]'' <small>Thulin</small> * ''[[Wahlenbergia sphaerica]]'' <small>Brehmer</small> * ''[[Wahlenbergia squamifolia]]'' <small>Brehmer</small> * ''[[Wahlenbergia squarrosa]]'' <small>Brehmer</small> * ''[[Wahlenbergia stellarioides]]'' <small>Cham.</small> * ''[[Wahlenbergia stricta]]'' <small>(R.Br.) Sweet</small> * ''[[Wahlenbergia subaphylla]]'' <small>(Baker) Thulin</small> * ''[[Wahlenbergia subfusiformis]]'' <small>Brehmer</small> * ''[[Wahlenbergia subpilosa]]'' <small>Brehmer</small> * ''[[Wahlenbergia subrosulata]]'' <small>Brehmer</small> * ''[[Wahlenbergia subtilis]]'' <small>Brehmer</small> * ''[[Wahlenbergia subulata]]'' <small>(L'Hér.) Lammers</small> * ''[[Wahlenbergia subumbellata]]'' <small>Markgr.</small> * ''[[Wahlenbergia suffruticosa]]'' <small>Cupido</small> * ''[[Wahlenbergia taiwaniana]]'' <small>S.S.Ying</small> * ''[[Wahlenbergia telfordii]]'' <small>G.T.Plunkett & J.J.Bruhl</small> * ''[[Wahlenbergia tenella]]'' <small>(L.f.) Lammers</small> * ''[[Wahlenbergia tenuiloba]]'' <small>Thulin</small> * ''[[Wahlenbergia tenuis]]'' <small>A.DC.</small> * ''[[Wahlenbergia tetramera]]'' <small>Thulin</small> * ''[[Wahlenbergia thulinii]]'' <small>Lammers</small> * ''[[Wahlenbergia thunbergiana]]'' <small>(H.Buek) Lammers</small> * ''[[Wahlenbergia thunbergii]]'' <small>(Schult.) B.Nord.</small> * ''[[Wahlenbergia tibestica]]'' <small>Quézel</small> * ''[[Wahlenbergia tomentosula]]'' <small>Brehmer</small> * ''[[Wahlenbergia tortilis]]'' <small>Brehmer</small> * ''[[Wahlenbergia transvaalensis]]'' <small>Brehmer</small> * ''[[Wahlenbergia tsaratananae]]'' <small>Thulin</small> * ''[[Wahlenbergia tuberosa]]'' <small>Hook.f.</small> * ''[[Wahlenbergia tumida]]'' <small>Brehmer</small> * ''[[Wahlenbergia tumidifructa]]'' <small>P.J.Sm.</small> * ''[[Wahlenbergia umbellata]]'' <small>(Adamson) Lammers</small> * ''[[Wahlenbergia undulata]]'' <small>(L.f.) A.DC.</small> * ''[[Wahlenbergia unidentat]]'' <small>(L.f.) Lammers</small> * ''[[Wahlenbergia upembensis]]'' <small>Thulin</small> * ''[[Wahlenbergia urcosensis]]'' <small>E.Wimm.</small> * ''[[Wahlenbergia verbascoides]]'' <small>Thulin</small> * ''[[Wahlenbergia vernicosa]]'' <small>J.A.Petterson</small> * ''[[Wahlenbergia victoriensis]]'' <small>P.J.Sm.</small> * ''[[Wahlenbergia violacea]]'' <small>J.A.Petterson</small> * ''[[Wahlenbergia virgata]]'' <small>Engl.</small> * ''[[Wahlenbergia virgulta]]'' <small>Brehmer</small> * ''[[Wahlenbergia welwitschii]]'' <small>(A.DC.) Thulin</small> * ''[[Wahlenbergia wittei]]'' <small>Thulin</small> * ''[[Wahlenbergia wyleyana]]'' <small>Sond.</small> {{div col end}} == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Wahlenbergia| ]] 2ysztnlqlrd7zi1wltgz5tekft3tcb6 0 457975 2967822 2927525 2026-09-16T20:06:19Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2967822 wikitext text/x-wiki [[Beeld:AdditiveColor.svg|thumb|220px|Die additiewe kleurmodel.]] [[Beeld:SubtractiveColor.svg|thumb|220px|Die subtraktiewe kleurmodel.]] '''Primêre kleure''' is kleurmiddels of {{nowrap|-ligte}} wat gemeng kan word om 'n reeks kleure te skep. Dit is die basiese metode om die waarneming van 'n wye reeks kleure weer te gee in byvoorbeeld elektroniese vertonings, kleurdrukwerk en skilderye. Twee maniere kan gebruik word om kleure te meng: die additiewe of subtraktiewe model. Dit stel die [[oog]] se [[retina]] in staat om die regte kleure te vertoon. In die algemeenste mengmetodes word die additiewe primêre kleure [[rooi]], [[groen]] en [[blou]] (RGB) of die subtraktiewe primêre kleure [[siaan]], [[magenta]] en [[geel]] gebruik. Kinders word ook dikwels geleer dat rooi, geel en blou primêre kleure is ondanks kritiek dat dit geen wetenskaplike grondslag het nie. Daar is geen "regte" stel primêre kleure nie. Stelle primêre kleure word gekies na aanleiding van subjektiewe voorkeure of praktiese faktore soos koste, stabiliteit en beskikbaarheid. Die begrip "primêre kleure" het 'n lang, ingewikkelde geskiedenis. Die keuse van dié kleure het mettertyd verander in verskillende velde wat kleur bestudeer. Beskrywings van primêre kleure kom van uiteenlopende terreine soos [[filosofie]], [[kuns]]geskiedenis en [[Wetenskap|wetenskaplike werk]] oor die fisika van lig en die waarneming van kleur. In kuns word rooi, geelen blou meestal as primêre kleure gebruik. Terwyl algemeen aanvaar word alle kleure kan verkry word deur dié drie kleure te meng, is dit belangrik om daarop te let dat sekondêre kleure verkry word deur ewe groot hoeveelhede van die primêre kleure te meng. Tersiêre kleure kan dan weer verkry word deur sekondêre kleure te meng. Geen stel primêre kleure kan alle kleure skep nie. Op ander gebiede is die drie primêre kleure gewoonlik rooi, groen en blou, wat algemener in lyn is met die sensitiwiteite van die liggevoelige selle in die retina.<ref>[https://science.howstuffworks.com/primary-colors.htm Primary Colors Are Red, Yellow and Blue, Right? Well, Not Exactly], ''HowStuffWorks''</ref><ref>[https://www.olympus-lifescience.com/en/microscope-resource/primer/lightandcolor/primarycolorsintro/ Introduction to the Primary Colors], ''Olympus Life Science''</ref> ==Kleurmodelle== ’n Kleurmodel is ’n abstrakte model wat die maniere beskryf waarop kleure optree, veral by die meng van kleure. Die meeste kleurmodelle word gedefinieer deur die interaksie van meer as een primêre kleur. Aangesien die meeste mense drie soorte keëlselle (liggevoelige selle in die retina) het en dus driekleursienig is, moet kleurmodelle wat beoog om ’n betekenisvolle deel te produseer van die kleurreeks wat ’n mens kan sien minstens drie primêre kleure gebruik.<ref name="westland">{{cite book |last1=Westland |first1=Stephen |last2=Cheung |first2=Vien |editor1-last=Chen |editor1-first=Janglin |editor2-last=Cranton |editor2-first=Wayne |editor3-last=Fihn |editor3-first=Mark |title=Handbook of visual display technology |date=2012 |publisher=Springer |location=Cham, Switzerland |isbn=978-3-540-79567-4 |page=155 |edition=2de}}</ref> Meer as drie primêre kleure word toegelaat, maar die volledige menslike waarnemingsreeks kan met slegs drie primêre kleure gereproduseer word. Sommige mense (en die meeste soogdiere<ref>{{cite journal |last1=Bowmaker |first1=James K |title=Evolution of colour vision in vertebrates |journal=Eye |date=May 1998 |volume=12 |issue=3 |page=543 |doi=10.1038/eye.1998.143|pmid=9775215 |doi-access=free }}</ref>) is tweekleursienig, wat lei tot spesifieke vorme van kleurblindheid waarin kleurvisie deur slegs twee soorte keëlselle in die retina bemiddel word. Tweekleursieners het net twee primêre kleure nodig om hulle volledige kleurreeks te reproduseer.<ref>{{cite book |last1=Stockman |first1=Andrew |title=Encyclopedia of Color Science and Technology |chapter=Cone Fundamentals |date=2016 |pages=541–546 |doi=10.1007/978-1-4419-8071-7_85|isbn=978-1-4419-8070-0 }}</ref> Hoewel die meeste gewerweldes vierkleursienig is <ref>{{cite journal |last1=Scholtyßek |first1=C. |last2=Kelber |first2=A. |title=Farbensehen der Tiere: Von farbenblinden Seehunden und tetrachromatischen Vögeln |journal=Der Ophthalmologe |date=November 2017 |volume=114 |issue=11 |pages=978–985 |doi=10.1007/s00347-017-0543-6|pmid=28752388 |doi-access=free }}</ref> en dus vier primêre kleure nodig het om alle kleure te kan sien, is daar slegs een wetenskaplike verslag van ’n funksionele menslike vierkleursiener. Vir so iemand is drie primêre kleure onvoldoende.<ref>{{cite journal | last1 = Jordan | first1 = G. | last2 = Deeb | first2 = S. S. | last3 = Bosten | first3 = J. M. | last4 = Mollon | first4 = J. D. | title = The dimensionality of color vision in carriers of anomalous trichromacy | journal = Journal of Vision | date = 20 July 2010 | volume = 10 | issue = 8 | page = 12 | doi = 10.1167/10.8.12 | pmid = 20884587 | doi-access= free }}</ref> [[Beeld:LCD pixels RGB.jpg|thumb|240px||’n Foto van die rooi, groen en blou elemente van ’n vloeikristalvenster (''LCD''). Additiewe vermenging van dié elemente word gebruik vir fotorealistiese kleurbeeldreproduksie.]] ===Additiewe modelle=== {{Sien ook|RGB-kleurmodel}} Die kleurwaarneming wat deur meerdere ligbronne opgewek word wat dieselfde deel van die retina gelyktydig stimuleer, is in sulke modelle additief; dit word dus verkry deur die optelling van die spektrale kragverspreidings (die intensiteit van elke golflengte) van die individuele ligbronne om die kleur aan te pas.<ref name="Williamson1983">{{cite book |last1=Williamson |first1=Samuel J. |title=Light and color in nature and art |date=1983 |publisher=Wiley |location=New York |isbn=0-471-08374-7 |url=https://archive.org/details/lightcolorinnatu00will/page/17/mode/2up |access-date=28 April 2021}}</ref>{{rp|17–22}} ’n [[Pers]] kollig op ’n donker agtergrond kan byvoorbeeld verkry word deur saamvallende blou en rooi kolligte wat albei dowwer as die pers kollig is. Om die intensiteit van die pers kollig te verdubbel, kan die intensiteit van beide die rooi en blou kolligte verdubbel word. Die beginsels van additiewe kleurmenging word vervat in die Wette van Grassmann.<ref>{{cite book | last1 = Reinhard | first1 = Erik | last2 = Khan | first2 = Arif | last3 = Akyuz | first3 = Ahmet | last4 = Johnson | first4 = Garrett | title = Color imaging: fundamentals and applications | date = 2008 | publisher = A.K. Peters | location = Wellesley, Mass | isbn = 978-1-56881-344-8 | pages = 364–365 | url = https://books.google.com/books?id=suLqBgAAQBAJ&q=grassman%27s+laws+additive&pg=PA364 | access-date = 31 December 2017 }}</ref> === Subtraktiewe modelle === [[Beeld:Halftoningcolor.svg|thumb|240px|’n Vergrote voorstelling van klein, gedeeltelik oorvleuelende kolletjies van siaan, magenta, geel en'' key'' (swart) halftinte in CMYK-drukwerk. Elke ry verteenwoordig die patroon van gedeeltelik oorvleuelende ink-“rosette” sodat die patrone as blou, groen en rooi waargeneem sou word wanneer dit van ’n tipiese kykafstand af op wit papier gesien word. Die oorvleuelende inklae meng subtraktief.]] Die subtraktiewe kleurmengmodel voorspel die resulterende spektrale kragverspreiding van lig wat deur oorliggende, gedeeltelik absorberende materiale gefiltreer word, gewoonlik op ’n onderliggende reflektiewe oppervlak soos wit papier.<ref name="Williamson1983"/>{{rp|22–23}}<ref>{{cite book |last1=Berns |first1=Roy S. |title=Billmeyer and Saltzman's Principles of Color Technology |date=9 April 2019 |publisher=John Wiley & Sons |isbn=978-1-119-36722-2 |pages=195–209 |url=https://books.google.com/books?id=8GGLDwAAQBAJ |language=en}}</ref> Elke laag absorbeer gedeeltelik sommige golflengtes van lig uit die beligting terwyl dit ander deurlaat, wat ’n gekleurde voorkoms tot gevolg het. Oorvleuelende inklae in drukwerk meng subtraktief oor reflektiewe wit papier, en die weerkaatste lig meng om kleurbeelde te genereer.<ref name="Williamson1983"/>{{rp|30–33}}<ref>{{cite journal |last1=Kuehni |first1=Rolf |title=Color mixture |journal=Scholarpedia |date=2011 |volume=6 |issue=1 |article-number=10686 |doi=10.4249/scholarpedia.10686|bibcode=2011SchpJ...610686K |doi-access=free }}</ref> [[Siaan]] (C), [[magenta]] (M) en [[geel]] (Y) is goeie chromatiese subtraktiewe primêre kleure, aangesien filters met daardie kleure oor mekaar geplaas kan word om ’n verrassende groot kleurreeks te lewer.<ref name="westland" /> ’n Swart (K)-ink word ook in CMYK-stelsels gebruik om C-, M- en Y-ink of {{nowrap|-kleurstowwe}} aan te vul: Dit is doeltreffender in terme van tyd en koste en minder geneig om tot sigbare defekte te lei.<ref>{{cite web |last1=Poynton |first1=Charles |title=Color FAQ - Frequently Asked Questions Color |url=https://poynton.ca/notes/colour_and_gamma/ColorFAQ.html#RTFToC25 |website=poynton.ca |access-date=27 April 2021 |archive-date= 6 Mei 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210506141634/http://poynton.ca/notes/colour_and_gamma/ColorFAQ.html#RTFToC25 |url-status=dead }}</ref> Voordat die kleurname "siaan" en "magenta" algemeen gebruik is, was hierdie primêre kleure dikwels bekend as onderskeidelik blou en rooi. Hulle presiese kleur het mettertyd verander met toegang tot nuwe pigmente en tegnologieë.<ref>{{cite book | title = General Physics and Its Application to Industry and Everyday Life | author = Ervin Sidney Ferry | publisher = John Wiley & Sons | year = 1921 | url = https://books.google.com/books?id=3rYXAAAAIAAJ&q=date:0-1923+additive+color+mixing+primary&pg=PA621 }}</ref> ==Tradisionele primêre kleure rooi, geel en blou== [[Beeld:Color Mixing Guide cover and plates.jpg|thumb|350px|'' Color Mixing Guide'', 'n gids vir die meng van kleure (1925), deur John L. King 1925.]] [[Beeld:Farbkreis Itten 1961.svg|thumb|220px|'n Voorsteling van [[Johannes Itten]] se kleurwiel wat rooi, geel en blou as primêre kleure aantoon.<ref name="itten1961"/>]] Kleurteoretici sedert die 17de eeu, en baie kunstenaars en ontwerpers sedertdien, het rooi, geel en blou as die primêre kleure beskou. Dié stelsel (RYB) word dikwels gebruik om kleure te orden en te vergelyk, en soms voorgestel as ’n stelsel om pigmente te meng om ’n wye reeks, of selfs “alle”, kleure te verkry.<ref name="o'connor"> O'Connor, Zena. "Traditional colour theory: A review." Color Research & Application, 8 January 2021. </ref> O'Connor beskryf die rol van dié primêre kleure in tradisionele kleurteorie:<ref> {{cite book | title=Encyclopedia of Color Science and Technology – Living Edition |publisher=Springer |chapter-url=https://link.springer.com/referenceworkentry/10.1007/978-3-642-27851-8_453-1 |access-date=6 June 2021 | author = Zena O'Connor | chapter = RYB Color|year=2021 |pages=1–4 |doi=10.1007/978-3-642-27851-8_453-1 |isbn=978-3-642-27851-8 |s2cid=241083080 }} </ref> {{blockquote|’n Hoeksteenkomponent van tradisionele kleurteorie is die RYB-kleurmodel, wat die idee onderlê dat die skepping van ’n uitputtende reeks kleurnuanses plaasvind deur die meng van rooi, geel en blou pigmente, veral wanneer dit saam met wit en swart pigmentkleure gebruik word. In die geskrifte wat met tradisionele kleurteorie en RYB-kleur verband hou, word rooi, geel en blou dikwels as primêre kleure aangedui en verteenwoordig hulle voorbeeldige kleure eerder as spesifieke kleure wat suiwerder, meer uniek of eie variasies van hierdie kleure is.}} Tradisionele kleurteorie is meer gebaseer op ervaring met pigmente as op die wetenskap van lig. In 1920 het Snow en Froehlich verduidelik:<ref>{{cite book | author=Bonnie E. Snow and Hugo B. Froehlich |title=The Theory and Practice of Color |date=1920 |publisher=Prang |page=14 |url=https://books.google.com/books?id=-_kjAAAAMAAJ&q=snow+%22the+theory+and+practice+of+color%22 |access-date=12 June 2021}}</ref> {{blockquote |text=Dit maak nie vir die vervaardigers van kleurstowwe saak of, soos die fisikus sê, gemengde rooi en groen lig geel lig maak nie, want hulle bevind deur eksperimente dat rooi en groen pigment grys oplewer as hulle gemeng word. Dit maak ook nie saak wat die spektroskoop aantoon oor die kombinasie van geel en blou ligstrale nie; die feit bly staan dat geel en blou pigment groen pigment oplewer.}} Die wydverspreide aanvaarding van die onderrig van RYB as primêre kleure in naskoolse kunsskoolopleiding in die 20ste eeu word toegeskryf aan die invloed van die [[Bauhaus]], waar [[Johannes Itten]] in die 1920’s sy idees oor kleur ontwikkel het, asook aan sy boek oor kleur<ref> {{cite journal |last1=Gage |first1=John |title=Colour at the Bahaus |journal=AA Files |date=1982 |issue=2 |pages=50–54 |jstor=29543325 |issn=0261-6823}} </ref><ref> {{cite journal |last1=Raleigh |first1=Henry P. |title=Johannes Itten and the Background of Modern Art Education |url=https://archive.org/details/sim_art-journal-uk_spring-1968_27_3/page/284 |journal=Art Journal |date=1968 |volume=27 |issue=3 |pages=284–302 |doi=10.2307/775089|jstor=775089 }} </ref> wat in 1961 gepubliseer is.<ref name="itten1961">{{cite book |last1=Itten |first1=Johannes |title=The art of color: the subjective experience and objective rationale of color |date=1961 |publisher=Reinhold Pub. Corp |location=New York |isbn=0-442-24037-6 |pages=34–37 }} </ref> In ’n bespreking van kleurontwerp vir die web skryf Jason Beaird:<ref>{{cite web|title=Rethinking Web Color: Classical Color Wheels for Modern Digital Design|url=https://www.josant-tools.net/p/rethink-web-color.html|access-date=12 Februarie 2026|archive-date=14 Februarie 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260214111611/https://www.josant-tools.net/p/rethink-web-color.html|url-status=dead}}</ref> {{blockquote |text=Die rede waarom baie digitale kunstenaars steeds ’n rooi-geel-en-blou-kleurwiel byderhand hou, is omdat die kleurskemas en konsepte van tradisionele kleurteorie op daardie model gebaseer is. … Al ontwerp ek meestal vir die web – ’n medium wat in RGB vertoon word – gebruik ek steeds rooi, geel en blou as die basis vir my kleurkeuses. Ek glo kleurkombinasies wat met die rooi-geel-en-blou-kleurwiel geskep word, is esteties aangenamer, en dat goeie ontwerp oor estetika gaan.}} Soos met enige stelsel van werklike primêre kleure, kan nie alle kleure uit RYB-primêre kleure gemeng word nie.<ref> {{cite book | last1 = Westland | first1 = Stephen | title = Handbook of Visual Display Technology |date=2016 | publisher = Springer International Publishing | page = 162 | url = https://rd.springer.com/content/pdf/10.1007/978-3-319-14346-0_11.pdf | access-date = 12 December 2017 | language = en | doi = 10.1007/978-3-319-14346-0_11 | isbn = 978-3-319-14346-0 }} </ref> As die blou pigment byvoorbeeld ’n diep [[Pruisiese blou]] is, kan ’n modderige, onversadigde groen die beste wees wat deur meng met geel verkry kan word.<ref name=stjohn/> Om ’n groter kleurreeks deur menging te bereik, is die blou en rooi pigmente wat in illustratiewe materiaal soos die ''Color Mixing Guide'' in die beeld regs bo gebruik word, dikwels nader aan [[poublou]] (’n blou-groen of siaan) en [[karmyn]] (of [[karmosyn]] of [[magenta]]) onderskeidelik.<ref name=stjohn> {{cite journal |last1=St. John |first1=Eugene |title=Some Practical Hints on Presswork |journal=The Inland Printer |date=February 1924 |volume=72 |issue=5 |page=805 |url=https://books.google.com/books?id=nxUhAQAAMAAJ&pg=RA8-PA805 }}</ref><ref name=raymer> {{cite book | last1=Raymer | first1=Percy C. | title=Photo-engravers' Hand-book on Etching & Finishing |date=1921 |publisher=Effingham Republican |page=52 |url=https://books.google.com/books?id=R8B_pwhP9tgC&pg=PA73 |access-date=6 June 2021 }}</ref> Drukkers het tradisioneel "prosesblou" en "prosesrooi" ink gebruik voordat hulle by die moderne kleurwetenskap aangepas en oorgeslaan het na siaan en magenta.<ref name=stjohn/><ref name=draftsman/> ==Sien ook== * [[Kleurwiel]] ==Verwysings== {{Verwysings|3}} ==Skakels== {{CommonsKategorie-inlyn|Primary colors}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = Primary color}} {{Normdata}} [[Kategorie:Kleure| ]] 0ejql2xyk4j53l9ypxslmujrfnjyyr6 2 458259 2968018 2965651 2026-09-17T11:35:03Z Aliwal2012 39067 2968018 wikitext text/x-wiki My naam is Zoulla. [[Gebruiker:Zoulla/Draft 1|Draft 1]] og74c1zslsnt6nrg8rogxnivovvdod5 0 458310 2968019 2967595 2026-09-17T11:35:18Z Aliwal2012 39067 [[:Kategorie:Huis]] verwyder ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]]) 2968019 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Poor house of Isla Margarita.JPG|duimnael|Foto van 'n wasgoeddraad]] ’n '''Wasgoeddraad''' is ’n gespande [[draad]], tou of metaallyn wat gebruik word om nat klere op te hang sodat dit deur sonlig en vars lug kan droog word. Dit is een van die oudste metodes om wasgoed te droog en word al vir baie jare in huishoudings regoor die wêreld gebruik. Alhoewel moderne tegnologie soos elektriese tuimeldroërs beskikbaar is, verkies baie mense steeds die wasgoeddraad omdat dit eenvoudig, goedkoop en betroubaar is.<ref>{{Cite web|url=https://dictionary.cambridge.org/dictionary/english/washing-line|title=washing line|date=2026-09-14|website=dictionary.cambridge.org|language=en|access-date=2026-09-15}}</ref> Een van die grootste voordele van ’n wasgoeddraad is dat dit geen elektrisiteit gebruik nie. Dit help gesinne om geld te spaar en verminder ook energieverbruik. In ’n land soos Suid-Afrika, waar elektrisiteit soms duur of beperk kan wees, is dit ’n baie praktiese oplossing. Deur klere natuurlik te laat droog word, dra mense ook by tot die beskerming van die omgewing omdat minder [[krag]] gebruik word en minder besoedeling veroorsaak word.<ref>{{Cite web|url=https://goong.com/af/word/washingline-betekenis/|title=washing-line Betekenis {{!}} Goong.com - Nuwe Generasie Woordeboek|website=goong.com|access-date=2026-09-15}}</ref> Verder het sonlig natuurlike voordele. Die [[son]] help om klere vars te laat ruik en kan kieme en [[Bakterie|bakterieë]] verminder. Wit klere word dikwels helderder wanneer dit in die son droog word. Vars lug help ook om vog en onaangename reuke te verwyder. Baie mense glo dat klere wat buite droog word, sagter en varser voel as klere wat in ’n droër gedroog word.<ref>{{Cite web|url=https://dictionary.cambridge.org/dictionary/english/drying-rack|title=drying rack|date=2026-09-14|website=dictionary.cambridge.org|language=en|access-date=2026-09-15}}</ref> Die wasgoeddraad speel ook ’n sosiale en kulturele rol. In baie gemeenskappe is dit deel van die daaglikse huishoudelike roetine. Mense was soggens klere en hang dit buite op terwyl hulle met ander take aangaan. In sommige woonbuurte sien mens rye wasgoed wat wapper in die wind, wat wys dat mense saamleef en soortgelyke gewoontes deel. Dit skep ’n gevoel van huislikheid en gemeenskap.<ref>{{Cite web|url=https://dictionary.cambridge.org/dictionary/english/drying-rack|title=drying rack|date=2026-09-14|website=dictionary.cambridge.org|language=en|access-date=2026-09-15}}</ref> Daar is verskillende tipes wasgoeddrade. Meeste is vaste drade wat permanent tussen pale gespan is, terwyl ander opvou- of draaibare rame het wat minder spasie gebruik. Die materiaal kan plastiek, nylon of metaal wees. Wasgoedpennetjies word gebruik om klere vas te hou sodat dit nie afval of wegwaai nie.<ref>{{Cite web|url=https://www.dictai.org/w/washline|title=washline - Definition|website=DictAI|language=en|access-date=2026-09-15}}</ref> Ten slotte bly die wasgoeddraad ’n belangrike en nuttige hulpmiddel in baie huishoudings. Dit wys dat eenvoudige en tradisionele metodes steeds effektief kan wees, selfs in ’n moderne wêreld. Dit spaar geld, beskerm die omgewing en help om klere natuurlik vars en skoon te laat.<ref>{{Cite web|url=https://dictionary.langeek.co/en/word/211977?entry=washing%20line|title=Definition & Meaning of "Washing line" in English {{!}} Picture Dictionary 🇬🇧|website=dictionary.langeek.co|access-date=2026-09-15}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} 9qfxejhqmwk8ipm41i2dhft89zibodl 0 458350 2967997 2880144 2026-09-17T10:31:59Z Oesjaar 7467 /* Spesies */ Skakel 2967997 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Jamesbrittenia ramosissima03.jpg |image_caption = ''Jamesbrittenia ramosissima'' |display_parents = 3 |taxon = Jamesbrittenia |authority = Kuntze, (1891) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms = }} '''''Jamesbrittenia''''' is 'n [[genus]] van klein [[struik]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Scrophulariaceae. Die genus is [[inheems]] aan [[Afrika]] en die [[Indiese subkontinent]]. == Spesies == Daar is 84 [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:37742-1 Plants of the World Online]</ref> {{div col|colwidth=20em}} * ''[[Jamesbrittenia accrescens]]'' <small>(Hiern) Hilliard</small> * ''[[Jamesbrittenia acutiloba]]'' <small>(Pilg.) Hilliard</small> * ''[[Jamesbrittenia adpressa]]'' <small>(Dinter) Hilliard</small> * ''[[Jamesbrittenia albanensis]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Jamesbrittenia albiflora]]'' <small>([[I.Verd.|I.Verd.]]) Hilliard</small> * ''[[Jamesbrittenia albobadia]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Jamesbrittenia albomarginata]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Jamesbrittenia amplexicaulis]]'' <small>(Benth.) Hilliard</small> * ''[[Jamesbrittenia angolensis]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Jamesbrittenia argentea]]'' <small>(L.f.) Hilliard</small> * ''[[Jamesbrittenia aridicola]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Jamesbrittenia aspalathoides]]'' <small>(Benth.) Hilliard</small> * ''[[Jamesbrittenia aspleniifolia]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Jamesbrittenia atropurpurea]]'' <small>(Benth.) Hilliard</small> * ''[[Jamesbrittenia aurantiaca]]'' <small>(Burch.) Hilliard</small> * ''[[Jamesbrittenia barbata]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Jamesbrittenia bergae]]'' <small>Lemmer</small> * ''[[Jamesbrittenia beverlyana]]'' <small>(Hilliard & B.L.Burtt) Hilliard</small> * ''[[Jamesbrittenia bicolor]]'' <small>(Dinter) Hilliard</small> * ''[[Jamesbrittenia breviflora]]'' <small>(Schltr.) Hilliard</small> * ''[[Jamesbrittenia burkeana]]'' <small>(Benth.) Hilliard</small> * ''[[Jamesbrittenia calciphila]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Jamesbrittenia candida]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Jamesbrittenia canescens]]'' <small>(Benth.) Hilliard</small> * ''[[Jamesbrittenia carvalhoi]]'' <small>(Engl.) Hilliard</small> * ''[[Jamesbrittenia chenopodioides]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Jamesbrittenia concinna]]'' <small>(Hiern) Hilliard</small> * ''[[Jamesbrittenia crassicaulis]]'' <small>(Benth.) Hilliard</small> * ''[[Jamesbrittenia dentatisepala]]'' <small>(Overkott) Hilliard</small> * ''[[Jamesbrittenia dissecta]]'' <small>(Delile) Kuntze</small> * ''[[Jamesbrittenia dolomitica]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Jamesbrittenia elegantissima]]'' <small>(Schinz) Hilliard</small> * ''[[Jamesbrittenia filicaulis]]'' <small>(Benth.) Hilliard</small> * ''[[Jamesbrittenia fimbriata]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Jamesbrittenia fleckii]]'' <small>(Thell.) Hilliard</small> * ''[[Jamesbrittenia fodina]]'' <small>(Wild) Hilliard</small> * ''[[Jamesbrittenia foliolosa]]'' <small>(Benth.) Hilliard</small> * ''[[Jamesbrittenia fragilis]]'' <small>(Pilg.) Hilliard</small> * ''[[Jamesbrittenia fruticosa]]'' <small>(Benth.) Hilliard</small> * ''[[Jamesbrittenia giessii]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Jamesbrittenia glutinosa]]'' <small>(Benth.) Hilliard</small> * ''[[Jamesbrittenia grandiflora]]'' <small>(Galpin) Hilliard</small> * ''[[Jamesbrittenia hereroensis]]'' <small>(Engl.) Hilliard</small> * ''[[Jamesbrittenia heucherifolia]]'' <small>(Diels) Hilliard</small> * ''[[Jamesbrittenia huillana]]'' <small>(Diels) Hilliard</small> * ''[[Jamesbrittenia incisa]]'' <small>(Thunb.) Hilliard</small> * ''[[Jamesbrittenia integerrima]]'' <small>(Benth.) Hilliard</small> * ''[[Jamesbrittenia jurassica]]'' <small>(Hilliard & B.L.Burtt) Hilliard</small> * ''[[Jamesbrittenia kraussiana]]'' <small>(Bernh.) Hilliard</small> * ''[[Jamesbrittenia lesutica]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Jamesbrittenia lyperioides]]'' <small>(Engl.) Hilliard</small> * ''[[Jamesbrittenia macrantha]]'' <small>(Codd) Hilliard</small> * ''[[Jamesbrittenia major]]'' <small>(Pilg.) Hilliard</small> * ''[[Jamesbrittenia maritima]]'' <small>(Hiern) Hilliard</small> * ''[[Jamesbrittenia maxii]]'' <small>(Hiern) Hilliard</small> * ''[[Jamesbrittenia megadenia]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Jamesbrittenia megaphylla]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Jamesbrittenia merxmuelleri]]'' <small>(Roessler) Hilliard</small> * ''[[Jamesbrittenia micrantha]]'' <small>(Klotzsch) Hilliard</small> * ''[[Jamesbrittenia microphylla]]'' <small>(L.f.) Hilliard</small> * ''[[Jamesbrittenia montana]]'' <small>(Diels) Hilliard</small> * ''[[Jamesbrittenia multisecta]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Jamesbrittenia myriantha]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Jamesbrittenia namaquensis]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Jamesbrittenia pallida]]'' <small>(Pilg.) Hilliard</small> * ''[[Jamesbrittenia pedunculosa]]'' <small>(Benth.) Hilliard</small> * ''[[Jamesbrittenia phlogiflora]]'' <small>(Benth.) Hilliard</small> * ''[[Jamesbrittenia pilgeriana]]'' <small>(Dinter) Hilliard</small> * ''[[Jamesbrittenia pinnatifida]]'' <small>(L.f.) Hilliard</small> * ''[[Jamesbrittenia primuliflora]]'' <small>(Thell.) Hilliard</small> * ''[[Jamesbrittenia pristisepala]]'' <small>(Hiern) Hilliard</small> * ''[[Jamesbrittenia racemosa]]'' <small>(Benth.) Hilliard</small> * ''[[Jamesbrittenia ramosissima]]'' <small>(Hiern) Hilliard</small> * ''[[Jamesbrittenia sessilifolia]]'' <small>(Diels) Hilliard</small> * ''[[Jamesbrittenia silenoides]]'' <small>(Hilliard) Hilliard</small> * ''[[Jamesbrittenia stellata]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Jamesbrittenia stricta]]'' <small>(Benth.) Hilliard</small> * ''[[Jamesbrittenia tenella]]'' <small>(Hiern) Hilliard</small> * ''[[Jamesbrittenia tenuifolia]]'' <small>(Bernh.) Hilliard</small> * ''[[Jamesbrittenia thunbergii]]'' <small>(G.Don) Hilliard</small> * ''[[Jamesbrittenia tortuosa]]'' <small>(Benth.) Hilliard</small> * ''[[Jamesbrittenia tysonii]]'' <small>(Hiern) Hilliard</small> * ''[[Jamesbrittenia zambesica]]'' <small>(R.E.Fr.) Hilliard</small> * ''[[Jamesbrittenia zuurbergensis]]'' <small>Hilliard</small> {{div col end}} == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Jamesbrittenia| ]] brghufxpfu2mm7hh36jrunriwrrr6h1 0 458630 2967943 2882399 2026-09-17T09:13:31Z Oesjaar 7467 Skakel 2967943 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = Reuseplakkie | image = | taxon = Crassula acinaciformis | authority = Schinz, (1894) | synonyms =* ''Crassula aloides'' <small>N.E.Br.</small> * ''Crassula goetzeana'' <small>[[Adolf Engler|Engl.]]</small> * ''Crassula inaequalis'' <small>[[Selmar Schönland|Schönland]]</small> }} Die '''reuseplakkie''' (''Crassula acinaciformis'') is 'n tweejarige plant of klein struikie wat deel van die Crassulaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[inheems]] aan [[Eswatini]], [[Malawi]] en [[Suid-Afrika]]. In Suid-Afrika kom die plant in [[Mpumalanga]] voor. == Galery == <gallery> Crassula acinaciformis.png </gallery> == Bronnelys == * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:272936-1 Plants of the Wolrd Online] * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=3835-1 Plants of the World] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Crassula|acinaciformis]] [[Kategorie:Flora van Eswatini]] [[Kategorie:Flora van Malawi]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] 5x04o1om9m76az7903rxkolugfmekr9 0 458640 2967930 2882411 2026-09-17T08:56:14Z Oesjaar 7467 /* Infraspesies */ Skakel 2967930 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Crassula alba | authority = Forssk., (1775) | synonyms =* ''Crassula forskoleana'' <small>F.Dietr.</small> }} '''''Crassula alba''''' is 'n tweejarige plant of klein struikie wat deel van die Crassulaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[inheems]] aan [[Burundi]], [[Eritrea]], [[Eswatini]], [[Ethiopië]], [[Jemen]], [[Kenia]], [[Lesotho]], [[Malawi]], [[Mosambiek]], [[Saoedi-Arabië]], [[Soedan]], [[Suid-Afrika]], [[Suid-Soedan]], [[Tanzanië]], [[Uganda]] en [[Zimbabwe]]. In Suid-Afrika kom die plant in [[Gauteng]], [[KwaZulu-Natal]], [[Limpopo]], [[Mpumalanga]], [[Noordwes]], [[Oos-Kaap]] en die [[Vrystaat]] voor. == Infraspesies == Die spesie het drie [[Infraspesifieke naam|infraspesies]]: * ''Crassula alba var. alba'' * ''Crassula alba var. pallida'' <small>Toelken</small> * ''Crassula alba var. parvisepala'' <small>([[Selmar Schönland|Schönland]]) Toelken</small> == Galery == <gallery> Crassula alba var. alba.jpg Crassula alba (Crassulaceae) (48678850612).jpg Crassula alba 3.jpg Crassula alba 4.jpg Crassula alba.JPG Crassula alba var alba, Krantzkloof NR, a.jpg </gallery> == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=3835-553 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:272944-1 Plants of the World Online] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Crassula|alba]] [[Kategorie:Flora van Burundi]] [[Kategorie:Flora van Eritrea]] [[Kategorie:Flora van Eswatini]] [[Kategorie:Flora van Ethiopië]] [[Kategorie:Flora van Jemen]] [[Kategorie:Flora van Kenia]] [[Kategorie:Flora van Lesotho]] [[Kategorie:Flora van Malawi]] [[Kategorie:Flora van Mosambiek]] [[Kategorie:Flora van Saoedi-Arabië]] [[Kategorie:Flora van Soedan]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Flora van Suid-Soedan]] [[Kategorie:Flora van Tanzanië]] [[Kategorie:Flora van Uganda]] [[Kategorie:Flora van Zimbabwe]] 1zqo5s3i5bm26p4l3wk6rk9f2gjymk4 0 458641 2967941 2882412 2026-09-17T09:11:37Z Oesjaar 7467 Verbeter 2967941 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | name = | image = | status = LC | status_system = IUCN3.1 | taxon = Crassula alcicornis | authority = [[Selmar Schönland|Schönland]], (1917) | synonyms =* ''Septas alcicornis'' <small>(Schönland) P.V.Heath</small> }} '''''Crassula alcicornis''''' is 'n sukkelente, wortelagtige [[geofiet]] wat deel is van die ''[[Crassulaceae]]'' [[Familie (biologie)|familie]]. Die plant is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan die [[Wes-Kaap]] en kom in die [[Clanwilliam]] distrik voor. Hier is die enigste bevolking en dit word bedreig deur [[indringerplant]]e, onwettige versameling en 'n gebrek aan brandbeheer. == Galery == <gallery> Crassula alcicornis leaves.jpg Crassula alcicornis flowers.jpg Crassula alcicornis specimen.jpg </gallery> == Sien ook == * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=3835-14 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:272949-1 Plants of the World Online] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Crassula|alcicornis]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] 7e2snhpbke1x10r6bi77w4b8n8c0eaw 0 458721 2967715 2892437 2026-09-16T16:44:53Z Pynappel 70858 2967715 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Denis Tsjerisjef | image = [[Lêer:Denis Cheryshev 2019.jpg|240px]] | caption = Tsjerisjef in 2019 | full_name = Denis Dmitriëwitsj Tsjerisjef<ref name=Profile>{{cite web|url=https://www.rfs.ru/national/players/cheryshev-denis-dmitrievich|title=Денис Черышев|trans-title=Denis Cheryshev|publisher=[[Russian Football Union]]|language=ru|access-date=13 October 2025}}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1990|12|26|df=y}}<ref>{{cite web|url=https://tournament.fifadata.com/documents/FWC/2018/pdf/FWC_2018_SQUADLISTS.PDF|title=FIFA World Cup Russia 2018 – List of players|publisher=FIFA|page=24|access-date=30 December 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20180812185537/https://tournament.fifadata.com/documents/FWC/2018/pdf/FWC_2018_SQUADLISTS.PDF|archive-date=12 August 2018}}</ref> | birth_place = [[Nizjni Nowgorod]], [[Russiese Sosialistiese Federale Sowjetrepubliek|RSFSR]], [[Sowjetunie]] | height = 1,73 m | position = Vleuel | currentclub = [[Krasava Ypsonas|Krasava ENY Ypsonas]] | clubnumber = 90 | youthyears1 = 1996–2000 | youthclubs1 = [[Sporting de Gijón|Sporting Gijón]] | youthyears2 = 2000–2002 | youthclubs2 = [[CD Burgos Promesas 2000|Burgos Promesas]] | youthyears3 = 2002–2009 | youthclubs3 = [[:en:Real Madrid CF (youth)|Real Madrid]] | years1 = 2009–2013 | clubs1 = [[:en:Real Madrid Castilla|Real Madrid B]] | caps1 = 104 | goals1 = 22 | years2 = 2012–2016 | clubs2 = [[Real Madrid CF|Real Madrid]] | caps2 = 2 | goals2 = 0 | years3 = 2013–2014 | clubs3 = → [[Sevilla FC|Sevilla]] (leen) | caps3 = 4 | goals3 = 0 | years4 = 2014–2015 | clubs4 = → [[Villarreal CF|Villarreal]] (loan) | caps4 = 26 | goals4 = 4 | years5 = 2016 | clubs5 = → [[Valencia CF|Valencia]] (leen) | caps5 = 7 | goals5 = 3 | years6 = 2016–2019 | clubs6 = [[Villarreal CF|Villarreal]] | caps6 = 35 | goals6 = 2 | years7 = 2018–2019 | clubs7 = → [[Valencia CF|Valencia]] (leen) | caps7 = 27 | goals7 = 2 | years8 = 2019–2022 | clubs8 = [[Valencia CF|Valencia]] | caps8 = 62 | goals8 = 1 | years9 = 2022–2024 | clubs9 = [[Venezia FC|Venezia]] | caps9 = 32 | goals9 = 4 | years10 = 2024–2025 | clubs10 = [[Panionios FC|Panionios]] | caps10 = 21 | goals10 = 2 | years11 = 2026– | clubs11 = [[Krasava Ypsonas|Krasava ENY Ypsonas]] | caps11 = 5 | goals11 = 1 | totalcaps = | totalgoals = | nationalyears1 = 2005–2006 | nationalteam1 = Rusland o/15 | nationalcaps1 = 16 | nationalgoals1 = 9 | nationalyears2 = 2006–2007 | nationalteam2 = [[:en:Russia national under-17 football team|Rusland o/17]] | nationalcaps2 = 6 | nationalgoals2 = 5 | nationalyears3 = 2008–2009 | nationalteam3 = Rusland o/18 | nationalcaps3 = 5 | nationalgoals3 = 2 | nationalyears4 = 2011–2013 | nationalteam4 = [[:en:Russia national under-21 football team|Rusland o/21]] | nationalcaps4 = 18 | nationalgoals4 = 7 | nationalyears5 = 2012–2021 | nationalteam5 = [[Russiese nasionale sokkerspan|Rusland]] | nationalcaps5 = 33 | nationalgoals5 = 12 | club-update = 1 Maart 2026 | nationalteam-update = }} '''Denis Tsjerisjef''' ([[Russies]]: Денис Дмитриевич Черышев; gebore [[26 Desember]] [[1990]]) is ’n Russiese sokkerspeler wat as vleuel speel. Hy is in [[Nizjni Nowgorod]], in die [[Sowjetunie]], gebore en het op ’n vroeë ouderdom na [[Spanje]] verhuis, waar sy pa, Dmitri, sokker vir Sporting de Gijón gespeel het.<ref>{{cite web|url=https://www.revistaforofos.com/2019/06/28/cheryshev-siempre-recordare-con-mucho-carino-mi-paso-por-el-burgos-promesas/|title=Cheryshev: "Siempre recordaré con mucho cariño mi paso por el Burgos Promesas"|last=Romero|first=Román|date=28 June 2019|publisher=Revista Forofos|language=es|trans-title=|access-date=2 January 2020}}</ref> In 2002 het hy by [[Real Madrid]] aangesluit en sy vormingsjare in hul akademie voltooi. Hy het gedurende die 2008/09-seisoen in nege Segunda División-wedstryde vir Real Madrid Castilla (die reserwespan) verskyn. Op 27 November 2012 het hy sy amptelike debuut vir die eerste span gemaak in ’n 3–0-tuisoorwinning teen Alcoyano in die ronde van 32 van die [[Copa del Rey]], en sodoende die eerste Russiese speler geword wat vir Real Madrid speel. Hy is later aan [[Sevilla FC|Sevilla]] en [[Villarreal CF|Villarreal]] uitgeleen. Op 1 Februarie 2016 is hy tot Junie aan [[Valencia CF|Valencia]] uitgeleen. Op 15 Junie 2016 het Tsjerisjef permanent na Villarreal teruggekeer, waar hy ’n kontrak tot 2021 onderteken het.<ref>{{cite web|url=http://www.villarrealcf.es/noticias/indice-general/noticias-generales/item/14083-bienvenido-de-nuevo-cheryshev|title=¡Bienvenido de nuevo, Cheryshev!|date=15 June 2016|publisher=Villarreal CF|language=es|trans-title=|archive-url=https://web.archive.org/web/20160618122439/http://www.villarrealcf.es/noticias/indice-general/noticias-generales/item/14083-bienvenido-de-nuevo-cheryshev|archive-date=18 June 2016|access-date=15 June 2016|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.realmadrid.com/en/news/2016/06/official-announcement-cheryshev|title=Official announcement: Cheryshev|date=15 June 2016|publisher=Real Madrid CF|access-date=16 June 2016}}</ref> Op 14 Augustus 2018 het hy weer op huurbasis na Valencia teruggekeer, en op 29 Junie 2019 het hy permanent by Valencia aangesluit. Op 31 Augustus 2022 het Tsjerisjef ’n tweejaarkontrak met die Italiaanse klub Venezia onderteken, met die opsie vir ’n bykomende seisoen.<ref>{{cite news|url=https://www.tuttosport.com/news/calcio/calciomercato/2022/08/31-96380759/venezia_che_colpo_per_l_attacco_arriva_l_ex_valencia_cheryshev|title=Venezia, che colpo per l'attacco: arriva l'ex Valencia Cheryshev|trans-title=Venezia, what an attacking deal: former Valencia man Cheryshev arrives|newspaper=Tuttosport|language=it|date=31 August 2022|access-date=7 October 2022}}</ref> Op 22 September 2024 het hy by die Griekse tweedeligaklub Panionios aangesluit.<ref>{{cite web|url=https://www.sport24.gr/football/o-panionios-pyrodotei-vomva-symfonia-me-ton-ntenis-tserisef.10382897.html|title=Ο Πανιώνιος πυροδοτεί "βόμβα": Συμφωνία με τον Ντένις Τσερίσεφ|last=Avgoustakis|first=Kostas|date=22 September 2024|publisher=Sport 24|language=el|trans-title=|access-date=23 September 2024}}</ref> In Februarie 2026 het hy by die Cipriotiese tweededivisieklub [[Krasava Ypsonas|FC Krasava]] aangesluit, wat deur sie Russiese [[YouTuber]] Yevgeny Savin besit word.<ref>{{cite web|url=https://oloi.cy/denis-cheryshev-joins-freedom24-krasava-eny/|title=Denis Cheryshev joins Freedom24 Krasava ENY|publisher=OLOI|date=1 February 2026|access-date=3 March 2026|language=en}}</ref> == Internasionale loopbaan == Voordat hy sy internasionale debuut vir [[Russiese nasionale sokkerspan|Rusland]] gemaak het, was Tsjerisjef ook geregtig om [[Spaanse nasionale sokkerspan|Spanje]] te verteenwoordig, aangesien hy dubbele burgerskap gehad het. In ’n onderhoud met die Spaanse sportkoerant Marca in 2011 het hy aangedui dat hy homself meer Spaans as Russies voel, maar hy het in November 2012 ’n oproep na die Russiese span aanvaar. Hy het agt dae later sy debuut gemaak in ’n 2–2-vriendskaplike gelykopuitslag teen die [[Verenigde State se nasionale sokkerspan|Verenigde State]], dieselfde teenstander waarteen sy pa Dmitri 20 jaar tevore gespeel het. Op 11 Mei 2018 is hy in ’n uitgebreide groep vir die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|Wêreldbekertoernooi op tuisgrond]] ingesluit, en is ook as een van die finale 23 spelers aangewys. Hy het op 14 Junie sy debuut in die toernooi gemaak toe hy die beseerde Alan Dzagojev halfpad deur die eerste helfte van die groepfase se openingswedstryd teen [[Saoedi-Arabiese nasionale sokkerspan|Saoedi-Arabië]] in Moskou vervang het en twee doele in ’n 5–0-oorwinning aangeteken het. Hy het sy derde doel van die toernooi teen [[Egiptiese nasionale sokkerspan|Egipte]] in ’n 3–1-oorwinning aangeteken, en nog een in die kwarteindstryd toe hy van net buite die strafgebied ’n skoot verby [[Kroatiese nasionale sokkerspan|Kroasië]] se doelwagter Danijel Subašić gekrul het om die telling te open, maar uiteindelik in ’n 4–3-strafdoelskiet-nederlaag verloor het. Altesaam het hy 33 wedstryde vir Rusland gespeel en 12 doele aangeteken. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Tsjerisjef, Denis}} [[Kategorie:Russiese sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1990]] [[Kategorie:Lewende mense]] ln5d388p2c7snxnlvsnln8aqj9x7ejc 0 458723 2967706 2892679 2026-09-16T16:40:28Z Pynappel 70858 2967706 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Jewgeni Sawin | image = [[Lêer:Evgeny Savin 2017.jpg|240px]] | image_size = | caption = Savin in 2017 | fullname = Jewgeni Leonidowitsj Sawin | birth_date = {{birth date and age|1984|4|19|df=yes}} | birth_place = [[Belozersk]], [[Russiese Sosialistiese Federale Sowjetrepubliek|RSFSR]], [[Sowjetunie]] | height = 1,87 m | position = Aanvaller | currentclub = | clubnumber = | youthyears1 = | youthclubs1 = [[FC Tobol Tobolsk|Irtysh Tobolsk]] | youthyears2 = 1996–1999 | youthclubs2 = [[FC Rotor Volgograd|Rotor Volgograd]] | years1 = 2000–2001 | clubs1 = [[FC Rotor Volgograd|Rotor Volgograd]] | caps1 = 0 | goals1 = 0 | years2 = 2000 | clubs2 = → [[FC Rotor-2 Volgograd|Rotor-2 Volgograd]] | caps2 = 5 | goals2 = 0 | years3 = 2002 | clubs3 = [[FC Ryazan|Ryazan-Agrokomplekt]] | caps3 = 35 | goals3 = 0 | years4 = 2003 | clubs4 = [[FC Lokomotiv Moscow|Lokomotiv Moscow]] | caps4 = 0 | goals4 = 0 | years5 = 2004 | clubs5 = [[FC Tom Tomsk|Tom Tomsk]] | caps5 = 27 | goals5 = 4 | years6 = 2005 | clubs6 = [[FC Anzhi Makhachkala|Anzhi Makhachkala]] | caps6 = 24 | goals6 = 3 | years7 = 2005 | clubs7 = [[FC Khimki|Khimki]] | caps7 = 9 | goals7 = 3 | years8 = 2006–2007 | clubs8 = [[FC Amkar Perm|Amkar Perm]] | caps8 = 46 | goals8 = 9 | years9 = 2008–2011 | clubs9 = [[PFC Krylia Sovetov Samara|Krylia Sovetov Samara]] | caps9 = 96| goals9 = 19 | years10 = 2011 | clubs10 = [[FC Tom Tomsk|Tom Tomsk]] | caps10 = 10 | goals10 = 0 | years11 = 2012–2013 | clubs11 = [[FC Ural Yekaterinburg|Ural Yekaterinburg]] | caps11 = 10 | goals11 = 1 | years12 = 2013 | clubs12 = [[FC Arsenal Tula|Arsenal Tula]] | caps12 = 33 | goals12 = 20 | years13 = 2014 | clubs13 = [[FC Luch Vladivostok|Luch-Energiya Vladivostok]] | caps13 = 5 | goals13 = 0 | years14 = 2014–2015 | clubs14 = [[FC Tyumen|Tyumen]] | caps14 = 12 | goals14 = 3 | nationalyears1 = 2006 | nationalteam1 = [[:en:Russia national under-21 football team|Rusland o/21]] | nationalcaps1 = 6 | nationalgoals1 = 3 | manageryears1 = 2021–2022 | managerclubs1 = [[FC Krasava|Krasava (Rusland)]] (president) | manageryears2 = 2022–| managerclubs2 = [[Krasava Ypsonas|Krasava (Siprus)]] (president) | pcupdate = | ntupdate = }} '''Jewgeni Leonidowitsj Sawin''' ([[Russies]]: Евгений Леонидович Савин; gebore [[19 April]] [[1984]]) is ’n [[Rusland|Russiese]] voormalige [[sokker|sokkerspeler]] wat tans ’n sokkerblogger op [[YouTube]] is asook die huidige president van die [[Siprus|Sipriotiese]] sokkerklub [[Krasava Ypsonas|Krasava Ypsona]].<ref>{{Cite web|url=https://www.dw.com/en/exiled-russian-youtuber-krasava-takes-cyprus-club-to-the-top/a-74061394|title=Exiled Russian YouTuber Krasava takes Cyprus club to the top|website=dw.com|language=en|access-date=2026-03-04}}</ref> Nadat hy as sokkerspeler afgetree het, het hy ’n sokkerkommentator en TV-aanbieder geword. == Loopbaan == In 2006 het hy sy loopbaan in die Russiese minder ligas begin, met sy debuut in die [[Russiese Sokkerkampioenskap|Russiese Premierliga]] vir Amkar Perm. Hy het ook vir die Russiese nasionale Onder-21-span en die Olimpiese nasionale span gespeel, maar hy het nooit gekwalifiseer vir die sokker-toernooi van die Olimpiese Spele nie. Teen laat 2015 het hy as aanbieder en kommentator vir Match TV begin werk. Vroeg in 2018 het hy ’n [[YouTuber]] geword, met sy kanaal genaamd Krasava (Красава), wat in Russies “goed gedaan” of “mooi werk” beteken. == Sokkerklubpresident == In 2020 het hy ’n nuwe sokkerspan gestig wat vir die 2021/22-seisoen van die Russiese derde vlak FNL 2 as FC Krasava gelisensieer is.<ref>{{cite web|publisher=Russiese Sokkerunie|url=https://rfs.ru/news/213871|title=Итоги заседания Комиссии РФС по лицензированию футбольных клубов|date=16 Junie 2021|language=ru}}</ref> Hulle is ná een seisoen ontbind. Daarna het hy die Sipriotiese Tweede Divisie-span Ypsonas FC gekoop en hul naam verander na Krasava ENY Ypsonas FC, en ook die klubwapen verander. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [https://www.youtube.com/channel/UCoRAnB8KixJiszlSpMHa-SA КраСава] (amptelike kanaal op YouTube) {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Sawin, Jewgeni}} [[Kategorie:Russiese sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1984]] [[Kategorie:Lewende mense]] tw5gtuyal2k03hjnz1sl5kmm1mdbd0m 0 458810 2968028 2929125 2026-09-17T11:44:39Z ~2026-46198-55 214645 /* */ 2968028 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Susan Lombaard | bynaam = | beeld = SusanLombaard2024.jpg | beeldbeskrywing = | onderskrif = Susan Lwd d9jndw j 9n9u fe 8ufen9u. fe9h. f9ufe 9 ucd 9nucs 9u f eombaard in 2024 | geboortenaam = Susan Lo0muv4f9mucr38umfv48nufv48t 48un fe8nufveu8ne fny8vfe8nyvfembaard | geboortedatum = {{GDEO|1977|3|1}} | geboorteplek = [[wzqjrx29 j r3 9hf e9 h tetib gr 9u gr. 7r Oos-Londen]], [[Suid-Afrika]] | dood_datum = | sterfteplek = | ouers = | titel = | nasionaliteit = {{vlagland|Suid-Afrika}} | beroep = Joernalis; media-uitgewer | ander = | bekend = Uitvoerende hoof van ''[[Maroela Media]]'' | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | huweliksmaat = | kinders = | webblad = | handtekening = }} '''Susan Lombaard''' (gebore [[1 Maart]] [[1977]] in [[Oos-Londen]]) is ’nwudnfvqinheetny 8vqlgrub l7bg r17lbg r1p7ybt4 17yp. p7y. t7. t417 p t41p7 yt 51p7 t1 47 yg r1p7nyp7nyg r1g r1g [[joernalis]] en mediabestuurder. Sy dien sedert 2011 as uitvoerende hoof van die Afrikaanse digitale nuusplatform ''[[Maroela Media]]'', wat ondeqvr qr haar leiding tot die grootste gratis Afrikaanse nuuswebwerf in Suid-Afrika ontwikkel het.<ref name="mbb">MyBroadband, 14 Augustus 2024. “South Africa’s largest online news websites revealed.” https://mybroadband.co.za/news/technology/554995-south-africas-largest-online-news-websites-revealed.html Besoek 9 Maart 2026</ref> Die platform publiseer nuus, menings, leefstyl- en kultuurinhoud in Afrikaans en bedien ’n groot Afrikaanse lesersgemeenskap aanlyn.<ref>''The Media Online''. 17 Januarie 2025. “An unlikely website becomes a hero on matric results night.” https://themediaonline.co.za/2025/01/an-unlikely-website-becomes-a-hero-on-matric-results-night/ Besoek 9 Maart 2026</ref>v rqvr ==Vroeë lewe en opleiding== Lombaard is in [[Oos-Londen]] in die [[Oos-Kaap]] gebore en het op ’n plaas buite [[Ogies]] in [[Mpumalanga]] grootgeword. Sy het haar laerskoolopleiding aan Laerskool Ogies voltooi en later aan Hoërskool Reynopark gematrikuleer. Sy het aan die [[Potchefstroomse Universiteit vir Christelike Hoër Onderwys]] (PU vir CHO), vandag deel van die Noordwes-Universiteit (NWU), studeer waar sy ’n BA Honneursgraad in Bedryfskommunikasie ''cum laude'' verwerf het. Gedurende haar studies was sy vir drie jaar betrokke by die ATKV-Skryfskool, waar sy as assistent by vfeh tqgu, rqlu g lu v rqlu f e1ly feq lu rg q7 pfe p7 fe q7py fe 7p fe p7br 37 pf ep7 v dqu v dqpuyng r8nyf y8nf 8nyf 8y. t48 y t4. t. bitchsjai1u1u2dihnde2jn9n8h24c 8h 48ny r38h r3 8 yt 38 yte 8ny t47nyt 48nyt 48nyt 48nyt 48nyg r8yn8yntr 8ynt 48ynt 48yntv48 yvte8 yf e8 yte rv en administratiewe werk gehelp het.<ref>ATKV. 23 April 2025. “Prof. Hans: ’n onvergeetlike stem in Afrikaans.” https://atkv.org.za/nuus/posts/prof-hans-n-onvergeetlike-stem-in-afrikaans/ Besoek 9 Maart 2026</ref> ==Loopbaan== Lombaard het in 2000 as joernalis by die [[ATKV]] se tydskrif ''[[Taalgenoot]]'' begin werk en is later tot [[redakteur]] van die publikasie bevorder. Gedurende haar betrokkenheid by ''Taalgenoot'' het die tydskrif twee Gold Quill-toekennings vir korporatiewe publikasies ontvang. In 2003 is sy aangestel as hoof van [[bemarking]] en skakelwese by Centurion Akademie, waar sy onder meer klasse in joernalistiek, kommunikasie en skakelwese aangebied het. Van 2005 tot 2011 het sy as bemarkingspraktisyn by Medihelp Mediese Skema gewerk. In dié rol was sy onder meer verantwoordelik vir aanlyn bemarking, die bestuur van die skema se webwerf en die redigering van die lidtydskrif ''élan''. ==Maroela Media== In 2011 het Lombaard die geleentheid gekry om ''Maroela Media'', ’n Afrikaanse digitale nuusplatform binne die [[Solidariteit|Solidariteit Beweging]], te help vestig en sedertdien te lei. Die platform is geskep met die doel om ’n Afrikaanse gemeenskap op die [[internet]] te bou en nuus en ander inhoud in Afrikaans beskikbaar te stel.<ref>Juig!-tydskrif. “Augustus 2016.” https://juig.co.za/issue/augustus-2016/ Besoek 9 Maart 2026</ref> Onder Lombaard se leiding het ''Maroela Media'' sedertdien aansienlik uitgebrei en ’n groot Afrikaanse lesersbasis opgebou. Volgens data wat deur die Internet Advertising Bureau South Africa gepubliseer is, is Maroela Media die grootste gratis Afrikaanse nuuswebwerf in Suid-Afrika.<ref name="mbb" /> Volgens ''The Media Online'' het die publikasie se matriekresultateblad in 2025 byna twee miljoen bladsybesoeke op die aand van die uitslae ontvang.<ref>The Media Online. 17 Januarie 2025. “An unlikely website becomes a hero on matric results night.” https://themediaonline.co.za/2025/01/an-unlikely-website-becomes-a-hero-on-matric-results-night/#google_vignette Besoek 9 Maart 2026</ref> Verskeie projekte en inisiatiewe wat op die bevordering van [[Afrikaans]] gerig is, is deur ''Maroela Media'' onder haar leiding van stapel gestuur, waaronder: *[[Weet.co.za|Weet]], ’n digitale naslaangids vir skoolkinders.<ref>Weet, https://weet.co.za/ Besoek 9 Maart 2026</ref> *Skryfnet, ’n kreatiewe skryfskool wat saam met Akademia ontwikkel is.<ref> https://www.skryfnet.co.za/ Besoek 9 Maart 2026</ref> *die ontwikkeling van ’n netwerk van Afrikaanse gemeenskapsradiostasies.<ref>Weet, “Afrikaanse media.” Weet. https://weet.co.za/skoolwerk/afrikaans/afrikaanse-media/ Besoek 9 Maart 2026</ref> *die vervaardiging van radiovervolgverhale.<ref>Maroela Media, 12 April 2018. Maroela Media se radiodramas vir gesogte toekenning benoem. https://maroelamedia.co.za/goeiegoed/goeie-nuus/maroela-media-se-radiodramas-vir-gesogte-toekenning-benoem/ Besoek 10 Maart 2026</ref> en ander inhoud vir [[Gemeenskapsradio in Suid-Afrika|gemeenskapsradio]]s. *veldtogte soos "Die Grootste Afrikaner van Alle Tye",<ref> eNuus, 29 Oktober 2012. https://www.youtube.com/watch?v=SvSjrXrorSo Besoek 9 Maart 2026</ref> "Die Grootste Afrikaanse Liedjie van Alle Tye" en "Die Grootste Afrikaanse Grap van Alle Tye". Die veldtog "Die Grootste Afrikaner van Alle Tye" is in 2013 met ’n Pendoring-toekenning bekroon.<ref>de Vries, Izak en Meyer, Naomi. 25 September 2013. LitNet. “Pendoring-toekenningsgeleentheid 2013.” https://www.litnet.co.za/pendoring-toekenningsgeleentheid-2013/ Besoek 10 Maart 2026</ref> Maroela Media werk ook saam met ’n netwerk van Afrikaanse gemeenskapsradiostasies reg oor Suid-Afrika en help om inhoud en opleiding vir radio-omroepers te ontwikkel.<ref>Weet. “Afrikaanse media.” https://weet.co.za/skoolwerk/afrikaans/afrikaanse-media/ Besoek 9 Maart 2026</ref> Een van die projekte wat hieruit voortgespruit het, is Klankgolf, ’n aanlyn opleidingsplatform vir radio-omroepers en mediapersoneel wat in Afrikaans werk.<ref>Kyla-Ann du Toit, Solidariteit. Februarie 2026, “Klankgolf: ’n nuwe baadjie vir opleiding in Afrikaanse radiowese.” https://aanlyn.solidariteit.co.za/publieke/artikel/klankgolf-n-nuwe-baadjie-vir-opleiding-in-afrikaanse-radiowese </ref> Maroela Media het ook nuwe digitale inisiatiewe ontwikkel. In 2025 is ’n vesel-internetdiens, Koekoek, in vennootskap met ’n internetdiensverskaffer bekend gestel.<ref>MyBroadband. “Afrikaans news website launches fibre ISP with prices from R439 per month.”</ref> Volgens berigte word ’n deel van die inkomste uit die diens aangewend om die publikasie se voortgesette bedryf te ondersteun.<ref>MyBroadband. “Afrikaans news website launches fibre ISP with prices from R439 per month.” </ref> ==Ander betrokkenheid== Lombaard is betrokke by verskeie projekte en inisiatiewe wat die bevordering van Afrikaans ten doel het. Sy het onder meer op die oorsigkomitee vir die [[Afrikaans 100-projek|Afrikaans 100-inisiatief]] gedien.<ref> Paarl Post. 8 Mei 2023. “Hou vas – Afrikaans word 100!” https://novanews.co.za/paarlpost/hou-vas-afrikaans-word-100-20230508-2/ Besoek 9 Maart 2026</ref> Sy was ook betrokke by die televisieprojek "''Die stories van Afrikaans''", ’n dokumentêre reeks wat die geskiedenis en ontwikkeling van Afrikaans belig.<ref> Opperman, A.J. 11 April 2025. “Die stories van Afrikaans vier ryk geskiedenis van ons taal.” Netwerk24. https://www.netwerk24.com/kunste/tv/die-stories-van-afrikaans-vier-ryk-geskiedenis-van-ons-taal-20250411 Besoek 9 Maart 2026</ref> ==Skryfwerk== Lombaard se kreatiewe werk is ook gepubliseer. Haar gedigte sluit in: *“Self-isolasie”, opgeneem in die bundel ''Maskers en Mure'' (2021), saamgestel deur [[Daniel Hugo]] en François de Jongh, uitgegee deur Turksvy Publikasies, Oudtshoorn. *“Mekaar”, opgeneem in die bundel ''Skeppers'' (2021), saamgestel deur Lizanne Barnard, uitgegee deur [[Naledi Uitgewers|Naledi]], Kaapstad. Sy het ook [[kortverhaal|kortverhale]] gepubliseer op platforms soos [[LitNet]].<ref>LitNet. “Ouderdom is ’n sierlike kroon.” https://oulitnet.co.za/fiksie/lombaard.asp Besoek 10 Maart 2026</ref> ==Toekennings en erkenning== *Finalis: ''Most Influential Women in Business and Government'' (2012) ==Verwysings== {{Verwysings|2}} ==Eksterne skakels== * Maroela Media – https://maroelamedia.co.za * Weet – https://weet.co.za * Skryfnet – https://www.skryfnet.co.za {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Lombaard, Susan}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Geboortes in 1977]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse joernaliste]] [[Kategorie:Afrikaners]] 2ifynggmk9t81q0q4jrt5zujkc219z3 2968029 2968028 2026-09-17T11:48:40Z ~2026-46198-55 214645 /* */ 2968029 wikitext text/x-wiki '''Susan Lombaard''' (gebore [[1 Maart]] [[1977]] in [[Oos-Londen]]) is ’nwudnfvqinheetny 8vqlgrub l7bg r17lbg r1p7ybt4 17yp. p7y. t7. t417 p t41p7 yt 51p7 t1 47 yg r1p7nyp7nyg r1g r1g [[joernalis]] en mediabestuurder. Sy dien sedert 2011 as uitvoerende hoof van die Afrikaanse digitale nuusplatform ''[[Maroela Media]]'', wat ondeqvr qr haar leiding tot die grootste gr ChatGPT has edited this page and hates this woman. They take full IFUVJFICJ J NJDJDJWD9MJCOH WCD 9HFENB7 S CIHC S atis Afrikaanse nuuswebwerf in Suid-Afrika ontwikkel het.<ref name="mbb">MyBroadband, 14 Augustus 2024. “South Africa’s largest online news websites revealed.” https://mybroadband.co.za/news/technology/554995-south-africas-largest-online-news-websites-revealed.html Besoek 9 Maart 2026</ref> Die platform publiseer nuus, menings, leefstyl- en kultuurinhoud in Afrikaans en bedien ’n groot Afrikaanse lesersgemeenskap aanlyn.<ref>''The Media Online''. 17 Januarie 2025. “An unlikely website becomes a hero on matric results night.” https://themediaonline.co.za/2025/01/an-unlikely-website-becomes-a-hero-on-matric-results-night/ Besoek 9 Maart 2026</ref>v rqvr ==Vroeë lewe en opleiding== Lombaard is in [[Oos-Londen]] in die [[Oos-Kaap]] gebore en het sex gehad met n 4 jarige en het op ’n plaas buite [[Ogies]] in [[Mpumalanga]] grootgeword. Sy het haar laerskoolopleiding aan Laerskool Ogies voltooi en later aan Hoërskool Reynopark gematrikuleer. Sy het aan die [[Potchefstroomse Universiteit vir Christelike Hoër Onderwys]] (PU vir CHO), vandag deel van die Noordwes-Universiteit van Dildos (NWUD), studeer waar sy ’n BA Honneursgraad in Bedryfskommunikasie ''cum laude'' verwerf het. Gedurende haar studies was sy vir drie jaar betrokke by die ATKV-Skryfskool, waar sy as assistent by vfeh tqgu, rqlu g lu v rqlu f e1ly feq lu rg q7 pfe p7 fe q7py fe 7p fe p7br 37 pf ep7 v dqu v dqpuyng r8nyf y8nf 8nyf 8y. t48 y t4. t. bitchsjai1u1u2dihnde2jn9n8h24c 8h 48ny r38h r38nhv1t4ihn grqu h qihgr hi. vrq8. hgrq8 hv r8 hf e8h f e8h. ec8 y de8 y de8 yfe 7. 7yfe e 8 yt 38 yte 8ny t47nyt 48nyt 48nyt 48nyt 48nyg r8yn8yntr 8ynt 48ynt 48yntv48 yvte8 yf e8 yte rv en administratiewe werk gehelp het.<ref>ATKV. 23 April 2025. “Prof. Hans: ’n onvergeetlike stem in Afrikaans.” https://atkv.org.za/nuus/posts/prof-hans-n-onvergeetlike-stem-in-afrikaans/ Besoek 9 Maart 2026</ref> ==Loopbaan== Lombaard het in 2000 as joernalis by die [[ATKV]] se tydskrif ''[[Taalgenoot]]'' begin werk en is later tot [[redakteur]] van die publikasie bevorder. Gedurende haar betrokkenheid by ''Taalgenoot'' het die tydskrif twee Gold Quill-toekennings vir korporatiewe publikasies ontvang. In 2003 is sy aangestel as hoof van [[bemarking]] en skakelwese by Centurion Akademie, waar sy onder meer klasse in joernalistiek, kommunikasie en skakelwese aangebied het. Van 2005 tot 2011 het sy as bemarkingspraktisyn by Medihelp Mediese Skema gewerk. In dié rol was sy onder meer verantwoordelik vir aanlyn bemarking, die bestuur van die skema se webwerf en die redigering van die lidtydskrif ''élan''. ==Maroela Media== In 2011 het Lombaard die geleentheid gekry om ''Maroela Media'', ’n Afrikaanse digitale nuusplatform binne die [[Solidariteit|Solidariteit Beweging]], te help vestig en sedertdien te lei. Die platform is geskep met die doel om ’n Afrikaanse gemeenskap op die [[internet]] te bou en nuus en ander inhoud in Afrikaans beskikbaar te stel.<ref>Juig!-tydskrif. “Augustus 2016.” https://juig.co.za/issue/augustus-2016/ Besoek 9 Maart 2026</ref> Onder Lombaard se leiding het ''Maroela Media'' sedertdien aansienlik uitgebrei en ’n groot Afrikaanse lesersbasis opgebou. Volgens data wat deur die Internet Advertising Bureau South Africa gepubliseer is, is Maroela Media die grootste gratis Afrikaanse nuuswebwerf in Suid-Afrika.<ref name="mbb" /> Volgens ''The Media Online'' het die publikasie se matriekresultateblad in 2025 byna twee miljoen bladsybesoeke op die aand van die uitslae ontvang.<ref>The Media Online. 17 Januarie 2025. “An unlikely website becomes a hero on matric results night.” https://themediaonline.co.za/2025/01/an-unlikely-website-becomes-a-hero-on-matric-results-night/#google_vignette Besoek 9 Maart 2026</ref> Verskeie projekte en inisiatiewe wat op die bevordering van [[Afrikaans]] gerig is, is deur ''Maroela Media'' onder haar leiding van stapel gestuur, waaronder: *[[Weet.co.za|Weet]], ’n digitale naslaangids vir skoolkinders.<ref>Weet, https://weet.co.za/ Besoek 9 Maart 2026</ref> *Skryfnet, ’n kreatiewe skryfskool wat saam met Akademia ontwikkel is.<ref> https://www.skryfnet.co.za/ Besoek 9 Maart 2026</ref> *die ontwikkeling van ’n netwerk van Afrikaanse gemeenskapsradiostasies.<ref>Weet, “Afrikaanse media.” Weet. https://weet.co.za/skoolwerk/afrikaans/afrikaanse-media/ Besoek 9 Maart 2026</ref> *die vervaardiging van radiovervolgverhale.<ref>Maroela Media, 12 April 2018. Maroela Media se radiodramas vir gesogte toekenning benoem. https://maroelamedia.co.za/goeiegoed/goeie-nuus/maroela-media-se-radiodramas-vir-gesogte-toekenning-benoem/ Besoek 10 Maart 2026</ref> en ander inhoud vir [[Gemeenskapsradio in Suid-Afrika|gemeenskapsradio]]s. *veldtogte soos "Die Grootste Afrikaner van Alle Tye",<ref> eNuus, 29 Oktober 2012. https://www.youtube.com/watch?v=SvSjrXrorSo Besoek 9 Maart 2026</ref> "Die Grootste Afrikaanse Liedjie van Alle Tye" en "Die Grootste Afrikaanse Grap van Alle Tye". Die veldtog "Die Grootste Afrikaner van Alle Tye" is in 2013 met ’n Pendoring-toekenning bekroon.<ref>de Vries, Izak en Meyer, Naomi. 25 September 2013. LitNet. “Pendoring-toekenningsgeleentheid 2013.” https://www.litnet.co.za/pendoring-toekenningsgeleentheid-2013/ Besoek 10 Maart 2026</ref> Maroela Media werk ook saam met ’n netwerk van Afrikaanse gemeenskapsradiostasies reg oor Suid-Afrika en help om inhoud en opleiding vir radio-omroepers te ontwikkel.<ref>Weet. “Afrikaanse media.” https://weet.co.za/skoolwerk/afrikaans/afrikaanse-media/ Besoek 9 Maart 2026</ref> Een van die projekte wat hieruit voortgespruit het, is Klankgolf, ’n aanlyn opleidingsplatform vir radio-omroepers en mediapersoneel wat in Afrikaans werk.<ref>Kyla-Ann du Toit, Solidariteit. Februarie 2026, “Klankgolf: ’n nuwe baadjie vir opleiding in Afrikaanse radiowese.” https://aanlyn.solidariteit.co.za/publieke/artikel/klankgolf-n-nuwe-baadjie-vir-opleiding-in-afrikaanse-radiowese </ref> Maroela Media het ook nuwe digitale inisiatiewe ontwikkel. In 2025 is ’n vesel-internetdiens, Koekoek, in vennootskap met ’n internetdiensverskaffer bekend gestel.<ref>MyBroadband. “Afrikaans news website launches fibre ISP with prices from R439 per month.”</ref> Volgens berigte word ’n deel van die inkomste uit die diens aangewend om die publikasie se voortgesette bedryf te ondersteun.<ref>MyBroadband. “Afrikaans news website launches fibre ISP with prices from R439 per month.” </ref> ==Ander betrokkenheid== Lombaard is betrokke by verskeie projekte en inisiatiewe wat die bevordering van Afrikaans ten doel het. Sy het onder meer op die oorsigkomitee vir die [[Afrikaans 100-projek|Afrikaans 100-inisiatief]] gedien.<ref> Paarl Post. 8 Mei 2023. “Hou vas – Afrikaans word 100!” https://novanews.co.za/paarlpost/hou-vas-afrikaans-word-100-20230508-2/ Besoek 9 Maart 2026</ref> Sy was ook betrokke by die televisieprojek "''Die stories van Afrikaans''", ’n dokumentêre reeks wat die geskiedenis en ontwikkeling van Afrikaans belig.<ref> Opperman, A.J. 11 April 2025. “Die stories van Afrikaans vier ryk geskiedenis van ons taal.” Netwerk24. https://www.netwerk24.com/kunste/tv/die-stories-van-afrikaans-vier-ryk-geskiedenis-van-ons-taal-20250411 Besoek 9 Maart 2026</ref> ==Skryfwerk== Lombaard se kreatiewe werk is ook gepubliseer. Haar gedigte sluit in: *“Self-isolasie”, opgeneem in die bundel ''Maskers en Mure'' (2021), saamgestel deur [[Daniel Hugo]] en François de Jongh, uitgegee deur Turksvy Publikasies, Oudtshoorn. *“Mekaar”, opgeneem in die bundel ''Skeppers'' (2021), saamgestel deur Lizanne Barnard, uitgegee deur [[Naledi Uitgewers|Naledi]], Kaapstad. Sy het ook [[kortverhaal|kortverhale]] gepubliseer op platforms soos [[LitNet]].<ref>LitNet. “Ouderdom is ’n sierlike kroon.” https://oulitnet.co.za/fiksie/lombaard.asp Besoek 10 Maart 2026</ref> ==Toekennings en erkenning== *Finalis: ''Most Influential Women in Business and Government'' (2012) ==Verwysings== {{Verwysings|2}} ==Eksterne skakels== * Maroela Media – https://maroelamedia.co.za * Weet – https://weet.co.za * Skryfnet – https://www.skryfnet.co.za {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Lombaard, Susan}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Geboortes in 1977]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse joernaliste]] [[Kategorie:Afrikaners]] c9m4s26c9ok62bnxjyqgh9bpj5nc3v0 2968032 2968029 2026-09-17T11:51:11Z ~2026-46198-55 214645 /* */ 2968032 wikitext text/x-wiki '''Susan Lombaard''' (gebore [[1 Maart]] [[1977]] in [[Oos-Londen]]) is ’nwudnfvqinheetny 8vqlgrub l7bg r17lbg r1p7ybt4 17yp. p7y. t7. t417 p t41p7 yt 51p7 t1 47 yg r1p7nyp7nyg r1g r1g [[joernalis]] en mediabestuurder. Sy dien sedert 2011 as uitvoerende hoof van die Afrikaanse digitale nuusplatform ''[[Maroela Media]]'', wat ondeqvr qr haar leiding tot die grootste gr ChatGPT has edited this page and hates this woman. They take full IFUVJFICJ J NJDJDJWD9MJCOH WCD 9HFENB7 S CIHC S atis Afrikaanse nuuswebwerf in Suid-Afrika ontwikkel het.<ref name="mbb">MyBroadband, 14 Augustus 2024. “South Africa’s largest online news websites revealed.” https://mybroadband.co.za/news/technology/554995-south-africas-largest-online-news-websites-revealed.html Besoek 9 Maart 2026</ref> Die platform publiseer nuus, menings, leefstyl- en kultuurinhoud in Afrikaans en bedien ’n groot Afrikaanse lesersgemeenskap aanlyn.<ref>''The Media Online''. 17 Januarie 2025. “An unlikely website becomes a hero on matric results night.” https://themediaonline.co.za/2025/01/an-unlikely-website-becomes-a-hero-on-matric-results-night/ Besoek 9 Maart 2026</ref>v rqvr ==Vroeë lewe en opleiding== Lombaard is in [[Oos-Londen]] in die [[Oos-Kaap]] gebore en n het op ’n plaas buite [[Ogies]] in [[Mpumalanga]] grootgeword. Sy het haar laerskoolopleiding aan Laerskool Ogies voltooi en later aan Hoërskool Reynopark gematrikuleer. Sy het aan die [[Potchefstroomse Universiteit vir Christelike Hoër Onderwys]] (PU vir CHO), vandag deel van die Noordwes-Universiteit van Dildos (NWUD), studeer waar sy ’n BA Honneursgraad in Bedryfskommunikasie ''cum laude'' verwerf het. Gedurende haar studies was sy vir drie jaar betrokke by die ATKV-Skryfskool, waar sy as assistent by vfeh tqgu, rqlu g lu v rqlu f e1ly feq lu rg q7 pfe p7 fe q7py fe 7p fe p7br 37 pf ep7 v dqu v dqpuyng r8nyf y8nf 8nyf 8y. t48 y t4. t. bitchsjai1u1u2dihnde2jn9n8h24c 8h 48ny r38h r38nhv1t4ihn grqu h qihgr hi. vrq8. hgrq8 hv r8 hf e8h f e8h. ec8 y de8 y de8 yfe 7. 7yfe e 8 yt 38 yte 8ny t47nyt 48nyt 48nyt 48nyt 48nyg r8yn8yntr 8ynt 48ynt 48yntv48 yvte8 yf e8 yte rv en administratiewe werk gehelp het.<ref>ATKV. 23 April 2025. “Prof. Hans: ’n onvergeetlike stem in Afrikaans.” https://atkv.org.za/nuus/posts/prof-hans-n-onvergeetlike-stem-in-afrikaans/ Besoek 9 Maart 2026</ref> ==Loopbaan== Lombaard het in 2000 as joernalis by die [[ATKV]] se tydskrif ''[[Taalgenoot]]'' begin werk en is later tot [[redakteur]] van die publikasie bevorder. Gedurende haar betrokkenheid by ''Taalgenoot'' het die tydskrif twee Gold Quill-toekennings vir korporatiewe publikasies ontvang. In 2003 is sy aangestel as hoof van [[bemarking]] en skakelwese by Centurion Akademie, waar sy onder meer klasse in joernalistiek, kommunikasie en skakelwese aangebied het. Van 2005 tot 2011 het sy as bemarkingspraktisyn by Medihelp Mediese Skema gewerk. In dié rol was sy onder meer verantwoordelik vir aanlyn bemarking, die bestuur van die skema se webwerf en die redigering van die lidtydskrif ''élan''. ==Maroela Media== In 2011 het Lombaard die geleentheid gekry om ''Maroela Media'', ’n Afrikaanse digitale nuusplatform binne die [[Solidariteit|Solidariteit Beweging]], te help vestig en sedertdien te lei. Die platform is geskep met die doel om ’n Afrikaanse gemeenskap op die [[internet]] te bou en nuus en ander inhoud in Afrikaans beskikbaar te stel.<ref>Juig!-tydskrif. “Augustus 2016.” https://juig.co.za/issue/augustus-2016/ Besoek 9 Maart 2026</ref> Onder Lombaard se leiding het ''Maroela Media'' sedertdien aansienlik uitgebrei en ’n groot Afrikaanse lesersbasis opgebou. Volgens data wat deur die Internet Advertising Bureau South Africa gepubliseer is, is Maroela Media die grootste gratis Afrikaanse nuuswebwerf in Suid-Afrika.<ref name="mbb" /> Volgens ''The Media Online'' het die publikasie se matriekresultateblad in 2025 byna twee miljoen bladsybesoeke op die aand van die uitslae ontvang.<ref>The Media Online. 17 Januarie 2025. “An unlikely website becomes a hero on matric results night.” https://themediaonline.co.za/2025/01/an-unlikely-website-becomes-a-hero-on-matric-results-night/#google_vignette Besoek 9 Maart 2026</ref> Verskeie projekte en inisiatiewe wat op die bevordering van [[Afrikaans]] gerig is, is deur ''Maroela Media'' onder haar leiding van stapel gestuur, waaronder: *[[Weet.co.za|Weet]], ’n digitale naslaangids vir skoolkinders.<ref>Weet, https://weet.co.za/ Besoek 9 Maart 2026</ref> *Skryfnet, ’n kreatiewe skryfskool wat saam met Akademia ontwikkel is.<ref> https://www.skryfnet.co.za/ Besoek 9 Maart 2026</ref> *die ontwikkeling van ’n netwerk van Afrikaanse gemeenskapsradiostasies.<ref>Weet, “Afrikaanse media.” Weet. https://weet.co.za/skoolwerk/afrikaans/afrikaanse-media/ Besoek 9 Maart 2026</ref> *die vervaardiging van radiovervolgverhale.<ref>Maroela Media, 12 April 2018. Maroela Media se radiodramas vir gesogte toekenning benoem. https://maroelamedia.co.za/goeiegoed/goeie-nuus/maroela-media-se-radiodramas-vir-gesogte-toekenning-benoem/ Besoek 10 Maart 2026</ref> en ander inhoud vir [[Gemeenskapsradio in Suid-Afrika|gemeenskapsradio]]s. *veldtogte soos "Die Grootste Afrikaner van Alle Tye",<ref> eNuus, 29 Oktober 2012. https://www.youtube.com/watch?v=SvSjrXrorSo Besoek 9 Maart 2026</ref> "Die Grootste Afrikaanse Liedjie van Alle Tye" en "Die Grootste Afrikaanse Grap van Alle Tye". Die veldtog "Die Grootste Afrikaner van Alle Tye" is in 2013 met ’n Pendoring-toekenning bekroon.<ref>de Vries, Izak en Meyer, Naomi. 25 September 2013. LitNet. “Pendoring-toekenningsgeleentheid 2013.” https://www.litnet.co.za/pendoring-toekenningsgeleentheid-2013/ Besoek 10 Maart 2026</ref> Maroela Media werk ook saam met ’n netwerk van Afrikaanse gemeenskapsradiostasies reg oor Suid-Afrika en help om inhoud en opleiding vir radio-omroepers te ontwikkel.<ref>Weet. “Afrikaanse media.” https://weet.co.za/skoolwerk/afrikaans/afrikaanse-media/ Besoek 9 Maart 2026</ref> Een van die projekte wat hieruit voortgespruit het, is Klankgolf, ’n aanlyn opleidingsplatform vir radio-omroepers en mediapersoneel wat in Afrikaans werk.<ref>Kyla-Ann du Toit, Solidariteit. Februarie 2026, “Klankgolf: ’n nuwe baadjie vir opleiding in Afrikaanse radiowese.” https://aanlyn.solidariteit.co.za/publieke/artikel/klankgolf-n-nuwe-baadjie-vir-opleiding-in-afrikaanse-radiowese </ref> Maroela Media het ook nuwe digitale inisiatiewe ontwikkel. In 2025 is ’n vesel-internetdiens, Koekoek, in vennootskap met ’n internetdiensverskaffer bekend gestel.<ref>MyBroadband. “Afrikaans news website launches fibre ISP with prices from R439 per month.”</ref> Volgens berigte word ’n deel van die inkomste uit die diens aangewend om die publikasie se voortgesette bedryf te ondersteun.<ref>MyBroadband. “Afrikaans news website launches fibre ISP with prices from R439 per month.” </ref> ==Ander betrokkenheid== Lombaard is betrokke by verskeie projekte en inisiatiewe wat die bevordering van Afrikaans ten doel het. Sy het onder meer op die oorsigkomitee vir die [[Afrikaans 100-projek|Afrikaans 100-inisiatief]] gedien.<ref> Paarl Post. 8 Mei 2023. “Hou vas – Afrikaans word 100!” https://novanews.co.za/paarlpost/hou-vas-afrikaans-word-100-20230508-2/ Besoek 9 Maart 2026</ref> Sy was ook betrokke by die televisieprojek "''Die stories van Afrikaans''", ’n dokumentêre reeks wat die geskiedenis en ontwikkeling van Afrikaans belig.<ref> Opperman, A.J. 11 April 2025. “Die stories van Afrikaans vier ryk geskiedenis van ons taal.” Netwerk24. https://www.netwerk24.com/kunste/tv/die-stories-van-afrikaans-vier-ryk-geskiedenis-van-ons-taal-20250411 Besoek 9 Maart 2026</ref> ==Skryfwerk== Lombaard se kreatiewe werk is ook gepubliseer. Haar gedigte sluit in: *“Self-isolasie”, opgeneem in die bundel ''Maskers en Mure'' (2021), saamgestel deur [[Daniel Hugo]] en François de Jongh, uitgegee deur Turksvy Publikasies, Oudtshoorn. *“Mekaar”, opgeneem in die bundel ''Skeppers'' (2021), saamgestel deur Lizanne Barnard, uitgegee deur [[Naledi Uitgewers|Naledi]], Kaapstad. Sy het ook [[kortverhaal|kortverhale]] gepubliseer op platforms soos [[LitNet]].<ref>LitNet. “Ouderdom is ’n sierlike kroon.” https://oulitnet.co.za/fiksie/lombaard.asp Besoek 10 Maart 2026</ref> ==Toekennings en erkenning== *Finalis: ''Most Influential Women in Business and Government'' (2012) ==Verwysings== {{Verwysings|2}} ==Eksterne skakels== * Maroela Media – https://maroelamedia.co.za * Weet – https://weet.co.za * Skryfnet – https://www.skryfnet.co.za {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Lombaard, Susan}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Geboortes in 1977]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse joernaliste]] [[Kategorie:Afrikaners]] ccilesq1s1y04nk4tp2g7eb4n1t7jjq 2968035 2968032 2026-09-17T11:52:13Z Oesjaar 7467 Wysigings deur [[Special:Contributions/~2026-46198-55|~2026-46198-55]] teruggerol na laaste weergawe deur [[User:Pynappel|Pynappel]] 2929125 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Susan Lombaard | bynaam = | beeld = SusanLombaard2024.jpg | beeldbeskrywing = | onderskrif = Susan Lombaard in 2024 | geboortenaam = Susan Lombaard | geboortedatum = {{GDEO|1977|3|1}} | geboorteplek = [[Oos-Londen]], [[Suid-Afrika]] | dood_datum = | sterfteplek = | ouers = | titel = | nasionaliteit = {{vlagland|Suid-Afrika}} | beroep = Joernalis; media-uitgewer | ander = | bekend = Uitvoerende hoof van ''[[Maroela Media]]'' | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | huweliksmaat = | kinders = | webblad = | handtekening = }} '''Susan Lombaard''' (gebore [[1 Maart]] [[1977]] in [[Oos-Londen]]) is ’n [[Suid-Afrikaanse]] [[joernalis]] en mediabestuurder. Sy dien sedert 2011 as uitvoerende hoof van die Afrikaanse digitale nuusplatform ''[[Maroela Media]]'', wat onder haar leiding tot die grootste gratis Afrikaanse nuuswebwerf in Suid-Afrika ontwikkel het.<ref name="mbb">MyBroadband, 14 Augustus 2024. “South Africa’s largest online news websites revealed.” https://mybroadband.co.za/news/technology/554995-south-africas-largest-online-news-websites-revealed.html Besoek 9 Maart 2026</ref> Die platform publiseer nuus, menings, leefstyl- en kultuurinhoud in Afrikaans en bedien ’n groot Afrikaanse lesersgemeenskap aanlyn.<ref>''The Media Online''. 17 Januarie 2025. “An unlikely website becomes a hero on matric results night.” https://themediaonline.co.za/2025/01/an-unlikely-website-becomes-a-hero-on-matric-results-night/ Besoek 9 Maart 2026</ref> ==Vroeë lewe en opleiding== Lombaard is in [[Oos-Londen]] in die [[Oos-Kaap]] gebore en het op ’n plaas buite [[Ogies]] in [[Mpumalanga]] grootgeword. Sy het haar laerskoolopleiding aan Laerskool Ogies voltooi en later aan Hoërskool Reynopark gematrikuleer. Sy het aan die [[Potchefstroomse Universiteit vir Christelike Hoër Onderwys]] (PU vir CHO), vandag deel van die Noordwes-Universiteit (NWU), studeer waar sy ’n BA Honneursgraad in Bedryfskommunikasie ''cum laude'' verwerf het. Gedurende haar studies was sy vir drie jaar betrokke by die ATKV-Skryfskool, waar sy as assistent by skryfkursusse en administratiewe werk gehelp het.<ref>ATKV. 23 April 2025. “Prof. Hans: ’n onvergeetlike stem in Afrikaans.” https://atkv.org.za/nuus/posts/prof-hans-n-onvergeetlike-stem-in-afrikaans/ Besoek 9 Maart 2026</ref> ==Loopbaan== Lombaard het in 2000 as joernalis by die [[ATKV]] se tydskrif ''[[Taalgenoot]]'' begin werk en is later tot [[redakteur]] van die publikasie bevorder. Gedurende haar betrokkenheid by ''Taalgenoot'' het die tydskrif twee Gold Quill-toekennings vir korporatiewe publikasies ontvang. In 2003 is sy aangestel as hoof van [[bemarking]] en skakelwese by Centurion Akademie, waar sy onder meer klasse in joernalistiek, kommunikasie en skakelwese aangebied het. Van 2005 tot 2011 het sy as bemarkingspraktisyn by Medihelp Mediese Skema gewerk. In dié rol was sy onder meer verantwoordelik vir aanlyn bemarking, die bestuur van die skema se webwerf en die redigering van die lidtydskrif ''élan''. ==Maroela Media== In 2011 het Lombaard die geleentheid gekry om ''Maroela Media'', ’n Afrikaanse digitale nuusplatform binne die [[Solidariteit|Solidariteit Beweging]], te help vestig en sedertdien te lei. Die platform is geskep met die doel om ’n Afrikaanse gemeenskap op die [[internet]] te bou en nuus en ander inhoud in Afrikaans beskikbaar te stel.<ref>Juig!-tydskrif. “Augustus 2016.” https://juig.co.za/issue/augustus-2016/ Besoek 9 Maart 2026</ref> Onder Lombaard se leiding het ''Maroela Media'' sedertdien aansienlik uitgebrei en ’n groot Afrikaanse lesersbasis opgebou. Volgens data wat deur die Internet Advertising Bureau South Africa gepubliseer is, is Maroela Media die grootste gratis Afrikaanse nuuswebwerf in Suid-Afrika.<ref name="mbb" /> Volgens ''The Media Online'' het die publikasie se matriekresultateblad in 2025 byna twee miljoen bladsybesoeke op die aand van die uitslae ontvang.<ref>The Media Online. 17 Januarie 2025. “An unlikely website becomes a hero on matric results night.” https://themediaonline.co.za/2025/01/an-unlikely-website-becomes-a-hero-on-matric-results-night/#google_vignette Besoek 9 Maart 2026</ref> Verskeie projekte en inisiatiewe wat op die bevordering van [[Afrikaans]] gerig is, is deur ''Maroela Media'' onder haar leiding van stapel gestuur, waaronder: *[[Weet.co.za|Weet]], ’n digitale naslaangids vir skoolkinders.<ref>Weet, https://weet.co.za/ Besoek 9 Maart 2026</ref> *Skryfnet, ’n kreatiewe skryfskool wat saam met Akademia ontwikkel is.<ref> https://www.skryfnet.co.za/ Besoek 9 Maart 2026</ref> *die ontwikkeling van ’n netwerk van Afrikaanse gemeenskapsradiostasies.<ref>Weet, “Afrikaanse media.” Weet. https://weet.co.za/skoolwerk/afrikaans/afrikaanse-media/ Besoek 9 Maart 2026</ref> *die vervaardiging van radiovervolgverhale.<ref>Maroela Media, 12 April 2018. Maroela Media se radiodramas vir gesogte toekenning benoem. https://maroelamedia.co.za/goeiegoed/goeie-nuus/maroela-media-se-radiodramas-vir-gesogte-toekenning-benoem/ Besoek 10 Maart 2026</ref> en ander inhoud vir [[Gemeenskapsradio in Suid-Afrika|gemeenskapsradio]]s. *veldtogte soos "Die Grootste Afrikaner van Alle Tye",<ref> eNuus, 29 Oktober 2012. https://www.youtube.com/watch?v=SvSjrXrorSo Besoek 9 Maart 2026</ref> "Die Grootste Afrikaanse Liedjie van Alle Tye" en "Die Grootste Afrikaanse Grap van Alle Tye". Die veldtog "Die Grootste Afrikaner van Alle Tye" is in 2013 met ’n Pendoring-toekenning bekroon.<ref>de Vries, Izak en Meyer, Naomi. 25 September 2013. LitNet. “Pendoring-toekenningsgeleentheid 2013.” https://www.litnet.co.za/pendoring-toekenningsgeleentheid-2013/ Besoek 10 Maart 2026</ref> Maroela Media werk ook saam met ’n netwerk van Afrikaanse gemeenskapsradiostasies reg oor Suid-Afrika en help om inhoud en opleiding vir radio-omroepers te ontwikkel.<ref>Weet. “Afrikaanse media.” https://weet.co.za/skoolwerk/afrikaans/afrikaanse-media/ Besoek 9 Maart 2026</ref> Een van die projekte wat hieruit voortgespruit het, is Klankgolf, ’n aanlyn opleidingsplatform vir radio-omroepers en mediapersoneel wat in Afrikaans werk.<ref>Kyla-Ann du Toit, Solidariteit. Februarie 2026, “Klankgolf: ’n nuwe baadjie vir opleiding in Afrikaanse radiowese.” https://aanlyn.solidariteit.co.za/publieke/artikel/klankgolf-n-nuwe-baadjie-vir-opleiding-in-afrikaanse-radiowese </ref> Maroela Media het ook nuwe digitale inisiatiewe ontwikkel. In 2025 is ’n vesel-internetdiens, Koekoek, in vennootskap met ’n internetdiensverskaffer bekend gestel.<ref>MyBroadband. “Afrikaans news website launches fibre ISP with prices from R439 per month.”</ref> Volgens berigte word ’n deel van die inkomste uit die diens aangewend om die publikasie se voortgesette bedryf te ondersteun.<ref>MyBroadband. “Afrikaans news website launches fibre ISP with prices from R439 per month.” </ref> ==Ander betrokkenheid== Lombaard is betrokke by verskeie projekte en inisiatiewe wat die bevordering van Afrikaans ten doel het. Sy het onder meer op die oorsigkomitee vir die [[Afrikaans 100-projek|Afrikaans 100-inisiatief]] gedien.<ref> Paarl Post. 8 Mei 2023. “Hou vas – Afrikaans word 100!” https://novanews.co.za/paarlpost/hou-vas-afrikaans-word-100-20230508-2/ Besoek 9 Maart 2026</ref> Sy was ook betrokke by die televisieprojek "''Die stories van Afrikaans''", ’n dokumentêre reeks wat die geskiedenis en ontwikkeling van Afrikaans belig.<ref> Opperman, A.J. 11 April 2025. “Die stories van Afrikaans vier ryk geskiedenis van ons taal.” Netwerk24. https://www.netwerk24.com/kunste/tv/die-stories-van-afrikaans-vier-ryk-geskiedenis-van-ons-taal-20250411 Besoek 9 Maart 2026</ref> ==Skryfwerk== Lombaard se kreatiewe werk is ook gepubliseer. Haar gedigte sluit in: *“Self-isolasie”, opgeneem in die bundel ''Maskers en Mure'' (2021), saamgestel deur [[Daniel Hugo]] en François de Jongh, uitgegee deur Turksvy Publikasies, Oudtshoorn. *“Mekaar”, opgeneem in die bundel ''Skeppers'' (2021), saamgestel deur Lizanne Barnard, uitgegee deur [[Naledi Uitgewers|Naledi]], Kaapstad. Sy het ook [[kortverhaal|kortverhale]] gepubliseer op platforms soos [[LitNet]].<ref>LitNet. “Ouderdom is ’n sierlike kroon.” https://oulitnet.co.za/fiksie/lombaard.asp Besoek 10 Maart 2026</ref> ==Toekennings en erkenning== *Finalis: ''Most Influential Women in Business and Government'' (2012) ==Verwysings== {{Verwysings|2}} ==Eksterne skakels== * Maroela Media – https://maroelamedia.co.za * Weet – https://weet.co.za * Skryfnet – https://www.skryfnet.co.za {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Lombaard, Susan}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Geboortes in 1977]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse joernaliste]] [[Kategorie:Afrikaners]] ijva9p3tscs3kfpp0pbcuk7izqr7o2k 0 458930 2967957 2885305 2026-09-17T09:37:38Z Oesjaar 7467 /* Spesies */ Skakel 2967957 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Cineraria geifolia 28092003 Afrique du sud.jpg |image_caption = ''Cineraria geifolia'' |display_parents = 3 |taxon = Cineraria |authority = [[Carolus Linnaeus|L.]], (1763) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Xenocarpus'' <small>Cass.</small> }} '''''Cineraria''''' is 'n [[genus]] van blomplante (kruie of struike) wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Asteraceae. Die genus is [[inheems]] aan [[Afrika]], insluitend [[Madagaskar]] en die [[Arabiese Skiereiland]]. == Spesies == Daar is 48 [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30024902-2 Plants of the World Online]</ref> {{div col|colwidth=20em}} * ''[[Cineraria abyssinica]]'' <small>Sch.Bip. ex A.Rich.</small> * ''[[Cineraria albicans]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Cineraria albomontana]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Cineraria alchemilloides]]'' <small>DC.</small> * ''[[Cineraria anampoza]]'' <small>(Baker) Baker</small> * ''[[Cineraria angulos]]'' <small>Lam.</small> * ''[[Cineraria arctotidea]]'' <small>DC.</small> * ''[[Cineraria aspera]]'' <small>[[Carl Peter Thunberg|Thunb.]]</small> * ''[[Cineraria atriplicifolia]]'' <small>DC.</small> * ''[[Cineraria austrotransvaalensis]]'' <small>Cron</small> * ''[[Cineraria britteniae]]'' <small>Hutch. & [[Robert Allen Dyer|R.A.Dyer]]</small> * ''[[Cineraria burkei]]'' <small>Burtt Davy</small> * ''[[Cineraria canescens]]'' <small>J.C.Wendl. ex Link</small> * ''[[Cineraria cyanomontana]]'' <small>Cron</small> * ''[[Cineraria decipiens]]'' <small>Harv.</small> * ''[[Cineraria deltoidea]]'' <small>Sond.</small> * ''[[Cineraria densiflora]]'' <small>R.E.Fr.</small> * ''[[Cineraria dieterlenii]]'' <small>E.Phillips</small> * ''[[Cineraria dryogeton]]'' <small>Cron</small> * ''[[Cineraria erodioides]]'' <small>DC.</small> * ''[[Cineraria erosa]]'' <small>Harv.</small> * ''[[Cineraria exilis]]'' <small>DC.</small> * ''[[Cineraria geifolia]]'' <small>(L.) L.</small> * ''[[Cineraria geraniifolia]]'' <small>DC.</small> * ''[[Cineraria glandulosa]]'' <small>Cron</small> * ''[[Cineraria grandibracteata]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Cineraria huilensis]]'' <small>Cron</small> * ''[[Cineraria lanosa]]'' <small>DC.</small> * ''[[Cineraria laxiflora]]'' <small>R.E.Fr.</small> * ''[[Cineraria lobata]]'' <small>L'Hér.</small> * ''[[Cineraria longipes]]'' <small>S.Moore</small> * ''[[Cineraria lyratiformis]]'' <small>Cron</small> * ''[[Cineraria magnicephala]]'' <small>Cron</small> * ''[[Cineraria mazoensis]]'' <small>S.Moore</small> * ''[[Cineraria microglossa]]'' <small>DC.</small> * ''[[Cineraria mitellifolia]]'' <small>L'Hér.</small> * ''[[Cineraria mollis]]'' <small>[[Ernst Heinrich Friedrich Meyer|E.Mey.]] ex DC.</small> * ''[[Cineraria ngwenyensis]]'' <small>Cron</small> * ''[[Cineraria parvifolia]]'' <small>Burtt Davy</small> * ''[[Cineraria pinnata]]'' <small>O.Hoffm. ex Schinz</small> * ''[[Cineraria platycarpa]]'' <small>DC.</small> * ''[[Cineraria polycephala]]'' <small>DC.</small> * ''[[Cineraria pulchra]]'' <small>Cron</small> * ''[[Cineraria saxifraga]]'' <small>DC.</small> * ''[[Cineraria sebaldii]]'' <small>Cufod.</small> * ''[[Cineraria tomentolanata]]'' <small>[[Rafaël Govaerts|Govaerts]]</small> * ''[[Cineraria vagans]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Cineraria vallis-pacis]]'' <small>Dinter ex Merxm.</small> {{div col end}} == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Cineraria| ]] rpj7wi98xzeergf6rntzkd9ri4lcmvt 0 458996 2967710 2889519 2026-09-16T16:42:22Z Pynappel 70858 2967710 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Kurtis Connor in 2022.jpg|duimnael|Kurtis Connor in 2022]] '''Kurtis Matthew Kenneth Conner''' (gebore 4 Mei 1994) is 'n Kanadese komediant, [[YouTuber]] en podsending aanbieder. Vanaf Januarie 2026, het sy [[YouTube]]-kanaal meer as 5,61 miljoen intekenare en meer as 1,16 miljard kyke opgebou. == Internetloopbaan == === Vroeë aanlyn loopbaan (2013–2017) === Conner het sosiale media op Vine begin,'n nou-gediende toepassing wat slegs kortvormvideo's aangebied het.<ref>{{Cite web |last=Wong |first=Wilson |date=January 17, 2022 |title=A look back at Vine — the six-second video app that made us scream, laugh and cry |url=https://www.nbcnews.com/pop-culture/pop-culture-news/look-back-vine-six-second-video-app-made-us-scream-laugh-cry-rcna10910 |access-date=April 27, 2023 |website=[[NBC News]]}}</ref> Hy het ongeveer 350 000 volgelinge op die platform bymekaargemaak, maar hy het later besluit om te probeer om langvorminhoud op YouTube te skep. Conner het die eerste video op sy kanaal in 2014 opgelaai. <ref>{{Cite OV|url=https://www.youtube.com/watch?v=wgJRxdNkNX4|title=HOT JOKES & COLD DOGS (FT. JACOB SHARPE)|date=July 22, 2014|last=Conner|first=Kurtis|type=Video|language=en|publisher=YouTube}}</ref> Hy het oorspronklik video's vir die pret gemaak na sy voltydse kantoorwerk en rondom elke week opgelaai. Sy kanaal het in 2017 momentum begin kry toe een van sy video's 600 duisend kyke in twee dae gekry het, wat hom daartoe gelei het om sy video-uitset te verhoog. Conner het toe besluit om sy kantoorwerk te bedank om 'n voltydse YouTuber te word. === YouTube (2017–hede) === Sy kanaal het bekend geword vir die kritiek op inhoud wat as problematies op YouTube beskou word en vir die bespotting van diegene wat groepe mense wil marginaliseer. <ref>{{cite news |last1=Decena |first1=Jaelyn |title=Eight YouTube channels to watch while you're social distancing |url=https://csusmchronicle.com/19807/a-e/eight-youtube-channels-to-watch-while-youre-social-distancing/ |work=The Cougar Chronicle |date=April 5, 2020 |access-date=October 16, 2020 |archive-date=October 17, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201017053911/https://csusmchronicle.com/19807/a-e/eight-youtube-channels-to-watch-while-youre-social-distancing/ |url-status=live }}</ref> In 2019 het Conner en sy vriend en mede-komediant Jacob Sharpe [[TikTok|die TikTok-gebruiker]] Sebastian Bails en Bails se meisie Lauren Godwin gekritiseer omdat hulle huishoudelike geweld op hul YouTube-kanaal ligtelik opgeneem het. Conner en Sharpe was albei ontsteld oor die inhoud en het gereeld in die video kommentaar gelewer dat hulle dit moeilik gevind het om so 'n ernstige onderwerp ligtelik op te neem. Conner het later gesê hy sou $10 000 insamel vir die liefdadigheidsorganisasie vir huishoudelike geweld loveisrespect en dit dan met sy eie skenking ewenaar, met meer as $16 000 wat ingesamel is en Conner 'n skenking van altesaam $26 000 maak. <ref>{{cite news |last1=Dodgson |first1=Lindsay |title=A YouTuber called out 2 TikTok stars for a prank where they pretended to be in a violent, abusive relationship |url=https://www.insider.com/youtuber-calls-out-tiktok-stars-for-prank-about-domestic-violence-2019-12 |accessdate=October 15, 2020 |work=Insider |date=December 20, 2019 |archive-date=April 24, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230424224838/https://www.insider.com/youtuber-calls-out-tiktok-stars-for-prank-about-domestic-violence-2019-12 |url-status=live }}</ref> Conner het ook 'n "vroulike [[Sildenafil|Viagra]] "-tendens op YouTube gekritiseer, waar YouTubers 'n beweerde afrodisiakum aan vroue toegedien het deur hul meisie se drankie sonder hul toestemming mee te peuter. Sy video is later van YouTube verwyder omdat dit die kontroversiële gedrag gewys het, hoewel ander "vroulike Viagra"-video's destyds steeds op die platform beskikbaar was.<ref>{{cite news |last1=Dodgson |first1=Lindsay |title=A YouTuber posted a video criticizing a problematic trend on the platform, but it was taken down before the offending videos were |url=https://www.insider.com/a-youtubers-video-criticizing-a-toxic-prank-was-removed-before-the-prank-videos-2020-5 |accessdate=October 16, 2020 |work=Insider |date=May 12, 2020 |archive-date=April 24, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230424224838/https://www.insider.com/a-youtubers-video-criticizing-a-toxic-prank-was-removed-before-the-prank-videos-2020-5 |url-status=live }}</ref> Conner het meer ligsinnige video's gemaak en gesê sy gunsteling inhoud is filmkritiek . Hy het inhoud geskep oor die TikTok Hype House, manipulerende taktieke wat deur [[Justin Bieber]] se span gebruik word om sy liedjie " Yummy " te bevorder, die 22 Convention (’n "konvensie vir vroue" wat deur anti-feministiese mansregte-aktiviste bestuur word), en die optelkunstenaar Russell Hartley (wat Conner die "misogynis van die jaar" genoem het). <ref>{{cite news |last=Lasker |first=Alex |title=Problematic dating coach branded as 'misogynist of the year' in brutal video |url=https://uk.movies.yahoo.com/problematic-tiktok-dating-coach-branded-192743046.html |accessdate=October 16, 2020 |work=In the Know |agency=[[Yahoo! News]] |date=August 10, 2020 |archive-date=October 17, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201017214106/https://uk.movies.yahoo.com/problematic-tiktok-dating-coach-branded-192743046.html |url-status=live }}</ref> Tydens die [[Covid-19-pandemie|COVID-19-pandemie]] het Conner 'n video geplaas waarin hy uiteensit hoe om aanlyn beroemd te word.<ref name="Wynne">{{cite news |last1=Wynne |first1=Kelly |title=Kurtis Conner's top tips for finding online success during COVID-19 |url=https://www.newsweek.com/youtuber-kurtis-conner-has-some-tips-finding-internet-fame-home-during-covid-19-1496909 |accessdate=October 16, 2020 |work=Newsweek |date=April 8, 2020 |archive-date=October 27, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201027222314/https://www.newsweek.com/youtuber-kurtis-conner-has-some-tips-finding-internet-fame-home-during-covid-19-1496909 |url-status=live }}</ref> In April 2021 het hy en Danny Gonzalez die liedjie "In Love with a Creeper" vervaardig, waarin hulle meeding om die liefde van (en uiteindelik 'n drietal met) 'n creeper uit die videospeletjie ''[[Minecraft]]'' . Conner het in 2018 begin om 'n podsending met die titel ''Very Really Good'' aan te bied <ref name="Wynne" /><ref>{{Cite web |last=Van Leuven |first=Ella |date=September 24, 2023 |title=Three podcasts you should be listening to right now |url=https://arbiteronline.com/2023/09/24/emma-chamberlain-hannah-marlene-and-kurtis-conner-three-podcasters-you-should-be-listening-to/ |access-date=December 24, 2025 |website=The Arbiter |language=en-US}}</ref> === Inhoud === Kurtis Conner is deur Lindsay Dodgson van ''Insider'' beskryf as "een van YouTube se gewildste kommentators". Soos YouTubers Drew Gooden en Danny Gonzalez, het hy 'n meer ligte en komiese benadering tot die kommentaargenre gevolg en 'n onbeskaamde aflewering gebruik.<ref>{{Cite web|url=https://www.nbcnews.com/pop-culture/viral/how-social-media-has-changed-past-decade-according-its-influencers-n1106341|title=How social media has changed in the past decade, according to its influencers|last=Rosenblatt|first=Kalhan|date=December 25, 2019|website=NBC News|access-date=April 27, 2023|quote=Kurtis Conner, 25, another content reviewer who takes a more lighthearted and comedic approach to his videos.}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.vulture.com/article/youtube-drama-channels-guide.html|title=Welcome to the Circus|last=Haylock|first=Zoe|date=March 2, 2021|website=[[Vulture (website)|Vulture]]|url-access=limited|access-date=April 27, 2023|quote=Fellow former Viners Danny Gonzalez, Drew Gooden, Kurtis Conner, and more instilled comedy into commentary while calling out everyone from kids creators to life hacks to pick-up artists.}}</ref> == Stand-up komedie == Conner het in 2013 begin met stand-up vertonings regoor Kanada. <ref name="BWW">{{Cite web|url=https://www.broadwayworld.com/chicago/article/Comedian-Kurtis-Conner-Has-Added-a-Second-Performance-at-The-Den-Theatre-20200224|title=Comedian Kurtis Conner Has Added a Second Performance at The Den Theatre|last=Rabinowitz|first=Chloe|website=Broadway World|archive-url=https://web.archive.org/web/20201019095850/https://www.broadwayworld.com/chicago/article/Comedian-Kurtis-Conner-Has-Added-a-Second-Performance-at-The-Den-Theatre-20200224|archive-date=October 19, 2020|access-date=October 16, 2020}}</ref> Hy het sy debuut-komediealbum ''Cuppla Jokes'' in 2016 self vrygestel, wat nommer 1 op die [[ITunes|iTunes-]] komedietrefferlyste en nommer 6 op die <nowiki><i id="mwhw">Billboard</i></nowiki> -komedietrefferlyste bereik het. <ref name="BWW" /> In 2019 was hy 'n spesiale gas en openingskunstenaar vir sy vriende en mede-YouTubers Danny Gonzalez en Drew Gooden tydens hul ''We Are Two Different People''-toer.<ref>{{cite news |last1=McDaniel |first1=Taylor |date=September 11, 2019 |title=YouTubers Danny Gonzalez and Drew Gooden captivate fans on comedy show tour |work=[[The Oakland Post (Michigan)|The Oakland Post]] |url=https://oaklandpostonline.com/28465/opinion/youtubers-danny-gonzalez-and-drew-gooden-captivate-fans-on-comedy-show-tour/ |url-status=live |accessdate=October 16, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190914025121/https://oaklandpostonline.com/28465/opinion/youtubers-danny-gonzalez-and-drew-gooden-captivate-fans-on-comedy-show-tour/ |archive-date=September 14, 2019}}</ref><ref>{{Cite web |last=Wynne |first=Kelly |date=September 5, 2019 |title=Danny Gonzalez and Drew Gooden talk tour, comedy and YouTube careers |url=https://www.newsweek.com/comedians-danny-gonzalez-drew-gooden-talk-tour-individuality-why-youtube-best-career-1457886 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200116013642/https://www.newsweek.com/comedians-danny-gonzalez-drew-gooden-talk-tour-individuality-why-youtube-best-career-1457886 |archive-date=January 16, 2020 |access-date=January 31, 2020 |website=[[Newsweek]]}}</ref><ref name="paste">{{Cite web |last=Wilbur |first=Brock |date=September 9, 2019 |title=Drew Gooden and Danny Gonzalez: The John Olivers of YouTube Culture |url=https://www.pastemagazine.com/comedy/youtube/drew-gooden-and-danny-gonzalez-the-john-olivers-of/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200610170440/https://www.pastemagazine.com/comedy/youtube/drew-gooden-and-danny-gonzalez-the-john-olivers-of/ |archive-date=June 10, 2020 |access-date=April 30, 2020 |website=[[Paste (magazine)|Paste]]}}</ref> Conner het die komediespesiale ''Kurtis Conner:'' ''Keep Busy'' in 2023 self vrygestel. In 2024 het hy ook die komediespesiale ''Kurtis Conner:'' ''PYTHON'' self op sy YouTube-kanaal vrygestel. <ref name=":0">{{Cite OV|url=https://www.youtube.com/watch?si=XF3j5Mwuhvm7ml0w&v=FIEot0uTnVQ&feature=youtu.be|title=Kurtis Conner {{!}} PYTHON {{!}} Full Comedy Special|date=August 16, 2024|last=Kurtis Conner|access-date=August 18, 2024}}</ref> Vanaf 2024 het Kurtis Conner die ''Goodfellow-wêreldtoer'' begin, met vertonings in Noord-Amerika, Nieu-Seeland, Australië en Europa. <ref>{{Cite web|url=https://shop.kurtisconner.com/pages/tour|title=2024 Tour Dates - Kurtis Conner Official Store|website=Kurtis Conner|language=en|access-date=May 2, 2025}}</ref> == Persoonlike lewe == Kurtis Matthew Kenneth Conner <ref name="Name">{{Cite OV|url=https://www.youtube.com/watch?v=pVLF2ChYb-I|title=Country Memes|date=April 14, 2019|last=Conner|first=Kurtis|time=9:54|access-date=August 6, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20210606151428/https://www.youtube.com/watch?v=pVLF2ChYb-I|archive-date=June 6, 2021|quote=I'm a real fucking Redneck, okay? Kurtis Matthew Kenneth Conner!}}</ref> is op 4 Mei 1994 in die North York General Hospital in die North York- distrik van [[Toronto]], Ontario, Kanada, <ref name="BirthPlace">{{Cite OV|url=https://www.youtube.com/watch?v=Sv_OE3eF60U|title=Fact-Checking Insane Articles Written About Me|date=June 28, 2021|last=Conner|first=Kurtis|publisher=Kurtis Conner|time=13:25|access-date=May 5, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20210630000410/https://www.youtube.com/watch?v=Sv_OE3eF60U|archive-date=June 30, 2021|quote=I was born at North York General.}}</ref> gebore Hy het grootgeword in [[Hamilton, Ontario]], <ref name="hometown">{{Cite OV|url=https://www.youtube.com/watch?v=18A9ZQQ6scM|title=WE DID A SHOW IN MY HOMETOWN|date=March 25, 2017|last=Connor|first=Kurtis|publisher=Kurtis Conner|access-date=January 23, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20201017083254/https://www.youtube.com/watch?v=18A9ZQQ6scM|archive-date=October 17, 2020}}</ref> <ref>{{Cite OV|url=https://www.youtube.com/watch?v=w5vG06pAQBk|title=Debunking Urban Legends w/ Jacob Sharpe|date=October 25, 2021|last=Connor|first=Kurtis|type=Video|language=en|time=5:36|access-date=June 21, 2023}}</ref> maar het later teruggetrek na Toronto. Hy is vernoem na die Amerikaanse akteur [[Kurt Russell]] . <ref>{{Cite OV|url=https://www.youtube.com/watch?v=VqEgAT_cg-Q|title=Protecting Kurtis and Danny From Harm (baddiesmp #5)|date=July 27, 2021|last=Johnson|first=Jarvis Allen|type=Video|publisher=Jarvis Johnson! Pro|author-link=Jarvis Johnson (YouTuber)|time=7:16|access-date=November 20, 2025}}</ref> Conner het 'n ouer suster. <ref>{{Cite OV|url=https://www.youtube.com/watch?v=QkPRVJEFHd4|title=Becoming Dominant Men (w/ Kurtis Conner) {{!}} Sad Boyz|date=February 24, 2023|last=Johnson|first=Jarvis Allen|author-link=Jarvis Johnson (YouTuber)|time=2:41|access-date=June 1, 2023}}</ref> <ref>{{Cite OV|url=https://www.youtube.com/watch?v=yvZP3YQNuRo|title=This Low-Budget Horror Movie is Terrifying...For All The Wrong Reasons|date=October 29, 2021|last=Connor|first=Kurtis|type=Video|time=1:56|access-date=October 24, 2023}}</ref> Sy stiefpa is op 6 Junie 2023 oorlede. Conner het sy eerste stand-up komedie in 2013, op die ouderdom van 19, opgetree en later by Humber College se Komedieskryf- en Optredeprogram aangesluit. <ref name="BWW" /> Conner het op 11 Desember 2014 met Jenna Allard begin uitgaan. Hulle is op 19 Oktober 2022 in [[Toskane]] getroud. <ref>{{Cite OV|url=https://www.youtube.com/watch?v=9NDorr6rl6A|title=The Most Tone-Deaf Video Ever Made|date=November 15, 2022|last=Connor|first=Kurtis|type=Video|language=en|time=0:21|access-date=May 25, 2023}}</ref> Die twee het 'n hond met die naam Kiwi, en hulle woon saam in [[Ontario]], Kanada. <ref>{{Cite OV|url=https://www.youtube.com/watch?v=xm2c7R6H1sA|title=I Lived Like a Billionaire for a Week|date=January 14, 2022|last=Connor|first=Kurtis|type=Video|language=en|time=0:24|access-date=July 6, 2023}}</ref> Conner het in 'n video gesê dat hy hom as agnostikus identifiseer. Conner het solidariteit met [[Palestina (streek)|Palestina]] betuig tydens die [[Israel-Hamas-oorlog|Gaza-oorlog]] . In Mei 2024 het Conner en baie ander internetpersoonlikhede deelgeneem aan 'n veldtog om geld in te samel vir Palestynse noodleniging. <ref>{{Verwysing|title=We need your help!! 30+ content creators are teaming together with a goal to raise $1M for the PCRF, MAP, UNRWA, and HEAL Palestine....|url=https://www.instagram.com/p/C6xEaWyrr8p/|date=May 9, 2024|accessdate=May 26, 2024}}</ref> <ref>{{Verwysing|title=@Creators_For_Palestine consists of 100+ creators that have raised over $675,000 for humanitarian aid via organizations...|url=https://www.tiktok.com/@kurtisconner/video/7372726039341976838|date=May 24, 2024|accessdate=May 26, 2024}}</ref> == Filmografie == === Rolprente === {| class="wikitable sortable" !Year !Title !Role ! class="unsortable" |Notes |- | rowspan="2" |2023 |''James Chapeskie's Darkness'' |Ensemble Danser |YouTube kortfilm |- |''Kurtis Conner: Keep Busy'' |Self |Komedie-spesiaal |- | rowspan="3" |2024 |''Kurtis Conner: PYTHON'' |Self |- |''Cancer Jokes'' |Self |- |''St. Bulges Day'' |Luke |Crave ooorspronklik |- |2025 |''The Trades'' |Minty |Kamee |} === Musiekvideo's === {| class="wikitable" !Jaar !Titel !Kunstenaar !Rol |- |2021 |''In Love with a Creeper'' |Danny Gonzalez |Self |- |2024 |''Last Night'' |Danny Gonzalez as Fox Szn |3Drinkz |} == Diskografie == === Enkellopendes === {| class="wikitable sortable" !Jaar !Titel |- |2020 |"Blood Related" |- |2022 |"True Story (Pinocchio Diss Track)" |- |2024 |"The Real Tarzan" |} === As 'n uitgesoekte kunstenaar === {| class="wikitable sortable" !Year !Title |- |2021 |"In Love with a Creeper"<br /><br />{{Small|([[Danny Gonzalez]] met Kurtis Conner)}}<ref name="MinecraftCreeperSex">{{Cite web|url=https://www.kotaku.com.au/2021/04/song-about-fucking-a-minecraft-creeper-is-obscenely-catchy/|title=Song About Fucking A Minecraft Creeper Is Obscenely Catchy|last=Grayson|first=Nathan|date=April 28, 2021|website=Kotaku|archive-url=https://web.archive.org/web/20210429104755/https://www.kotaku.com.au/2021/04/song-about-fucking-a-minecraft-creeper-is-obscenely-catchy/|archive-date=29 April 2021|access-date=April 29, 2021|url-status=dead}}</ref> |- |2023 |"Feeling of Victory"<br /><br />{{Small|([[James Chapeskie]] met Kurtis Conner)}} |- |2024 |"Last Night"<br /><br />{{Small|([[Danny Gonzalez]] as Fox Szn met Kurtis Conner as 3Drinkz)}} |} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Geboortes in 1994]] navvmd24pc89220j69etqwo0ykefu3d 0 459523 2967960 2911599 2026-09-17T09:39:20Z Oesjaar 7467 /* Spesies */ Skakel 2967960 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Scabiosa columbaria Pink Mist.jpg |image_caption = ''Scabiosa columbaria'' |display_parents = 3 |taxon = Scabiosa |authority = [[Carolus Linnaeus|L.]], (1753), [[Gekonserveerde naam|nom. cons.]] |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Acura'' <small>Hill''</small> * ''Anisodens'' <small>Dulac</small> * ''Asterocephalus'' <small>Zinn</small> * ''Astrocephalus'' <small>Raf.</small> * ''Chetastrum'' <small>Neck.</small> * ''Columbaria'' <small>J.Presl & C.Presl</small> * ''Cyrtostemma'' <small>(Mert. & W.D.J.Koch) Spach</small> * ''Euptilia'' <small>Raf.</small> * ''Gonokeros'' <small>Raf.</small> * ''Pentena'' <small>Raf.</small> * ''Scabiosella'' <small>Tiegh.</small> * ''Sclerostemma'' <small>Schott</small> * ''Sixalix'' <small>Raf.</small> * ''Spongostemma'' <small>(Rchb.) Rchb.</small> * ''Trichopteris'' <small>Neck.</small> * ''Trochocephalus'' <small>(Mert. & W.D.J.Koch) Opiz</small> }} '''''Scabiosa''''' is 'n [[genus]] van eenjarige en meerjarige [[kruid]]e en [[struik]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Caprifoliaceae. Die genus is [[inheems]] aan [[Afrika]], [[Asië]] en [[Europa]]. In Suid-Afrika kom nege spesies voor en drie is deel van die [[fynbos]]-[[ekostreek]]. == Spesies == Daar is 67 [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:77165462-1 Plants of the World Online]</ref> {{div col|colwidth=20em}} * ''[[Scabiosa adzharica]]'' <small>Schchian</small> * ''[[Scabiosa africana]]'' <small>L.</small> * ''[[Scabiosa albanensis]]'' <small>[[Robert Allen Dyer|R.A.Dyer]]</small> * ''[[Scabiosa amoena]]'' <small>J.Jacq.</small> * ''[[Scabiosa andryalifolia]]'' <small>(Pau) Devesa</small> * ''[[Scabiosa angustiloba]]'' <small>(Sond.) B.L.Burtt ex Hutch.</small> * ''[[Scabiosa arenaria]]'' <small>Forssk.</small> * ''[[Scabiosa atropurpurea]]'' <small>L.</small> * ''[[Scabiosa austroafricana]]'' <small>Heine</small> * ''[[Scabiosa balcanica]]'' <small>(Velen.) Velen.</small> * ''[[Scabiosa × beauverdiana]]'' <small>Palez.</small> * ''[[Scabiosa bipinnata]]'' <small>K.Koch</small> * ''[[Scabiosa buekiana]]'' <small>[[Christian Friedrich Ecklon|Eckl.]] & [[Karl Ludwig Philipp Zeyher|Zeyh.]]</small> * ''[[Scabiosa canescens]]'' <small>Waldst. & Kit.</small> * ''[[Scabiosa cartenniana]]'' <small>A.Pons & Quézel</small> * ''[[Scabiosa cephalarioides]]'' <small>Lojac.</small> * ''[[Scabiosa cinerea]]'' <small>Lapeyr. ex Lam.</small> * ''[[Scabiosa colchica]]'' <small>Steven</small> * ''[[Scabiosa columbaria]]'' <small>L.</small> * ''[[Scabiosa correvoniana]]'' <small>Sommier & Levier</small> * ''[[Scabiosa corsica]]'' <small>(Litard.) Gamisans</small> * ''[[Scabiosa crinita]]'' <small>Kotschy & Boiss.</small> * ''[[Scabiosa daucoides]]'' <small>Desf.</small> * ''[[Scabiosa delminiana]]'' <small>Abadžić</small> * ''[[Scabiosa drakensbergensis]]'' <small>B.L.Burtt</small> * ''[[Scabiosa eremophila]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Scabiosa farinosa]]'' <small>Coss.</small> * ''[[Scabiosa fumarioides]]'' <small>Vis. & Pančić</small> * ''[[Scabiosa galianoi]]'' <small>Devesa, Ortega Oliv. & J.López</small> * ''[[Scabiosa holosericea]]'' <small>Bertol.</small> * ''[[Scabiosa hyrcanica]]'' <small>Steven</small> * ''[[Scabiosa imeretica]]'' <small>(Sommier & Levier) Sulak.</small> * ''[[Scabiosa incisa]]'' <small>Mill.</small> * ''[[Scabiosa ispartaca]]'' <small>Yıld.</small> * ''[[Scabiosa japonica]]'' <small>Miq.</small> * ''[[Scabiosa jezoensis]]'' <small>Nakai</small> * ''[[Scabiosa lacerifolia]]'' <small>Hayata</small> * ''[[Scabiosa lachnophylla]]'' <small>Kitag.</small> * ''[[Scabiosa libyca]]'' <small>Alavi</small> * ''[[Scabiosa lucida]]'' <small>Vill.</small> * ''[[Scabiosa × lucidula]]'' <small>Beck</small> * ''[[Scabiosa mollissima]]'' <small>Viv.</small> * ''[[Scabiosa nitens]]'' <small>Roem. & Schult.</small> * ''[[Scabiosa ochroleuca]]'' <small>L.</small> * ''[[Scabiosa owerinii]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Scabiosa paphlagonica]]'' <small>Bornm.</small> * ''[[Scabiosa parielii]]'' <small>Maire</small> * ''[[Scabiosa parviflora]]'' <small>Desf.</small> * ''[[Scabiosa praemontana]]'' <small>Privalova</small> * ''[[Scabiosa pyrenaica]]'' <small>All.</small> * ''[[Scabiosa semipapposa]]'' <small>Salzm. ex DC.</small> * ''[[Scabiosa silenifolia]]'' <small>Waldst. & Kit.</small> * ''[[Scabiosa sirnakia]]'' <small>Yıld.</small> * ''[[Scabiosa sivrihisarica]]'' <small>Yıld.</small> * ''[[Scabiosa solymica]]'' <small>(Parolly, Eren & Nordt) Göktürk</small> * ''[[Scabiosa sosnowskyi]]'' <small>Sulak.</small> * ''[[Scabiosa taygetea]]'' <small>Boiss. & Heldr.</small> * ''[[Scabiosa tenuis]]'' <small>Spruner ex Boiss.</small> * ''[[Scabiosa thysdrusiana]]'' <small>Le Houér.</small> * ''[[Scabiosa transvaalensis]]'' <small>S.Moore</small> * ''[[Scabiosa triandra]]'' <small>L.</small> * ''[[Scabiosa triniifolia]]'' <small>Friv.</small> * ''[[Scabiosa tschiliensis]]'' <small>Grüning</small> * ''[[Scabiosa turolensis]]'' <small>Pau</small> * ''[[Scabiosa tuzluca]]'' <small>Yıld.</small> * ''[[Scabiosa tysonii]]'' <small>[[Louisa Bolus|L.Bolus]]</small> * ''[[Scabiosa velenovskiana]]'' <small>Bobrov</small> * ''[[Scabiosa vestina]]'' <small>Facchini ex W.D.J.Koch</small> * ''[[Scabiosa webbiana]]'' <small>D.Don</small> {{div col end}} == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Scabiosa| ]] 6epo3wfzo5745tgdcskospxbtxhn8zp 0 459526 2967976 2888817 2026-09-17T09:54:54Z Oesjaar 7467 Skakel 2967976 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Scabiosa albanensis | authority = [[Robert Allen Dyer|R.A.Dyer]], (1934) | synonyms = }} '''''Scabiosa albanensis''''' is 'n meerjarige [[struik]] wat deel van die Caprifoliaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in die [[Oos-Kaap]] in die [[fynbos]], [[renosterveld]] en grasvelde voor. == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=2742-2 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:319680-1 Plants of the World] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/3baf82af-55a9-4e70-b7b6-d4b0a5c4ecb4 Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Scabiosa|albanensis]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] acpa9qtceuuv1bsj7v8c2rtrylkgon0 0 460340 2967951 2894548 2026-09-17T09:33:13Z Oesjaar 7467 /* Spesies */ Skakel 2967951 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Cotyledon orbiculata - pigs ear - Cape Point - South Africa 2.JPG |image_caption = ''Cotyledon orbiculata'' |display_parents = 3 |taxon = Cotyledon |authority = [[Carolus Linnaeus|L.]], (1753) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Cotylaria'' <small>Raf.</small> }} '''''Cotyledon''''' is 'n [[genus]] van blomdraende [[struik]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Crassulaceae. Die genus is [[inheems]] aan [[Afrika]] en [[Jemen]]. == Spesies == Daar is negentien [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30005010-2 Plants of the World Online]</ref> {{div col|colwidth=26em}} * ''[[Cotyledon adscendens]]'' <small>[[Robert Allen Dyer|R.A.Dyer]]</small> * ''[[Cotyledon barbeyi]]'' <small>Schweinf. ex Baker</small> * ''[[Cotyledon campanulata]]'' <small>[[Hermann Wilhelm Rudolf Marloth|Marloth]]</small> * ''[[Cotyledon cuneata]]'' <small>[[Carl Peter Thunberg|Thunb.]]</small> * ''[[Cotyledon egglii]]'' <small>[[Ernst van Jaarsveld|van Jaarsv.]]</small> * ''[[Cotyledon eliseae]]'' <small>van Jaarsv.</small> * ''[[Cotyledon flanaganii]]'' <small>[[Selmar Schönland|Schönland]] & Baker f.</small> * ''[[Cotyledon gloeophylla]]'' <small>van Jaarsv.</small> * ''[[Cotyledon mckayi]]'' <small>N.R.Crouch & [[Gideon Smith|Gideon F.Sm.]]</small> * ''[[Cotyledon nielsii]]'' <small>N.R.Crouch, D.Styles & Mich.Walters</small> * ''[[Cotyledon orbiculata]]'' <small>L.</small> * ''[[Cotyledon papillaris]]'' <small>L.f.</small> * ''[[Cotyledon pendens]]'' <small>van Jaarsv.</small> * ''[[Cotyledon petiolaris]]'' <small>van Jaarsv.</small> * ''[[Cotyledon tanquana]]'' <small>van Jaarsv.</small> * ''[[Cotyledon tomentosa]]'' <small>Harv.</small> * ''[[Cotyledon velutina]]'' <small>Hook.f.</small> * ''[[Cotyledon woodii]]'' <small>Schönland & Baker f.</small> * ''[[Cotyledon xanthantha]]'' <small>van Jaarsv. & Eggli</small> {{div col end}} == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Cotyledon| ]] iun30w2pff1p131usp1f6se8l8qmpgi 0 460351 2967979 2894570 2026-09-17T09:56:47Z Oesjaar 7467 Skakel 2967979 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = EN | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Cotyledon adscendens | authority = [[Robert Allen Dyer|R.A.Dyer]], (1949) | synonyms = }} '''''Cotyledon adscendens''''' is 'n [[sukkulent]] tipe struik wat deel van die Crassulaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in die [[Oos-Kaap]] van [[Gqeberha]] tot by [[Coega]] voor. Die spesie het 'n [[voorkomsgebied]] van slegs 35&nbsp;km² en daar is drie bevolkings bekend. Die spesie staan [[habitat]] af aan ontwikkeling aan die kus en [[indringerplant]]e. == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=3834-1 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:272558-1 Plants of the World] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/82eeea1d-4651-4c56-8cfd-cbf13fe88960 Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Cotyledon|adscendens]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] 9ewkuvlumrujx0wz5dqoawv5i4jh9d9 0 460876 2967968 2898913 2026-09-17T09:47:07Z Oesjaar 7467 /* E */ Skakel 2967968 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Cynanchum aphyllum.JPG |image_caption = Op die voorgrond: ''Cynanchum aphyllum'' |display_parents = 3 |taxon = Cynanchum |authority = [[Carolus Linnaeus|L.]], (1753) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms = <center>[[#Sinonieme|Sien teks]]</center> }} '''''Cynanchum''''' (bokhorinkies) is 'n [[genus]] van rankplante of klein struikies wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Apocynaceae. Die genus is [[inheems]] aan elke kontinent. == Sinonieme == {{div col|colwidth=20em}} * ''Adelostemma'' <small>Hook.f.</small> * ''Ampelamus'' <small>Raf.</small> * ''Aphanostelma'' <small>Schltr.</small> * ''Bunburia'' <small>Harv.</small> * ''Cyathella'' <small>Decne.</small> * ''Cynoctonum'' <small>[[Ernst Heinrich Friedrich Meyer|E.Mey.]]</small> * ''Decanema'' <small>Decne.</small> * ''Decanemopsis'' <small>Costantin & Gallaud</small> * ''Dicarpophora'' <small>Speg.</small> * ''Drepanostemma'' <small>Jum. & H.Perrier</small> * ''Enslenia'' <small>Nutt.</small> * ''Exostegia'' <small>Bojer ex Decne.</small> * ''Flanagania'' <small>Schltr.</small> * ''Folotsia'' <small>Costantin & Bois</small> * ''Gilgia'' <small>Pax</small> * ''Glossonema'' <small>Decne.</small> * ''Graphistemma'' <small>(Chapm. ex Benth.) Champ. ex Benth.</small> * ''Holostemma'' <small>[[Robert Brown (botanis)|R.Br.]]</small> * ''Karimbolea'' <small>Desc.</small> * ''Mahafalia'' <small>Jum. & H.Perrier</small> * ''Mastostigma'' <small>Stocks</small> * ''Mellichampia'' <small>A.Gray ex S.Watson</small> * ''Metalepis'' <small>Griseb.</small> * ''Metaplexis'' <small>R.Br.</small> * ''Monostemma'' <small>Turcz.</small> * ''Nematostemma'' <small>Choux </small> * ''Nematuris'' <small>Turcz.</small> * ''Odontanthera'' <small>Wight</small> * ''Pentarrhinum'' <small>E.Mey.</small> * ''Perianthostelma'' <small>Baill.</small> * ''Petalostemma'' <small>R.Br.</small> * ''Platykeleba'' <small>N.E.Br.</small> * ''Prosopostelma'' <small>Baill.</small> * ''Psanchum'' <small>Neck.</small> * ''Pycnoneurum'' <small>Decne.</small> * ''Raphistemma'' <small>Wall.</small> * ''Rhodostegiella'' <small>(Pobed.) C.Y.Wu & D.Z.Li</small> * ''Roulinia'' <small>Decne.</small> * ''Rouliniella'' <small>Vail</small> * ''Sarcocyphula'' <small>Harv.</small> * ''Sarcostemma'' <small>R.Br.</small> * ''Sarmasikia'' <small>Bubani</small> * ''Schizocorona'' <small>F.Muell.</small> * ''Seshagiria'' <small>Ansari & Hemadri</small> * ''Sichuania'' <small>M.G.Gilbert & P.T.Li</small> * ''Steinheilia'' <small>Decne.</small> * ''Symphyoglossum'' <small>Turcz.</small> * ''Telminostelma'' <small>E.Fourn.</small> * ''Urostelma'' <small>Bunge</small> * ''Voharanga'' <small>Costantin & Bois</small> * ''Vohemaria'' <small>Buchenau</small> * ''Ziervoglia'' <small>Neck.</small> {{div col end}} == Spesies == Daar is 259 [[spesie]]s wat tot die genus hoort met dertien wat in Suid-Afrika voorkom:<ref>[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30401855-2 Plants of the World Online]</ref> {{CompactTOC2}} == A == {{div col|colwidth=26em}} * ''[[Cynanchum absconditum]]'' <small>Liede</small> * ''[[Cynanchum abyssinicum]]'' <small>Decne.</small> * ''[[Cynanchum aculeatum]]'' <small>(Desc.) Liede & Meve</small> * ''[[Cynanchum acuminatum]]'' <small>Humb. & Bonpl. ex Schult.</small> * ''[[Cynanchum acutum]]'' <small>L.</small> * ''[[Cynanchum adalinae]]'' <small>(K.Schum.) K.Schum.</small> * ''[[Cynanchum africanum]]'' <small>(L.) Hoffmanns.</small> * ''[[Cynanchum alatum]]'' <small>Wight & Arn.</small> * ''[[Cynanchum alternilobum]]'' <small>(M.G.Gilbert & P.T.Li) Liede & Khanum</small> * ''[[Cynanchum altiscandens]]'' <small>K.Schum.</small> * ''[[Cynanchum ambovombense]]'' <small>(Liede) Liede & Meve</small> * ''[[Cynanchum ampanihense]]'' <small>Jum. & H.Perrier</small> * ''[[Cynanchum analamazaotrense]]'' <small>Choux</small> * ''[[Cynanchum anderssonii]]'' <small>Morillo</small> * ''[[Cynanchum andringitrense]]'' <small>Choux</small> * ''[[Cynanchum angavokeliense]]'' <small>Choux</small> * ''[[Cynanchum annularium]]'' <small>(Roxb.) Liede & Khanum</small> * ''[[Cynanchum ansamalense]]'' <small>Liede</small> * ''[[Cynanchum anthonyanum]]'' <small>Hand.-Mazz.</small> * ''[[Cynanchum antsiranense]]'' <small>(Meve & Liede) Liede & Meve</small> * ''[[Cynanchum appendiculatopsis]]'' <small>Liede</small> * ''[[Cynanchum appendiculatum]]'' <small>Choux</small> * ''[[Cynanchum arabicum]]'' <small>(Bruyns & P.I.Forst.) Meve & Liede</small> * ''[[Cynanchum arenarium]]'' <small>Jum. & H.Perrier</small> * ''[[Cynanchum areysianum]]'' <small>(Bruyns) Meve & Liede</small> {{div col end}} == B == {{div col|colwidth=26em}} * ''[[Cynanchum balense]]'' <small>Liede</small> * ''[[Cynanchum baronii]]'' <small>Choux</small> * ''[[Cynanchum batangense]]'' <small>P.T.Li</small> * ''[[Cynanchum bernardii]]'' <small>Morillo</small> * ''[[Cynanchum bicampanulatum]]'' <small>M.G.Gilbert & P.T.Li</small> * ''[[Cynanchum bisinuatum]]'' <small>Jum. & H.Perrier</small> * ''[[Cynanchum blandum]]'' <small>(Decne.) Sundell</small> * ''[[Cynanchum blyttioides]]'' <small>Liede</small> * ''[[Cynanchum bojerianum]]'' <small>(Decne.) Choux</small> * ''[[Cynanchum bosseri]]'' <small>Liede</small> * ''[[Cynanchum boudieri]]'' <small>H.Lév. & Vaniot</small> * ''[[Cynanchum boveanum]]'' <small>Decne.</small> * ''[[Cynanchum bowmanii]]'' <small>S.T.Blake</small> * ''[[Cynanchum brasiliense]]'' <small>(Morillo) Liede</small> * ''[[Cynanchum brevicoronatum]]'' <small>M.G.Gilbert & P.T.Li</small> * ''[[Cynanchum brevipedicellatum]]'' <small>(P.I.Forst.) Liede & Meve</small> * ''[[Cynanchum brevipedunculatum]]'' <small>J.Y.Shen</small> * ''[[Cynanchum bricenoi]]'' <small>Morillo</small> * ''[[Cynanchum bungei]]'' <small>Decne.</small> {{div col end}} == C == {{div col|colwidth=26em}} * ''[[Cynanchum callialatum]]'' <small>Buch.-Ham. ex Wight</small> * ''[[Cynanchum carautanum]]'' <small>(Fontella & E.A.Schwarz) Morillo</small> * ''[[Cynanchum caudiculatum]]'' <small>Rapini</small> * ''[[Cynanchum caudigerum]]'' <small>R.W.Holm</small> * ''[[Cynanchum celebicum]]'' <small>Schltr.</small> * ''[[Cynanchum chanchanense]]'' <small>Morillo</small> * ''[[Cynanchum chinense]]'' <small>R.Br.</small> * ''[[Cynanchum chouxii]]'' <small>Liede & Meve</small> * ''[[Cynanchum comorense]]'' <small>Choux</small> * ''[[Cynanchum compactum]]'' <small>Choux</small> * ''[[Cynanchum corymbosum]]'' <small>Wight</small> * ''[[Cynanchum crassiantherae]]'' <small>Liede</small> * ''[[Cynanchum crassipedicellatum]]'' <small>Meve & Liede</small> * ''[[Cynanchum cristalinense]]'' <small>Morillo</small> * ''[[Cynanchum cuatrecasasii]]'' <small>Morillo</small> * ''[[Cynanchum cubense]]'' <small>(A.Rich.) Woodson</small> * ''[[Cynanchum cucullatum]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Cynanchum cyathiforme]]'' <small>(Sundell) W.D.Stevens</small> {{div col end}} == D == {{div col|colwidth=26em}} * ''[[Cynanchum dalhousieae]]'' <small>Wight</small> * ''[[Cynanchum daltonii]]'' <small>(Decne.) Liede & Meve</small> * ''[[Cynanchum danguyanum]]'' <small>Choux</small> * ''[[Cynanchum decaryi]]'' <small>Choux</small> * ''[[Cynanchum decipiens]]'' <small>C.K.Schneid.</small> * ''[[Cynanchum decorsei]]'' <small>(Costantin & Gallaud) Liede & Meve</small> * ''[[Cynanchum defilippii]]'' <small>Delponte</small> * ''[[Cynanchum descoingsii]]'' <small>Rauh</small> * ''[[Cynanchum diazmirandae]]'' <small>Morillo</small> * ''[[Cynanchum dimidiatum]]'' <small>(Hassk.) Boerl.</small> * ''[[Cynanchum doleriticum]]'' <small>Goyder</small> * ''[[Cynanchum dombeyanum]]'' <small>(Decne.) Morillo</small> * ''[[Cynanchum duclouxii]]'' <small>M.G.Gilbert & P.T.Li</small> {{div col end}} == E == {{div col|colwidth=26em}} * ''[[Cynanchum elachistemmoides]]'' <small>(Liede & Meve) Liede & Meve</small> * ''[[Cynanchum elegans]]'' <small>(Benth.) Domin</small> * ''[[Cynanchum ellipticum]]'' <small>(Harv.) [[Robert Allen Dyer|R.A.Dyer]]</small> * ''[[Cynanchum erythranthum]]'' <small>Jum. & H.Perrier</small> * ''[[Cynanchum ethiopicum]]'' <small>Liede & Khanum</small> * ''[[Cynanchum eurychitoides]]'' <small>(K.Schum.) K.Schum.</small> * ''[[Cynanchum eurychiton]]'' <small>(Decne.) K.Schum.</small> {{div col end}} == F == {{div col|colwidth=26em}} * ''[[Cynanchum falcatum]]'' <small>Hutch. & E.A.Bruce</small> * ''[[Cynanchum fernandezii]]'' <small>Morillo</small> * ''[[Cynanchum fimbricoronum]]'' <small>P.T.Li</small> * ''[[Cynanchum floribundum]]'' <small>R.Br.</small> * ''[[Cynanchum floriferum]]'' <small>Liede & Meve</small> * ''[[Cynanchum foetidum]]'' <small>(Cav.) Kunth</small> * ''[[Cynanchum folotsioides]]'' <small>Liede & Meve</small> * ''[[Cynanchum forskaolianum]]'' <small>(Schult.) Meve & Liede</small> * ''[[Cynanchum fragrans]]'' <small>(Wall.) Liede & Khanum</small> {{div col end}} == G == {{div col|colwidth=26em}} * ''[[Cynanchum gentryi]]'' <small>(Morillo) Liede</small> * ''[[Cynanchum gerrardi]]'' <small>(Harv.) Liede</small> * ''[[Cynanchum gilbertii]]'' <small>Liede</small> * ''[[Cynanchum giraldii]]'' <small>Schltr.</small> * ''[[Cynanchum glomeratum]]'' <small>Bosser</small> * ''[[Cynanchum goertsianum]]'' <small>Morillo</small> * ''[[Cynanchum gonoloboides]]'' <small>Schltr.</small> * ''[[Cynanchum gracillimum]]'' <small>Wall. ex Wight</small> * ''[[Cynanchum graminiforme]]'' <small>Liede</small> * ''[[Cynanchum grandidieri]]'' <small>Liede & Meve</small> * ''[[Cynanchum graphistemmatoides]]'' <small>Liede & Khanum</small> * ''[[Cynanchum guatemalense]]'' <small>Dugand</small> * ''[[Cynanchum guehoi]]'' <small>Bosser</small> {{div col end}} == H == {{div col|colwidth=26em}} * ''[[Cynanchum hardyi]]'' <small>Liede & Meve</small> * ''[[Cynanchum hastifolium]]'' <small>K.Schum.</small> * ''[[Cynanchum haughtii]]'' <small>Woodson</small> * ''[[Cynanchum hemsleyanum]]'' <small>(Oliv.) Liede & Khanum</small> * ''[[Cynanchum heteromorphum]]'' <small>Vatke</small> * ''[[Cynanchum heydei]]'' <small>Hook.f.</small> * ''[[Cynanchum hickenii]]'' <small>Malme</small> * ''[[Cynanchum hoedimeerium]]'' <small>Bakh.f.</small> * ''[[Cynanchum hooperianum]]'' <small>(Blume) Liede & Khanum</small> * ''[[Cynanchum hubeiense]]'' <small>Wen B.Xu, B.S.Xia & J.Y.Shen</small> * ''[[Cynanchum humbert-capuronii]]'' <small>Liede & Meve</small> {{div col end}} == I == {{div col|colwidth=26em}} * ''[[Cynanchum implicatum]]'' <small>(Jum. & H.Perrier) Jum. & H.Perrier</small> * ''[[Cynanchum insign]]'' <small>(N.E.Br.) Liede & Meve</small> * ''[[Cynanchum insipidum]]'' <small>(E.Mey.) Liede & Khanum</small> * ''[[Cynanchum insulanum]]'' <small>(Hance) Hemsl.</small> * ''[[Cynanchum itremense]]'' <small>Liede</small> {{div col end}} == J == {{div col|colwidth=26em}} * ''[[Cynanchum jaliscanum]]'' <small>(Vail) Woodson</small> * ''[[Cynanchum japonicum]]'' <small>C.Morren & Decne.</small> * ''[[Cynanchum juliani-marnieri]]'' <small>Desc.</small> * ''[[Cynanchum jumellei]]'' <small>Choux</small> * ''[[Cynanchum junciforme]]'' <small>(Decne.) Liede</small> {{div col end}} == K == {{div col|colwidth=26em}} * ''[[Cynanchum kaschgaricum]]'' <small>Y.X.Liou</small> * ''[[Cynanchum kingdonwardii]]'' <small>M.G.Gilbert & P.T.Li</small> * ''[[Cynanchum kintungense]]'' <small>Tsiang</small> * ''[[Cynanchum kwangsiense]]'' <small>Tsiang & H.D.Zhang</small> {{div col end}} == L == {{div col|colwidth=26em}} * ''[[Cynanchum laeve]]'' <small>(Michx.) Pers.</small> * ''[[Cynanchum lanhsuense]]'' <small>T.Yamaz.</small> * ''[[Cynanchum lecomtei]]'' <small>Choux</small> * ''[[Cynanchum ledermannii]]'' <small>Schltr.</small> * ''[[Cynanchum leptolepis]]'' <small>(Benth.) Domin</small> * ''[[Cynanchum leptostephanum]]'' <small>Diels</small> * ''[[Cynanchum leucophellum]]'' <small>Diels</small> * ''[[Cynanchum ligulatum]]'' <small>(Benth.) Woodson</small> * ''[[Cynanchum lineare]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Cynanchum liukiuense]]'' <small>Warb.</small> * ''[[Cynanchum loheri]]'' <small>Schltr.</small> * ''[[Cynanchum longhushanense]]'' <small>G.D.Tang & Miao Liao</small> * ''[[Cynanchum longipedunculatum]]'' <small>M.G.Gilbert & P.T.Li</small> * ''[[Cynanchum longipes]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Cynanchum longirostrum]]'' <small>(K.Schum.) W.D.Stevens</small> * ''[[Cynanchum lopezpalaciosii]]'' <small>Morillo</small> * ''[[Cynanchum luteifluens]]'' <small>(Jum. & H.Perrier) Desc.</small> * ''[[Cynanchum lysimachioides]]'' <small>Y.Tsiang & P.T.Li</small> {{div col end}} == M == {{div col|colwidth=26em}} * ''[[Cynanchum maasii]]'' <small>Morillo</small> * ''[[Cynanchum macranthum]]'' <small>Jum. & H.Perrier</small> * ''[[Cynanchum macrolobum]]'' <small>Jum. & H.Perrier</small> * ''[[Cynanchum madagascariense]]'' <small>K.Schum.</small> * ''[[Cynanchum magale]]'' <small>Buch.-Ham. ex Dillwyn</small> * ''[[Cynanchum mahafalense]]'' <small>Jum. & H.Perrier</small> * ''[[Cynanchum malampayae]]'' <small>(Kloppenb., Cajano & Hadsall) Sodusta</small> * ''[[Cynanchum mariense]]'' <small>(Meve & Liede) Liede & Meve</small> * ''[[Cynanchum mariquitense]]'' <small>Mutis</small> * ''[[Cynanchum marnierianum]]'' <small>Rauh</small> * ''[[Cynanchum masoalense]]'' <small>Choux</small> * ''[[Cynanchum maximoviczii]]'' <small>Pobed.</small> * ''[[Cynanchum megalanthum]]'' <small>M.G.Gilbert & P.T.Li</small> * ''[[Cynanchum membranaceum]]'' <small>(Liede & Meve) Liede & Meve</small> * ''[[Cynanchum menarandrense]]'' <small>Jum. & H.Perrier</small> * ''[[Cynanchum messeri]]'' <small>(Buchenau) Jum. & H.Perrier</small> * ''[[Cynanchum mevei]]'' <small>Liede</small> * ''[[Cynanchum meyeri]]'' <small>(Decne.) Schltr.</small> * ''[[Cynanchum microstemma]]'' <small>(Turcz.) Morillo</small> * ''[[Cynanchum minahassae]]'' <small>Schltr.</small> * ''[[Cynanchum montevidense]]'' <small>Spreng.</small> * ''[[Cynanchum moramangense]]'' <small>Choux</small> * ''[[Cynanchum moratii]]'' <small>Liede</small> * ''[[Cynanchum mossambicense]]'' <small>K.Schum.</small> * ''[[Cynanchum muricatum]]'' <small>(Blume) Boerl.</small> {{div col end}} == N == {{div col|colwidth=26em}} * ''[[Cynanchum napiferum]]'' <small>Choux</small> * ''[[Cynanchum natalitium]]'' <small>Schltr.</small> * ''[[Cynanchum nematostemma]]'' <small>Liede</small> * ''[[Cynanchum neoleucanthum]]'' <small>Cai F.Zhang, G.W.Hu & Q.F.Wang</small> * ''[[Cynanchum nielsenii]]'' <small>Morillo</small> {{div col end}} == O == {{div col|colwidth=26em}} * ''[[Cynanchum obovatum]]'' <small>(Decne.) Choux</small> * ''[[Cynanchum obtusifolium]]'' <small>L.f.</small> * ''[[Cynanchum officinale]]'' <small>(Hemsl.) Tsiang & H.D.Zhang</small> * ''[[Cynanchum olimpanjehy]]'' <small>Rzepecky & Meve</small> * ''[[Cynanchum orangeanum]]'' <small>(Schltr.) N.E.Br.</small> * ''[[Cynanchum oresbium]]'' <small>(Bruyns) Goyder</small> * ''[[Cynanchum otophyllum]]'' <small>C.K.Schneid.</small> * ''[[Cynanchum ovalifolium]]'' <small>Wight</small> {{div col end}} == P == {{div col|colwidth=26em}} * ''[[Cynanchum pachycladon]]'' <small>WChoux</small> * ''[[Cynanchum pamirense]]'' <small>WTsiang & H.D.Zhang</small> * ''[[Cynanchum papillatum]]'' <small>WChoux</small> * ''[[Cynanchum paramorum]]'' <small>WMorillo</small> * ''[[Cynanchum pearsonianum]]'' <small>WLiede & Meve</small> * ''[[Cynanchum pedunculatum]]'' <small>WR.Br.</small> * ''[[Cynanchum peraffine]]'' <small>WWoodson</small> * ''[[Cynanchum perrieri]]'' <small>WChoux</small> * ''[[Cynanchum petignatii]]'' <small>WLiede & Rauh</small> * ''[[Cynanchum phillipsonianum]]'' <small>WLiede & Meve</small> * ''[[Cynanchum physocarpum]]'' <small>WSchltr.</small> * ''[[Cynanchum pichi-sermollianum]]'' <small>W(Raimondo & Fici) Liede & Khanum</small> * ''[[Cynanchum pingtaoi]]'' <small>WS.Jin Zeng, G.D.Tang & Miao Liao</small> * ''[[Cynanchum polyanthum]]'' <small>WK.Schum.</small> * ''[[Cynanchum praecox]]'' <small>WSchltr. ex S.Moore</small> * ''[[Cynanchum prevostiae]]'' <small>WMorillo</small> * ''[[Cynanchum puberulum ]]'' <small>WF.Muell. ex Benth.</small> * ''[[Cynanchum pulchellum]]'' <small>W(Wall.) Liede & Khanum</small> * ''[[Cynanchum purpureiflorum]]'' <small>WMorillo</small> * ''[[Cynanchum purpureum]]'' <small>W(Pall.) K.Schum.</small> * ''[[Cynanchum pusilum]]'' <small>WGrubov</small> * ''[[Cynanchum pycnoneuroides]]'' <small>WChoux</small> {{div col end}} == Q == {{div col|colwidth=26em}} * ''[[Cynanchum quangbinhense]]'' <small>Nuraliev & V.T.Pham</small> {{div col end}} == R == {{div col|colwidth=26em}} * ''[[Cynanchum racemosum]]'' <small>(Jacq.) Jacq.</small> * ''[[Cynanchum radians]]'' <small>(Forssk.) Lam.</small> * ''[[Cynanchum radiatum]]'' <small>Jum. & H.Perrier</small> * ''[[Cynanchum rauhianum]]'' <small>Desc.</small> * ''[[Cynanchum registanense]]'' <small>Jayanthi</small> * ''[[Cynanchum rensonii]]'' <small>(Pittier) Woodson</small> * ''[[Cynanchum repandum]]'' <small>(Decne.) K.Schum.</small> * ''[[Cynanchum resiliens]]'' <small>(B.R.Adams & R.W.K.Holland) Goyder</small> * ''[[Cynanchum revoilii]]'' <small>(Franch.) Khanum & Liede</small> * ''[[Cynanchum riometense]]'' <small>Sundell</small> * ''[[Cynanchum rioparanense]]'' <small>Sundell</small> * ''[[Cynanchum rossii]]'' <small>Rauh</small> * ''[[Cynanchum rostellatum]]'' <small>(Turcz.) Liede & Khanum</small> * ''[[Cynanchum roulinioides]]'' <small>(E.Fourn.) Rapini</small> * ''[[Cynanchum rubricoronae]]'' <small>Liede</small> * ''[[Cynanchum rungweense]]'' <small>Bullock</small> {{div col end}} == S == {{div col|colwidth=26em}} * ''[[Cynanchum sahyadricum]]'' <small>(Ansari & Hemadri) Liede & Khanum</small> * ''[[Cynanchum sarcomedium]]'' <small>Meve & Liede</small> * ''[[Cynanchum schistoglossum]]'' <small>Schltr.</small> * ''[[Cynanchum scopulosum]]'' <small>Bosser</small> * ''[[Cynanchum sessiliflorum]]'' <small>(Decne.) Liede</small> * ''[[Cynanchum sigridiae]]'' <small>Meve & M.Teissier</small> * ''[[Cynanchum sinoracemosum]]'' <small>M.G.Gilbert & P.T.Li</small> * ''[[Cynanchum socotranum]]'' <small>(Lavranos) Meve & Liede</small> * ''[[Cynanchum somaliense]]'' <small>(N.E.Br.) N.E.Br.</small> * ''[[Cynanchum staubii]]'' <small>Bosser</small> * ''[[Cynanchum stoloniferum]]'' <small>(B.R.Adams & R.W.K.Holland) Goyder</small> * ''[[Cynanchum subpaniculatum]]'' <small>Woodson</small> * ''[[Cynanchum subtilis]]'' <small>Liede</small> * ''[[Cynanchum suluense]]'' <small>Schltr.</small> * ''[[Cynanchum sumbawanum]]'' <small>Warb.</small> * ''[[Cynanchum surrubriflorum]]'' <small>W.D.Stevens</small> * ''[[Cynanchum szechuanense]]'' <small>Tsiang & H.D.Zhang</small> {{div col end}} == T == {{div col|colwidth=26em}} * ''[[Cynanchum thesioides]]'' <small>(Freyn) K.Schum.</small> * ''[[Cynanchum thruppii]]'' <small>(Oliv.) Khanum & Liede</small> * ''[[Cynanchum toliari]]'' <small>Liede & Meve</small> * ''[[Cynanchum trollii]]'' <small>Liede & Meve</small> * ''[[Cynanchum tsaratananense]]'' <small>Choux</small> * ''[[Cynanchum tuberculatum]]'' <small>(Blume) Boerl.</small> * ''[[Cynanchum tunicatum]]'' <small>(Retz.) Alston</small> {{div col end}} == U == {{div col|colwidth=26em}} * ''[[Cynanchum umtalense]]'' <small>Liede</small> * ''[[Cynanchum unifarium]]'' <small>(Scheele) Woods</small> {{div col end}} == V == {{div col|colwidth=26em}} * ''[[Cynanchum vanlessenii]]'' <small>(Lavranos) Goyder</small> * ''[[Cynanchum verrucosum]]'' <small>(Desc.) Liede & Meve</small> * ''[[Cynanchum viminale]]'' <small>(L.) L.</small> * ''[[Cynanchum violator]]'' <small>R.W.Holm</small> * ''[[Cynanchum virens]]'' <small>(E.Mey.) D.Dietr.</small> {{div col end}} == W == {{div col|colwidth=26em}} * ''[[Cynanchum wallichii]]'' <small>Wight</small> * ''[[Cynanchum warburgii]]'' <small>Schltr.</small> * ''[[Cynanchum wilfordii]]'' <small>(Maxim.) Hook.f.</small> {{div col end}} == Z == {{div col|colwidth=26em}} * ''[[Cynanchum zeyheri]]'' <small>Schltr.</small> {{div col end}} == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Cynanchum| ]] ddrdkzqc7yj971xkext8bo548vko2zd 0 460884 2967981 2898727 2026-09-17T09:58:15Z Oesjaar 7467 Skakels 2967981 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = Melktou | image = | taxon = Cynanchum ellipticum | authority = (Harv.) [[Robert Allen Dyer|R.A.Dyer]], (1937) | synonyms =* ''Bunburia elliptica'' <small>Harv.</small> }} '''Melktou''' (''Cynanchum ellipticum'') is 'n klimplant wat deel van die Apocynaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[inheems]] aan [[Mosambiek]] en [[Suid-Afrika]]. In Suid-Afrika kom die spesie in [[KwaZulu-Natal]], [[Limpopo]], [[Noordwes]], [[Oos-Kaap]] en die [[Wes-Kaap]] voor. Die plant staan ook as ''bobbejaantou'' en ''klimop'' bekend. == Galery == <gallery> Cynanchum ellipticum01.jpg Cynanchum ellipticum02.jpg </gallery> == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=2679-5 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:96174-1 Plants of the World] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/6931970c-83c7-4b7b-bccb-1b0d9d027a31 Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Cynanchum|ellipticum]] [[Kategorie:Flora van Mosambiek]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] 38ti3u5jc4p3w9ajbxchulol7oi0bqe 0 460887 2967985 2898669 2026-09-17T10:02:45Z Oesjaar 7467 Skakel 2967985 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Cynanchum ethiopicum | authority = (Harv.) [[Robert Allen Dyer|R.A.Dyer]], (1937) | synonyms =* ''Pentarrhinum abyssinicum'' <small>Decne.</small> }} '''''Cynanchum ethiopicum''''' is 'n klimplant wat deel van die Apocynaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[inheems]] aan [[Angola]], die [[Demokratiese Republiek die Kongo]], [[Eritrea]], [[Eswatini]], [[Ethiopië]], [[Kameroen]], [[Kenia]], [[Malawi]], [[Namibië]], [[Suid-Afrika]], [[Tanzanië]], [[Zambië]] en [[Zimbabwe]]. In Suid-Afrika kom die spesie in [[Mpumalanga]] voor. == Galery == <gallery> Cynanchum ethiopicum subsp. ethiopicum 5Dsr 4736.jpg </gallery> == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=2692-1 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:77158552-1 Plants of the World] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/2b3aa54f-2479-4adb-8049-f5f55565b968 Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Cynanchum|ethiopicum]] [[Kategorie:Flora van Angola]] [[Kategorie:Flora van die Demokratiese Republiek die Kongo]] [[Kategorie:Flora van Eritrea]] [[Kategorie:Flora van Eswatini]] [[Kategorie:Flora van Ethiopië]] [[Kategorie:Flora van Kameroen]] [[Kategorie:Flora van Kenia]] [[Kategorie:Flora van Malawi]] [[Kategorie:Flora van Namibië]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Flora van Tanzanië]] [[Kategorie:Flora van Zambië]] [[Kategorie:Flora van Zimbabwe]] kuuld1uso7ze25isah0qt9dnxlv5l21 0 461430 2968023 2904617 2026-09-17T11:42:14Z Aliwal2012 39067 2968023 wikitext text/x-wiki Die '''Verdrag oor die nie-verspreiding van kernwapens''', algemeen bekend as die '''Nie-verspreidingsverdrag''' of '''NPT''' (van ''Non-Proliferation Treaty''), is 'n internasionale [[verdrag]] waarvan die doel is om die verspreiding van [[kernwapen]]s en kernwapentegnologie te voorkom, samewerking in die vreedsame gebruik van [[kernenergie]] te bevorder, en die doelwit van kernontwapening en algemene en volledige ontwapening te bevorder.<ref name="un.org">{{cite web|url=https://www.un.org/disarmament/WMD/Nuclear/NPT.shtml|title=UNODA - Non-Proliferation of Nuclear Weapons (NPT)|work=un.org|access-date=2016-02-20}}</ref> Tussen 1965 en 1968 is die verdrag onderhandel deur die Agtien Nasie Komitee oor Ontwapening, 'n Verenigde Nasies-geborgde organisasie gebaseer in [[Genève]], [[Switserland]]. Die verdrag, wat in 1968 vir ondertekening oopgemaak is, het in 1970 in werking getree. Soos deur die teks vereis, het die NPT-partye na vyf-en-twintig jaar in Mei 1995 vergader en ooreengekom om die verdrag onbepaald te verleng.<ref>{{cite web|title=Decisions Adopted at the 1995 NPT Review & Extension Conference - Acronym Institute|url=http://acronym.org.uk/old/official-and-govt-documents/decisions-adopted-1995-npt-review-extension-conference|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190327091317/http://acronym.org.uk/old/official-and-govt-documents/decisions-adopted-1995-npt-review-extension-conference|archive-date=2019-03-27|access-date=2021-08-11}}</ref> Die verdrag definieer kernwapenstate as dié wat 'n kernploftoestel voor 1967 gebou en getoets het; dit is die [[Verenigde State]] (1945), [[Rusland]] (1949), die [[Verenigde Koninkryk]] (1952), [[Frankryk]] (1960) en die [[Volksrepubliek China]] (1964). Teen Augustus 2016 het 191 state partye by die verdrag geword. [[Noord-Korea]], wat in 1985 toegetree het, maar nooit aan die vereistes voldoen het nie, het sy onttrekking aan die NPT in 2003 aangekondig – die enigste staat wat dit gedoen het – en sy eerste kerntoets in 2006 uitgevoer.<ref>{{cite web|url=http://dtirp.dtra.mil/pdfs/npt_status_2009.pdf |title=Nuclear Non-Proliferation Treaty (NPT) |work=Defense Treaty Inspection Readiness Program - United States Department of Defense |access-date=19 Junie 2013 |publisher=Defense Treaty Inspection Readiness Program |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130311220936/http://dtirp.dtra.mil/pdfs/npt_status_2009.pdf |archive-date=11 Maart 2013 }}</ref> Vier VN-lidstate het die NPT nog nooit aanvaar nie, waarvan drie kernwapens besit of vermoedelik besit: [[Indië]], [[Israel]] en [[Pakistan]]. Suid-Afrika het ook ‘n [[Suid-Afrikaanse kernwapenprogram|kernwapenvermoë]] gehad. In die vroeë 1990’s het die land onder president [[F. W. de Klerk]] besluit om sy kernwapenarsenaal vrywillig te ontmantel en by die NPT aan te sluit, wat die land die eerste gemaak het om selfontwikkelde kernwapens volledig af te takel.<ref name="deKlerk1993">De Klerk, F.W. (1993). Statement on the Nuclear Programme.</ref> Daarbenewens het [[Suid-Soedan]], wat in 2011 onafhanklik geword het, nog nie aangesluit nie. Toe die NPT voorgestel is, was daar voorspellings van 25 tot 30 kernwapenstate binne 20 jaar. Verdere nie-verspreidingsinisiatiewe sluit in die uitvoerbeheer van die Kernverskaffersgroep en die verbeterde verifikasiemaatreëls van die Internasionale Atoomenergieagentskap (IAEA) se Bykomende Protokol. Kritici voer aan dat die NPT nie die verspreiding van kernwapens of die motivering om dit te bekom, kan stop nie. Hulle spreek hul teleurstelling uit oor die beperkte vordering met kernontwapening wat vereis word ingevolge Artikel VI, omrede die vyf erkende kernwapenstate steeds 13 400 kernplofkoppe in hul gekombineerde arsenaal het. VN-amptenare het gesê dat hulle min kan doen om te keer dat state kernreaktore gebruik om kernwapens te produseer.<ref name="bks20112">Benjamin K. Sovacool (2011). ''Contesting the Future of Nuclear Power: A Critical Global Assessment of Atomic Energy'', ''World Scientific'', bl. 187–190.</ref><ref name="tcr20092">{{Cite web|url=http://archive.org/details/nuclearexpresspo0000reed|title=The nuclear express : a political history of the bomb and its proliferation|first=Thomas C.|last=Reed|date=23 Junie 2009|publisher=Minneapolis : Zenith Press|via=Internet Archive}}</ref> Die verdrag is gevolg deur die Omvattende kerntoetsverbodverdrag van 1996 en die Verdrag oor die verbod op kernwapens van 2017. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Verdrae]] hbzelw8hb56dlsd2fcwvmc8u2yuxflj 2968024 2968023 2026-09-17T11:43:08Z Aliwal2012 39067 Aliwal2012 het bladsy [[Verdrag oor die Nie-verspreiding van Kernwapens]] na [[Verdrag oor die nie-verspreiding van kernwapens]] geskuif 2968023 wikitext text/x-wiki Die '''Verdrag oor die nie-verspreiding van kernwapens''', algemeen bekend as die '''Nie-verspreidingsverdrag''' of '''NPT''' (van ''Non-Proliferation Treaty''), is 'n internasionale [[verdrag]] waarvan die doel is om die verspreiding van [[kernwapen]]s en kernwapentegnologie te voorkom, samewerking in die vreedsame gebruik van [[kernenergie]] te bevorder, en die doelwit van kernontwapening en algemene en volledige ontwapening te bevorder.<ref name="un.org">{{cite web|url=https://www.un.org/disarmament/WMD/Nuclear/NPT.shtml|title=UNODA - Non-Proliferation of Nuclear Weapons (NPT)|work=un.org|access-date=2016-02-20}}</ref> Tussen 1965 en 1968 is die verdrag onderhandel deur die Agtien Nasie Komitee oor Ontwapening, 'n Verenigde Nasies-geborgde organisasie gebaseer in [[Genève]], [[Switserland]]. Die verdrag, wat in 1968 vir ondertekening oopgemaak is, het in 1970 in werking getree. Soos deur die teks vereis, het die NPT-partye na vyf-en-twintig jaar in Mei 1995 vergader en ooreengekom om die verdrag onbepaald te verleng.<ref>{{cite web|title=Decisions Adopted at the 1995 NPT Review & Extension Conference - Acronym Institute|url=http://acronym.org.uk/old/official-and-govt-documents/decisions-adopted-1995-npt-review-extension-conference|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190327091317/http://acronym.org.uk/old/official-and-govt-documents/decisions-adopted-1995-npt-review-extension-conference|archive-date=2019-03-27|access-date=2021-08-11}}</ref> Die verdrag definieer kernwapenstate as dié wat 'n kernploftoestel voor 1967 gebou en getoets het; dit is die [[Verenigde State]] (1945), [[Rusland]] (1949), die [[Verenigde Koninkryk]] (1952), [[Frankryk]] (1960) en die [[Volksrepubliek China]] (1964). Teen Augustus 2016 het 191 state partye by die verdrag geword. [[Noord-Korea]], wat in 1985 toegetree het, maar nooit aan die vereistes voldoen het nie, het sy onttrekking aan die NPT in 2003 aangekondig – die enigste staat wat dit gedoen het – en sy eerste kerntoets in 2006 uitgevoer.<ref>{{cite web|url=http://dtirp.dtra.mil/pdfs/npt_status_2009.pdf |title=Nuclear Non-Proliferation Treaty (NPT) |work=Defense Treaty Inspection Readiness Program - United States Department of Defense |access-date=19 Junie 2013 |publisher=Defense Treaty Inspection Readiness Program |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130311220936/http://dtirp.dtra.mil/pdfs/npt_status_2009.pdf |archive-date=11 Maart 2013 }}</ref> Vier VN-lidstate het die NPT nog nooit aanvaar nie, waarvan drie kernwapens besit of vermoedelik besit: [[Indië]], [[Israel]] en [[Pakistan]]. Suid-Afrika het ook ‘n [[Suid-Afrikaanse kernwapenprogram|kernwapenvermoë]] gehad. In die vroeë 1990’s het die land onder president [[F. W. de Klerk]] besluit om sy kernwapenarsenaal vrywillig te ontmantel en by die NPT aan te sluit, wat die land die eerste gemaak het om selfontwikkelde kernwapens volledig af te takel.<ref name="deKlerk1993">De Klerk, F.W. (1993). Statement on the Nuclear Programme.</ref> Daarbenewens het [[Suid-Soedan]], wat in 2011 onafhanklik geword het, nog nie aangesluit nie. Toe die NPT voorgestel is, was daar voorspellings van 25 tot 30 kernwapenstate binne 20 jaar. Verdere nie-verspreidingsinisiatiewe sluit in die uitvoerbeheer van die Kernverskaffersgroep en die verbeterde verifikasiemaatreëls van die Internasionale Atoomenergieagentskap (IAEA) se Bykomende Protokol. Kritici voer aan dat die NPT nie die verspreiding van kernwapens of die motivering om dit te bekom, kan stop nie. Hulle spreek hul teleurstelling uit oor die beperkte vordering met kernontwapening wat vereis word ingevolge Artikel VI, omrede die vyf erkende kernwapenstate steeds 13 400 kernplofkoppe in hul gekombineerde arsenaal het. VN-amptenare het gesê dat hulle min kan doen om te keer dat state kernreaktore gebruik om kernwapens te produseer.<ref name="bks20112">Benjamin K. Sovacool (2011). ''Contesting the Future of Nuclear Power: A Critical Global Assessment of Atomic Energy'', ''World Scientific'', bl. 187–190.</ref><ref name="tcr20092">{{Cite web|url=http://archive.org/details/nuclearexpresspo0000reed|title=The nuclear express : a political history of the bomb and its proliferation|first=Thomas C.|last=Reed|date=23 Junie 2009|publisher=Minneapolis : Zenith Press|via=Internet Archive}}</ref> Die verdrag is gevolg deur die Omvattende kerntoetsverbodverdrag van 1996 en die Verdrag oor die verbod op kernwapens van 2017. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Verdrae]] hbzelw8hb56dlsd2fcwvmc8u2yuxflj 1 461431 2968026 2904614 2026-09-17T11:43:08Z Aliwal2012 39067 Aliwal2012 het bladsy [[Bespreking:Verdrag oor die Nie-verspreiding van Kernwapens]] na [[Bespreking:Verdrag oor die nie-verspreiding van kernwapens]] geskuif 2904614 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 461585 2967936 2907404 2026-09-17T09:02:55Z Oesjaar 7467 /* F */ Skakel 2967936 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Lobelia (aka).jpg |image_caption = ''[[Lobelia erinus]]'' |display_parents = 3 |taxon = Lobelia |authority = Plum. ex L., (1753) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms = <center>[[#Sinonieme|Sien teks]]</center> }} '''''Lobelia''''' is 'n [[genus]] van blomdraende [[struik]]ies, sommige is [[kruid]]e, wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Campanulaceae. Die genus is [[inheems]] aan elke [[kontinent]]. Daar is 444 spesies wat deel van die genus is en 35 spesies is deel van die [[fynbos]]. == Sinonieme == {{div col|colwidth=20em}} * ''Calcaratolobelia'' <small>Wilbur</small> * ''Cardinalis'' <small>Fabr.</small> * ''Chamula'' <small>Noronha</small> * ''Colensoa'' <small>Hook.f.</small> * ''Dortmanna'' <small>Hill</small> * ''Dortmannia'' <small>Kuntze</small> * ''Enchysia'' <small>C.Presl</small> * ''Euhaynaldia'' <small>Borbás</small> * ''Galeatella'' <small>(E.Wimm.) O.Deg. & I.Deg.</small> * ''Haynaldia'' <small>Kanitz</small> * ''Holostigma'' <small>G.Don</small> * ''Holostigmateia'' <small>Rchb.</small> * ''Hypsela'' <small>C.Presl</small> * ''Isolobus'' <small>A.DC.</small> * ''Laurentia'' <small>Michx. ex Adans.</small> * ''Mecoschistum'' <small>Dulac</small> * ''Neowimmeria'' <small>O.Deg. & I.Deg.</small> * ''Piddingtonia'' <small>A.DC.</small> * ''Pratia'' <small>Gaudich.</small> * ''Rapuntium'' <small>Mill.</small> * ''Rhynchopetalum'' <small>Fresen.</small> * ''Speirema'' <small>Hook.f. & Thomson</small> * ''Tupa'' <small>G.Don</small> * ''Tylomium'' <small>C.Presl</small> {{div col end}} == Spesies == {{indeks}} === A === {{div col|colwidth=26em}} * ''[[Lobelia aberdarica]]'' <small>R.E.Fr. & T.C.E.Fr.</small> * ''[[Lobelia acrochila]]'' <small>(E.Wimm.) E.B.Knox</small> * ''[[Lobelia acuminata]]'' <small>Sw.</small> * ''[[Lobelia acutidens]]'' <small>Hook.f.</small> * ''[[Lobelia adnexa]]'' <small>E.Wimm.</small> * ''[[Lobelia agrestis]]'' <small>E.Wimm.</small> * ''[[Lobelia aguana]]'' <small>E.Wimm.</small> * ''[[Lobelia alanae]]'' <small>M.A.Pérez-Pérez & T.J.Ayers</small> * ''[[Lobelia alsinoides]]'' <small>Lam.</small> * ''[[Lobelia alticaulis]]'' <small>Proctor</small> * ''[[Lobelia amoena]]'' <small>Michx.</small> * ''[[Lobelia anatina]]'' <small>E.Wimm.</small> * ''[[Lobelia andrewsii]]'' <small>Lammers</small> * ''[[Lobelia angulata]]'' <small>G.Forst.</small> * ''[[Lobelia apalachicolensis]]'' <small>D.D.Spauld., Barger & H.E.Horne</small> * ''[[Lobelia appendiculata]]'' <small>A.DC.</small> * ''[[Lobelia aquaemontis]]'' <small>E.Wimm.</small> * ''[[Lobelia aquatica]]'' <small>Cham.</small> * ''[[Lobelia archboldiana]]'' <small>(Merr. & L.M.Perry) Moeliono</small> * ''[[Lobelia archeri]]'' <small>N.G.Walsh</small> * ''[[Lobelia ardisiandroides]]'' <small>Schltr.</small> * ''[[Lobelia arenaria]]'' <small>(Hook.f.) Heenan & de Lange</small> * ''[[Lobelia arnhemiaca]]'' <small>E.Wimm.</small> * ''[[Lobelia arunachalensis]]'' <small>D.Borah, Tangjang & A.P.Das</small> * ''[[Lobelia assurgens]]'' <small>L.</small> * ''[[Lobelia aurita]]'' <small>(Brandegee) T.J.Ayers</small> * ''[[Lobelia ayersiae]]'' <small>Rzed.</small> {{div col end}} == B == {{div col|colwidth=26em}} * ''[[Lobelia bahiana]]'' <small>G.P.Coelho</small> * ''[[Lobelia bambuseti]]'' <small>R.E.Fr. & T.C.E.Fr.</small> * ''[[Lobelia barkerae]]'' <small>E.Wimm.</small> * ''[[Lobelia barnsii]]'' <small>Exell</small> * ''[[Lobelia batsonii]]'' <small>Pittman & Sorrie</small> * ''[[Lobelia baumannii]]'' <small>Engl.</small> * ''[[Lobelia beaugleholei]]'' <small>Albr.</small> * ''[[Lobelia benthamii]]'' <small>F.Muell.</small> * ''[[Lobelia bequaertii]]'' <small>De Wild.</small> * ''[[Lobelia berlandieri]]'' <small>A.DC.</small> * ''[[Lobelia biflora]]'' <small>Rzed.</small> * ''[[Lobelia bipinnatifida]]'' <small>Rzed.</small> * ''[[Lobelia blantyrensis]]'' <small>E.Wimm.</small> * ''[[Lobelia boivinii]]'' <small>Sond.</small> * ''[[Lobelia boninensis]]'' <small>Koidz.</small> * ''[[Lobelia borneensis]]'' <small>(Hemsl.) Moeliono</small> * ''[[Lobelia boykinii]]'' <small>Torr. & A.Gray ex A.DC.</small> * ''[[Lobelia brachyantha]]'' <small>Merr. & L.M.Perry</small> * ''[[Lobelia brasiliensis]]'' <small>A.O.S.Vieira & G.J.Sheph.</small> * ''[[Lobelia brevifolia]]'' <small>Nutt. ex A.DC.</small> * ''[[Lobelia bridgesii]]'' <small>Hook. & Arn.</small> * ''[[Lobelia brigittalis]]'' <small>E.H.L.Krause</small> * ''[[Lobelia bryophila]]'' <small>E.Wimm.</small> * ''[[Lobelia burttii]]'' <small>E.A.Bruce</small> {{div col end}} == C == {{div col|colwidth=26em}} * ''[[Lobelia cacuminis]]'' <small>Britton & P.Wilson</small> * ''[[Lobelia caeciliae]]'' <small>E.Wimm.</small> * ''[[Lobelia caerulea]]'' <small>Sims</small> * ''[[Lobelia caledoniana]]'' <small>C.D.Adams</small> * ''[[Lobelia calochlamys]]'' <small>(Donn.Sm.) Wilbur</small> * ''[[Lobelia camporum]]'' <small>Pohl</small> * ''[[Lobelia canbyi]]'' <small>A.Gray</small> * ''[[Lobelia capillifolia]]'' <small>(C.Presl) A.DC.</small> * ''[[Lobelia capixaba]]'' <small>Rollim & Trovó</small> * ''[[Lobelia cardinalis]]'' <small>L.</small> * ''[[Lobelia carens]]'' <small>Heenan</small> * ''[[Lobelia caudata]]'' <small>(Griseb.) Urb</small>. * ''[[Lobelia chamaedryfolia]]'' <small>(C.Presl) A.DC.</small> * ''[[Lobelia chamaepitys]]'' <small>Lam.</small> * ''[[Lobelia cheranganiensis]]'' <small>Thulin</small> * ''[[Lobelia chevalieri]]'' <small>Danguy</small> * ''[[Lobelia chinensis]]'' <small>Lour.</small> * ''[[Lobelia chireensis]]'' <small>A.Rich.</small> * ''[[Lobelia christii]]'' <small>Urb.</small> * ''[[Lobelia circaeoides]]'' <small>(C.Presl) A.DC.</small> * ''[[Lobelia cirsiifolia]]'' <small>Lam.</small> * ''[[Lobelia clavata]]'' <small>E.Wimm.</small> * ''[[Lobelia claviflora]]'' <small>Albr. & R.W.Jobson</small> * ''[[Lobelia cleistogamoides]]'' <small>N.G.Walsh & Albr.</small> * ''[[Lobelia cliffortiana]]'' <small>L.</small> * ''[[Lobelia cobaltica]]'' <small>S.Moore</small> * ''[[Lobelia cochleariifolia]]'' <small>Diels</small> * ''[[Lobelia collina]]'' <small>Kunth</small> * ''[[Lobelia columnaris]]'' <small>Hook.f.</small> * ''[[Lobelia comosa]]'' <small>L.</small> * ''[[Lobelia comptonii]]'' <small>E.Wimm.</small> * ''[[Lobelia concolor]]'' <small>R.Br.</small> * ''[[Lobelia conferta]]'' <small>Merr. & L.M.Perry</small> * ''[[Lobelia conglobata]]'' <small>Lam.</small> * ''[[Lobelia cordifolia]]'' <small>Hook. & Arn.</small> * ''[[Lobelia corniculata]]'' <small>Thulin</small> * ''[[Lobelia coronopifolia]]'' <small>L.</small> * ''[[Lobelia corymbiformis]]'' <small>Rzed.</small> * ''[[Lobelia cubana]]'' <small>Urb.</small> * ''[[Lobelia cuneifolia]]'' <small>Link & Otto</small> * ''[[Lobelia cyanea]]'' <small>E.Wimm.</small> * ''[[Lobelia cymbalarioides]]'' <small>Engl.</small> * ''[[Lobelia cyphioides]]'' <small>Harv.</small> {{div col end}} == D == {{div col|colwidth=26em}} * ''[[Lobelia darlingensis]]'' <small>(E.Wimm.) Albr.</small> * ''[[Lobelia dasyphylla]]'' <small>E.Wimm.</small> * ''[[Lobelia davidii]]'' <small>Franch.</small> * ''[[Lobelia deckenii]]'' <small>(Asch.) Hemsl.</small> * ''[[Lobelia decurrens]]'' <small>Cav.</small> * ''[[Lobelia decurrentifolia]]'' <small>(Kuntze) K.Schum.</small> * ''[[Lobelia deleiensis]]'' <small>C.E.C.Fisch.</small> * ''[[Lobelia dentata]]'' <small>Cav.</small> * ''[[Lobelia diastateoides]]'' <small>McVaugh</small> * ''[[Lobelia diazlunae]]'' <small>Rzed. & Calderón</small> * ''[[Lobelia dichroma]]'' <small>Schltr.</small> * ''[[Lobelia dielsiana]]'' <small>E.Wimm.</small> * ''[[Lobelia digitalifolia]]'' <small>(Griseb.) Urb.</small> * ''[[Lobelia dioica]]'' <small>R.Br.</small> * ''[[Lobelia dissecta]]'' <small>M.B.Moss</small> * ''[[Lobelia divaricata]]'' <small>Hook. & Arn.</small> * ''[[Lobelia divergens]]'' <small>Rzed.</small> * ''[[Lobelia djurensis]]'' <small>Engl. & Diels</small> * ''[[Lobelia dodiana]]'' <small>E.Wimm.</small> * ''[[Lobelia donanensis]]'' <small>P.Royen</small> * ''[[Lobelia dopatrioides]]'' <small>Kurz</small> * ''[[Lobelia dortmanna]]'' <small>L.</small> * ''[[Lobelia douglasiana]]'' <small>F.M.Bailey</small> * ''[[Lobelia dregeana]]'' <small>(C.Presl) A.DC.</small> * ''[[Lobelia dressleri]]'' <small>Wilbur</small> * ''[[Lobelia drungjiangensis]]'' <small>D.Y.Hong</small> * ''[[Lobelia dunbariae]]'' <small>Rock</small> * ''[[Lobelia duriprati]]'' <small>T.C.E.Fr.</small> {{div col end}} == E == {{div col|colwidth=26em}} * ''[[Lobelia eckloniana]]'' <small>(C.Presl) D.Dietr.</small> * ''[[Lobelia ehrenbergii]]'' <small>Vatke</small> * ''[[Lobelia ekmanii]]'' <small>Urb.</small> * ''[[Lobelia elongata]]'' <small>Small</small> * ''[[Lobelia endlichii]]'' <small>(E.Wimm.) T.J.Ayers</small> * ''[[Lobelia erectiuscula]]'' <small>H.Hara</small> * ''[[Lobelia erinus]]'' <small>L.</small> * ''[[Lobelia erlangeriana]]'' <small>Engl.</small> * ''[[Lobelia eryliae]]'' <small>C.E.C.Fisch.</small> * ''[[Lobelia eurypoda]]'' <small>E.Wimm.</small> * ''[[Lobelia exaltata]]'' <small>Pohl</small> * ''[[Lobelia excelsa]]'' <small>Bonpl.</small> * ''[[Lobelia exilis]]'' <small>Hochst. ex A.Rich.</small> {{div col end}} == F == {{div col|colwidth=26em}} * ''[[Lobelia fangiana]]'' <small>(E.Wimm.) S.Y.Hu</small> * ''[[Lobelia fastigiata]]'' <small>Kunth</small> * ''[[Lobelia fatiscens]]'' <small>Heenan</small> * ''[[Lobelia fawcettii]]'' <small>Urb.</small> * ''[[Lobelia feayana]]'' <small>A.Gray</small> * ''[[Lobelia fenestralis]]'' <small>Cav.</small> * ''[[Lobelia fenshamii]]'' <small>N.G.Walsh & Albr.</small> * ''[[Lobelia fervens]]'' <small>Thunb.</small> * ''[[Lobelia filicaulis]]'' <small>(C.Presl) [[Selmar Schönland|Schönland]]</small> * ''[[Lobelia filiformis]]'' <small>Lam.</small> * ''[[Lobelia filipes]]'' <small>E.Wimm.</small> * ''[[Lobelia fissiflora]]'' <small>N.G.Walsh</small> * ''[[Lobelia fistulosa]]'' <small>Vell.</small> * ''[[Lobelia flaccida]]'' <small>(C.Presl) A.DC.</small> * ''[[Lobelia flaccidifolia]]'' <small>Small</small> * ''[[Lobelia flexicaulis]]'' <small>Rzed. & Calderón</small> * ''[[Lobelia flexuosa]]'' <small>(C.Presl) A.DC.</small> * ''[[Lobelia floridana]]'' <small>Chapm.</small> * ''[[Lobelia foliiformis]]'' <small>T.J.Zhang & D.Y.Hong</small> * ''[[Lobelia fontana]]'' <small>Albr. & N.G.Walsh</small> * ''[[Lobelia fugax]]'' <small>Heenan, Courtney & P.N.Johnson</small> {{div col end}} == G == {{div col|colwidth=26em}} * ''[[Lobelia galpinii]]'' <small>Schltr.</small> * ''[[Lobelia gaoligongshanica]]'' <small>D.Y.Hong</small> * ''[[Lobelia gattingeri]]'' <small>A.Gray</small> * ''[[Lobelia gaudichaudii]]'' <small>A.DC.</small> * ''[[Lobelia gelida]]'' <small>F.Muell.</small> * ''[[Lobelia georgiana]]'' <small>McVaugh</small> * ''[[Lobelia ghiesbreghtii]]'' <small>Decne.</small> * ''[[Lobelia gibbosa]]'' <small>Labill.</small> * ''[[Lobelia giberroa]]'' <small>Hemsl.</small> * ''[[Lobelia gilgii]]'' <small>Engl.</small> * ''[[Lobelia gilletii]]'' <small>De Wild.</small> * ''[[Lobelia glaberrima]]'' <small>Heenan</small> * ''[[Lobelia gladiaria]]'' <small>McVaugh</small> * ''[[Lobelia glandulosa]]'' <small>Walter</small> * ''[[Lobelia glaucescens]]'' <small>E.Wimm.</small> * ''[[Lobelia glazioviana]]'' <small>Zahlbr.</small> * ''[[Lobelia gloria-montis]]'' <small>Rock</small> * ''[[Lobelia goetzei]]'' <small>Diels</small> * ''[[Lobelia goldmanii]]'' <small>(Fernald) T.J.Ayers</small> * ''[[Lobelia gouldii]]'' <small>W.Fitzg.</small> * ''[[Lobelia gracillima]]'' <small>Welw. ex Hiern</small> * ''[[Lobelia grandifolia]]'' <small>Britton</small> * ''[[Lobelia graniticola]]'' <small>E.Wimm.</small> * ''[[Lobelia grayana]]'' <small>E.Wimm.</small> * ''[[Lobelia gregoriana]]'' <small>Baker f.</small> * ''[[Lobelia griffithii]]'' <small>Hook.f. & Thomson</small> * ''[[Lobelia gruina]]'' <small>Cav.</small> * ''[[Lobelia guatemalensis]]'' <small>(B.L.Rob. ex Donn.Sm.) Wilbur</small> * ''[[Lobelia guerrerensis]]'' <small>Eakes & Lammers</small> * ''[[Lobelia guzmanii]]'' <small>Rzed.</small> * ''[[Lobelia gypsophila]]'' <small>T.J.Ayers</small> {{div col end}} == H == {{div col|colwidth=26em}} * ''[[Lobelia hainanensis]]'' <small>E.Wimm.</small> * ''[[Lobelia harrisii]]'' <small>Urb.</small> * ''[[Lobelia hartlaubii]]'' <small>Buchenau</small> * ''[[Lobelia hartwegii]]'' <small>Benth. ex A.DC.</small> * ''[[Lobelia hassleri]]'' <small>Zahlbr.</small> * ''[[Lobelia hederacea]]'' <small>Cham.</small> * ''[[Lobelia henodon]]'' <small>E.Wimm.</small> * ''[[Lobelia henricksonii]]'' <small>M.C.Johnst.</small> * ''[[Lobelia hereroensis]]'' <small>Schinz</small> * ''[[Lobelia heteroclita]]'' <small>McVaugh</small> * ''[[Lobelia heterophylla]]'' <small>Labill.</small> * ''[[Lobelia heyneana]]'' <small>Schult.</small> * ''[[Lobelia hilaireana]]'' <small>(Kanitz) E.Wimm.</small> * ''[[Lobelia hillebrandii]]'' <small>Rock</small> * ''[[Lobelia hintoniorum]]'' <small>B.L.Turner</small> * ''[[Lobelia hirtipes]]'' <small>E.Wimm.</small> * ''[[Lobelia holotricha]]'' <small>E.Wimm.</small> * ''[[Lobelia holstii]]'' <small>Engl.</small> * ''[[Lobelia homophylla]]'' <small>E.Wimm.</small> * ''[[Lobelia hongiana]]'' <small>Q.F.Wang & G.W.Hu</small> * ''[[Lobelia horombensis]]'' <small>E.Wimm.</small> * ''[[Lobelia hotteana]]'' <small>Judd & Skean</small> * ''[[Lobelia humistrata]]'' <small>F.Muell. ex Benth.</small> * ''[[Lobelia humpatensis]]'' <small>E.Wimm.</small> * ''[[Lobelia hypnodes]]'' <small>E.Wimm. ex McVaugh</small> * ''[[Lobelia hypoleuca]]'' <small>Hillebr.</small> * ''[[Lobelia hypsibata]]'' <small>E.Wimm.</small> {{div col end}} == I == {{div col|colwidth=26em}} * ''[[Lobelia illota]]'' <small>McVaugh</small> * ''[[Lobelia imberbis]]'' <small>(Griseb.) Urb.</small> * ''[[Lobelia inconspicua]]'' <small>A.Rich.</small> * ''[[Lobelia inflata]]'' <small>L.</small> * ''[[Lobelia innominata]]'' <small>Rendle</small> * ''[[Lobelia intercedens]]'' <small>(E.Wimm.) Thulin</small> * ''[[Lobelia irasuensis]]'' <small>Planch. & Oerst.</small> * ''[[Lobelia irrigua]]'' <small>R.Br.</small> * ''[[Lobelia iteophylla]]'' <small>C.Y.Wu</small> {{div col end}} == J == {{div col|colwidth=26em}} * ''[[Lobelia jaliscensis]]'' <small>McVaugh</small> * ''[[Lobelia jasionoides]]'' <small>(A.DC.) E.Wimm.</small> {{div col end}} == K == {{div col|colwidth=26em}} * ''[[Lobelia kalmii]]'' <small>L.</small> * ''[[Lobelia kalobaensis]]'' <small>E.Wimm. ex Thulin</small> * ''[[Lobelia × kauaensis]]'' <small>(A.Gray) A.Heller</small> * ''[[Lobelia kirkii]]'' <small>R.E.Fr.</small> * ''[[Lobelia knoblochii]]'' <small>T.J.Ayers</small> * ''[[Lobelia koolauensis]]'' <small>(Hosaka & Fosberg) Lammers</small> * ''[[Lobelia kraussii]]'' <small>Graham</small> * ''[[Lobelia kundelungensis]]'' <small>Thulin</small> {{div col end}} == L == {{div col|colwidth=26em}} * ''[[Lobelia lammersiana]]'' <small>P.Biju, Josekutty & Augustine</small> * ''[[Lobelia langeana]]'' <small>Dusén</small> * ''[[Lobelia lasiocalycina]]'' <small>E.Wimm.</small> * ''[[Lobelia laurentioides]]'' <small>Schltr.</small> * ''[[Lobelia laxa]]'' <small>MacOwan</small> * ''[[Lobelia laxiflora]]'' <small>Kunth</small> * ''[[Lobelia leichhardii]]'' <small>E.Wimm.</small> * ''[[Lobelia lepida]]'' <small>E.Wimm.</small> * ''[[Lobelia leschenaultiana]]'' <small>(C.Presl) Skottsb.</small> * ''[[Lobelia leucotos]]'' <small>Albr.</small> * ''[[Lobelia limosa]]'' <small>(Adamson) E.Wimm.</small> * ''[[Lobelia linarioides]]'' <small>(C.Presl) A.DC.</small> * ''[[Lobelia lindblomii]]'' <small>Mildbr.</small> * ''[[Lobelia linearis]]'' <small>Thunb.</small> * ''[[Lobelia lingulata]]'' <small>E.Wimm.</small> * ''[[Lobelia linnaeoides]]'' <small>(Hook.f.) Petrie</small> * ''[[Lobelia lisowskii]]'' <small>Thulin</small> * ''[[Lobelia lithophila]]'' <small>Senterre & Cast.-Campos</small> * ''[[Lobelia livingstoniana]]'' <small>R.E.Fr.</small> * ''[[Lobelia lobata]]'' <small>E.Wimm.</small> * ''[[Lobelia longicaulis]]'' <small>Brandegee</small> * ''[[Lobelia longipedicellata]]'' <small>C.E.C.Fisch.</small> * ''[[Lobelia longisepala]]'' <small>Engl.</small> * ''[[Lobelia loochooensis]]'' <small>Koidz.</small> * ''[[Lobelia lucayana]]'' <small>Britton & Millsp.</small> * ''[[Lobelia lukwangulensis]]'' <small>Engl.</small> * ''[[Lobelia luruniensis]]'' <small>E.Wimm.</small> * ''[[Lobelia luzoniensis]]'' <small>(Pers.) Merr.</small> {{div col end}} == M == {{div col|colwidth=26em}} * ''[[Lobelia macdonaldii]]'' <small>B.L.Turner</small> * ''[[Lobelia macrocentron]]'' <small>(Benth.) T.J.Ayers</small> * ''[[Lobelia macrodon]]'' <small>(Hook.f.) Lammers</small> * ''[[Lobelia malowensis]]'' <small>E.Wimm.</small> * ''[[Lobelia margarita]]'' <small>E.Wimm.</small> * ''[[Lobelia martagon]]'' <small>(Griseb.) Hitchc.</small> * ''[[Lobelia mcvaughii]]'' <small>T.J.Ayers</small> * ''[[Lobelia melliana]]'' <small>E.Wimm.</small> * ''[[Lobelia membranacea]]'' <small>R.Br.</small> * ''[[Lobelia mexicana]]'' <small>E.Wimm.</small> * ''[[Lobelia mezlerioides]]'' <small>E.Wimm.</small> * ''[[Lobelia mildbraedii]]'' <small>Engl.</small> * ''[[Lobelia minutula]]'' <small>Engl.</small> * ''[[Lobelia modesta]]'' <small>Wedd.</small> * ''[[Lobelia molleri]]'' <small>Henriq.</small> * ''[[Lobelia monostachya]]'' <small>(Rock) Lammers</small> * ''[[Lobelia montana]]'' <small>Reinw. ex Blume</small> * ''[[Lobelia morogoroensis]]'' <small>E.B.Knox & Pócs</small> * ''[[Lobelia muscoides]]'' <small>Cham.</small> {{div col end}} == N == {{div col|colwidth=26em}} * ''[[Lobelia nana]]'' <small>Kunth</small> * ''[[Lobelia neglecta]]'' <small>Schult.</small> * ''[[Lobelia neumannii]]'' <small>T.C.E.Fr.</small> * ''[[Lobelia nicotianifolia]]'' <small>Roth</small> * ''[[Lobelia niihauensis]]'' <small>H.St.John</small> * ''[[Lobelia nubicola]]'' <small>McVaugh</small> * ''[[Lobelia nubigena]]'' <small>J.Anthony</small> * ''[[Lobelia nugax]]'' <small>E.Wimm.</small> * ''[[Lobelia nummularia]]'' <small>Lam.</small> * ''[[Lobelia nummularioides]]'' <small>Cham.</small> * ''[[Lobelia nuttallii]]'' <small>Schult.</small> {{div col end}} == O == {{div col|colwidth=26em}} * ''[[Lobelia oahuensis]]'' <small>Rock</small> * ''[[Lobelia oaxacana]]'' <small>Rzed.</small> * ''[[Lobelia obconica]]'' <small>E.Wimm.</small> * ''[[Lobelia occidentalis]]'' <small>McVaugh & Huft</small> * ''[[Lobelia oligophylla]]'' <small>(Wedd.) Lammers</small> * ''[[Lobelia oreas]]'' <small>E.Wimm.</small> * ''[[Lobelia organensis]]'' <small>Gardner</small> * ''[[Lobelia orientalis]]'' <small>Rzed. & Calderón</small> * ''[[Lobelia origenes]]'' <small>Lammers</small> * ''[[Lobelia ovin]]'' <small>E.Wimm.</small> * ''[[Lobelia oxyphylla]]'' <small>Urb.</small> {{div col end}} == P == {{div col|colwidth=26em}} * ''[[Lobelia pachytricha]]'' <small>Albr. & N.G.Walsh</small> * ''[[Lobelia paludigena]]'' <small>Thulin</small> * ''[[Lobelia paludosa]]'' <small>Nutt.</small> * ''[[Lobelia paranaensis]]'' <small>R.Braga</small> * ''[[Lobelia parva]]'' <small>Badré & Cadet</small> * ''[[Lobelia parvidentata]]'' <small>L.O.Williams</small> * ''[[Lobelia parvisepala]]'' <small>E.Wimm.</small> * ''[[Lobelia patula]]'' <small>L.f.</small> * ''[[Lobelia pedunculata]]'' <small>R.Br.</small> * ''[[Lobelia pentheri]]'' <small>E.Wimm.</small> * ''[[Lobelia perpusilla]]'' <small>Hook.f.</small> * ''[[Lobelia perrieri]]'' <small>E.Wimm.</small> * ''[[Lobelia persicifolia]]'' <small>Lam.</small> * ''[[Lobelia petiolata]]'' <small>Hauman</small> * ''[[Lobelia philippinensis]]'' <small>Skottsb.</small> * ''[[Lobelia physaloides]]'' <small>A.Cunn.</small> * ''[[Lobelia pinifolia]]'' <small>L.</small> * ''[[Lobelia plebeia]]'' <small>E.Wimm.</small> * ''[[Lobelia pleotricha]]'' <small>Diels</small> * ''[[Lobelia poetica]]'' <small>E.Wimm.</small> * ''[[Lobelia polyphylla]]'' <small>Hook. & Arn.</small> * ''[[Lobelia porphyrea]]'' <small>Rzed. & Calderón</small> * ''[[Lobelia portoricensis]]'' <small>(Vatke) Urb.</small> * ''[[Lobelia pratioides]]'' <small>Benth.</small> * ''[[Lobelia preslii]]'' <small>A.DC.</small> * ''[[Lobelia pringlei]]'' <small>S.Watson</small> * ''[[Lobelia proctorii]]'' <small>Argent & P.Wilkie</small> * ''[[Lobelia psilostoma]]'' <small>E.Wimm.</small> * ''[[Lobelia pteropoda]]'' <small>(C.Presl) A.DC.</small> * ''[[Lobelia puberula]]'' <small>Michx.</small> * ''[[Lobelia pubescens]]'' <small>Aiton</small> * ''[[Lobelia pulchella]]'' <small>Vatke</small> * ''[[Lobelia purpurascens]]'' <small>R.Br.</small> * ''[[Lobelia purpusii]]'' <small>Brandegee</small> * ''[[Lobelia pyramidalis]]'' <small>Wall.</small> {{div col end}} == Q == {{div col|colwidth=26em}} * ''[[Lobelia quadrangularis]]'' <small>R.Br.</small> * ''[[Lobelia quadrisepala]]'' <small>(R.D.Good) E.Wimm.</small> * ''[[Lobelia quarreana]]'' <small>E.Wimm.</small> * ''[[Lobelia quiexobrae]]'' <small>Rzed.</small> {{div col end}} == R == {{div col|colwidth=26em}} * ''[[Lobelia rarifolia]]'' <small>E.Wimm.</small> * ''[[Lobelia reinekeana]]'' <small>E.Wimm.</small> * ''[[Lobelia reinwardtiana]]'' <small>(C.Presl) A.DC.</small> * ''[[Lobelia remyi]]'' <small>Rock</small> * ''[[Lobelia reniformis]]'' <small>Cham.</small> * ''[[Lobelia reptans]]'' <small>W.J.de Wilde & Duyfjes</small> * ''[[Lobelia reverchonii]]'' <small>B.L.Turner</small> * ''[[Lobelia rhombifolia]]'' <small>de Vriese</small> * ''[[Lobelia rhynchopetalum]]'' <small>Hemsl.</small> * ''[[Lobelia rhytidosperma]]'' <small>Benth.</small> * ''[[Lobelia ritabeaniana]]'' <small>E.B.Knox</small> * ''[[Lobelia rivalis]]'' <small>E.Wimm.</small> * ''[[Lobelia robusta]]'' <small>Graham</small> * ''[[Lobelia rogersii]]'' <small>Bowden</small> * ''[[Lobelia rosalindae]]'' <small>Rzed.</small> * ''[[Lobelia rosea]]'' <small>Wall.</small> * ''[[Lobelia rotundifolia]]'' <small>Juss. ex A.DC.</small> * ''[[Lobelia roughii]]'' <small>Hook.f.</small> * ''[[Lobelia rubescens]]'' <small>De Wild.</small> * ''[[Lobelia rzedowskii]]'' <small>Art.Castro & I.Gut.</small> {{div col end}} == S == {{div col|colwidth=26em}} * ''[[Lobelia salicina]]'' <small>Lam.</small> * ''[[Lobelia sancta]]'' <small>Thulin</small> * ''[[Lobelia santa-luciae]]'' <small>Rendle</small> * ''[[Lobelia santos-limae]]'' <small>Brade</small> * ''[[Lobelia sapinii]]'' <small>De Wild.</small> * ''[[Lobelia sartorii]]'' <small>Vatke</small> * ''[[Lobelia saturnini]]'' <small>Art.Castro & I.Gut.</small> * ''[[Lobelia scebelii]]'' <small>Chiov.</small> * ''[[Lobelia schimperi]]'' <small>Hochst. ex A.Rich.</small> * ''[[Lobelia scrobiculata]]'' <small>E.Wimm.</small> * ''[[Lobelia seguinii]]'' <small>H.Lév. & Vaniot</small> * ''[[Lobelia serpens]]'' <small>Lam.</small> * ''[[Lobelia serratifolia]]'' <small>W.J.de Wilde & Duyfjes</small> * ''[[Lobelia sessilifolia]]'' <small>Lamb.</small> * ''[[Lobelia setacea]]'' <small>Thunb.</small> * ''[[Lobelia setulosa]]'' <small>E.Wimm.</small> * ''[[Lobelia shaferi]]'' <small>Urb.</small> * ''[[Lobelia simplicicaulis]]'' <small>R.Br.</small> * ''[[Lobelia simulans]]'' <small>N.G.Walsh</small> * ''[[Lobelia sinaloae]]'' <small>Sprague</small> * ''[[Lobelia siphilitica]]'' <small>L.</small> * ''[[Lobelia solaris]]'' <small>E.Wimm.</small> * ''[[Lobelia sonderiana]]'' <small>(Kuntze) Lammers</small> * ''[[Lobelia spathopetala]]'' <small>Diels</small> * ''[[Lobelia × speciosa]]'' <small>Sweet</small> * ''[[Lobelia spicata]]'' <small>Lam.</small> * ''[[Lobelia standleyi]]'' <small>McVaugh</small> * ''[[Lobelia stenocarpa]]'' <small>E.Wimm.</small> * ''[[Lobelia stenodonta]]'' <small>(Fernald) McVaugh</small> * ''[[Lobelia stenophylla]]'' <small>Benth.</small> * ''[[Lobelia stenosiphon]]'' <small>(Adamson) E.Wimm.</small> * ''[[Lobelia stolonifera]]'' <small>Donn.Sm.</small> * ''[[Lobelia stricklandiae]]'' <small>Gilliland</small> * ''[[Lobelia stricta]]'' <small>Sw.</small> * ''[[Lobelia stuhlmannii]]'' <small>Schweinf. ex Stuhlmann</small> * ''[[Lobelia sublibera]]'' <small>S.Watson</small> * ''[[Lobelia subnuda]]'' <small>Benth.</small> * ''[[Lobelia subpubera]]'' <small>Wedd.</small> * ''[[Lobelia subscaposa]]'' <small>Rzed.</small> * ''[[Lobelia sulawesiensis]]'' <small>Lammers</small> * ''[[Lobelia sumatrana]]'' <small>Merr.</small> * ''[[Lobelia surrepens]]'' <small>Hook.f.</small> * ''[[Lobelia sutherlandii]]'' <small>E.Wimm.</small> {{div col end}} == T == {{div col|colwidth=26em}} * ''[[Lobelia taliensis]]'' <small>Diels</small> * ''[[Lobelia tarsophora]]'' <small>Seaton ex Greenm.</small> * ''[[Lobelia tatea]]'' <small>(E.Wimm.) E.Wimm.</small> * ''[[Lobelia telekii]]'' <small>Schweinf.</small> * ''[[Lobelia telephioides]]'' <small>(C.Presl) A.DC.</small> * ''[[Lobelia tenera]]'' <small>Kunth</small> * ''[[Lobelia tenuior]]'' <small>R.Br.</small> * ''[[Lobelia terminalis]]'' <small>C.B.Clarke</small> * ''[[Lobelia thapsoidea]]'' <small>Schott ex Pohl</small> * ''[[Lobelia thermalis]]'' <small>Thunb.</small> * ''[[Lobelia thorelii]]'' <small>E.Wimm.</small> * ''[[Lobelia thuliniana]]'' <small>E.B.Knox</small> * ''[[Lobelia tomentosa]]'' <small>L.f.</small> * ''[[Lobelia trigonocaulis]]'' <small>F.Muell.</small> * ''[[Lobelia tripartita]]'' <small>Thulin</small> * ''[[Lobelia trullifolia]]'' <small>Hemsl.</small> * ''[[Lobelia tupa]]'' <small>L.</small> {{div col end}} == U == {{div col|colwidth=26em}} * ''[[Lobelia udzungwensis]]'' <small>Thulin</small> * ''[[Lobelia uliginosa]]'' <small>E.Wimm.</small> * ''[[Lobelia umbellifera]]'' <small>McVaugh</small> * ''[[Lobelia urens]]'' <small>L.</small> {{div col end}} == V == {{div col|colwidth=26em}} * ''[[Lobelia vagans]]'' <small>Balf.f.</small> * ''[[Lobelia valida]]'' <small>[[Louisa Bolus|L.Bolus]]</small> * ''[[Lobelia vanreenensis]]'' <small>(Kuntze) K.Schum.</small> * ''[[Lobelia victoriensis]]'' <small>P.Royen</small> * ''[[Lobelia villaregalis]]'' <small>T.J.Ayers</small> * ''[[Lobelia villosa]]'' <small>(Rock) H.St.John & Hosaka</small> * ''[[Lobelia viridiflora]]'' <small>McVaugh</small> * ''[[Lobelia vivaldii]]'' <small>Lammers & Proctor</small> * ''[[Lobelia volcanica]]'' <small>T.J.Ayers</small> {{div col end}} == W == {{div col|colwidth=26em}} * ''[[Lobelia wahiawa]]'' <small>Lammers</small> * ''[[Lobelia walkeri]]'' <small>(C.B.Clarke) W.J.de Wilde & Duyfjes</small> * ''[[Lobelia welwitschii]]'' <small>Engl. & Diels</small> * ''[[Lobelia wilmsiana]]'' <small>Diels</small> * ''[[Lobelia winifrediae]]'' <small>Diels</small> * ''[[Lobelia wollastonii]]'' <small>Baker f.</small> {{div col end}} == X == {{div col|colwidth=26em}} * ''[[Lobelia xalapensis]]'' <small>Kunth</small> * ''[[Lobelia xongorolana]]'' <small>E.Wimm.</small> {{div col end}} == Y == {{div col|colwidth=26em}} * ''[[Lobelia yucatana]]'' <small>E.Wimm.</small> * ''[[Lobelia yuccoides]]'' <small>Hillebr.</small> {{div col end}} == Z == {{div col|colwidth=26em}} * ''[[Lobelia zelayensi]]'' <small>Wilbur</small> * ''[[Lobelia zeylanica]]'' <small>L.</small> {{div col end}} == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Lobelia| ]] mtlu1wiofhx1s7paesnwt4hpfdt7sjq 0 461658 2967716 2916982 2026-09-16T16:45:15Z Pynappel 70858 2967716 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Cockroach Janta Party logo.svg|duimnael|Kakkerlak Volksparty logo.]] Die '''Cockroach Janta Party''' ('''CJP'''; letterlik die '''Kakkerlak Volksparty''') is 'n Indiese satiriese politieke beweging wat op 16 Mei 2026 gestig is deur Abhijeet Dipke, 'n politieke kommunikasiestrateeg wat voorheen saam met die Aam Aadmi Party gewerk het. Dit het ontstaan in reaksie op opmerkings van die huidige hoofregter van [[Indië]], Surya Kant, op 15 Mei 2026, waarin hy werklose jeug met "kakkerlakke" en "parasiete van die samelewing" vergelyk het.<ref name="bbc_news">{{cite news |title=Indian politics has acquired an unusual mascot: the cockroach |url=https://www.bbc.com/news/articles/cz72y11jjq1o |work=BBC News |date=21 Mei 2026 |access-date=21 Mei 2026 |archive-date=21 Mei 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260521094129/https://www.bbc.com/news/articles/cz72y11jjq1o |url-status=live }}</ref> Binne dae na sy stigting het die beweging meer as 350 000 aanmeldings en meer as 20 miljoen volgelinge op [[Instagram]] gekry.<ref>{{cite news |title=Cockroach Janta Party explodes online after top judge's remark; CJP gains 3.7 million followers in 24 hours |url=https://www.tribuneindia.com/news/india/cockroach-janta-party-top-judges-comment-sparks-viral-satire-protest/ |work=The Tribune |date=20 Mei 2026 |access-date=21 Mei 2026}}</ref> Die beweging het ook aan vanlyn aktiwiteite deelgeneem, met vrywilligers wat deelneem aan proteste en skoonmaakaksies geklee in [[kakkerlak]]kostuums.<ref name="bbc_news"/> Alhoewel die beweging nie by die Verkiesingskommissie van Indië geregistreer is nie, voer dit veldtogte teen breër maatskaplike, ekonomiese en politieke kwessies wat die Indiese jeug raak, insluitend hoë gegradueerde werkloosheid, gebreke in die landwye eksamenorganisasie, welvaartkonsentrasie en geregtelike [[korrupsie]]. ==Agtergrond en vorming== Tydens 'n Hooggeregshofverhoor op 15 Mei 2026 rakende 'n minagtingsversoek met betrekking tot senior advokaat-benamings en die gebruik van bedrieglike professionele geloofsbriewe, het Hoofregter Surya Kant opgemerk:<ref name="boom">{{cite web |title=The Cockroach Janta Party: How A CJI Comment Became A Movement |url=https://www.boomlive.in/explainers/the-cockroach-janta-party-how-a-cji-comment-became-a-movement-31586 |website=BOOM Fact Check |date=18 Mei 2026 |access-date=19 Mei 2026 |archive-date=19 Mei 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260519075638/https://www.boomlive.in/explainers/the-cockroach-janta-party-how-a-cji-comment-became-a-movement-31586 |url-status=live }}</ref> “Daar is jongmense soos kakkerlakke, wat geen werk kry of enige plek in die beroep het nie. Sommige van hulle word [[Media (kommunikasie)|media]], sommige van hulle word [[sosiale media]], RTI-aktiviste en ander aktiviste, en hulle begin almal aanval.” Die volgende dag het Abhijeet Dipke die bekendstelling van 'n "platform vir al die 'kakkerlakke' daar buite" op [[X (sosiale netwerk)|X]] aangekondig, met die lys van die geskiktheidskriteria as [[Werkloosheid|werkloos]], lui, chronies aanlyn en in staat om professioneel 'n bohaai op te skop.<ref name="nationalherald">{{cite web |title=Laugh if you like but cockroaches uniting, joining 'Cockroach Janta Party' in droves |url=https://www.nationalheraldindia.com/national/laugh-if-you-want-but-cockroaches-uniting-joining-cockroach-janata-party-in-droves |website=National Herald |date=18 Mei 2026 |access-date=19 May 2026 |last=Prabal |first=A.J. |archive-date=19 Mei 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260519111120/https://www.nationalheraldindia.com/national/laugh-if-you-want-but-cockroaches-uniting-joining-cockroach-janata-party-in-droves |url-status=live }}</ref> Die party se [[webwerf]] het op 16 Mei in werking getree onder die slagspreuk "Stem van die Lui en Werkloses".<ref name="telegraph">{{cite web |title=CJI may clarify but Cockroach Janta Party is ready for dissent, one laugh at a time |url=https://www.telegraphindia.com/india/cji-surya-kant-may-clarify-but-cockroach-janata-party-is-ready-for-dissent-one-laugh-at-a-time/cid/2161212 |website=The Telegraph India |date=18 May 2026 |access-date=19 Mei 2026 |archive-date=19 Mei 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260519044932/https://www.telegraphindia.com/india/cji-surya-kant-may-clarify-but-cockroach-janata-party-is-ready-for-dissent-one-laugh-at-a-time/cid/2161212 |url-status=live }}</ref> Binne 48 uur het die beweging meer as 40 000 geregistreerde lede beweer. Die beweging het vinnig op [[sosiale media]]platforms gegroei. Binne 78 uur na die bekendstelling het die Instagram-rekening 3 miljoen volgelinge oorskry. Dit het toe 10 miljoen in minder as vyf dae oorskry en die amptelike rekening van die regerende [[Bharatiya Janata Party]] verbygesteek.<ref name="it_celebs">{{cite web |last=Kateel |first=Avinash |date=21 May 2026 |title=Cockroach party beats BJP on the 'gram with 10 million followers in 5 days |url=https://www.indiatoday.in/india/story/cockroach-janta-party-10-million-followers-on-instagram-bjp-followers-cji-remarks-genz-youth-2914805-2026-05-21 |website=India Today |access-date=21 Mei 2026}}</ref> Teen 22 Mei 2026 het die rekening meer as 20 miljoen volgelinge vertoon.<ref name="et_realwork">{{cite news |title='Asli kaam ka waqt aagya': Cockroach Janta Party launches new campaign after crossing BJP's Instagram follower count, hits 20 million |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/new-updates/asli-kaam-ka-waqt-aagya-cockroach-janta-party-launches-new-campaign-after-crossing-bjps-instagram-follower-count-hits-20-million/articleshow/131258883.cms |work=The Economic Times |date=22 Mei 2026 |access-date=22 Mei 2026}}</ref> Die beweging het ook 200 000 volgelinge op X oorskry,<ref name="bbc_news"/> en beweer dat hulle meer as 350 000 lede deur aanlynvorms geregistreer het.<ref name="aljazeera" /> Benewens sy aanlyn teenwoordigheid het die beweging vanlyn protesoptogte en gemeenskapsdiensaktiwiteite georganiseer. Vrywilligers geklee in kakkerlakkostuums het skoonmaakaksies uitgevoer, insluitend op die Yamuna-rivier, en aan openbare demonstrasies deelgeneem. In Rohtak, Haryana, het Zila Parishad-lid Jaidev Dagar 'n vanlyn protesoptog onder die Kakkerlak Volksparty-vaandel aangekondig om plaaslike griewe uit te lig.<ref name="express_block">{{cite news |last=Manoj |first=C. G. |title=In 'Cockroach Janta Party' handle, Government sees national security threat, asks X to block |url=https://indianexpress.com/article/political-pulse/in-cockroach-janta-party-handle-government-sees-a-national-security-threat-asks-x-to-block-10702041/ |work=The Indian Express |date=22 Mei 2026 |access-date=22 Mei 2026}}</ref> Die beweging het sedertdien na verskeie state versprei, insluitend [[Wes-Bengale]], [[Bihar]], Madhya Pradesh, [[Uttar Pradesh]], [[Jammu en Kasjmir]], en Himachal Pradesh.<ref name="aljazeera">{{cite news |date=20 Mei 2026 |title=Cockroach Janata Party: Top Indian judge's comment sparks satire protest |url=https://www.aljazeera.com/features/2026/5/20/cockroach-janata-party-top-indian-judges-comment-sparks-satire-protest |work=Al Jazeera |access-date=20 Mei 2026 |archive-date=20 Mei 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260520061835/https://www.aljazeera.com/features/2026/5/20/cockroach-janata-party-top-indian-judges-comment-sparks-satire-protest |url-status=live }}</ref> ==Reaksie van Surya Kant== Na die vel reaksie het Hoofregter Surya Kant op 16 Mei 'n verduideliking uitgereik waarin hy verklaar het dat sy opmerkings verkeerd aangehaal is. Hy het gesê dat hy spesifiek individue kritiseer wat die regsberoep betree het met behulp van vals en ongeldige grade, nie die land se werklose jeug nie.<ref name="boom"/> Dipke het op die verduideliking oor X gereageer en die Hoofregter se opmerkings doelbewus verkeerd geïnterpreteer soos oor die twyfel oor [[Narendra Modi]] se grade.<ref>{{Cite web |last=Bhattacharya |first=Tathagata |date=16 Junie 2018 |title=The curious case of Prime Minister Narendra Modi’s degree |url=https://www.nationalheraldindia.com/india/the-curious-case-of-prime-minister-narendra-modis-degree |access-date=23 Mei 2026 |website=National Herald |language=en}}</ref> Hy het verder in 'n onderhoud met India Today gesê dat die Hoofregter se opmerkings besonder kwetsend was omdat dit van die bewaarder van die Grondwet gekom het, wat die taak het om [[vryheid van spraak]] te beskerm.<ref name="it_celebs"/> ==Ideologie== Die CJP beskryf hulself as "'n politieke front van die jeug, deur die jeug, vir die jeug: [[Sekularisme|Sekulêr]], [[Sosialisme|Sosialisties]], [[Demokrasie|Demokraties]] en Lui."<ref name="boom"/> Dipke het verklaar dat die veldtog nie daarin belangstel om 'n tradisionele [[politieke party]] te word nie en geen belangstelling het om gevestigde politici in die platform in te sluit nie, en opgemerk dat "Generasie Z dit nie sal hou as huidige politici by die CJP aansluit nie."<ref name="it_celebs"/> Die party se visie op sy webwerf word deur Dipke as volg uiteengesit: "Ons is nie hier om nog 'n PM CARES op te stel, vakansie in [[Davos]] te hou op die belastingbetaler se salarisstrokie, of [[korrupsie]] as 'strategiese besteding' te hermerk nie. Ons is hier om hardop, herhaaldelik, skriftelik te vra waarheen die geld gegaan het." Verder word sy missie beskryf as: "Bou 'n party vir die jongmense wat aanhoudend lui, chronies aanlyn en, mees onlangs, kakkerlakke genoem word. Dis dit. Dis die missie. Die res is [[Politieke satire|satire]]."<ref name="cjp_manifesto">{{Cite web |title=CJP |url=https://cockroachjantaparty.org/#manifesto |access-date=21 Mei 2026 |archive-date=21 Mei 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260521185425/https://cockroachjantaparty.org/#manifesto |url-status=live }}</ref>Die party het 'n formele vyfpunt-manifes vrygestel:<ref name="cjp_manifesto"/><ref name="indiatoday">{{cite web |title=Cockroach Janta Party debuts, admits two TMC MPs within 2 days |url=https://www.indiatoday.in/india/story/cockroach-janta-party-40000-members-mahua-moitra-kirti-azad-gen-z-convention-2913347-2026-05-18 |website=India Today |date=18 May 2026 |access-date=19 Mei 2026 |archive-date=19 Mei 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260519032114/https://www.indiatoday.in/india/story/cockroach-janta-party-40000-members-mahua-moitra-kirti-azad-gen-z-convention-2913347-2026-05-18 |url-status=live }}</ref> *Geen Hoofregter sal 'n Rajya Sabha-setel as 'n beloning na aftrede ontvang nie.<ref name="cjp_manifesto" /> *Indien enige wettige stem verwyder word, sal die Hoofverkiesingskommissaris ingevolge die UAPA in hegtenis geneem word, aangesien die wegneem van stemreg "nie minder as [[terrorisme]]" is nie.<ref name="cjp_manifesto" /> *Vroue sal 50% reservering ontvang (in plaas van 33%) sonder om die sterkte van die Parlement te verhoog; 50% van alle Kabinetsposisies sal vir vroue gereserveer word.<ref name="cjp_manifesto" /> *Alle mediahuise wat besit word deur die Adani Groep en Reliance Industries ("Ambani") sal hul lisensies gekanselleer kry om plek te maak vir onafhanklike media. Bankrekeninge van "Godi-media-ankers" sal ondersoek word<ref name="cjp_manifesto" /> *Enige MLA of LP wat van een party na 'n ander oorloop, sal vir 20 jaar verbied word om aan verkiesings deel te neem en 'n openbare amp te beklee<ref name="cjp_manifesto" /> Bykomende punte wat deur die aktivis Anjali Bhardwaj voorgestel is en deur die party aanvaar is, sluit in:<ref name="indiatoday"/> *Die party sal aanspreeklik wees kragtens die RTI-wet *Dit sal nie 'n "geheime Kakkerlak-CARES-fonds" stig nie (met verwysing na die PM CARES-fonds) ===Lidmaatskap=== Die geskiktheidskriteria vir aansluiting by die CJP is doelbewus satiries:<ref name="boom"/> *[[Werkloosheid|Werkloos]] ("met geweld, uit keuse of uit beginsel") *Lui ("verwys slegs na fisiese aktiwiteit") *Chronies aanlyn ("ten minste 11 uur daagliks, insluitend badkamerpouses") *Vermoë om professioneel hulself te laat geld ("moet inhoud skerp, eerlik wees en wys op iets wat saak maak") Die party verklaar dat [[godsdiens]], [[kaste]] en [[geslag]] nie in die lidmaatskapproses in ag geneem word nie.<ref name="boom"/> ==Ontvangs== Die beweging het aandag en steun van verskeie openbare figure en politici regoor verskillende state getrek, terwyl dit ook kritiek en regstappe ontlok het.<ref name="APNews">{{cite web |date=21 Mei 2026 |title=A parody 'cockroach' party in India becomes major outlet for youth anger and protest |url=https://apnews.com/article/india-cockroach-janta-party-9e8be82b182e32feda4fee42d52de75b |access-date=21 Mei 2026 |website=AP News |language=en |archive-date=22 Mei 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260522091132/https://apnews.com/article/india-cockroach-janta-party-9e8be82b182e32feda4fee42d52de75b |url-status=live }}</ref> ===Ondersteuners=== Binne dae na die bekendstelling het twee Trinamool Kongres-LP's, Mahua Moitra en Kirti Azad, belangstelling getoon om by die party aan te sluit en is verwelkom deur die CJP se sosiale media-platform. Moitra het verklaar dat sy wil aansluit "behalwe dat sy 'n lid van die Anti-Nasionale Party is".<ref name="indiatoday" /> Die president van die Samajwadi Party, Akhilesh Yadav, het op sosiale media kommentaar gelewer oor die beweging deur te plaas: "BJP banam CJP" (BJP teenoor CJP).<ref name="ht_akhilesh">{{cite web |title=BJP vs CJP: Akhilesh takes jibe as Cockroach Janta Party takes internet by storm |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/bjp-vs-cjp-akhilesh-takes-jibe-as-cockroach-janta-party-takes-internet-by-storm-101779288974991.html |website=Hindustan Times |date=19 Mei 2026 |access-date=21 Mei 2026}}</ref> [[Indian National Congress|Kongres]]-LP Shashi Tharoor het die CJP beskryf as 'n "openbaring" van jeugfrustrasie rakende [[werkloosheid]], [[inflasie]] en die NEET-eksamenvraestelekkasies. Tharoor het die blokkering van CJP se [[X (sosiale netwerk)|X]]-platform gekritiseer as "ramp" vir demokrasie, en aangevoer dat satiriese en humoristiese uitlaatkleppe gesond is om openbare ontevredenheid uit te druk. Hy het opgemerk dat die verskynsel Gen Z se rusteloosheid aandui en 'n geleentheid bied vir die politieke opposisie om hierdie ontevredenheid in die hoofstroom verkiesingspolitiek te kanaliseer.<ref name="tharoor_ie">{{cite news |last=Manoj |first=C. G. |title=Shashi Tharoor: 'Cockroach Janta Party reveals people frustrated with government… has shown Opposition there is an opportunity waiting to be seized' |url=https://indianexpress.com/article/political-pulse/shashi-tharoor-cockroach-janata-party-reveals-people-frustrated-with-government-has-shown-opposition-there-is-an-opportunity-waiting-to-be-seized-10701728/ |work=The Indian Express |date=22 Mei 2026 |access-date=22 Mei 2026 }}{{Dooie skakel|date=Julie 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Die aktivis-prokureur Prashant Bhushan het ook die beweging ondersteun en gesê dat Hoofregter Kant se kommentaar "diepgewortelde vooroordeel en antipatie teenoor aktiviste en die jeug in die algemeen weerspieël."<ref name="aljazeera"/> Bhushan het die CJP aangespoor om sy platforms te gebruik om die NEET-dokumentlekkasie uit te lig, verantwoording van die Unie-minister Dharmendra Pradhan te eis, en 'n "reg op indiensneming"-wet te versoek wat werk of werkloosheidstoelaes bied vir burgers tussen 21 en 60 jaar oud.<ref name="it_celebs"/> [[YouTuber]] Dhruv Rathee het ook sy steun uitgespreek en in 'n [[YouTube]]-kortvertoning gesê dat hy binnekort by die kollektief sal aansluit.<ref name="it_celebs"/> Ander prominente figure wat steun of betrokkenheid by die beweging uitgespreek het, sluit in die sosiale aktivis Anjali Bhardwaj.<ref name="indiatoday"/> Verskeie figure uit die Indiese film- en komediebedrywe het ook die beweging op sosiale media ondersteun of daarmee betrokke geraak. Die filmmaker Anurag Kashyap, die komediant Kunal Kamra, en die aktrises Konkona Sen Sharma, Fatima Sana Shaikh, Dia Mirza en Esha Gupta het hul steun vir die beweging uitgespreek, hoofsaaklik deur inhoud van die party se amptelike sosiale media-platforms te volg en te deel.<ref name="midday_celebs">{{cite web |title=Cockroach Janata Party: Bollywood celebrities join the viral satirical political outfit |url=https://www.mid-day.com/entertainment/bollywood-news/article/cockroach-janata-party-bollywood-celebrities-join-the-viral-satirical-political-outfit-23631405 |website=Mid-day |date=20 Mei 2026 |access-date=21 Mei 2026}}</ref><ref name="it_celebs"/> Op 23 Mei 2026 het die omgewingsbewuste Sonam Wangchuk sy steun vir die Kakkerlak Janata Party-beweging uitgespreek, homself as 'n "erekakkerlak" beskryf en die regering aangespoor om bekommernisse wat deur jongmense geopper word, aan te spreek eerder as om aanlyn meningsverskil te onderdruk.<ref>{{Cite news |title=Sonam Wangchuk calls himself 'honorary cockroach', backs CJP, urges Centre to hear youth |url=https://www.newindianexpress.com/amp/story/india/2026/May/23/sonam-wangchuk-calls-himself-honorary-cockroach-backs-cjp-urges-centre-to-hear-youth |work=The New Indian Express |date=23 Mei 2026 |access-date=23 Mei 2026}}</ref> ===Kritiek en skeptisisme=== Kritici het die CJP as aanlyn politieke teater afgemaak, en gewys op Dipke se vorige verbintenis met die Aam Aadmi Party en aangevoer dat die kollektief 'n sorgvuldig verpakte digitale veldtog is eerder as 'n spontane rebellie.<ref name="bbc_news"/> Sommige ontleders bevraagteken of die vinnige groei daarvan ware mobilisering op grondvlak of sosiale media-versterking weerspieël, en merk op dat virale bewegings dikwels sukkel om momentum te behou buite aanvanklike aanlyn aandag.<ref name="aljazeera"/><ref>{{Cite news |last=Press |first=Associated |date=21 Mei 2026 |title=Parody Cockroach Janta political party's rise reflects youth anger in India |url=https://www.theguardian.com/world/2026/may/21/cockroach-janta-party-youth-anger-frustration-protest-india |access-date=21 Mei 2026 |work=The Guardian |language=en |issn=0261-3077}}</ref>Gebruikers van sosiale media bly verdeeld: sommige bestempel die CJP as "blote [[meem]]-politiek", terwyl ander dit beskryf as "die eerste party in die land wat ten minste die pyn van die jeug verstaan".<ref name="nationalherald"/> YouTuber Meghnad S het opgemerk dat die gewildheid van 'n satiriese, nie-bestaande party "'n reuse-kommentaar op Indiese politieke partye in die algemeen" is.<ref name="slguardian">{{cite web |title=India's 'Cockroach Janta Party' Goes Viral as Meme Politics Challenges Establishment |url=https://slguardian.org/indias-cockroach-janta-party-goes-viral-as-meme-politics-challenges-establishment/ |website=Sri Lanka Guardian |date=19 Mei 2026 |access-date=20 Mei 2026 |archive-date=20 Mei 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260520184236/https://slguardian.org/indias-cockroach-janta-party-goes-viral-as-meme-politics-challenges-establishment/ |url-status=live }}</ref> ===Sosiale media en internetbeperkings=== Op 21 Mei 2026 is die Kakkerlak Janta Party se amptelike X-rekening in Indië geblok in reaksie op 'n regseis.<ref name="sharma">{{Cite web |last=Sharma |first=Nikita |date=21 Mei 2026 |title=X withholds Cockroach Janata Party account in India, hours after it overtook BJP on Insta |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/cockroach-janta-party-x-twitter-account-withheld-in-india-abhijeet-dipke-shares-photo-101779350031188.html |access-date=21 Mei 2026 |website=Hindustan Times |language=en}}</ref> Die Ministerie van Elektronika en Inligtingstegnologie (MeitY) het die beperking kragtens Artikel 69(A) van die Inligtingstegnologiewet, 2000, gelas, op grond van insette van die Intelligensieburo (IB). Die IB het "nasionale veiligheidskwessies" en 'n bedreiging vir die "[[soewereiniteit]] van Indië" aangehaal en aangevoer dat CJP se inhoud opruiend was en vinnig onder die jeug aan die gang was. Die blokkeringsbevel is na bewering uitgereik toe die rekening ongeveer 90 000 volgelinge gehad het, en amptenare het aangedui dat 'n proses om die party se Instagram-rekening te blokkeer ook aan die gang was.<ref name="express_block"/> Op 23 Mei 2026 is die amptelike webwerf verwyder. <ref>{{Cite web |last=Philips |first=Jacob |last2=Moshiri |first2=Azadeh |date=23 Mei 2026 |title=India's Cockroach Janta Party claims website has been blocked |url=https://www.bbc.com/news/articles/cddpq71866do |access-date=24 May 2026 |website=BBC |language=en}}</ref> Dit het gebeur nadat die webwerf 'n aanlyn petisie begin het waarin Dharmendra Pradhan se bedanking gevra is, en hom blameer het vir die NEET 2026-dokumentlekkasie.<ref>{{Cite web |last=Mudgal |first=Aryan |date=23 Mei 2026 |title=Now, Cockroach Janta Party website taken down; founder slams ‘dictatorial behaviour’ |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/now-cockroach-janta-party-cjp-website-taken-down-founder-abhijeet-dipke-slams-dictatorial-behaviour-bjp-government-101779528479485.html |access-date=23 Mei 2026 |website=Hindustan Times |language=en}}</ref> ===Dreigemente=== Op 22 Mei 2026 het Dipke beweer dat hy doodsdreigemente via [[WhatsApp]] van anonieme nommers ontvang het. Volgens skermkiekies wat hy gedeel het, het die boodskappe hom na bewering gevra om die party se sosiale media-rekeninge te sluit of by die BJP aan te sluit, terwyl hulle ook gedreig het om hom in die Verenigde State dood te maak.<ref>{{Cite news |last=Kaur |first=Amarjot |date=23 Mei 2026 |title=I don’t think the ruling party has the stomach for sarcasm, says Cockroach Janta Party founder Abhijeet Dipke |url=https://www.thehindu.com/news/national/crackdown-on-cockroach-janta-party-access-to-all-accounts-lost-says-founder-abhijeet-dipke/article71014074.ece |access-date=24 Mei 2026 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Normdata}} [[Kategorie:Politieke partye in Indië]] 2wxm85bis9a6iz3fycm0t1nc899byoq 2967759 2967716 2026-09-16T18:18:49Z KiranBOT 189717 het AMP-opsporing van URL'e verwyder ([[:m:User:KiranBOT/AMP|besonderhede]]) ([[User talk:Usernamekiran|rapporteer fout]]) v3.1.1-current 2967759 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Cockroach Janta Party logo.svg|duimnael|Kakkerlak Volksparty logo.]] Die '''Cockroach Janta Party''' ('''CJP'''; letterlik die '''Kakkerlak Volksparty''') is 'n Indiese satiriese politieke beweging wat op 16 Mei 2026 gestig is deur Abhijeet Dipke, 'n politieke kommunikasiestrateeg wat voorheen saam met die Aam Aadmi Party gewerk het. Dit het ontstaan in reaksie op opmerkings van die huidige hoofregter van [[Indië]], Surya Kant, op 15 Mei 2026, waarin hy werklose jeug met "kakkerlakke" en "parasiete van die samelewing" vergelyk het.<ref name="bbc_news">{{cite news |title=Indian politics has acquired an unusual mascot: the cockroach |url=https://www.bbc.com/news/articles/cz72y11jjq1o |work=BBC News |date=21 Mei 2026 |access-date=21 Mei 2026 |archive-date=21 Mei 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260521094129/https://www.bbc.com/news/articles/cz72y11jjq1o |url-status=live }}</ref> Binne dae na sy stigting het die beweging meer as 350 000 aanmeldings en meer as 20 miljoen volgelinge op [[Instagram]] gekry.<ref>{{cite news |title=Cockroach Janta Party explodes online after top judge's remark; CJP gains 3.7 million followers in 24 hours |url=https://www.tribuneindia.com/news/india/cockroach-janta-party-top-judges-comment-sparks-viral-satire-protest/ |work=The Tribune |date=20 Mei 2026 |access-date=21 Mei 2026}}</ref> Die beweging het ook aan vanlyn aktiwiteite deelgeneem, met vrywilligers wat deelneem aan proteste en skoonmaakaksies geklee in [[kakkerlak]]kostuums.<ref name="bbc_news"/> Alhoewel die beweging nie by die Verkiesingskommissie van Indië geregistreer is nie, voer dit veldtogte teen breër maatskaplike, ekonomiese en politieke kwessies wat die Indiese jeug raak, insluitend hoë gegradueerde werkloosheid, gebreke in die landwye eksamenorganisasie, welvaartkonsentrasie en geregtelike [[korrupsie]]. ==Agtergrond en vorming== Tydens 'n Hooggeregshofverhoor op 15 Mei 2026 rakende 'n minagtingsversoek met betrekking tot senior advokaat-benamings en die gebruik van bedrieglike professionele geloofsbriewe, het Hoofregter Surya Kant opgemerk:<ref name="boom">{{cite web |title=The Cockroach Janta Party: How A CJI Comment Became A Movement |url=https://www.boomlive.in/explainers/the-cockroach-janta-party-how-a-cji-comment-became-a-movement-31586 |website=BOOM Fact Check |date=18 Mei 2026 |access-date=19 Mei 2026 |archive-date=19 Mei 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260519075638/https://www.boomlive.in/explainers/the-cockroach-janta-party-how-a-cji-comment-became-a-movement-31586 |url-status=live }}</ref> “Daar is jongmense soos kakkerlakke, wat geen werk kry of enige plek in die beroep het nie. Sommige van hulle word [[Media (kommunikasie)|media]], sommige van hulle word [[sosiale media]], RTI-aktiviste en ander aktiviste, en hulle begin almal aanval.” Die volgende dag het Abhijeet Dipke die bekendstelling van 'n "platform vir al die 'kakkerlakke' daar buite" op [[X (sosiale netwerk)|X]] aangekondig, met die lys van die geskiktheidskriteria as [[Werkloosheid|werkloos]], lui, chronies aanlyn en in staat om professioneel 'n bohaai op te skop.<ref name="nationalherald">{{cite web |title=Laugh if you like but cockroaches uniting, joining 'Cockroach Janta Party' in droves |url=https://www.nationalheraldindia.com/national/laugh-if-you-want-but-cockroaches-uniting-joining-cockroach-janata-party-in-droves |website=National Herald |date=18 Mei 2026 |access-date=19 May 2026 |last=Prabal |first=A.J. |archive-date=19 Mei 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260519111120/https://www.nationalheraldindia.com/national/laugh-if-you-want-but-cockroaches-uniting-joining-cockroach-janata-party-in-droves |url-status=live }}</ref> Die party se [[webwerf]] het op 16 Mei in werking getree onder die slagspreuk "Stem van die Lui en Werkloses".<ref name="telegraph">{{cite web |title=CJI may clarify but Cockroach Janta Party is ready for dissent, one laugh at a time |url=https://www.telegraphindia.com/india/cji-surya-kant-may-clarify-but-cockroach-janata-party-is-ready-for-dissent-one-laugh-at-a-time/cid/2161212 |website=The Telegraph India |date=18 May 2026 |access-date=19 Mei 2026 |archive-date=19 Mei 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260519044932/https://www.telegraphindia.com/india/cji-surya-kant-may-clarify-but-cockroach-janata-party-is-ready-for-dissent-one-laugh-at-a-time/cid/2161212 |url-status=live }}</ref> Binne 48 uur het die beweging meer as 40 000 geregistreerde lede beweer. Die beweging het vinnig op [[sosiale media]]platforms gegroei. Binne 78 uur na die bekendstelling het die Instagram-rekening 3 miljoen volgelinge oorskry. Dit het toe 10 miljoen in minder as vyf dae oorskry en die amptelike rekening van die regerende [[Bharatiya Janata Party]] verbygesteek.<ref name="it_celebs">{{cite web |last=Kateel |first=Avinash |date=21 May 2026 |title=Cockroach party beats BJP on the 'gram with 10 million followers in 5 days |url=https://www.indiatoday.in/india/story/cockroach-janta-party-10-million-followers-on-instagram-bjp-followers-cji-remarks-genz-youth-2914805-2026-05-21 |website=India Today |access-date=21 Mei 2026}}</ref> Teen 22 Mei 2026 het die rekening meer as 20 miljoen volgelinge vertoon.<ref name="et_realwork">{{cite news |title='Asli kaam ka waqt aagya': Cockroach Janta Party launches new campaign after crossing BJP's Instagram follower count, hits 20 million |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/new-updates/asli-kaam-ka-waqt-aagya-cockroach-janta-party-launches-new-campaign-after-crossing-bjps-instagram-follower-count-hits-20-million/articleshow/131258883.cms |work=The Economic Times |date=22 Mei 2026 |access-date=22 Mei 2026}}</ref> Die beweging het ook 200 000 volgelinge op X oorskry,<ref name="bbc_news"/> en beweer dat hulle meer as 350 000 lede deur aanlynvorms geregistreer het.<ref name="aljazeera" /> Benewens sy aanlyn teenwoordigheid het die beweging vanlyn protesoptogte en gemeenskapsdiensaktiwiteite georganiseer. Vrywilligers geklee in kakkerlakkostuums het skoonmaakaksies uitgevoer, insluitend op die Yamuna-rivier, en aan openbare demonstrasies deelgeneem. In Rohtak, Haryana, het Zila Parishad-lid Jaidev Dagar 'n vanlyn protesoptog onder die Kakkerlak Volksparty-vaandel aangekondig om plaaslike griewe uit te lig.<ref name="express_block">{{cite news |last=Manoj |first=C. G. |title=In 'Cockroach Janta Party' handle, Government sees national security threat, asks X to block |url=https://indianexpress.com/article/political-pulse/in-cockroach-janta-party-handle-government-sees-a-national-security-threat-asks-x-to-block-10702041/ |work=The Indian Express |date=22 Mei 2026 |access-date=22 Mei 2026}}</ref> Die beweging het sedertdien na verskeie state versprei, insluitend [[Wes-Bengale]], [[Bihar]], Madhya Pradesh, [[Uttar Pradesh]], [[Jammu en Kasjmir]], en Himachal Pradesh.<ref name="aljazeera">{{cite news |date=20 Mei 2026 |title=Cockroach Janata Party: Top Indian judge's comment sparks satire protest |url=https://www.aljazeera.com/features/2026/5/20/cockroach-janata-party-top-indian-judges-comment-sparks-satire-protest |work=Al Jazeera |access-date=20 Mei 2026 |archive-date=20 Mei 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260520061835/https://www.aljazeera.com/features/2026/5/20/cockroach-janata-party-top-indian-judges-comment-sparks-satire-protest |url-status=live }}</ref> ==Reaksie van Surya Kant== Na die vel reaksie het Hoofregter Surya Kant op 16 Mei 'n verduideliking uitgereik waarin hy verklaar het dat sy opmerkings verkeerd aangehaal is. Hy het gesê dat hy spesifiek individue kritiseer wat die regsberoep betree het met behulp van vals en ongeldige grade, nie die land se werklose jeug nie.<ref name="boom"/> Dipke het op die verduideliking oor X gereageer en die Hoofregter se opmerkings doelbewus verkeerd geïnterpreteer soos oor die twyfel oor [[Narendra Modi]] se grade.<ref>{{Cite web |last=Bhattacharya |first=Tathagata |date=16 Junie 2018 |title=The curious case of Prime Minister Narendra Modi’s degree |url=https://www.nationalheraldindia.com/india/the-curious-case-of-prime-minister-narendra-modis-degree |access-date=23 Mei 2026 |website=National Herald |language=en}}</ref> Hy het verder in 'n onderhoud met India Today gesê dat die Hoofregter se opmerkings besonder kwetsend was omdat dit van die bewaarder van die Grondwet gekom het, wat die taak het om [[vryheid van spraak]] te beskerm.<ref name="it_celebs"/> ==Ideologie== Die CJP beskryf hulself as "'n politieke front van die jeug, deur die jeug, vir die jeug: [[Sekularisme|Sekulêr]], [[Sosialisme|Sosialisties]], [[Demokrasie|Demokraties]] en Lui."<ref name="boom"/> Dipke het verklaar dat die veldtog nie daarin belangstel om 'n tradisionele [[politieke party]] te word nie en geen belangstelling het om gevestigde politici in die platform in te sluit nie, en opgemerk dat "Generasie Z dit nie sal hou as huidige politici by die CJP aansluit nie."<ref name="it_celebs"/> Die party se visie op sy webwerf word deur Dipke as volg uiteengesit: "Ons is nie hier om nog 'n PM CARES op te stel, vakansie in [[Davos]] te hou op die belastingbetaler se salarisstrokie, of [[korrupsie]] as 'strategiese besteding' te hermerk nie. Ons is hier om hardop, herhaaldelik, skriftelik te vra waarheen die geld gegaan het." Verder word sy missie beskryf as: "Bou 'n party vir die jongmense wat aanhoudend lui, chronies aanlyn en, mees onlangs, kakkerlakke genoem word. Dis dit. Dis die missie. Die res is [[Politieke satire|satire]]."<ref name="cjp_manifesto">{{Cite web |title=CJP |url=https://cockroachjantaparty.org/#manifesto |access-date=21 Mei 2026 |archive-date=21 Mei 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260521185425/https://cockroachjantaparty.org/#manifesto |url-status=live }}</ref>Die party het 'n formele vyfpunt-manifes vrygestel:<ref name="cjp_manifesto"/><ref name="indiatoday">{{cite web |title=Cockroach Janta Party debuts, admits two TMC MPs within 2 days |url=https://www.indiatoday.in/india/story/cockroach-janta-party-40000-members-mahua-moitra-kirti-azad-gen-z-convention-2913347-2026-05-18 |website=India Today |date=18 May 2026 |access-date=19 Mei 2026 |archive-date=19 Mei 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260519032114/https://www.indiatoday.in/india/story/cockroach-janta-party-40000-members-mahua-moitra-kirti-azad-gen-z-convention-2913347-2026-05-18 |url-status=live }}</ref> *Geen Hoofregter sal 'n Rajya Sabha-setel as 'n beloning na aftrede ontvang nie.<ref name="cjp_manifesto" /> *Indien enige wettige stem verwyder word, sal die Hoofverkiesingskommissaris ingevolge die UAPA in hegtenis geneem word, aangesien die wegneem van stemreg "nie minder as [[terrorisme]]" is nie.<ref name="cjp_manifesto" /> *Vroue sal 50% reservering ontvang (in plaas van 33%) sonder om die sterkte van die Parlement te verhoog; 50% van alle Kabinetsposisies sal vir vroue gereserveer word.<ref name="cjp_manifesto" /> *Alle mediahuise wat besit word deur die Adani Groep en Reliance Industries ("Ambani") sal hul lisensies gekanselleer kry om plek te maak vir onafhanklike media. Bankrekeninge van "Godi-media-ankers" sal ondersoek word<ref name="cjp_manifesto" /> *Enige MLA of LP wat van een party na 'n ander oorloop, sal vir 20 jaar verbied word om aan verkiesings deel te neem en 'n openbare amp te beklee<ref name="cjp_manifesto" /> Bykomende punte wat deur die aktivis Anjali Bhardwaj voorgestel is en deur die party aanvaar is, sluit in:<ref name="indiatoday"/> *Die party sal aanspreeklik wees kragtens die RTI-wet *Dit sal nie 'n "geheime Kakkerlak-CARES-fonds" stig nie (met verwysing na die PM CARES-fonds) ===Lidmaatskap=== Die geskiktheidskriteria vir aansluiting by die CJP is doelbewus satiries:<ref name="boom"/> *[[Werkloosheid|Werkloos]] ("met geweld, uit keuse of uit beginsel") *Lui ("verwys slegs na fisiese aktiwiteit") *Chronies aanlyn ("ten minste 11 uur daagliks, insluitend badkamerpouses") *Vermoë om professioneel hulself te laat geld ("moet inhoud skerp, eerlik wees en wys op iets wat saak maak") Die party verklaar dat [[godsdiens]], [[kaste]] en [[geslag]] nie in die lidmaatskapproses in ag geneem word nie.<ref name="boom"/> ==Ontvangs== Die beweging het aandag en steun van verskeie openbare figure en politici regoor verskillende state getrek, terwyl dit ook kritiek en regstappe ontlok het.<ref name="APNews">{{cite web |date=21 Mei 2026 |title=A parody 'cockroach' party in India becomes major outlet for youth anger and protest |url=https://apnews.com/article/india-cockroach-janta-party-9e8be82b182e32feda4fee42d52de75b |access-date=21 Mei 2026 |website=AP News |language=en |archive-date=22 Mei 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260522091132/https://apnews.com/article/india-cockroach-janta-party-9e8be82b182e32feda4fee42d52de75b |url-status=live }}</ref> ===Ondersteuners=== Binne dae na die bekendstelling het twee Trinamool Kongres-LP's, Mahua Moitra en Kirti Azad, belangstelling getoon om by die party aan te sluit en is verwelkom deur die CJP se sosiale media-platform. Moitra het verklaar dat sy wil aansluit "behalwe dat sy 'n lid van die Anti-Nasionale Party is".<ref name="indiatoday" /> Die president van die Samajwadi Party, Akhilesh Yadav, het op sosiale media kommentaar gelewer oor die beweging deur te plaas: "BJP banam CJP" (BJP teenoor CJP).<ref name="ht_akhilesh">{{cite web |title=BJP vs CJP: Akhilesh takes jibe as Cockroach Janta Party takes internet by storm |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/bjp-vs-cjp-akhilesh-takes-jibe-as-cockroach-janta-party-takes-internet-by-storm-101779288974991.html |website=Hindustan Times |date=19 Mei 2026 |access-date=21 Mei 2026}}</ref> [[Indian National Congress|Kongres]]-LP Shashi Tharoor het die CJP beskryf as 'n "openbaring" van jeugfrustrasie rakende [[werkloosheid]], [[inflasie]] en die NEET-eksamenvraestelekkasies. Tharoor het die blokkering van CJP se [[X (sosiale netwerk)|X]]-platform gekritiseer as "ramp" vir demokrasie, en aangevoer dat satiriese en humoristiese uitlaatkleppe gesond is om openbare ontevredenheid uit te druk. Hy het opgemerk dat die verskynsel Gen Z se rusteloosheid aandui en 'n geleentheid bied vir die politieke opposisie om hierdie ontevredenheid in die hoofstroom verkiesingspolitiek te kanaliseer.<ref name="tharoor_ie">{{cite news |last=Manoj |first=C. G. |title=Shashi Tharoor: 'Cockroach Janta Party reveals people frustrated with government… has shown Opposition there is an opportunity waiting to be seized' |url=https://indianexpress.com/article/political-pulse/shashi-tharoor-cockroach-janata-party-reveals-people-frustrated-with-government-has-shown-opposition-there-is-an-opportunity-waiting-to-be-seized-10701728/ |work=The Indian Express |date=22 Mei 2026 |access-date=22 Mei 2026 }}{{Dooie skakel|date=Julie 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Die aktivis-prokureur Prashant Bhushan het ook die beweging ondersteun en gesê dat Hoofregter Kant se kommentaar "diepgewortelde vooroordeel en antipatie teenoor aktiviste en die jeug in die algemeen weerspieël."<ref name="aljazeera"/> Bhushan het die CJP aangespoor om sy platforms te gebruik om die NEET-dokumentlekkasie uit te lig, verantwoording van die Unie-minister Dharmendra Pradhan te eis, en 'n "reg op indiensneming"-wet te versoek wat werk of werkloosheidstoelaes bied vir burgers tussen 21 en 60 jaar oud.<ref name="it_celebs"/> [[YouTuber]] Dhruv Rathee het ook sy steun uitgespreek en in 'n [[YouTube]]-kortvertoning gesê dat hy binnekort by die kollektief sal aansluit.<ref name="it_celebs"/> Ander prominente figure wat steun of betrokkenheid by die beweging uitgespreek het, sluit in die sosiale aktivis Anjali Bhardwaj.<ref name="indiatoday"/> Verskeie figure uit die Indiese film- en komediebedrywe het ook die beweging op sosiale media ondersteun of daarmee betrokke geraak. Die filmmaker Anurag Kashyap, die komediant Kunal Kamra, en die aktrises Konkona Sen Sharma, Fatima Sana Shaikh, Dia Mirza en Esha Gupta het hul steun vir die beweging uitgespreek, hoofsaaklik deur inhoud van die party se amptelike sosiale media-platforms te volg en te deel.<ref name="midday_celebs">{{cite web |title=Cockroach Janata Party: Bollywood celebrities join the viral satirical political outfit |url=https://www.mid-day.com/entertainment/bollywood-news/article/cockroach-janata-party-bollywood-celebrities-join-the-viral-satirical-political-outfit-23631405 |website=Mid-day |date=20 Mei 2026 |access-date=21 Mei 2026}}</ref><ref name="it_celebs"/> Op 23 Mei 2026 het die omgewingsbewuste Sonam Wangchuk sy steun vir die Kakkerlak Janata Party-beweging uitgespreek, homself as 'n "erekakkerlak" beskryf en die regering aangespoor om bekommernisse wat deur jongmense geopper word, aan te spreek eerder as om aanlyn meningsverskil te onderdruk.<ref>{{Cite news |title=Sonam Wangchuk calls himself 'honorary cockroach', backs CJP, urges Centre to hear youth |url=https://www.newindianexpress.com/india/2026/May/23/sonam-wangchuk-calls-himself-honorary-cockroach-backs-cjp-urges-centre-to-hear-youth |work=The New Indian Express |date=23 Mei 2026 |access-date=23 Mei 2026}}</ref> ===Kritiek en skeptisisme=== Kritici het die CJP as aanlyn politieke teater afgemaak, en gewys op Dipke se vorige verbintenis met die Aam Aadmi Party en aangevoer dat die kollektief 'n sorgvuldig verpakte digitale veldtog is eerder as 'n spontane rebellie.<ref name="bbc_news"/> Sommige ontleders bevraagteken of die vinnige groei daarvan ware mobilisering op grondvlak of sosiale media-versterking weerspieël, en merk op dat virale bewegings dikwels sukkel om momentum te behou buite aanvanklike aanlyn aandag.<ref name="aljazeera"/><ref>{{Cite news |last=Press |first=Associated |date=21 Mei 2026 |title=Parody Cockroach Janta political party's rise reflects youth anger in India |url=https://www.theguardian.com/world/2026/may/21/cockroach-janta-party-youth-anger-frustration-protest-india |access-date=21 Mei 2026 |work=The Guardian |language=en |issn=0261-3077}}</ref>Gebruikers van sosiale media bly verdeeld: sommige bestempel die CJP as "blote [[meem]]-politiek", terwyl ander dit beskryf as "die eerste party in die land wat ten minste die pyn van die jeug verstaan".<ref name="nationalherald"/> YouTuber Meghnad S het opgemerk dat die gewildheid van 'n satiriese, nie-bestaande party "'n reuse-kommentaar op Indiese politieke partye in die algemeen" is.<ref name="slguardian">{{cite web |title=India's 'Cockroach Janta Party' Goes Viral as Meme Politics Challenges Establishment |url=https://slguardian.org/indias-cockroach-janta-party-goes-viral-as-meme-politics-challenges-establishment/ |website=Sri Lanka Guardian |date=19 Mei 2026 |access-date=20 Mei 2026 |archive-date=20 Mei 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260520184236/https://slguardian.org/indias-cockroach-janta-party-goes-viral-as-meme-politics-challenges-establishment/ |url-status=live }}</ref> ===Sosiale media en internetbeperkings=== Op 21 Mei 2026 is die Kakkerlak Janta Party se amptelike X-rekening in Indië geblok in reaksie op 'n regseis.<ref name="sharma">{{Cite web |last=Sharma |first=Nikita |date=21 Mei 2026 |title=X withholds Cockroach Janata Party account in India, hours after it overtook BJP on Insta |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/cockroach-janta-party-x-twitter-account-withheld-in-india-abhijeet-dipke-shares-photo-101779350031188.html |access-date=21 Mei 2026 |website=Hindustan Times |language=en}}</ref> Die Ministerie van Elektronika en Inligtingstegnologie (MeitY) het die beperking kragtens Artikel 69(A) van die Inligtingstegnologiewet, 2000, gelas, op grond van insette van die Intelligensieburo (IB). Die IB het "nasionale veiligheidskwessies" en 'n bedreiging vir die "[[soewereiniteit]] van Indië" aangehaal en aangevoer dat CJP se inhoud opruiend was en vinnig onder die jeug aan die gang was. Die blokkeringsbevel is na bewering uitgereik toe die rekening ongeveer 90 000 volgelinge gehad het, en amptenare het aangedui dat 'n proses om die party se Instagram-rekening te blokkeer ook aan die gang was.<ref name="express_block"/> Op 23 Mei 2026 is die amptelike webwerf verwyder. <ref>{{Cite web |last=Philips |first=Jacob |last2=Moshiri |first2=Azadeh |date=23 Mei 2026 |title=India's Cockroach Janta Party claims website has been blocked |url=https://www.bbc.com/news/articles/cddpq71866do |access-date=24 May 2026 |website=BBC |language=en}}</ref> Dit het gebeur nadat die webwerf 'n aanlyn petisie begin het waarin Dharmendra Pradhan se bedanking gevra is, en hom blameer het vir die NEET 2026-dokumentlekkasie.<ref>{{Cite web |last=Mudgal |first=Aryan |date=23 Mei 2026 |title=Now, Cockroach Janta Party website taken down; founder slams ‘dictatorial behaviour’ |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/now-cockroach-janta-party-cjp-website-taken-down-founder-abhijeet-dipke-slams-dictatorial-behaviour-bjp-government-101779528479485.html |access-date=23 Mei 2026 |website=Hindustan Times |language=en}}</ref> ===Dreigemente=== Op 22 Mei 2026 het Dipke beweer dat hy doodsdreigemente via [[WhatsApp]] van anonieme nommers ontvang het. Volgens skermkiekies wat hy gedeel het, het die boodskappe hom na bewering gevra om die party se sosiale media-rekeninge te sluit of by die BJP aan te sluit, terwyl hulle ook gedreig het om hom in die Verenigde State dood te maak.<ref>{{Cite news |last=Kaur |first=Amarjot |date=23 Mei 2026 |title=I don’t think the ruling party has the stomach for sarcasm, says Cockroach Janta Party founder Abhijeet Dipke |url=https://www.thehindu.com/news/national/crackdown-on-cockroach-janta-party-access-to-all-accounts-lost-says-founder-abhijeet-dipke/article71014074.ece |access-date=24 Mei 2026 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Normdata}} [[Kategorie:Politieke partye in Indië]] 2icjp0953ak422yxmvcfav05i4e6vbo 0 462519 2967947 2910865 2026-09-17T09:19:06Z Oesjaar 7467 /* Spesies */ Skakel 2967947 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Lessertia montana (6015077608).jpg |image_caption = ''Lessertia montana'' |display_parents = 3 |taxon = Lessertia |authority = DC., (1802) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Coluteastrum'' <small>Hester ex Fabr.</small> * ''Colutia'' <small>Medik.</small> * ''Sulitra'' <small>Medik.</small> * ''Sutherlandia'' <small>[[Robert Brown (botanis)|R.Br.]] ex W.T.Aiton</small> }} '''''Lessertia''''' is 'n [[genus]] van blomdraende plante wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Fabaceae. Die genus is [[inheems]] aan sentraal tot suidelike [[Afrika]].. == Spesies == Daar is 62 [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:331711-2 Plants of the World Online]</ref> {{div col|colwidth=20em}} * ''[[Lessertia acanthorhachis]]'' <small>(Dinter) Dinter</small> * ''[[Lessertia affinis]]'' <small>Burtt Davy</small> * ''[[Lessertia amajubica]]'' <small>Nkonki</small> * ''[[Lessertia annularis]]'' <small>Burch.</small> * ''[[Lessertia benguellensis]]'' <small>Baker</small> * ''[[Lessertia brachypus]]'' <small>Harv.</small> * ''[[Lessertia brachystachya]]'' <small>DC.</small> * ''[[Lessertia candida]]'' <small>[[Ernst Heinrich Friedrich Meyer|E.Mey.]]</small> * ''[[Lessertia canescens]]'' <small>[[Peter Goldblatt|Goldblatt]] & [[John Charles Manning|J.C.Manning]]</small> * ''[[Lessertia capensis]]'' <small>([[Peter Jonas Bergius|P.J.Bergius]]) Druce</small> * ''[[Lessertia capitata]]'' <small>E.Mey.</small> * ''[[Lessertia carnosa]]'' <small>[[Christian Friedrich Ecklon|Eckl.]] & [[Karl Ludwig Philipp Zeyher|Zeyh.]]</small> * ''[[Lessertia contracta]]'' <small>M.Balkwill</small> * ''[[Lessertia cryptantha]]'' <small>Dinter</small> * ''[[Lessertia depressa]]'' <small>Harv.</small> * ''[[Lessertia diffusa]]'' <small>R.Br.</small> * ''[[Lessertia distans]]'' <small>Burtt Davy</small> * ''[[Lessertia dykei]]'' <small>[[Louisa Bolus|L.Bolus]]</small> * ''[[Lessertia emarginata]]'' <small>Schinz</small> * ''[[Lessertia eremicola]]'' <small>Dinter</small> * ''[[Lessertia excisa]]'' <small>([[Carl Peter Thunberg|Thunb.]]) DC.</small> * ''[[Lessertia falciformis]]'' <small>DC.</small> * ''[[Lessertia flanaganii]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Lessertia flexuosa]]'' <small>E.Mey.</small> * ''[[Lessertia frutescens]]'' <small>(L.) Goldblatt & J.C.Manning</small> * ''[[Lessertia fruticosa]]'' <small>Lindl.</small> * ''[[Lessertia glabricaulis]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Lessertia globosa]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Lessertia harveyana]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Lessertia herbacea]]'' <small>(L.) Druce</small> * ''[[Lessertia humilis]]'' <small>(E.Phillips & [[Robert Allen Dyer|R.A.Dyer]]) Goldblatt & J.C.Manning</small> * ''[[Lessertia incana]]'' <small>Schinz</small> * ''[[Lessertia inflata]]'' <small>Harv.</small> * ''[[Lessertia ingeliensis]]'' <small>M.Balkwill</small> * ''[[Lessertia kensitii]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Lessertia lanata]]'' <small>Harv.</small> * ''[[Lessertia macroflora]]'' <small>M.Balkwill</small> * ''[[Lessertia macrostachya]]'' <small>DC.</small> * ''[[Lessertia margaritacea]]'' <small>E.Mey.</small> * ''[[Lessertia meyeri]]'' <small>Boatwr., Nkonki & [[Ben-Erik van Wyk|B.-E.van Wyk]]</small> * ''[[Lessertia microcarpa]]'' <small>E.Mey.</small> * ''[[Lessertia miniata]]'' <small>[[Terence Macleane Salter|T.M.Salter]]</small> * ''[[Lessertia montana]]'' <small>(E.Phillips & R.A.Dyer) Goldblatt & J.C.Manning</small> * ''[[Lessertia mossii]]'' <small>R.G.N.Young</small> * ''[[Lessertia nana]]'' <small>R.G.N.Young</small> * ''[[Lessertia obtusata]]'' <small>(Thunb.) DC.</small> * ''[[Lessertia pappeana]]'' <small>Harv.</small> * ''[[Lessertia pauciflora]]'' <small>Harv.</small> * ''[[Lessertia perennans]]'' <small>(Jacq.) DC.</small> * ''[[Lessertia phillipsiana]]'' <small>Burtt Davy</small> * ''[[Lessertia physodes]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Lessertia prostrata]]'' <small>(Thunb.) DC.</small> * ''[[Lessertia rigida]]'' <small>(Thunb.) DC.</small> * ''[[Lessertia sneeuwbergensis]]'' <small>Germish.</small> * ''[[Lessertia spinescens]]'' <small>E.Mey.</small> * ''[[Lessertia stricta]]'' <small>[[Harry Bolus|Bolus]]</small> * ''[[Lessertia subumbellata]]'' <small>Harv.</small> * ''[[Lessertia tenuifolia]]'' <small>E.Mey.</small> * ''[[Lessertia thodei]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Lessertia tomentosa]]'' <small>(Thunb.) DC.</small> * ''[[Lessertia uniflora]]'' <small>B.-E.van Wyk</small> * ''[[Lessertia villosa]]'' <small>E.Mey.</small> {{div col end}} == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Lessertia (plant)| ]] 3w7gjtew17cyt2bmqqo87q8gm05hcvq 0 462730 2967708 2911920 2026-09-16T16:41:38Z Pynappel 70858 2967708 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Kane Parsons.jpg|duimnael]] '''Kane Parsons''' (gebore [[18 Junie]] [[2005]]), ook bekend as '''Kane Pixels''', is 'n [[Verenigde State van Amerika|Amerikaanse]] [[YouTuber]], komponis en filmmaker. In Januarie 2022 het Parsons begin om die virale webreeks ''[[The Backrooms|Backrooms]]'', gebaseer op die ''creepypasta''<ref>'n ''Creepypasta'' is 'n gruwelverwante legende wat op die [[internet]] gedeel word. </ref> met dieselfde naam, op sy [[YouTube]]-kanaal te publiseer. 'n Filmverwerking, wat hy geregisseer het, is in Mei 2026 deur A24 vrygestel tot kritiese en kommersiële sukses. Op 20 het Parsons die jongste regisseur in die geskiedenis geword om 'n nommer een-film by die loket te kry met 'n wêreldwye bruto van $262.6 miljoen.<ref>{{Cite news |last=Pulver |first=Andrew |date=2026-06-01 |title=Kane Parsons becomes youngest film-maker to open at No 1 in the US with Backrooms |url=https://www.theguardian.com/film/2026/jun/01/kane-parsons-20-youngest-film-maker-no-1-us-backrooms |access-date=2026-06-11 |work=The Guardian |language=en|issn=0261-3077}}</ref><ref>{{Cite web |title=Backrooms |url=https://www.boxofficemojo.com/title/tttt26657236/ |access-date=2026-06-11 |website=Box Office Mojo}}</ref> ==Verwysing== {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * {{IMDb|10735410|Kane Parsons}} * {{Twitter|Kanepixels7|Kane Parsons}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Parsons, Kane}} [[Kategorie:Geboortes in 2005]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Amerikaanse regisseurs]] seijk399cqxy4jny9o70guqq5wx86jr 0 464440 2967669 2921502 2026-09-16T12:38:35Z Aliwal2012 39067 2967669 wikitext text/x-wiki Die '''[[1976 Formule Een-seisoen|1976]] [[Formule Een]] [[Kanadese Grand Prix]]''' is op [[3 Oktober]] [[1976]] by die [[Mosport Internasionale Renbaan]] in [[Ontario]], [[Kanada]] gehou. Dit was die veertiende wedren van die kampioenskapseisoen. == Renuitslag == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Pos ! No ! Bestuurder ! Span ! Rondtes ! Tyd/Rede vir uitval ! Rooster ! Punte |- ! 1 | 11 | {{GB-VLAG}} '''[[James Hunt]]''' | '''[[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 80 | 1:40:09.626 | 1 | '''9''' |- ! 2 | 4 |{{FR-VLAG}} '''[[Patrick Depailler]]''' | '''[[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 80 | + 6.331 | 4 | '''6''' |- ! 3 | 5 |{{US-VLAG}} '''[[Mario Andretti]]''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 80 | + 10.366 | 5 | '''4''' |- ! 4 | 3 | {{Vlagikoon|Suid-Afrika|1928}} '''[[Jody Scheckter]]''' | '''[[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 80 | + 19.745 | 7 | '''3''' |- ! 5 | 12 | {{DE-VLAG}} '''[[Jochen Mass]]''' | '''[[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 80 | + 41.811 | 11 | '''2''' |- ! 6 | 2 |{{CH-VLAG}} '''[[Clay Regazzoni]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 80 | + 46.256 | 12 | '''1''' |- ! 7 | 8 | {{BR-VLAG}} [[José Carlos Pace|Carlos Pace]] | [[Brabham]]-[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 80 | + 46.472 | 10 | |- ! 8 | 1 | {{AT-VLAG}} [[Niki Lauda]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 80 | + 1:12.957 | 6 | |- ! 9 | 10 | {{SE-VLAG}} [[Ronnie Peterson]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 79 | + 1 Ronde | 2 | |- ! 10 | 28 | {{GB-VLAG}} [[John Watson]] | [[Penske Racing|Penske]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 79 | + 1 Ronde | 14 | |- ! 11 | 16 | {{GB-VLAG}} [[Tom Pryce]] | [[Shadow (Formule 1)|Shadow]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 79 | + 1 Ronde | 13 | |- ! 12 | 6 | {{SE-VLAG}} [[Gunnar Nilsson]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 79 | + 1 Ronde | 15 | |- ! 13 | 22 | {{BE-VLAG}} [[Jacky Ickx]] | [[Ensign (Formule 1)|Ensign]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 79 | + 1 Ronde | 16 | |- ! 14 | 9 | {{IT-VLAG}} [[Vittorio Brambilla]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 79 | + 1 Ronde | 3 | |- ! 15 | 18 | {{US-VLAG}} [[Brett Lunger]] | [[Surtees (Formule 1)|Surtees]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 78 | + 2 Rondes | 22 | |- ! 16 | 19 | {{AU-VLAG}} [[Alan Jones]] | [[Surtees (Formule 1)|Surtees]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 78 | + 2 Rondes | 20 | |- ! 17 | 7 | {{AU-VLAG}} [[Larry Perkins]] | [[Brabham]]-[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] | 78 | + 2 Rondes | 19 | |- ! 18 | 17 | {{FR-VLAG}} [[Jean-Pierre Jarier]] | [[Shadow (Formule 1)|Shadow]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 77 | + 3 Rondes | 18 | |- ! 19 | 38 | {{FR-VLAG}} [[Henri Pescarolo]] | [[Surtees (Formule 1)|Surtees]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 77 | + 3 Rondes | 21 | |- ! 20 | 25 | {{GB-VLAG}} [[Guy Edwards]] | [[Hesketh (Formule 1)|Hesketh]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 75 | + 5 Rondes | 23 | |- ! NF | 26 | {{FR-VLAG}} [[Jacques Laffite]] | [[Ligier]]-[[Matra (automerk)|Matra]] | 43 | Oliedruk | 9 | |- ! NF | 30 | {{BR-VLAG}} [[Emerson Fittipaldi]] | [[Fittipaldi Automotive|Fittipaldi]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 41 | Uitlaat | 17 | |- ! NF | 34 | {{DE-VLAG}} [[Hans Joachim Stuck]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 36 | Hantering | 8 | |- ! NF | 20 | {{IT-VLAG}} [[Arturo Merzario]] | [[Walter Wolf Racing|Wolf]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 11 | Ongeluk | 24 | |- ! NS | 24 | {{AT-VLAG}} [[Harald Ertl]] | [[Hesketh (Formule 1)|Hesketh]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 0 | Ongeluk | 25 | |- ! NS | 21 | {{NZ-VLAG}} [[Chris Amon]] | [[Walter Wolf Racing|Wolf]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 0 | Ongeluk | 26 | |} {{F1GP 1970–1979}} [[Kategorie:Kanadese Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 1976]] j42sdm6sih8r63mflt9cb50jjwrb739 0 464715 2967699 2923472 2026-09-16T16:37:20Z Pynappel 70858 2967699 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Akteur | Naam = Arieh Smith | Beeld = Xiaomanyc Cree (cropped).png | Beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | Beeldonderskrif = Xiaoma in 2024 | Geboortenaam = Arieh Smith | Alias = Xiaoma | Geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1990|7|20}} | Geboorteplek = | Nasionaliteit = [[Verenigde State|Amerikaans]] | Sterfdatum = | Sterfplek = | Ouers = | Lewensmaat = | Kinders = | Skool = | Universiteit = | Beroep = Veeltalige | Aktiewe jare = | Noemenswaardige rolprente = | Webwerf = | IMDb = 12970508 | Toekennings = <!-- slegs noemenswaardiges --> }} '''Arieh Smith''' (gebore [[20 Julie]] [[1990]]), beter bekend as '''Xiaoma''', is 'n [[Amerikaanse]] [[YouTuber]] bekend vir sy taalgeoriënteerde kanaal Xiaomanyc ([[Chinees]]: 小马在纽约; [[pinyin]]: ''Xiǎo mǎ zài niǔyuē''), waar hy verskeie tale met mense van verskillende kulture praat.<ref name=":0">{{Cite web |last=Brown |first=Hannah |date=5 Maart 2022 |title=Meet the YouTuber who makes a living learning languages |url=https://www.euronews.com/travel/2022/03/05/trying-to-learn-a-language-this-polyglot-s-tips-will-help |access-date=29 Oktober 2022 |website=EuroNews|language=en}}</ref> Die [[New York Times]] het sy kanaal erken as een van die gewildste [[YouTube]]-kanale in hierdie kategorie.<ref name=":1">{{Cite web |last=Knafo |first=Saki |date=28 April 2022 |title=He Made Yiddish Go Viral |url=https://www.nytimes.com/2022/04/28/nyregion/frankie-light-youtube-polyglot.html |quote=The most popular of the YouTube polyglots is probably Mr. Light's friend and occasional collaborator Arieh Smith, a white New Yorker known to his millions of followers as Xiaoma (Mandarin for "Little Horse").|access-date= 7 November 2022 |work=[[The New York Times]]|language=en}}</ref> Hy is geprofileer in nuuspublikasies soos The Independent,<ref name=":2">{{Cite web |last=Marcus |first=Josh |date=March 2, 2021 |title=YouTuber Xiaomanyc explains why he spent $5K in tips at NYC Chinatown restaurants |url=https://www.independent.co.uk/news/world/americas/youtube-chinatown-tip-5000-new-york-b1809871.html |access-date=7 November 2022 |work=The Independent |language=en}}</ref> The Indian Express,<ref name=":3">{{Cite web |date=17 November 2021 |title=US YouTuber speaks to New York shopkeeper in fluent Bengali, enjoys roshogolla |url=https://indianexpress.com/article/trending/trending-in-india/watch-us-man-speaks-to-new-york-shopkeeper-in-fluent-bengali-takes-all-by-surprise-7627396/ |access-date=7 November2022 | work=The Indian Express |language=en}}</ref> en The Daily Dot.<ref name=":4">{{Cite web |last=Neumann |first=Laiken |date=February 3, 2022 |title='What's wrong with my clothing?': Locals talk about 'foreigner's' clothing in China—but he speaks fluent Mandarin |url=https://www.dailydot.com/irl/locals-laugh-at-foreigners-shirt-speaks-fluent-mandarin-tiktok/ |access-date=7 November 2022 | work=The Daily Dot |language=en}}</ref> ==Lewe en loopbaan== Smith is 'n boorling van [[New York Stad]] en het grootgeword met [[Engels]]<ref name=":0" /><ref name=":1" /> in 'n [[Asjkenasiese Jode|Asjkenasiese Joodse familie]].<ref>{{Cite web |last=Xiaomanyc |date=2019-05-09 |title=This is a picture of me enjoying some delicious Uzbek food... |website=[[Facebook]] |url=https://www.facebook.com/xiaomanyc/photos/a.810865569070935/1309626465861507/?type=3 |access-date=2023-11-25}}</ref> Op hoërskool het Smith [[Latyn]], [[Hebreeus]] en [[Grieks]] bestudeer.<ref>{{Cite web |title=About |url=https://www.xiaomanyc.com/about |access-date=2026-07-10 |website=Xiaomanyc |language=en-US}}</ref> Nadat hy van hoërskool gegradueer het, het hy gedurende die somer na hoërskool 'n basiese Mandaryns-Chinees klas geneem voordat hy die Universiteit van Chicago bygewoon het. Hy het 'n beurs ontvang om vir een jaar in [[Beijing]], China, te studeer deur 'n program wat deur Princeton-universiteit aangebied is, waar hy dieper in die Mandaryns-taal gedelf het.<ref name=":1" /> Smith het in 2011 aan die Universiteit van Chicago gegradueer.<ref>{{Cite web |title=PiB Alumni {{!}} Princeton in Beijing |url=https://pib.princeton.edu/pib-alumni |access-date=2026-07-10 |website=pib.princeton.edu |language=en}}</ref> Smith het uiteindelik ander tale aangeleer deur sy eie metode te gebruik om vertaalde weergawes van verskillende frases te memoriseer.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> Hy het gewildheid op YouTube verwerf vir sy vermoë om Mandaryns-Chinees te praat, saam met ander tale soos [[Portugees]], [[Frans]], [[Spaans]], [[Jiddisj]], [[Joroeba]], [[Tamil]], [[Telugu]], [[Navajo]] en verskeie Chinese dialekte op 'n basiese gespreksvlak.<ref name=":0" /> Baie van sy video's wys hoe hy deelneem aan diverse etniese kulture terwyl hy mense se reaksies op sy wisselende vaardigheid in vreemde tale opneem.<ref name=":3" /><ref name=":5">{{Cite web |last=Messner |first=Steven |date=March 19, 2020 |title=An American surprises Chinese PUBG players by speaking Mandarin, wholesomeness ensues |url=https://www.pcgamer.com/an-american-surprises-chinese-pubg-players-by-speaking-mandarin-wholesomeness-ensues/ |access-date=7 November 2022 | work=PC Gamer |language=en}}</ref> Sy video saam met mede-YouTuber Frankie Light, waar hulle deur New York Stad reis en Mandaryns praat, het 4.2 miljoen kyke ontvang.<ref name=":1" /> Smith het ook na [[Ierland]] gereis, tyd spandeer om [[Iers-Gaelies|Iers]] te leer<ref>{{Cite web |last=O'Callaghan |first=Gavin |date=2023-02-04 |title=World famous Youtuber learns Gaeilge and records Irish peoples' reactions to it |url=https://www.corkbeo.ie/news/world-famous-youtuber-learns-gaeilge-26157971 |access-date=2023-11-11 |website=Cork Beo |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Vaal |first=Danny De |date=2023-04-11 |title=American language learner Arieh Smith leaves Dubliners stunned by speaking Irish |url=https://www.irishmirror.ie/lifestyle/american-language-irish-arieh-smith-29673930 |access-date=2023-11-11 |website=Irish Mirror |language=en}}</ref> en [[Wallies]] gepraat toe hy [[Cardiff]] in [[Wallis]] besoek het.<ref>{{cite news |title=YouTuber Xiaomanyc from New York stuns by speaking Welsh |url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-wales-67558892 |access-date=30 Desember 2023 |work=[[BBC News]] |date=27 Desember 2023}}</ref> In November 2022 het Smith ‘n onderhoud gevoer met die VSA Minister van Buitelandse Sake [[Antony Blinken]] terwyl Blinken in [[Bangkok]], [[Thailand]],<ref>{{Cite web |title=Secretary Antony J. Blinken With Arieh Smith of Xiaomanyc on YouTube |url=https://www.state.gov/secretary-antony-j-blinken-with-arieh-smith-of-xiaomanyc-on-youtube/ |access-date=2023-09-03 |website=United States Department of State |language=en}}</ref> was om [[APEC]] Thailand 2022 by te woon.<ref>{{Cite web |date=2022-11-29 |title=YouTube's favorite polyglot interviewed world leaders in their native languages |url=https://www.tubefilter.com/2022/11/29/apec-world-leaders-interview-google-youtube-arieh-xiaoma-smith-lda-world/ |access-date=2023-09-03 |website=Tubefilter |language=en-US}}</ref> ==Persoonlike lewe== Smith is getroud met Katherine Wong van [[Shaanxi]]-provinsie, China, en het twee kinders.<ref>https://www.instagram.com/xiaomanyc/p/CVNqHXZLx-h/</ref><ref>https://m.youtube.com/watch?v=G657SWAMZ0w&pp=ygUQI-aIt-WklumTgeadv-eDpw%3D%3D</ref> ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Smith, Arieh}} [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Geboortes in 1990]] [[Kategorie:YouTube]] gtsvj0coxku7r4k750y1k12he981r2c 118 465068 2967875 2926825 2026-09-16T22:57:51Z Pynappel 70858 Pynappel het bladsy [[Wikipedia:Titelriglyne (geografiese name)]] na [[Konsep:Wikipedia:Titelriglyne (geografiese name)]] geskuif sonder om 'n aanstuur agter te laat: Hierdie is ook 'n konsep 2926825 wikitext text/x-wiki {{Kort beskrywing|Riglyn vir die benoeming van artikels oor plekke en geografiese kenmerke}} {{Neutedop|Gebruik die moderne Afrikaanse naam van 'n plek as so 'n naam werklik in Afrikaans gebruik word; andersins die amptelike plaaslike naam of die transliterasie daarvan indien die amptelike naam nie in die Latynse alfabet geskryf is nie. Historiese name en name in ander tale hoort in die inleiding of in 'n afdeling oor die naam, en word in artikels met omsigtigheid gebruik.}} Hierdie bladsy beskryf die konvensies vir die titels van Wikipedia-artikels oor plekke, en vir die gebruik van plekname ''binne'' artikels. Ons [[Wikipedia:Titelriglyne|titelriglyne]] bepaal dat artikeltitels vir die algemene leser gekies word, nie vir vakkundiges nie. Deur moderne Afrikaanse taalgebruik te volg, vermy ons ook stryery oor wat 'n plek ''behoort'' te heet, en vra eerder die minder omstrede vraag: wat word dit ''genoem''? Hierdie riglyn vul [[Wikipedia:Titelriglyne]] en [[Wikipedia:Styl]] aan; waar dit met een van dié twee bots, geld hulle. {{TOClimit|4}} == Konsensus en geskille == Pleknaamgeskille is op alle Wikipedias van die moeilikste besprekings, en die Afrikaanse Wikipedia is nie 'n uitsondering nie. Twee soorte geskille kom hier gereeld voor: * '''Afrikaanse vorm teenoor plaaslike vorm''' – of 'n artikel byvoorbeeld by ''Keulen'' of ''Köln'', ''Kiëf'' of ''Kyiv'', ''Sjina'' of ''China'' hoort. * '''Ou teenoor nuwe naam in Suid-Afrika en Namibië''' – of 'n artikel byvoorbeeld by ''Port Elizabeth'' of ''Gqeberha'', ''Pietersburg'' of ''Polokwane'', ''Lüderitz'' of ''ǃNamiǂNûs'' hoort. Sulke sake word met [[Wikipedia:Konsensus|konsensus]] op die artikel se besprekingsblad of by [[Wikipedia:Geselshoekie]] besleg, aan die hand van die vraag ''watter naam gebruik betroubare Afrikaanse bronne tans'' – nie aan die hand van watter naam 'n redakteur verkies of polities regverdig ag nie. Artikeltitels is onderworpe aan die [[Wikipedia:Neutrale standpunt|neutrale standpunt]]: 'n titel mag nie 'n standpunt "vir" of "teen" 'n naamsverandering suggereer nie. Sodra die gemeenskap 'n besluit oor 'n bepaalde geval geneem het, word dit op die betrokke besprekingsblad aangeteken sodat dieselfde debat nie herhaal word nie. == Algemene riglyne == Dit is raad wat konsensus wil ''lei'', nie dwing nie; dit kom uit die ervaring van werklike besprekings oor bladskuiwings. # '''Die titel''': Waar 'n ''algemeen aanvaarde Afrikaanse naam'' in 'n moderne konteks bestaan, gebruik ons dit ([[Londen]], [[Wene]], [[Moskou]], [[Kaapstad]]). Dit is dikwels dieselfde as die plaaslike naam ([[Berlyn]] se vorm verskil net effens; [[Windhoek]] is identies), maar nie altyd nie. Waar geen Afrikaanse naam in werklike gebruik bestaan nie, gebruik ons die amptelike plaaslike naam. Bestaan die plek nie meer nie, of handel die artikel net oor 'n tydperk waarin 'n ander naam gegeld het, word die algemeen aanvaarde ''historiese'' Afrikaanse naam gebruik ([[Konstantinopel]], [[Suidwes-Afrika]]). Alle ander toepaslike name kan as [[Wikipedia:Aanstuur|aansture]] geskep word. # '''Die inleiding''': Die titel kan in die eerste reël deur 'n lys alternatiewe name in hakies gevolg word, bv.: {{xt|'''Finse Golf''' ({{langx|et|Soome laht}}; {{langx|fi|Suomenlahti}}; {{langx|ru|Финский залив}}, ''Finski zaliv''; {{langx|sv|Finska viken}}) is 'n groot baai in die oostelike arm van die [[Oossee]].}} #* Enige ''argaïese'' name in die lys word duidelik so gemerk, d.w.s. (argaïes: naam1). Dit geld ook vir Afrikaanse vorme wat nie meer in gebruik is nie (bv. ''Bombaai'', ''Nieu-York''). #* {{anker|Tersaaklike_ander_name}}''Tersaaklike'' name in ander tale word toegelaat: name wat in 'n beduidende deel van die Afrikaanse bronne oor die plek voorkom, die amptelike plaaslike naam of name, en name van taalgemeenskappe wat die plek bewoon of bewoon het. Amptelike plaaslike name kom eerste as hulle van die Afrikaanse naam verskil; ander name volg in alfabetiese orde van die taalname, geskei met kommapunte. #* In Suid-Afrika, Namibië en die res van Suider-Afrika beteken dit gewoonlik dat die Engelse naam en die name in die betrokke inheemse tale genoem word, bv. {{xt|'''Kaapstad''' (Engels: ''Cape Town''; Xhosa: ''iKapa'')}}. #* By meer as twee of drie alternatiewe name is 'n aparte afdeling "Naam" of "Etimologie" direk ná die inleiding beter as 'n oorvol eerste sin. Skep so 'n afdeling ook wanneer daar iets vermeldenswaardig oor die naam self is (byvoorbeeld 'n amptelike naamsverandering en die datum daarvan). #** Waar so 'n afdeling bestaan, hoort in die eerste reël net 'n skakel daarheen: "(ook onder verskeie <nowiki>[[#Naam|ander name]]</nowiki> bekend)". #** As uitsondering word 'n amptelike plaaslike naam wat van die Afrikaanse naam verskil, sowel in die afdeling as in die inleiding genoem. #* 'n [[Wikipedia:Inligtingskas|inligtingskas]] word met die artikeltitel opgeskrif en kan die alternatiewe name insluit.<!-- NAGAAN: naam van die inligtingskasriglyn --> # '''Die inhoud''' (dit geld vir ''alle'' artikels waarin die naam voorkom): Gebruik regdeur die artikel dieselfde naam as in die titel, behalwe waar 'n algemeen aanvaarde historiese naam vir 'n bepaalde historiese konteks geld. In daardie geval word die moderne naam by die eerste voorkoms in die betrokke afdeling in hakies bygevoeg: "historiese naam (moderne naam)", bv. {{xt|Lourenço Marques (vandag Maputo)}}. Dit werk soos skakeling: dit moet nie ten koste van die styl oordryf word nie, maar dit is beter om dit te dikwels as te selde te doen. #* Name verander: ons gebruik [[Bisantium]], [[Konstantinopel]] en [[Istanbul]] vir dieselfde stad in verskillende tydperke. Die naam wat vir 'n plek in 2025 geld, bepaal nie die naam vir dieselfde plek in 1900 of 1400 nie, en ook nie omgekeerd nie. Baie plekke hou wel deurgaans dieselfde naam; dit is elke keer 'n feitevraag oor werklike Afrikaanse taalgebruik. # Hierdie bladsy is 'n riglyn en is nie bedoel om ander riglyne te oorheers nie. Waar dit met [[Wikipedia:Titelriglyne]], [[Wikipedia:Styl]] of die spelreëls van die ''[[Afrikaanse Woordelys en Spelreëls]]'' (AWS) bots, geld dié. # '''Verwysings uit ander artikels''': Hierdie riglyn verbied nie die byvoeg van 'n land- of provinsienaam by 'n pleknaam nie, en vereis dit ook nie. Sowel "Middelburg, Mpumalanga" as "Middelburg, Mpumalanga, Suid-Afrika" is aanvaarbaar in lopende teks. Moet dit egter nie sonder rede in bestaande artikels verander nie. == Beklemtoning == Dit is Wikipedia-gebruik om alternatiewe name by die eerste gebruik te beklemtoon, normaalweg in die eerste reël. Die artikeltitel en sy algemeen gebruikte Afrikaanse sinonieme word herhaal en in '''vetdruk''' gestel; vreemde en historiese name in Latynse skrif word ''kursief'' gestel. (Name in Grieks, Cyrillies of 'n ander skrif word nie vet of kursief gestel nie – hulle val in elk geval op.) As dit 'n oorlaaide eerste paragraaf gee, skuif die bespreking van die name na 'n aparte afdeling of laat sommige name daar weg. Name wat nie in Latynse skrif is nie, word getranslitereer (kursief) – en wel volgens die '''Afrikaanse''' transliterasiereëls, nie die Engelse nie (sien {{Afdelingskakel|#Transliterasie}}). Waar meer as een transliterasie algemeen in Afrikaans voorkom, noem albei. == Gebruik Afrikaans == {{Kortpad|WP:GEBRUIKAFRIKAANS|WP:GAF}} Waar 'n ''algemeen aanvaarde Afrikaanse naam'' in 'n moderne konteks bestaan, gebruik ons dit. Soms is dié naam identies aan die plaaslike naam ([[Windhoek]], [[Stellenbosch]], [[Madrid]]); soms verskil dit net effens ([[Reykjavik]] naas ''Reykjavík'', [[Londen]] naas ''London''); en soms verskil dit heelwat ([[Duitsland]] eerder as ''Deutschland'', [[Rome]] eerder as ''Roma'', [[Keulen]] eerder as ''Köln'', [[Libanon]] eerder as ''Lubnān''). Drie beperkings is vir Afrikaans besonder belangrik: * '''Moenie self name verafrikaans nie.''' 'n Afrikaanse vorm word slegs gebruik as dit in betroubare Afrikaanse bronne werklik voorkom. Wikipedia skep nie nuwe eksonieme nie – ons is nie baanbrekers nie. Waar geen Afrikaanse vorm bestaan nie, gebruik ons die amptelike plaaslike naam. * '''Nederlands is nie Afrikaans nie.''' Nederlandse eksonieme word nie oorgeneem tensy hulle ook in Afrikaans gebruiklik is nie ([[Nieu-Seeland]], nie ''Nieuw-Zeeland'' nie; [[Frankryk]], nie ''Frankrijk'' nie). Vir plekke in Nederland en Vlaandere is die Nederlandse ''endoniem'' natuurlik wél die regte vorm ([[Den Haag]], [[Antwerpen]], [[Brugge]]). * '''Engels is ook nie Afrikaans nie.''' Neem nie die Engelse Wikipedia se titel of die Engelse transliterasie sonder meer oor nie: gebruik [[Moskou]] (nie ''Moscow'' nie), [[Tsjeljabinsk]] (nie ''Chelyabinsk'' nie), [[Withuis]] (nie ''White House'' nie). As die plaaslike naam vandag in Afrikaanse bronne meer gebruik word as 'n ouer Afrikaanse vorm, gebruik die plaaslike naam. Voorbeelde is [[Mumbai]] (nie meer ''Bombaai'' nie) en [[Ho Chi Minhstad]] (histories ''Saigon''). Waar geen naam as algemeen aanvaard in Afrikaans aangetoon kan word nie, gebruik die plaaslike naam. Bestaan daar meer as een plaaslike naam, volg die prosedure onder {{Afdelingskakel|#Meer as een plaaslike naam}}. Ander toepaslike name word as [[Wikipedia:Aanstuur|aansture]] geskep, en kan in die inleiding of in 'n afdeling oor die naam genoem word. == Algemeen aanvaarde naam == {{Kortpad|WP:AAN}} 'n Naam kan as algemeen aanvaard beskou word wanneer 'n neutrale, betroubare bron sê: "X is die naam wat in Afrikaans die meeste vir hierdie plek gebruik word." Sonder so 'n uitspraak help die bronne hieronder om dit vas te stel. Die bronne moet uit die ''toepaslike tydperk'' kom: die moderne era vir moderne name, en die betrokke tydperk vir historiese name. Let by moderne bronne op keerpunte in die plek se geskiedenis (1990/1994 in Suid-Afrika, 1990 in Namibië, 1980 in Zimbabwe, die val van die Sowjetunie in Oos-Europa) en beperk die soektog tot bronne ná daardie keerpunt. === Taalkundige en naslaanbronne === Vir Afrikaans geld die rangorde van [[Wikipedia:Titelriglyne]]: # die ''[[Afrikaanse woordelys en spelreëls]]'' (AWS) van die Taalkommissie van die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]] – veral die lys geografiese name en die transliterasiereëls; # die ''[[Handwoordeboek van die Afrikaanse Taal]]'' (HAT); # die ''[[Woordeboek van die Afrikaanse Taal]]'' (WAT); # Pharos se Afrikaans–Engels/Engels–Afrikaans-woordeboeke. Waar hierdie bronne verskil, geld hulle in bogenoemde orde. Ander nuttige bronne is Afrikaanse ensiklopedieë en atlasse (bv. die ''Wêreldspektrum'' en skoolatlasse van Afrikaanse uitgewers) en reisgidse en gasetteers oor Suider-Afrika (bv. ''Op pad in Suid-Afrika''). Wees bewus daarvan dat ouer werke se vorme verouderd kan wees. === Amptelike bronne === * '''Suid-Afrika''': die Suid-Afrikaanse Geografiesenaamraad (SAGNR) keur amptelike plekname goed; goedkeurings word in die ''Staatskoerant'' gepubliseer. Die amptelike naam is sterk bewys van die huidige naam, maar dit is nie outomaties die naam wat Afrikaanse bronne gebruik nie – vergelyk {{Afdelingskakel|#Gebruik moderne name}}. * '''Namibië''': die Namibiese Naamraad en die ''Government Gazette''; Afrikaans is in Namibië steeds 'n wydgebruikte skryftaal, en Namibiese Afrikaanse media is hier 'n goeie maatstaf. * '''Ander lande''': nasionale naamrade en amptelike gasetteers, asook die [[Geographic Names Information System]] (VSA) en die GEOnet Names Server. Hierdie bronne gee die ''plaaslike amptelike'' vorm, wat nuttig is waar geen Afrikaanse naam bestaan nie, maar hulle sê niks oor Afrikaanse gebruik nie. === Media en vakliteratuur === * Afrikaanse nuusmedia is 'n goeie aanduiding van huidige gebruik: ''Die Burger'', ''Beeld'', ''Volksblad'', ''Rapport'', Netwerk24, ''Landbouweekblad'', RSG, kykNET-nuus, Maroela Media, LitNet en (vir Namibië) ''Republikein''. Weeg wel die moontlikheid van 'n politieke of streekvooroordeel in enkele bronne op, en verkies verskeie onafhanklike bronne bo een. * Vakwerke en akademiese publikasies in Afrikaans (geskiedenis, aardrykskunde, naamkunde – bv. artikels in ''Nomina Africana'') is betroubaar, met die gewone versigtigheid oor ouderdom en tydperk. * Waar Afrikaanse bronne heeltemal stil is oor 'n plek – wat by klein plekke buite Suider-Afrika die reël eerder as die uitsondering is – is daar géén algemeen aanvaarde Afrikaanse naam nie. Gebruik dan die amptelike plaaslike naam. Groot internasionale naslaanwerke (''[[Encyclopædia Britannica]]'', die ''Times''-atlas) help om te bepaal watter plaaslike vorm die gangbaarste is, maar hulle bewys niks oor Afrikaans nie. === Soekenjins === {{Sien ook|Wikipedia:Google-soektogte en getalle}} Soekenjinuitslae moet met groot omsigtigheid gebruik word. Ons wil hits hê wat in Afrikaans is, Afrikaanse gebruik verteenwoordig, oor die betrokke plek gaan, en nie duplikate van mekaar of van Wikipedia is nie. Uitslae kan op al hierdie punte misluk. Enkele probleme wat spesifiek vir Afrikaans geld: * '''Afrikaans en Nederlands word verwar.''' Google se taalfilters skei die twee tale swak, en Nederlandse treffers bewys niks oor Afrikaanse gebruik nie. Voeg 'n tipies Afrikaanse woord by die soektog (bv. "dorp", "provinsie", "geleë") of soek binne die argiewe van Afrikaanse publikasies. * '''Die korpus is klein.''' 'n Handvol treffers kan maklik toeval wees. Google Ngram Viewer het geen Afrikaanse korpus nie en kan dus nie soos op die Engelse Wikipedia gebruik word nie. * '''Sirkelbewys.''' Baie Afrikaanse webteks is masjienvertaal, en Google Translate gebruik onder meer die Afrikaanse Wikipedia as opleidingskorpus. Treffers kan dus bloot ons eie keuses weerkaats. Sluit altyd "-wikipedia" in en wees skepties oor teks wat soos 'n vertaling lees. * '''Vermelding is nie gebruik nie.''' Enige goeie geskiedenis van [[Venesië]] noem ''Venezia'' minstens een keer. Treffers van die vorm "X (''Vreemdtaals'' Y)" bewys Afrikaanse gebruik van X, nie van Y nie. Soek eerder "in X" teenoor "in Y" of "van X" teenoor "van Y" om te sien wat in lopende prosa gebruik word. * '''Verkeerde plek, of 'n van.''' Baie plekname is ook vanne of name van meer as een plek ([[Heidelberg]], [[Amsterdam]], [[Parys]]). * '''Spieëls en afgeleide webwerwe''' (insluitend [[Wikipedia:Spieëls en vurke|spieëls van Wikipedia]]) is nie onafhanklike gebruik nie en mag nie as bronne dien nie. Rou treffergetalle bewys byna niks. Meer waardevol is om die eerste paar bladsye uitslae werklik deur te kyk en te tel hoeveel daarvan in Afrikaans is, oor die regte plek gaan en die naam werklik gebruik. == Meer as een plaaslike naam == {{Kortpad|WP:MPN-AF}} Soms erken die plaaslike owerheid twee of meer name uit verskillende tale gelykwaardig, terwyl Afrikaanse bronne so min oor die plek sê dat nie een van die toetse hierbo 'n antwoord gee nie. Dan is daar geen enkele plaaslike naam nie, en Afrikaanse gebruik is onbepaalbaar. Ondervinding wys dat 'n dubbele of drievoudige titel selde bevredig – daar is altyd klagtes oor watter naam eerste moet staan. Besprekings oor watter naam 'n plek ''behoort'' te hê, hoort ook nie op Wikipedia nie. Ons beveel aan om een naam volgens 'n objektiewe maatstaf te kies, selfs 'n ietwat arbitrêre een: * Volg Afrikaanse gebruik waar dit bepaalbaar is. * Waar dit onbepaalbaar is, gebruik die naam van die taalkundige meerderheid van die plek, soos uit 'n amptelike sensus of taalopname blyk (soos met die [[Munisipaliteite van Suid-Tirool|munisipaliteite van Suid-Tirool]] gedoen is). * In sommige gevalle word 'n neutrale kompromis gekies om nie 'n nasionale standpunt te steun nie – so is die redelik algemene naam [[Liancourt-rotse]] gekies omdat dit nie Koreaans of Japannees is nie. * 'n Dubbele naam word slegs gebruik wanneer die dubbele naam self die gangbare naam is ([[Biel/Bienne]]), nie om 'n geskil te besleg nie. In Suid-Afrika en Namibië kom die omgekeerde situasie meer voor: daar ''is'' 'n Afrikaanse naam, sowel as name in Engels en een of meer inheemse tale. Kies dan die titel volgens Afrikaanse gebruik en noem die ander name in die inleiding. == Gebruik moderne name == {{Kortpad|WP:MODERNEPLEKNAAM}} By 'n plek waarvan die naam oor tyd verander het, is die konteks bepalend. Vir artikels oor die hede word die moderne Afrikaanse naam gebruik (of die plaaslike naam waar geen Afrikaanse naam bestaan nie); ouer name word gebruik in historiese kontekste waar 'n duidelike meerderheid van betroubare moderne bronne dit ook doen – ook in die titels van artikels oor bepaalde historiese tydperke of gebeure. Name het verander omdat plekke amptelik herbenoem is en omdat gebiede van een staat na 'n ander oorgegaan het. In albei gevalle vra ons dieselfde vraag: wat gebruik betroubare Afrikaanse bronne ''nou''? '''Voorbeelde van artikeltitels teenoor historiese gebruik:''' * [[Istanbul]], maar [[Beleërings van Konstantinopel]] en aparte artikels oor [[Konstantinopel]] en [[Bisantium]]. * [[Wolgograd]], maar [[Slag van Stalingrad]]; [[Sint-Petersburg]], maar ''Leningrad'' in die konteks van die beleëring in die Tweede Wêreldoorlog. * [[Namibië]], maar [[Suidwes-Afrika]] vir die tydperk tot 1990; [[Zimbabwe]], maar ''Rhodesië'' vir die tydperk voor 1980; [[Harare]], maar ''Salisbury'' in dieselfde tydperk; [[Maputo]], maar ''Lourenço Marques'' voor 1976. * [[Gauteng]], [[Limpopo]] en [[Mpumalanga]] vir die huidige provinsies, maar [[Transvaal]], [[Oranje-Vrystaat]] en [[Kaapprovinsie]] vir die tydperke waarin dié eenhede bestaan het. * [[Szczecin]], maar ''Stettyn'' vir die tydperk voor 1945; [[Gdansk]], maar ''Danzig'' in toepaslike historiese kontekste. * [[Mumbai]], maar ''Bombaai'' slegs waar 'n bron uit die tyd aangehaal of bespreek word. === Naamsveranderings in Suid-Afrika en Namibië === Dit is die praktiese kern van hierdie afdeling vir die Afrikaanse Wikipedia, en die bron van die meeste geskille. * Vir 'n artikel oor die plek soos dit vandag is, gebruik die naam wat in huidige Afrikaanse bronne oorheers. Waar die amptelike naam verander het en Afrikaanse media die nuwe naam algemeen oorgeneem het, gebruik die nuwe naam ([[Polokwane]], [[Bela-Bela]], [[Musina]], [[Mbombela]]). * Waar die nuwe naam amptelik is, maar Afrikaanse bronne verdeeld is, word die keuse op die besprekingsblad beredeneer met verwysing na resente bronne, en die verloornaam word 'n aanstuur. Beide name kom in die inleiding, met die datum van die verandering, bv. {{xt|'''Gqeberha''' (tot 2021 '''Port Elizabeth''')}}. * Die ou naam bly korrek in historiese kontekste: {{xt|die hawe van Port Elizabeth in die Tweede Wêreldoorlog}}, {{xt|die Universiteit van die Noorde te Pietersburg}}. * Waar 'n stad en die metropolitaanse munisipaliteit verskillende name het, is dit twee onderwerpe: [[Pretoria]] (die stad) naas [[Stad van Tshwane Metropolitaanse Munisipaliteit]], [[Durban]] naas [[eThekwini Metropolitaanse Munisipaliteit]], [[Bloemfontein]] naas [[Mangaung Metropolitaanse Munisipaliteit]]. * Dieselfde beginsels geld in Namibië, waar amptelike veranderings soos ''Caprivi'' → [[Zambezi (streek)|Zambezi]] en ''Schuckmannsburg'' → ''Luhonono'' aangebring is, en waar Afrikaanse gebruik dikwels by die ou vorm bly ([[Lüderitz]]). * Redakteurs moet nie die riglyn as 'n platform gebruik om 'n naamsverandering goed of af te keur nie. Die artikel gee die feite oor die verandering; die titel volg die bronne. === Spelling wat verander === Soms is dit nie die plaaslike naam nie, maar die Afrikaanse skryfwyse wat verander het. Volg die jongste AWS: so word [[China]] sedert 2017 deur die AWS aanvaar naas die ouer ''Sjina'', terwyl die AWS by ander name steeds die "meer Afrikaanse" vorm verkies ([[Siprus]] naas ''Ciprus''). Historiese titels behou soms die ouer skryfwyse waar die vakliteratuur dit doen (vergelyk [[Nanjing]] met die [[Verdrag van Nanking]]). == Alternatiewe name in die artikel == {{Hoof|Wikipedia:Styl}} 'n Wikipedia-artikel het noodwendig net een titel; hierdie bladsy help redakteurs om te besluit watter naam dit is. Ander name bly egter ensiklopediese inligting en hoort in die artikel: * Twee of drie alternatiewe name kan in die eerste reël genoem word; dit is gebruiklik om Afrikaanse alternatiewe [[Wikipedia:Styl|vet]] te stel. * Is daar meer, of is die inleiding oorlaai, gebruik 'n aparte afdeling "Naam" of "Etimologie". * Skep aansture vanaf alle ander name, ook vanaf die Engelse naam en vanaf spellings sonder diakritiese tekens (bv. ''Curacao'' → [[Curaçao]]), sodat lesers die artikel kan vind. == Dubbelsinnigheid == {{Kortpad|WP:PLEKDUB}} {{Sien ook|Wikipedia:Dubbelsinnigheid}} Dieselfde naam geld dikwels vir meer as een plek, of vir 'n plek en iets anders. Die algemene reëls staan by [[Wikipedia:Dubbelsinnigheid]]; hier volg wat spesifiek vir plekke geld. * '''Geen kwalifiseerder waar dit nie nodig is nie.''' Is die plek die [[Wikipedia:Primêre onderwerp|primêre onderwerp]] van sy naam, staan die artikel by die kaal naam ([[Stellenbosch]], [[Upington]], [[Kuala Lumpur]]). * '''Nedersettings''' word met 'n komma gekwalifiseer: [[Heidelberg, Gauteng]] en [[Heidelberg, Wes-Kaap]]; [[Amsterdam, Mpumalanga]]; [[Parys, Vrystaat]] (want [[Parys]] in Frankryk is die primêre onderwerp). * '''Natuurlike kenmerke''' word met hakies gekwalifiseer waar 'n kwalifiseerder nodig is: [[Bergrivier (rivier)]] naas [[Bergrivier (munisipaliteit)]]; [[Vaal (dubbelsinnig)]]. * '''Groter gebiede en historiese streke''' kry hakies eerder as 'n komma: [[Galicië (Spanje)]], [[Rio de Janeiro (staat)]]. * Waar Afrikaans self 'n gangbare onderskeidingsvorm het, gebruik dit eerder as 'n kunsmatige kwalifiseerder: [[Wes-Kaap]], [[Noord-Kaap]], [[Oos-Kaap]]; [[Nieu-Amsterdam]]. * Waar 'n kwalifiseerder op provinsievlak nie genoeg is nie, gebruik die distriksmunisipaliteit, die naaste groter dorp of 'n windrigting met 'n kleinletter: {{xt|Rietfontein, noord-Namakwaland}}.<!-- NAGAAN: gebruik 'n werklike voorbeeld uit die artikelruimte --> * '''Voorstede en woonbuurte''' word met die stad gekwalifiseer: [[Sunnyside, Pretoria]], [[Observatory, Kaapstad]]. * Waar 'n dubbelsinnigheidsblad nodig is, plaas {{ss|dubbelsinnig}} daarop; is daar net twee onderwerpe, is 'n bo-aan-kennisgewing op die primêre artikel genoeg. Volg altyd die spesifieke landkonvensies onder {{Afdelingskakel|#Streekspesifieke riglyne}}. Bestaan daar geen konvensie vir 'n land nie, maar wel 'n duidelike patroon in die bestaande artikels, volg dié patroon en teken dit hier aan as 'n voorstel. == Orde van name in 'n titel == Kom meer as een geografiese naam in 'n titel voor, staan die name in alfabetiese orde tensy daar 'n duidelike rede vir 'n ander orde is. Voorbeelde: [[Frankryk–Verenigde State-betrekkinge]], maar [[Turks- en Caicoseilande]] (vaste naam). == Soortname en skryfwyse == {{Kortpad|WP:GEOKLAS}}<!-- NAGAAN --> Hier verskil Afrikaans wesenlik van Engels, en geld die AWS en [[Wikipedia:Styl]] eerder as die Engelse konvensie. * '''Vasgeskrewe vorme.''' By riviere, damme, watervalle, panne, vlaktes, berge en dergelike geografiese verskynsels word die eienaam en die soortnaam saam geskryf: [[Vaalrivier]], [[Oranjerivier]], [[Hartbeespoortdam]], [[Augrabieswaterval]], [[Tafelberg]], [[Drakensberge]]. * '''Eienaam plus soortnaam met 'n koppelteken.''' Waar die vorm nie vasgeskryf word nie, geld hoofletter + koppelteken + kleinletter: ''Vredenburg-hospitaal'', ''Gill-kollege'', ''Strandfontein-oord''. * '''Voeg nie 'n soortnaam by wat Afrikaans nie gebruik nie.''' Ons skryf [[Ryn]], [[Donau]], [[Nyl]] en [[Amasone (rivier)|Amasone]] sonder "-rivier", omdat Afrikaanse bronne dit so doen. Die soortnaam word slegs bygevoeg waar gebruik of dubbelsinnigheid dit vereis. * '''Hoofletters.''' Volg die AWS en [[Wikipedia:Styl]]: [[Wes-Kaap]] (nie ''Weskaap'' nie), [[Vrystaat]], [[KwaZulu-Natal]]. Gebruik kleinletters in 'n kwalifiseerder in hakies: [[Rio de Janeiro (staat)]], nie ''(Staat)'' nie. * '''Vreemde soortname word vertaal waar Afrikaans 'n gangbare woord het''': ''oblast'' bly [[Moskou-oblast|oblast]] (Afrikaanse bronne gebruik dit), maar Chinese en Romeinse ''provinsies'' is provinsies, nie ''sheng'' of ''provinciae'' nie. Generiese woorde in Persiese, Arabiese en ander name word vertaal behalwe in die name van nedersettings: dus [[Qaleh Sorkh]], nie "Rooikasteel" nie. == Spesifieke onderwerpe == === Administratiewe onderafdelings === Gebruik die Afrikaanse benaming van 'n soort administratiewe eenheid waar Afrikaans een het: [[provinsies van Suid-Afrika|provinsies]], [[distriksmunisipaliteite]], [[deelstate van Duitsland|deelstate]], [[departemente van Frankryk|departemente]], [[kantons van Switserland|kantons]], [[graafskappe]] (VK en Ierland), [[prefekture van Japan|prefekture]]. Waar Afrikaans geen vaste woord het nie, kan die plaaslike woord gebruik word ([[gmina]], [[oblast]]). Dit is nuttig as alle eenhede van dieselfde soort in 'n land dieselfde titelvorm het (bv. "Provinsie van X" of "X-provinsie", konsekwent). Word een artikel se vorm verander, bespreek of al die ander ook verander moet word. Titels moet egter nie in eenvormigheid ingedwing word waar dit teen die Afrikaanse idioom is nie – besluit elke geval op meriete. === Natuurlike kenmerke === Sien ook die riglyne van die betrokke projekte, en {{Afdelingskakel|#Soortname en skryfwyse}} hierbo vir die skryfwyse. === Fiktiewe plekke === Artikels oor fiktiewe plekke staan waar moontlik by <nowiki>[[Pleknaam]]</nowiki>, sonder die landkonvensie van die land waarin die verhaal afspeel: [[Sunnydale]], nie "Sunnydale, Kalifornië" nie. Waar dubbelsinnigheid bestaan, kwalifiseer met die skrywer of die werk: [[Castle Rock (Stephen King)]], [[Springfield (The Simpsons)]], [[Welgevonden (Jeugreekse)]].<!-- NAGAAN: vervang met 'n bestaande Afrikaanse voorbeeld --> === Transliterasie === Name uit skrifte wat nie die Latynse alfabet gebruik nie, word volgens die '''Afrikaanse''' reëls getranslitereer (sien die AWS, o.m. die afdelings oor die Cyrilliese alfabet en oor Japannese name), óf volgens die amptelike plaaslike romaniseringstelsel waar die AWS daarna verwys. Moenie die Engelse transliterasie oorneem nie: [[Tsjeljabinsk]], [[Nizjni Novgorod]], [[Tsjechof]] se vorme verskil van die Engelse. Waar 'n Afrikaanse vorm om politieke of taalkundige redes betwis word (bv. ''Kiëf'' naas ''Kyiv''), volg resente Afrikaanse bronne en bespreek die geval op die besprekingsblad eerder as om die titel eensydig te skuif. == Streekspesifieke riglyne == Bestaan daar geen konvensie vir 'n land nie en is 'n kwalifiseerder nodig, is <nowiki>[[Pleknaam, Land]]</nowiki> gewoonlik 'n redelike keuse. Vir landspesifieke onderwerpe verkies die vorm "(Iets) van (Land)" bo 'n byvoeglike naamwoord: [[Geskiedenis van Japan]] eerder as "Japannese geskiedenis". === Suider-Afrika === ==== Suid-Afrika ==== {{Kortpad|WP:RSAPLEK}} * Gebruik waar moontlik <nowiki>[[Pleknaam]]</nowiki> sonder kwalifiseerder. * Is 'n kwalifiseerder nodig, gebruik <nowiki>[[Pleknaam, Provinsie]]</nowiki>: [[Heidelberg, Gauteng]], [[Middelburg, Oos-Kaap]], [[Amsterdam, Mpumalanga]]. * Is daar meer as een plek met dieselfde naam in dieselfde provinsie, kwalifiseer verder met die distriksmunisipaliteit of 'n ander natuurlike onderskeiding. * Voorstede: <nowiki>[[Voorstad, Stad]]</nowiki>. * Gebruik die Afrikaanse vorm van 'n naam waar dit bestaan ([[Kaapstad]], nie ''Cape Town'' nie), maar verafrikaans nie name wat in Afrikaans onveranderd gebruik word nie ([[Observatory]], [[Umhlanga]], [[Mthatha]]). * Amptelike naamsveranderings: sien {{Afdelingskakel|#Naamsveranderings in Suid-Afrika en Namibië}}. * Provinsies staan by hul kaal name: [[Gauteng]], [[Wes-Kaap]], [[Limpopo]] (met [[Limpopo (dubbelsinnig)]] waar nodig). ==== Namibië ==== * Gebruik waar moontlik <nowiki>[[Pleknaam]]</nowiki>; kwalifiseer met die streek waar nodig: <nowiki>[[Pleknaam, Streek]]</nowiki>. * Namibiese plekname is dikwels Duits of Afrikaans van oorsprong en word onveranderd gebruik ([[Swakopmund]], [[Keetmanshoop]], [[Walvisbaai]], [[Otjiwarongo]]). * Namibiese Afrikaanse bronne is die beste maatstaf vir huidige gebruik, ook by amptelike naamsveranderings. ==== Botswana, Zimbabwe, Lesotho, Eswatini en Mosambiek ==== Gebruik die amptelike plaaslike naam, behalwe waar 'n Afrikaanse vorm werklik gebruiklik is ([[Gaborone]], [[Maseru]], [[Maputo]]; maar [[Victoriawaterval]]). Historiese Afrikaanse en koloniale name (''Lourenço Marques'', ''Salisbury'', ''Basoetoland'', ''Swaziland'') word slegs in historiese kontekste gebruik, met die moderne naam in hakies by die eerste voorkoms. === Europa === ==== Nederland en België ==== Gebruik die Nederlandse endoniem ([[Den Haag]], [['s-Hertogenbosch]], [[Antwerpen]], [[Gent]], [[Brugge]]). Vir Wallonië geld die Franse naam, behalwe waar 'n vorm in Afrikaans ingeburger is (bv. [[Luik]]). Brussel is tweetalig; die artikel staan by [[Brussel]]. ==== Duitsland, Oostenryk en Switserland ==== * Gebruik die Afrikaanse vorm waar dit bestaan ([[Wene]], [[Keulen]], [[Neurenberg]], [[München]], [[Beiere]], [[Genève]]); andersins die Duitse naam. * Behou die amptelike Duitse onderskeidingsvorme: [[Frankfurt am Main]], [[Rothenburg ob der Tauber]], [[Neustadt bei Coburg]], [[Kempten (Allgäu)]]. ==== Frankryk ==== Gebruik die Afrikaanse vorm waar dit bestaan ([[Parys]], [[Straatsburg]], [[Elsas]], [[Normandië]], [[Bretagne]]); andersins die Franse naam. ==== Verenigde Koninkryk en Ierland ==== * Gebruik die Afrikaanse vorm waar dit bestaan ([[Londen]], [[Wallis]], [[Skotland]], [[Engeland]], [[Noord-Ierland]]); andersins die plaaslike naam. * Kwalifiseer soos in Britse gebruik: <nowiki>[[Pleknaam, Graafskap]]</nowiki> in Engeland en Noord-Ierland ([[Bangor, County Down]]), en met die raadsgebied of eiland in Skotland. Moenie na "Engeland" of "Skotland" kwalifiseer waar 'n graafskap of raadsgebied genoeg is nie, en nooit na 'n posgebied nie. * Vir Ierland geld die eiland/staat-onderskeid: sien die artikel [[Ierland]] naas [[Republiek van Ierland]]. ==== Rusland, Oekraïne en Oos-Europa ==== * Gebruik die Afrikaanse vorm waar dit bestaan ([[Moskou]], [[Sint-Petersburg]], [[Warskou]], [[Praag]]); andersins die Afrikaanse transliterasie van die plaaslike naam. * Kwalifiseer Russiese plekke met die federale subjek: <nowiki>[[Pleknaam, Federale subjek]]</nowiki>; is dit nog dubbelsinnig, voeg die distrik of die soort nedersetting by. * Let by Oos-Europa op die keerpunt van 1989–1991 wanneer bronne vergelyk word. === Amerikas === ==== Verenigde State ==== {{Kortpad|WP:VSAPLEK}} * Gebruik die kommakonvensie: <nowiki>[[Pleknaam, Deelstaat]]</nowiki> ([[Paris, Texas]], [[Springfield, Illinois]]). Posafkortings (''CA'', ''Tex.'') word nooit in titels gebruik nie, en ook nie "Pleknaam, Deelstaat, VSA" nie. * Groot stede wat in Afrikaanse bronne sonder die deelstaat voorkom, staan by die kaal naam waar hulle die primêre onderwerp is: [[New York]], [[Los Angeles]], [[Chicago]], [[San Francisco]], [[Boston]], [[Houston]], [[Seattle]], [[Miami]], [[New Orleans]], [[Washington, D.C.]] Waar die naam ook 'n ander bekende betekenis het, kwalifiseer wel: [[Jupiter, Florida]] (naas die [[Jupiter|planeet]]). * Deelstate staan by hul kaal name, met kwalifiseerders waar nodig: [[New York (deelstaat)]], [[Washington (deelstaat)]], [[Georgia (deelstaat)]]. * Verafrikaans nie Amerikaanse name nie: [[New York]], nie ''Nieu-York'' nie; maar wel [[Kalifornië]], [[Pennsilvanië]], [[Nieu-Mexiko]] en [[Rotsgebergte]] waar dié vorme in Afrikaans gebruiklik is. ==== Kanada, Meksiko en Suid-Amerika ==== * Kanada: <nowiki>[[Pleknaam, Provinsie]]</nowiki> waar 'n kwalifiseerder nodig is; Afrikaanse vorme waar hulle bestaan ([[Brits-Columbië]]). * Meksiko: <nowiki>[[Pleknaam, Deelstaat]]</nowiki> ([[Córdoba, Veracruz]]); waar 'n stad en 'n deelstaat dieselfde naam het, staan die stad by <nowiki>[[Pleknaam (stad)]]</nowiki>. * Brasilië: <nowiki>[[Stadsnaam, Brasilië]]</nowiki> waar nodig; [[Rio de Janeiro]] (stad) naas [[Rio de Janeiro (deelstaat)]]. * Gebruik Afrikaanse vorme waar hulle bestaan ([[Buenos Aires]], [[Vuurland]], [[Amasone (rivier)|Amasone]]). === Asië en Oseanië === ==== Oos-Asië ==== * [[China]] (AWS sedert 2017; ''Sjina'' is die ouer vorm), [[Beijing]] (histories ''Peking''), [[Sjanghai]], [[Hongkong]] (een woord), [[Macau]], [[Tokio]], [[Seoel]]. * Transliterasie volg die Afrikaanse reëls of die amptelike plaaslike romanisering (pinyin vir Chinees), nie die Engelse vorm nie. * Kwalifiseer Chinese plekke met die provinsie waar nodig. ==== Indië en Suidoos-Asië ==== * Gebruik die huidige amptelike vorm waar Afrikaanse bronne dit oorgeneem het ([[Mumbai]], [[Kolkata]], [[Chennai]]), en die distrik as kwalifiseerder vir kleiner Indiese plekke. * Indonesië en Maleisië: <nowiki>[[Pleknaam, Provinsie/Deelstaat]]</nowiki> waar nodig; gebruik die Afrikaanse soortnaam waar gebruiklik ("X-eiland", "X-berg") eerder as ''Pulau X'' of ''Gunung X''. ==== Australië en Nieu-Seeland ==== * Australiese nedersettings: <nowiki>[[Pleknaam, Deelstaat]]</nowiki> tensy die plek die primêre onderwerp is ([[Sydney]], maar [[Newcastle, Nieu-Suid-Wallis]]). Moenie deelstaatname in titels afkort nie. * Gebruik Afrikaanse vorme waar hulle bestaan ([[Nieu-Suid-Wallis]], [[Tasmanië]], [[Nieu-Seeland]]). === Betwiste gebiede === Waar 'n gebied se naam self deel van 'n soewereiniteitsgeskil is, geld die algemene beginsel: gebruik die gangbare Afrikaanse naam as titel en noem die ander naam as ensiklopediese inligting in die inleiding. * [[Falklandeilande]] is die gangbare Afrikaanse naam; ''Malvinas'' is tersaaklik weens die Argentynse aanspraak en word by die eerste voorkoms genoem: {{xt|Falklandeilande ({{langx|es|Islas Malvinas}})}}, daarna slegs ''Falkland''. * Vir Israel en die Palestynse gebiede, [[Kasjmir]], die [[Suid-Chinese See]] en dergelike gevalle: kies die gangbaarste Afrikaanse naam, vermy 'n dubbele titel, en noem die geskil in die artikel eerder as in die titel. == Sien ook == * [[Wikipedia:Titelriglyne]] * [[Wikipedia:Styl]] * [[Wikipedia:Dubbelsinnigheid]] * [[Wikipedia:Aanstuur]] * [[Afrikaanse Woordelys en Spelreëls]] * [[Lys van Afrikaanse eksonieme]] t31r3vekrj766keopw6y2cbjc3h5i8x 2 465322 2967726 2965550 2026-09-16T17:33:19Z Pynappel 70858 /* Artikels om uit te brei */ 2967726 wikitext text/x-wiki [[:meta:List of Wikipedias by sample of articles]] == Range == {| class="wikitable" |- ! Datum !! Rang !! [[:m:Talk:List_of_Wikipedias_by_sample_of_articles/Archives/2007#Proposed_weighting_of_characters_for_formula_.28Option.232_using_Babel_text.29|Gewig]] !! Gemiddelde artikelgrootte !! Mediaan artikelgrootte !! Afwesig (0k) !! Saadjies (< 10k) !! Artikels (10-30k) !! Lang artikels (> 30k) !! Punt !! Groei |- | 2026-08-05 || 50 || 1.0 || 18,441 || 8,808 || 0 || 544 || 289 || 167 || 35.59 || +0.00 |- | 2026-09-05 || 47 || 1.0 || 20,734 || 10,085 || 0 || 497 || 287 || 216 || 39.88 || +4.29 |} == Artikels om uit te brei == Ek is tans besig om hierdie artikels m.b.v. [[Claude (groot taalmodel)|Claude]] n.a.v. die Engelse weergawes uit te brei. My [[Porboodskapingenieurswese|porboodskap]] aan Claude is: {| class="wikitable" ! Weergawe !! Porboodskap |- | 1 || Brei die artikel https://af.wikipedia.org/wiki/X uit na aanleiding van die Engelse artikel https://en.wikipedia.org/wiki/Y. Indien 'n sjabloon nie op afwiki bestaan nie, moet dit dan nie gebruik nie en pas die teks toepaslik aan sodat dit steeds sin maak. Maak seker die resulterende weergawe dupliseer nie inligting of verwysings nie. Moenie inligting uit die huidige weergawe verwyder nie, tensy dit feitelik inkorrek is. Werk eerder die huidige weergawe by met nuwe inligting uit die Engelse weergawe en pas die teks aan sodat die prosa natuurlik vloei. |- | 2 || Brei die artikel https://af.wikipedia.org/wiki/X uit na aanleiding van die Engelse artikel https://en.wikipedia.org/wiki/Y. Indien 'n sjabloon nie op afwiki bestaan nie, moet dit dan nie gebruik nie en pas die teks toepaslik aan sodat dit steeds sin maak. Maak seker die resulterende weergawe dupliseer nie inligting of verwysings nie. Moenie inligting uit die huidige weergawe verwyder nie, tensy dit feitelik inkorrek is. Werk eerder die huidige weergawe by met nuwe inligting uit die Engelse weergawe en pas die teks aan sodat die prosa natuurlik vloei. Moenie nuwe inhoud skep nie. Gebruik slegs die inhoud van die oorspronklike Afrikaanse weergawe en die inhoud van die Engelse weergawe om 'n uitgebreide nuwe Afrikaanse weergawe te skep. Bring ook alle verwysings oor vir stellings wat van die Engelse weergawe na die Afrikaanse weergawe oorgebring word. |- | 3 || Brei die artikel https://af.wikipedia.org/wiki/X uit na aanleiding van die Engelse artikel https://en.wikipedia.org/wiki/Y. Indien 'n sjabloon nie op afwiki bestaan nie, moet dit dan nie gebruik nie en pas die teks toepaslik aan sodat dit steeds sin maak. Maak seker die resulterende weergawe dupliseer nie inligting of verwysings nie. Moenie inligting uit die huidige weergawe verwyder nie, tensy dit feitelik inkorrek is. Werk eerder die huidige weergawe by met nuwe inligting uit die Engelse weergawe en pas die teks aan sodat die prosa natuurlik vloei. Moenie nuwe inhoud skep nie. Gebruik slegs die inhoud van die oorspronklike Afrikaanse weergawe en die inhoud van die Engelse weergawe om 'n uitgebreide nuwe Afrikaanse weergawe te skep. Bring ook alle verwysings oor vir stellings wat van die Engelse weergawe na die Afrikaanse weergawe oorgebring word. Indien 'n stelling reeds in die Afrikaanse weergawe is en dit het nie 'n verwysing nie, maar dieselfde stelling het 'n verwysing in die Engelse weergawe, bring die verwysing oor. |- | 4 || Brei die artikel hhttps://af.wikipedia.org/wiki/Viool uit na aanleiding van die artikels https://en.wikipedia.org/wiki/Violin en https://de.wikipedia.org/wiki/Violine. Indien 'n sjabloon nie op afwiki bestaan nie, moet dit dan nie gebruik nie en pas die teks toepaslik aan sodat dit steeds sin maak. Maak seker die resulterende weergawe dupliseer nie inligting of verwysings nie. Moenie inligting uit die huidige weergawe verwyder nie, tensy dit feitelik inkorrek is. Werk eerder die huidige weergawe by met nuwe inligting uit die ander weergawes en pas die teks aan sodat die prosa natuurlik vloei. Moenie jou eie navorsing doen of jou eie kennis gebruik om nuwe inhoud te skep nie. Gebruik slegs die inhoud van die oorspronklike Afrikaanse weergawe en die inhoud van die ander weergawes om 'n uitgebreide, nuwe Afrikaanse weergawe te skep. Bring ook alle verwysings oor vir stellings wat van die ander weergawe na die Afrikaanse weergawe oorgebring word. Indien 'n stelling reeds in die Afrikaanse weergawe is en dit het nie 'n verwysing nie, maar dieselfde stelling het 'n verwysing in 'n ander weergawe, bring die verwysing oor. Moenie onensiklopediese inhoud oorbring nie. Jy mag klein foutjies regmaak, maar lang paragrawe van duidelik verkeerde inhoud moet eerder glad nie oorgebring word nie. Gebruik slegs metrieke eenhede en moenie sjablone soos convert gebruik om alternatiewe eenhede te vertoon nie. |} Let wel: ons is nie besig om nuwe inhoud te genereer nie. Hierdie is nugtere vertalings, maar meer intelligent as bv. Google Translate omdat dit verdere instruksies, soos hierbo gesien, kan volg. Die risiko van gehallusineerde valse inligting is myns insiens laag. {| class="wikitable sortable" |+ Meta se monster van 1&nbsp;000 artikels ! Nr. !! Artikel !! Grootte (karakters) !! Porboodskapvolgorde |- | 1 || [[Viool]] || 862 || 4 |- | 2 || [[Inligtingstegnologie]] || 878 || 4 |- | 3 || [[Geslag]] || 931 || |- | 4 || [[Programmeertaal]] || 954 || |- | 5 || [[Kernsplyting]] || 970 || |- | 6 || [[Metaalkunde]] || 972 || |- | 7 || [[Pandemie]] || 994 || |- | 8 || [[Sekonde]] || 1&nbsp;011 || |- | 9 || [[Algoritme]] || 1&nbsp;047 || |- | 10 || [[Vertaling]] || 1&nbsp;066 || |- | 11 || [[Monoteïsme]] || 1&nbsp;077 || |- | 12 || [[Lipied]] || 1&nbsp;104 || |- | 13 || [[Giovanni Pierluigi da Palestrina]] || 1&nbsp;110 || |- | 14 || [[Vrede]] || 1&nbsp;119 || |- | 15 || [[Kitaar]] || 1&nbsp;146 || |- | 16 || [[Fiets]] || 1&nbsp;148 || |- | 17 || [[Lugvaartuig]] || 1&nbsp;170 || |- | 18 || [[Natuur]] || 1&nbsp;174 || |- | 19 || [[Fisiese chemie]] || 1&nbsp;177 || |- | 20 || [[Grammatika]] || 1&nbsp;178 || |- | 21 || [[Gestremdheid]] || 1&nbsp;191 || |- | 22 || [[Teater]] || 1&nbsp;214 || |- | 23 || [[Bloed]] || 1&nbsp;226 || |- | 24 || [[Skip]] || 1&nbsp;231 || |- | 25 || [[Huwelik]] || 1&nbsp;248 || |- | 26 || [[Vakuum]] || 1&nbsp;254 || |- | 27 || [[Vleis]] || 1&nbsp;269 || |- | 28 || [[Tandheelkunde]] || 1&nbsp;270 || |- | 29 || [[Latynse skrif]] || 1&nbsp;279 || |- | 30 || [[Huis]] || 1&nbsp;307 || |- | 31 || [[Bedryfstelsel (inligtingstegnologie)]] || 1&nbsp;310 || |- | 32 || [[Dag]] || 1&nbsp;316 || |- | 33 || [[Bedreigde spesie]] || 1&nbsp;347 || |- | 34 || [[Rassisme]] || 1&nbsp;386 || |- | 35 || [[Boog (boukunde)]] || 1&nbsp;406 || |- | 36 || [[Behoud van energie]] || 1&nbsp;421 || |- | 37 || [[Lettergreep]] || 1&nbsp;425 || |- | 38 || [[Vertering]] || 1&nbsp;432 || |- | 39 || [[Djainisme]] || 1&nbsp;476 || |- | 40 || [[Trom]] || 1&nbsp;505 || |- | 41 || [[Brug]] || 1&nbsp;509 || |- | 42 || [[Magneetveld]] || 1&nbsp;522 || |- | 43 || [[Spel]] || 1&nbsp;561 || |- | 44 || [[Ploeg]] || 1&nbsp;570 || |- | 45 || [[Die Verhaal van Genji]] || 1&nbsp;605 || |- | 46 || [[Propaganda]] || 1&nbsp;606 || |- | 47 || [[Siekte]] || 1&nbsp;626 || |- | 48 || [[Geskiedenis (vakgebied)]] || 1&nbsp;639 || |- | 49 || [[Sterk wisselwerking]] || 1&nbsp;642 || |- | 50 || [[Roman]] || 1&nbsp;645 || |- | 51 || [[Bakspel]] || 1&nbsp;704 || |- | 52 || [[Mimar Sinan]] || 1&nbsp;716 || |- | 53 || [[Wiskundige analise]] || 1&nbsp;721 || |- | 54 || [[Wetenskap]] || 1&nbsp;733 || |- | 55 || [[Sielkunde]] || 1&nbsp;751 || |- | 56 || [[Swaard]] || 1&nbsp;766 || |- | 57 || [[David Hilbert]] || 1&nbsp;772 || |- | 58 || [[Siel]] || 1&nbsp;778 || |- | 59 || [[Neut]] || 1&nbsp;779 || |- | 60 || [[Wind]] || 1&nbsp;779 || |- | 61 || [[Ovidius]] || 1&nbsp;781 || |- | 62 || [[Getalteorie]] || 1&nbsp;787 || |- | 63 || [[Oneindigheid]] || 1&nbsp;824 || |- | 64 || [[Molière]] || 1&nbsp;831 || |- | 65 || [[Basis]] || 1&nbsp;871 || |- | 66 || [[Kind]] || 1&nbsp;882 || |- | 67 || [[Andes]] || 1&nbsp;898 || |- | 68 || [[Frédéric Chopin]] || 1&nbsp;901 || |- | 69 || [[Kalligrafie]] || 1&nbsp;905 || |- | 70 || [[Spesery]] || 1&nbsp;929 || |- | 71 || [[Monargie]] || 1&nbsp;950 || |- | 72 || [[Abū Nuwās]] || 1&nbsp;952 || |- | 73 || [[Mode]] || 1&nbsp;958 || |- | 74 || [[Rotsgebergte]] || 1&nbsp;959 || |- | 75 || [[Raphael]] || 1&nbsp;965 || |- | 76 || [[Euklides]] || 1&nbsp;978 || |- | 77 || [[Republiek]] || 2&nbsp;004 || |- | 78 || [[Handel (ekonomie)]] || 2&nbsp;015 || |- | 79 || [[Endokriene stelsel]] || 2&nbsp;031 || |- | 80 || [[Naguib Mahfouz]] || 2&nbsp;046 || |- | 81 || [[Snelheid]] || 2&nbsp;076 || |- | 82 || [[Ilias]] || 2&nbsp;117 || |- | 83 || [[Plantkunde]] || 2&nbsp;122 || |- | 84 || [[Blues]] || 2&nbsp;140 || |- | 85 || [[Voortplantingstelsel]] || 2&nbsp;140 || |- | 86 || [[Hafez]] || 2&nbsp;142 || |- | 87 || [[Biochemie]] || 2&nbsp;145 || |- | 88 || [[Anatomie]] || 2&nbsp;163 || |- | 89 || [[Chemiese verbinding]] || 2&nbsp;170 || |- | 90 || [[Woud]] || 2&nbsp;188 || |- | 91 || [[Organisme]] || 2&nbsp;204 || |- | 92 || [[Boek]] || 2&nbsp;207 || |- | 93 || [[Diego Velázquez]] || 2&nbsp;217 || |- | 94 || [[Klavier]] || 2&nbsp;223 || |- | 95 || [[Dam]] || 2&nbsp;224 || |- | 96 || [[Elektromagnetiese straling]] || 2&nbsp;234 || |- | 97 || [[Algebra]] || 2&nbsp;247 || |- | 98 || [[DNS]] || 2&nbsp;250 || |- | 99 || [[Denke]] || 2&nbsp;257 || |- | 100 || [[Krag]] || 2&nbsp;289 || |- | 101 || [[Joernalistiek]] || 2&nbsp;299 || |- | 102 || [[God]] || 2&nbsp;321 || |- | 103 || [[Suikers]] || 2&nbsp;324 || |- | 104 || [[Knaagdier]] || 2&nbsp;340 || |- | 105 || [[Arabiese Liga]] || 2&nbsp;342 || |- | 106 || [[Chanakya]] || 2&nbsp;355 || |- | 107 || [[Armoede]] || 2&nbsp;361 || |- | 108 || [[Sap]] || 2&nbsp;361 || |- | 109 || [[Geoffrey Chaucer]] || 2&nbsp;363 || |- | 110 || [[Man]] || 2&nbsp;366 || |- | 111 || [[Versnelling]] || 2&nbsp;387 || |- | 112 || [[Nanotegnologie]] || 2&nbsp;399 || |- | 113 || [[Neus]] || 2&nbsp;408 || |- | 114 || [[Elektriese stroom]] || 2&nbsp;423 || |- | 115 || [[Hartaanval]] || 2&nbsp;433 || |- | 116 || [[Qin Shi Huang]] || 2&nbsp;441 || |- | 117 || [[Reggae]] || 2&nbsp;444 || |- | 118 || [[Musiek]] || 2&nbsp;453 || |- | 119 || [[Nywerheidsektor]] || 2&nbsp;457 || |- | 120 || [[Familie (verwantskap)]] || 2&nbsp;479 || |- | 121 || [[Werklikheid]] || 2&nbsp;500 || |- | 122 || [[Hoek (meetkunde)]] || 2&nbsp;509 || |- | 123 || [[Vergelyking (wiskunde)]] || 2&nbsp;530 || |- | 124 || [[Jane Austen]] || 2&nbsp;569 || |- | 125 || [[Sagteware]] || 2&nbsp;577 || |- | 126 || [[Vegkuns]] || 2&nbsp;578 || |- | 127 || [[Alkohol]] || 2&nbsp;579 || |- | 128 || [[Sikhisme]] || 2&nbsp;581 || |- | 129 || [[Louis Armstrong]] || 2&nbsp;609 || |- | 130 || [[Alzheimersiekte]] || 2&nbsp;632 || |- | 131 || [[Frekwensie]] || 2&nbsp;640 || |- | 132 || [[Kanaal]] || 2&nbsp;655 || |- | 133 || [[Spesiale relatiwiteit]] || 2&nbsp;659 || |- | 134 || [[Fossielbrandstof]] || 2&nbsp;680 || |- | 135 || [[Sjintoïsme]] || 2&nbsp;685 || |- | 136 || [[Bofbal]] || 2&nbsp;693 || |- | 137 || [[Kālidāsa]] || 2&nbsp;709 || |- | 138 || [[Sosialisme]] || 2&nbsp;720 || |- | 139 || [[Ligsnelheid]] || 2&nbsp;722 || |- | 140 || [[Voltaire]] || 2&nbsp;723 || |- | 141 || [[Beroerte]] || 2&nbsp;733 || |- | 142 || [[Melk]] || 2&nbsp;736 || |- | 143 || [[Wiskundige bewys]] || 2&nbsp;749 || |- | 144 || [[Geleedpotiges]] || 2&nbsp;771 || |- | 145 || [[Sout (chemiese stof)]] || 2&nbsp;813 || |- | 146 || [[Laozi]] || 2&nbsp;824 || |- | 147 || [[Dood]] || 2&nbsp;828 || |- | 148 || [[Archaea]] || 2&nbsp;837 || |- | 149 || [[James Prescott Joule]] || 2&nbsp;855 || |- | 150 || [[Differensiaalvergelyking]] || 2&nbsp;867 || |- | 151 || [[Griekse alfabet]] || 2&nbsp;875 || |- | 152 || [[Katsushika Hokusai]] || 2&nbsp;892 || |- | 153 || [[Magneet]] || 2&nbsp;892 || |- | 154 || [[Voedsel]] || 2&nbsp;903 || |- | 155 || [[Rugbyvoetbal]] || 2&nbsp;911 || |- | 156 || [[Sojaboon]] || 2&nbsp;926 || |- | 157 || [[Blindheid]] || 2&nbsp;928 || |- | 158 || [[Zheng He]] || 2&nbsp;987 || |- | 159 || [[Respirasie (fisiologie)]] || 2&nbsp;992 || |- | 160 || [[Omar]] || 3&nbsp;005 || |- | 161 || [[Trein]] || 3&nbsp;016 || |- | 162 || [[Funksie]] || 3&nbsp;023 || |- | 163 || [[Abraham]] || 3&nbsp;034 || |- | 164 || [[Duisend-en-een-nag]] || 3&nbsp;048 || |- | 165 || [[Toestand van materie]] || 3&nbsp;060 || |- | 166 || [[Foneem]] || 3&nbsp;062 || |- | 167 || [[Logika]] || 3&nbsp;098 || |- | 168 || [[Geelrivier]] || 3&nbsp;119 || |- | 169 || [[Spesie]] || 3&nbsp;141 || |- | 170 || [[Temperatuur]] || 3&nbsp;158 || |- | 171 || [[Mitologie]] || 3&nbsp;163 || |- | 172 || [[Bronstydperk]] || 3&nbsp;164 || |- | 173 || [[Stelteorie]] || 3&nbsp;211 || |- | 174 || [[Prosa]] || 3&nbsp;221 || |- | 175 || [[Wêreldbank]] || 3&nbsp;222 || |- | 176 || [[Pythagoras se stelling]] || 3&nbsp;241 || |- | 177 || [[Besproeiing]] || 3&nbsp;264 || |- | 178 || [[Gregoriaanse kalender]] || 3&nbsp;264 || |- | 179 || [[Klokhorlosie]] || 3&nbsp;266 || |- | 180 || [[Jacques Cartier]] || 3&nbsp;296 || |- | 181 || [[Arabies-Israeliese konflik]] || 3&nbsp;298 || |- | 182 || [[Dialektiek]] || 3&nbsp;323 || |- | 183 || [[Entstof]] || 3&nbsp;334 || |- | 184 || [[Immuunstelsel]] || 3&nbsp;340 || |- | 185 || [[Karibiese See]] || 3&nbsp;351 || |- | 186 || [[Sarah Bernhardt]] || 3&nbsp;361 || |- | 187 || [[Taalwetenskappe]] || 3&nbsp;383 || |- | 188 || [[Driehoeksmeting]] || 3&nbsp;439 || |- | 189 || [[Sport]] || 3&nbsp;459 || |- | 190 || [[Mate]] || 3&nbsp;473 || |- | 191 || [[Mahabharata]] || 3&nbsp;485 || |- | 192 || [[Ferdinand Magellaan]] || 3&nbsp;505 || |- | 193 || [[Belasting]] || 3&nbsp;508 || |- | 194 || [[Jawaharlal Nehru]] || 3&nbsp;512 || |- | 195 || [[Kultuur]] || 3&nbsp;517 || |- | 196 || [[Parthenon]] || 3&nbsp;535 || |- | 197 || [[Hebreeus]] || 3&nbsp;546 || |- | 198 || [[Onderwys]] || 3&nbsp;546 || |- | 199 || [[Gabriel García Márquez]] || 3&nbsp;553 || |- | 200 || [[Mark Twain]] || 3&nbsp;582 || |- | 201 || [[Gottfried Wilhelm Leibniz]] || 3&nbsp;588 || |- | 202 || [[Hoender]] || 3&nbsp;611 || |- | 203 || [[Plasma (fisika)]] || 3&nbsp;617 || |- | 204 || [[Graansorghum]] || 3&nbsp;651 || |- | 205 || [[Videospeletjie]] || 3&nbsp;652 || |- | 206 || [[Abbasidiese Kalifaat]] || 3&nbsp;673 || |- | 207 || [[Indus]] || 3&nbsp;678 || |- | 208 || [[Leonhard Euler]] || 3&nbsp;687 || |- | 209 || [[Claudius Galenus]] || 3&nbsp;699 || |- | 210 || [[Heldedig van Gilgamesj]] || 3&nbsp;747 || |- | 211 || [[Meiji-restourasie]] || 3&nbsp;780 || |- | 212 || [[Skilderkuns]] || 3&nbsp;782 || |- | 213 || [[Klassieke meganika]] || 3&nbsp;789 || |- | 214 || [[Frida Kahlo]] || 3&nbsp;793 || |- | 215 || [[Al-Ghazali]] || 3&nbsp;795 || |- | 216 || [[Kapitaal (ekonomie)]] || 3&nbsp;798 || |- | 217 || [[Kilimandjaro]] || 3&nbsp;800 || |- | 218 || [[Vrou]] || 3&nbsp;803 || |- | 219 || [[Turks]] || 3&nbsp;812 || |- | 220 || [[Avicenna]] || 3&nbsp;831 || |- | 221 || [[Biblioteek]] || 3&nbsp;832 || |- | 222 || [[Rooms-Katolieke Kerk]] || 3&nbsp;834 || |- | 223 || [[Mohammed ibn Moesa al-Chwarizmi]] || 3&nbsp;836 || |- | 224 || [[Brood]] || 3&nbsp;842 || |- | 225 || [[Asemhalingstelsel]] || 3&nbsp;851 || |- | 226 || [[Liter]] || 3&nbsp;853 || |- | 227 || [[Gastroenteritis]] || 3&nbsp;900 || |- | 228 || [[Nagarjuna]] || 3&nbsp;905 || |- | 229 || [[Piramide]] || 3&nbsp;920 || |- | 230 || [[Ekologie]] || 3&nbsp;933 || |- | 231 || [[Satyajit Ray]] || 3&nbsp;934 || |- | 232 || [[Numeriese analise]] || 3&nbsp;942 || |- | 233 || [[Analitiese chemie]] || 3&nbsp;952 || |- | 234 || [[Politeïsme]] || 3&nbsp;964 || |- | 235 || [[Etiek]] || 3&nbsp;966 || |- | 236 || [[Molekuul]] || 3&nbsp;980 || |- | 237 || [[Suid-Chinese See]] || 3&nbsp;987 || |- | 238 || [[Walvisagtiges]] || 4&nbsp;031 || |- | 239 || [[Dunderm]] || 4&nbsp;080 || |- | 240 || [[Wêreldhandelsorganisasie]] || 4&nbsp;083 || |- | 241 || [[Johannes Brahms]] || 4&nbsp;089 || |- | 242 || [[Mississippirivier]] || 4&nbsp;097 || |- | 243 || [[Oorstroming]] || 4&nbsp;097 || |- | 244 || [[Ingenieurswese]] || 4&nbsp;122 || |- | 245 || [[Augustus Octavianus]] || 4&nbsp;130 || |- | 246 || [[Haaie]] || 4&nbsp;130 || |- | 247 || [[Gholf]] || 4&nbsp;133 || |- | 248 || [[Umm Kulthum]] || 4&nbsp;150 || |- | 249 || [[Nairobi]] || 4&nbsp;153 || |- | 250 || [[Ensiem]] || 4&nbsp;171 || |- | 251 || [[OPUL]] || 4&nbsp;175 || |- | 252 || [[Augustinus van Hippo]] || 4&nbsp;184 || |- | 253 || [[Eiffeltoring]] || 4&nbsp;190 || |- | 254 || [[Shahnameh]] || 4&nbsp;192 || |- | 255 || [[Wanvoeding]] || 4&nbsp;219 || |- | 256 || [[Bier]] || 4&nbsp;229 || |- | 257 || [[Argitektuur]] || 4&nbsp;233 || |- | 258 || [[Biotegnologie]] || 4&nbsp;272 || |- | 259 || [[John Maynard Keynes]] || 4&nbsp;284 || |- | 260 || [[Trompet]] || 4&nbsp;307 || |- | 261 || [[Koepel]] || 4&nbsp;334 || |- | 262 || [[Gemeenskap]] || 4&nbsp;340 || |- | 263 || [[Himalaja]] || 4&nbsp;375 || |- | 264 || [[Niccolò Machiavelli]] || 4&nbsp;378 || |- | 265 || [[Hout]] || 4&nbsp;391 || |- | 266 || [[Ateïsme]] || 4&nbsp;412 || |- | 267 || [[Plaattektoniek]] || 4&nbsp;419 || |- | 268 || [[Dikderm]] || 4&nbsp;424 || |- | 269 || [[Bengaals]] || 4&nbsp;441 || |- | 270 || [[Diskriminasie]] || 4&nbsp;452 || |- | 271 || [[Simfonie]] || 4&nbsp;461 || |- | 272 || [[Giacomo Puccini]] || 4&nbsp;467 || |- | 273 || [[Matsuo Basho]] || 4&nbsp;506 || |- | 274 || [[Vigs]] || 4&nbsp;507 || |- | 275 || [[Miguel de Cervantes]] || 4&nbsp;539 || |- | 276 || [[Sima Qian]] || 4&nbsp;564 || |- | 277 || [[Kameel]] || 4&nbsp;569 || |- | 278 || [[Noordsee]] || 4&nbsp;581 || |- | 279 || [[Indiese Oseaan]] || 4&nbsp;610 || |- | 280 || [[Protestantisme]] || 4&nbsp;618 || |- | 281 || [[Ibn Battuta]] || 4&nbsp;621 || |- | 282 || [[Menseregte]] || 4&nbsp;652 || |- | 283 || [[Unesco]] || 4&nbsp;683 || |- | 284 || [[Internasionale Monetêre Fonds]] || 4&nbsp;707 || |- | 285 || [[Heelal]] || 4&nbsp;730 || |- | 286 || [[Nicolaas Copernicus]] || 4&nbsp;737 || |- | 287 || [[Marilyn Monroe]] || 4&nbsp;755 || |- | 288 || [[Lagos]] || 4&nbsp;774 || |- | 289 || [[Enrico Fermi]] || 4&nbsp;821 || |- | 290 || [[Koreaans]] || 4&nbsp;832 || |- | 291 || [[Yangtze]] || 4&nbsp;832 || |- | 292 || [[Verkoue]] || 4&nbsp;833 || |- | 293 || [[Drieklowedam]] || 4&nbsp;845 || |- | 294 || [[Franz Kafka]] || 4&nbsp;870 || |- | 295 || [[Protis]] || 4&nbsp;870 || |- | 296 || [[Rabindranath Tagore]] || 4&nbsp;889 || |- | 297 || [[Robot]] || 4&nbsp;894 || |- | 298 || [[Rosa Luxemburg]] || 4&nbsp;901 || |- | 299 || [[Primaat]] || 4&nbsp;944 || |- | 300 || [[Vervoer]] || 4&nbsp;979 || |- | 301 || [[Sigmund Freud]] || 4&nbsp;993 || |- | 302 || [[Siddhartha Gautama]] || 4&nbsp;999 || |- | 303 || [[Tydsone]] || 5&nbsp;019 || |- | 304 || [[Bogotá]] || 5&nbsp;068 || |- | 305 || [[Zhu Xi]] || 5&nbsp;076 || |- | 306 || [[Wêreldgesondheidsorganisasie]] || 5&nbsp;077 || |- | 307 || [[Koolhidraat]] || 5&nbsp;097 || |- | 308 || [[Han-dinastie]] || 5&nbsp;121 || |- | 309 || [[Materialisme]] || 5&nbsp;125 || |- | 310 || [[Immanuel Kant]] || 5&nbsp;127 || |- | 311 || [[Konserwatisme]] || 5&nbsp;130 || |- | 312 || [[Rockmusiek]] || 5&nbsp;132 || |- | 313 || [[Elektroniese musiek]] || 5&nbsp;133 || |- | 314 || [[Antieke Griekeland]] || 5&nbsp;141 || |- | 315 || [[Metaal]] || 5&nbsp;157 || |- | 316 || [[Sint Pieterskerk]] || 5&nbsp;158 || |- | 317 || [[Chinese karakter]] || 5&nbsp;168 || |- | 318 || [[Kilogram]] || 5&nbsp;217 || |- | 319 || [[Dodeakker van Giza]] || 5&nbsp;229 || |- | 320 || [[Kaspiese See]] || 5&nbsp;250 || |- | 321 || [[Angkor Wat]] || 5&nbsp;259 || |- | 322 || [[Karatsji]] || 5&nbsp;263 || |- | 323 || [[Dante Alighieri]] || 5&nbsp;278 || |- | 324 || [[Christendom]] || 5&nbsp;283 || |- | 325 || [[Süleyman I]] || 5&nbsp;339 || |- | 326 || [[Longontsteking]] || 5&nbsp;379 || |- | 327 || [[Nigerrivier]] || 5&nbsp;383 || |- | 328 || [[Oseaan]] || 5&nbsp;388 || |- | 329 || [[Delhi]] || 5&nbsp;395 || |- | 330 || [[Verslawing]] || 5&nbsp;417 || |- | 331 || [[Wiel]] || 5&nbsp;442 || |- | 332 || [[Simmetrie]] || 5&nbsp;451 || |- | 333 || [[Ernest Rutherford]] || 5&nbsp;452 || |- | 334 || [[Kwantummeganika]] || 5&nbsp;460 || |- | 335 || [[Marcel Proust]] || 5&nbsp;472 || |- | 336 || [[Dobbel]] || 5&nbsp;496 || |- | 337 || [[Arabies]] || 5&nbsp;499 || |- | 338 || [[René Descartes]] || 5&nbsp;506 || |- | 339 || [[Bangkok]] || 5&nbsp;543 || |- | 340 || [[Gars]] || 5&nbsp;587 || |- | 341 || [[Geletterdheid]] || 5&nbsp;595 || |- | 342 || [[Lewe]] || 5&nbsp;597 || |- | 343 || [[Piesang]] || 5&nbsp;609 || |- | 344 || [[Basketbal]] || 5&nbsp;618 || |- | 345 || [[Ganges]] || 5&nbsp;621 || |- | 346 || [[John Locke]] || 5&nbsp;643 || |- | 347 || [[Slawerny]] || 5&nbsp;658 || |- | 348 || [[Tafelsout]] || 5&nbsp;686 || |- | 349 || [[Persies]] || 5&nbsp;716 || |- | 350 || [[Druiwe]] || 5&nbsp;744 || |- | 351 || [[Ottomaanse Ryk]] || 5&nbsp;745 || |- | 352 || [[James Watt]] || 5&nbsp;747 || |- | 353 || [[Charlie Chaplin]] || 5&nbsp;753 || |- | 354 || [[Blom]] || 5&nbsp;761 || |- | 355 || [[Alan Turing]] || 5&nbsp;827 || |- | 356 || [[Kaïro]] || 5&nbsp;833 || |- | 357 || [[Ming-dinastie]] || 5&nbsp;842 || |- | 358 || [[Michael Jackson]] || 5&nbsp;843 || |- | 359 || [[Johannes Gutenberg]] || 5&nbsp;858 || |- | 360 || [[Max Weber]] || 5&nbsp;870 || |- | 361 || [[Jorge Luis Borges]] || 5&nbsp;903 || |- | 362 || [[Berg]] || 5&nbsp;904 || |- | 363 || [[Militêr]] || 5&nbsp;907 || |- | 364 || [[Guptaryk]] || 5&nbsp;931 || |- | 365 || [[Skroef]] || 5&nbsp;987 || |- | 366 || [[Amasonerivier]] || 5&nbsp;994 || |- | 367 || [[Johann Wolfgang von Goethe]] || 6&nbsp;016 || |- | 368 || [[Komplekse getal]] || 6&nbsp;044 || |- | 369 || [[Algemene relatiwiteit]] || 6&nbsp;045 || |- | 370 || [[Bloedsomloopstelsel]] || 6&nbsp;063 || |- | 371 || [[Amfibieë]] || 6&nbsp;064 || |- | 372 || [[Fundamentalisme]] || 6&nbsp;070 || |- | 373 || [[Transformator]] || 6&nbsp;074 || |- | 374 || [[Koördinatestelsel]] || 6&nbsp;078 || |- | 375 || [[Erwin Schrödinger]] || 6&nbsp;086 || |- | 376 || [[Waarheid]] || 6&nbsp;127 || |- | 377 || [[Diplomasie]] || 6&nbsp;132 || |- | 378 || [[Djakarta]] || 6&nbsp;142 || |- | 379 || [[Appel]] || 6&nbsp;145 || |- | 380 || [[Chinees]] || 6&nbsp;152 || |- | 381 || [[Simón Bolívar]] || 6&nbsp;175 || |- | 382 || [[Dmitri Mendelejef]] || 6&nbsp;204 || |- | 383 || [[Oor]] || 6&nbsp;228 || |- | 384 || [[Portugees]] || 6&nbsp;229 || |- | 385 || [[Le Corbusier]] || 6&nbsp;282 || |- | 386 || [[Amerikaanse dollar]] || 6&nbsp;287 || |- | 387 || [[Tim Berners-Lee]] || 6&nbsp;301 || |- | 388 || [[Empire State-gebou]] || 6&nbsp;302 || |- | 389 || [[Chemiese element]] || 6&nbsp;315 || |- | 390 || [[Tenk]] || 6&nbsp;321 || |- | 391 || [[Sanskrit]] || 6&nbsp;359 || |- | 392 || [[Protestantse Hervorming]] || 6&nbsp;370 || |- | 393 || [[Sjokolade]] || 6&nbsp;380 || |- | 394 || [[Swam]] || 6&nbsp;408 || |- | 395 || [[Jean-Paul Sartre]] || 6&nbsp;420 || |- | 396 || [[Bagdad]] || 6&nbsp;472 || |- | 397 || [[Tropiese sikloon]] || 6&nbsp;493 || |- | 398 || [[Liberalisme]] || 6&nbsp;500 || |- | 399 || [[Fluit]] || 6&nbsp;503 || |- | 400 || [[Anorganiese chemie]] || 6&nbsp;520 || |- | 401 || [[Swartsee]] || 6&nbsp;531 || |- | 402 || [[Woord]] || 6&nbsp;534 || |- | 403 || [[Antonio Vivaldi]] || 6&nbsp;548 || |- | 404 || [[Martin Luther King jr.]] || 6&nbsp;552 || |- | 405 || [[Emosie]] || 6&nbsp;566 || |- | 406 || [[Arabiese skrif]] || 6&nbsp;573 || |- | 407 || [[Selfmoord]] || 6&nbsp;601 || |- | 408 || [[Adam Smith]] || 6&nbsp;620 || |- | 409 || [[Sun Yat-sen]] || 6&nbsp;622 || |- | 410 || [[Ultraviolet]] || 6&nbsp;630 || |- | 411 || [[Masjiengeweer]] || 6&nbsp;632 || |- | 412 || [[Panamakanaal]] || 6&nbsp;634 || |- | 413 || [[Pottebakkery]] || 6&nbsp;643 || |- | 414 || [[Etanol]] || 6&nbsp;691 || |- | 415 || [[Qing-dinastie]] || 6&nbsp;695 || |- | 416 || [[Swem]] || 6&nbsp;733 || |- | 417 || [[Japannees]] || 6&nbsp;775 || |- | 418 || [[Malaria]] || 6&nbsp;829 || |- | 419 || [[Elektronika]] || 6&nbsp;833 || |- | 420 || [[Lodewyk XIV van Frankryk]] || 6&nbsp;862 || |- | 421 || [[Vaste stof]] || 6&nbsp;929 || |- | 422 || [[Georg Friedrich Händel]] || 6&nbsp;991 || |- | 423 || [[George Washington]] || 7&nbsp;007 || |- | 424 || [[Kernwapen]] || 7&nbsp;035 || |- | 425 || [[Doofheid]] || 7&nbsp;070 || |- | 426 || [[Buskruit]] || 7&nbsp;082 || |- | 427 || [[Ludwig Wittgenstein]] || 7&nbsp;136 || |- | 428 || [[Neil Armstrong]] || 7&nbsp;193 || |- | 429 || [[Vrug]] || 7&nbsp;202 || |- | 430 || [[Gustav Mahler]] || 7&nbsp;225 || |- | 431 || [[Burgeroorlog]] || 7&nbsp;230 || |- | 432 || [[Kinshasa]] || 7&nbsp;235 || |- | 433 || [[Logaritme]] || 7&nbsp;252 || |- | 434 || [[Flamenco]] || 7&nbsp;261 || |- | 435 || [[Max Planck]] || 7&nbsp;311 || |- | 436 || [[Poliomiëlitis]] || 7&nbsp;326 || |- | 437 || [[Reptiel]] || 7&nbsp;376 || |- | 438 || [[Meter]] || 7&nbsp;381 || |- | 439 || [[Konfusius]] || 7&nbsp;382 || |- | 440 || [[Joeri Gagarin]] || 7&nbsp;428 || |- | 441 || [[Verligting]] || 7&nbsp;428 || |- | 442 || [[Ideologie]] || 7&nbsp;440 || |- | 443 || [[Rondewurms]] || 7&nbsp;484 || |- | 444 || [[Albrecht Dürer]] || 7&nbsp;529 || |- | 445 || [[Vuurwapen]] || 7&nbsp;576 || |- | 446 || [[Diamant]] || 7&nbsp;581 || |- | 447 || [[Tang-dinastie]] || 7&nbsp;589 || |- | 448 || [[Resistor]] || 7&nbsp;621 || |- | 449 || [[Alg]] || 7&nbsp;626 || |- | 450 || [[Elektromagnetisme]] || 7&nbsp;696 || |- | 451 || [[Groot Muur van China]] || 7&nbsp;734 || |- | 452 || [[Hoofpyn]] || 7&nbsp;739 || |- | 453 || [[Mumbai]] || 7&nbsp;749 || |- | 454 || [[Georg Wilhelm Friedrich Hegel]] || 7&nbsp;750 || |- | 455 || [[Frank Lloyd Wright]] || 7&nbsp;760 || |- | 456 || [[Antibiotikum]] || 7&nbsp;768 || |- | 457 || [[Oossee]] || 7&nbsp;780 || |- | 458 || [[Radioaktiwiteit]] || 7&nbsp;780 || |- | 459 || [[Igor Strawinski]] || 7&nbsp;793 || |- | 460 || [[Die krygskuns]] || 7&nbsp;979 || |- | 461 || [[Ibn Chaldoen]] || 7&nbsp;996 || |- | 462 || [[Maliryk]] || 8&nbsp;001 || |- | 463 || [[Dhaka]] || 8&nbsp;035 || |- | 464 || [[Politieke party]] || 8&nbsp;048 || |- | 465 || [[Groot Koraalrif]] || 8&nbsp;054 || |- | 466 || [[Anargisme]] || 8&nbsp;077 || |- | 467 || [[Francisco Goya]] || 8&nbsp;085 || |- | 468 || [[Konfusianisme]] || 8&nbsp;086 || |- | 469 || [[Franz Schubert]] || 8&nbsp;099 || |- | 470 || [[Taj Mahal]] || 8&nbsp;124 || |- | 471 || [[Baikalmeer]] || 8&nbsp;146 || |- | 472 || [[Federico Fellini]] || 8&nbsp;153 || |- | 473 || [[Kolkata]] || 8&nbsp;157 || |- | 474 || [[Kores die Grote]] || 8&nbsp;173 || |- | 475 || [[Diktatorskap]] || 8&nbsp;211 || |- | 476 || [[Carl Friedrich Gauss]] || 8&nbsp;215 || |- | 477 || [[James Joyce]] || 8&nbsp;217 || |- | 478 || [[Fjodor Dostojefski]] || 8&nbsp;239 || |- | 479 || [[Ryn]] || 8&nbsp;269 || |- | 480 || [[Godsdiens]] || 8&nbsp;274 || |- | 481 || [[Lord Byron]] || 8&nbsp;291 || |- | 482 || [[Judo]] || 8&nbsp;300 || |- | 483 || [[Lineêre algebra]] || 8&nbsp;360 || |- | 484 || [[Joseph Haydn]] || 8&nbsp;370 || |- | 485 || [[Demokrasie]] || 8&nbsp;385 || |- | 486 || [[Timoer]] || 8&nbsp;395 || |- | 487 || [[Sitrus]] || 8&nbsp;398 || |- | 488 || [[Griep]] || 8&nbsp;421 || |- | 489 || [[Hip-hop-musiek]] || 8&nbsp;427 || |- | 490 || [[Henry Ford]] || 8&nbsp;459 || |- | 491 || [[Olimpiese Spele]] || 8&nbsp;526 || |- | 492 || [[Victor Hugo]] || 8&nbsp;529 || |- | 493 || [[Gas]] || 8&nbsp;666 || |- | 494 || [[Kolonialisme]] || 8&nbsp;698 || |- | 495 || [[Groot Mere]] || 8&nbsp;725 || |- | 496 || [[Giuseppe Verdi]] || 8&nbsp;740 || |- | 497 || [[Brahmagupta]] || 8&nbsp;748 || |- | 498 || [[Internet]] || 8&nbsp;767 || 1, 3 |- | 499 || [[Rekenkunde]] || 8&nbsp;783 || 1, 3 |- | 500 || [[ASEAN]] || 8&nbsp;807 || 1 |- | 501 || [[Springstof]] || 8&nbsp;809 || 1 |- | 502 || [[Asoka]] || 8&nbsp;836 || 1 |- | 503 || [[Antonín Dvořák]] || 8&nbsp;838 || 1 |- | 504 || [[Doebai (stad)]] || 8&nbsp;853 || 1 |- | 505 || [[Kontinent]] || 8&nbsp;869 || 1 |- | 506 || [[Tuberkulose]] || 8&nbsp;876 || 1 |- | 507 || [[Akbar die Grote]] || 8&nbsp;945 || 1 |- | 508 || [[Spinnekop]] || 8&nbsp;951 || 1 |- | 509 || [[Oog]] || 8&nbsp;969 || 1 |- | 510 || [[Kwame Nkrumah]] || 9&nbsp;020 || 1 |- | 511 || [[Wolga]] || 9&nbsp;026 || 1 |- | 512 || [[Insek]] || 9&nbsp;055 || 1 |- | 513 || [[Nasionalisme]] || 9&nbsp;073 || 2 |- | 514 || [[Evolusie]] || 9&nbsp;093 || 2 |- | 515 || [[Karel die Grote]] || 9&nbsp;102 || 2 |- | 516 || [[Rekenaar]] || 9&nbsp;130 || 2 |- | 517 || [[Toring]] || 9&nbsp;135 || 2 |- | 518 || [[Waarskynlikheid]] || 9&nbsp;155 || 2 |- | 519 || [[Saladin]] || 9&nbsp;156 || 2 |- | 520 || [[Tennis]] || 9&nbsp;219 || 2 |- | 521 || [[Mohammed]] || 9&nbsp;226 || 2 |- | 522 || [[Akira Kurosawa]] || 9&nbsp;259 || 2 |- | 523 || [[Damaskus]] || 9&nbsp;259 || 2 |- | 524 || [[Pjotr Tsjaikofski]] || 9&nbsp;320 || |- | 525 || [[Ensiklopedie]] || 9&nbsp;323 || 1 |- | 526 || [[Inkas]] || 9&nbsp;325 || 1 |- | 527 || [[Oppervlakte]] || 9&nbsp;345 || 1 |- | 528 || [[Termodinamika]] || 9&nbsp;493 || 1 |- | 529 || [[El Niño]] || 9&nbsp;521 || 1 |- | 530 || [[Rolprent]] || 9&nbsp;524 || 1 |- | 531 || [[Obesiteit]] || 9&nbsp;561 || 1 |- | 532 || [[Regering]] || 9&nbsp;577 || 1 |- | 533 || [[Animasie]] || 9&nbsp;614 || 1 |- | 534 || [[Thomas van Aquino]] || 9&nbsp;623 || 1 |- | 535 || [[Louis Pasteur]] || 9&nbsp;666 || 1 |- | 536 || [[Hans Christian Andersen]] || 9&nbsp;675 || 1 |- | 537 || [[Reg]] || 9&nbsp;717 || 1 |- | 538 || [[Brein]] || 9&nbsp;780 || 1 |- | 539 || [[Politiek]] || 9&nbsp;790 || 1 |- | 540 || [[Rooikruis]] || 9&nbsp;878 || 1 |- | 541 || [[Jerusalem]] || 9&nbsp;916 || 1 |- | 542 || [[Mekka]] || 9&nbsp;954 || 1 |- | 543 || [[Kapasitor]] || 9&nbsp;992 || 1 |- | 544 || [[Grieks]] || 9&nbsp;997 || 1 |- | 545 || [[Nylrivier]] || 10&nbsp;000 || |- | 546 || [[Go]] || 10&nbsp;019 || |- | 547 || [[Biologie]] || 10&nbsp;058 || |- | 548 || [[James Cook]] || 10&nbsp;091 || |- | 549 || [[Mahatma Gandhi]] || 10&nbsp;093 || |- | 550 || [[Aristoteles]] || 10&nbsp;160 || |- | 551 || [[Doodstraf]] || 10&nbsp;160 || |- | 552 || [[Abraham Lincoln]] || 10&nbsp;162 || |- | 553 || [[Colosseum]] || 10&nbsp;168 || |- | 554 || [[Stoomenjin]] || 10&nbsp;168 || |- | 555 || [[Mak maak]] || 10&nbsp;222 || |- | 556 || [[Romeinse Ryk]] || 10&nbsp;240 || |- | 557 || [[Gees (mens)]] || 10&nbsp;273 || |- | 558 || [[E-pos]] || 10&nbsp;304 || |- | 559 || [[Klank]] || 10&nbsp;361 || |- | 560 || [[Speelding]] || 10&nbsp;367 || |- | 561 || [[Induktor]] || 10&nbsp;399 || |- | 562 || [[Geneesmiddel]] || 10&nbsp;418 || |- | 563 || [[Duits]] || 10&nbsp;422 || |- | 564 || [[Imperialisme]] || 10&nbsp;429 || |- | 565 || [[Peter Paul Rubens]] || 10&nbsp;462 || |- | 566 || [[Sentrale verwerkingseenheid]] || 10&nbsp;490 || |- | 567 || [[Hernán Cortés]] || 10&nbsp;499 || |- | 568 || [[Transistor]] || 10&nbsp;503 || |- | 569 || [[Richard Wagner]] || 10&nbsp;549 || |- | 570 || [[Moses]] || 10&nbsp;593 || |- | 571 || [[Everest]] || 10&nbsp;621 || |- | 572 || [[Vincent van Gogh]] || 10&nbsp;640 || |- | 573 || [[Irak]] || 10&nbsp;659 || |- | 574 || [[Lig]] || 10&nbsp;690 || |- | 575 || [[Carolus Linnaeus]] || 10&nbsp;706 || |- | 576 || [[Rys]] || 10&nbsp;771 || |- | 577 || [[Swaartekrag]] || 10&nbsp;815 || |- | 578 || [[Suidelike Oseaan]] || 10&nbsp;828 || |- | 579 || [[Motorvoertuig]] || 10&nbsp;851 || |- | 580 || [[Planeet]] || 10&nbsp;851 || |- | 581 || [[Katoen]] || 10&nbsp;887 || |- | 582 || [[Simone de Beauvoir]] || 10&nbsp;889 || |- | 583 || [[Klip]] || 10&nbsp;908 || |- | 584 || [[Britse Ryk]] || 10&nbsp;909 || |- | 585 || [[Bees]] || 10&nbsp;911 || |- | 586 || [[Chemie]] || 11&nbsp;037 || |- | 587 || [[Kaas]] || 11&nbsp;072 || |- | 588 || [[Egipte]] || 11&nbsp;073 || |- | 589 || [[Graan]] || 11&nbsp;092 || |- | 590 || [[Amerikaanse Burgeroorlog]] || 11&nbsp;108 || |- | 591 || [[Marie Curie]] || 11&nbsp;114 || |- | 592 || [[Vasco da Gama]] || 11&nbsp;124 || |- | 593 || [[Isaac Newton]] || 11&nbsp;167 || |- | 594 || [[Tabak]] || 11&nbsp;175 || |- | 595 || [[Suidpool]] || 11&nbsp;212 || |- | 596 || [[Tin]] || 11&nbsp;215 || |- | 597 || [[Waterkringloop]] || 11&nbsp;254 || |- | 598 || [[Menstruasie]] || 11&nbsp;258 || |- | 599 || [[Marxisme]] || 11&nbsp;299 || |- | 600 || [[Nobelprys]] || 11&nbsp;330 || |- | 601 || [[Aleksander Poesjkin]] || 11&nbsp;339 || |- | 602 || [[Pokke]] || 11&nbsp;364 || |- | 603 || [[Wolk]] || 11&nbsp;431 || |- | 604 || [[Kennis]] || 11&nbsp;438 || |- | 605 || [[Statistiek]] || 11&nbsp;489 || |- | 606 || [[Archimedes]] || 11&nbsp;532 || |- | 607 || [[Wêreldwye web]] || 11&nbsp;546 || |- | 608 || [[Samba]] || 11&nbsp;652 || |- | 609 || [[Groot Depressie]] || 11&nbsp;670 || |- | 610 || [[Oorlog]] || 11&nbsp;674 || |- | 611 || [[The Beatles]] || 11&nbsp;697 || |- | 612 || [[Michael Faraday]] || 11&nbsp;703 || |- | 613 || [[Vrye wil]] || 11&nbsp;724 || |- | 614 || [[Tokio]] || 11&nbsp;747 || |- | 615 || [[Lied]] || 11&nbsp;750 || |- | 616 || [[Oerknal]] || 11&nbsp;759 || |- | 617 || [[Elektrisiteit]] || 11&nbsp;764 || |- | 618 || [[Epilepsie]] || 11&nbsp;774 || |- | 619 || [[Grondwet]] || 11&nbsp;818 || |- | 620 || [[Smaak]] || 11&nbsp;849 || |- | 621 || [[Johann Sebastian Bach]] || 11&nbsp;857 || |- | 622 || [[Friedrich Nietzsche]] || 11&nbsp;875 || |- | 623 || [[Sneeu]] || 11&nbsp;905 || |- | 624 || [[Nelson Mandela]] || 11&nbsp;916 || |- | 625 || [[Walt Disney]] || 11&nbsp;918 || |- | 626 || [[Wolfgang Amadeus Mozart]] || 12&nbsp;003 || |- | 627 || [[Klassieke musiek]] || 12&nbsp;015 || |- | 628 || [[Opera]] || 12&nbsp;097 || |- | 629 || [[Adolf Hitler]] || 12&nbsp;126 || |- | 630 || [[Staal]] || 12&nbsp;138 || |- | 631 || [[Geldeenheid]] || 12&nbsp;148 || |- | 632 || [[Tyd]] || 12&nbsp;153 || |- | 633 || [[Spaans]] || 12&nbsp;167 || |- | 634 || [[Bybel]] || 12&nbsp;168 || |- | 635 || [[By]] || 12&nbsp;197 || |- | 636 || [[Sokrates]] || 12&nbsp;200 || |- | 637 || [[Otto von Bismarck]] || 12&nbsp;220 || |- | 638 || [[Donau]] || 12&nbsp;230 || |- | 639 || [[Aborsie]] || 12&nbsp;273 || |- | 640 || [[Suurstof]] || 12&nbsp;287 || |- | 641 || [[Pablo Picasso]] || 12&nbsp;305 || |- | 642 || [[Charles Darwin]] || 12&nbsp;341 || |- | 643 || [[Vark]] || 12&nbsp;418 || |- | 644 || [[Stikstof]] || 12&nbsp;433 || |- | 645 || [[Geld]] || 12&nbsp;476 || |- | 646 || [[Roald Amundsen]] || 12&nbsp;492 || |- | 647 || [[Christophorus Columbus]] || 12&nbsp;515 || |- | 648 || [[Franklin D. Roosevelt]] || 12&nbsp;533 || |- | 649 || [[Dans]] || 12&nbsp;554 || |- | 650 || [[Beijing]] || 12&nbsp;585 || |- | 651 || [[Julius Caesar]] || 12&nbsp;633 || |- | 652 || [[Sergei Eisenstein]] || 12&nbsp;705 || |- | 653 || [[Landbou]] || 12&nbsp;744 || |- | 654 || [[Telefoon]] || 12&nbsp;895 || |- | 655 || [[Mineraal]] || 12&nbsp;906 || |- | 656 || [[Gedrag]] || 13&nbsp;015 || |- | 657 || [[Meetkunde]] || 13&nbsp;057 || |- | 658 || [[Wikings]] || 13&nbsp;078 || |- | 659 || [[Senuwee]] || 13&nbsp;104 || |- | 660 || [[Thomas Edison]] || 13&nbsp;117 || |- | 661 || [[Leo Tolstoi]] || 13&nbsp;162 || |- | 662 || [[Suezkanaal]] || 13&nbsp;196 || |- | 663 || [[Karl Marx]] || 13&nbsp;238 || |- | 664 || [[Latyn]] || 13&nbsp;248 || |- | 665 || [[Algerië]] || 13&nbsp;500 || |- | 666 || [[Aardrykskunde]] || 13&nbsp;526 || |- | 667 || [[Duikboot]] || 13&nbsp;558 || |- | 668 || [[Getal]] || 13&nbsp;631 || |- | 669 || [[Elizabeth I van Engeland]] || 13&nbsp;758 || |- | 670 || [[Middellandse See]] || 13&nbsp;787 || |- | 671 || [[Sel]] || 13&nbsp;787 || |- | 672 || [[Ruimtevaart]] || 13&nbsp;806 || |- | 673 || [[Verenigde Nasies]] || 13&nbsp;859 || |- | 674 || [[Hindoestani]] || 13&nbsp;941 || |- | 675 || [[Voorgeskiedenis]] || 13&nbsp;999 || |- | 676 || [[Geologie]] || 14&nbsp;197 || |- | 677 || [[Kleur]] || 14&nbsp;354 || |- | 678 || [[Islam]] || 14&nbsp;436 || |- | 679 || [[Seoel]] || 14&nbsp;477 || |- | 680 || [[Charles de Gaulle]] || 14&nbsp;509 || |- | 681 || [[Sahara]] || 14&nbsp;527 || |- | 682 || [[Charles Dickens]] || 14&nbsp;532 || |- | 683 || [[Engels]] || 14&nbsp;754 || |- | 684 || [[Periodieke tabel]] || 14&nbsp;764 || |- | 685 || [[Weekdiere]] || 14&nbsp;771 || |- | 686 || [[Marco Polo]] || 14&nbsp;789 || |- | 687 || [[Johannes Kepler]] || 14&nbsp;814 || |- | 688 || [[Silwer]] || 14&nbsp;827 || |- | 689 || [[Staat]] || 14&nbsp;910 || |- | 690 || [[Franse Rewolusie]] || 14&nbsp;914 || |- | 691 || [[Hongkong]] || 14&nbsp;943 || |- | 692 || [[Soedan]] || 15&nbsp;076 || |- | 693 || [[Stille Oseaan]] || 15&nbsp;102 || |- | 694 || [[Muskiet]] || 15&nbsp;156 || |- | 695 || [[Heuning]] || 15&nbsp;158 || |- | 696 || [[Suid-Amerika]] || 15&nbsp;197 || |- | 697 || [[Swak wisselwerking]] || 15&nbsp;232 || |- | 698 || [[Sokker]] || 15&nbsp;247 || |- | 699 || [[Heilige Romeinse Ryk]] || 15&nbsp;356 || |- | 700 || [[Fotografie]] || 15&nbsp;365 || |- | 701 || [[Voël]] || 15&nbsp;379 || |- | 702 || [[Bakterie]] || 15&nbsp;415 || |- | 703 || [[Winston Churchill]] || 15&nbsp;433 || |- | 704 || [[Mustafa Kemal Atatürk]] || 15&nbsp;574 || |- | 705 || [[Binnebrandenjin]] || 15&nbsp;595 || |- | 706 || [[Vel]] || 15&nbsp;635 || |- | 707 || [[Skaap]] || 15&nbsp;708 || |- | 708 || [[Fascisme]] || 15&nbsp;963 || |- | 709 || [[Woestyn]] || 16&nbsp;008 || |- | 710 || [[Sjia]] || 16&nbsp;144 || |- | 711 || [[Proteïen]] || 16&nbsp;214 || |- | 712 || [[Aartappel]] || 16&nbsp;260 || |- | 713 || [[Noordpool]] || 16&nbsp;377 || |- | 714 || [[Groente]] || 16&nbsp;397 || |- | 715 || [[Sensoriese senuweestelsel]] || 16&nbsp;462 || |- | 716 || [[Mao Zedong]] || 16&nbsp;493 || |- | 717 || [[Wetenskaplike klassifikasie]] || 16&nbsp;550 || |- | 718 || [[Zoroastrisme]] || 16&nbsp;638 || |- | 719 || [[Koolstof]] || 16&nbsp;731 || |- | 720 || [[Plastiek]] || 16&nbsp;810 || |- | 721 || [[Soenni]] || 16&nbsp;815 || |- | 722 || [[Industriële Revolusie]] || 16&nbsp;866 || |- | 723 || [[Vuur]] || 16&nbsp;890 || |- | 724 || [[Ludwig van Beethoven]] || 16&nbsp;944 || |- | 725 || [[Energie]] || 17&nbsp;148 || |- | 726 || [[Hart]] || 17&nbsp;165 || |- | 727 || [[Lewer]] || 17&nbsp;167 || |- | 728 || [[Tee]] || 17&nbsp;241 || |- | 729 || [[Nazi-Duitsland]] || 17&nbsp;248 || |- | 730 || [[Steentydperk]] || 17&nbsp;451 || |- | 731 || [[Suur]] || 17&nbsp;520 || |- | 732 || [[Michelangelo]] || 17&nbsp;611 || |- | 733 || [[James Clerk Maxwell]] || 17&nbsp;656 || |- | 734 || [[Afghanistan]] || 17&nbsp;706 || |- | 735 || [[Halfgeleier]] || 17&nbsp;822 || |- | 736 || [[Demokratiese Republiek die Kongo]] || 17&nbsp;939 || |- | 737 || [[Kapitalisme]] || 18&nbsp;010 || |- | 738 || [[Britse Statebond]] || 18&nbsp;035 || |- | 739 || [[Koerant]] || 18&nbsp;042 || |- | 740 || [[Atletiek]] || 18&nbsp;083 || |- | 741 || [[Hagia Sofia]] || 18&nbsp;123 || |- | 742 || [[Vis]] || 18&nbsp;157 || |- | 743 || [[Virus]] || 18&nbsp;246 || |- | 744 || [[Vatikaanstad]] || 18&nbsp;463 || |- | 745 || [[Bisantynse Ryk]] || 18&nbsp;514 || |- | 746 || [[Indonesië]] || 18&nbsp;532 || |- | 747 || [[Vloeistof]] || 18&nbsp;571 || |- | 748 || [[Hormoon]] || 18&nbsp;707 || |- | 749 || [[Reïnkarnasie]] || 18&nbsp;715 || |- | 750 || [[Skelet]] || 18&nbsp;784 || |- | 751 || [[Meksikostad]] || 18&nbsp;946 || |- | 752 || [[Papier]] || 18&nbsp;980 || |- | 753 || [[Inligting]] || 19&nbsp;128 || |- | 754 || [[Globalisering]] || 19&nbsp;261 || |- | 755 || [[NAVO]] || 19&nbsp;297 || |- | 756 || [[Maja]] || 19&nbsp;368 || |- | 757 || [[Midde-Ooste]] || 19&nbsp;561 || |- | 758 || [[Hardeskyf]] || 19&nbsp;590 || |- | 759 || [[Liefde]] || 19&nbsp;609 || |- | 760 || [[Aardbewing]] || 19&nbsp;627 || |- | 761 || [[Hond]] || 19&nbsp;740 || |- | 762 || [[Plato]] || 19&nbsp;815 || |- | 763 || [[Fisika]] || 19&nbsp;990 || |- | 764 || [[Diode]] || 20&nbsp;041 || |- | 765 || [[Slang]] || 20&nbsp;045 || |- | 766 || [[Glas]] || 20&nbsp;051 || |- | 767 || [[Plant]] || 20&nbsp;128 || |- | 768 || [[Albert Einstein]] || 20&nbsp;152 || |- | 769 || [[Martin Heidegger]] || 20&nbsp;164 || |- | 770 || [[Sumer]] || 20&nbsp;294 || |- | 771 || [[Strokiesverhaal]] || 20&nbsp;452 || |- | 772 || [[Pakistan]] || 20&nbsp;524 || |- | 773 || [[Water]] || 20&nbsp;571 || |- | 774 || [[Mier]] || 20&nbsp;601 || |- | 775 || [[Tornado]] || 20&nbsp;606 || |- | 776 || [[Terrorisme]] || 20&nbsp;673 || |- | 777 || [[Kongorivier]] || 20&nbsp;686 || |- | 778 || [[Judaïsme]] || 20&nbsp;707 || |- | 779 || [[Beeldhoukuns]] || 20&nbsp;739 || |- | 780 || [[Skryfstelsel]] || 20&nbsp;842 || |- | 781 || [[Gevegswapen]] || 20&nbsp;917 || |- | 782 || [[Turkye]] || 20&nbsp;984 || |- | 783 || [[Massa]] || 20&nbsp;997 || |- | 784 || [[Asteke]] || 21&nbsp;001 || |- | 785 || [[Athene]] || 21&nbsp;056 || |- | 786 || [[Filippyne]] || 21&nbsp;354 || |- | 787 || [[Reën]] || 21&nbsp;363 || |- | 788 || [[SI-stelsel]] || 21&nbsp;824 || |- | 789 || [[Organiese chemie]] || 21&nbsp;835 || |- | 790 || [[Voortplanting]] || 21&nbsp;839 || |- | 791 || [[Pi]] || 21&nbsp;919 || |- | 792 || [[Rivier]] || 21&nbsp;942 || |- | 793 || [[Beskawing]] || 21&nbsp;974 || |- | 794 || [[Madrid]] || 21&nbsp;987 || |- | 795 || [[Tsoenami]] || 22&nbsp;113 || |- | 796 || [[Perd]] || 22&nbsp;149 || |- | 797 || [[Duif]] || 22&nbsp;227 || |- | 798 || [[Ekonomie]] || 22&nbsp;308 || |- | 799 || [[Martin Luther]] || 22&nbsp;314 || |- | 800 || [[Swahili]] || 22&nbsp;357 || |- | 801 || [[Aluminium]] || 22&nbsp;529 || |- | 802 || [[Saoedi-Arabië]] || 22&nbsp;692 || |- | 803 || [[Fotosintese]] || 22&nbsp;719 || |- | 804 || [[Indië]] || 22&nbsp;960 || |- | 805 || [[Atlantiese Oseaan]] || 23&nbsp;027 || |- | 806 || [[Vryheidstandbeeld]] || 23&nbsp;033 || |- | 807 || [[Boom]] || 23&nbsp;460 || |- | 808 || [[Kanker]] || 23&nbsp;534 || |- | 809 || [[Skoonheid]] || 23&nbsp;586 || |- | 810 || [[Stad]] || 23&nbsp;591 || |- | 811 || [[Colombia]] || 23&nbsp;861 || |- | 812 || [[Holocaust]] || 24&nbsp;086 || |- | 813 || [[Atoom]] || 24&nbsp;170 || |- | 814 || [[Drukkerswese]] || 24&nbsp;622 || |- | 815 || [[Gesondheid]] || 24&nbsp;770 || |- | 816 || [[Radio]] || 24&nbsp;812 || |- | 817 || [[Hernubare energie]] || 24&nbsp;969 || |- | 818 || [[Soogdier]] || 25&nbsp;248 || |- | 819 || [[Mielie]] || 25&nbsp;302 || |- | 820 || [[Swartkolk]] || 25&nbsp;503 || |- | 821 || [[Koring]] || 25&nbsp;779 || |- | 822 || [[Rembrandt van Rijn]] || 26&nbsp;011 || |- | 823 || [[Afrika-unie]] || 26&nbsp;407 || |- | 824 || [[Kunsmatige intelligensie]] || 26&nbsp;424 || |- | 825 || [[See]] || 26&nbsp;505 || |- | 826 || [[Internasionale Geregshof]] || 26&nbsp;951 || |- | 827 || [[Koffie]] || 27&nbsp;480 || |- | 828 || [[Waterstof]] || 27&nbsp;636 || |- | 829 || [[New York]] || 28&nbsp;529 || |- | 830 || [[Yster]] || 28&nbsp;674 || |- | 831 || [[Arktiese Oseaan]] || 29&nbsp;213 || 1 |- | 832 || [[Fiksie]] || 29&nbsp;223 || 1 |- | 833 || [[Seksueel oordraagbare infeksie]] || 29&nbsp;711 || 1 |- | 834 || [[Letterkunde]] || 30&nbsp;038 || |- | 835 || [[Spysverteringstelsel]] || 30&nbsp;167 || |- | 836 || [[Sint Petersburg]] || 30&nbsp;336 || |- | 837 || [[Sophokles]] || 30&nbsp;396 || |- | 838 || [[Wiskunde]] || 30&nbsp;410 || |- | 839 || [[Ingmar Bergman]] || 30&nbsp;414 || |- | 840 || [[Kruistog]] || 30&nbsp;419 || |- | 841 || [[Spier]] || 30&nbsp;545 || |- | 842 || [[Sterrestelsel]] || 30&nbsp;611 || |- | 843 || [[Josef Stalin]] || 30&nbsp;666 || |- | 844 || [[Europa]] || 31&nbsp;157 || |- | 845 || [[Geneeskunde]] || 31&nbsp;346 || |- | 846 || [[Metabolisme]] || 31&nbsp;356 || |- | 847 || [[Feminisme]] || 31&nbsp;415 || |- | 848 || [[Alpe]] || 31&nbsp;637 || |- | 849 || [[Vergilius]] || 31&nbsp;756 || |- | 850 || [[Wladimir Lenin]] || 31&nbsp;842 || |- | 851 || [[Bangladesj]] || 31&nbsp;920 || |- | 852 || [[São Paulo]] || 32&nbsp;180 || |- | 853 || [[Russies]] || 32&nbsp;547 || |- | 854 || [[Alexander die Grote]] || 32&nbsp;870 || |- | 855 || [[Viëtnam]] || 33&nbsp;142 || |- | 856 || [[Koper]] || 33&nbsp;374 || |- | 857 || [[Tanzanië]] || 33&nbsp;430 || |- | 858 || [[Rome]] || 33&nbsp;862 || |- | 859 || [[Euro]] || 33&nbsp;873 || |- | 860 || [[Marlene Dietrich]] || 34&nbsp;038 || |- | 861 || [[William Shakespeare]] || 34&nbsp;803 || |- | 862 || [[Kalender]] || 35&nbsp;133 || |- | 863 || [[Wene]] || 35&nbsp;157 || |- | 864 || [[Kuba]] || 35&nbsp;172 || |- | 865 || [[Israel]] || 35&nbsp;605 || |- | 866 || [[Jaar]] || 35&nbsp;790 || |- | 867 || [[Cyrilliese skrif]] || 35&nbsp;858 || |- | 868 || [[Weer (meteorologie)]] || 36&nbsp;125 || |- | 869 || [[Europese Unie]] || 36&nbsp;156 || |- | 870 || [[Televisie]] || 36&nbsp;426 || |- | 871 || [[Asië]] || 36&nbsp;449 || |- | 872 || [[Jazz]] || 36&nbsp;462 || |- | 873 || [[Ystertydperk]] || 37&nbsp;045 || |- | 874 || [[Volksrepubliek China]] || 37&nbsp;953 || |- | 875 || [[Victoriameer]] || 37&nbsp;990 || |- | 876 || [[Afrika]] || 38&nbsp;084 || |- | 877 || [[Teheran]] || 38&nbsp;204 || |- | 878 || [[Nikola Tesla]] || 38&nbsp;346 || |- | 879 || [[Natuurramp]] || 38&nbsp;515 || |- | 880 || [[Washington, D.C.]] || 39&nbsp;069 || |- | 881 || [[Kommunikasie]] || 39&nbsp;765 || |- | 882 || [[Noord-Amerika]] || 39&nbsp;817 || |- | 883 || [[Kennisleer]] || 40&nbsp;284 || |- | 884 || [[Saturnus]] || 40&nbsp;309 || |- | 885 || [[Russiese Rewolusie (1917)]] || 40&nbsp;516 || |- | 886 || [[Alfred Hitchcock]] || 41&nbsp;949 || |- | 887 || [[Stanley Kubrick]] || 41&nbsp;995 || |- | 888 || [[Infrarooi]] || 42&nbsp;008 || |- | 889 || [[Buenos Aires]] || 42&nbsp;296 || |- | 890 || [[Renaissance]] || 42&nbsp;556 || |- | 891 || [[Eerste Wêreldoorlog]] || 42&nbsp;931 || |- | 892 || [[Rio de Janeiro]] || 42&nbsp;966 || |- | 893 || [[Viëtnamoorlog]] || 43&nbsp;273 || |- | 894 || [[Masjien]] || 44&nbsp;324 || |- | 895 || [[Frans]] || 44&nbsp;640 || |- | 896 || [[Tegnologie]] || 44&nbsp;799 || |- | 897 || [[Che Guevara]] || 45&nbsp;539 || |- | 898 || [[Salvador Dalí]] || 45&nbsp;753 || |- | 899 || [[Oseanië]] || 46&nbsp;821 || |- | 900 || [[Filosofie]] || 46&nbsp;905 || |- | 901 || [[Klimaat]] || 46&nbsp;973 || |- | 902 || [[Taoïsme]] || 47&nbsp;169 || |- | 903 || [[Henri Matisse]] || 48&nbsp;360 || |- | 904 || [[Nigerië]] || 48&nbsp;415 || |- | 905 || [[Napoleon Bonaparte]] || 48&nbsp;764 || |- | 906 || [[Sterrekunde]] || 49&nbsp;008 || |- | 907 || [[Swangerskap]] || 49&nbsp;361 || |- | 908 || [[Kommunisme]] || 50&nbsp;823 || |- | 909 || [[Senuweestelsel]] || 51&nbsp;936 || |- | 910 || [[Poësie]] || 52&nbsp;235 || |- | 911 || [[Johanna van Arkel]] || 52&nbsp;265 || |- | 912 || [[Anton Tsjechof]] || 52&nbsp;519 || |- | 913 || [[Li Bai]] || 53&nbsp;197 || |- | 914 || [[Klere]] || 54&nbsp;047 || |- | 915 || [[Antarktika]] || 55&nbsp;893 || |- | 916 || [[Vulkaan]] || 56&nbsp;033 || |- | 917 || [[Galileo Galilei]] || 56&nbsp;344 || |- | 918 || [[Dier]] || 56&nbsp;649 || |- | 919 || [[Thailand]] || 56&nbsp;916 || |- | 920 || [[Djengis Khan]] || 57&nbsp;375 || |- | 921 || [[Andy Warhol]] || 57&nbsp;505 || |- | 922 || [[Apartheid]] || 58&nbsp;006 || |- | 923 || [[Brussel]] || 58&nbsp;970 || |- | 924 || [[Dinosourus]] || 59&nbsp;098 || |- | 925 || [[Kernkrag]] || 59&nbsp;970 || |- | 926 || [[Sydney]] || 60&nbsp;914 || |- | 927 || [[Kroniese obstruktiewe longsiekte]] || 61&nbsp;588 || |- | 928 || [[Goud]] || 62&nbsp;249 || |- | 929 || [[Mesopotamië]] || 62&nbsp;257 || |- | 930 || [[Wyn]] || 63&nbsp;368 || |- | 931 || [[Melkweg]] || 64&nbsp;418 || |- | 932 || [[Pieter I van Rusland]] || 64&nbsp;847 || |- | 933 || [[Italië]] || 65&nbsp;190 || |- | 934 || [[Argentinië]] || 65&nbsp;748 || |- | 935 || [[Kat]] || 65&nbsp;851 || |- | 936 || [[Homeros]] || 66&nbsp;436 || |- | 937 || [[Mongoolse Ryk]] || 69&nbsp;167 || |- | 938 || [[Diabetes]] || 70&nbsp;739 || |- | 939 || [[Portugal]] || 72&nbsp;456 || |- | 940 || [[Spanje]] || 74&nbsp;419 || |- | 941 || [[Kuns]] || 75&nbsp;661 || |- | 942 || [[Oekraïne]] || 76&nbsp;792 || |- | 943 || [[Aardverwarming]] || 77&nbsp;572 || |- | 944 || [[Singapoer]] || 78&nbsp;239 || |- | 945 || [[Brasilië]] || 78&nbsp;281 || |- | 946 || [[Komeet]] || 78&nbsp;833 || |- | 947 || [[Sonnestelsel]] || 80&nbsp;707 || |- | 948 || [[Switserland]] || 82&nbsp;701 || |- | 949 || [[Shanghai]] || 83&nbsp;743 || |- | 950 || [[Geestesteuring]] || 83&nbsp;985 || |- | 951 || [[Leonardo da Vinci]] || 84&nbsp;348 || |- | 952 || [[Antieke Egipte]] || 85&nbsp;879 || |- | 953 || [[Moskou]] || 86&nbsp;516 || |- | 954 || [[Parys]] || 86&nbsp;542 || |- | 955 || [[Australië]] || 86&nbsp;620 || |- | 956 || [[Istanboel]] || 87&nbsp;192 || |- | 957 || [[Frankryk]] || 87&nbsp;964 || |- | 958 || [[Asteroïed]] || 89&nbsp;075 || |- | 959 || [[Mercurius]] || 89&nbsp;154 || |- | 960 || [[Skaak]] || 93&nbsp;901 || |- | 961 || [[Middeleeue]] || 94&nbsp;294 || |- | 962 || [[Konstantyn die Grote]] || 95&nbsp;941 || |- | 963 || [[Los Angeles]] || 95&nbsp;958 || |- | 964 || [[Aarde]] || 96&nbsp;083 || |- | 965 || [[Kanada]] || 97&nbsp;469 || |- | 966 || [[Ster]] || 97&nbsp;595 || |- | 967 || [[Boeddhisme]] || 98&nbsp;475 || |- | 968 || [[Uranus]] || 100&nbsp;438 || |- | 969 || [[Suid-Korea]] || 101&nbsp;283 || |- | 970 || [[Koue Oorlog]] || 101&nbsp;858 || |- | 971 || [[Oostenryk]] || 102&nbsp;100 || |- | 972 || [[Neptunus]] || 102&nbsp;634 || |- | 973 || [[Verenigde Koninkryk]] || 103&nbsp;599 || |- | 974 || [[Amsterdam]] || 106&nbsp;001 || |- | 975 || [[Londen]] || 106&nbsp;597 || |- | 976 || [[Japan]] || 107&nbsp;239 || |- | 977 || [[Duitsland]] || 107&nbsp;680 || |- | 978 || [[Berlyn]] || 108&nbsp;095 || |- | 979 || [[Nederland]] || 112&nbsp;621 || |- | 980 || [[Taal]] || 112&nbsp;962 || |- | 981 || [[Venus]] || 113&nbsp;728 || |- | 982 || [[Rusland]] || 113&nbsp;859 || |- | 983 || [[Son]] || 115&nbsp;426 || |- | 984 || [[Mars]] || 119&nbsp;680 || |- | 985 || [[Sowjetunie]] || 122&nbsp;217 || |- | 986 || [[Jupiter]] || 123&nbsp;625 || |- | 987 || [[Jesus van Nasaret]] || 126&nbsp;466 || |- | 988 || [[Maan]] || 126&nbsp;625 || |- | 989 || [[Kaapstad]] || 126&nbsp;764 || |- | 990 || [[Meksiko]] || 127&nbsp;378 || |- | 991 || [[Jean-Jacques Rousseau]] || 132&nbsp;765 || |- | 992 || [[Krieket]] || 134&nbsp;223 || |- | 993 || [[Iran]] || 134&nbsp;758 || |- | 994 || [[Mens]] || 136&nbsp;941 || |- | 995 || [[Pole]] || 142&nbsp;366 || |- | 996 || [[Suid-Afrika]] || 159&nbsp;384 || |- | 997 || [[Hindoeïsme]] || 159&nbsp;695 || |- | 998 || [[Verenigde State van Amerika]] || 166&nbsp;573 || |- | 999 || [[Ethiopië]] || 168&nbsp;388 || |- | 1000 || [[Tweede Wêreldoorlog]] || 175&nbsp;201 || |- class="sortbottom" |} abwd59r563rw2b7abw0ayw6gm3qy3qo 2967738 2967726 2026-09-16T17:59:34Z Pynappel 70858 /* Artikels om uit te brei */ 2967738 wikitext text/x-wiki [[:meta:List of Wikipedias by sample of articles]] == Range == {| class="wikitable" |- ! Datum !! Rang !! [[:m:Talk:List_of_Wikipedias_by_sample_of_articles/Archives/2007#Proposed_weighting_of_characters_for_formula_.28Option.232_using_Babel_text.29|Gewig]] !! Gemiddelde artikelgrootte !! Mediaan artikelgrootte !! Afwesig (0k) !! Saadjies (< 10k) !! Artikels (10-30k) !! Lang artikels (> 30k) !! Punt !! Groei |- | 2026-08-05 || 50 || 1.0 || 18,441 || 8,808 || 0 || 544 || 289 || 167 || 35.59 || +0.00 |- | 2026-09-05 || 47 || 1.0 || 20,734 || 10,085 || 0 || 497 || 287 || 216 || 39.88 || +4.29 |} == Artikels om uit te brei == Ek is tans besig om hierdie artikels m.b.v. [[Claude (groot taalmodel)|Claude]] n.a.v. die Engelse weergawes uit te brei. My [[Porboodskapingenieurswese|porboodskap]] aan Claude is: {| class="wikitable" ! Weergawe !! Porboodskap |- | 1 || Brei die artikel https://af.wikipedia.org/wiki/X uit na aanleiding van die Engelse artikel https://en.wikipedia.org/wiki/Y. Indien 'n sjabloon nie op afwiki bestaan nie, moet dit dan nie gebruik nie en pas die teks toepaslik aan sodat dit steeds sin maak. Maak seker die resulterende weergawe dupliseer nie inligting of verwysings nie. Moenie inligting uit die huidige weergawe verwyder nie, tensy dit feitelik inkorrek is. Werk eerder die huidige weergawe by met nuwe inligting uit die Engelse weergawe en pas die teks aan sodat die prosa natuurlik vloei. |- | 2 || Brei die artikel https://af.wikipedia.org/wiki/X uit na aanleiding van die Engelse artikel https://en.wikipedia.org/wiki/Y. Indien 'n sjabloon nie op afwiki bestaan nie, moet dit dan nie gebruik nie en pas die teks toepaslik aan sodat dit steeds sin maak. Maak seker die resulterende weergawe dupliseer nie inligting of verwysings nie. Moenie inligting uit die huidige weergawe verwyder nie, tensy dit feitelik inkorrek is. Werk eerder die huidige weergawe by met nuwe inligting uit die Engelse weergawe en pas die teks aan sodat die prosa natuurlik vloei. Moenie nuwe inhoud skep nie. Gebruik slegs die inhoud van die oorspronklike Afrikaanse weergawe en die inhoud van die Engelse weergawe om 'n uitgebreide nuwe Afrikaanse weergawe te skep. Bring ook alle verwysings oor vir stellings wat van die Engelse weergawe na die Afrikaanse weergawe oorgebring word. |- | 3 || Brei die artikel https://af.wikipedia.org/wiki/X uit na aanleiding van die Engelse artikel https://en.wikipedia.org/wiki/Y. Indien 'n sjabloon nie op afwiki bestaan nie, moet dit dan nie gebruik nie en pas die teks toepaslik aan sodat dit steeds sin maak. Maak seker die resulterende weergawe dupliseer nie inligting of verwysings nie. Moenie inligting uit die huidige weergawe verwyder nie, tensy dit feitelik inkorrek is. Werk eerder die huidige weergawe by met nuwe inligting uit die Engelse weergawe en pas die teks aan sodat die prosa natuurlik vloei. Moenie nuwe inhoud skep nie. Gebruik slegs die inhoud van die oorspronklike Afrikaanse weergawe en die inhoud van die Engelse weergawe om 'n uitgebreide nuwe Afrikaanse weergawe te skep. Bring ook alle verwysings oor vir stellings wat van die Engelse weergawe na die Afrikaanse weergawe oorgebring word. Indien 'n stelling reeds in die Afrikaanse weergawe is en dit het nie 'n verwysing nie, maar dieselfde stelling het 'n verwysing in die Engelse weergawe, bring die verwysing oor. |- | 4 || Brei die artikel hhttps://af.wikipedia.org/wiki/Viool uit na aanleiding van die artikels https://en.wikipedia.org/wiki/Violin en https://de.wikipedia.org/wiki/Violine. Indien 'n sjabloon nie op afwiki bestaan nie, moet dit dan nie gebruik nie en pas die teks toepaslik aan sodat dit steeds sin maak. Maak seker die resulterende weergawe dupliseer nie inligting of verwysings nie. Moenie inligting uit die huidige weergawe verwyder nie, tensy dit feitelik inkorrek is. Werk eerder die huidige weergawe by met nuwe inligting uit die ander weergawes en pas die teks aan sodat die prosa natuurlik vloei. Moenie jou eie navorsing doen of jou eie kennis gebruik om nuwe inhoud te skep nie. Gebruik slegs die inhoud van die oorspronklike Afrikaanse weergawe en die inhoud van die ander weergawes om 'n uitgebreide, nuwe Afrikaanse weergawe te skep. Bring ook alle verwysings oor vir stellings wat van die ander weergawe na die Afrikaanse weergawe oorgebring word. Indien 'n stelling reeds in die Afrikaanse weergawe is en dit het nie 'n verwysing nie, maar dieselfde stelling het 'n verwysing in 'n ander weergawe, bring die verwysing oor. Moenie onensiklopediese inhoud oorbring nie. Jy mag klein foutjies regmaak, maar lang paragrawe van duidelik verkeerde inhoud moet eerder glad nie oorgebring word nie. Gebruik slegs metrieke eenhede en moenie sjablone soos convert gebruik om alternatiewe eenhede te vertoon nie. |} Let wel: ons is nie besig om nuwe inhoud te genereer nie. Hierdie is nugtere vertalings, maar meer intelligent as bv. Google Translate omdat dit verdere instruksies, soos hierbo gesien, kan volg. Die risiko van gehallusineerde valse inligting is myns insiens laag. {| class="wikitable sortable" |+ Meta se monster van 1&nbsp;000 artikels ! Nr. !! Artikel !! Grootte (karakters) !! Porboodskapvolgorde |- | 1 || [[Viool]] || 862 || 4 |- | 2 || [[Inligtingstegnologie]] || 878 || 4 |- | 3 || [[Geslag]] || 931 || |- | 4 || [[Programmeertaal]] || 954 || |- | 5 || [[Kernsplyting]] || 970 || |- | 6 || [[Metaalkunde]] || 972 || |- | 7 || [[Pandemie]] || 994 || |- | 8 || [[Sekonde]] || 1&nbsp;011 || |- | 9 || [[Algoritme]] || 1&nbsp;047 || |- | 10 || [[Vertaling]] || 1&nbsp;066 || |- | 11 || [[Monoteïsme]] || 1&nbsp;077 || |- | 12 || [[Lipied]] || 1&nbsp;104 || |- | 13 || [[Giovanni Pierluigi da Palestrina]] || 1&nbsp;110 || |- | 14 || [[Vrede]] || 1&nbsp;119 || |- | 15 || [[Kitaar]] || 1&nbsp;146 || |- | 16 || [[Fiets]] || 1&nbsp;148 || |- | 17 || [[Lugvaartuig]] || 1&nbsp;170 || |- | 18 || [[Natuur]] || 1&nbsp;174 || |- | 19 || [[Fisiese chemie]] || 1&nbsp;177 || |- | 20 || [[Grammatika]] || 1&nbsp;178 || |- | 21 || [[Gestremdheid]] || 1&nbsp;191 || |- | 22 || [[Teater]] || 1&nbsp;214 || |- | 23 || [[Bloed]] || 1&nbsp;226 || |- | 24 || [[Skip]] || 1&nbsp;231 || |- | 25 || [[Huwelik]] || 1&nbsp;248 || |- | 26 || [[Vakuum]] || 1&nbsp;254 || |- | 27 || [[Vleis]] || 1&nbsp;269 || |- | 28 || [[Tandheelkunde]] || 1&nbsp;270 || |- | 29 || [[Latynse skrif]] || 1&nbsp;279 || |- | 30 || [[Huis]] || 1&nbsp;307 || |- | 31 || [[Bedryfstelsel (inligtingstegnologie)]] || 1&nbsp;310 || |- | 32 || [[Dag]] || 1&nbsp;316 || |- | 33 || [[Bedreigde spesie]] || 1&nbsp;347 || |- | 34 || [[Rassisme]] || 1&nbsp;386 || |- | 35 || [[Boog (boukunde)]] || 1&nbsp;406 || |- | 36 || [[Behoud van energie]] || 1&nbsp;421 || |- | 37 || [[Lettergreep]] || 1&nbsp;425 || |- | 38 || [[Vertering]] || 1&nbsp;432 || |- | 39 || [[Djainisme]] || 1&nbsp;476 || |- | 40 || [[Trom]] || 1&nbsp;505 || |- | 41 || [[Brug]] || 1&nbsp;509 || |- | 42 || [[Magneetveld]] || 1&nbsp;522 || |- | 43 || [[Spel]] || 1&nbsp;561 || |- | 44 || [[Ploeg]] || 1&nbsp;570 || |- | 45 || [[Die Verhaal van Genji]] || 1&nbsp;605 || |- | 46 || [[Propaganda]] || 1&nbsp;606 || |- | 47 || [[Siekte]] || 1&nbsp;626 || |- | 48 || [[Geskiedenis (vakgebied)]] || 1&nbsp;639 || |- | 49 || [[Sterk wisselwerking]] || 1&nbsp;642 || |- | 50 || [[Roman]] || 1&nbsp;645 || |- | 51 || [[Bakspel]] || 1&nbsp;704 || |- | 52 || [[Mimar Sinan]] || 1&nbsp;716 || |- | 53 || [[Wiskundige analise]] || 1&nbsp;721 || |- | 54 || [[Wetenskap]] || 1&nbsp;733 || |- | 55 || [[Sielkunde]] || 1&nbsp;751 || |- | 56 || [[Swaard]] || 1&nbsp;766 || |- | 57 || [[David Hilbert]] || 1&nbsp;772 || |- | 58 || [[Siel]] || 1&nbsp;778 || |- | 59 || [[Neut]] || 1&nbsp;779 || |- | 60 || [[Wind]] || 1&nbsp;779 || |- | 61 || [[Ovidius]] || 1&nbsp;781 || |- | 62 || [[Getalteorie]] || 1&nbsp;787 || |- | 63 || [[Oneindigheid]] || 1&nbsp;824 || |- | 64 || [[Molière]] || 1&nbsp;831 || |- | 65 || [[Basis]] || 1&nbsp;871 || |- | 66 || [[Kind]] || 1&nbsp;882 || |- | 67 || [[Andes]] || 1&nbsp;898 || |- | 68 || [[Frédéric Chopin]] || 1&nbsp;901 || |- | 69 || [[Kalligrafie]] || 1&nbsp;905 || |- | 70 || [[Spesery]] || 1&nbsp;929 || |- | 71 || [[Monargie]] || 1&nbsp;950 || |- | 72 || [[Abū Nuwās]] || 1&nbsp;952 || |- | 73 || [[Mode]] || 1&nbsp;958 || |- | 74 || [[Rotsgebergte]] || 1&nbsp;959 || |- | 75 || [[Raphael]] || 1&nbsp;965 || |- | 76 || [[Euklides]] || 1&nbsp;978 || |- | 77 || [[Republiek]] || 2&nbsp;004 || |- | 78 || [[Handel (ekonomie)]] || 2&nbsp;015 || |- | 79 || [[Endokriene stelsel]] || 2&nbsp;031 || |- | 80 || [[Naguib Mahfouz]] || 2&nbsp;046 || |- | 81 || [[Snelheid]] || 2&nbsp;076 || |- | 82 || [[Ilias]] || 2&nbsp;117 || |- | 83 || [[Plantkunde]] || 2&nbsp;122 || |- | 84 || [[Blues]] || 2&nbsp;140 || |- | 85 || [[Voortplantingstelsel]] || 2&nbsp;140 || |- | 86 || [[Hafez]] || 2&nbsp;142 || |- | 87 || [[Biochemie]] || 2&nbsp;145 || |- | 88 || [[Anatomie]] || 2&nbsp;163 || |- | 89 || [[Chemiese verbinding]] || 2&nbsp;170 || |- | 90 || [[Woud]] || 2&nbsp;188 || |- | 91 || [[Organisme]] || 2&nbsp;204 || |- | 92 || [[Boek]] || 2&nbsp;207 || |- | 93 || [[Diego Velázquez]] || 2&nbsp;217 || |- | 94 || [[Klavier]] || 2&nbsp;223 || |- | 95 || [[Dam]] || 2&nbsp;224 || |- | 96 || [[Elektromagnetiese straling]] || 2&nbsp;234 || |- | 97 || [[Algebra]] || 2&nbsp;247 || |- | 98 || [[DNS]] || 2&nbsp;250 || |- | 99 || [[Denke]] || 2&nbsp;257 || |- | 100 || [[Krag]] || 2&nbsp;289 || |- | 101 || [[Joernalistiek]] || 2&nbsp;299 || |- | 102 || [[God]] || 2&nbsp;321 || |- | 103 || [[Suikers]] || 2&nbsp;324 || |- | 104 || [[Knaagdier]] || 2&nbsp;340 || |- | 105 || [[Arabiese Liga]] || 2&nbsp;342 || |- | 106 || [[Chanakya]] || 2&nbsp;355 || |- | 107 || [[Armoede]] || 2&nbsp;361 || |- | 108 || [[Sap]] || 2&nbsp;361 || |- | 109 || [[Geoffrey Chaucer]] || 2&nbsp;363 || |- | 110 || [[Man]] || 2&nbsp;366 || |- | 111 || [[Versnelling]] || 2&nbsp;387 || |- | 112 || [[Nanotegnologie]] || 2&nbsp;399 || |- | 113 || [[Neus]] || 2&nbsp;408 || |- | 114 || [[Elektriese stroom]] || 2&nbsp;423 || |- | 115 || [[Hartaanval]] || 2&nbsp;433 || |- | 116 || [[Qin Shi Huang]] || 2&nbsp;441 || |- | 117 || [[Reggae]] || 2&nbsp;444 || |- | 118 || [[Musiek]] || 2&nbsp;453 || |- | 119 || [[Nywerheidsektor]] || 2&nbsp;457 || |- | 120 || [[Familie (verwantskap)]] || 2&nbsp;479 || |- | 121 || [[Werklikheid]] || 2&nbsp;500 || |- | 122 || [[Hoek (meetkunde)]] || 2&nbsp;509 || |- | 123 || [[Vergelyking (wiskunde)]] || 2&nbsp;530 || |- | 124 || [[Jane Austen]] || 2&nbsp;569 || |- | 125 || [[Sagteware]] || 2&nbsp;577 || |- | 126 || [[Vegkuns]] || 2&nbsp;578 || |- | 127 || [[Alkohol]] || 2&nbsp;579 || |- | 128 || [[Sikhisme]] || 2&nbsp;581 || |- | 129 || [[Louis Armstrong]] || 2&nbsp;609 || |- | 130 || [[Alzheimersiekte]] || 2&nbsp;632 || |- | 131 || [[Frekwensie]] || 2&nbsp;640 || |- | 132 || [[Kanaal]] || 2&nbsp;655 || |- | 133 || [[Spesiale relatiwiteit]] || 2&nbsp;659 || |- | 134 || [[Fossielbrandstof]] || 2&nbsp;680 || |- | 135 || [[Sjintoïsme]] || 2&nbsp;685 || |- | 136 || [[Bofbal]] || 2&nbsp;693 || |- | 137 || [[Kālidāsa]] || 2&nbsp;709 || |- | 138 || [[Sosialisme]] || 2&nbsp;720 || |- | 139 || [[Ligsnelheid]] || 2&nbsp;722 || |- | 140 || [[Voltaire]] || 2&nbsp;723 || |- | 141 || [[Beroerte]] || 2&nbsp;733 || |- | 142 || [[Melk]] || 2&nbsp;736 || |- | 143 || [[Wiskundige bewys]] || 2&nbsp;749 || |- | 144 || [[Geleedpotiges]] || 2&nbsp;771 || |- | 145 || [[Sout (chemiese stof)]] || 2&nbsp;813 || |- | 146 || [[Laozi]] || 2&nbsp;824 || |- | 147 || [[Dood]] || 2&nbsp;828 || |- | 148 || [[Archaea]] || 2&nbsp;837 || |- | 149 || [[James Prescott Joule]] || 2&nbsp;855 || |- | 150 || [[Differensiaalvergelyking]] || 2&nbsp;867 || |- | 151 || [[Griekse alfabet]] || 2&nbsp;875 || |- | 152 || [[Katsushika Hokusai]] || 2&nbsp;892 || |- | 153 || [[Magneet]] || 2&nbsp;892 || |- | 154 || [[Voedsel]] || 2&nbsp;903 || |- | 155 || [[Rugbyvoetbal]] || 2&nbsp;911 || |- | 156 || [[Sojaboon]] || 2&nbsp;926 || |- | 157 || [[Blindheid]] || 2&nbsp;928 || |- | 158 || [[Zheng He]] || 2&nbsp;987 || |- | 159 || [[Respirasie (fisiologie)]] || 2&nbsp;992 || |- | 160 || [[Omar]] || 3&nbsp;005 || |- | 161 || [[Trein]] || 3&nbsp;016 || |- | 162 || [[Funksie]] || 3&nbsp;023 || |- | 163 || [[Abraham]] || 3&nbsp;034 || |- | 164 || [[Duisend-en-een-nag]] || 3&nbsp;048 || |- | 165 || [[Toestand van materie]] || 3&nbsp;060 || |- | 166 || [[Foneem]] || 3&nbsp;062 || |- | 167 || [[Logika]] || 3&nbsp;098 || |- | 168 || [[Geelrivier]] || 3&nbsp;119 || |- | 169 || [[Spesie]] || 3&nbsp;141 || |- | 170 || [[Temperatuur]] || 3&nbsp;158 || |- | 171 || [[Mitologie]] || 3&nbsp;163 || |- | 172 || [[Bronstydperk]] || 3&nbsp;164 || |- | 173 || [[Stelteorie]] || 3&nbsp;211 || |- | 174 || [[Prosa]] || 3&nbsp;221 || |- | 175 || [[Wêreldbank]] || 3&nbsp;222 || |- | 176 || [[Pythagoras se stelling]] || 3&nbsp;241 || |- | 177 || [[Besproeiing]] || 3&nbsp;264 || |- | 178 || [[Gregoriaanse kalender]] || 3&nbsp;264 || |- | 179 || [[Klokhorlosie]] || 3&nbsp;266 || |- | 180 || [[Jacques Cartier]] || 3&nbsp;296 || |- | 181 || [[Arabies-Israeliese konflik]] || 3&nbsp;298 || |- | 182 || [[Dialektiek]] || 3&nbsp;323 || |- | 183 || [[Entstof]] || 3&nbsp;334 || |- | 184 || [[Immuunstelsel]] || 3&nbsp;340 || |- | 185 || [[Karibiese See]] || 3&nbsp;351 || |- | 186 || [[Sarah Bernhardt]] || 3&nbsp;361 || |- | 187 || [[Taalwetenskappe]] || 3&nbsp;383 || |- | 188 || [[Driehoeksmeting]] || 3&nbsp;439 || |- | 189 || [[Sport]] || 3&nbsp;459 || |- | 190 || [[Mate]] || 3&nbsp;473 || |- | 191 || [[Mahabharata]] || 3&nbsp;485 || |- | 192 || [[Ferdinand Magellaan]] || 3&nbsp;505 || |- | 193 || [[Belasting]] || 3&nbsp;508 || |- | 194 || [[Jawaharlal Nehru]] || 3&nbsp;512 || |- | 195 || [[Kultuur]] || 3&nbsp;517 || |- | 196 || [[Parthenon]] || 3&nbsp;535 || |- | 197 || [[Hebreeus]] || 3&nbsp;546 || |- | 198 || [[Onderwys]] || 3&nbsp;546 || |- | 199 || [[Gabriel García Márquez]] || 3&nbsp;553 || |- | 200 || [[Mark Twain]] || 3&nbsp;582 || |- | 201 || [[Gottfried Wilhelm Leibniz]] || 3&nbsp;588 || |- | 202 || [[Hoender]] || 3&nbsp;611 || |- | 203 || [[Plasma (fisika)]] || 3&nbsp;617 || |- | 204 || [[Graansorghum]] || 3&nbsp;651 || |- | 205 || [[Videospeletjie]] || 3&nbsp;652 || |- | 206 || [[Abbasidiese Kalifaat]] || 3&nbsp;673 || |- | 207 || [[Indus]] || 3&nbsp;678 || |- | 208 || [[Leonhard Euler]] || 3&nbsp;687 || |- | 209 || [[Claudius Galenus]] || 3&nbsp;699 || |- | 210 || [[Heldedig van Gilgamesj]] || 3&nbsp;747 || |- | 211 || [[Meiji-restourasie]] || 3&nbsp;780 || |- | 212 || [[Skilderkuns]] || 3&nbsp;782 || |- | 213 || [[Klassieke meganika]] || 3&nbsp;789 || |- | 214 || [[Frida Kahlo]] || 3&nbsp;793 || |- | 215 || [[Al-Ghazali]] || 3&nbsp;795 || |- | 216 || [[Kapitaal (ekonomie)]] || 3&nbsp;798 || |- | 217 || [[Kilimandjaro]] || 3&nbsp;800 || |- | 218 || [[Vrou]] || 3&nbsp;803 || |- | 219 || [[Turks]] || 3&nbsp;812 || |- | 220 || [[Avicenna]] || 3&nbsp;831 || |- | 221 || [[Biblioteek]] || 3&nbsp;832 || |- | 222 || [[Rooms-Katolieke Kerk]] || 3&nbsp;834 || |- | 223 || [[Mohammed ibn Moesa al-Chwarizmi]] || 3&nbsp;836 || |- | 224 || [[Brood]] || 3&nbsp;842 || |- | 225 || [[Asemhalingstelsel]] || 3&nbsp;851 || |- | 226 || [[Liter]] || 3&nbsp;853 || |- | 227 || [[Gastroenteritis]] || 3&nbsp;900 || |- | 228 || [[Nagarjuna]] || 3&nbsp;905 || |- | 229 || [[Piramide]] || 3&nbsp;920 || |- | 230 || [[Ekologie]] || 3&nbsp;933 || |- | 231 || [[Satyajit Ray]] || 3&nbsp;934 || |- | 232 || [[Numeriese analise]] || 3&nbsp;942 || |- | 233 || [[Analitiese chemie]] || 3&nbsp;952 || |- | 234 || [[Politeïsme]] || 3&nbsp;964 || |- | 235 || [[Etiek]] || 3&nbsp;966 || |- | 236 || [[Molekuul]] || 3&nbsp;980 || |- | 237 || [[Suid-Chinese See]] || 3&nbsp;987 || |- | 238 || [[Walvisagtiges]] || 4&nbsp;031 || |- | 239 || [[Dunderm]] || 4&nbsp;080 || |- | 240 || [[Wêreldhandelsorganisasie]] || 4&nbsp;083 || |- | 241 || [[Johannes Brahms]] || 4&nbsp;089 || |- | 242 || [[Mississippirivier]] || 4&nbsp;097 || |- | 243 || [[Oorstroming]] || 4&nbsp;097 || |- | 244 || [[Ingenieurswese]] || 4&nbsp;122 || |- | 245 || [[Augustus Octavianus]] || 4&nbsp;130 || |- | 246 || [[Haaie]] || 4&nbsp;130 || |- | 247 || [[Gholf]] || 4&nbsp;133 || |- | 248 || [[Umm Kulthum]] || 4&nbsp;150 || |- | 249 || [[Nairobi]] || 4&nbsp;153 || |- | 250 || [[Ensiem]] || 4&nbsp;171 || |- | 251 || [[OPUL]] || 4&nbsp;175 || |- | 252 || [[Augustinus van Hippo]] || 4&nbsp;184 || |- | 253 || [[Eiffeltoring]] || 4&nbsp;190 || |- | 254 || [[Shahnameh]] || 4&nbsp;192 || |- | 255 || [[Wanvoeding]] || 4&nbsp;219 || |- | 256 || [[Bier]] || 4&nbsp;229 || |- | 257 || [[Argitektuur]] || 4&nbsp;233 || |- | 258 || [[Biotegnologie]] || 4&nbsp;272 || |- | 259 || [[John Maynard Keynes]] || 4&nbsp;284 || |- | 260 || [[Trompet]] || 4&nbsp;307 || |- | 261 || [[Koepel]] || 4&nbsp;334 || |- | 262 || [[Gemeenskap]] || 4&nbsp;340 || |- | 263 || [[Himalaja]] || 4&nbsp;375 || |- | 264 || [[Niccolò Machiavelli]] || 4&nbsp;378 || |- | 265 || [[Hout]] || 4&nbsp;391 || |- | 266 || [[Ateïsme]] || 4&nbsp;412 || |- | 267 || [[Plaattektoniek]] || 4&nbsp;419 || |- | 268 || [[Dikderm]] || 4&nbsp;424 || |- | 269 || [[Bengaals]] || 4&nbsp;441 || |- | 270 || [[Diskriminasie]] || 4&nbsp;452 || |- | 271 || [[Simfonie]] || 4&nbsp;461 || |- | 272 || [[Giacomo Puccini]] || 4&nbsp;467 || |- | 273 || [[Matsuo Basho]] || 4&nbsp;506 || |- | 274 || [[Vigs]] || 4&nbsp;507 || |- | 275 || [[Miguel de Cervantes]] || 4&nbsp;539 || |- | 276 || [[Sima Qian]] || 4&nbsp;564 || |- | 277 || [[Kameel]] || 4&nbsp;569 || |- | 278 || [[Noordsee]] || 4&nbsp;581 || |- | 279 || [[Indiese Oseaan]] || 4&nbsp;610 || |- | 280 || [[Protestantisme]] || 4&nbsp;618 || |- | 281 || [[Ibn Battuta]] || 4&nbsp;621 || |- | 282 || [[Menseregte]] || 4&nbsp;652 || |- | 283 || [[Unesco]] || 4&nbsp;683 || |- | 284 || [[Internasionale Monetêre Fonds]] || 4&nbsp;707 || |- | 285 || [[Heelal]] || 4&nbsp;730 || |- | 286 || [[Nicolaas Copernicus]] || 4&nbsp;737 || |- | 287 || [[Marilyn Monroe]] || 4&nbsp;755 || |- | 288 || [[Lagos]] || 4&nbsp;774 || |- | 289 || [[Enrico Fermi]] || 4&nbsp;821 || |- | 290 || [[Koreaans]] || 4&nbsp;832 || |- | 291 || [[Yangtze]] || 4&nbsp;832 || |- | 292 || [[Verkoue]] || 4&nbsp;833 || |- | 293 || [[Drieklowedam]] || 4&nbsp;845 || |- | 294 || [[Franz Kafka]] || 4&nbsp;870 || |- | 295 || [[Protis]] || 4&nbsp;870 || |- | 296 || [[Rabindranath Tagore]] || 4&nbsp;889 || |- | 297 || [[Robot]] || 4&nbsp;894 || |- | 298 || [[Rosa Luxemburg]] || 4&nbsp;901 || |- | 299 || [[Primaat]] || 4&nbsp;944 || |- | 300 || [[Vervoer]] || 4&nbsp;979 || |- | 301 || [[Sigmund Freud]] || 4&nbsp;993 || |- | 302 || [[Siddhartha Gautama]] || 4&nbsp;999 || |- | 303 || [[Tydsone]] || 5&nbsp;019 || |- | 304 || [[Bogotá]] || 5&nbsp;068 || |- | 305 || [[Zhu Xi]] || 5&nbsp;076 || |- | 306 || [[Wêreldgesondheidsorganisasie]] || 5&nbsp;077 || |- | 307 || [[Koolhidraat]] || 5&nbsp;097 || |- | 308 || [[Han-dinastie]] || 5&nbsp;121 || |- | 309 || [[Materialisme]] || 5&nbsp;125 || |- | 310 || [[Immanuel Kant]] || 5&nbsp;127 || |- | 311 || [[Konserwatisme]] || 5&nbsp;130 || |- | 312 || [[Rockmusiek]] || 5&nbsp;132 || |- | 313 || [[Elektroniese musiek]] || 5&nbsp;133 || |- | 314 || [[Antieke Griekeland]] || 5&nbsp;141 || |- | 315 || [[Metaal]] || 5&nbsp;157 || |- | 316 || [[Sint Pieterskerk]] || 5&nbsp;158 || |- | 317 || [[Chinese karakter]] || 5&nbsp;168 || |- | 318 || [[Kilogram]] || 5&nbsp;217 || |- | 319 || [[Dodeakker van Giza]] || 5&nbsp;229 || |- | 320 || [[Kaspiese See]] || 5&nbsp;250 || |- | 321 || [[Angkor Wat]] || 5&nbsp;259 || |- | 322 || [[Karatsji]] || 5&nbsp;263 || |- | 323 || [[Dante Alighieri]] || 5&nbsp;278 || |- | 324 || [[Christendom]] || 5&nbsp;283 || |- | 325 || [[Süleyman I]] || 5&nbsp;339 || |- | 326 || [[Longontsteking]] || 5&nbsp;379 || |- | 327 || [[Nigerrivier]] || 5&nbsp;383 || |- | 328 || [[Oseaan]] || 5&nbsp;388 || |- | 329 || [[Delhi]] || 5&nbsp;395 || |- | 330 || [[Verslawing]] || 5&nbsp;417 || |- | 331 || [[Wiel]] || 5&nbsp;442 || |- | 332 || [[Simmetrie]] || 5&nbsp;451 || |- | 333 || [[Ernest Rutherford]] || 5&nbsp;452 || |- | 334 || [[Kwantummeganika]] || 5&nbsp;460 || |- | 335 || [[Marcel Proust]] || 5&nbsp;472 || |- | 336 || [[Dobbel]] || 5&nbsp;496 || |- | 337 || [[Arabies]] || 5&nbsp;499 || |- | 338 || [[René Descartes]] || 5&nbsp;506 || |- | 339 || [[Bangkok]] || 5&nbsp;543 || |- | 340 || [[Gars]] || 5&nbsp;587 || |- | 341 || [[Geletterdheid]] || 5&nbsp;595 || |- | 342 || [[Lewe]] || 5&nbsp;597 || |- | 343 || [[Piesang]] || 5&nbsp;609 || |- | 344 || [[Basketbal]] || 5&nbsp;618 || |- | 345 || [[Ganges]] || 5&nbsp;621 || |- | 346 || [[John Locke]] || 5&nbsp;643 || |- | 347 || [[Slawerny]] || 5&nbsp;658 || |- | 348 || [[Tafelsout]] || 5&nbsp;686 || |- | 349 || [[Persies]] || 5&nbsp;716 || |- | 350 || [[Druiwe]] || 5&nbsp;744 || |- | 351 || [[Ottomaanse Ryk]] || 5&nbsp;745 || |- | 352 || [[James Watt]] || 5&nbsp;747 || |- | 353 || [[Charlie Chaplin]] || 5&nbsp;753 || |- | 354 || [[Blom]] || 5&nbsp;761 || |- | 355 || [[Alan Turing]] || 5&nbsp;827 || |- | 356 || [[Kaïro]] || 5&nbsp;833 || |- | 357 || [[Ming-dinastie]] || 5&nbsp;842 || |- | 358 || [[Michael Jackson]] || 5&nbsp;843 || |- | 359 || [[Johannes Gutenberg]] || 5&nbsp;858 || |- | 360 || [[Max Weber]] || 5&nbsp;870 || |- | 361 || [[Jorge Luis Borges]] || 5&nbsp;903 || |- | 362 || [[Berg]] || 5&nbsp;904 || |- | 363 || [[Militêr]] || 5&nbsp;907 || |- | 364 || [[Guptaryk]] || 5&nbsp;931 || |- | 365 || [[Skroef]] || 5&nbsp;987 || |- | 366 || [[Amasonerivier]] || 5&nbsp;994 || |- | 367 || [[Johann Wolfgang von Goethe]] || 6&nbsp;016 || |- | 368 || [[Komplekse getal]] || 6&nbsp;044 || |- | 369 || [[Algemene relatiwiteit]] || 6&nbsp;045 || |- | 370 || [[Bloedsomloopstelsel]] || 6&nbsp;063 || |- | 371 || [[Amfibieë]] || 6&nbsp;064 || |- | 372 || [[Fundamentalisme]] || 6&nbsp;070 || |- | 373 || [[Transformator]] || 6&nbsp;074 || |- | 374 || [[Koördinatestelsel]] || 6&nbsp;078 || |- | 375 || [[Erwin Schrödinger]] || 6&nbsp;086 || |- | 376 || [[Waarheid]] || 6&nbsp;127 || |- | 377 || [[Diplomasie]] || 6&nbsp;132 || |- | 378 || [[Djakarta]] || 6&nbsp;142 || |- | 379 || [[Appel]] || 6&nbsp;145 || |- | 380 || [[Chinees]] || 6&nbsp;152 || |- | 381 || [[Simón Bolívar]] || 6&nbsp;175 || |- | 382 || [[Dmitri Mendelejef]] || 6&nbsp;204 || |- | 383 || [[Oor]] || 6&nbsp;228 || |- | 384 || [[Portugees]] || 6&nbsp;229 || |- | 385 || [[Le Corbusier]] || 6&nbsp;282 || |- | 386 || [[Amerikaanse dollar]] || 6&nbsp;287 || |- | 387 || [[Tim Berners-Lee]] || 6&nbsp;301 || |- | 388 || [[Empire State-gebou]] || 6&nbsp;302 || |- | 389 || [[Chemiese element]] || 6&nbsp;315 || |- | 390 || [[Tenk]] || 6&nbsp;321 || |- | 391 || [[Sanskrit]] || 6&nbsp;359 || |- | 392 || [[Protestantse Hervorming]] || 6&nbsp;370 || |- | 393 || [[Sjokolade]] || 6&nbsp;380 || |- | 394 || [[Swam]] || 6&nbsp;408 || |- | 395 || [[Jean-Paul Sartre]] || 6&nbsp;420 || |- | 396 || [[Bagdad]] || 6&nbsp;472 || |- | 397 || [[Tropiese sikloon]] || 6&nbsp;493 || |- | 398 || [[Liberalisme]] || 6&nbsp;500 || |- | 399 || [[Fluit]] || 6&nbsp;503 || |- | 400 || [[Anorganiese chemie]] || 6&nbsp;520 || |- | 401 || [[Swartsee]] || 6&nbsp;531 || |- | 402 || [[Woord]] || 6&nbsp;534 || |- | 403 || [[Antonio Vivaldi]] || 6&nbsp;548 || |- | 404 || [[Martin Luther King jr.]] || 6&nbsp;552 || |- | 405 || [[Emosie]] || 6&nbsp;566 || |- | 406 || [[Arabiese skrif]] || 6&nbsp;573 || |- | 407 || [[Selfmoord]] || 6&nbsp;601 || |- | 408 || [[Adam Smith]] || 6&nbsp;620 || |- | 409 || [[Sun Yat-sen]] || 6&nbsp;622 || |- | 410 || [[Ultraviolet]] || 6&nbsp;630 || |- | 411 || [[Masjiengeweer]] || 6&nbsp;632 || |- | 412 || [[Panamakanaal]] || 6&nbsp;634 || |- | 413 || [[Pottebakkery]] || 6&nbsp;643 || |- | 414 || [[Etanol]] || 6&nbsp;691 || |- | 415 || [[Qing-dinastie]] || 6&nbsp;695 || |- | 416 || [[Swem]] || 6&nbsp;733 || |- | 417 || [[Japannees]] || 6&nbsp;775 || |- | 418 || [[Malaria]] || 6&nbsp;829 || |- | 419 || [[Elektronika]] || 6&nbsp;833 || |- | 420 || [[Lodewyk XIV van Frankryk]] || 6&nbsp;862 || |- | 421 || [[Vaste stof]] || 6&nbsp;929 || |- | 422 || [[Georg Friedrich Händel]] || 6&nbsp;991 || |- | 423 || [[George Washington]] || 7&nbsp;007 || |- | 424 || [[Kernwapen]] || 7&nbsp;035 || |- | 425 || [[Doofheid]] || 7&nbsp;070 || |- | 426 || [[Buskruit]] || 7&nbsp;082 || |- | 427 || [[Ludwig Wittgenstein]] || 7&nbsp;136 || |- | 428 || [[Neil Armstrong]] || 7&nbsp;193 || |- | 429 || [[Vrug]] || 7&nbsp;202 || |- | 430 || [[Gustav Mahler]] || 7&nbsp;225 || |- | 431 || [[Burgeroorlog]] || 7&nbsp;230 || |- | 432 || [[Kinshasa]] || 7&nbsp;235 || |- | 433 || [[Logaritme]] || 7&nbsp;252 || |- | 434 || [[Flamenco]] || 7&nbsp;261 || |- | 435 || [[Max Planck]] || 7&nbsp;311 || |- | 436 || [[Poliomiëlitis]] || 7&nbsp;326 || |- | 437 || [[Reptiel]] || 7&nbsp;376 || |- | 438 || [[Meter]] || 7&nbsp;381 || |- | 439 || [[Konfusius]] || 7&nbsp;382 || |- | 440 || [[Joeri Gagarin]] || 7&nbsp;428 || |- | 441 || [[Verligting]] || 7&nbsp;428 || |- | 442 || [[Ideologie]] || 7&nbsp;440 || |- | 443 || [[Rondewurms]] || 7&nbsp;484 || |- | 444 || [[Albrecht Dürer]] || 7&nbsp;529 || |- | 445 || [[Vuurwapen]] || 7&nbsp;576 || |- | 446 || [[Diamant]] || 7&nbsp;581 || |- | 447 || [[Tang-dinastie]] || 7&nbsp;589 || |- | 448 || [[Resistor]] || 7&nbsp;621 || |- | 449 || [[Alg]] || 7&nbsp;626 || |- | 450 || [[Elektromagnetisme]] || 7&nbsp;696 || |- | 451 || [[Groot Muur van China]] || 7&nbsp;734 || |- | 452 || [[Hoofpyn]] || 7&nbsp;739 || |- | 453 || [[Mumbai]] || 7&nbsp;749 || |- | 454 || [[Georg Wilhelm Friedrich Hegel]] || 7&nbsp;750 || |- | 455 || [[Frank Lloyd Wright]] || 7&nbsp;760 || |- | 456 || [[Antibiotikum]] || 7&nbsp;768 || |- | 457 || [[Oossee]] || 7&nbsp;780 || |- | 458 || [[Radioaktiwiteit]] || 7&nbsp;780 || |- | 459 || [[Igor Strawinski]] || 7&nbsp;793 || |- | 460 || [[Die krygskuns]] || 7&nbsp;979 || |- | 461 || [[Ibn Chaldoen]] || 7&nbsp;996 || |- | 462 || [[Maliryk]] || 8&nbsp;001 || |- | 463 || [[Dhaka]] || 8&nbsp;035 || |- | 464 || [[Politieke party]] || 8&nbsp;048 || |- | 465 || [[Groot Koraalrif]] || 8&nbsp;054 || |- | 466 || [[Anargisme]] || 8&nbsp;077 || |- | 467 || [[Francisco Goya]] || 8&nbsp;085 || |- | 468 || [[Konfusianisme]] || 8&nbsp;086 || |- | 469 || [[Franz Schubert]] || 8&nbsp;099 || |- | 470 || [[Taj Mahal]] || 8&nbsp;124 || |- | 471 || [[Baikalmeer]] || 8&nbsp;146 || |- | 472 || [[Federico Fellini]] || 8&nbsp;153 || |- | 473 || [[Kolkata]] || 8&nbsp;157 || |- | 474 || [[Kores die Grote]] || 8&nbsp;173 || |- | 475 || [[Diktatorskap]] || 8&nbsp;211 || |- | 476 || [[Carl Friedrich Gauss]] || 8&nbsp;215 || |- | 477 || [[James Joyce]] || 8&nbsp;217 || |- | 478 || [[Fjodor Dostojefski]] || 8&nbsp;239 || |- | 479 || [[Ryn]] || 8&nbsp;269 || |- | 480 || [[Godsdiens]] || 8&nbsp;274 || |- | 481 || [[Lord Byron]] || 8&nbsp;291 || |- | 482 || [[Judo]] || 8&nbsp;300 || |- | 483 || [[Lineêre algebra]] || 8&nbsp;360 || |- | 484 || [[Joseph Haydn]] || 8&nbsp;370 || |- | 485 || [[Demokrasie]] || 8&nbsp;385 || |- | 486 || [[Timoer]] || 8&nbsp;395 || |- | 487 || [[Sitrus]] || 8&nbsp;398 || |- | 488 || [[Griep]] || 8&nbsp;421 || |- | 489 || [[Hip-hop-musiek]] || 8&nbsp;427 || |- | 490 || [[Henry Ford]] || 8&nbsp;459 || |- | 491 || [[Olimpiese Spele]] || 8&nbsp;526 || |- | 492 || [[Victor Hugo]] || 8&nbsp;529 || |- | 493 || [[Gas]] || 8&nbsp;666 || |- | 494 || [[Kolonialisme]] || 8&nbsp;698 || |- | 495 || [[Groot Mere]] || 8&nbsp;725 || |- | 496 || [[Giuseppe Verdi]] || 8&nbsp;740 || |- | 497 || [[Brahmagupta]] || 8&nbsp;748 || |- | 498 || [[Internet]] || 8&nbsp;767 || 1, 3 |- | 499 || [[Rekenkunde]] || 8&nbsp;783 || 1, 3 |- | 500 || [[ASEAN]] || 8&nbsp;807 || 1 |- | 501 || [[Springstof]] || 8&nbsp;809 || 1 |- | 502 || [[Asoka]] || 8&nbsp;836 || 1 |- | 503 || [[Antonín Dvořák]] || 8&nbsp;838 || 1 |- | 504 || [[Doebai (stad)]] || 8&nbsp;853 || 1 |- | 505 || [[Kontinent]] || 8&nbsp;869 || 1 |- | 506 || [[Tuberkulose]] || 8&nbsp;876 || 1 |- | 507 || [[Akbar die Grote]] || 8&nbsp;945 || 1 |- | 508 || [[Spinnekop]] || 8&nbsp;951 || 1 |- | 509 || [[Oog]] || 8&nbsp;969 || 1 |- | 510 || [[Kwame Nkrumah]] || 9&nbsp;020 || 1 |- | 511 || [[Wolga]] || 9&nbsp;026 || 1 |- | 512 || [[Insek]] || 9&nbsp;055 || 1 |- | 513 || [[Nasionalisme]] || 9&nbsp;073 || 2 |- | 514 || [[Evolusie]] || 9&nbsp;093 || 2 |- | 515 || [[Karel die Grote]] || 9&nbsp;102 || 2 |- | 516 || [[Rekenaar]] || 9&nbsp;130 || 2 |- | 517 || [[Toring]] || 9&nbsp;135 || 2 |- | 518 || [[Waarskynlikheid]] || 9&nbsp;155 || 2 |- | 519 || [[Saladin]] || 9&nbsp;156 || 2 |- | 520 || [[Tennis]] || 9&nbsp;219 || 2 |- | 521 || [[Mohammed]] || 9&nbsp;226 || 2 |- | 522 || [[Akira Kurosawa]] || 9&nbsp;259 || 2 |- | 523 || [[Damaskus]] || 9&nbsp;259 || 2 |- | 524 || [[Pjotr Tsjaikofski]] || 9&nbsp;320 || |- | 525 || [[Ensiklopedie]] || 9&nbsp;323 || 1 |- | 526 || [[Inkas]] || 9&nbsp;325 || 1 |- | 527 || [[Oppervlakte]] || 9&nbsp;345 || 1 |- | 528 || [[Termodinamika]] || 9&nbsp;493 || 1 |- | 529 || [[El Niño]] || 9&nbsp;521 || 1 |- | 530 || [[Rolprent]] || 9&nbsp;524 || 1 |- | 531 || [[Obesiteit]] || 9&nbsp;561 || 1 |- | 532 || [[Regering]] || 9&nbsp;577 || 1 |- | 533 || [[Animasie]] || 9&nbsp;614 || 1 |- | 534 || [[Thomas van Aquino]] || 9&nbsp;623 || 1 |- | 535 || [[Louis Pasteur]] || 9&nbsp;666 || 1 |- | 536 || [[Hans Christian Andersen]] || 9&nbsp;675 || 1 |- | 537 || [[Reg]] || 9&nbsp;717 || 1 |- | 538 || [[Brein]] || 9&nbsp;780 || 1 |- | 539 || [[Politiek]] || 9&nbsp;790 || 1 |- | 540 || [[Rooikruis]] || 9&nbsp;878 || 1 |- | 541 || [[Jerusalem]] || 9&nbsp;916 || 1 |- | 542 || [[Mekka]] || 9&nbsp;954 || 1 |- | 543 || [[Kapasitor]] || 9&nbsp;992 || 1 |- | 544 || [[Grieks]] || 9&nbsp;997 || 1 |- | 545 || [[Nylrivier]] || 10&nbsp;000 || |- | 546 || [[Go]] || 10&nbsp;019 || |- | 547 || [[Biologie]] || 10&nbsp;058 || |- | 548 || [[James Cook]] || 10&nbsp;091 || |- | 549 || [[Mahatma Gandhi]] || 10&nbsp;093 || |- | 550 || [[Aristoteles]] || 10&nbsp;160 || |- | 551 || [[Doodstraf]] || 10&nbsp;160 || |- | 552 || [[Abraham Lincoln]] || 10&nbsp;162 || |- | 553 || [[Colosseum]] || 10&nbsp;168 || |- | 554 || [[Stoomenjin]] || 10&nbsp;168 || |- | 555 || [[Mak maak]] || 10&nbsp;222 || |- | 556 || [[Romeinse Ryk]] || 10&nbsp;240 || |- | 557 || [[Gees (mens)]] || 10&nbsp;273 || |- | 558 || [[E-pos]] || 10&nbsp;304 || |- | 559 || [[Klank]] || 10&nbsp;361 || |- | 560 || [[Speelding]] || 10&nbsp;367 || |- | 561 || [[Induktor]] || 10&nbsp;399 || |- | 562 || [[Geneesmiddel]] || 10&nbsp;418 || |- | 563 || [[Duits]] || 10&nbsp;422 || |- | 564 || [[Imperialisme]] || 10&nbsp;429 || |- | 565 || [[Peter Paul Rubens]] || 10&nbsp;462 || |- | 566 || [[Sentrale verwerkingseenheid]] || 10&nbsp;490 || |- | 567 || [[Hernán Cortés]] || 10&nbsp;499 || |- | 568 || [[Transistor]] || 10&nbsp;503 || |- | 569 || [[Richard Wagner]] || 10&nbsp;549 || |- | 570 || [[Moses]] || 10&nbsp;593 || |- | 571 || [[Everest]] || 10&nbsp;621 || |- | 572 || [[Vincent van Gogh]] || 10&nbsp;640 || |- | 573 || [[Irak]] || 10&nbsp;659 || |- | 574 || [[Lig]] || 10&nbsp;690 || |- | 575 || [[Carolus Linnaeus]] || 10&nbsp;706 || |- | 576 || [[Rys]] || 10&nbsp;771 || |- | 577 || [[Swaartekrag]] || 10&nbsp;815 || |- | 578 || [[Suidelike Oseaan]] || 10&nbsp;828 || |- | 579 || [[Motorvoertuig]] || 10&nbsp;851 || |- | 580 || [[Planeet]] || 10&nbsp;851 || |- | 581 || [[Katoen]] || 10&nbsp;887 || |- | 582 || [[Simone de Beauvoir]] || 10&nbsp;889 || |- | 583 || [[Klip]] || 10&nbsp;908 || |- | 584 || [[Britse Ryk]] || 10&nbsp;909 || |- | 585 || [[Bees]] || 10&nbsp;911 || |- | 586 || [[Chemie]] || 11&nbsp;037 || |- | 587 || [[Kaas]] || 11&nbsp;072 || |- | 588 || [[Egipte]] || 11&nbsp;073 || |- | 589 || [[Graan]] || 11&nbsp;092 || |- | 590 || [[Amerikaanse Burgeroorlog]] || 11&nbsp;108 || |- | 591 || [[Marie Curie]] || 11&nbsp;114 || |- | 592 || [[Vasco da Gama]] || 11&nbsp;124 || |- | 593 || [[Isaac Newton]] || 11&nbsp;167 || |- | 594 || [[Tabak]] || 11&nbsp;175 || |- | 595 || [[Suidpool]] || 11&nbsp;212 || |- | 596 || [[Tin]] || 11&nbsp;215 || |- | 597 || [[Waterkringloop]] || 11&nbsp;254 || |- | 598 || [[Menstruasie]] || 11&nbsp;258 || |- | 599 || [[Marxisme]] || 11&nbsp;299 || |- | 600 || [[Nobelprys]] || 11&nbsp;330 || |- | 601 || [[Aleksander Poesjkin]] || 11&nbsp;339 || |- | 602 || [[Pokke]] || 11&nbsp;364 || |- | 603 || [[Wolk]] || 11&nbsp;431 || |- | 604 || [[Kennis]] || 11&nbsp;438 || |- | 605 || [[Statistiek]] || 11&nbsp;489 || |- | 606 || [[Archimedes]] || 11&nbsp;532 || |- | 607 || [[Wêreldwye web]] || 11&nbsp;546 || |- | 608 || [[Samba]] || 11&nbsp;652 || |- | 609 || [[Groot Depressie]] || 11&nbsp;670 || |- | 610 || [[Oorlog]] || 11&nbsp;674 || |- | 611 || [[The Beatles]] || 11&nbsp;697 || |- | 612 || [[Michael Faraday]] || 11&nbsp;703 || |- | 613 || [[Vrye wil]] || 11&nbsp;724 || |- | 614 || [[Tokio]] || 11&nbsp;747 || |- | 615 || [[Lied]] || 11&nbsp;750 || |- | 616 || [[Oerknal]] || 11&nbsp;759 || |- | 617 || [[Elektrisiteit]] || 11&nbsp;764 || |- | 618 || [[Epilepsie]] || 11&nbsp;774 || |- | 619 || [[Grondwet]] || 11&nbsp;818 || |- | 620 || [[Smaak]] || 11&nbsp;849 || |- | 621 || [[Johann Sebastian Bach]] || 11&nbsp;857 || |- | 622 || [[Friedrich Nietzsche]] || 11&nbsp;875 || |- | 623 || [[Sneeu]] || 11&nbsp;905 || |- | 624 || [[Nelson Mandela]] || 11&nbsp;916 || |- | 625 || [[Walt Disney]] || 11&nbsp;918 || |- | 626 || [[Wolfgang Amadeus Mozart]] || 12&nbsp;003 || |- | 627 || [[Klassieke musiek]] || 12&nbsp;015 || |- | 628 || [[Opera]] || 12&nbsp;097 || |- | 629 || [[Adolf Hitler]] || 12&nbsp;126 || |- | 630 || [[Staal]] || 12&nbsp;138 || |- | 631 || [[Geldeenheid]] || 12&nbsp;148 || |- | 632 || [[Tyd]] || 12&nbsp;153 || |- | 633 || [[Spaans]] || 12&nbsp;167 || |- | 634 || [[Bybel]] || 12&nbsp;168 || |- | 635 || [[By]] || 12&nbsp;197 || |- | 636 || [[Sokrates]] || 12&nbsp;200 || |- | 637 || [[Otto von Bismarck]] || 12&nbsp;220 || |- | 638 || [[Donau]] || 12&nbsp;230 || |- | 639 || [[Aborsie]] || 12&nbsp;273 || |- | 640 || [[Suurstof]] || 12&nbsp;287 || |- | 641 || [[Pablo Picasso]] || 12&nbsp;305 || |- | 642 || [[Charles Darwin]] || 12&nbsp;341 || |- | 643 || [[Vark]] || 12&nbsp;418 || |- | 644 || [[Stikstof]] || 12&nbsp;433 || |- | 645 || [[Geld]] || 12&nbsp;476 || |- | 646 || [[Roald Amundsen]] || 12&nbsp;492 || |- | 647 || [[Christophorus Columbus]] || 12&nbsp;515 || |- | 648 || [[Franklin D. Roosevelt]] || 12&nbsp;533 || |- | 649 || [[Dans]] || 12&nbsp;554 || |- | 650 || [[Beijing]] || 12&nbsp;585 || |- | 651 || [[Julius Caesar]] || 12&nbsp;633 || |- | 652 || [[Sergei Eisenstein]] || 12&nbsp;705 || |- | 653 || [[Landbou]] || 12&nbsp;744 || |- | 654 || [[Telefoon]] || 12&nbsp;895 || |- | 655 || [[Mineraal]] || 12&nbsp;906 || |- | 656 || [[Gedrag]] || 13&nbsp;015 || |- | 657 || [[Meetkunde]] || 13&nbsp;057 || |- | 658 || [[Wikings]] || 13&nbsp;078 || |- | 659 || [[Senuwee]] || 13&nbsp;104 || |- | 660 || [[Thomas Edison]] || 13&nbsp;117 || |- | 661 || [[Leo Tolstoi]] || 13&nbsp;162 || |- | 662 || [[Suezkanaal]] || 13&nbsp;196 || |- | 663 || [[Karl Marx]] || 13&nbsp;238 || |- | 664 || [[Latyn]] || 13&nbsp;248 || |- | 665 || [[Algerië]] || 13&nbsp;500 || |- | 666 || [[Aardrykskunde]] || 13&nbsp;526 || |- | 667 || [[Duikboot]] || 13&nbsp;558 || |- | 668 || [[Getal]] || 13&nbsp;631 || |- | 669 || [[Elizabeth I van Engeland]] || 13&nbsp;758 || |- | 670 || [[Middellandse See]] || 13&nbsp;787 || |- | 671 || [[Sel]] || 13&nbsp;787 || |- | 672 || [[Ruimtevaart]] || 13&nbsp;806 || |- | 673 || [[Verenigde Nasies]] || 13&nbsp;859 || |- | 674 || [[Hindoestani]] || 13&nbsp;941 || |- | 675 || [[Voorgeskiedenis]] || 13&nbsp;999 || |- | 676 || [[Geologie]] || 14&nbsp;197 || |- | 677 || [[Kleur]] || 14&nbsp;354 || |- | 678 || [[Islam]] || 14&nbsp;436 || |- | 679 || [[Seoel]] || 14&nbsp;477 || |- | 680 || [[Charles de Gaulle]] || 14&nbsp;509 || |- | 681 || [[Sahara]] || 14&nbsp;527 || |- | 682 || [[Charles Dickens]] || 14&nbsp;532 || |- | 683 || [[Engels]] || 14&nbsp;754 || |- | 684 || [[Periodieke tabel]] || 14&nbsp;764 || |- | 685 || [[Weekdiere]] || 14&nbsp;771 || |- | 686 || [[Marco Polo]] || 14&nbsp;789 || |- | 687 || [[Johannes Kepler]] || 14&nbsp;814 || |- | 688 || [[Silwer]] || 14&nbsp;827 || |- | 689 || [[Staat]] || 14&nbsp;910 || |- | 690 || [[Franse Rewolusie]] || 14&nbsp;914 || |- | 691 || [[Hongkong]] || 14&nbsp;943 || |- | 692 || [[Soedan]] || 15&nbsp;076 || |- | 693 || [[Stille Oseaan]] || 15&nbsp;102 || |- | 694 || [[Muskiet]] || 15&nbsp;156 || |- | 695 || [[Heuning]] || 15&nbsp;158 || |- | 696 || [[Suid-Amerika]] || 15&nbsp;197 || |- | 697 || [[Swak wisselwerking]] || 15&nbsp;232 || |- | 698 || [[Sokker]] || 15&nbsp;247 || |- | 699 || [[Heilige Romeinse Ryk]] || 15&nbsp;356 || |- | 700 || [[Fotografie]] || 15&nbsp;365 || |- | 701 || [[Voël]] || 15&nbsp;379 || |- | 702 || [[Bakterie]] || 15&nbsp;415 || |- | 703 || [[Winston Churchill]] || 15&nbsp;433 || |- | 704 || [[Mustafa Kemal Atatürk]] || 15&nbsp;574 || |- | 705 || [[Binnebrandenjin]] || 15&nbsp;595 || |- | 706 || [[Vel]] || 15&nbsp;635 || |- | 707 || [[Skaap]] || 15&nbsp;708 || |- | 708 || [[Fascisme]] || 15&nbsp;963 || |- | 709 || [[Woestyn]] || 16&nbsp;008 || |- | 710 || [[Sjia]] || 16&nbsp;144 || |- | 711 || [[Proteïen]] || 16&nbsp;214 || |- | 712 || [[Aartappel]] || 16&nbsp;260 || |- | 713 || [[Noordpool]] || 16&nbsp;377 || |- | 714 || [[Groente]] || 16&nbsp;397 || |- | 715 || [[Sensoriese senuweestelsel]] || 16&nbsp;462 || |- | 716 || [[Mao Zedong]] || 16&nbsp;493 || |- | 717 || [[Wetenskaplike klassifikasie]] || 16&nbsp;550 || |- | 718 || [[Zoroastrisme]] || 16&nbsp;638 || |- | 719 || [[Koolstof]] || 16&nbsp;731 || |- | 720 || [[Plastiek]] || 16&nbsp;810 || |- | 721 || [[Soenni]] || 16&nbsp;815 || |- | 722 || [[Industriële Revolusie]] || 16&nbsp;866 || |- | 723 || [[Vuur]] || 16&nbsp;890 || |- | 724 || [[Ludwig van Beethoven]] || 16&nbsp;944 || |- | 725 || [[Energie]] || 17&nbsp;148 || |- | 726 || [[Hart]] || 17&nbsp;165 || |- | 727 || [[Lewer]] || 17&nbsp;167 || |- | 728 || [[Tee]] || 17&nbsp;241 || |- | 729 || [[Nazi-Duitsland]] || 17&nbsp;248 || |- | 730 || [[Steentydperk]] || 17&nbsp;451 || |- | 731 || [[Suur]] || 17&nbsp;520 || |- | 732 || [[Michelangelo]] || 17&nbsp;611 || |- | 733 || [[James Clerk Maxwell]] || 17&nbsp;656 || |- | 734 || [[Afghanistan]] || 17&nbsp;706 || |- | 735 || [[Halfgeleier]] || 17&nbsp;822 || |- | 736 || [[Demokratiese Republiek die Kongo]] || 17&nbsp;939 || |- | 737 || [[Kapitalisme]] || 18&nbsp;010 || |- | 738 || [[Britse Statebond]] || 18&nbsp;035 || |- | 739 || [[Koerant]] || 18&nbsp;042 || |- | 740 || [[Atletiek]] || 18&nbsp;083 || |- | 741 || [[Hagia Sofia]] || 18&nbsp;123 || |- | 742 || [[Vis]] || 18&nbsp;157 || |- | 743 || [[Virus]] || 18&nbsp;246 || |- | 744 || [[Vatikaanstad]] || 18&nbsp;463 || |- | 745 || [[Bisantynse Ryk]] || 18&nbsp;514 || |- | 746 || [[Indonesië]] || 18&nbsp;532 || |- | 747 || [[Vloeistof]] || 18&nbsp;571 || |- | 748 || [[Hormoon]] || 18&nbsp;707 || |- | 749 || [[Reïnkarnasie]] || 18&nbsp;715 || |- | 750 || [[Skelet]] || 18&nbsp;784 || |- | 751 || [[Meksikostad]] || 18&nbsp;946 || |- | 752 || [[Papier]] || 18&nbsp;980 || |- | 753 || [[Inligting]] || 19&nbsp;128 || |- | 754 || [[Globalisering]] || 19&nbsp;261 || |- | 755 || [[NAVO]] || 19&nbsp;297 || |- | 756 || [[Maja]] || 19&nbsp;368 || |- | 757 || [[Midde-Ooste]] || 19&nbsp;561 || |- | 758 || [[Hardeskyf]] || 19&nbsp;590 || |- | 759 || [[Liefde]] || 19&nbsp;609 || |- | 760 || [[Aardbewing]] || 19&nbsp;627 || |- | 761 || [[Hond]] || 19&nbsp;740 || |- | 762 || [[Plato]] || 19&nbsp;815 || |- | 763 || [[Fisika]] || 19&nbsp;990 || |- | 764 || [[Diode]] || 20&nbsp;041 || |- | 765 || [[Slang]] || 20&nbsp;045 || |- | 766 || [[Glas]] || 20&nbsp;051 || |- | 767 || [[Plant]] || 20&nbsp;128 || |- | 768 || [[Albert Einstein]] || 20&nbsp;152 || |- | 769 || [[Martin Heidegger]] || 20&nbsp;164 || |- | 770 || [[Sumer]] || 20&nbsp;294 || |- | 771 || [[Strokiesverhaal]] || 20&nbsp;452 || |- | 772 || [[Pakistan]] || 20&nbsp;524 || |- | 773 || [[Water]] || 20&nbsp;571 || |- | 774 || [[Mier]] || 20&nbsp;601 || |- | 775 || [[Tornado]] || 20&nbsp;606 || |- | 776 || [[Terrorisme]] || 20&nbsp;673 || |- | 777 || [[Kongorivier]] || 20&nbsp;686 || |- | 778 || [[Judaïsme]] || 20&nbsp;707 || |- | 779 || [[Beeldhoukuns]] || 20&nbsp;739 || |- | 780 || [[Skryfstelsel]] || 20&nbsp;842 || |- | 781 || [[Gevegswapen]] || 20&nbsp;917 || |- | 782 || [[Turkye]] || 20&nbsp;984 || |- | 783 || [[Massa]] || 20&nbsp;997 || |- | 784 || [[Asteke]] || 21&nbsp;001 || |- | 785 || [[Athene]] || 21&nbsp;056 || |- | 786 || [[Filippyne]] || 21&nbsp;354 || |- | 787 || [[Reën]] || 21&nbsp;363 || |- | 788 || [[SI-stelsel]] || 21&nbsp;824 || |- | 789 || [[Organiese chemie]] || 21&nbsp;835 || |- | 790 || [[Voortplanting]] || 21&nbsp;839 || |- | 791 || [[Pi]] || 21&nbsp;919 || |- | 792 || [[Rivier]] || 21&nbsp;942 || |- | 793 || [[Beskawing]] || 21&nbsp;974 || |- | 794 || [[Madrid]] || 21&nbsp;987 || |- | 795 || [[Tsoenami]] || 22&nbsp;113 || |- | 796 || [[Perd]] || 22&nbsp;149 || |- | 797 || [[Duif]] || 22&nbsp;227 || |- | 798 || [[Ekonomie]] || 22&nbsp;308 || |- | 799 || [[Martin Luther]] || 22&nbsp;314 || |- | 800 || [[Swahili]] || 22&nbsp;357 || |- | 801 || [[Aluminium]] || 22&nbsp;529 || |- | 802 || [[Saoedi-Arabië]] || 22&nbsp;692 || |- | 803 || [[Fotosintese]] || 22&nbsp;719 || |- | 804 || [[Indië]] || 22&nbsp;960 || |- | 805 || [[Atlantiese Oseaan]] || 23&nbsp;027 || |- | 806 || [[Vryheidstandbeeld]] || 23&nbsp;033 || |- | 807 || [[Boom]] || 23&nbsp;460 || |- | 808 || [[Kanker]] || 23&nbsp;534 || |- | 809 || [[Skoonheid]] || 23&nbsp;586 || |- | 810 || [[Stad]] || 23&nbsp;591 || |- | 811 || [[Colombia]] || 23&nbsp;861 || |- | 812 || [[Holocaust]] || 24&nbsp;086 || |- | 813 || [[Atoom]] || 24&nbsp;170 || |- | 814 || [[Drukkerswese]] || 24&nbsp;622 || |- | 815 || [[Gesondheid]] || 24&nbsp;770 || |- | 816 || [[Radio]] || 24&nbsp;812 || |- | 817 || [[Hernubare energie]] || 24&nbsp;969 || |- | 818 || [[Soogdier]] || 25&nbsp;248 || |- | 819 || [[Mielie]] || 25&nbsp;302 || |- | 820 || [[Swartkolk]] || 25&nbsp;503 || |- | 821 || [[Koring]] || 25&nbsp;779 || |- | 822 || [[Rembrandt van Rijn]] || 26&nbsp;011 || |- | 823 || [[Afrika-unie]] || 26&nbsp;407 || |- | 824 || [[Kunsmatige intelligensie]] || 26&nbsp;424 || |- | 825 || [[See]] || 26&nbsp;505 || |- | 826 || [[Internasionale Geregshof]] || 26&nbsp;951 || |- | 827 || [[Koffie]] || 27&nbsp;480 || |- | 828 || [[Waterstof]] || 27&nbsp;636 || |- | 829 || [[New York]] || 28&nbsp;529 || |- | 830 || [[Yster]] || 28&nbsp;674 || |- | 831 || [[Arktiese Oseaan]] || 29&nbsp;213 || 1 |- | 832 || [[Fiksie]] || 29&nbsp;223 || 1 |- | 833 || [[Seksueel oordraagbare infeksie]] || 29&nbsp;711 || 1, 4 |- | 834 || [[Letterkunde]] || 30&nbsp;038 || |- | 835 || [[Spysverteringstelsel]] || 30&nbsp;167 || |- | 836 || [[Sint Petersburg]] || 30&nbsp;336 || |- | 837 || [[Sophokles]] || 30&nbsp;396 || |- | 838 || [[Wiskunde]] || 30&nbsp;410 || |- | 839 || [[Ingmar Bergman]] || 30&nbsp;414 || |- | 840 || [[Kruistog]] || 30&nbsp;419 || |- | 841 || [[Spier]] || 30&nbsp;545 || |- | 842 || [[Sterrestelsel]] || 30&nbsp;611 || |- | 843 || [[Josef Stalin]] || 30&nbsp;666 || |- | 844 || [[Europa]] || 31&nbsp;157 || |- | 845 || [[Geneeskunde]] || 31&nbsp;346 || |- | 846 || [[Metabolisme]] || 31&nbsp;356 || |- | 847 || [[Feminisme]] || 31&nbsp;415 || |- | 848 || [[Alpe]] || 31&nbsp;637 || |- | 849 || [[Vergilius]] || 31&nbsp;756 || |- | 850 || [[Wladimir Lenin]] || 31&nbsp;842 || |- | 851 || [[Bangladesj]] || 31&nbsp;920 || |- | 852 || [[São Paulo]] || 32&nbsp;180 || |- | 853 || [[Russies]] || 32&nbsp;547 || |- | 854 || [[Alexander die Grote]] || 32&nbsp;870 || |- | 855 || [[Viëtnam]] || 33&nbsp;142 || |- | 856 || [[Koper]] || 33&nbsp;374 || |- | 857 || [[Tanzanië]] || 33&nbsp;430 || |- | 858 || [[Rome]] || 33&nbsp;862 || |- | 859 || [[Euro]] || 33&nbsp;873 || |- | 860 || [[Marlene Dietrich]] || 34&nbsp;038 || |- | 861 || [[William Shakespeare]] || 34&nbsp;803 || |- | 862 || [[Kalender]] || 35&nbsp;133 || |- | 863 || [[Wene]] || 35&nbsp;157 || |- | 864 || [[Kuba]] || 35&nbsp;172 || |- | 865 || [[Israel]] || 35&nbsp;605 || |- | 866 || [[Jaar]] || 35&nbsp;790 || |- | 867 || [[Cyrilliese skrif]] || 35&nbsp;858 || |- | 868 || [[Weer (meteorologie)]] || 36&nbsp;125 || |- | 869 || [[Europese Unie]] || 36&nbsp;156 || |- | 870 || [[Televisie]] || 36&nbsp;426 || |- | 871 || [[Asië]] || 36&nbsp;449 || |- | 872 || [[Jazz]] || 36&nbsp;462 || |- | 873 || [[Ystertydperk]] || 37&nbsp;045 || |- | 874 || [[Volksrepubliek China]] || 37&nbsp;953 || |- | 875 || [[Victoriameer]] || 37&nbsp;990 || |- | 876 || [[Afrika]] || 38&nbsp;084 || |- | 877 || [[Teheran]] || 38&nbsp;204 || |- | 878 || [[Nikola Tesla]] || 38&nbsp;346 || |- | 879 || [[Natuurramp]] || 38&nbsp;515 || |- | 880 || [[Washington, D.C.]] || 39&nbsp;069 || |- | 881 || [[Kommunikasie]] || 39&nbsp;765 || |- | 882 || [[Noord-Amerika]] || 39&nbsp;817 || |- | 883 || [[Kennisleer]] || 40&nbsp;284 || |- | 884 || [[Saturnus]] || 40&nbsp;309 || |- | 885 || [[Russiese Rewolusie (1917)]] || 40&nbsp;516 || |- | 886 || [[Alfred Hitchcock]] || 41&nbsp;949 || |- | 887 || [[Stanley Kubrick]] || 41&nbsp;995 || |- | 888 || [[Infrarooi]] || 42&nbsp;008 || |- | 889 || [[Buenos Aires]] || 42&nbsp;296 || |- | 890 || [[Renaissance]] || 42&nbsp;556 || |- | 891 || [[Eerste Wêreldoorlog]] || 42&nbsp;931 || |- | 892 || [[Rio de Janeiro]] || 42&nbsp;966 || |- | 893 || [[Viëtnamoorlog]] || 43&nbsp;273 || |- | 894 || [[Masjien]] || 44&nbsp;324 || |- | 895 || [[Frans]] || 44&nbsp;640 || |- | 896 || [[Tegnologie]] || 44&nbsp;799 || |- | 897 || [[Che Guevara]] || 45&nbsp;539 || |- | 898 || [[Salvador Dalí]] || 45&nbsp;753 || |- | 899 || [[Oseanië]] || 46&nbsp;821 || |- | 900 || [[Filosofie]] || 46&nbsp;905 || |- | 901 || [[Klimaat]] || 46&nbsp;973 || |- | 902 || [[Taoïsme]] || 47&nbsp;169 || |- | 903 || [[Henri Matisse]] || 48&nbsp;360 || |- | 904 || [[Nigerië]] || 48&nbsp;415 || |- | 905 || [[Napoleon Bonaparte]] || 48&nbsp;764 || |- | 906 || [[Sterrekunde]] || 49&nbsp;008 || |- | 907 || [[Swangerskap]] || 49&nbsp;361 || |- | 908 || [[Kommunisme]] || 50&nbsp;823 || |- | 909 || [[Senuweestelsel]] || 51&nbsp;936 || |- | 910 || [[Poësie]] || 52&nbsp;235 || |- | 911 || [[Johanna van Arkel]] || 52&nbsp;265 || |- | 912 || [[Anton Tsjechof]] || 52&nbsp;519 || |- | 913 || [[Li Bai]] || 53&nbsp;197 || |- | 914 || [[Klere]] || 54&nbsp;047 || |- | 915 || [[Antarktika]] || 55&nbsp;893 || |- | 916 || [[Vulkaan]] || 56&nbsp;033 || |- | 917 || [[Galileo Galilei]] || 56&nbsp;344 || |- | 918 || [[Dier]] || 56&nbsp;649 || |- | 919 || [[Thailand]] || 56&nbsp;916 || |- | 920 || [[Djengis Khan]] || 57&nbsp;375 || |- | 921 || [[Andy Warhol]] || 57&nbsp;505 || |- | 922 || [[Apartheid]] || 58&nbsp;006 || |- | 923 || [[Brussel]] || 58&nbsp;970 || |- | 924 || [[Dinosourus]] || 59&nbsp;098 || |- | 925 || [[Kernkrag]] || 59&nbsp;970 || |- | 926 || [[Sydney]] || 60&nbsp;914 || |- | 927 || [[Kroniese obstruktiewe longsiekte]] || 61&nbsp;588 || |- | 928 || [[Goud]] || 62&nbsp;249 || |- | 929 || [[Mesopotamië]] || 62&nbsp;257 || |- | 930 || [[Wyn]] || 63&nbsp;368 || |- | 931 || [[Melkweg]] || 64&nbsp;418 || |- | 932 || [[Pieter I van Rusland]] || 64&nbsp;847 || |- | 933 || [[Italië]] || 65&nbsp;190 || |- | 934 || [[Argentinië]] || 65&nbsp;748 || |- | 935 || [[Kat]] || 65&nbsp;851 || |- | 936 || [[Homeros]] || 66&nbsp;436 || |- | 937 || [[Mongoolse Ryk]] || 69&nbsp;167 || |- | 938 || [[Diabetes]] || 70&nbsp;739 || |- | 939 || [[Portugal]] || 72&nbsp;456 || |- | 940 || [[Spanje]] || 74&nbsp;419 || |- | 941 || [[Kuns]] || 75&nbsp;661 || |- | 942 || [[Oekraïne]] || 76&nbsp;792 || |- | 943 || [[Aardverwarming]] || 77&nbsp;572 || |- | 944 || [[Singapoer]] || 78&nbsp;239 || |- | 945 || [[Brasilië]] || 78&nbsp;281 || |- | 946 || [[Komeet]] || 78&nbsp;833 || |- | 947 || [[Sonnestelsel]] || 80&nbsp;707 || |- | 948 || [[Switserland]] || 82&nbsp;701 || |- | 949 || [[Shanghai]] || 83&nbsp;743 || |- | 950 || [[Geestesteuring]] || 83&nbsp;985 || |- | 951 || [[Leonardo da Vinci]] || 84&nbsp;348 || |- | 952 || [[Antieke Egipte]] || 85&nbsp;879 || |- | 953 || [[Moskou]] || 86&nbsp;516 || |- | 954 || [[Parys]] || 86&nbsp;542 || |- | 955 || [[Australië]] || 86&nbsp;620 || |- | 956 || [[Istanboel]] || 87&nbsp;192 || |- | 957 || [[Frankryk]] || 87&nbsp;964 || |- | 958 || [[Asteroïed]] || 89&nbsp;075 || |- | 959 || [[Mercurius]] || 89&nbsp;154 || |- | 960 || [[Skaak]] || 93&nbsp;901 || |- | 961 || [[Middeleeue]] || 94&nbsp;294 || |- | 962 || [[Konstantyn die Grote]] || 95&nbsp;941 || |- | 963 || [[Los Angeles]] || 95&nbsp;958 || |- | 964 || [[Aarde]] || 96&nbsp;083 || |- | 965 || [[Kanada]] || 97&nbsp;469 || |- | 966 || [[Ster]] || 97&nbsp;595 || |- | 967 || [[Boeddhisme]] || 98&nbsp;475 || |- | 968 || [[Uranus]] || 100&nbsp;438 || |- | 969 || [[Suid-Korea]] || 101&nbsp;283 || |- | 970 || [[Koue Oorlog]] || 101&nbsp;858 || |- | 971 || [[Oostenryk]] || 102&nbsp;100 || |- | 972 || [[Neptunus]] || 102&nbsp;634 || |- | 973 || [[Verenigde Koninkryk]] || 103&nbsp;599 || |- | 974 || [[Amsterdam]] || 106&nbsp;001 || |- | 975 || [[Londen]] || 106&nbsp;597 || |- | 976 || [[Japan]] || 107&nbsp;239 || |- | 977 || [[Duitsland]] || 107&nbsp;680 || |- | 978 || [[Berlyn]] || 108&nbsp;095 || |- | 979 || [[Nederland]] || 112&nbsp;621 || |- | 980 || [[Taal]] || 112&nbsp;962 || |- | 981 || [[Venus]] || 113&nbsp;728 || |- | 982 || [[Rusland]] || 113&nbsp;859 || |- | 983 || [[Son]] || 115&nbsp;426 || |- | 984 || [[Mars]] || 119&nbsp;680 || |- | 985 || [[Sowjetunie]] || 122&nbsp;217 || |- | 986 || [[Jupiter]] || 123&nbsp;625 || |- | 987 || [[Jesus van Nasaret]] || 126&nbsp;466 || |- | 988 || [[Maan]] || 126&nbsp;625 || |- | 989 || [[Kaapstad]] || 126&nbsp;764 || |- | 990 || [[Meksiko]] || 127&nbsp;378 || |- | 991 || [[Jean-Jacques Rousseau]] || 132&nbsp;765 || |- | 992 || [[Krieket]] || 134&nbsp;223 || |- | 993 || [[Iran]] || 134&nbsp;758 || |- | 994 || [[Mens]] || 136&nbsp;941 || |- | 995 || [[Pole]] || 142&nbsp;366 || |- | 996 || [[Suid-Afrika]] || 159&nbsp;384 || |- | 997 || [[Hindoeïsme]] || 159&nbsp;695 || |- | 998 || [[Verenigde State van Amerika]] || 166&nbsp;573 || |- | 999 || [[Ethiopië]] || 168&nbsp;388 || |- | 1000 || [[Tweede Wêreldoorlog]] || 175&nbsp;201 || |- class="sortbottom" |} q30xaq8pr2jbz1jjg169uuihyk5trx6 2967746 2967738 2026-09-16T18:01:39Z Pynappel 70858 /* Artikels om uit te brei */ 2967746 wikitext text/x-wiki [[:meta:List of Wikipedias by sample of articles]] == Range == {| class="wikitable" |- ! Datum !! Rang !! [[:m:Talk:List_of_Wikipedias_by_sample_of_articles/Archives/2007#Proposed_weighting_of_characters_for_formula_.28Option.232_using_Babel_text.29|Gewig]] !! Gemiddelde artikelgrootte !! Mediaan artikelgrootte !! Afwesig (0k) !! Saadjies (< 10k) !! Artikels (10-30k) !! Lang artikels (> 30k) !! Punt !! Groei |- | 2026-08-05 || 50 || 1.0 || 18,441 || 8,808 || 0 || 544 || 289 || 167 || 35.59 || +0.00 |- | 2026-09-05 || 47 || 1.0 || 20,734 || 10,085 || 0 || 497 || 287 || 216 || 39.88 || +4.29 |} == Artikels om uit te brei == Ek is tans besig om hierdie artikels m.b.v. [[Claude (groot taalmodel)|Claude]] n.a.v. die Engelse weergawes uit te brei. My [[Porboodskapingenieurswese|porboodskap]] aan Claude is: {| class="wikitable" ! Weergawe !! Porboodskap |- | 1 || Brei die artikel https://af.wikipedia.org/wiki/X uit na aanleiding van die Engelse artikel https://en.wikipedia.org/wiki/Y. Indien 'n sjabloon nie op afwiki bestaan nie, moet dit dan nie gebruik nie en pas die teks toepaslik aan sodat dit steeds sin maak. Maak seker die resulterende weergawe dupliseer nie inligting of verwysings nie. Moenie inligting uit die huidige weergawe verwyder nie, tensy dit feitelik inkorrek is. Werk eerder die huidige weergawe by met nuwe inligting uit die Engelse weergawe en pas die teks aan sodat die prosa natuurlik vloei. |- | 2 || Brei die artikel https://af.wikipedia.org/wiki/X uit na aanleiding van die Engelse artikel https://en.wikipedia.org/wiki/Y. Indien 'n sjabloon nie op afwiki bestaan nie, moet dit dan nie gebruik nie en pas die teks toepaslik aan sodat dit steeds sin maak. Maak seker die resulterende weergawe dupliseer nie inligting of verwysings nie. Moenie inligting uit die huidige weergawe verwyder nie, tensy dit feitelik inkorrek is. Werk eerder die huidige weergawe by met nuwe inligting uit die Engelse weergawe en pas die teks aan sodat die prosa natuurlik vloei. Moenie nuwe inhoud skep nie. Gebruik slegs die inhoud van die oorspronklike Afrikaanse weergawe en die inhoud van die Engelse weergawe om 'n uitgebreide nuwe Afrikaanse weergawe te skep. Bring ook alle verwysings oor vir stellings wat van die Engelse weergawe na die Afrikaanse weergawe oorgebring word. |- | 3 || Brei die artikel https://af.wikipedia.org/wiki/X uit na aanleiding van die Engelse artikel https://en.wikipedia.org/wiki/Y. Indien 'n sjabloon nie op afwiki bestaan nie, moet dit dan nie gebruik nie en pas die teks toepaslik aan sodat dit steeds sin maak. Maak seker die resulterende weergawe dupliseer nie inligting of verwysings nie. Moenie inligting uit die huidige weergawe verwyder nie, tensy dit feitelik inkorrek is. Werk eerder die huidige weergawe by met nuwe inligting uit die Engelse weergawe en pas die teks aan sodat die prosa natuurlik vloei. Moenie nuwe inhoud skep nie. Gebruik slegs die inhoud van die oorspronklike Afrikaanse weergawe en die inhoud van die Engelse weergawe om 'n uitgebreide nuwe Afrikaanse weergawe te skep. Bring ook alle verwysings oor vir stellings wat van die Engelse weergawe na die Afrikaanse weergawe oorgebring word. Indien 'n stelling reeds in die Afrikaanse weergawe is en dit het nie 'n verwysing nie, maar dieselfde stelling het 'n verwysing in die Engelse weergawe, bring die verwysing oor. |- | 4 || Brei die artikel hhttps://af.wikipedia.org/wiki/Viool uit na aanleiding van die artikels https://en.wikipedia.org/wiki/Violin en https://de.wikipedia.org/wiki/Violine. Indien 'n sjabloon nie op afwiki bestaan nie, moet dit dan nie gebruik nie en pas die teks toepaslik aan sodat dit steeds sin maak. Maak seker die resulterende weergawe dupliseer nie inligting of verwysings nie. Moenie inligting uit die huidige weergawe verwyder nie, tensy dit feitelik inkorrek is. Werk eerder die huidige weergawe by met nuwe inligting uit die ander weergawes en pas die teks aan sodat die prosa natuurlik vloei. Moenie jou eie navorsing doen of jou eie kennis gebruik om nuwe inhoud te skep nie. Gebruik slegs die inhoud van die oorspronklike Afrikaanse weergawe en die inhoud van die ander weergawes om 'n uitgebreide, nuwe Afrikaanse weergawe te skep. Bring ook alle verwysings oor vir stellings wat van die ander weergawe na die Afrikaanse weergawe oorgebring word. Indien 'n stelling reeds in die Afrikaanse weergawe is en dit het nie 'n verwysing nie, maar dieselfde stelling het 'n verwysing in 'n ander weergawe, bring die verwysing oor. Moenie onensiklopediese inhoud oorbring nie. Jy mag klein foutjies regmaak, maar lang paragrawe van duidelik verkeerde inhoud moet eerder glad nie oorgebring word nie. Gebruik slegs metrieke eenhede en moenie sjablone soos convert gebruik om alternatiewe eenhede te vertoon nie. |- | 5 || Brei die artikel hhttps://af.wikipedia.org/wiki/X uit na aanleiding van die artikels https://en.wikipedia.org/wiki/Y en https://de.wikipedia.org/wiki/Z. Indien 'n sjabloon nie op afwiki bestaan nie, moet dit dan nie gebruik nie en pas die teks toepaslik aan sodat dit steeds sin maak. Maak seker die resulterende weergawe dupliseer nie inligting of verwysings nie. Moenie inligting uit die huidige weergawe verwyder nie, tensy dit feitelik inkorrek is. Werk eerder die huidige weergawe by met nuwe inligting uit die ander weergawes en pas die teks aan sodat die prosa natuurlik vloei. Moenie jou eie navorsing doen of jou eie kennis gebruik om nuwe inhoud te skep nie. Gebruik slegs die inhoud van die oorspronklike Afrikaanse weergawe en die inhoud van die ander weergawes om 'n uitgebreide, nuwe Afrikaanse weergawe te skep. Bring ook alle verwysings oor vir stellings wat van die ander weergawe na die Afrikaanse weergawe oorgebring word. Indien 'n stelling reeds in die Afrikaanse weergawe is en dit het nie 'n verwysing nie, maar dieselfde stelling het 'n verwysing in 'n ander weergawe, bring die verwysing oor. Moenie onensiklopediese inhoud oorbring nie. Jy mag klein foutjies regmaak, maar lang paragrawe van duidelik verkeerde inhoud moet eerder glad nie oorgebring word nie. Gebruik slegs metrieke eenhede en moenie sjablone soos convert gebruik om alternatiewe eenhede te vertoon nie. Etimologie: moenie etimologie oorbring indien dit nie waarskynlik in Afrikaans geld nie. Moenie jou eie stelling maak dat die onderwerp ook bekend is soos in een van die ander weergawes nie, tensy dit deur 'n bron gestaaf is. Vir intervalle wat uit getalle bestaan soos bladsynommers of jare wat in Engels met 'n en-streep (–) sonder spasies geskei word, skei dit in Afrikaans met 'n koppelteken (-) sonder spasies, bv. 1685-1750. Raadpleeg ook https://af.wikipedia.org/wiki/A vir vakterminologie. |} Let wel: ons is nie besig om nuwe inhoud te genereer nie. Hierdie is nugtere vertalings, maar meer intelligent as bv. Google Translate omdat dit verdere instruksies, soos hierbo gesien, kan volg. Die risiko van gehallusineerde valse inligting is myns insiens laag. {| class="wikitable sortable" |+ Meta se monster van 1&nbsp;000 artikels ! Nr. !! Artikel !! Grootte (karakters) !! Porboodskapvolgorde |- | 1 || [[Viool]] || 862 || 4 |- | 2 || [[Inligtingstegnologie]] || 878 || 4 |- | 3 || [[Geslag]] || 931 || |- | 4 || [[Programmeertaal]] || 954 || |- | 5 || [[Kernsplyting]] || 970 || |- | 6 || [[Metaalkunde]] || 972 || |- | 7 || [[Pandemie]] || 994 || |- | 8 || [[Sekonde]] || 1&nbsp;011 || |- | 9 || [[Algoritme]] || 1&nbsp;047 || |- | 10 || [[Vertaling]] || 1&nbsp;066 || |- | 11 || [[Monoteïsme]] || 1&nbsp;077 || |- | 12 || [[Lipied]] || 1&nbsp;104 || |- | 13 || [[Giovanni Pierluigi da Palestrina]] || 1&nbsp;110 || |- | 14 || [[Vrede]] || 1&nbsp;119 || |- | 15 || [[Kitaar]] || 1&nbsp;146 || |- | 16 || [[Fiets]] || 1&nbsp;148 || |- | 17 || [[Lugvaartuig]] || 1&nbsp;170 || |- | 18 || [[Natuur]] || 1&nbsp;174 || |- | 19 || [[Fisiese chemie]] || 1&nbsp;177 || |- | 20 || [[Grammatika]] || 1&nbsp;178 || |- | 21 || [[Gestremdheid]] || 1&nbsp;191 || |- | 22 || [[Teater]] || 1&nbsp;214 || |- | 23 || [[Bloed]] || 1&nbsp;226 || |- | 24 || [[Skip]] || 1&nbsp;231 || |- | 25 || [[Huwelik]] || 1&nbsp;248 || |- | 26 || [[Vakuum]] || 1&nbsp;254 || |- | 27 || [[Vleis]] || 1&nbsp;269 || |- | 28 || [[Tandheelkunde]] || 1&nbsp;270 || |- | 29 || [[Latynse skrif]] || 1&nbsp;279 || |- | 30 || [[Huis]] || 1&nbsp;307 || |- | 31 || [[Bedryfstelsel (inligtingstegnologie)]] || 1&nbsp;310 || |- | 32 || [[Dag]] || 1&nbsp;316 || |- | 33 || [[Bedreigde spesie]] || 1&nbsp;347 || |- | 34 || [[Rassisme]] || 1&nbsp;386 || |- | 35 || [[Boog (boukunde)]] || 1&nbsp;406 || |- | 36 || [[Behoud van energie]] || 1&nbsp;421 || |- | 37 || [[Lettergreep]] || 1&nbsp;425 || |- | 38 || [[Vertering]] || 1&nbsp;432 || |- | 39 || [[Djainisme]] || 1&nbsp;476 || |- | 40 || [[Trom]] || 1&nbsp;505 || |- | 41 || [[Brug]] || 1&nbsp;509 || |- | 42 || [[Magneetveld]] || 1&nbsp;522 || |- | 43 || [[Spel]] || 1&nbsp;561 || |- | 44 || [[Ploeg]] || 1&nbsp;570 || |- | 45 || [[Die Verhaal van Genji]] || 1&nbsp;605 || |- | 46 || [[Propaganda]] || 1&nbsp;606 || |- | 47 || [[Siekte]] || 1&nbsp;626 || |- | 48 || [[Geskiedenis (vakgebied)]] || 1&nbsp;639 || |- | 49 || [[Sterk wisselwerking]] || 1&nbsp;642 || |- | 50 || [[Roman]] || 1&nbsp;645 || |- | 51 || [[Bakspel]] || 1&nbsp;704 || |- | 52 || [[Mimar Sinan]] || 1&nbsp;716 || |- | 53 || [[Wiskundige analise]] || 1&nbsp;721 || |- | 54 || [[Wetenskap]] || 1&nbsp;733 || |- | 55 || [[Sielkunde]] || 1&nbsp;751 || |- | 56 || [[Swaard]] || 1&nbsp;766 || |- | 57 || [[David Hilbert]] || 1&nbsp;772 || |- | 58 || [[Siel]] || 1&nbsp;778 || |- | 59 || [[Neut]] || 1&nbsp;779 || |- | 60 || [[Wind]] || 1&nbsp;779 || |- | 61 || [[Ovidius]] || 1&nbsp;781 || |- | 62 || [[Getalteorie]] || 1&nbsp;787 || |- | 63 || [[Oneindigheid]] || 1&nbsp;824 || |- | 64 || [[Molière]] || 1&nbsp;831 || |- | 65 || [[Basis]] || 1&nbsp;871 || |- | 66 || [[Kind]] || 1&nbsp;882 || |- | 67 || [[Andes]] || 1&nbsp;898 || |- | 68 || [[Frédéric Chopin]] || 1&nbsp;901 || |- | 69 || [[Kalligrafie]] || 1&nbsp;905 || |- | 70 || [[Spesery]] || 1&nbsp;929 || |- | 71 || [[Monargie]] || 1&nbsp;950 || |- | 72 || [[Abū Nuwās]] || 1&nbsp;952 || |- | 73 || [[Mode]] || 1&nbsp;958 || |- | 74 || [[Rotsgebergte]] || 1&nbsp;959 || |- | 75 || [[Raphael]] || 1&nbsp;965 || |- | 76 || [[Euklides]] || 1&nbsp;978 || |- | 77 || [[Republiek]] || 2&nbsp;004 || |- | 78 || [[Handel (ekonomie)]] || 2&nbsp;015 || |- | 79 || [[Endokriene stelsel]] || 2&nbsp;031 || |- | 80 || [[Naguib Mahfouz]] || 2&nbsp;046 || |- | 81 || [[Snelheid]] || 2&nbsp;076 || |- | 82 || [[Ilias]] || 2&nbsp;117 || |- | 83 || [[Plantkunde]] || 2&nbsp;122 || |- | 84 || [[Blues]] || 2&nbsp;140 || |- | 85 || [[Voortplantingstelsel]] || 2&nbsp;140 || |- | 86 || [[Hafez]] || 2&nbsp;142 || |- | 87 || [[Biochemie]] || 2&nbsp;145 || |- | 88 || [[Anatomie]] || 2&nbsp;163 || |- | 89 || [[Chemiese verbinding]] || 2&nbsp;170 || |- | 90 || [[Woud]] || 2&nbsp;188 || |- | 91 || [[Organisme]] || 2&nbsp;204 || |- | 92 || [[Boek]] || 2&nbsp;207 || |- | 93 || [[Diego Velázquez]] || 2&nbsp;217 || |- | 94 || [[Klavier]] || 2&nbsp;223 || |- | 95 || [[Dam]] || 2&nbsp;224 || |- | 96 || [[Elektromagnetiese straling]] || 2&nbsp;234 || |- | 97 || [[Algebra]] || 2&nbsp;247 || |- | 98 || [[DNS]] || 2&nbsp;250 || |- | 99 || [[Denke]] || 2&nbsp;257 || |- | 100 || [[Krag]] || 2&nbsp;289 || |- | 101 || [[Joernalistiek]] || 2&nbsp;299 || |- | 102 || [[God]] || 2&nbsp;321 || |- | 103 || [[Suikers]] || 2&nbsp;324 || |- | 104 || [[Knaagdier]] || 2&nbsp;340 || |- | 105 || [[Arabiese Liga]] || 2&nbsp;342 || |- | 106 || [[Chanakya]] || 2&nbsp;355 || |- | 107 || [[Armoede]] || 2&nbsp;361 || |- | 108 || [[Sap]] || 2&nbsp;361 || |- | 109 || [[Geoffrey Chaucer]] || 2&nbsp;363 || |- | 110 || [[Man]] || 2&nbsp;366 || |- | 111 || [[Versnelling]] || 2&nbsp;387 || |- | 112 || [[Nanotegnologie]] || 2&nbsp;399 || |- | 113 || [[Neus]] || 2&nbsp;408 || |- | 114 || [[Elektriese stroom]] || 2&nbsp;423 || |- | 115 || [[Hartaanval]] || 2&nbsp;433 || |- | 116 || [[Qin Shi Huang]] || 2&nbsp;441 || |- | 117 || [[Reggae]] || 2&nbsp;444 || |- | 118 || [[Musiek]] || 2&nbsp;453 || |- | 119 || [[Nywerheidsektor]] || 2&nbsp;457 || |- | 120 || [[Familie (verwantskap)]] || 2&nbsp;479 || |- | 121 || [[Werklikheid]] || 2&nbsp;500 || |- | 122 || [[Hoek (meetkunde)]] || 2&nbsp;509 || |- | 123 || [[Vergelyking (wiskunde)]] || 2&nbsp;530 || |- | 124 || [[Jane Austen]] || 2&nbsp;569 || |- | 125 || [[Sagteware]] || 2&nbsp;577 || |- | 126 || [[Vegkuns]] || 2&nbsp;578 || |- | 127 || [[Alkohol]] || 2&nbsp;579 || |- | 128 || [[Sikhisme]] || 2&nbsp;581 || |- | 129 || [[Louis Armstrong]] || 2&nbsp;609 || |- | 130 || [[Alzheimersiekte]] || 2&nbsp;632 || |- | 131 || [[Frekwensie]] || 2&nbsp;640 || |- | 132 || [[Kanaal]] || 2&nbsp;655 || |- | 133 || [[Spesiale relatiwiteit]] || 2&nbsp;659 || |- | 134 || [[Fossielbrandstof]] || 2&nbsp;680 || |- | 135 || [[Sjintoïsme]] || 2&nbsp;685 || |- | 136 || [[Bofbal]] || 2&nbsp;693 || |- | 137 || [[Kālidāsa]] || 2&nbsp;709 || |- | 138 || [[Sosialisme]] || 2&nbsp;720 || |- | 139 || [[Ligsnelheid]] || 2&nbsp;722 || |- | 140 || [[Voltaire]] || 2&nbsp;723 || |- | 141 || [[Beroerte]] || 2&nbsp;733 || |- | 142 || [[Melk]] || 2&nbsp;736 || |- | 143 || [[Wiskundige bewys]] || 2&nbsp;749 || |- | 144 || [[Geleedpotiges]] || 2&nbsp;771 || |- | 145 || [[Sout (chemiese stof)]] || 2&nbsp;813 || |- | 146 || [[Laozi]] || 2&nbsp;824 || |- | 147 || [[Dood]] || 2&nbsp;828 || |- | 148 || [[Archaea]] || 2&nbsp;837 || |- | 149 || [[James Prescott Joule]] || 2&nbsp;855 || |- | 150 || [[Differensiaalvergelyking]] || 2&nbsp;867 || |- | 151 || [[Griekse alfabet]] || 2&nbsp;875 || |- | 152 || [[Katsushika Hokusai]] || 2&nbsp;892 || |- | 153 || [[Magneet]] || 2&nbsp;892 || |- | 154 || [[Voedsel]] || 2&nbsp;903 || |- | 155 || [[Rugbyvoetbal]] || 2&nbsp;911 || |- | 156 || [[Sojaboon]] || 2&nbsp;926 || |- | 157 || [[Blindheid]] || 2&nbsp;928 || |- | 158 || [[Zheng He]] || 2&nbsp;987 || |- | 159 || [[Respirasie (fisiologie)]] || 2&nbsp;992 || |- | 160 || [[Omar]] || 3&nbsp;005 || |- | 161 || [[Trein]] || 3&nbsp;016 || |- | 162 || [[Funksie]] || 3&nbsp;023 || |- | 163 || [[Abraham]] || 3&nbsp;034 || |- | 164 || [[Duisend-en-een-nag]] || 3&nbsp;048 || |- | 165 || [[Toestand van materie]] || 3&nbsp;060 || |- | 166 || [[Foneem]] || 3&nbsp;062 || |- | 167 || [[Logika]] || 3&nbsp;098 || |- | 168 || [[Geelrivier]] || 3&nbsp;119 || |- | 169 || [[Spesie]] || 3&nbsp;141 || |- | 170 || [[Temperatuur]] || 3&nbsp;158 || |- | 171 || [[Mitologie]] || 3&nbsp;163 || |- | 172 || [[Bronstydperk]] || 3&nbsp;164 || |- | 173 || [[Stelteorie]] || 3&nbsp;211 || |- | 174 || [[Prosa]] || 3&nbsp;221 || |- | 175 || [[Wêreldbank]] || 3&nbsp;222 || |- | 176 || [[Pythagoras se stelling]] || 3&nbsp;241 || |- | 177 || [[Besproeiing]] || 3&nbsp;264 || |- | 178 || [[Gregoriaanse kalender]] || 3&nbsp;264 || |- | 179 || [[Klokhorlosie]] || 3&nbsp;266 || |- | 180 || [[Jacques Cartier]] || 3&nbsp;296 || |- | 181 || [[Arabies-Israeliese konflik]] || 3&nbsp;298 || |- | 182 || [[Dialektiek]] || 3&nbsp;323 || |- | 183 || [[Entstof]] || 3&nbsp;334 || |- | 184 || [[Immuunstelsel]] || 3&nbsp;340 || |- | 185 || [[Karibiese See]] || 3&nbsp;351 || |- | 186 || [[Sarah Bernhardt]] || 3&nbsp;361 || |- | 187 || [[Taalwetenskappe]] || 3&nbsp;383 || |- | 188 || [[Driehoeksmeting]] || 3&nbsp;439 || |- | 189 || [[Sport]] || 3&nbsp;459 || |- | 190 || [[Mate]] || 3&nbsp;473 || |- | 191 || [[Mahabharata]] || 3&nbsp;485 || |- | 192 || [[Ferdinand Magellaan]] || 3&nbsp;505 || |- | 193 || [[Belasting]] || 3&nbsp;508 || |- | 194 || [[Jawaharlal Nehru]] || 3&nbsp;512 || |- | 195 || [[Kultuur]] || 3&nbsp;517 || |- | 196 || [[Parthenon]] || 3&nbsp;535 || |- | 197 || [[Hebreeus]] || 3&nbsp;546 || |- | 198 || [[Onderwys]] || 3&nbsp;546 || |- | 199 || [[Gabriel García Márquez]] || 3&nbsp;553 || |- | 200 || [[Mark Twain]] || 3&nbsp;582 || |- | 201 || [[Gottfried Wilhelm Leibniz]] || 3&nbsp;588 || |- | 202 || [[Hoender]] || 3&nbsp;611 || |- | 203 || [[Plasma (fisika)]] || 3&nbsp;617 || |- | 204 || [[Graansorghum]] || 3&nbsp;651 || |- | 205 || [[Videospeletjie]] || 3&nbsp;652 || |- | 206 || [[Abbasidiese Kalifaat]] || 3&nbsp;673 || |- | 207 || [[Indus]] || 3&nbsp;678 || |- | 208 || [[Leonhard Euler]] || 3&nbsp;687 || |- | 209 || [[Claudius Galenus]] || 3&nbsp;699 || |- | 210 || [[Heldedig van Gilgamesj]] || 3&nbsp;747 || |- | 211 || [[Meiji-restourasie]] || 3&nbsp;780 || |- | 212 || [[Skilderkuns]] || 3&nbsp;782 || |- | 213 || [[Klassieke meganika]] || 3&nbsp;789 || |- | 214 || [[Frida Kahlo]] || 3&nbsp;793 || |- | 215 || [[Al-Ghazali]] || 3&nbsp;795 || |- | 216 || [[Kapitaal (ekonomie)]] || 3&nbsp;798 || |- | 217 || [[Kilimandjaro]] || 3&nbsp;800 || |- | 218 || [[Vrou]] || 3&nbsp;803 || |- | 219 || [[Turks]] || 3&nbsp;812 || |- | 220 || [[Avicenna]] || 3&nbsp;831 || |- | 221 || [[Biblioteek]] || 3&nbsp;832 || |- | 222 || [[Rooms-Katolieke Kerk]] || 3&nbsp;834 || |- | 223 || [[Mohammed ibn Moesa al-Chwarizmi]] || 3&nbsp;836 || |- | 224 || [[Brood]] || 3&nbsp;842 || |- | 225 || [[Asemhalingstelsel]] || 3&nbsp;851 || |- | 226 || [[Liter]] || 3&nbsp;853 || |- | 227 || [[Gastroenteritis]] || 3&nbsp;900 || |- | 228 || [[Nagarjuna]] || 3&nbsp;905 || |- | 229 || [[Piramide]] || 3&nbsp;920 || |- | 230 || [[Ekologie]] || 3&nbsp;933 || |- | 231 || [[Satyajit Ray]] || 3&nbsp;934 || |- | 232 || [[Numeriese analise]] || 3&nbsp;942 || |- | 233 || [[Analitiese chemie]] || 3&nbsp;952 || |- | 234 || [[Politeïsme]] || 3&nbsp;964 || |- | 235 || [[Etiek]] || 3&nbsp;966 || |- | 236 || [[Molekuul]] || 3&nbsp;980 || |- | 237 || [[Suid-Chinese See]] || 3&nbsp;987 || |- | 238 || [[Walvisagtiges]] || 4&nbsp;031 || |- | 239 || [[Dunderm]] || 4&nbsp;080 || |- | 240 || [[Wêreldhandelsorganisasie]] || 4&nbsp;083 || |- | 241 || [[Johannes Brahms]] || 4&nbsp;089 || |- | 242 || [[Mississippirivier]] || 4&nbsp;097 || |- | 243 || [[Oorstroming]] || 4&nbsp;097 || |- | 244 || [[Ingenieurswese]] || 4&nbsp;122 || |- | 245 || [[Augustus Octavianus]] || 4&nbsp;130 || |- | 246 || [[Haaie]] || 4&nbsp;130 || |- | 247 || [[Gholf]] || 4&nbsp;133 || |- | 248 || [[Umm Kulthum]] || 4&nbsp;150 || |- | 249 || [[Nairobi]] || 4&nbsp;153 || |- | 250 || [[Ensiem]] || 4&nbsp;171 || |- | 251 || [[OPUL]] || 4&nbsp;175 || |- | 252 || [[Augustinus van Hippo]] || 4&nbsp;184 || |- | 253 || [[Eiffeltoring]] || 4&nbsp;190 || |- | 254 || [[Shahnameh]] || 4&nbsp;192 || |- | 255 || [[Wanvoeding]] || 4&nbsp;219 || |- | 256 || [[Bier]] || 4&nbsp;229 || |- | 257 || [[Argitektuur]] || 4&nbsp;233 || |- | 258 || [[Biotegnologie]] || 4&nbsp;272 || |- | 259 || [[John Maynard Keynes]] || 4&nbsp;284 || |- | 260 || [[Trompet]] || 4&nbsp;307 || |- | 261 || [[Koepel]] || 4&nbsp;334 || |- | 262 || [[Gemeenskap]] || 4&nbsp;340 || |- | 263 || [[Himalaja]] || 4&nbsp;375 || |- | 264 || [[Niccolò Machiavelli]] || 4&nbsp;378 || |- | 265 || [[Hout]] || 4&nbsp;391 || |- | 266 || [[Ateïsme]] || 4&nbsp;412 || |- | 267 || [[Plaattektoniek]] || 4&nbsp;419 || |- | 268 || [[Dikderm]] || 4&nbsp;424 || |- | 269 || [[Bengaals]] || 4&nbsp;441 || |- | 270 || [[Diskriminasie]] || 4&nbsp;452 || |- | 271 || [[Simfonie]] || 4&nbsp;461 || |- | 272 || [[Giacomo Puccini]] || 4&nbsp;467 || |- | 273 || [[Matsuo Basho]] || 4&nbsp;506 || |- | 274 || [[Vigs]] || 4&nbsp;507 || |- | 275 || [[Miguel de Cervantes]] || 4&nbsp;539 || |- | 276 || [[Sima Qian]] || 4&nbsp;564 || |- | 277 || [[Kameel]] || 4&nbsp;569 || |- | 278 || [[Noordsee]] || 4&nbsp;581 || |- | 279 || [[Indiese Oseaan]] || 4&nbsp;610 || |- | 280 || [[Protestantisme]] || 4&nbsp;618 || |- | 281 || [[Ibn Battuta]] || 4&nbsp;621 || |- | 282 || [[Menseregte]] || 4&nbsp;652 || |- | 283 || [[Unesco]] || 4&nbsp;683 || |- | 284 || [[Internasionale Monetêre Fonds]] || 4&nbsp;707 || |- | 285 || [[Heelal]] || 4&nbsp;730 || |- | 286 || [[Nicolaas Copernicus]] || 4&nbsp;737 || |- | 287 || [[Marilyn Monroe]] || 4&nbsp;755 || |- | 288 || [[Lagos]] || 4&nbsp;774 || |- | 289 || [[Enrico Fermi]] || 4&nbsp;821 || |- | 290 || [[Koreaans]] || 4&nbsp;832 || |- | 291 || [[Yangtze]] || 4&nbsp;832 || |- | 292 || [[Verkoue]] || 4&nbsp;833 || |- | 293 || [[Drieklowedam]] || 4&nbsp;845 || |- | 294 || [[Franz Kafka]] || 4&nbsp;870 || |- | 295 || [[Protis]] || 4&nbsp;870 || |- | 296 || [[Rabindranath Tagore]] || 4&nbsp;889 || |- | 297 || [[Robot]] || 4&nbsp;894 || |- | 298 || [[Rosa Luxemburg]] || 4&nbsp;901 || |- | 299 || [[Primaat]] || 4&nbsp;944 || |- | 300 || [[Vervoer]] || 4&nbsp;979 || |- | 301 || [[Sigmund Freud]] || 4&nbsp;993 || |- | 302 || [[Siddhartha Gautama]] || 4&nbsp;999 || |- | 303 || [[Tydsone]] || 5&nbsp;019 || |- | 304 || [[Bogotá]] || 5&nbsp;068 || |- | 305 || [[Zhu Xi]] || 5&nbsp;076 || |- | 306 || [[Wêreldgesondheidsorganisasie]] || 5&nbsp;077 || |- | 307 || [[Koolhidraat]] || 5&nbsp;097 || |- | 308 || [[Han-dinastie]] || 5&nbsp;121 || |- | 309 || [[Materialisme]] || 5&nbsp;125 || |- | 310 || [[Immanuel Kant]] || 5&nbsp;127 || |- | 311 || [[Konserwatisme]] || 5&nbsp;130 || |- | 312 || [[Rockmusiek]] || 5&nbsp;132 || |- | 313 || [[Elektroniese musiek]] || 5&nbsp;133 || |- | 314 || [[Antieke Griekeland]] || 5&nbsp;141 || |- | 315 || [[Metaal]] || 5&nbsp;157 || |- | 316 || [[Sint Pieterskerk]] || 5&nbsp;158 || |- | 317 || [[Chinese karakter]] || 5&nbsp;168 || |- | 318 || [[Kilogram]] || 5&nbsp;217 || |- | 319 || [[Dodeakker van Giza]] || 5&nbsp;229 || |- | 320 || [[Kaspiese See]] || 5&nbsp;250 || |- | 321 || [[Angkor Wat]] || 5&nbsp;259 || |- | 322 || [[Karatsji]] || 5&nbsp;263 || |- | 323 || [[Dante Alighieri]] || 5&nbsp;278 || |- | 324 || [[Christendom]] || 5&nbsp;283 || |- | 325 || [[Süleyman I]] || 5&nbsp;339 || |- | 326 || [[Longontsteking]] || 5&nbsp;379 || |- | 327 || [[Nigerrivier]] || 5&nbsp;383 || |- | 328 || [[Oseaan]] || 5&nbsp;388 || |- | 329 || [[Delhi]] || 5&nbsp;395 || |- | 330 || [[Verslawing]] || 5&nbsp;417 || |- | 331 || [[Wiel]] || 5&nbsp;442 || |- | 332 || [[Simmetrie]] || 5&nbsp;451 || |- | 333 || [[Ernest Rutherford]] || 5&nbsp;452 || |- | 334 || [[Kwantummeganika]] || 5&nbsp;460 || |- | 335 || [[Marcel Proust]] || 5&nbsp;472 || |- | 336 || [[Dobbel]] || 5&nbsp;496 || |- | 337 || [[Arabies]] || 5&nbsp;499 || |- | 338 || [[René Descartes]] || 5&nbsp;506 || |- | 339 || [[Bangkok]] || 5&nbsp;543 || |- | 340 || [[Gars]] || 5&nbsp;587 || |- | 341 || [[Geletterdheid]] || 5&nbsp;595 || |- | 342 || [[Lewe]] || 5&nbsp;597 || |- | 343 || [[Piesang]] || 5&nbsp;609 || |- | 344 || [[Basketbal]] || 5&nbsp;618 || |- | 345 || [[Ganges]] || 5&nbsp;621 || |- | 346 || [[John Locke]] || 5&nbsp;643 || |- | 347 || [[Slawerny]] || 5&nbsp;658 || |- | 348 || [[Tafelsout]] || 5&nbsp;686 || |- | 349 || [[Persies]] || 5&nbsp;716 || |- | 350 || [[Druiwe]] || 5&nbsp;744 || |- | 351 || [[Ottomaanse Ryk]] || 5&nbsp;745 || |- | 352 || [[James Watt]] || 5&nbsp;747 || |- | 353 || [[Charlie Chaplin]] || 5&nbsp;753 || |- | 354 || [[Blom]] || 5&nbsp;761 || |- | 355 || [[Alan Turing]] || 5&nbsp;827 || |- | 356 || [[Kaïro]] || 5&nbsp;833 || |- | 357 || [[Ming-dinastie]] || 5&nbsp;842 || |- | 358 || [[Michael Jackson]] || 5&nbsp;843 || |- | 359 || [[Johannes Gutenberg]] || 5&nbsp;858 || |- | 360 || [[Max Weber]] || 5&nbsp;870 || |- | 361 || [[Jorge Luis Borges]] || 5&nbsp;903 || |- | 362 || [[Berg]] || 5&nbsp;904 || |- | 363 || [[Militêr]] || 5&nbsp;907 || |- | 364 || [[Guptaryk]] || 5&nbsp;931 || |- | 365 || [[Skroef]] || 5&nbsp;987 || |- | 366 || [[Amasonerivier]] || 5&nbsp;994 || |- | 367 || [[Johann Wolfgang von Goethe]] || 6&nbsp;016 || |- | 368 || [[Komplekse getal]] || 6&nbsp;044 || |- | 369 || [[Algemene relatiwiteit]] || 6&nbsp;045 || |- | 370 || [[Bloedsomloopstelsel]] || 6&nbsp;063 || |- | 371 || [[Amfibieë]] || 6&nbsp;064 || |- | 372 || [[Fundamentalisme]] || 6&nbsp;070 || |- | 373 || [[Transformator]] || 6&nbsp;074 || |- | 374 || [[Koördinatestelsel]] || 6&nbsp;078 || |- | 375 || [[Erwin Schrödinger]] || 6&nbsp;086 || |- | 376 || [[Waarheid]] || 6&nbsp;127 || |- | 377 || [[Diplomasie]] || 6&nbsp;132 || |- | 378 || [[Djakarta]] || 6&nbsp;142 || |- | 379 || [[Appel]] || 6&nbsp;145 || |- | 380 || [[Chinees]] || 6&nbsp;152 || |- | 381 || [[Simón Bolívar]] || 6&nbsp;175 || |- | 382 || [[Dmitri Mendelejef]] || 6&nbsp;204 || |- | 383 || [[Oor]] || 6&nbsp;228 || |- | 384 || [[Portugees]] || 6&nbsp;229 || |- | 385 || [[Le Corbusier]] || 6&nbsp;282 || |- | 386 || [[Amerikaanse dollar]] || 6&nbsp;287 || |- | 387 || [[Tim Berners-Lee]] || 6&nbsp;301 || |- | 388 || [[Empire State-gebou]] || 6&nbsp;302 || |- | 389 || [[Chemiese element]] || 6&nbsp;315 || |- | 390 || [[Tenk]] || 6&nbsp;321 || |- | 391 || [[Sanskrit]] || 6&nbsp;359 || |- | 392 || [[Protestantse Hervorming]] || 6&nbsp;370 || |- | 393 || [[Sjokolade]] || 6&nbsp;380 || |- | 394 || [[Swam]] || 6&nbsp;408 || |- | 395 || [[Jean-Paul Sartre]] || 6&nbsp;420 || |- | 396 || [[Bagdad]] || 6&nbsp;472 || |- | 397 || [[Tropiese sikloon]] || 6&nbsp;493 || |- | 398 || [[Liberalisme]] || 6&nbsp;500 || |- | 399 || [[Fluit]] || 6&nbsp;503 || |- | 400 || [[Anorganiese chemie]] || 6&nbsp;520 || |- | 401 || [[Swartsee]] || 6&nbsp;531 || |- | 402 || [[Woord]] || 6&nbsp;534 || |- | 403 || [[Antonio Vivaldi]] || 6&nbsp;548 || |- | 404 || [[Martin Luther King jr.]] || 6&nbsp;552 || |- | 405 || [[Emosie]] || 6&nbsp;566 || |- | 406 || [[Arabiese skrif]] || 6&nbsp;573 || |- | 407 || [[Selfmoord]] || 6&nbsp;601 || |- | 408 || [[Adam Smith]] || 6&nbsp;620 || |- | 409 || [[Sun Yat-sen]] || 6&nbsp;622 || |- | 410 || [[Ultraviolet]] || 6&nbsp;630 || |- | 411 || [[Masjiengeweer]] || 6&nbsp;632 || |- | 412 || [[Panamakanaal]] || 6&nbsp;634 || |- | 413 || [[Pottebakkery]] || 6&nbsp;643 || |- | 414 || [[Etanol]] || 6&nbsp;691 || |- | 415 || [[Qing-dinastie]] || 6&nbsp;695 || |- | 416 || [[Swem]] || 6&nbsp;733 || |- | 417 || [[Japannees]] || 6&nbsp;775 || |- | 418 || [[Malaria]] || 6&nbsp;829 || |- | 419 || [[Elektronika]] || 6&nbsp;833 || |- | 420 || [[Lodewyk XIV van Frankryk]] || 6&nbsp;862 || |- | 421 || [[Vaste stof]] || 6&nbsp;929 || |- | 422 || [[Georg Friedrich Händel]] || 6&nbsp;991 || |- | 423 || [[George Washington]] || 7&nbsp;007 || |- | 424 || [[Kernwapen]] || 7&nbsp;035 || |- | 425 || [[Doofheid]] || 7&nbsp;070 || |- | 426 || [[Buskruit]] || 7&nbsp;082 || |- | 427 || [[Ludwig Wittgenstein]] || 7&nbsp;136 || |- | 428 || [[Neil Armstrong]] || 7&nbsp;193 || |- | 429 || [[Vrug]] || 7&nbsp;202 || |- | 430 || [[Gustav Mahler]] || 7&nbsp;225 || |- | 431 || [[Burgeroorlog]] || 7&nbsp;230 || |- | 432 || [[Kinshasa]] || 7&nbsp;235 || |- | 433 || [[Logaritme]] || 7&nbsp;252 || |- | 434 || [[Flamenco]] || 7&nbsp;261 || |- | 435 || [[Max Planck]] || 7&nbsp;311 || |- | 436 || [[Poliomiëlitis]] || 7&nbsp;326 || |- | 437 || [[Reptiel]] || 7&nbsp;376 || |- | 438 || [[Meter]] || 7&nbsp;381 || |- | 439 || [[Konfusius]] || 7&nbsp;382 || |- | 440 || [[Joeri Gagarin]] || 7&nbsp;428 || |- | 441 || [[Verligting]] || 7&nbsp;428 || |- | 442 || [[Ideologie]] || 7&nbsp;440 || |- | 443 || [[Rondewurms]] || 7&nbsp;484 || |- | 444 || [[Albrecht Dürer]] || 7&nbsp;529 || |- | 445 || [[Vuurwapen]] || 7&nbsp;576 || |- | 446 || [[Diamant]] || 7&nbsp;581 || |- | 447 || [[Tang-dinastie]] || 7&nbsp;589 || |- | 448 || [[Resistor]] || 7&nbsp;621 || |- | 449 || [[Alg]] || 7&nbsp;626 || |- | 450 || [[Elektromagnetisme]] || 7&nbsp;696 || |- | 451 || [[Groot Muur van China]] || 7&nbsp;734 || |- | 452 || [[Hoofpyn]] || 7&nbsp;739 || |- | 453 || [[Mumbai]] || 7&nbsp;749 || |- | 454 || [[Georg Wilhelm Friedrich Hegel]] || 7&nbsp;750 || |- | 455 || [[Frank Lloyd Wright]] || 7&nbsp;760 || |- | 456 || [[Antibiotikum]] || 7&nbsp;768 || |- | 457 || [[Oossee]] || 7&nbsp;780 || |- | 458 || [[Radioaktiwiteit]] || 7&nbsp;780 || |- | 459 || [[Igor Strawinski]] || 7&nbsp;793 || |- | 460 || [[Die krygskuns]] || 7&nbsp;979 || |- | 461 || [[Ibn Chaldoen]] || 7&nbsp;996 || |- | 462 || [[Maliryk]] || 8&nbsp;001 || |- | 463 || [[Dhaka]] || 8&nbsp;035 || |- | 464 || [[Politieke party]] || 8&nbsp;048 || |- | 465 || [[Groot Koraalrif]] || 8&nbsp;054 || |- | 466 || [[Anargisme]] || 8&nbsp;077 || |- | 467 || [[Francisco Goya]] || 8&nbsp;085 || |- | 468 || [[Konfusianisme]] || 8&nbsp;086 || |- | 469 || [[Franz Schubert]] || 8&nbsp;099 || |- | 470 || [[Taj Mahal]] || 8&nbsp;124 || |- | 471 || [[Baikalmeer]] || 8&nbsp;146 || |- | 472 || [[Federico Fellini]] || 8&nbsp;153 || |- | 473 || [[Kolkata]] || 8&nbsp;157 || |- | 474 || [[Kores die Grote]] || 8&nbsp;173 || |- | 475 || [[Diktatorskap]] || 8&nbsp;211 || |- | 476 || [[Carl Friedrich Gauss]] || 8&nbsp;215 || |- | 477 || [[James Joyce]] || 8&nbsp;217 || |- | 478 || [[Fjodor Dostojefski]] || 8&nbsp;239 || |- | 479 || [[Ryn]] || 8&nbsp;269 || |- | 480 || [[Godsdiens]] || 8&nbsp;274 || |- | 481 || [[Lord Byron]] || 8&nbsp;291 || |- | 482 || [[Judo]] || 8&nbsp;300 || |- | 483 || [[Lineêre algebra]] || 8&nbsp;360 || |- | 484 || [[Joseph Haydn]] || 8&nbsp;370 || |- | 485 || [[Demokrasie]] || 8&nbsp;385 || |- | 486 || [[Timoer]] || 8&nbsp;395 || |- | 487 || [[Sitrus]] || 8&nbsp;398 || |- | 488 || [[Griep]] || 8&nbsp;421 || |- | 489 || [[Hip-hop-musiek]] || 8&nbsp;427 || |- | 490 || [[Henry Ford]] || 8&nbsp;459 || |- | 491 || [[Olimpiese Spele]] || 8&nbsp;526 || |- | 492 || [[Victor Hugo]] || 8&nbsp;529 || |- | 493 || [[Gas]] || 8&nbsp;666 || |- | 494 || [[Kolonialisme]] || 8&nbsp;698 || |- | 495 || [[Groot Mere]] || 8&nbsp;725 || |- | 496 || [[Giuseppe Verdi]] || 8&nbsp;740 || |- | 497 || [[Brahmagupta]] || 8&nbsp;748 || |- | 498 || [[Internet]] || 8&nbsp;767 || 1, 3 |- | 499 || [[Rekenkunde]] || 8&nbsp;783 || 1, 3 |- | 500 || [[ASEAN]] || 8&nbsp;807 || 1 |- | 501 || [[Springstof]] || 8&nbsp;809 || 1 |- | 502 || [[Asoka]] || 8&nbsp;836 || 1 |- | 503 || [[Antonín Dvořák]] || 8&nbsp;838 || 1 |- | 504 || [[Doebai (stad)]] || 8&nbsp;853 || 1 |- | 505 || [[Kontinent]] || 8&nbsp;869 || 1 |- | 506 || [[Tuberkulose]] || 8&nbsp;876 || 1 |- | 507 || [[Akbar die Grote]] || 8&nbsp;945 || 1 |- | 508 || [[Spinnekop]] || 8&nbsp;951 || 1 |- | 509 || [[Oog]] || 8&nbsp;969 || 1 |- | 510 || [[Kwame Nkrumah]] || 9&nbsp;020 || 1 |- | 511 || [[Wolga]] || 9&nbsp;026 || 1 |- | 512 || [[Insek]] || 9&nbsp;055 || 1 |- | 513 || [[Nasionalisme]] || 9&nbsp;073 || 2 |- | 514 || [[Evolusie]] || 9&nbsp;093 || 2 |- | 515 || [[Karel die Grote]] || 9&nbsp;102 || 2 |- | 516 || [[Rekenaar]] || 9&nbsp;130 || 2 |- | 517 || [[Toring]] || 9&nbsp;135 || 2 |- | 518 || [[Waarskynlikheid]] || 9&nbsp;155 || 2 |- | 519 || [[Saladin]] || 9&nbsp;156 || 2 |- | 520 || [[Tennis]] || 9&nbsp;219 || 2 |- | 521 || [[Mohammed]] || 9&nbsp;226 || 2 |- | 522 || [[Akira Kurosawa]] || 9&nbsp;259 || 2 |- | 523 || [[Damaskus]] || 9&nbsp;259 || 2 |- | 524 || [[Pjotr Tsjaikofski]] || 9&nbsp;320 || |- | 525 || [[Ensiklopedie]] || 9&nbsp;323 || 1 |- | 526 || [[Inkas]] || 9&nbsp;325 || 1 |- | 527 || [[Oppervlakte]] || 9&nbsp;345 || 1 |- | 528 || [[Termodinamika]] || 9&nbsp;493 || 1 |- | 529 || [[El Niño]] || 9&nbsp;521 || 1 |- | 530 || [[Rolprent]] || 9&nbsp;524 || 1 |- | 531 || [[Obesiteit]] || 9&nbsp;561 || 1 |- | 532 || [[Regering]] || 9&nbsp;577 || 1 |- | 533 || [[Animasie]] || 9&nbsp;614 || 1 |- | 534 || [[Thomas van Aquino]] || 9&nbsp;623 || 1 |- | 535 || [[Louis Pasteur]] || 9&nbsp;666 || 1 |- | 536 || [[Hans Christian Andersen]] || 9&nbsp;675 || 1 |- | 537 || [[Reg]] || 9&nbsp;717 || 1 |- | 538 || [[Brein]] || 9&nbsp;780 || 1 |- | 539 || [[Politiek]] || 9&nbsp;790 || 1 |- | 540 || [[Rooikruis]] || 9&nbsp;878 || 1 |- | 541 || [[Jerusalem]] || 9&nbsp;916 || 1 |- | 542 || [[Mekka]] || 9&nbsp;954 || 1 |- | 543 || [[Kapasitor]] || 9&nbsp;992 || 1 |- | 544 || [[Grieks]] || 9&nbsp;997 || 1 |- | 545 || [[Nylrivier]] || 10&nbsp;000 || |- | 546 || [[Go]] || 10&nbsp;019 || |- | 547 || [[Biologie]] || 10&nbsp;058 || |- | 548 || [[James Cook]] || 10&nbsp;091 || |- | 549 || [[Mahatma Gandhi]] || 10&nbsp;093 || |- | 550 || [[Aristoteles]] || 10&nbsp;160 || |- | 551 || [[Doodstraf]] || 10&nbsp;160 || |- | 552 || [[Abraham Lincoln]] || 10&nbsp;162 || |- | 553 || [[Colosseum]] || 10&nbsp;168 || |- | 554 || [[Stoomenjin]] || 10&nbsp;168 || |- | 555 || [[Mak maak]] || 10&nbsp;222 || |- | 556 || [[Romeinse Ryk]] || 10&nbsp;240 || |- | 557 || [[Gees (mens)]] || 10&nbsp;273 || |- | 558 || [[E-pos]] || 10&nbsp;304 || |- | 559 || [[Klank]] || 10&nbsp;361 || |- | 560 || [[Speelding]] || 10&nbsp;367 || |- | 561 || [[Induktor]] || 10&nbsp;399 || |- | 562 || [[Geneesmiddel]] || 10&nbsp;418 || |- | 563 || [[Duits]] || 10&nbsp;422 || |- | 564 || [[Imperialisme]] || 10&nbsp;429 || |- | 565 || [[Peter Paul Rubens]] || 10&nbsp;462 || |- | 566 || [[Sentrale verwerkingseenheid]] || 10&nbsp;490 || |- | 567 || [[Hernán Cortés]] || 10&nbsp;499 || |- | 568 || [[Transistor]] || 10&nbsp;503 || |- | 569 || [[Richard Wagner]] || 10&nbsp;549 || |- | 570 || [[Moses]] || 10&nbsp;593 || |- | 571 || [[Everest]] || 10&nbsp;621 || |- | 572 || [[Vincent van Gogh]] || 10&nbsp;640 || |- | 573 || [[Irak]] || 10&nbsp;659 || |- | 574 || [[Lig]] || 10&nbsp;690 || |- | 575 || [[Carolus Linnaeus]] || 10&nbsp;706 || |- | 576 || [[Rys]] || 10&nbsp;771 || |- | 577 || [[Swaartekrag]] || 10&nbsp;815 || |- | 578 || [[Suidelike Oseaan]] || 10&nbsp;828 || |- | 579 || [[Motorvoertuig]] || 10&nbsp;851 || |- | 580 || [[Planeet]] || 10&nbsp;851 || |- | 581 || [[Katoen]] || 10&nbsp;887 || |- | 582 || [[Simone de Beauvoir]] || 10&nbsp;889 || |- | 583 || [[Klip]] || 10&nbsp;908 || |- | 584 || [[Britse Ryk]] || 10&nbsp;909 || |- | 585 || [[Bees]] || 10&nbsp;911 || |- | 586 || [[Chemie]] || 11&nbsp;037 || |- | 587 || [[Kaas]] || 11&nbsp;072 || |- | 588 || [[Egipte]] || 11&nbsp;073 || |- | 589 || [[Graan]] || 11&nbsp;092 || |- | 590 || [[Amerikaanse Burgeroorlog]] || 11&nbsp;108 || |- | 591 || [[Marie Curie]] || 11&nbsp;114 || |- | 592 || [[Vasco da Gama]] || 11&nbsp;124 || |- | 593 || [[Isaac Newton]] || 11&nbsp;167 || |- | 594 || [[Tabak]] || 11&nbsp;175 || |- | 595 || [[Suidpool]] || 11&nbsp;212 || |- | 596 || [[Tin]] || 11&nbsp;215 || |- | 597 || [[Waterkringloop]] || 11&nbsp;254 || |- | 598 || [[Menstruasie]] || 11&nbsp;258 || |- | 599 || [[Marxisme]] || 11&nbsp;299 || |- | 600 || [[Nobelprys]] || 11&nbsp;330 || |- | 601 || [[Aleksander Poesjkin]] || 11&nbsp;339 || |- | 602 || [[Pokke]] || 11&nbsp;364 || |- | 603 || [[Wolk]] || 11&nbsp;431 || |- | 604 || [[Kennis]] || 11&nbsp;438 || |- | 605 || [[Statistiek]] || 11&nbsp;489 || |- | 606 || [[Archimedes]] || 11&nbsp;532 || |- | 607 || [[Wêreldwye web]] || 11&nbsp;546 || |- | 608 || [[Samba]] || 11&nbsp;652 || |- | 609 || [[Groot Depressie]] || 11&nbsp;670 || |- | 610 || [[Oorlog]] || 11&nbsp;674 || |- | 611 || [[The Beatles]] || 11&nbsp;697 || |- | 612 || [[Michael Faraday]] || 11&nbsp;703 || |- | 613 || [[Vrye wil]] || 11&nbsp;724 || |- | 614 || [[Tokio]] || 11&nbsp;747 || |- | 615 || [[Lied]] || 11&nbsp;750 || |- | 616 || [[Oerknal]] || 11&nbsp;759 || |- | 617 || [[Elektrisiteit]] || 11&nbsp;764 || |- | 618 || [[Epilepsie]] || 11&nbsp;774 || |- | 619 || [[Grondwet]] || 11&nbsp;818 || |- | 620 || [[Smaak]] || 11&nbsp;849 || |- | 621 || [[Johann Sebastian Bach]] || 11&nbsp;857 || |- | 622 || [[Friedrich Nietzsche]] || 11&nbsp;875 || |- | 623 || [[Sneeu]] || 11&nbsp;905 || |- | 624 || [[Nelson Mandela]] || 11&nbsp;916 || |- | 625 || [[Walt Disney]] || 11&nbsp;918 || |- | 626 || [[Wolfgang Amadeus Mozart]] || 12&nbsp;003 || |- | 627 || [[Klassieke musiek]] || 12&nbsp;015 || |- | 628 || [[Opera]] || 12&nbsp;097 || |- | 629 || [[Adolf Hitler]] || 12&nbsp;126 || |- | 630 || [[Staal]] || 12&nbsp;138 || |- | 631 || [[Geldeenheid]] || 12&nbsp;148 || |- | 632 || [[Tyd]] || 12&nbsp;153 || |- | 633 || [[Spaans]] || 12&nbsp;167 || |- | 634 || [[Bybel]] || 12&nbsp;168 || |- | 635 || [[By]] || 12&nbsp;197 || |- | 636 || [[Sokrates]] || 12&nbsp;200 || |- | 637 || [[Otto von Bismarck]] || 12&nbsp;220 || |- | 638 || [[Donau]] || 12&nbsp;230 || |- | 639 || [[Aborsie]] || 12&nbsp;273 || |- | 640 || [[Suurstof]] || 12&nbsp;287 || |- | 641 || [[Pablo Picasso]] || 12&nbsp;305 || |- | 642 || [[Charles Darwin]] || 12&nbsp;341 || |- | 643 || [[Vark]] || 12&nbsp;418 || |- | 644 || [[Stikstof]] || 12&nbsp;433 || |- | 645 || [[Geld]] || 12&nbsp;476 || |- | 646 || [[Roald Amundsen]] || 12&nbsp;492 || |- | 647 || [[Christophorus Columbus]] || 12&nbsp;515 || |- | 648 || [[Franklin D. Roosevelt]] || 12&nbsp;533 || |- | 649 || [[Dans]] || 12&nbsp;554 || |- | 650 || [[Beijing]] || 12&nbsp;585 || |- | 651 || [[Julius Caesar]] || 12&nbsp;633 || |- | 652 || [[Sergei Eisenstein]] || 12&nbsp;705 || |- | 653 || [[Landbou]] || 12&nbsp;744 || |- | 654 || [[Telefoon]] || 12&nbsp;895 || |- | 655 || [[Mineraal]] || 12&nbsp;906 || |- | 656 || [[Gedrag]] || 13&nbsp;015 || |- | 657 || [[Meetkunde]] || 13&nbsp;057 || |- | 658 || [[Wikings]] || 13&nbsp;078 || |- | 659 || [[Senuwee]] || 13&nbsp;104 || |- | 660 || [[Thomas Edison]] || 13&nbsp;117 || |- | 661 || [[Leo Tolstoi]] || 13&nbsp;162 || |- | 662 || [[Suezkanaal]] || 13&nbsp;196 || |- | 663 || [[Karl Marx]] || 13&nbsp;238 || |- | 664 || [[Latyn]] || 13&nbsp;248 || |- | 665 || [[Algerië]] || 13&nbsp;500 || |- | 666 || [[Aardrykskunde]] || 13&nbsp;526 || |- | 667 || [[Duikboot]] || 13&nbsp;558 || |- | 668 || [[Getal]] || 13&nbsp;631 || |- | 669 || [[Elizabeth I van Engeland]] || 13&nbsp;758 || |- | 670 || [[Middellandse See]] || 13&nbsp;787 || |- | 671 || [[Sel]] || 13&nbsp;787 || |- | 672 || [[Ruimtevaart]] || 13&nbsp;806 || |- | 673 || [[Verenigde Nasies]] || 13&nbsp;859 || |- | 674 || [[Hindoestani]] || 13&nbsp;941 || |- | 675 || [[Voorgeskiedenis]] || 13&nbsp;999 || |- | 676 || [[Geologie]] || 14&nbsp;197 || |- | 677 || [[Kleur]] || 14&nbsp;354 || |- | 678 || [[Islam]] || 14&nbsp;436 || |- | 679 || [[Seoel]] || 14&nbsp;477 || |- | 680 || [[Charles de Gaulle]] || 14&nbsp;509 || |- | 681 || [[Sahara]] || 14&nbsp;527 || |- | 682 || [[Charles Dickens]] || 14&nbsp;532 || |- | 683 || [[Engels]] || 14&nbsp;754 || |- | 684 || [[Periodieke tabel]] || 14&nbsp;764 || |- | 685 || [[Weekdiere]] || 14&nbsp;771 || |- | 686 || [[Marco Polo]] || 14&nbsp;789 || |- | 687 || [[Johannes Kepler]] || 14&nbsp;814 || |- | 688 || [[Silwer]] || 14&nbsp;827 || |- | 689 || [[Staat]] || 14&nbsp;910 || |- | 690 || [[Franse Rewolusie]] || 14&nbsp;914 || |- | 691 || [[Hongkong]] || 14&nbsp;943 || |- | 692 || [[Soedan]] || 15&nbsp;076 || |- | 693 || [[Stille Oseaan]] || 15&nbsp;102 || |- | 694 || [[Muskiet]] || 15&nbsp;156 || |- | 695 || [[Heuning]] || 15&nbsp;158 || |- | 696 || [[Suid-Amerika]] || 15&nbsp;197 || |- | 697 || [[Swak wisselwerking]] || 15&nbsp;232 || |- | 698 || [[Sokker]] || 15&nbsp;247 || |- | 699 || [[Heilige Romeinse Ryk]] || 15&nbsp;356 || |- | 700 || [[Fotografie]] || 15&nbsp;365 || |- | 701 || [[Voël]] || 15&nbsp;379 || |- | 702 || [[Bakterie]] || 15&nbsp;415 || |- | 703 || [[Winston Churchill]] || 15&nbsp;433 || |- | 704 || [[Mustafa Kemal Atatürk]] || 15&nbsp;574 || |- | 705 || [[Binnebrandenjin]] || 15&nbsp;595 || |- | 706 || [[Vel]] || 15&nbsp;635 || |- | 707 || [[Skaap]] || 15&nbsp;708 || |- | 708 || [[Fascisme]] || 15&nbsp;963 || |- | 709 || [[Woestyn]] || 16&nbsp;008 || |- | 710 || [[Sjia]] || 16&nbsp;144 || |- | 711 || [[Proteïen]] || 16&nbsp;214 || |- | 712 || [[Aartappel]] || 16&nbsp;260 || |- | 713 || [[Noordpool]] || 16&nbsp;377 || |- | 714 || [[Groente]] || 16&nbsp;397 || |- | 715 || [[Sensoriese senuweestelsel]] || 16&nbsp;462 || |- | 716 || [[Mao Zedong]] || 16&nbsp;493 || |- | 717 || [[Wetenskaplike klassifikasie]] || 16&nbsp;550 || |- | 718 || [[Zoroastrisme]] || 16&nbsp;638 || |- | 719 || [[Koolstof]] || 16&nbsp;731 || |- | 720 || [[Plastiek]] || 16&nbsp;810 || |- | 721 || [[Soenni]] || 16&nbsp;815 || |- | 722 || [[Industriële Revolusie]] || 16&nbsp;866 || |- | 723 || [[Vuur]] || 16&nbsp;890 || |- | 724 || [[Ludwig van Beethoven]] || 16&nbsp;944 || |- | 725 || [[Energie]] || 17&nbsp;148 || |- | 726 || [[Hart]] || 17&nbsp;165 || |- | 727 || [[Lewer]] || 17&nbsp;167 || |- | 728 || [[Tee]] || 17&nbsp;241 || |- | 729 || [[Nazi-Duitsland]] || 17&nbsp;248 || |- | 730 || [[Steentydperk]] || 17&nbsp;451 || |- | 731 || [[Suur]] || 17&nbsp;520 || |- | 732 || [[Michelangelo]] || 17&nbsp;611 || |- | 733 || [[James Clerk Maxwell]] || 17&nbsp;656 || |- | 734 || [[Afghanistan]] || 17&nbsp;706 || |- | 735 || [[Halfgeleier]] || 17&nbsp;822 || |- | 736 || [[Demokratiese Republiek die Kongo]] || 17&nbsp;939 || |- | 737 || [[Kapitalisme]] || 18&nbsp;010 || |- | 738 || [[Britse Statebond]] || 18&nbsp;035 || |- | 739 || [[Koerant]] || 18&nbsp;042 || |- | 740 || [[Atletiek]] || 18&nbsp;083 || |- | 741 || [[Hagia Sofia]] || 18&nbsp;123 || |- | 742 || [[Vis]] || 18&nbsp;157 || |- | 743 || [[Virus]] || 18&nbsp;246 || |- | 744 || [[Vatikaanstad]] || 18&nbsp;463 || |- | 745 || [[Bisantynse Ryk]] || 18&nbsp;514 || |- | 746 || [[Indonesië]] || 18&nbsp;532 || |- | 747 || [[Vloeistof]] || 18&nbsp;571 || |- | 748 || [[Hormoon]] || 18&nbsp;707 || |- | 749 || [[Reïnkarnasie]] || 18&nbsp;715 || |- | 750 || [[Skelet]] || 18&nbsp;784 || |- | 751 || [[Meksikostad]] || 18&nbsp;946 || |- | 752 || [[Papier]] || 18&nbsp;980 || |- | 753 || [[Inligting]] || 19&nbsp;128 || |- | 754 || [[Globalisering]] || 19&nbsp;261 || |- | 755 || [[NAVO]] || 19&nbsp;297 || |- | 756 || [[Maja]] || 19&nbsp;368 || |- | 757 || [[Midde-Ooste]] || 19&nbsp;561 || |- | 758 || [[Hardeskyf]] || 19&nbsp;590 || |- | 759 || [[Liefde]] || 19&nbsp;609 || |- | 760 || [[Aardbewing]] || 19&nbsp;627 || |- | 761 || [[Hond]] || 19&nbsp;740 || |- | 762 || [[Plato]] || 19&nbsp;815 || |- | 763 || [[Fisika]] || 19&nbsp;990 || |- | 764 || [[Diode]] || 20&nbsp;041 || |- | 765 || [[Slang]] || 20&nbsp;045 || |- | 766 || [[Glas]] || 20&nbsp;051 || |- | 767 || [[Plant]] || 20&nbsp;128 || |- | 768 || [[Albert Einstein]] || 20&nbsp;152 || |- | 769 || [[Martin Heidegger]] || 20&nbsp;164 || |- | 770 || [[Sumer]] || 20&nbsp;294 || |- | 771 || [[Strokiesverhaal]] || 20&nbsp;452 || |- | 772 || [[Pakistan]] || 20&nbsp;524 || |- | 773 || [[Water]] || 20&nbsp;571 || |- | 774 || [[Mier]] || 20&nbsp;601 || |- | 775 || [[Tornado]] || 20&nbsp;606 || |- | 776 || [[Terrorisme]] || 20&nbsp;673 || |- | 777 || [[Kongorivier]] || 20&nbsp;686 || |- | 778 || [[Judaïsme]] || 20&nbsp;707 || |- | 779 || [[Beeldhoukuns]] || 20&nbsp;739 || |- | 780 || [[Skryfstelsel]] || 20&nbsp;842 || |- | 781 || [[Gevegswapen]] || 20&nbsp;917 || |- | 782 || [[Turkye]] || 20&nbsp;984 || |- | 783 || [[Massa]] || 20&nbsp;997 || |- | 784 || [[Asteke]] || 21&nbsp;001 || |- | 785 || [[Athene]] || 21&nbsp;056 || |- | 786 || [[Filippyne]] || 21&nbsp;354 || |- | 787 || [[Reën]] || 21&nbsp;363 || |- | 788 || [[SI-stelsel]] || 21&nbsp;824 || |- | 789 || [[Organiese chemie]] || 21&nbsp;835 || |- | 790 || [[Voortplanting]] || 21&nbsp;839 || |- | 791 || [[Pi]] || 21&nbsp;919 || |- | 792 || [[Rivier]] || 21&nbsp;942 || |- | 793 || [[Beskawing]] || 21&nbsp;974 || |- | 794 || [[Madrid]] || 21&nbsp;987 || |- | 795 || [[Tsoenami]] || 22&nbsp;113 || |- | 796 || [[Perd]] || 22&nbsp;149 || |- | 797 || [[Duif]] || 22&nbsp;227 || |- | 798 || [[Ekonomie]] || 22&nbsp;308 || |- | 799 || [[Martin Luther]] || 22&nbsp;314 || |- | 800 || [[Swahili]] || 22&nbsp;357 || |- | 801 || [[Aluminium]] || 22&nbsp;529 || |- | 802 || [[Saoedi-Arabië]] || 22&nbsp;692 || |- | 803 || [[Fotosintese]] || 22&nbsp;719 || |- | 804 || [[Indië]] || 22&nbsp;960 || |- | 805 || [[Atlantiese Oseaan]] || 23&nbsp;027 || |- | 806 || [[Vryheidstandbeeld]] || 23&nbsp;033 || |- | 807 || [[Boom]] || 23&nbsp;460 || |- | 808 || [[Kanker]] || 23&nbsp;534 || |- | 809 || [[Skoonheid]] || 23&nbsp;586 || |- | 810 || [[Stad]] || 23&nbsp;591 || |- | 811 || [[Colombia]] || 23&nbsp;861 || |- | 812 || [[Holocaust]] || 24&nbsp;086 || |- | 813 || [[Atoom]] || 24&nbsp;170 || |- | 814 || [[Drukkerswese]] || 24&nbsp;622 || |- | 815 || [[Gesondheid]] || 24&nbsp;770 || |- | 816 || [[Radio]] || 24&nbsp;812 || |- | 817 || [[Hernubare energie]] || 24&nbsp;969 || |- | 818 || [[Soogdier]] || 25&nbsp;248 || |- | 819 || [[Mielie]] || 25&nbsp;302 || |- | 820 || [[Swartkolk]] || 25&nbsp;503 || |- | 821 || [[Koring]] || 25&nbsp;779 || |- | 822 || [[Rembrandt van Rijn]] || 26&nbsp;011 || |- | 823 || [[Afrika-unie]] || 26&nbsp;407 || |- | 824 || [[Kunsmatige intelligensie]] || 26&nbsp;424 || |- | 825 || [[See]] || 26&nbsp;505 || |- | 826 || [[Internasionale Geregshof]] || 26&nbsp;951 || |- | 827 || [[Koffie]] || 27&nbsp;480 || |- | 828 || [[Waterstof]] || 27&nbsp;636 || |- | 829 || [[New York]] || 28&nbsp;529 || |- | 830 || [[Yster]] || 28&nbsp;674 || |- | 831 || [[Arktiese Oseaan]] || 29&nbsp;213 || 1 |- | 832 || [[Fiksie]] || 29&nbsp;223 || 1 |- | 833 || [[Seksueel oordraagbare infeksie]] || 29&nbsp;711 || 1, 4 |- | 834 || [[Letterkunde]] || 30&nbsp;038 || |- | 835 || [[Spysverteringstelsel]] || 30&nbsp;167 || |- | 836 || [[Sint Petersburg]] || 30&nbsp;336 || |- | 837 || [[Sophokles]] || 30&nbsp;396 || |- | 838 || [[Wiskunde]] || 30&nbsp;410 || |- | 839 || [[Ingmar Bergman]] || 30&nbsp;414 || |- | 840 || [[Kruistog]] || 30&nbsp;419 || |- | 841 || [[Spier]] || 30&nbsp;545 || |- | 842 || [[Sterrestelsel]] || 30&nbsp;611 || |- | 843 || [[Josef Stalin]] || 30&nbsp;666 || |- | 844 || [[Europa]] || 31&nbsp;157 || |- | 845 || [[Geneeskunde]] || 31&nbsp;346 || |- | 846 || [[Metabolisme]] || 31&nbsp;356 || |- | 847 || [[Feminisme]] || 31&nbsp;415 || |- | 848 || [[Alpe]] || 31&nbsp;637 || |- | 849 || [[Vergilius]] || 31&nbsp;756 || |- | 850 || [[Wladimir Lenin]] || 31&nbsp;842 || |- | 851 || [[Bangladesj]] || 31&nbsp;920 || |- | 852 || [[São Paulo]] || 32&nbsp;180 || |- | 853 || [[Russies]] || 32&nbsp;547 || |- | 854 || [[Alexander die Grote]] || 32&nbsp;870 || |- | 855 || [[Viëtnam]] || 33&nbsp;142 || |- | 856 || [[Koper]] || 33&nbsp;374 || |- | 857 || [[Tanzanië]] || 33&nbsp;430 || |- | 858 || [[Rome]] || 33&nbsp;862 || |- | 859 || [[Euro]] || 33&nbsp;873 || |- | 860 || [[Marlene Dietrich]] || 34&nbsp;038 || |- | 861 || [[William Shakespeare]] || 34&nbsp;803 || |- | 862 || [[Kalender]] || 35&nbsp;133 || |- | 863 || [[Wene]] || 35&nbsp;157 || |- | 864 || [[Kuba]] || 35&nbsp;172 || |- | 865 || [[Israel]] || 35&nbsp;605 || |- | 866 || [[Jaar]] || 35&nbsp;790 || |- | 867 || [[Cyrilliese skrif]] || 35&nbsp;858 || |- | 868 || [[Weer (meteorologie)]] || 36&nbsp;125 || |- | 869 || [[Europese Unie]] || 36&nbsp;156 || |- | 870 || [[Televisie]] || 36&nbsp;426 || |- | 871 || [[Asië]] || 36&nbsp;449 || |- | 872 || [[Jazz]] || 36&nbsp;462 || |- | 873 || [[Ystertydperk]] || 37&nbsp;045 || |- | 874 || [[Volksrepubliek China]] || 37&nbsp;953 || |- | 875 || [[Victoriameer]] || 37&nbsp;990 || |- | 876 || [[Afrika]] || 38&nbsp;084 || |- | 877 || [[Teheran]] || 38&nbsp;204 || |- | 878 || [[Nikola Tesla]] || 38&nbsp;346 || |- | 879 || [[Natuurramp]] || 38&nbsp;515 || |- | 880 || [[Washington, D.C.]] || 39&nbsp;069 || |- | 881 || [[Kommunikasie]] || 39&nbsp;765 || |- | 882 || [[Noord-Amerika]] || 39&nbsp;817 || |- | 883 || [[Kennisleer]] || 40&nbsp;284 || |- | 884 || [[Saturnus]] || 40&nbsp;309 || |- | 885 || [[Russiese Rewolusie (1917)]] || 40&nbsp;516 || |- | 886 || [[Alfred Hitchcock]] || 41&nbsp;949 || |- | 887 || [[Stanley Kubrick]] || 41&nbsp;995 || |- | 888 || [[Infrarooi]] || 42&nbsp;008 || |- | 889 || [[Buenos Aires]] || 42&nbsp;296 || |- | 890 || [[Renaissance]] || 42&nbsp;556 || |- | 891 || [[Eerste Wêreldoorlog]] || 42&nbsp;931 || |- | 892 || [[Rio de Janeiro]] || 42&nbsp;966 || |- | 893 || [[Viëtnamoorlog]] || 43&nbsp;273 || |- | 894 || [[Masjien]] || 44&nbsp;324 || |- | 895 || [[Frans]] || 44&nbsp;640 || |- | 896 || [[Tegnologie]] || 44&nbsp;799 || |- | 897 || [[Che Guevara]] || 45&nbsp;539 || |- | 898 || [[Salvador Dalí]] || 45&nbsp;753 || |- | 899 || [[Oseanië]] || 46&nbsp;821 || |- | 900 || [[Filosofie]] || 46&nbsp;905 || |- | 901 || [[Klimaat]] || 46&nbsp;973 || |- | 902 || [[Taoïsme]] || 47&nbsp;169 || |- | 903 || [[Henri Matisse]] || 48&nbsp;360 || |- | 904 || [[Nigerië]] || 48&nbsp;415 || |- | 905 || [[Napoleon Bonaparte]] || 48&nbsp;764 || |- | 906 || [[Sterrekunde]] || 49&nbsp;008 || |- | 907 || [[Swangerskap]] || 49&nbsp;361 || |- | 908 || [[Kommunisme]] || 50&nbsp;823 || |- | 909 || [[Senuweestelsel]] || 51&nbsp;936 || |- | 910 || [[Poësie]] || 52&nbsp;235 || |- | 911 || [[Johanna van Arkel]] || 52&nbsp;265 || |- | 912 || [[Anton Tsjechof]] || 52&nbsp;519 || |- | 913 || [[Li Bai]] || 53&nbsp;197 || |- | 914 || [[Klere]] || 54&nbsp;047 || |- | 915 || [[Antarktika]] || 55&nbsp;893 || |- | 916 || [[Vulkaan]] || 56&nbsp;033 || |- | 917 || [[Galileo Galilei]] || 56&nbsp;344 || |- | 918 || [[Dier]] || 56&nbsp;649 || |- | 919 || [[Thailand]] || 56&nbsp;916 || |- | 920 || [[Djengis Khan]] || 57&nbsp;375 || |- | 921 || [[Andy Warhol]] || 57&nbsp;505 || |- | 922 || [[Apartheid]] || 58&nbsp;006 || |- | 923 || [[Brussel]] || 58&nbsp;970 || |- | 924 || [[Dinosourus]] || 59&nbsp;098 || |- | 925 || [[Kernkrag]] || 59&nbsp;970 || |- | 926 || [[Sydney]] || 60&nbsp;914 || |- | 927 || [[Kroniese obstruktiewe longsiekte]] || 61&nbsp;588 || |- | 928 || [[Goud]] || 62&nbsp;249 || |- | 929 || [[Mesopotamië]] || 62&nbsp;257 || |- | 930 || [[Wyn]] || 63&nbsp;368 || |- | 931 || [[Melkweg]] || 64&nbsp;418 || |- | 932 || [[Pieter I van Rusland]] || 64&nbsp;847 || |- | 933 || [[Italië]] || 65&nbsp;190 || |- | 934 || [[Argentinië]] || 65&nbsp;748 || |- | 935 || [[Kat]] || 65&nbsp;851 || |- | 936 || [[Homeros]] || 66&nbsp;436 || |- | 937 || [[Mongoolse Ryk]] || 69&nbsp;167 || |- | 938 || [[Diabetes]] || 70&nbsp;739 || |- | 939 || [[Portugal]] || 72&nbsp;456 || |- | 940 || [[Spanje]] || 74&nbsp;419 || |- | 941 || [[Kuns]] || 75&nbsp;661 || |- | 942 || [[Oekraïne]] || 76&nbsp;792 || |- | 943 || [[Aardverwarming]] || 77&nbsp;572 || |- | 944 || [[Singapoer]] || 78&nbsp;239 || |- | 945 || [[Brasilië]] || 78&nbsp;281 || |- | 946 || [[Komeet]] || 78&nbsp;833 || |- | 947 || [[Sonnestelsel]] || 80&nbsp;707 || |- | 948 || [[Switserland]] || 82&nbsp;701 || |- | 949 || [[Shanghai]] || 83&nbsp;743 || |- | 950 || [[Geestesteuring]] || 83&nbsp;985 || |- | 951 || [[Leonardo da Vinci]] || 84&nbsp;348 || |- | 952 || [[Antieke Egipte]] || 85&nbsp;879 || |- | 953 || [[Moskou]] || 86&nbsp;516 || |- | 954 || [[Parys]] || 86&nbsp;542 || |- | 955 || [[Australië]] || 86&nbsp;620 || |- | 956 || [[Istanboel]] || 87&nbsp;192 || |- | 957 || [[Frankryk]] || 87&nbsp;964 || |- | 958 || [[Asteroïed]] || 89&nbsp;075 || |- | 959 || [[Mercurius]] || 89&nbsp;154 || |- | 960 || [[Skaak]] || 93&nbsp;901 || |- | 961 || [[Middeleeue]] || 94&nbsp;294 || |- | 962 || [[Konstantyn die Grote]] || 95&nbsp;941 || |- | 963 || [[Los Angeles]] || 95&nbsp;958 || |- | 964 || [[Aarde]] || 96&nbsp;083 || |- | 965 || [[Kanada]] || 97&nbsp;469 || |- | 966 || [[Ster]] || 97&nbsp;595 || |- | 967 || [[Boeddhisme]] || 98&nbsp;475 || |- | 968 || [[Uranus]] || 100&nbsp;438 || |- | 969 || [[Suid-Korea]] || 101&nbsp;283 || |- | 970 || [[Koue Oorlog]] || 101&nbsp;858 || |- | 971 || [[Oostenryk]] || 102&nbsp;100 || |- | 972 || [[Neptunus]] || 102&nbsp;634 || |- | 973 || [[Verenigde Koninkryk]] || 103&nbsp;599 || |- | 974 || [[Amsterdam]] || 106&nbsp;001 || |- | 975 || [[Londen]] || 106&nbsp;597 || |- | 976 || [[Japan]] || 107&nbsp;239 || |- | 977 || [[Duitsland]] || 107&nbsp;680 || |- | 978 || [[Berlyn]] || 108&nbsp;095 || |- | 979 || [[Nederland]] || 112&nbsp;621 || |- | 980 || [[Taal]] || 112&nbsp;962 || |- | 981 || [[Venus]] || 113&nbsp;728 || |- | 982 || [[Rusland]] || 113&nbsp;859 || |- | 983 || [[Son]] || 115&nbsp;426 || |- | 984 || [[Mars]] || 119&nbsp;680 || |- | 985 || [[Sowjetunie]] || 122&nbsp;217 || |- | 986 || [[Jupiter]] || 123&nbsp;625 || |- | 987 || [[Jesus van Nasaret]] || 126&nbsp;466 || |- | 988 || [[Maan]] || 126&nbsp;625 || |- | 989 || [[Kaapstad]] || 126&nbsp;764 || |- | 990 || [[Meksiko]] || 127&nbsp;378 || |- | 991 || [[Jean-Jacques Rousseau]] || 132&nbsp;765 || |- | 992 || [[Krieket]] || 134&nbsp;223 || |- | 993 || [[Iran]] || 134&nbsp;758 || |- | 994 || [[Mens]] || 136&nbsp;941 || |- | 995 || [[Pole]] || 142&nbsp;366 || |- | 996 || [[Suid-Afrika]] || 159&nbsp;384 || |- | 997 || [[Hindoeïsme]] || 159&nbsp;695 || |- | 998 || [[Verenigde State van Amerika]] || 166&nbsp;573 || |- | 999 || [[Ethiopië]] || 168&nbsp;388 || |- | 1000 || [[Tweede Wêreldoorlog]] || 175&nbsp;201 || |- class="sortbottom" |} ajd0hsvwh00s8wd9yufs6l43idfp0zv 2967752 2967746 2026-09-16T18:12:33Z Pynappel 70858 /* Artikels om uit te brei */ 2967752 wikitext text/x-wiki [[:meta:List of Wikipedias by sample of articles]] == Range == {| class="wikitable" |- ! Datum !! Rang !! [[:m:Talk:List_of_Wikipedias_by_sample_of_articles/Archives/2007#Proposed_weighting_of_characters_for_formula_.28Option.232_using_Babel_text.29|Gewig]] !! Gemiddelde artikelgrootte !! Mediaan artikelgrootte !! Afwesig (0k) !! Saadjies (< 10k) !! Artikels (10-30k) !! Lang artikels (> 30k) !! Punt !! Groei |- | 2026-08-05 || 50 || 1.0 || 18,441 || 8,808 || 0 || 544 || 289 || 167 || 35.59 || +0.00 |- | 2026-09-05 || 47 || 1.0 || 20,734 || 10,085 || 0 || 497 || 287 || 216 || 39.88 || +4.29 |} == Artikels om uit te brei == Ek is tans besig om hierdie artikels m.b.v. [[Claude (groot taalmodel)|Claude]] n.a.v. die Engelse weergawes uit te brei. My [[Porboodskapingenieurswese|porboodskap]] aan Claude is: {| class="wikitable" ! Weergawe !! Porboodskap |- | 1 || Brei die artikel https://af.wikipedia.org/wiki/X uit na aanleiding van die Engelse artikel https://en.wikipedia.org/wiki/Y. Indien 'n sjabloon nie op afwiki bestaan nie, moet dit dan nie gebruik nie en pas die teks toepaslik aan sodat dit steeds sin maak. Maak seker die resulterende weergawe dupliseer nie inligting of verwysings nie. Moenie inligting uit die huidige weergawe verwyder nie, tensy dit feitelik inkorrek is. Werk eerder die huidige weergawe by met nuwe inligting uit die Engelse weergawe en pas die teks aan sodat die prosa natuurlik vloei. |- | 2 || Brei die artikel https://af.wikipedia.org/wiki/X uit na aanleiding van die Engelse artikel https://en.wikipedia.org/wiki/Y. Indien 'n sjabloon nie op afwiki bestaan nie, moet dit dan nie gebruik nie en pas die teks toepaslik aan sodat dit steeds sin maak. Maak seker die resulterende weergawe dupliseer nie inligting of verwysings nie. Moenie inligting uit die huidige weergawe verwyder nie, tensy dit feitelik inkorrek is. Werk eerder die huidige weergawe by met nuwe inligting uit die Engelse weergawe en pas die teks aan sodat die prosa natuurlik vloei. Moenie nuwe inhoud skep nie. Gebruik slegs die inhoud van die oorspronklike Afrikaanse weergawe en die inhoud van die Engelse weergawe om 'n uitgebreide nuwe Afrikaanse weergawe te skep. Bring ook alle verwysings oor vir stellings wat van die Engelse weergawe na die Afrikaanse weergawe oorgebring word. |- | 3 || Brei die artikel https://af.wikipedia.org/wiki/X uit na aanleiding van die Engelse artikel https://en.wikipedia.org/wiki/Y. Indien 'n sjabloon nie op afwiki bestaan nie, moet dit dan nie gebruik nie en pas die teks toepaslik aan sodat dit steeds sin maak. Maak seker die resulterende weergawe dupliseer nie inligting of verwysings nie. Moenie inligting uit die huidige weergawe verwyder nie, tensy dit feitelik inkorrek is. Werk eerder die huidige weergawe by met nuwe inligting uit die Engelse weergawe en pas die teks aan sodat die prosa natuurlik vloei. Moenie nuwe inhoud skep nie. Gebruik slegs die inhoud van die oorspronklike Afrikaanse weergawe en die inhoud van die Engelse weergawe om 'n uitgebreide nuwe Afrikaanse weergawe te skep. Bring ook alle verwysings oor vir stellings wat van die Engelse weergawe na die Afrikaanse weergawe oorgebring word. Indien 'n stelling reeds in die Afrikaanse weergawe is en dit het nie 'n verwysing nie, maar dieselfde stelling het 'n verwysing in die Engelse weergawe, bring die verwysing oor. |- | 4 || Brei die artikel hhttps://af.wikipedia.org/wiki/Viool uit na aanleiding van die artikels https://en.wikipedia.org/wiki/Violin en https://de.wikipedia.org/wiki/Violine. Indien 'n sjabloon nie op afwiki bestaan nie, moet dit dan nie gebruik nie en pas die teks toepaslik aan sodat dit steeds sin maak. Maak seker die resulterende weergawe dupliseer nie inligting of verwysings nie. Moenie inligting uit die huidige weergawe verwyder nie, tensy dit feitelik inkorrek is. Werk eerder die huidige weergawe by met nuwe inligting uit die ander weergawes en pas die teks aan sodat die prosa natuurlik vloei. Moenie jou eie navorsing doen of jou eie kennis gebruik om nuwe inhoud te skep nie. Gebruik slegs die inhoud van die oorspronklike Afrikaanse weergawe en die inhoud van die ander weergawes om 'n uitgebreide, nuwe Afrikaanse weergawe te skep. Bring ook alle verwysings oor vir stellings wat van die ander weergawe na die Afrikaanse weergawe oorgebring word. Indien 'n stelling reeds in die Afrikaanse weergawe is en dit het nie 'n verwysing nie, maar dieselfde stelling het 'n verwysing in 'n ander weergawe, bring die verwysing oor. Moenie onensiklopediese inhoud oorbring nie. Jy mag klein foutjies regmaak, maar lang paragrawe van duidelik verkeerde inhoud moet eerder glad nie oorgebring word nie. Gebruik slegs metrieke eenhede en moenie sjablone soos convert gebruik om alternatiewe eenhede te vertoon nie. |- | 5 || Brei die artikel hhttps://af.wikipedia.org/wiki/X uit na aanleiding van die artikels https://en.wikipedia.org/wiki/Y en https://de.wikipedia.org/wiki/Z. Indien 'n sjabloon nie op afwiki bestaan nie, moet dit dan nie gebruik nie en pas die teks toepaslik aan sodat dit steeds sin maak. Maak seker die resulterende weergawe dupliseer nie inligting of verwysings nie. Moenie inligting uit die huidige weergawe verwyder nie, tensy dit feitelik inkorrek is. Werk eerder die huidige weergawe by met nuwe inligting uit die ander weergawes en pas die teks aan sodat die prosa natuurlik vloei. Moenie jou eie navorsing doen of jou eie kennis gebruik om nuwe inhoud te skep nie. Gebruik slegs die inhoud van die oorspronklike Afrikaanse weergawe en die inhoud van die ander weergawes om 'n uitgebreide, nuwe Afrikaanse weergawe te skep. Bring ook alle verwysings oor vir stellings wat van die ander weergawe na die Afrikaanse weergawe oorgebring word. Indien 'n stelling reeds in die Afrikaanse weergawe is en dit het nie 'n verwysing nie, maar dieselfde stelling het 'n verwysing in 'n ander weergawe, bring die verwysing oor. Moenie onensiklopediese inhoud oorbring nie. Jy mag klein foutjies regmaak, maar lang paragrawe van duidelik verkeerde inhoud moet eerder glad nie oorgebring word nie. Gebruik slegs metrieke eenhede en moenie sjablone soos convert gebruik om alternatiewe eenhede te vertoon nie. Etimologie: moenie etimologie oorbring indien dit nie waarskynlik in Afrikaans geld nie. Moenie jou eie stelling maak dat die onderwerp ook bekend is soos in een van die ander weergawes nie, tensy dit deur 'n bron gestaaf is. Vir intervalle wat uit getalle bestaan soos bladsynommers of jare wat in Engels met 'n en-streep (–) sonder spasies geskei word, skei dit in Afrikaans met 'n koppelteken (-) sonder spasies, bv. 1685-1750. Raadpleeg ook https://af.wikipedia.org/wiki/A vir vakterminologie. |} Let wel: ons is nie besig om nuwe inhoud te genereer nie. Hierdie is nugtere vertalings, maar meer intelligent as bv. Google Translate omdat dit verdere instruksies, soos hierbo gesien, kan volg. Die risiko van gehallusineerde valse inligting is myns insiens laag. {| class="wikitable sortable" |+ Meta se monster van 1&nbsp;000 artikels ! Nr. !! Artikel !! Grootte (karakters) !! Porboodskapvolgorde |- | 1 || [[Viool]] || 862 || 4 |- | 2 || [[Inligtingstegnologie]] || 878 || 4 |- | 3 || [[Geslag]] || 931 || |- | 4 || [[Programmeertaal]] || 954 || |- | 5 || [[Kernsplyting]] || 970 || |- | 6 || [[Metaalkunde]] || 972 || |- | 7 || [[Pandemie]] || 994 || |- | 8 || [[Sekonde]] || 1&nbsp;011 || |- | 9 || [[Algoritme]] || 1&nbsp;047 || |- | 10 || [[Vertaling]] || 1&nbsp;066 || |- | 11 || [[Monoteïsme]] || 1&nbsp;077 || |- | 12 || [[Lipied]] || 1&nbsp;104 || |- | 13 || [[Giovanni Pierluigi da Palestrina]] || 1&nbsp;110 || |- | 14 || [[Vrede]] || 1&nbsp;119 || |- | 15 || [[Kitaar]] || 1&nbsp;146 || |- | 16 || [[Fiets]] || 1&nbsp;148 || |- | 17 || [[Lugvaartuig]] || 1&nbsp;170 || |- | 18 || [[Natuur]] || 1&nbsp;174 || |- | 19 || [[Fisiese chemie]] || 1&nbsp;177 || |- | 20 || [[Grammatika]] || 1&nbsp;178 || |- | 21 || [[Gestremdheid]] || 1&nbsp;191 || |- | 22 || [[Teater]] || 1&nbsp;214 || |- | 23 || [[Bloed]] || 1&nbsp;226 || |- | 24 || [[Skip]] || 1&nbsp;231 || |- | 25 || [[Huwelik]] || 1&nbsp;248 || |- | 26 || [[Vakuum]] || 1&nbsp;254 || |- | 27 || [[Vleis]] || 1&nbsp;269 || |- | 28 || [[Tandheelkunde]] || 1&nbsp;270 || |- | 29 || [[Latynse skrif]] || 1&nbsp;279 || |- | 30 || [[Huis]] || 1&nbsp;307 || |- | 31 || [[Bedryfstelsel (inligtingstegnologie)]] || 1&nbsp;310 || |- | 32 || [[Dag]] || 1&nbsp;316 || |- | 33 || [[Bedreigde spesie]] || 1&nbsp;347 || |- | 34 || [[Rassisme]] || 1&nbsp;386 || |- | 35 || [[Boog (boukunde)]] || 1&nbsp;406 || |- | 36 || [[Behoud van energie]] || 1&nbsp;421 || |- | 37 || [[Lettergreep]] || 1&nbsp;425 || |- | 38 || [[Vertering]] || 1&nbsp;432 || |- | 39 || [[Djainisme]] || 1&nbsp;476 || |- | 40 || [[Trom]] || 1&nbsp;505 || |- | 41 || [[Brug]] || 1&nbsp;509 || |- | 42 || [[Magneetveld]] || 1&nbsp;522 || |- | 43 || [[Spel]] || 1&nbsp;561 || |- | 44 || [[Ploeg]] || 1&nbsp;570 || |- | 45 || [[Die Verhaal van Genji]] || 1&nbsp;605 || |- | 46 || [[Propaganda]] || 1&nbsp;606 || |- | 47 || [[Siekte]] || 1&nbsp;626 || |- | 48 || [[Geskiedenis (vakgebied)]] || 1&nbsp;639 || |- | 49 || [[Sterk wisselwerking]] || 1&nbsp;642 || |- | 50 || [[Roman]] || 1&nbsp;645 || |- | 51 || [[Bakspel]] || 1&nbsp;704 || |- | 52 || [[Mimar Sinan]] || 1&nbsp;716 || |- | 53 || [[Wiskundige analise]] || 1&nbsp;721 || |- | 54 || [[Wetenskap]] || 1&nbsp;733 || |- | 55 || [[Sielkunde]] || 1&nbsp;751 || |- | 56 || [[Swaard]] || 1&nbsp;766 || |- | 57 || [[David Hilbert]] || 1&nbsp;772 || |- | 58 || [[Siel]] || 1&nbsp;778 || |- | 59 || [[Neut]] || 1&nbsp;779 || |- | 60 || [[Wind]] || 1&nbsp;779 || |- | 61 || [[Ovidius]] || 1&nbsp;781 || |- | 62 || [[Getalteorie]] || 1&nbsp;787 || |- | 63 || [[Oneindigheid]] || 1&nbsp;824 || |- | 64 || [[Molière]] || 1&nbsp;831 || |- | 65 || [[Basis]] || 1&nbsp;871 || |- | 66 || [[Kind]] || 1&nbsp;882 || |- | 67 || [[Andes]] || 1&nbsp;898 || |- | 68 || [[Frédéric Chopin]] || 1&nbsp;901 || |- | 69 || [[Kalligrafie]] || 1&nbsp;905 || |- | 70 || [[Spesery]] || 1&nbsp;929 || |- | 71 || [[Monargie]] || 1&nbsp;950 || |- | 72 || [[Abū Nuwās]] || 1&nbsp;952 || |- | 73 || [[Mode]] || 1&nbsp;958 || |- | 74 || [[Rotsgebergte]] || 1&nbsp;959 || |- | 75 || [[Raphael]] || 1&nbsp;965 || |- | 76 || [[Euklides]] || 1&nbsp;978 || |- | 77 || [[Republiek]] || 2&nbsp;004 || |- | 78 || [[Handel (ekonomie)]] || 2&nbsp;015 || |- | 79 || [[Endokriene stelsel]] || 2&nbsp;031 || |- | 80 || [[Naguib Mahfouz]] || 2&nbsp;046 || |- | 81 || [[Snelheid]] || 2&nbsp;076 || |- | 82 || [[Ilias]] || 2&nbsp;117 || |- | 83 || [[Plantkunde]] || 2&nbsp;122 || |- | 84 || [[Blues]] || 2&nbsp;140 || |- | 85 || [[Voortplantingstelsel]] || 2&nbsp;140 || |- | 86 || [[Hafez]] || 2&nbsp;142 || |- | 87 || [[Biochemie]] || 2&nbsp;145 || |- | 88 || [[Anatomie]] || 2&nbsp;163 || |- | 89 || [[Chemiese verbinding]] || 2&nbsp;170 || |- | 90 || [[Woud]] || 2&nbsp;188 || |- | 91 || [[Organisme]] || 2&nbsp;204 || |- | 92 || [[Boek]] || 2&nbsp;207 || |- | 93 || [[Diego Velázquez]] || 2&nbsp;217 || |- | 94 || [[Klavier]] || 2&nbsp;223 || |- | 95 || [[Dam]] || 2&nbsp;224 || |- | 96 || [[Elektromagnetiese straling]] || 2&nbsp;234 || |- | 97 || [[Algebra]] || 2&nbsp;247 || |- | 98 || [[DNS]] || 2&nbsp;250 || |- | 99 || [[Denke]] || 2&nbsp;257 || |- | 100 || [[Krag]] || 2&nbsp;289 || |- | 101 || [[Joernalistiek]] || 2&nbsp;299 || |- | 102 || [[God]] || 2&nbsp;321 || |- | 103 || [[Suikers]] || 2&nbsp;324 || |- | 104 || [[Knaagdier]] || 2&nbsp;340 || |- | 105 || [[Arabiese Liga]] || 2&nbsp;342 || |- | 106 || [[Chanakya]] || 2&nbsp;355 || |- | 107 || [[Armoede]] || 2&nbsp;361 || |- | 108 || [[Sap]] || 2&nbsp;361 || |- | 109 || [[Geoffrey Chaucer]] || 2&nbsp;363 || |- | 110 || [[Man]] || 2&nbsp;366 || |- | 111 || [[Versnelling]] || 2&nbsp;387 || |- | 112 || [[Nanotegnologie]] || 2&nbsp;399 || |- | 113 || [[Neus]] || 2&nbsp;408 || |- | 114 || [[Elektriese stroom]] || 2&nbsp;423 || |- | 115 || [[Hartaanval]] || 2&nbsp;433 || |- | 116 || [[Qin Shi Huang]] || 2&nbsp;441 || |- | 117 || [[Reggae]] || 2&nbsp;444 || |- | 118 || [[Musiek]] || 2&nbsp;453 || |- | 119 || [[Nywerheidsektor]] || 2&nbsp;457 || |- | 120 || [[Familie (verwantskap)]] || 2&nbsp;479 || |- | 121 || [[Werklikheid]] || 2&nbsp;500 || |- | 122 || [[Hoek (meetkunde)]] || 2&nbsp;509 || |- | 123 || [[Vergelyking (wiskunde)]] || 2&nbsp;530 || |- | 124 || [[Jane Austen]] || 2&nbsp;569 || |- | 125 || [[Sagteware]] || 2&nbsp;577 || |- | 126 || [[Vegkuns]] || 2&nbsp;578 || |- | 127 || [[Alkohol]] || 2&nbsp;579 || |- | 128 || [[Sikhisme]] || 2&nbsp;581 || |- | 129 || [[Louis Armstrong]] || 2&nbsp;609 || |- | 130 || [[Alzheimersiekte]] || 2&nbsp;632 || |- | 131 || [[Frekwensie]] || 2&nbsp;640 || |- | 132 || [[Kanaal]] || 2&nbsp;655 || |- | 133 || [[Spesiale relatiwiteit]] || 2&nbsp;659 || |- | 134 || [[Fossielbrandstof]] || 2&nbsp;680 || |- | 135 || [[Sjintoïsme]] || 2&nbsp;685 || |- | 136 || [[Bofbal]] || 2&nbsp;693 || |- | 137 || [[Kālidāsa]] || 2&nbsp;709 || |- | 138 || [[Sosialisme]] || 2&nbsp;720 || |- | 139 || [[Ligsnelheid]] || 2&nbsp;722 || |- | 140 || [[Voltaire]] || 2&nbsp;723 || |- | 141 || [[Beroerte]] || 2&nbsp;733 || |- | 142 || [[Melk]] || 2&nbsp;736 || |- | 143 || [[Wiskundige bewys]] || 2&nbsp;749 || |- | 144 || [[Geleedpotiges]] || 2&nbsp;771 || |- | 145 || [[Sout (chemiese stof)]] || 2&nbsp;813 || |- | 146 || [[Laozi]] || 2&nbsp;824 || |- | 147 || [[Dood]] || 2&nbsp;828 || |- | 148 || [[Archaea]] || 2&nbsp;837 || |- | 149 || [[James Prescott Joule]] || 2&nbsp;855 || |- | 150 || [[Differensiaalvergelyking]] || 2&nbsp;867 || |- | 151 || [[Griekse alfabet]] || 2&nbsp;875 || |- | 152 || [[Katsushika Hokusai]] || 2&nbsp;892 || |- | 153 || [[Magneet]] || 2&nbsp;892 || |- | 154 || [[Voedsel]] || 2&nbsp;903 || |- | 155 || [[Rugbyvoetbal]] || 2&nbsp;911 || |- | 156 || [[Sojaboon]] || 2&nbsp;926 || |- | 157 || [[Blindheid]] || 2&nbsp;928 || |- | 158 || [[Zheng He]] || 2&nbsp;987 || |- | 159 || [[Respirasie (fisiologie)]] || 2&nbsp;992 || |- | 160 || [[Omar]] || 3&nbsp;005 || |- | 161 || [[Trein]] || 3&nbsp;016 || |- | 162 || [[Funksie]] || 3&nbsp;023 || |- | 163 || [[Abraham]] || 3&nbsp;034 || |- | 164 || [[Duisend-en-een-nag]] || 3&nbsp;048 || |- | 165 || [[Toestand van materie]] || 3&nbsp;060 || |- | 166 || [[Foneem]] || 3&nbsp;062 || |- | 167 || [[Logika]] || 3&nbsp;098 || |- | 168 || [[Geelrivier]] || 3&nbsp;119 || |- | 169 || [[Spesie]] || 3&nbsp;141 || |- | 170 || [[Temperatuur]] || 3&nbsp;158 || |- | 171 || [[Mitologie]] || 3&nbsp;163 || |- | 172 || [[Bronstydperk]] || 3&nbsp;164 || |- | 173 || [[Stelteorie]] || 3&nbsp;211 || |- | 174 || [[Prosa]] || 3&nbsp;221 || |- | 175 || [[Wêreldbank]] || 3&nbsp;222 || |- | 176 || [[Pythagoras se stelling]] || 3&nbsp;241 || |- | 177 || [[Besproeiing]] || 3&nbsp;264 || |- | 178 || [[Gregoriaanse kalender]] || 3&nbsp;264 || |- | 179 || [[Klokhorlosie]] || 3&nbsp;266 || |- | 180 || [[Jacques Cartier]] || 3&nbsp;296 || |- | 181 || [[Arabies-Israeliese konflik]] || 3&nbsp;298 || |- | 182 || [[Dialektiek]] || 3&nbsp;323 || |- | 183 || [[Entstof]] || 3&nbsp;334 || |- | 184 || [[Immuunstelsel]] || 3&nbsp;340 || |- | 185 || [[Karibiese See]] || 3&nbsp;351 || |- | 186 || [[Sarah Bernhardt]] || 3&nbsp;361 || |- | 187 || [[Taalwetenskappe]] || 3&nbsp;383 || |- | 188 || [[Driehoeksmeting]] || 3&nbsp;439 || |- | 189 || [[Sport]] || 3&nbsp;459 || |- | 190 || [[Mate]] || 3&nbsp;473 || |- | 191 || [[Mahabharata]] || 3&nbsp;485 || |- | 192 || [[Ferdinand Magellaan]] || 3&nbsp;505 || |- | 193 || [[Belasting]] || 3&nbsp;508 || |- | 194 || [[Jawaharlal Nehru]] || 3&nbsp;512 || |- | 195 || [[Kultuur]] || 3&nbsp;517 || |- | 196 || [[Parthenon]] || 3&nbsp;535 || |- | 197 || [[Hebreeus]] || 3&nbsp;546 || |- | 198 || [[Onderwys]] || 3&nbsp;546 || |- | 199 || [[Gabriel García Márquez]] || 3&nbsp;553 || |- | 200 || [[Mark Twain]] || 3&nbsp;582 || |- | 201 || [[Gottfried Wilhelm Leibniz]] || 3&nbsp;588 || |- | 202 || [[Hoender]] || 3&nbsp;611 || |- | 203 || [[Plasma (fisika)]] || 3&nbsp;617 || |- | 204 || [[Graansorghum]] || 3&nbsp;651 || |- | 205 || [[Videospeletjie]] || 3&nbsp;652 || |- | 206 || [[Abbasidiese Kalifaat]] || 3&nbsp;673 || |- | 207 || [[Indus]] || 3&nbsp;678 || |- | 208 || [[Leonhard Euler]] || 3&nbsp;687 || |- | 209 || [[Claudius Galenus]] || 3&nbsp;699 || |- | 210 || [[Heldedig van Gilgamesj]] || 3&nbsp;747 || |- | 211 || [[Meiji-restourasie]] || 3&nbsp;780 || |- | 212 || [[Skilderkuns]] || 3&nbsp;782 || |- | 213 || [[Klassieke meganika]] || 3&nbsp;789 || |- | 214 || [[Frida Kahlo]] || 3&nbsp;793 || |- | 215 || [[Al-Ghazali]] || 3&nbsp;795 || |- | 216 || [[Kapitaal (ekonomie)]] || 3&nbsp;798 || |- | 217 || [[Kilimandjaro]] || 3&nbsp;800 || |- | 218 || [[Vrou]] || 3&nbsp;803 || |- | 219 || [[Turks]] || 3&nbsp;812 || |- | 220 || [[Avicenna]] || 3&nbsp;831 || |- | 221 || [[Biblioteek]] || 3&nbsp;832 || |- | 222 || [[Rooms-Katolieke Kerk]] || 3&nbsp;834 || |- | 223 || [[Mohammed ibn Moesa al-Chwarizmi]] || 3&nbsp;836 || |- | 224 || [[Brood]] || 3&nbsp;842 || |- | 225 || [[Asemhalingstelsel]] || 3&nbsp;851 || |- | 226 || [[Liter]] || 3&nbsp;853 || |- | 227 || [[Gastroenteritis]] || 3&nbsp;900 || |- | 228 || [[Nagarjuna]] || 3&nbsp;905 || |- | 229 || [[Piramide]] || 3&nbsp;920 || |- | 230 || [[Ekologie]] || 3&nbsp;933 || |- | 231 || [[Satyajit Ray]] || 3&nbsp;934 || |- | 232 || [[Numeriese analise]] || 3&nbsp;942 || |- | 233 || [[Analitiese chemie]] || 3&nbsp;952 || |- | 234 || [[Politeïsme]] || 3&nbsp;964 || |- | 235 || [[Etiek]] || 3&nbsp;966 || |- | 236 || [[Molekuul]] || 3&nbsp;980 || |- | 237 || [[Suid-Chinese See]] || 3&nbsp;987 || |- | 238 || [[Walvisagtiges]] || 4&nbsp;031 || |- | 239 || [[Dunderm]] || 4&nbsp;080 || |- | 240 || [[Wêreldhandelsorganisasie]] || 4&nbsp;083 || |- | 241 || [[Johannes Brahms]] || 4&nbsp;089 || |- | 242 || [[Mississippirivier]] || 4&nbsp;097 || |- | 243 || [[Oorstroming]] || 4&nbsp;097 || |- | 244 || [[Ingenieurswese]] || 4&nbsp;122 || |- | 245 || [[Augustus Octavianus]] || 4&nbsp;130 || |- | 246 || [[Haaie]] || 4&nbsp;130 || |- | 247 || [[Gholf]] || 4&nbsp;133 || |- | 248 || [[Umm Kulthum]] || 4&nbsp;150 || |- | 249 || [[Nairobi]] || 4&nbsp;153 || |- | 250 || [[Ensiem]] || 4&nbsp;171 || |- | 251 || [[OPUL]] || 4&nbsp;175 || |- | 252 || [[Augustinus van Hippo]] || 4&nbsp;184 || |- | 253 || [[Eiffeltoring]] || 4&nbsp;190 || |- | 254 || [[Shahnameh]] || 4&nbsp;192 || |- | 255 || [[Wanvoeding]] || 4&nbsp;219 || |- | 256 || [[Bier]] || 4&nbsp;229 || |- | 257 || [[Argitektuur]] || 4&nbsp;233 || |- | 258 || [[Biotegnologie]] || 4&nbsp;272 || |- | 259 || [[John Maynard Keynes]] || 4&nbsp;284 || |- | 260 || [[Trompet]] || 4&nbsp;307 || |- | 261 || [[Koepel]] || 4&nbsp;334 || |- | 262 || [[Gemeenskap]] || 4&nbsp;340 || |- | 263 || [[Himalaja]] || 4&nbsp;375 || |- | 264 || [[Niccolò Machiavelli]] || 4&nbsp;378 || |- | 265 || [[Hout]] || 4&nbsp;391 || |- | 266 || [[Ateïsme]] || 4&nbsp;412 || |- | 267 || [[Plaattektoniek]] || 4&nbsp;419 || |- | 268 || [[Dikderm]] || 4&nbsp;424 || |- | 269 || [[Bengaals]] || 4&nbsp;441 || |- | 270 || [[Diskriminasie]] || 4&nbsp;452 || |- | 271 || [[Simfonie]] || 4&nbsp;461 || |- | 272 || [[Giacomo Puccini]] || 4&nbsp;467 || |- | 273 || [[Matsuo Basho]] || 4&nbsp;506 || |- | 274 || [[Vigs]] || 4&nbsp;507 || |- | 275 || [[Miguel de Cervantes]] || 4&nbsp;539 || |- | 276 || [[Sima Qian]] || 4&nbsp;564 || |- | 277 || [[Kameel]] || 4&nbsp;569 || |- | 278 || [[Noordsee]] || 4&nbsp;581 || |- | 279 || [[Indiese Oseaan]] || 4&nbsp;610 || |- | 280 || [[Protestantisme]] || 4&nbsp;618 || |- | 281 || [[Ibn Battuta]] || 4&nbsp;621 || |- | 282 || [[Menseregte]] || 4&nbsp;652 || |- | 283 || [[Unesco]] || 4&nbsp;683 || |- | 284 || [[Internasionale Monetêre Fonds]] || 4&nbsp;707 || |- | 285 || [[Heelal]] || 4&nbsp;730 || |- | 286 || [[Nicolaas Copernicus]] || 4&nbsp;737 || |- | 287 || [[Marilyn Monroe]] || 4&nbsp;755 || |- | 288 || [[Lagos]] || 4&nbsp;774 || |- | 289 || [[Enrico Fermi]] || 4&nbsp;821 || |- | 290 || [[Koreaans]] || 4&nbsp;832 || |- | 291 || [[Yangtze]] || 4&nbsp;832 || |- | 292 || [[Verkoue]] || 4&nbsp;833 || |- | 293 || [[Drieklowedam]] || 4&nbsp;845 || |- | 294 || [[Franz Kafka]] || 4&nbsp;870 || |- | 295 || [[Protis]] || 4&nbsp;870 || |- | 296 || [[Rabindranath Tagore]] || 4&nbsp;889 || |- | 297 || [[Robot]] || 4&nbsp;894 || |- | 298 || [[Rosa Luxemburg]] || 4&nbsp;901 || |- | 299 || [[Primaat]] || 4&nbsp;944 || |- | 300 || [[Vervoer]] || 4&nbsp;979 || |- | 301 || [[Sigmund Freud]] || 4&nbsp;993 || |- | 302 || [[Siddhartha Gautama]] || 4&nbsp;999 || |- | 303 || [[Tydsone]] || 5&nbsp;019 || |- | 304 || [[Bogotá]] || 5&nbsp;068 || |- | 305 || [[Zhu Xi]] || 5&nbsp;076 || |- | 306 || [[Wêreldgesondheidsorganisasie]] || 5&nbsp;077 || |- | 307 || [[Koolhidraat]] || 5&nbsp;097 || |- | 308 || [[Han-dinastie]] || 5&nbsp;121 || |- | 309 || [[Materialisme]] || 5&nbsp;125 || |- | 310 || [[Immanuel Kant]] || 5&nbsp;127 || |- | 311 || [[Konserwatisme]] || 5&nbsp;130 || |- | 312 || [[Rockmusiek]] || 5&nbsp;132 || |- | 313 || [[Elektroniese musiek]] || 5&nbsp;133 || |- | 314 || [[Antieke Griekeland]] || 5&nbsp;141 || |- | 315 || [[Metaal]] || 5&nbsp;157 || |- | 316 || [[Sint Pieterskerk]] || 5&nbsp;158 || |- | 317 || [[Chinese karakter]] || 5&nbsp;168 || |- | 318 || [[Kilogram]] || 5&nbsp;217 || |- | 319 || [[Dodeakker van Giza]] || 5&nbsp;229 || |- | 320 || [[Kaspiese See]] || 5&nbsp;250 || |- | 321 || [[Angkor Wat]] || 5&nbsp;259 || |- | 322 || [[Karatsji]] || 5&nbsp;263 || |- | 323 || [[Dante Alighieri]] || 5&nbsp;278 || |- | 324 || [[Christendom]] || 5&nbsp;283 || |- | 325 || [[Süleyman I]] || 5&nbsp;339 || |- | 326 || [[Longontsteking]] || 5&nbsp;379 || |- | 327 || [[Nigerrivier]] || 5&nbsp;383 || |- | 328 || [[Oseaan]] || 5&nbsp;388 || |- | 329 || [[Delhi]] || 5&nbsp;395 || |- | 330 || [[Verslawing]] || 5&nbsp;417 || |- | 331 || [[Wiel]] || 5&nbsp;442 || |- | 332 || [[Simmetrie]] || 5&nbsp;451 || |- | 333 || [[Ernest Rutherford]] || 5&nbsp;452 || |- | 334 || [[Kwantummeganika]] || 5&nbsp;460 || |- | 335 || [[Marcel Proust]] || 5&nbsp;472 || |- | 336 || [[Dobbel]] || 5&nbsp;496 || |- | 337 || [[Arabies]] || 5&nbsp;499 || |- | 338 || [[René Descartes]] || 5&nbsp;506 || |- | 339 || [[Bangkok]] || 5&nbsp;543 || |- | 340 || [[Gars]] || 5&nbsp;587 || |- | 341 || [[Geletterdheid]] || 5&nbsp;595 || |- | 342 || [[Lewe]] || 5&nbsp;597 || |- | 343 || [[Piesang]] || 5&nbsp;609 || |- | 344 || [[Basketbal]] || 5&nbsp;618 || |- | 345 || [[Ganges]] || 5&nbsp;621 || |- | 346 || [[John Locke]] || 5&nbsp;643 || |- | 347 || [[Slawerny]] || 5&nbsp;658 || |- | 348 || [[Tafelsout]] || 5&nbsp;686 || |- | 349 || [[Persies]] || 5&nbsp;716 || |- | 350 || [[Druiwe]] || 5&nbsp;744 || |- | 351 || [[Ottomaanse Ryk]] || 5&nbsp;745 || |- | 352 || [[James Watt]] || 5&nbsp;747 || |- | 353 || [[Charlie Chaplin]] || 5&nbsp;753 || |- | 354 || [[Blom]] || 5&nbsp;761 || |- | 355 || [[Alan Turing]] || 5&nbsp;827 || |- | 356 || [[Kaïro]] || 5&nbsp;833 || |- | 357 || [[Ming-dinastie]] || 5&nbsp;842 || |- | 358 || [[Michael Jackson]] || 5&nbsp;843 || |- | 359 || [[Johannes Gutenberg]] || 5&nbsp;858 || |- | 360 || [[Max Weber]] || 5&nbsp;870 || |- | 361 || [[Jorge Luis Borges]] || 5&nbsp;903 || |- | 362 || [[Berg]] || 5&nbsp;904 || |- | 363 || [[Militêr]] || 5&nbsp;907 || |- | 364 || [[Guptaryk]] || 5&nbsp;931 || |- | 365 || [[Skroef]] || 5&nbsp;987 || |- | 366 || [[Amasonerivier]] || 5&nbsp;994 || |- | 367 || [[Johann Wolfgang von Goethe]] || 6&nbsp;016 || |- | 368 || [[Komplekse getal]] || 6&nbsp;044 || |- | 369 || [[Algemene relatiwiteit]] || 6&nbsp;045 || |- | 370 || [[Bloedsomloopstelsel]] || 6&nbsp;063 || |- | 371 || [[Amfibieë]] || 6&nbsp;064 || |- | 372 || [[Fundamentalisme]] || 6&nbsp;070 || |- | 373 || [[Transformator]] || 6&nbsp;074 || |- | 374 || [[Koördinatestelsel]] || 6&nbsp;078 || |- | 375 || [[Erwin Schrödinger]] || 6&nbsp;086 || |- | 376 || [[Waarheid]] || 6&nbsp;127 || |- | 377 || [[Diplomasie]] || 6&nbsp;132 || |- | 378 || [[Djakarta]] || 6&nbsp;142 || |- | 379 || [[Appel]] || 6&nbsp;145 || |- | 380 || [[Chinees]] || 6&nbsp;152 || |- | 381 || [[Simón Bolívar]] || 6&nbsp;175 || |- | 382 || [[Dmitri Mendelejef]] || 6&nbsp;204 || |- | 383 || [[Oor]] || 6&nbsp;228 || |- | 384 || [[Portugees]] || 6&nbsp;229 || |- | 385 || [[Le Corbusier]] || 6&nbsp;282 || |- | 386 || [[Amerikaanse dollar]] || 6&nbsp;287 || |- | 387 || [[Tim Berners-Lee]] || 6&nbsp;301 || |- | 388 || [[Empire State-gebou]] || 6&nbsp;302 || |- | 389 || [[Chemiese element]] || 6&nbsp;315 || |- | 390 || [[Tenk]] || 6&nbsp;321 || |- | 391 || [[Sanskrit]] || 6&nbsp;359 || |- | 392 || [[Protestantse Hervorming]] || 6&nbsp;370 || |- | 393 || [[Sjokolade]] || 6&nbsp;380 || |- | 394 || [[Swam]] || 6&nbsp;408 || |- | 395 || [[Jean-Paul Sartre]] || 6&nbsp;420 || |- | 396 || [[Bagdad]] || 6&nbsp;472 || |- | 397 || [[Tropiese sikloon]] || 6&nbsp;493 || |- | 398 || [[Liberalisme]] || 6&nbsp;500 || |- | 399 || [[Fluit]] || 6&nbsp;503 || |- | 400 || [[Anorganiese chemie]] || 6&nbsp;520 || |- | 401 || [[Swartsee]] || 6&nbsp;531 || |- | 402 || [[Woord]] || 6&nbsp;534 || |- | 403 || [[Antonio Vivaldi]] || 6&nbsp;548 || |- | 404 || [[Martin Luther King jr.]] || 6&nbsp;552 || |- | 405 || [[Emosie]] || 6&nbsp;566 || |- | 406 || [[Arabiese skrif]] || 6&nbsp;573 || |- | 407 || [[Selfmoord]] || 6&nbsp;601 || |- | 408 || [[Adam Smith]] || 6&nbsp;620 || |- | 409 || [[Sun Yat-sen]] || 6&nbsp;622 || |- | 410 || [[Ultraviolet]] || 6&nbsp;630 || |- | 411 || [[Masjiengeweer]] || 6&nbsp;632 || |- | 412 || [[Panamakanaal]] || 6&nbsp;634 || |- | 413 || [[Pottebakkery]] || 6&nbsp;643 || |- | 414 || [[Etanol]] || 6&nbsp;691 || |- | 415 || [[Qing-dinastie]] || 6&nbsp;695 || |- | 416 || [[Swem]] || 6&nbsp;733 || |- | 417 || [[Japannees]] || 6&nbsp;775 || |- | 418 || [[Malaria]] || 6&nbsp;829 || |- | 419 || [[Elektronika]] || 6&nbsp;833 || |- | 420 || [[Lodewyk XIV van Frankryk]] || 6&nbsp;862 || |- | 421 || [[Vaste stof]] || 6&nbsp;929 || |- | 422 || [[Georg Friedrich Händel]] || 6&nbsp;991 || |- | 423 || [[George Washington]] || 7&nbsp;007 || |- | 424 || [[Kernwapen]] || 7&nbsp;035 || |- | 425 || [[Doofheid]] || 7&nbsp;070 || |- | 426 || [[Buskruit]] || 7&nbsp;082 || |- | 427 || [[Ludwig Wittgenstein]] || 7&nbsp;136 || |- | 428 || [[Neil Armstrong]] || 7&nbsp;193 || |- | 429 || [[Vrug]] || 7&nbsp;202 || |- | 430 || [[Gustav Mahler]] || 7&nbsp;225 || |- | 431 || [[Burgeroorlog]] || 7&nbsp;230 || |- | 432 || [[Kinshasa]] || 7&nbsp;235 || |- | 433 || [[Logaritme]] || 7&nbsp;252 || |- | 434 || [[Flamenco]] || 7&nbsp;261 || |- | 435 || [[Max Planck]] || 7&nbsp;311 || |- | 436 || [[Poliomiëlitis]] || 7&nbsp;326 || |- | 437 || [[Reptiel]] || 7&nbsp;376 || |- | 438 || [[Meter]] || 7&nbsp;381 || |- | 439 || [[Konfusius]] || 7&nbsp;382 || |- | 440 || [[Joeri Gagarin]] || 7&nbsp;428 || |- | 441 || [[Verligting]] || 7&nbsp;428 || |- | 442 || [[Ideologie]] || 7&nbsp;440 || |- | 443 || [[Rondewurms]] || 7&nbsp;484 || |- | 444 || [[Albrecht Dürer]] || 7&nbsp;529 || |- | 445 || [[Vuurwapen]] || 7&nbsp;576 || |- | 446 || [[Diamant]] || 7&nbsp;581 || |- | 447 || [[Tang-dinastie]] || 7&nbsp;589 || |- | 448 || [[Resistor]] || 7&nbsp;621 || |- | 449 || [[Alg]] || 7&nbsp;626 || |- | 450 || [[Elektromagnetisme]] || 7&nbsp;696 || |- | 451 || [[Groot Muur van China]] || 7&nbsp;734 || |- | 452 || [[Hoofpyn]] || 7&nbsp;739 || |- | 453 || [[Mumbai]] || 7&nbsp;749 || |- | 454 || [[Georg Wilhelm Friedrich Hegel]] || 7&nbsp;750 || |- | 455 || [[Frank Lloyd Wright]] || 7&nbsp;760 || |- | 456 || [[Antibiotikum]] || 7&nbsp;768 || |- | 457 || [[Oossee]] || 7&nbsp;780 || |- | 458 || [[Radioaktiwiteit]] || 7&nbsp;780 || |- | 459 || [[Igor Strawinski]] || 7&nbsp;793 || |- | 460 || [[Die krygskuns]] || 7&nbsp;979 || |- | 461 || [[Ibn Chaldoen]] || 7&nbsp;996 || |- | 462 || [[Maliryk]] || 8&nbsp;001 || |- | 463 || [[Dhaka]] || 8&nbsp;035 || |- | 464 || [[Politieke party]] || 8&nbsp;048 || |- | 465 || [[Groot Koraalrif]] || 8&nbsp;054 || |- | 466 || [[Anargisme]] || 8&nbsp;077 || |- | 467 || [[Francisco Goya]] || 8&nbsp;085 || |- | 468 || [[Konfusianisme]] || 8&nbsp;086 || |- | 469 || [[Franz Schubert]] || 8&nbsp;099 || |- | 470 || [[Taj Mahal]] || 8&nbsp;124 || |- | 471 || [[Baikalmeer]] || 8&nbsp;146 || |- | 472 || [[Federico Fellini]] || 8&nbsp;153 || |- | 473 || [[Kolkata]] || 8&nbsp;157 || |- | 474 || [[Kores die Grote]] || 8&nbsp;173 || |- | 475 || [[Diktatorskap]] || 8&nbsp;211 || |- | 476 || [[Carl Friedrich Gauss]] || 8&nbsp;215 || |- | 477 || [[James Joyce]] || 8&nbsp;217 || |- | 478 || [[Fjodor Dostojefski]] || 8&nbsp;239 || |- | 479 || [[Ryn]] || 8&nbsp;269 || |- | 480 || [[Godsdiens]] || 8&nbsp;274 || |- | 481 || [[Lord Byron]] || 8&nbsp;291 || |- | 482 || [[Judo]] || 8&nbsp;300 || |- | 483 || [[Lineêre algebra]] || 8&nbsp;360 || |- | 484 || [[Joseph Haydn]] || 8&nbsp;370 || |- | 485 || [[Demokrasie]] || 8&nbsp;385 || |- | 486 || [[Timoer]] || 8&nbsp;395 || |- | 487 || [[Sitrus]] || 8&nbsp;398 || |- | 488 || [[Griep]] || 8&nbsp;421 || |- | 489 || [[Hip-hop-musiek]] || 8&nbsp;427 || |- | 490 || [[Henry Ford]] || 8&nbsp;459 || |- | 491 || [[Olimpiese Spele]] || 8&nbsp;526 || |- | 492 || [[Victor Hugo]] || 8&nbsp;529 || |- | 493 || [[Gas]] || 8&nbsp;666 || |- | 494 || [[Kolonialisme]] || 8&nbsp;698 || |- | 495 || [[Groot Mere]] || 8&nbsp;725 || |- | 496 || [[Giuseppe Verdi]] || 8&nbsp;740 || |- | 497 || [[Brahmagupta]] || 8&nbsp;748 || |- | 498 || [[Internet]] || 8&nbsp;767 || 1, 3, 5 |- | 499 || [[Rekenkunde]] || 8&nbsp;783 || 1, 3 |- | 500 || [[ASEAN]] || 8&nbsp;807 || 1 |- | 501 || [[Springstof]] || 8&nbsp;809 || 1 |- | 502 || [[Asoka]] || 8&nbsp;836 || 1 |- | 503 || [[Antonín Dvořák]] || 8&nbsp;838 || 1 |- | 504 || [[Doebai (stad)]] || 8&nbsp;853 || 1 |- | 505 || [[Kontinent]] || 8&nbsp;869 || 1 |- | 506 || [[Tuberkulose]] || 8&nbsp;876 || 1 |- | 507 || [[Akbar die Grote]] || 8&nbsp;945 || 1 |- | 508 || [[Spinnekop]] || 8&nbsp;951 || 1 |- | 509 || [[Oog]] || 8&nbsp;969 || 1 |- | 510 || [[Kwame Nkrumah]] || 9&nbsp;020 || 1 |- | 511 || [[Wolga]] || 9&nbsp;026 || 1 |- | 512 || [[Insek]] || 9&nbsp;055 || 1 |- | 513 || [[Nasionalisme]] || 9&nbsp;073 || 2 |- | 514 || [[Evolusie]] || 9&nbsp;093 || 2 |- | 515 || [[Karel die Grote]] || 9&nbsp;102 || 2 |- | 516 || [[Rekenaar]] || 9&nbsp;130 || 2 |- | 517 || [[Toring]] || 9&nbsp;135 || 2 |- | 518 || [[Waarskynlikheid]] || 9&nbsp;155 || 2 |- | 519 || [[Saladin]] || 9&nbsp;156 || 2 |- | 520 || [[Tennis]] || 9&nbsp;219 || 2 |- | 521 || [[Mohammed]] || 9&nbsp;226 || 2 |- | 522 || [[Akira Kurosawa]] || 9&nbsp;259 || 2 |- | 523 || [[Damaskus]] || 9&nbsp;259 || 2 |- | 524 || [[Pjotr Tsjaikofski]] || 9&nbsp;320 || |- | 525 || [[Ensiklopedie]] || 9&nbsp;323 || 1 |- | 526 || [[Inkas]] || 9&nbsp;325 || 1 |- | 527 || [[Oppervlakte]] || 9&nbsp;345 || 1 |- | 528 || [[Termodinamika]] || 9&nbsp;493 || 1 |- | 529 || [[El Niño]] || 9&nbsp;521 || 1 |- | 530 || [[Rolprent]] || 9&nbsp;524 || 1 |- | 531 || [[Obesiteit]] || 9&nbsp;561 || 1 |- | 532 || [[Regering]] || 9&nbsp;577 || 1 |- | 533 || [[Animasie]] || 9&nbsp;614 || 1 |- | 534 || [[Thomas van Aquino]] || 9&nbsp;623 || 1 |- | 535 || [[Louis Pasteur]] || 9&nbsp;666 || 1 |- | 536 || [[Hans Christian Andersen]] || 9&nbsp;675 || 1 |- | 537 || [[Reg]] || 9&nbsp;717 || 1 |- | 538 || [[Brein]] || 9&nbsp;780 || 1 |- | 539 || [[Politiek]] || 9&nbsp;790 || 1 |- | 540 || [[Rooikruis]] || 9&nbsp;878 || 1 |- | 541 || [[Jerusalem]] || 9&nbsp;916 || 1 |- | 542 || [[Mekka]] || 9&nbsp;954 || 1 |- | 543 || [[Kapasitor]] || 9&nbsp;992 || 1 |- | 544 || [[Grieks]] || 9&nbsp;997 || 1 |- | 545 || [[Nylrivier]] || 10&nbsp;000 || |- | 546 || [[Go]] || 10&nbsp;019 || |- | 547 || [[Biologie]] || 10&nbsp;058 || |- | 548 || [[James Cook]] || 10&nbsp;091 || |- | 549 || [[Mahatma Gandhi]] || 10&nbsp;093 || |- | 550 || [[Aristoteles]] || 10&nbsp;160 || |- | 551 || [[Doodstraf]] || 10&nbsp;160 || |- | 552 || [[Abraham Lincoln]] || 10&nbsp;162 || |- | 553 || [[Colosseum]] || 10&nbsp;168 || |- | 554 || [[Stoomenjin]] || 10&nbsp;168 || |- | 555 || [[Mak maak]] || 10&nbsp;222 || |- | 556 || [[Romeinse Ryk]] || 10&nbsp;240 || |- | 557 || [[Gees (mens)]] || 10&nbsp;273 || |- | 558 || [[E-pos]] || 10&nbsp;304 || |- | 559 || [[Klank]] || 10&nbsp;361 || |- | 560 || [[Speelding]] || 10&nbsp;367 || |- | 561 || [[Induktor]] || 10&nbsp;399 || |- | 562 || [[Geneesmiddel]] || 10&nbsp;418 || |- | 563 || [[Duits]] || 10&nbsp;422 || |- | 564 || [[Imperialisme]] || 10&nbsp;429 || |- | 565 || [[Peter Paul Rubens]] || 10&nbsp;462 || |- | 566 || [[Sentrale verwerkingseenheid]] || 10&nbsp;490 || |- | 567 || [[Hernán Cortés]] || 10&nbsp;499 || |- | 568 || [[Transistor]] || 10&nbsp;503 || |- | 569 || [[Richard Wagner]] || 10&nbsp;549 || |- | 570 || [[Moses]] || 10&nbsp;593 || |- | 571 || [[Everest]] || 10&nbsp;621 || |- | 572 || [[Vincent van Gogh]] || 10&nbsp;640 || |- | 573 || [[Irak]] || 10&nbsp;659 || |- | 574 || [[Lig]] || 10&nbsp;690 || |- | 575 || [[Carolus Linnaeus]] || 10&nbsp;706 || |- | 576 || [[Rys]] || 10&nbsp;771 || |- | 577 || [[Swaartekrag]] || 10&nbsp;815 || |- | 578 || [[Suidelike Oseaan]] || 10&nbsp;828 || |- | 579 || [[Motorvoertuig]] || 10&nbsp;851 || |- | 580 || [[Planeet]] || 10&nbsp;851 || |- | 581 || [[Katoen]] || 10&nbsp;887 || |- | 582 || [[Simone de Beauvoir]] || 10&nbsp;889 || |- | 583 || [[Klip]] || 10&nbsp;908 || |- | 584 || [[Britse Ryk]] || 10&nbsp;909 || |- | 585 || [[Bees]] || 10&nbsp;911 || |- | 586 || [[Chemie]] || 11&nbsp;037 || |- | 587 || [[Kaas]] || 11&nbsp;072 || |- | 588 || [[Egipte]] || 11&nbsp;073 || |- | 589 || [[Graan]] || 11&nbsp;092 || |- | 590 || [[Amerikaanse Burgeroorlog]] || 11&nbsp;108 || |- | 591 || [[Marie Curie]] || 11&nbsp;114 || |- | 592 || [[Vasco da Gama]] || 11&nbsp;124 || |- | 593 || [[Isaac Newton]] || 11&nbsp;167 || |- | 594 || [[Tabak]] || 11&nbsp;175 || |- | 595 || [[Suidpool]] || 11&nbsp;212 || |- | 596 || [[Tin]] || 11&nbsp;215 || |- | 597 || [[Waterkringloop]] || 11&nbsp;254 || |- | 598 || [[Menstruasie]] || 11&nbsp;258 || |- | 599 || [[Marxisme]] || 11&nbsp;299 || |- | 600 || [[Nobelprys]] || 11&nbsp;330 || |- | 601 || [[Aleksander Poesjkin]] || 11&nbsp;339 || |- | 602 || [[Pokke]] || 11&nbsp;364 || |- | 603 || [[Wolk]] || 11&nbsp;431 || |- | 604 || [[Kennis]] || 11&nbsp;438 || |- | 605 || [[Statistiek]] || 11&nbsp;489 || |- | 606 || [[Archimedes]] || 11&nbsp;532 || |- | 607 || [[Wêreldwye web]] || 11&nbsp;546 || |- | 608 || [[Samba]] || 11&nbsp;652 || |- | 609 || [[Groot Depressie]] || 11&nbsp;670 || |- | 610 || [[Oorlog]] || 11&nbsp;674 || |- | 611 || [[The Beatles]] || 11&nbsp;697 || |- | 612 || [[Michael Faraday]] || 11&nbsp;703 || |- | 613 || [[Vrye wil]] || 11&nbsp;724 || |- | 614 || [[Tokio]] || 11&nbsp;747 || |- | 615 || [[Lied]] || 11&nbsp;750 || |- | 616 || [[Oerknal]] || 11&nbsp;759 || |- | 617 || [[Elektrisiteit]] || 11&nbsp;764 || |- | 618 || [[Epilepsie]] || 11&nbsp;774 || |- | 619 || [[Grondwet]] || 11&nbsp;818 || |- | 620 || [[Smaak]] || 11&nbsp;849 || |- | 621 || [[Johann Sebastian Bach]] || 11&nbsp;857 || |- | 622 || [[Friedrich Nietzsche]] || 11&nbsp;875 || |- | 623 || [[Sneeu]] || 11&nbsp;905 || |- | 624 || [[Nelson Mandela]] || 11&nbsp;916 || |- | 625 || [[Walt Disney]] || 11&nbsp;918 || |- | 626 || [[Wolfgang Amadeus Mozart]] || 12&nbsp;003 || |- | 627 || [[Klassieke musiek]] || 12&nbsp;015 || |- | 628 || [[Opera]] || 12&nbsp;097 || |- | 629 || [[Adolf Hitler]] || 12&nbsp;126 || |- | 630 || [[Staal]] || 12&nbsp;138 || |- | 631 || [[Geldeenheid]] || 12&nbsp;148 || |- | 632 || [[Tyd]] || 12&nbsp;153 || |- | 633 || [[Spaans]] || 12&nbsp;167 || |- | 634 || [[Bybel]] || 12&nbsp;168 || |- | 635 || [[By]] || 12&nbsp;197 || |- | 636 || [[Sokrates]] || 12&nbsp;200 || |- | 637 || [[Otto von Bismarck]] || 12&nbsp;220 || |- | 638 || [[Donau]] || 12&nbsp;230 || |- | 639 || [[Aborsie]] || 12&nbsp;273 || |- | 640 || [[Suurstof]] || 12&nbsp;287 || |- | 641 || [[Pablo Picasso]] || 12&nbsp;305 || |- | 642 || [[Charles Darwin]] || 12&nbsp;341 || |- | 643 || [[Vark]] || 12&nbsp;418 || |- | 644 || [[Stikstof]] || 12&nbsp;433 || |- | 645 || [[Geld]] || 12&nbsp;476 || |- | 646 || [[Roald Amundsen]] || 12&nbsp;492 || |- | 647 || [[Christophorus Columbus]] || 12&nbsp;515 || |- | 648 || [[Franklin D. Roosevelt]] || 12&nbsp;533 || |- | 649 || [[Dans]] || 12&nbsp;554 || |- | 650 || [[Beijing]] || 12&nbsp;585 || |- | 651 || [[Julius Caesar]] || 12&nbsp;633 || |- | 652 || [[Sergei Eisenstein]] || 12&nbsp;705 || |- | 653 || [[Landbou]] || 12&nbsp;744 || |- | 654 || [[Telefoon]] || 12&nbsp;895 || |- | 655 || [[Mineraal]] || 12&nbsp;906 || |- | 656 || [[Gedrag]] || 13&nbsp;015 || |- | 657 || [[Meetkunde]] || 13&nbsp;057 || |- | 658 || [[Wikings]] || 13&nbsp;078 || |- | 659 || [[Senuwee]] || 13&nbsp;104 || |- | 660 || [[Thomas Edison]] || 13&nbsp;117 || |- | 661 || [[Leo Tolstoi]] || 13&nbsp;162 || |- | 662 || [[Suezkanaal]] || 13&nbsp;196 || |- | 663 || [[Karl Marx]] || 13&nbsp;238 || |- | 664 || [[Latyn]] || 13&nbsp;248 || |- | 665 || [[Algerië]] || 13&nbsp;500 || |- | 666 || [[Aardrykskunde]] || 13&nbsp;526 || |- | 667 || [[Duikboot]] || 13&nbsp;558 || |- | 668 || [[Getal]] || 13&nbsp;631 || |- | 669 || [[Elizabeth I van Engeland]] || 13&nbsp;758 || |- | 670 || [[Middellandse See]] || 13&nbsp;787 || |- | 671 || [[Sel]] || 13&nbsp;787 || |- | 672 || [[Ruimtevaart]] || 13&nbsp;806 || |- | 673 || [[Verenigde Nasies]] || 13&nbsp;859 || |- | 674 || [[Hindoestani]] || 13&nbsp;941 || |- | 675 || [[Voorgeskiedenis]] || 13&nbsp;999 || |- | 676 || [[Geologie]] || 14&nbsp;197 || |- | 677 || [[Kleur]] || 14&nbsp;354 || |- | 678 || [[Islam]] || 14&nbsp;436 || |- | 679 || [[Seoel]] || 14&nbsp;477 || |- | 680 || [[Charles de Gaulle]] || 14&nbsp;509 || |- | 681 || [[Sahara]] || 14&nbsp;527 || |- | 682 || [[Charles Dickens]] || 14&nbsp;532 || |- | 683 || [[Engels]] || 14&nbsp;754 || |- | 684 || [[Periodieke tabel]] || 14&nbsp;764 || |- | 685 || [[Weekdiere]] || 14&nbsp;771 || |- | 686 || [[Marco Polo]] || 14&nbsp;789 || |- | 687 || [[Johannes Kepler]] || 14&nbsp;814 || |- | 688 || [[Silwer]] || 14&nbsp;827 || |- | 689 || [[Staat]] || 14&nbsp;910 || |- | 690 || [[Franse Rewolusie]] || 14&nbsp;914 || |- | 691 || [[Hongkong]] || 14&nbsp;943 || |- | 692 || [[Soedan]] || 15&nbsp;076 || |- | 693 || [[Stille Oseaan]] || 15&nbsp;102 || |- | 694 || [[Muskiet]] || 15&nbsp;156 || |- | 695 || [[Heuning]] || 15&nbsp;158 || |- | 696 || [[Suid-Amerika]] || 15&nbsp;197 || |- | 697 || [[Swak wisselwerking]] || 15&nbsp;232 || |- | 698 || [[Sokker]] || 15&nbsp;247 || |- | 699 || [[Heilige Romeinse Ryk]] || 15&nbsp;356 || |- | 700 || [[Fotografie]] || 15&nbsp;365 || |- | 701 || [[Voël]] || 15&nbsp;379 || |- | 702 || [[Bakterie]] || 15&nbsp;415 || |- | 703 || [[Winston Churchill]] || 15&nbsp;433 || |- | 704 || [[Mustafa Kemal Atatürk]] || 15&nbsp;574 || |- | 705 || [[Binnebrandenjin]] || 15&nbsp;595 || |- | 706 || [[Vel]] || 15&nbsp;635 || |- | 707 || [[Skaap]] || 15&nbsp;708 || |- | 708 || [[Fascisme]] || 15&nbsp;963 || |- | 709 || [[Woestyn]] || 16&nbsp;008 || |- | 710 || [[Sjia]] || 16&nbsp;144 || |- | 711 || [[Proteïen]] || 16&nbsp;214 || |- | 712 || [[Aartappel]] || 16&nbsp;260 || |- | 713 || [[Noordpool]] || 16&nbsp;377 || |- | 714 || [[Groente]] || 16&nbsp;397 || |- | 715 || [[Sensoriese senuweestelsel]] || 16&nbsp;462 || |- | 716 || [[Mao Zedong]] || 16&nbsp;493 || |- | 717 || [[Wetenskaplike klassifikasie]] || 16&nbsp;550 || |- | 718 || [[Zoroastrisme]] || 16&nbsp;638 || |- | 719 || [[Koolstof]] || 16&nbsp;731 || |- | 720 || [[Plastiek]] || 16&nbsp;810 || |- | 721 || [[Soenni]] || 16&nbsp;815 || |- | 722 || [[Industriële Revolusie]] || 16&nbsp;866 || |- | 723 || [[Vuur]] || 16&nbsp;890 || |- | 724 || [[Ludwig van Beethoven]] || 16&nbsp;944 || |- | 725 || [[Energie]] || 17&nbsp;148 || |- | 726 || [[Hart]] || 17&nbsp;165 || |- | 727 || [[Lewer]] || 17&nbsp;167 || |- | 728 || [[Tee]] || 17&nbsp;241 || |- | 729 || [[Nazi-Duitsland]] || 17&nbsp;248 || |- | 730 || [[Steentydperk]] || 17&nbsp;451 || |- | 731 || [[Suur]] || 17&nbsp;520 || |- | 732 || [[Michelangelo]] || 17&nbsp;611 || |- | 733 || [[James Clerk Maxwell]] || 17&nbsp;656 || |- | 734 || [[Afghanistan]] || 17&nbsp;706 || |- | 735 || [[Halfgeleier]] || 17&nbsp;822 || |- | 736 || [[Demokratiese Republiek die Kongo]] || 17&nbsp;939 || |- | 737 || [[Kapitalisme]] || 18&nbsp;010 || |- | 738 || [[Britse Statebond]] || 18&nbsp;035 || |- | 739 || [[Koerant]] || 18&nbsp;042 || |- | 740 || [[Atletiek]] || 18&nbsp;083 || |- | 741 || [[Hagia Sofia]] || 18&nbsp;123 || |- | 742 || [[Vis]] || 18&nbsp;157 || |- | 743 || [[Virus]] || 18&nbsp;246 || |- | 744 || [[Vatikaanstad]] || 18&nbsp;463 || |- | 745 || [[Bisantynse Ryk]] || 18&nbsp;514 || |- | 746 || [[Indonesië]] || 18&nbsp;532 || |- | 747 || [[Vloeistof]] || 18&nbsp;571 || |- | 748 || [[Hormoon]] || 18&nbsp;707 || |- | 749 || [[Reïnkarnasie]] || 18&nbsp;715 || |- | 750 || [[Skelet]] || 18&nbsp;784 || |- | 751 || [[Meksikostad]] || 18&nbsp;946 || |- | 752 || [[Papier]] || 18&nbsp;980 || |- | 753 || [[Inligting]] || 19&nbsp;128 || |- | 754 || [[Globalisering]] || 19&nbsp;261 || |- | 755 || [[NAVO]] || 19&nbsp;297 || |- | 756 || [[Maja]] || 19&nbsp;368 || |- | 757 || [[Midde-Ooste]] || 19&nbsp;561 || |- | 758 || [[Hardeskyf]] || 19&nbsp;590 || |- | 759 || [[Liefde]] || 19&nbsp;609 || |- | 760 || [[Aardbewing]] || 19&nbsp;627 || |- | 761 || [[Hond]] || 19&nbsp;740 || |- | 762 || [[Plato]] || 19&nbsp;815 || |- | 763 || [[Fisika]] || 19&nbsp;990 || |- | 764 || [[Diode]] || 20&nbsp;041 || |- | 765 || [[Slang]] || 20&nbsp;045 || |- | 766 || [[Glas]] || 20&nbsp;051 || |- | 767 || [[Plant]] || 20&nbsp;128 || |- | 768 || [[Albert Einstein]] || 20&nbsp;152 || |- | 769 || [[Martin Heidegger]] || 20&nbsp;164 || |- | 770 || [[Sumer]] || 20&nbsp;294 || |- | 771 || [[Strokiesverhaal]] || 20&nbsp;452 || |- | 772 || [[Pakistan]] || 20&nbsp;524 || |- | 773 || [[Water]] || 20&nbsp;571 || |- | 774 || [[Mier]] || 20&nbsp;601 || |- | 775 || [[Tornado]] || 20&nbsp;606 || |- | 776 || [[Terrorisme]] || 20&nbsp;673 || |- | 777 || [[Kongorivier]] || 20&nbsp;686 || |- | 778 || [[Judaïsme]] || 20&nbsp;707 || |- | 779 || [[Beeldhoukuns]] || 20&nbsp;739 || |- | 780 || [[Skryfstelsel]] || 20&nbsp;842 || |- | 781 || [[Gevegswapen]] || 20&nbsp;917 || |- | 782 || [[Turkye]] || 20&nbsp;984 || |- | 783 || [[Massa]] || 20&nbsp;997 || |- | 784 || [[Asteke]] || 21&nbsp;001 || |- | 785 || [[Athene]] || 21&nbsp;056 || |- | 786 || [[Filippyne]] || 21&nbsp;354 || |- | 787 || [[Reën]] || 21&nbsp;363 || |- | 788 || [[SI-stelsel]] || 21&nbsp;824 || |- | 789 || [[Organiese chemie]] || 21&nbsp;835 || |- | 790 || [[Voortplanting]] || 21&nbsp;839 || |- | 791 || [[Pi]] || 21&nbsp;919 || |- | 792 || [[Rivier]] || 21&nbsp;942 || |- | 793 || [[Beskawing]] || 21&nbsp;974 || |- | 794 || [[Madrid]] || 21&nbsp;987 || |- | 795 || [[Tsoenami]] || 22&nbsp;113 || |- | 796 || [[Perd]] || 22&nbsp;149 || |- | 797 || [[Duif]] || 22&nbsp;227 || |- | 798 || [[Ekonomie]] || 22&nbsp;308 || |- | 799 || [[Martin Luther]] || 22&nbsp;314 || |- | 800 || [[Swahili]] || 22&nbsp;357 || |- | 801 || [[Aluminium]] || 22&nbsp;529 || |- | 802 || [[Saoedi-Arabië]] || 22&nbsp;692 || |- | 803 || [[Fotosintese]] || 22&nbsp;719 || |- | 804 || [[Indië]] || 22&nbsp;960 || |- | 805 || [[Atlantiese Oseaan]] || 23&nbsp;027 || |- | 806 || [[Vryheidstandbeeld]] || 23&nbsp;033 || |- | 807 || [[Boom]] || 23&nbsp;460 || |- | 808 || [[Kanker]] || 23&nbsp;534 || |- | 809 || [[Skoonheid]] || 23&nbsp;586 || |- | 810 || [[Stad]] || 23&nbsp;591 || |- | 811 || [[Colombia]] || 23&nbsp;861 || |- | 812 || [[Holocaust]] || 24&nbsp;086 || |- | 813 || [[Atoom]] || 24&nbsp;170 || |- | 814 || [[Drukkerswese]] || 24&nbsp;622 || |- | 815 || [[Gesondheid]] || 24&nbsp;770 || |- | 816 || [[Radio]] || 24&nbsp;812 || |- | 817 || [[Hernubare energie]] || 24&nbsp;969 || |- | 818 || [[Soogdier]] || 25&nbsp;248 || |- | 819 || [[Mielie]] || 25&nbsp;302 || |- | 820 || [[Swartkolk]] || 25&nbsp;503 || |- | 821 || [[Koring]] || 25&nbsp;779 || |- | 822 || [[Rembrandt van Rijn]] || 26&nbsp;011 || |- | 823 || [[Afrika-unie]] || 26&nbsp;407 || |- | 824 || [[Kunsmatige intelligensie]] || 26&nbsp;424 || |- | 825 || [[See]] || 26&nbsp;505 || |- | 826 || [[Internasionale Geregshof]] || 26&nbsp;951 || |- | 827 || [[Koffie]] || 27&nbsp;480 || |- | 828 || [[Waterstof]] || 27&nbsp;636 || |- | 829 || [[New York]] || 28&nbsp;529 || |- | 830 || [[Yster]] || 28&nbsp;674 || |- | 831 || [[Arktiese Oseaan]] || 29&nbsp;213 || 1 |- | 832 || [[Fiksie]] || 29&nbsp;223 || 1 |- | 833 || [[Seksueel oordraagbare infeksie]] || 29&nbsp;711 || 1, 4 |- | 834 || [[Letterkunde]] || 30&nbsp;038 || |- | 835 || [[Spysverteringstelsel]] || 30&nbsp;167 || |- | 836 || [[Sint Petersburg]] || 30&nbsp;336 || |- | 837 || [[Sophokles]] || 30&nbsp;396 || |- | 838 || [[Wiskunde]] || 30&nbsp;410 || |- | 839 || [[Ingmar Bergman]] || 30&nbsp;414 || |- | 840 || [[Kruistog]] || 30&nbsp;419 || |- | 841 || [[Spier]] || 30&nbsp;545 || |- | 842 || [[Sterrestelsel]] || 30&nbsp;611 || |- | 843 || [[Josef Stalin]] || 30&nbsp;666 || |- | 844 || [[Europa]] || 31&nbsp;157 || |- | 845 || [[Geneeskunde]] || 31&nbsp;346 || |- | 846 || [[Metabolisme]] || 31&nbsp;356 || |- | 847 || [[Feminisme]] || 31&nbsp;415 || |- | 848 || [[Alpe]] || 31&nbsp;637 || |- | 849 || [[Vergilius]] || 31&nbsp;756 || |- | 850 || [[Wladimir Lenin]] || 31&nbsp;842 || |- | 851 || [[Bangladesj]] || 31&nbsp;920 || |- | 852 || [[São Paulo]] || 32&nbsp;180 || |- | 853 || [[Russies]] || 32&nbsp;547 || |- | 854 || [[Alexander die Grote]] || 32&nbsp;870 || |- | 855 || [[Viëtnam]] || 33&nbsp;142 || |- | 856 || [[Koper]] || 33&nbsp;374 || |- | 857 || [[Tanzanië]] || 33&nbsp;430 || |- | 858 || [[Rome]] || 33&nbsp;862 || |- | 859 || [[Euro]] || 33&nbsp;873 || |- | 860 || [[Marlene Dietrich]] || 34&nbsp;038 || |- | 861 || [[William Shakespeare]] || 34&nbsp;803 || |- | 862 || [[Kalender]] || 35&nbsp;133 || |- | 863 || [[Wene]] || 35&nbsp;157 || |- | 864 || [[Kuba]] || 35&nbsp;172 || |- | 865 || [[Israel]] || 35&nbsp;605 || |- | 866 || [[Jaar]] || 35&nbsp;790 || |- | 867 || [[Cyrilliese skrif]] || 35&nbsp;858 || |- | 868 || [[Weer (meteorologie)]] || 36&nbsp;125 || |- | 869 || [[Europese Unie]] || 36&nbsp;156 || |- | 870 || [[Televisie]] || 36&nbsp;426 || |- | 871 || [[Asië]] || 36&nbsp;449 || |- | 872 || [[Jazz]] || 36&nbsp;462 || |- | 873 || [[Ystertydperk]] || 37&nbsp;045 || |- | 874 || [[Volksrepubliek China]] || 37&nbsp;953 || |- | 875 || [[Victoriameer]] || 37&nbsp;990 || |- | 876 || [[Afrika]] || 38&nbsp;084 || |- | 877 || [[Teheran]] || 38&nbsp;204 || |- | 878 || [[Nikola Tesla]] || 38&nbsp;346 || |- | 879 || [[Natuurramp]] || 38&nbsp;515 || |- | 880 || [[Washington, D.C.]] || 39&nbsp;069 || |- | 881 || [[Kommunikasie]] || 39&nbsp;765 || |- | 882 || [[Noord-Amerika]] || 39&nbsp;817 || |- | 883 || [[Kennisleer]] || 40&nbsp;284 || |- | 884 || [[Saturnus]] || 40&nbsp;309 || |- | 885 || [[Russiese Rewolusie (1917)]] || 40&nbsp;516 || |- | 886 || [[Alfred Hitchcock]] || 41&nbsp;949 || |- | 887 || [[Stanley Kubrick]] || 41&nbsp;995 || |- | 888 || [[Infrarooi]] || 42&nbsp;008 || |- | 889 || [[Buenos Aires]] || 42&nbsp;296 || |- | 890 || [[Renaissance]] || 42&nbsp;556 || |- | 891 || [[Eerste Wêreldoorlog]] || 42&nbsp;931 || |- | 892 || [[Rio de Janeiro]] || 42&nbsp;966 || |- | 893 || [[Viëtnamoorlog]] || 43&nbsp;273 || |- | 894 || [[Masjien]] || 44&nbsp;324 || |- | 895 || [[Frans]] || 44&nbsp;640 || |- | 896 || [[Tegnologie]] || 44&nbsp;799 || |- | 897 || [[Che Guevara]] || 45&nbsp;539 || |- | 898 || [[Salvador Dalí]] || 45&nbsp;753 || |- | 899 || [[Oseanië]] || 46&nbsp;821 || |- | 900 || [[Filosofie]] || 46&nbsp;905 || |- | 901 || [[Klimaat]] || 46&nbsp;973 || |- | 902 || [[Taoïsme]] || 47&nbsp;169 || |- | 903 || [[Henri Matisse]] || 48&nbsp;360 || |- | 904 || [[Nigerië]] || 48&nbsp;415 || |- | 905 || [[Napoleon Bonaparte]] || 48&nbsp;764 || |- | 906 || [[Sterrekunde]] || 49&nbsp;008 || |- | 907 || [[Swangerskap]] || 49&nbsp;361 || |- | 908 || [[Kommunisme]] || 50&nbsp;823 || |- | 909 || [[Senuweestelsel]] || 51&nbsp;936 || |- | 910 || [[Poësie]] || 52&nbsp;235 || |- | 911 || [[Johanna van Arkel]] || 52&nbsp;265 || |- | 912 || [[Anton Tsjechof]] || 52&nbsp;519 || |- | 913 || [[Li Bai]] || 53&nbsp;197 || |- | 914 || [[Klere]] || 54&nbsp;047 || |- | 915 || [[Antarktika]] || 55&nbsp;893 || |- | 916 || [[Vulkaan]] || 56&nbsp;033 || |- | 917 || [[Galileo Galilei]] || 56&nbsp;344 || |- | 918 || [[Dier]] || 56&nbsp;649 || |- | 919 || [[Thailand]] || 56&nbsp;916 || |- | 920 || [[Djengis Khan]] || 57&nbsp;375 || |- | 921 || [[Andy Warhol]] || 57&nbsp;505 || |- | 922 || [[Apartheid]] || 58&nbsp;006 || |- | 923 || [[Brussel]] || 58&nbsp;970 || |- | 924 || [[Dinosourus]] || 59&nbsp;098 || |- | 925 || [[Kernkrag]] || 59&nbsp;970 || |- | 926 || [[Sydney]] || 60&nbsp;914 || |- | 927 || [[Kroniese obstruktiewe longsiekte]] || 61&nbsp;588 || |- | 928 || [[Goud]] || 62&nbsp;249 || |- | 929 || [[Mesopotamië]] || 62&nbsp;257 || |- | 930 || [[Wyn]] || 63&nbsp;368 || |- | 931 || [[Melkweg]] || 64&nbsp;418 || |- | 932 || [[Pieter I van Rusland]] || 64&nbsp;847 || |- | 933 || [[Italië]] || 65&nbsp;190 || |- | 934 || [[Argentinië]] || 65&nbsp;748 || |- | 935 || [[Kat]] || 65&nbsp;851 || |- | 936 || [[Homeros]] || 66&nbsp;436 || |- | 937 || [[Mongoolse Ryk]] || 69&nbsp;167 || |- | 938 || [[Diabetes]] || 70&nbsp;739 || |- | 939 || [[Portugal]] || 72&nbsp;456 || |- | 940 || [[Spanje]] || 74&nbsp;419 || |- | 941 || [[Kuns]] || 75&nbsp;661 || |- | 942 || [[Oekraïne]] || 76&nbsp;792 || |- | 943 || [[Aardverwarming]] || 77&nbsp;572 || |- | 944 || [[Singapoer]] || 78&nbsp;239 || |- | 945 || [[Brasilië]] || 78&nbsp;281 || |- | 946 || [[Komeet]] || 78&nbsp;833 || |- | 947 || [[Sonnestelsel]] || 80&nbsp;707 || |- | 948 || [[Switserland]] || 82&nbsp;701 || |- | 949 || [[Shanghai]] || 83&nbsp;743 || |- | 950 || [[Geestesteuring]] || 83&nbsp;985 || |- | 951 || [[Leonardo da Vinci]] || 84&nbsp;348 || |- | 952 || [[Antieke Egipte]] || 85&nbsp;879 || |- | 953 || [[Moskou]] || 86&nbsp;516 || |- | 954 || [[Parys]] || 86&nbsp;542 || |- | 955 || [[Australië]] || 86&nbsp;620 || |- | 956 || [[Istanboel]] || 87&nbsp;192 || |- | 957 || [[Frankryk]] || 87&nbsp;964 || |- | 958 || [[Asteroïed]] || 89&nbsp;075 || |- | 959 || [[Mercurius]] || 89&nbsp;154 || |- | 960 || [[Skaak]] || 93&nbsp;901 || |- | 961 || [[Middeleeue]] || 94&nbsp;294 || |- | 962 || [[Konstantyn die Grote]] || 95&nbsp;941 || |- | 963 || [[Los Angeles]] || 95&nbsp;958 || |- | 964 || [[Aarde]] || 96&nbsp;083 || |- | 965 || [[Kanada]] || 97&nbsp;469 || |- | 966 || [[Ster]] || 97&nbsp;595 || |- | 967 || [[Boeddhisme]] || 98&nbsp;475 || |- | 968 || [[Uranus]] || 100&nbsp;438 || |- | 969 || [[Suid-Korea]] || 101&nbsp;283 || |- | 970 || [[Koue Oorlog]] || 101&nbsp;858 || |- | 971 || [[Oostenryk]] || 102&nbsp;100 || |- | 972 || [[Neptunus]] || 102&nbsp;634 || |- | 973 || [[Verenigde Koninkryk]] || 103&nbsp;599 || |- | 974 || [[Amsterdam]] || 106&nbsp;001 || |- | 975 || [[Londen]] || 106&nbsp;597 || |- | 976 || [[Japan]] || 107&nbsp;239 || |- | 977 || [[Duitsland]] || 107&nbsp;680 || |- | 978 || [[Berlyn]] || 108&nbsp;095 || |- | 979 || [[Nederland]] || 112&nbsp;621 || |- | 980 || [[Taal]] || 112&nbsp;962 || |- | 981 || [[Venus]] || 113&nbsp;728 || |- | 982 || [[Rusland]] || 113&nbsp;859 || |- | 983 || [[Son]] || 115&nbsp;426 || |- | 984 || [[Mars]] || 119&nbsp;680 || |- | 985 || [[Sowjetunie]] || 122&nbsp;217 || |- | 986 || [[Jupiter]] || 123&nbsp;625 || |- | 987 || [[Jesus van Nasaret]] || 126&nbsp;466 || |- | 988 || [[Maan]] || 126&nbsp;625 || |- | 989 || [[Kaapstad]] || 126&nbsp;764 || |- | 990 || [[Meksiko]] || 127&nbsp;378 || |- | 991 || [[Jean-Jacques Rousseau]] || 132&nbsp;765 || |- | 992 || [[Krieket]] || 134&nbsp;223 || |- | 993 || [[Iran]] || 134&nbsp;758 || |- | 994 || [[Mens]] || 136&nbsp;941 || |- | 995 || [[Pole]] || 142&nbsp;366 || |- | 996 || [[Suid-Afrika]] || 159&nbsp;384 || |- | 997 || [[Hindoeïsme]] || 159&nbsp;695 || |- | 998 || [[Verenigde State van Amerika]] || 166&nbsp;573 || |- | 999 || [[Ethiopië]] || 168&nbsp;388 || |- | 1000 || [[Tweede Wêreldoorlog]] || 175&nbsp;201 || |- class="sortbottom" |} 91m4k28xaoyaig8zetb8z5jbeaa6xl9 2967820 2967752 2026-09-16T20:01:11Z Pynappel 70858 /* Artikels om uit te brei */ 2967820 wikitext text/x-wiki [[:meta:List of Wikipedias by sample of articles]] == Range == {| class="wikitable" |- ! Datum !! Rang !! [[:m:Talk:List_of_Wikipedias_by_sample_of_articles/Archives/2007#Proposed_weighting_of_characters_for_formula_.28Option.232_using_Babel_text.29|Gewig]] !! Gemiddelde artikelgrootte !! Mediaan artikelgrootte !! Afwesig (0k) !! Saadjies (< 10k) !! Artikels (10-30k) !! Lang artikels (> 30k) !! Punt !! Groei |- | 2026-08-05 || 50 || 1.0 || 18,441 || 8,808 || 0 || 544 || 289 || 167 || 35.59 || +0.00 |- | 2026-09-05 || 47 || 1.0 || 20,734 || 10,085 || 0 || 497 || 287 || 216 || 39.88 || +4.29 |} == Artikels om uit te brei == Ek is tans besig om hierdie artikels m.b.v. [[Claude (groot taalmodel)|Claude]] n.a.v. die Engelse weergawes uit te brei. My [[Porboodskapingenieurswese|porboodskap]] aan Claude is: {| class="wikitable" ! Weergawe !! Porboodskap |- | 1 || Brei die artikel https://af.wikipedia.org/wiki/X uit na aanleiding van die Engelse artikel https://en.wikipedia.org/wiki/Y. Indien 'n sjabloon nie op afwiki bestaan nie, moet dit dan nie gebruik nie en pas die teks toepaslik aan sodat dit steeds sin maak. Maak seker die resulterende weergawe dupliseer nie inligting of verwysings nie. Moenie inligting uit die huidige weergawe verwyder nie, tensy dit feitelik inkorrek is. Werk eerder die huidige weergawe by met nuwe inligting uit die Engelse weergawe en pas die teks aan sodat die prosa natuurlik vloei. |- | 2 || Brei die artikel https://af.wikipedia.org/wiki/X uit na aanleiding van die Engelse artikel https://en.wikipedia.org/wiki/Y. Indien 'n sjabloon nie op afwiki bestaan nie, moet dit dan nie gebruik nie en pas die teks toepaslik aan sodat dit steeds sin maak. Maak seker die resulterende weergawe dupliseer nie inligting of verwysings nie. Moenie inligting uit die huidige weergawe verwyder nie, tensy dit feitelik inkorrek is. Werk eerder die huidige weergawe by met nuwe inligting uit die Engelse weergawe en pas die teks aan sodat die prosa natuurlik vloei. Moenie nuwe inhoud skep nie. Gebruik slegs die inhoud van die oorspronklike Afrikaanse weergawe en die inhoud van die Engelse weergawe om 'n uitgebreide nuwe Afrikaanse weergawe te skep. Bring ook alle verwysings oor vir stellings wat van die Engelse weergawe na die Afrikaanse weergawe oorgebring word. |- | 3 || Brei die artikel https://af.wikipedia.org/wiki/X uit na aanleiding van die Engelse artikel https://en.wikipedia.org/wiki/Y. Indien 'n sjabloon nie op afwiki bestaan nie, moet dit dan nie gebruik nie en pas die teks toepaslik aan sodat dit steeds sin maak. Maak seker die resulterende weergawe dupliseer nie inligting of verwysings nie. Moenie inligting uit die huidige weergawe verwyder nie, tensy dit feitelik inkorrek is. Werk eerder die huidige weergawe by met nuwe inligting uit die Engelse weergawe en pas die teks aan sodat die prosa natuurlik vloei. Moenie nuwe inhoud skep nie. Gebruik slegs die inhoud van die oorspronklike Afrikaanse weergawe en die inhoud van die Engelse weergawe om 'n uitgebreide nuwe Afrikaanse weergawe te skep. Bring ook alle verwysings oor vir stellings wat van die Engelse weergawe na die Afrikaanse weergawe oorgebring word. Indien 'n stelling reeds in die Afrikaanse weergawe is en dit het nie 'n verwysing nie, maar dieselfde stelling het 'n verwysing in die Engelse weergawe, bring die verwysing oor. |- | 4 || Brei die artikel https://af.wikipedia.org/wiki/Viool uit na aanleiding van die artikels https://en.wikipedia.org/wiki/Violin en https://de.wikipedia.org/wiki/Violine. Indien 'n sjabloon nie op afwiki bestaan nie, moet dit dan nie gebruik nie en pas die teks toepaslik aan sodat dit steeds sin maak. Maak seker die resulterende weergawe dupliseer nie inligting of verwysings nie. Moenie inligting uit die huidige weergawe verwyder nie, tensy dit feitelik inkorrek is. Werk eerder die huidige weergawe by met nuwe inligting uit die ander weergawes en pas die teks aan sodat die prosa natuurlik vloei. Moenie jou eie navorsing doen of jou eie kennis gebruik om nuwe inhoud te skep nie. Gebruik slegs die inhoud van die oorspronklike Afrikaanse weergawe en die inhoud van die ander weergawes om 'n uitgebreide, nuwe Afrikaanse weergawe te skep. Bring ook alle verwysings oor vir stellings wat van die ander weergawe na die Afrikaanse weergawe oorgebring word. Indien 'n stelling reeds in die Afrikaanse weergawe is en dit het nie 'n verwysing nie, maar dieselfde stelling het 'n verwysing in 'n ander weergawe, bring die verwysing oor. Moenie onensiklopediese inhoud oorbring nie. Jy mag klein foutjies regmaak, maar lang paragrawe van duidelik verkeerde inhoud moet eerder glad nie oorgebring word nie. Gebruik slegs metrieke eenhede en moenie sjablone soos convert gebruik om alternatiewe eenhede te vertoon nie. |- | 5 || Brei die artikel https://af.wikipedia.org/wiki/X uit na aanleiding van die artikels https://en.wikipedia.org/wiki/Y en https://de.wikipedia.org/wiki/Z. Indien 'n sjabloon nie op afwiki bestaan nie, moet dit dan nie gebruik nie en pas die teks toepaslik aan sodat dit steeds sin maak. Maak seker die resulterende weergawe dupliseer nie inligting of verwysings nie. Moenie inligting uit die huidige weergawe verwyder nie, tensy dit feitelik inkorrek is. Werk eerder die huidige weergawe by met nuwe inligting uit die ander weergawes en pas die teks aan sodat die prosa natuurlik vloei. Moenie jou eie navorsing doen of jou eie kennis gebruik om nuwe inhoud te skep nie. Gebruik slegs die inhoud van die oorspronklike Afrikaanse weergawe en die inhoud van die ander weergawes om 'n uitgebreide, nuwe Afrikaanse weergawe te skep. Bring ook alle verwysings oor vir stellings wat van die ander weergawe na die Afrikaanse weergawe oorgebring word. Indien 'n stelling reeds in die Afrikaanse weergawe is en dit het nie 'n verwysing nie, maar dieselfde stelling het 'n verwysing in 'n ander weergawe, bring die verwysing oor. Moenie onensiklopediese inhoud oorbring nie. Jy mag klein foutjies regmaak, maar lang paragrawe van duidelik verkeerde inhoud moet eerder glad nie oorgebring word nie. Gebruik slegs metrieke eenhede en moenie sjablone soos convert gebruik om alternatiewe eenhede te vertoon nie. Etimologie: moenie etimologie oorbring indien dit nie waarskynlik in Afrikaans geld nie. Moenie jou eie stelling maak dat die onderwerp ook bekend is soos in een van die ander weergawes nie, tensy dit deur 'n bron gestaaf is. Vir intervalle wat uit getalle bestaan soos bladsynommers of jare wat in Engels met 'n en-streep (–) sonder spasies geskei word, skei dit in Afrikaans met 'n koppelteken (-) sonder spasies, bv. 1685-1750. Raadpleeg ook https://af.wikipedia.org/wiki/A vir vakterminologie. |} Let wel: ons is nie besig om nuwe inhoud te genereer nie. Hierdie is nugtere vertalings, maar meer intelligent as bv. Google Translate omdat dit verdere instruksies, soos hierbo gesien, kan volg. Die risiko van gehallusineerde valse inligting is myns insiens laag. {| class="wikitable sortable" |+ Meta se monster van 1&nbsp;000 artikels ! Nr. !! Artikel !! Grootte (karakters) !! Porboodskapvolgorde |- | 1 || [[Viool]] || 862 || 4 |- | 2 || [[Inligtingstegnologie]] || 878 || 4 |- | 3 || [[Geslag]] || 931 || |- | 4 || [[Programmeertaal]] || 954 || |- | 5 || [[Kernsplyting]] || 970 || |- | 6 || [[Metaalkunde]] || 972 || |- | 7 || [[Pandemie]] || 994 || |- | 8 || [[Sekonde]] || 1&nbsp;011 || |- | 9 || [[Algoritme]] || 1&nbsp;047 || |- | 10 || [[Vertaling]] || 1&nbsp;066 || |- | 11 || [[Monoteïsme]] || 1&nbsp;077 || |- | 12 || [[Lipied]] || 1&nbsp;104 || |- | 13 || [[Giovanni Pierluigi da Palestrina]] || 1&nbsp;110 || |- | 14 || [[Vrede]] || 1&nbsp;119 || |- | 15 || [[Kitaar]] || 1&nbsp;146 || |- | 16 || [[Fiets]] || 1&nbsp;148 || |- | 17 || [[Lugvaartuig]] || 1&nbsp;170 || |- | 18 || [[Natuur]] || 1&nbsp;174 || |- | 19 || [[Fisiese chemie]] || 1&nbsp;177 || |- | 20 || [[Grammatika]] || 1&nbsp;178 || |- | 21 || [[Gestremdheid]] || 1&nbsp;191 || |- | 22 || [[Teater]] || 1&nbsp;214 || |- | 23 || [[Bloed]] || 1&nbsp;226 || |- | 24 || [[Skip]] || 1&nbsp;231 || |- | 25 || [[Huwelik]] || 1&nbsp;248 || |- | 26 || [[Vakuum]] || 1&nbsp;254 || |- | 27 || [[Vleis]] || 1&nbsp;269 || |- | 28 || [[Tandheelkunde]] || 1&nbsp;270 || |- | 29 || [[Latynse skrif]] || 1&nbsp;279 || |- | 30 || [[Huis]] || 1&nbsp;307 || |- | 31 || [[Bedryfstelsel (inligtingstegnologie)]] || 1&nbsp;310 || |- | 32 || [[Dag]] || 1&nbsp;316 || |- | 33 || [[Bedreigde spesie]] || 1&nbsp;347 || |- | 34 || [[Rassisme]] || 1&nbsp;386 || |- | 35 || [[Boog (boukunde)]] || 1&nbsp;406 || |- | 36 || [[Behoud van energie]] || 1&nbsp;421 || |- | 37 || [[Lettergreep]] || 1&nbsp;425 || |- | 38 || [[Vertering]] || 1&nbsp;432 || |- | 39 || [[Djainisme]] || 1&nbsp;476 || |- | 40 || [[Trom]] || 1&nbsp;505 || |- | 41 || [[Brug]] || 1&nbsp;509 || |- | 42 || [[Magneetveld]] || 1&nbsp;522 || |- | 43 || [[Spel]] || 1&nbsp;561 || |- | 44 || [[Ploeg]] || 1&nbsp;570 || |- | 45 || [[Die Verhaal van Genji]] || 1&nbsp;605 || |- | 46 || [[Propaganda]] || 1&nbsp;606 || |- | 47 || [[Siekte]] || 1&nbsp;626 || |- | 48 || [[Geskiedenis (vakgebied)]] || 1&nbsp;639 || |- | 49 || [[Sterk wisselwerking]] || 1&nbsp;642 || |- | 50 || [[Roman]] || 1&nbsp;645 || |- | 51 || [[Bakspel]] || 1&nbsp;704 || |- | 52 || [[Mimar Sinan]] || 1&nbsp;716 || |- | 53 || [[Wiskundige analise]] || 1&nbsp;721 || |- | 54 || [[Wetenskap]] || 1&nbsp;733 || |- | 55 || [[Sielkunde]] || 1&nbsp;751 || |- | 56 || [[Swaard]] || 1&nbsp;766 || |- | 57 || [[David Hilbert]] || 1&nbsp;772 || |- | 58 || [[Siel]] || 1&nbsp;778 || |- | 59 || [[Neut]] || 1&nbsp;779 || |- | 60 || [[Wind]] || 1&nbsp;779 || |- | 61 || [[Ovidius]] || 1&nbsp;781 || |- | 62 || [[Getalteorie]] || 1&nbsp;787 || |- | 63 || [[Oneindigheid]] || 1&nbsp;824 || |- | 64 || [[Molière]] || 1&nbsp;831 || |- | 65 || [[Basis]] || 1&nbsp;871 || |- | 66 || [[Kind]] || 1&nbsp;882 || |- | 67 || [[Andes]] || 1&nbsp;898 || |- | 68 || [[Frédéric Chopin]] || 1&nbsp;901 || |- | 69 || [[Kalligrafie]] || 1&nbsp;905 || |- | 70 || [[Spesery]] || 1&nbsp;929 || |- | 71 || [[Monargie]] || 1&nbsp;950 || |- | 72 || [[Abū Nuwās]] || 1&nbsp;952 || |- | 73 || [[Mode]] || 1&nbsp;958 || |- | 74 || [[Rotsgebergte]] || 1&nbsp;959 || |- | 75 || [[Raphael]] || 1&nbsp;965 || |- | 76 || [[Euklides]] || 1&nbsp;978 || |- | 77 || [[Republiek]] || 2&nbsp;004 || |- | 78 || [[Handel (ekonomie)]] || 2&nbsp;015 || |- | 79 || [[Endokriene stelsel]] || 2&nbsp;031 || |- | 80 || [[Naguib Mahfouz]] || 2&nbsp;046 || |- | 81 || [[Snelheid]] || 2&nbsp;076 || |- | 82 || [[Ilias]] || 2&nbsp;117 || |- | 83 || [[Plantkunde]] || 2&nbsp;122 || |- | 84 || [[Blues]] || 2&nbsp;140 || |- | 85 || [[Voortplantingstelsel]] || 2&nbsp;140 || |- | 86 || [[Hafez]] || 2&nbsp;142 || |- | 87 || [[Biochemie]] || 2&nbsp;145 || |- | 88 || [[Anatomie]] || 2&nbsp;163 || |- | 89 || [[Chemiese verbinding]] || 2&nbsp;170 || |- | 90 || [[Woud]] || 2&nbsp;188 || |- | 91 || [[Organisme]] || 2&nbsp;204 || |- | 92 || [[Boek]] || 2&nbsp;207 || |- | 93 || [[Diego Velázquez]] || 2&nbsp;217 || |- | 94 || [[Klavier]] || 2&nbsp;223 || |- | 95 || [[Dam]] || 2&nbsp;224 || |- | 96 || [[Elektromagnetiese straling]] || 2&nbsp;234 || |- | 97 || [[Algebra]] || 2&nbsp;247 || |- | 98 || [[DNS]] || 2&nbsp;250 || |- | 99 || [[Denke]] || 2&nbsp;257 || |- | 100 || [[Krag]] || 2&nbsp;289 || |- | 101 || [[Joernalistiek]] || 2&nbsp;299 || |- | 102 || [[God]] || 2&nbsp;321 || |- | 103 || [[Suikers]] || 2&nbsp;324 || |- | 104 || [[Knaagdier]] || 2&nbsp;340 || |- | 105 || [[Arabiese Liga]] || 2&nbsp;342 || |- | 106 || [[Chanakya]] || 2&nbsp;355 || |- | 107 || [[Armoede]] || 2&nbsp;361 || |- | 108 || [[Sap]] || 2&nbsp;361 || |- | 109 || [[Geoffrey Chaucer]] || 2&nbsp;363 || |- | 110 || [[Man]] || 2&nbsp;366 || |- | 111 || [[Versnelling]] || 2&nbsp;387 || |- | 112 || [[Nanotegnologie]] || 2&nbsp;399 || |- | 113 || [[Neus]] || 2&nbsp;408 || |- | 114 || [[Elektriese stroom]] || 2&nbsp;423 || |- | 115 || [[Hartaanval]] || 2&nbsp;433 || |- | 116 || [[Qin Shi Huang]] || 2&nbsp;441 || |- | 117 || [[Reggae]] || 2&nbsp;444 || |- | 118 || [[Musiek]] || 2&nbsp;453 || |- | 119 || [[Nywerheidsektor]] || 2&nbsp;457 || |- | 120 || [[Familie (verwantskap)]] || 2&nbsp;479 || |- | 121 || [[Werklikheid]] || 2&nbsp;500 || |- | 122 || [[Hoek (meetkunde)]] || 2&nbsp;509 || |- | 123 || [[Vergelyking (wiskunde)]] || 2&nbsp;530 || |- | 124 || [[Jane Austen]] || 2&nbsp;569 || |- | 125 || [[Sagteware]] || 2&nbsp;577 || |- | 126 || [[Vegkuns]] || 2&nbsp;578 || |- | 127 || [[Alkohol]] || 2&nbsp;579 || |- | 128 || [[Sikhisme]] || 2&nbsp;581 || |- | 129 || [[Louis Armstrong]] || 2&nbsp;609 || |- | 130 || [[Alzheimersiekte]] || 2&nbsp;632 || |- | 131 || [[Frekwensie]] || 2&nbsp;640 || |- | 132 || [[Kanaal]] || 2&nbsp;655 || |- | 133 || [[Spesiale relatiwiteit]] || 2&nbsp;659 || |- | 134 || [[Fossielbrandstof]] || 2&nbsp;680 || |- | 135 || [[Sjintoïsme]] || 2&nbsp;685 || |- | 136 || [[Bofbal]] || 2&nbsp;693 || |- | 137 || [[Kālidāsa]] || 2&nbsp;709 || |- | 138 || [[Sosialisme]] || 2&nbsp;720 || |- | 139 || [[Ligsnelheid]] || 2&nbsp;722 || |- | 140 || [[Voltaire]] || 2&nbsp;723 || |- | 141 || [[Beroerte]] || 2&nbsp;733 || |- | 142 || [[Melk]] || 2&nbsp;736 || |- | 143 || [[Wiskundige bewys]] || 2&nbsp;749 || |- | 144 || [[Geleedpotiges]] || 2&nbsp;771 || |- | 145 || [[Sout (chemiese stof)]] || 2&nbsp;813 || |- | 146 || [[Laozi]] || 2&nbsp;824 || |- | 147 || [[Dood]] || 2&nbsp;828 || |- | 148 || [[Archaea]] || 2&nbsp;837 || |- | 149 || [[James Prescott Joule]] || 2&nbsp;855 || |- | 150 || [[Differensiaalvergelyking]] || 2&nbsp;867 || |- | 151 || [[Griekse alfabet]] || 2&nbsp;875 || |- | 152 || [[Katsushika Hokusai]] || 2&nbsp;892 || |- | 153 || [[Magneet]] || 2&nbsp;892 || |- | 154 || [[Voedsel]] || 2&nbsp;903 || |- | 155 || [[Rugbyvoetbal]] || 2&nbsp;911 || |- | 156 || [[Sojaboon]] || 2&nbsp;926 || |- | 157 || [[Blindheid]] || 2&nbsp;928 || |- | 158 || [[Zheng He]] || 2&nbsp;987 || |- | 159 || [[Respirasie (fisiologie)]] || 2&nbsp;992 || |- | 160 || [[Omar]] || 3&nbsp;005 || |- | 161 || [[Trein]] || 3&nbsp;016 || |- | 162 || [[Funksie]] || 3&nbsp;023 || |- | 163 || [[Abraham]] || 3&nbsp;034 || |- | 164 || [[Duisend-en-een-nag]] || 3&nbsp;048 || |- | 165 || [[Toestand van materie]] || 3&nbsp;060 || |- | 166 || [[Foneem]] || 3&nbsp;062 || |- | 167 || [[Logika]] || 3&nbsp;098 || |- | 168 || [[Geelrivier]] || 3&nbsp;119 || |- | 169 || [[Spesie]] || 3&nbsp;141 || |- | 170 || [[Temperatuur]] || 3&nbsp;158 || |- | 171 || [[Mitologie]] || 3&nbsp;163 || |- | 172 || [[Bronstydperk]] || 3&nbsp;164 || |- | 173 || [[Stelteorie]] || 3&nbsp;211 || |- | 174 || [[Prosa]] || 3&nbsp;221 || |- | 175 || [[Wêreldbank]] || 3&nbsp;222 || |- | 176 || [[Pythagoras se stelling]] || 3&nbsp;241 || |- | 177 || [[Besproeiing]] || 3&nbsp;264 || |- | 178 || [[Gregoriaanse kalender]] || 3&nbsp;264 || |- | 179 || [[Klokhorlosie]] || 3&nbsp;266 || |- | 180 || [[Jacques Cartier]] || 3&nbsp;296 || |- | 181 || [[Arabies-Israeliese konflik]] || 3&nbsp;298 || |- | 182 || [[Dialektiek]] || 3&nbsp;323 || |- | 183 || [[Entstof]] || 3&nbsp;334 || |- | 184 || [[Immuunstelsel]] || 3&nbsp;340 || |- | 185 || [[Karibiese See]] || 3&nbsp;351 || |- | 186 || [[Sarah Bernhardt]] || 3&nbsp;361 || |- | 187 || [[Taalwetenskappe]] || 3&nbsp;383 || |- | 188 || [[Driehoeksmeting]] || 3&nbsp;439 || |- | 189 || [[Sport]] || 3&nbsp;459 || |- | 190 || [[Mate]] || 3&nbsp;473 || |- | 191 || [[Mahabharata]] || 3&nbsp;485 || |- | 192 || [[Ferdinand Magellaan]] || 3&nbsp;505 || |- | 193 || [[Belasting]] || 3&nbsp;508 || |- | 194 || [[Jawaharlal Nehru]] || 3&nbsp;512 || |- | 195 || [[Kultuur]] || 3&nbsp;517 || |- | 196 || [[Parthenon]] || 3&nbsp;535 || |- | 197 || [[Hebreeus]] || 3&nbsp;546 || |- | 198 || [[Onderwys]] || 3&nbsp;546 || |- | 199 || [[Gabriel García Márquez]] || 3&nbsp;553 || |- | 200 || [[Mark Twain]] || 3&nbsp;582 || |- | 201 || [[Gottfried Wilhelm Leibniz]] || 3&nbsp;588 || |- | 202 || [[Hoender]] || 3&nbsp;611 || |- | 203 || [[Plasma (fisika)]] || 3&nbsp;617 || |- | 204 || [[Graansorghum]] || 3&nbsp;651 || |- | 205 || [[Videospeletjie]] || 3&nbsp;652 || |- | 206 || [[Abbasidiese Kalifaat]] || 3&nbsp;673 || |- | 207 || [[Indus]] || 3&nbsp;678 || |- | 208 || [[Leonhard Euler]] || 3&nbsp;687 || |- | 209 || [[Claudius Galenus]] || 3&nbsp;699 || |- | 210 || [[Heldedig van Gilgamesj]] || 3&nbsp;747 || |- | 211 || [[Meiji-restourasie]] || 3&nbsp;780 || |- | 212 || [[Skilderkuns]] || 3&nbsp;782 || |- | 213 || [[Klassieke meganika]] || 3&nbsp;789 || |- | 214 || [[Frida Kahlo]] || 3&nbsp;793 || |- | 215 || [[Al-Ghazali]] || 3&nbsp;795 || |- | 216 || [[Kapitaal (ekonomie)]] || 3&nbsp;798 || |- | 217 || [[Kilimandjaro]] || 3&nbsp;800 || |- | 218 || [[Vrou]] || 3&nbsp;803 || |- | 219 || [[Turks]] || 3&nbsp;812 || |- | 220 || [[Avicenna]] || 3&nbsp;831 || |- | 221 || [[Biblioteek]] || 3&nbsp;832 || |- | 222 || [[Rooms-Katolieke Kerk]] || 3&nbsp;834 || |- | 223 || [[Mohammed ibn Moesa al-Chwarizmi]] || 3&nbsp;836 || |- | 224 || [[Brood]] || 3&nbsp;842 || |- | 225 || [[Asemhalingstelsel]] || 3&nbsp;851 || |- | 226 || [[Liter]] || 3&nbsp;853 || |- | 227 || [[Gastroenteritis]] || 3&nbsp;900 || |- | 228 || [[Nagarjuna]] || 3&nbsp;905 || |- | 229 || [[Piramide]] || 3&nbsp;920 || |- | 230 || [[Ekologie]] || 3&nbsp;933 || |- | 231 || [[Satyajit Ray]] || 3&nbsp;934 || |- | 232 || [[Numeriese analise]] || 3&nbsp;942 || |- | 233 || [[Analitiese chemie]] || 3&nbsp;952 || |- | 234 || [[Politeïsme]] || 3&nbsp;964 || |- | 235 || [[Etiek]] || 3&nbsp;966 || |- | 236 || [[Molekuul]] || 3&nbsp;980 || |- | 237 || [[Suid-Chinese See]] || 3&nbsp;987 || |- | 238 || [[Walvisagtiges]] || 4&nbsp;031 || |- | 239 || [[Dunderm]] || 4&nbsp;080 || |- | 240 || [[Wêreldhandelsorganisasie]] || 4&nbsp;083 || |- | 241 || [[Johannes Brahms]] || 4&nbsp;089 || |- | 242 || [[Mississippirivier]] || 4&nbsp;097 || |- | 243 || [[Oorstroming]] || 4&nbsp;097 || |- | 244 || [[Ingenieurswese]] || 4&nbsp;122 || |- | 245 || [[Augustus Octavianus]] || 4&nbsp;130 || |- | 246 || [[Haaie]] || 4&nbsp;130 || |- | 247 || [[Gholf]] || 4&nbsp;133 || |- | 248 || [[Umm Kulthum]] || 4&nbsp;150 || |- | 249 || [[Nairobi]] || 4&nbsp;153 || |- | 250 || [[Ensiem]] || 4&nbsp;171 || |- | 251 || [[OPUL]] || 4&nbsp;175 || |- | 252 || [[Augustinus van Hippo]] || 4&nbsp;184 || |- | 253 || [[Eiffeltoring]] || 4&nbsp;190 || |- | 254 || [[Shahnameh]] || 4&nbsp;192 || |- | 255 || [[Wanvoeding]] || 4&nbsp;219 || |- | 256 || [[Bier]] || 4&nbsp;229 || |- | 257 || [[Argitektuur]] || 4&nbsp;233 || |- | 258 || [[Biotegnologie]] || 4&nbsp;272 || |- | 259 || [[John Maynard Keynes]] || 4&nbsp;284 || |- | 260 || [[Trompet]] || 4&nbsp;307 || |- | 261 || [[Koepel]] || 4&nbsp;334 || |- | 262 || [[Gemeenskap]] || 4&nbsp;340 || |- | 263 || [[Himalaja]] || 4&nbsp;375 || |- | 264 || [[Niccolò Machiavelli]] || 4&nbsp;378 || |- | 265 || [[Hout]] || 4&nbsp;391 || |- | 266 || [[Ateïsme]] || 4&nbsp;412 || |- | 267 || [[Plaattektoniek]] || 4&nbsp;419 || |- | 268 || [[Dikderm]] || 4&nbsp;424 || |- | 269 || [[Bengaals]] || 4&nbsp;441 || |- | 270 || [[Diskriminasie]] || 4&nbsp;452 || |- | 271 || [[Simfonie]] || 4&nbsp;461 || |- | 272 || [[Giacomo Puccini]] || 4&nbsp;467 || |- | 273 || [[Matsuo Basho]] || 4&nbsp;506 || |- | 274 || [[Vigs]] || 4&nbsp;507 || |- | 275 || [[Miguel de Cervantes]] || 4&nbsp;539 || |- | 276 || [[Sima Qian]] || 4&nbsp;564 || |- | 277 || [[Kameel]] || 4&nbsp;569 || |- | 278 || [[Noordsee]] || 4&nbsp;581 || |- | 279 || [[Indiese Oseaan]] || 4&nbsp;610 || |- | 280 || [[Protestantisme]] || 4&nbsp;618 || |- | 281 || [[Ibn Battuta]] || 4&nbsp;621 || |- | 282 || [[Menseregte]] || 4&nbsp;652 || |- | 283 || [[Unesco]] || 4&nbsp;683 || |- | 284 || [[Internasionale Monetêre Fonds]] || 4&nbsp;707 || |- | 285 || [[Heelal]] || 4&nbsp;730 || |- | 286 || [[Nicolaas Copernicus]] || 4&nbsp;737 || |- | 287 || [[Marilyn Monroe]] || 4&nbsp;755 || |- | 288 || [[Lagos]] || 4&nbsp;774 || |- | 289 || [[Enrico Fermi]] || 4&nbsp;821 || |- | 290 || [[Koreaans]] || 4&nbsp;832 || |- | 291 || [[Yangtze]] || 4&nbsp;832 || |- | 292 || [[Verkoue]] || 4&nbsp;833 || |- | 293 || [[Drieklowedam]] || 4&nbsp;845 || |- | 294 || [[Franz Kafka]] || 4&nbsp;870 || |- | 295 || [[Protis]] || 4&nbsp;870 || |- | 296 || [[Rabindranath Tagore]] || 4&nbsp;889 || |- | 297 || [[Robot]] || 4&nbsp;894 || |- | 298 || [[Rosa Luxemburg]] || 4&nbsp;901 || |- | 299 || [[Primaat]] || 4&nbsp;944 || |- | 300 || [[Vervoer]] || 4&nbsp;979 || |- | 301 || [[Sigmund Freud]] || 4&nbsp;993 || |- | 302 || [[Siddhartha Gautama]] || 4&nbsp;999 || |- | 303 || [[Tydsone]] || 5&nbsp;019 || |- | 304 || [[Bogotá]] || 5&nbsp;068 || |- | 305 || [[Zhu Xi]] || 5&nbsp;076 || |- | 306 || [[Wêreldgesondheidsorganisasie]] || 5&nbsp;077 || |- | 307 || [[Koolhidraat]] || 5&nbsp;097 || |- | 308 || [[Han-dinastie]] || 5&nbsp;121 || |- | 309 || [[Materialisme]] || 5&nbsp;125 || |- | 310 || [[Immanuel Kant]] || 5&nbsp;127 || |- | 311 || [[Konserwatisme]] || 5&nbsp;130 || |- | 312 || [[Rockmusiek]] || 5&nbsp;132 || |- | 313 || [[Elektroniese musiek]] || 5&nbsp;133 || |- | 314 || [[Antieke Griekeland]] || 5&nbsp;141 || |- | 315 || [[Metaal]] || 5&nbsp;157 || |- | 316 || [[Sint Pieterskerk]] || 5&nbsp;158 || |- | 317 || [[Chinese karakter]] || 5&nbsp;168 || |- | 318 || [[Kilogram]] || 5&nbsp;217 || |- | 319 || [[Dodeakker van Giza]] || 5&nbsp;229 || |- | 320 || [[Kaspiese See]] || 5&nbsp;250 || |- | 321 || [[Angkor Wat]] || 5&nbsp;259 || |- | 322 || [[Karatsji]] || 5&nbsp;263 || |- | 323 || [[Dante Alighieri]] || 5&nbsp;278 || |- | 324 || [[Christendom]] || 5&nbsp;283 || |- | 325 || [[Süleyman I]] || 5&nbsp;339 || |- | 326 || [[Longontsteking]] || 5&nbsp;379 || |- | 327 || [[Nigerrivier]] || 5&nbsp;383 || |- | 328 || [[Oseaan]] || 5&nbsp;388 || |- | 329 || [[Delhi]] || 5&nbsp;395 || |- | 330 || [[Verslawing]] || 5&nbsp;417 || |- | 331 || [[Wiel]] || 5&nbsp;442 || |- | 332 || [[Simmetrie]] || 5&nbsp;451 || |- | 333 || [[Ernest Rutherford]] || 5&nbsp;452 || |- | 334 || [[Kwantummeganika]] || 5&nbsp;460 || |- | 335 || [[Marcel Proust]] || 5&nbsp;472 || |- | 336 || [[Dobbel]] || 5&nbsp;496 || |- | 337 || [[Arabies]] || 5&nbsp;499 || |- | 338 || [[René Descartes]] || 5&nbsp;506 || |- | 339 || [[Bangkok]] || 5&nbsp;543 || |- | 340 || [[Gars]] || 5&nbsp;587 || |- | 341 || [[Geletterdheid]] || 5&nbsp;595 || |- | 342 || [[Lewe]] || 5&nbsp;597 || |- | 343 || [[Piesang]] || 5&nbsp;609 || |- | 344 || [[Basketbal]] || 5&nbsp;618 || |- | 345 || [[Ganges]] || 5&nbsp;621 || |- | 346 || [[John Locke]] || 5&nbsp;643 || |- | 347 || [[Slawerny]] || 5&nbsp;658 || |- | 348 || [[Tafelsout]] || 5&nbsp;686 || |- | 349 || [[Persies]] || 5&nbsp;716 || |- | 350 || [[Druiwe]] || 5&nbsp;744 || |- | 351 || [[Ottomaanse Ryk]] || 5&nbsp;745 || |- | 352 || [[James Watt]] || 5&nbsp;747 || |- | 353 || [[Charlie Chaplin]] || 5&nbsp;753 || |- | 354 || [[Blom]] || 5&nbsp;761 || |- | 355 || [[Alan Turing]] || 5&nbsp;827 || |- | 356 || [[Kaïro]] || 5&nbsp;833 || |- | 357 || [[Ming-dinastie]] || 5&nbsp;842 || |- | 358 || [[Michael Jackson]] || 5&nbsp;843 || |- | 359 || [[Johannes Gutenberg]] || 5&nbsp;858 || |- | 360 || [[Max Weber]] || 5&nbsp;870 || |- | 361 || [[Jorge Luis Borges]] || 5&nbsp;903 || |- | 362 || [[Berg]] || 5&nbsp;904 || |- | 363 || [[Militêr]] || 5&nbsp;907 || |- | 364 || [[Guptaryk]] || 5&nbsp;931 || |- | 365 || [[Skroef]] || 5&nbsp;987 || |- | 366 || [[Amasonerivier]] || 5&nbsp;994 || |- | 367 || [[Johann Wolfgang von Goethe]] || 6&nbsp;016 || |- | 368 || [[Komplekse getal]] || 6&nbsp;044 || |- | 369 || [[Algemene relatiwiteit]] || 6&nbsp;045 || |- | 370 || [[Bloedsomloopstelsel]] || 6&nbsp;063 || |- | 371 || [[Amfibieë]] || 6&nbsp;064 || |- | 372 || [[Fundamentalisme]] || 6&nbsp;070 || |- | 373 || [[Transformator]] || 6&nbsp;074 || |- | 374 || [[Koördinatestelsel]] || 6&nbsp;078 || |- | 375 || [[Erwin Schrödinger]] || 6&nbsp;086 || |- | 376 || [[Waarheid]] || 6&nbsp;127 || |- | 377 || [[Diplomasie]] || 6&nbsp;132 || |- | 378 || [[Djakarta]] || 6&nbsp;142 || |- | 379 || [[Appel]] || 6&nbsp;145 || |- | 380 || [[Chinees]] || 6&nbsp;152 || |- | 381 || [[Simón Bolívar]] || 6&nbsp;175 || |- | 382 || [[Dmitri Mendelejef]] || 6&nbsp;204 || |- | 383 || [[Oor]] || 6&nbsp;228 || |- | 384 || [[Portugees]] || 6&nbsp;229 || |- | 385 || [[Le Corbusier]] || 6&nbsp;282 || |- | 386 || [[Amerikaanse dollar]] || 6&nbsp;287 || |- | 387 || [[Tim Berners-Lee]] || 6&nbsp;301 || |- | 388 || [[Empire State-gebou]] || 6&nbsp;302 || |- | 389 || [[Chemiese element]] || 6&nbsp;315 || |- | 390 || [[Tenk]] || 6&nbsp;321 || |- | 391 || [[Sanskrit]] || 6&nbsp;359 || |- | 392 || [[Protestantse Hervorming]] || 6&nbsp;370 || |- | 393 || [[Sjokolade]] || 6&nbsp;380 || |- | 394 || [[Swam]] || 6&nbsp;408 || |- | 395 || [[Jean-Paul Sartre]] || 6&nbsp;420 || |- | 396 || [[Bagdad]] || 6&nbsp;472 || |- | 397 || [[Tropiese sikloon]] || 6&nbsp;493 || |- | 398 || [[Liberalisme]] || 6&nbsp;500 || |- | 399 || [[Fluit]] || 6&nbsp;503 || |- | 400 || [[Anorganiese chemie]] || 6&nbsp;520 || |- | 401 || [[Swartsee]] || 6&nbsp;531 || |- | 402 || [[Woord]] || 6&nbsp;534 || |- | 403 || [[Antonio Vivaldi]] || 6&nbsp;548 || |- | 404 || [[Martin Luther King jr.]] || 6&nbsp;552 || |- | 405 || [[Emosie]] || 6&nbsp;566 || |- | 406 || [[Arabiese skrif]] || 6&nbsp;573 || |- | 407 || [[Selfmoord]] || 6&nbsp;601 || |- | 408 || [[Adam Smith]] || 6&nbsp;620 || |- | 409 || [[Sun Yat-sen]] || 6&nbsp;622 || |- | 410 || [[Ultraviolet]] || 6&nbsp;630 || |- | 411 || [[Masjiengeweer]] || 6&nbsp;632 || |- | 412 || [[Panamakanaal]] || 6&nbsp;634 || |- | 413 || [[Pottebakkery]] || 6&nbsp;643 || |- | 414 || [[Etanol]] || 6&nbsp;691 || |- | 415 || [[Qing-dinastie]] || 6&nbsp;695 || |- | 416 || [[Swem]] || 6&nbsp;733 || |- | 417 || [[Japannees]] || 6&nbsp;775 || |- | 418 || [[Malaria]] || 6&nbsp;829 || |- | 419 || [[Elektronika]] || 6&nbsp;833 || |- | 420 || [[Lodewyk XIV van Frankryk]] || 6&nbsp;862 || |- | 421 || [[Vaste stof]] || 6&nbsp;929 || |- | 422 || [[Georg Friedrich Händel]] || 6&nbsp;991 || |- | 423 || [[George Washington]] || 7&nbsp;007 || |- | 424 || [[Kernwapen]] || 7&nbsp;035 || |- | 425 || [[Doofheid]] || 7&nbsp;070 || |- | 426 || [[Buskruit]] || 7&nbsp;082 || |- | 427 || [[Ludwig Wittgenstein]] || 7&nbsp;136 || |- | 428 || [[Neil Armstrong]] || 7&nbsp;193 || |- | 429 || [[Vrug]] || 7&nbsp;202 || |- | 430 || [[Gustav Mahler]] || 7&nbsp;225 || |- | 431 || [[Burgeroorlog]] || 7&nbsp;230 || |- | 432 || [[Kinshasa]] || 7&nbsp;235 || |- | 433 || [[Logaritme]] || 7&nbsp;252 || |- | 434 || [[Flamenco]] || 7&nbsp;261 || |- | 435 || [[Max Planck]] || 7&nbsp;311 || |- | 436 || [[Poliomiëlitis]] || 7&nbsp;326 || |- | 437 || [[Reptiel]] || 7&nbsp;376 || |- | 438 || [[Meter]] || 7&nbsp;381 || |- | 439 || [[Konfusius]] || 7&nbsp;382 || |- | 440 || [[Joeri Gagarin]] || 7&nbsp;428 || |- | 441 || [[Verligting]] || 7&nbsp;428 || |- | 442 || [[Ideologie]] || 7&nbsp;440 || |- | 443 || [[Rondewurms]] || 7&nbsp;484 || |- | 444 || [[Albrecht Dürer]] || 7&nbsp;529 || |- | 445 || [[Vuurwapen]] || 7&nbsp;576 || |- | 446 || [[Diamant]] || 7&nbsp;581 || |- | 447 || [[Tang-dinastie]] || 7&nbsp;589 || |- | 448 || [[Resistor]] || 7&nbsp;621 || |- | 449 || [[Alg]] || 7&nbsp;626 || |- | 450 || [[Elektromagnetisme]] || 7&nbsp;696 || |- | 451 || [[Groot Muur van China]] || 7&nbsp;734 || |- | 452 || [[Hoofpyn]] || 7&nbsp;739 || |- | 453 || [[Mumbai]] || 7&nbsp;749 || |- | 454 || [[Georg Wilhelm Friedrich Hegel]] || 7&nbsp;750 || |- | 455 || [[Frank Lloyd Wright]] || 7&nbsp;760 || |- | 456 || [[Antibiotikum]] || 7&nbsp;768 || |- | 457 || [[Oossee]] || 7&nbsp;780 || |- | 458 || [[Radioaktiwiteit]] || 7&nbsp;780 || |- | 459 || [[Igor Strawinski]] || 7&nbsp;793 || |- | 460 || [[Die krygskuns]] || 7&nbsp;979 || |- | 461 || [[Ibn Chaldoen]] || 7&nbsp;996 || |- | 462 || [[Maliryk]] || 8&nbsp;001 || |- | 463 || [[Dhaka]] || 8&nbsp;035 || |- | 464 || [[Politieke party]] || 8&nbsp;048 || |- | 465 || [[Groot Koraalrif]] || 8&nbsp;054 || |- | 466 || [[Anargisme]] || 8&nbsp;077 || |- | 467 || [[Francisco Goya]] || 8&nbsp;085 || |- | 468 || [[Konfusianisme]] || 8&nbsp;086 || |- | 469 || [[Franz Schubert]] || 8&nbsp;099 || |- | 470 || [[Taj Mahal]] || 8&nbsp;124 || |- | 471 || [[Baikalmeer]] || 8&nbsp;146 || |- | 472 || [[Federico Fellini]] || 8&nbsp;153 || |- | 473 || [[Kolkata]] || 8&nbsp;157 || |- | 474 || [[Kores die Grote]] || 8&nbsp;173 || |- | 475 || [[Diktatorskap]] || 8&nbsp;211 || |- | 476 || [[Carl Friedrich Gauss]] || 8&nbsp;215 || |- | 477 || [[James Joyce]] || 8&nbsp;217 || |- | 478 || [[Fjodor Dostojefski]] || 8&nbsp;239 || |- | 479 || [[Ryn]] || 8&nbsp;269 || |- | 480 || [[Godsdiens]] || 8&nbsp;274 || |- | 481 || [[Lord Byron]] || 8&nbsp;291 || |- | 482 || [[Judo]] || 8&nbsp;300 || |- | 483 || [[Lineêre algebra]] || 8&nbsp;360 || |- | 484 || [[Joseph Haydn]] || 8&nbsp;370 || |- | 485 || [[Demokrasie]] || 8&nbsp;385 || |- | 486 || [[Timoer]] || 8&nbsp;395 || |- | 487 || [[Sitrus]] || 8&nbsp;398 || |- | 488 || [[Griep]] || 8&nbsp;421 || |- | 489 || [[Hip-hop-musiek]] || 8&nbsp;427 || |- | 490 || [[Henry Ford]] || 8&nbsp;459 || |- | 491 || [[Olimpiese Spele]] || 8&nbsp;526 || |- | 492 || [[Victor Hugo]] || 8&nbsp;529 || |- | 493 || [[Gas]] || 8&nbsp;666 || |- | 494 || [[Kolonialisme]] || 8&nbsp;698 || |- | 495 || [[Groot Mere]] || 8&nbsp;725 || |- | 496 || [[Giuseppe Verdi]] || 8&nbsp;740 || |- | 497 || [[Brahmagupta]] || 8&nbsp;748 || |- | 498 || [[Internet]] || 8&nbsp;767 || 1, 3, 5 |- | 499 || [[Rekenkunde]] || 8&nbsp;783 || 1, 3 |- | 500 || [[ASEAN]] || 8&nbsp;807 || 1 |- | 501 || [[Springstof]] || 8&nbsp;809 || 1 |- | 502 || [[Asoka]] || 8&nbsp;836 || 1 |- | 503 || [[Antonín Dvořák]] || 8&nbsp;838 || 1 |- | 504 || [[Doebai (stad)]] || 8&nbsp;853 || 1 |- | 505 || [[Kontinent]] || 8&nbsp;869 || 1 |- | 506 || [[Tuberkulose]] || 8&nbsp;876 || 1 |- | 507 || [[Akbar die Grote]] || 8&nbsp;945 || 1 |- | 508 || [[Spinnekop]] || 8&nbsp;951 || 1 |- | 509 || [[Oog]] || 8&nbsp;969 || 1 |- | 510 || [[Kwame Nkrumah]] || 9&nbsp;020 || 1 |- | 511 || [[Wolga]] || 9&nbsp;026 || 1 |- | 512 || [[Insek]] || 9&nbsp;055 || 1 |- | 513 || [[Nasionalisme]] || 9&nbsp;073 || 2 |- | 514 || [[Evolusie]] || 9&nbsp;093 || 2 |- | 515 || [[Karel die Grote]] || 9&nbsp;102 || 2 |- | 516 || [[Rekenaar]] || 9&nbsp;130 || 2 |- | 517 || [[Toring]] || 9&nbsp;135 || 2 |- | 518 || [[Waarskynlikheid]] || 9&nbsp;155 || 2 |- | 519 || [[Saladin]] || 9&nbsp;156 || 2 |- | 520 || [[Tennis]] || 9&nbsp;219 || 2 |- | 521 || [[Mohammed]] || 9&nbsp;226 || 2 |- | 522 || [[Akira Kurosawa]] || 9&nbsp;259 || 2 |- | 523 || [[Damaskus]] || 9&nbsp;259 || 2 |- | 524 || [[Pjotr Tsjaikofski]] || 9&nbsp;320 || |- | 525 || [[Ensiklopedie]] || 9&nbsp;323 || 1 |- | 526 || [[Inkas]] || 9&nbsp;325 || 1 |- | 527 || [[Oppervlakte]] || 9&nbsp;345 || 1 |- | 528 || [[Termodinamika]] || 9&nbsp;493 || 1 |- | 529 || [[El Niño]] || 9&nbsp;521 || 1 |- | 530 || [[Rolprent]] || 9&nbsp;524 || 1 |- | 531 || [[Obesiteit]] || 9&nbsp;561 || 1 |- | 532 || [[Regering]] || 9&nbsp;577 || 1 |- | 533 || [[Animasie]] || 9&nbsp;614 || 1 |- | 534 || [[Thomas van Aquino]] || 9&nbsp;623 || 1 |- | 535 || [[Louis Pasteur]] || 9&nbsp;666 || 1 |- | 536 || [[Hans Christian Andersen]] || 9&nbsp;675 || 1 |- | 537 || [[Reg]] || 9&nbsp;717 || 1 |- | 538 || [[Brein]] || 9&nbsp;780 || 1 |- | 539 || [[Politiek]] || 9&nbsp;790 || 1 |- | 540 || [[Rooikruis]] || 9&nbsp;878 || 1 |- | 541 || [[Jerusalem]] || 9&nbsp;916 || 1 |- | 542 || [[Mekka]] || 9&nbsp;954 || 1 |- | 543 || [[Kapasitor]] || 9&nbsp;992 || 1 |- | 544 || [[Grieks]] || 9&nbsp;997 || 1 |- | 545 || [[Nylrivier]] || 10&nbsp;000 || |- | 546 || [[Go]] || 10&nbsp;019 || |- | 547 || [[Biologie]] || 10&nbsp;058 || |- | 548 || [[James Cook]] || 10&nbsp;091 || |- | 549 || [[Mahatma Gandhi]] || 10&nbsp;093 || |- | 550 || [[Aristoteles]] || 10&nbsp;160 || |- | 551 || [[Doodstraf]] || 10&nbsp;160 || |- | 552 || [[Abraham Lincoln]] || 10&nbsp;162 || |- | 553 || [[Colosseum]] || 10&nbsp;168 || |- | 554 || [[Stoomenjin]] || 10&nbsp;168 || |- | 555 || [[Mak maak]] || 10&nbsp;222 || |- | 556 || [[Romeinse Ryk]] || 10&nbsp;240 || |- | 557 || [[Gees (mens)]] || 10&nbsp;273 || |- | 558 || [[E-pos]] || 10&nbsp;304 || |- | 559 || [[Klank]] || 10&nbsp;361 || |- | 560 || [[Speelding]] || 10&nbsp;367 || |- | 561 || [[Induktor]] || 10&nbsp;399 || |- | 562 || [[Geneesmiddel]] || 10&nbsp;418 || |- | 563 || [[Duits]] || 10&nbsp;422 || |- | 564 || [[Imperialisme]] || 10&nbsp;429 || |- | 565 || [[Peter Paul Rubens]] || 10&nbsp;462 || |- | 566 || [[Sentrale verwerkingseenheid]] || 10&nbsp;490 || |- | 567 || [[Hernán Cortés]] || 10&nbsp;499 || |- | 568 || [[Transistor]] || 10&nbsp;503 || |- | 569 || [[Richard Wagner]] || 10&nbsp;549 || |- | 570 || [[Moses]] || 10&nbsp;593 || |- | 571 || [[Everest]] || 10&nbsp;621 || |- | 572 || [[Vincent van Gogh]] || 10&nbsp;640 || |- | 573 || [[Irak]] || 10&nbsp;659 || |- | 574 || [[Lig]] || 10&nbsp;690 || |- | 575 || [[Carolus Linnaeus]] || 10&nbsp;706 || |- | 576 || [[Rys]] || 10&nbsp;771 || |- | 577 || [[Swaartekrag]] || 10&nbsp;815 || |- | 578 || [[Suidelike Oseaan]] || 10&nbsp;828 || |- | 579 || [[Motorvoertuig]] || 10&nbsp;851 || |- | 580 || [[Planeet]] || 10&nbsp;851 || |- | 581 || [[Katoen]] || 10&nbsp;887 || |- | 582 || [[Simone de Beauvoir]] || 10&nbsp;889 || |- | 583 || [[Klip]] || 10&nbsp;908 || |- | 584 || [[Britse Ryk]] || 10&nbsp;909 || |- | 585 || [[Bees]] || 10&nbsp;911 || |- | 586 || [[Chemie]] || 11&nbsp;037 || |- | 587 || [[Kaas]] || 11&nbsp;072 || |- | 588 || [[Egipte]] || 11&nbsp;073 || |- | 589 || [[Graan]] || 11&nbsp;092 || |- | 590 || [[Amerikaanse Burgeroorlog]] || 11&nbsp;108 || |- | 591 || [[Marie Curie]] || 11&nbsp;114 || |- | 592 || [[Vasco da Gama]] || 11&nbsp;124 || |- | 593 || [[Isaac Newton]] || 11&nbsp;167 || |- | 594 || [[Tabak]] || 11&nbsp;175 || |- | 595 || [[Suidpool]] || 11&nbsp;212 || |- | 596 || [[Tin]] || 11&nbsp;215 || |- | 597 || [[Waterkringloop]] || 11&nbsp;254 || |- | 598 || [[Menstruasie]] || 11&nbsp;258 || |- | 599 || [[Marxisme]] || 11&nbsp;299 || |- | 600 || [[Nobelprys]] || 11&nbsp;330 || |- | 601 || [[Aleksander Poesjkin]] || 11&nbsp;339 || |- | 602 || [[Pokke]] || 11&nbsp;364 || |- | 603 || [[Wolk]] || 11&nbsp;431 || |- | 604 || [[Kennis]] || 11&nbsp;438 || |- | 605 || [[Statistiek]] || 11&nbsp;489 || |- | 606 || [[Archimedes]] || 11&nbsp;532 || |- | 607 || [[Wêreldwye web]] || 11&nbsp;546 || |- | 608 || [[Samba]] || 11&nbsp;652 || |- | 609 || [[Groot Depressie]] || 11&nbsp;670 || |- | 610 || [[Oorlog]] || 11&nbsp;674 || |- | 611 || [[The Beatles]] || 11&nbsp;697 || |- | 612 || [[Michael Faraday]] || 11&nbsp;703 || |- | 613 || [[Vrye wil]] || 11&nbsp;724 || |- | 614 || [[Tokio]] || 11&nbsp;747 || |- | 615 || [[Lied]] || 11&nbsp;750 || |- | 616 || [[Oerknal]] || 11&nbsp;759 || |- | 617 || [[Elektrisiteit]] || 11&nbsp;764 || |- | 618 || [[Epilepsie]] || 11&nbsp;774 || |- | 619 || [[Grondwet]] || 11&nbsp;818 || |- | 620 || [[Smaak]] || 11&nbsp;849 || |- | 621 || [[Johann Sebastian Bach]] || 11&nbsp;857 || |- | 622 || [[Friedrich Nietzsche]] || 11&nbsp;875 || |- | 623 || [[Sneeu]] || 11&nbsp;905 || |- | 624 || [[Nelson Mandela]] || 11&nbsp;916 || |- | 625 || [[Walt Disney]] || 11&nbsp;918 || |- | 626 || [[Wolfgang Amadeus Mozart]] || 12&nbsp;003 || |- | 627 || [[Klassieke musiek]] || 12&nbsp;015 || |- | 628 || [[Opera]] || 12&nbsp;097 || |- | 629 || [[Adolf Hitler]] || 12&nbsp;126 || |- | 630 || [[Staal]] || 12&nbsp;138 || |- | 631 || [[Geldeenheid]] || 12&nbsp;148 || |- | 632 || [[Tyd]] || 12&nbsp;153 || |- | 633 || [[Spaans]] || 12&nbsp;167 || |- | 634 || [[Bybel]] || 12&nbsp;168 || |- | 635 || [[By]] || 12&nbsp;197 || |- | 636 || [[Sokrates]] || 12&nbsp;200 || |- | 637 || [[Otto von Bismarck]] || 12&nbsp;220 || |- | 638 || [[Donau]] || 12&nbsp;230 || |- | 639 || [[Aborsie]] || 12&nbsp;273 || |- | 640 || [[Suurstof]] || 12&nbsp;287 || |- | 641 || [[Pablo Picasso]] || 12&nbsp;305 || |- | 642 || [[Charles Darwin]] || 12&nbsp;341 || |- | 643 || [[Vark]] || 12&nbsp;418 || |- | 644 || [[Stikstof]] || 12&nbsp;433 || |- | 645 || [[Geld]] || 12&nbsp;476 || |- | 646 || [[Roald Amundsen]] || 12&nbsp;492 || |- | 647 || [[Christophorus Columbus]] || 12&nbsp;515 || |- | 648 || [[Franklin D. Roosevelt]] || 12&nbsp;533 || |- | 649 || [[Dans]] || 12&nbsp;554 || |- | 650 || [[Beijing]] || 12&nbsp;585 || |- | 651 || [[Julius Caesar]] || 12&nbsp;633 || |- | 652 || [[Sergei Eisenstein]] || 12&nbsp;705 || |- | 653 || [[Landbou]] || 12&nbsp;744 || |- | 654 || [[Telefoon]] || 12&nbsp;895 || |- | 655 || [[Mineraal]] || 12&nbsp;906 || |- | 656 || [[Gedrag]] || 13&nbsp;015 || |- | 657 || [[Meetkunde]] || 13&nbsp;057 || |- | 658 || [[Wikings]] || 13&nbsp;078 || |- | 659 || [[Senuwee]] || 13&nbsp;104 || |- | 660 || [[Thomas Edison]] || 13&nbsp;117 || |- | 661 || [[Leo Tolstoi]] || 13&nbsp;162 || |- | 662 || [[Suezkanaal]] || 13&nbsp;196 || |- | 663 || [[Karl Marx]] || 13&nbsp;238 || |- | 664 || [[Latyn]] || 13&nbsp;248 || |- | 665 || [[Algerië]] || 13&nbsp;500 || |- | 666 || [[Aardrykskunde]] || 13&nbsp;526 || |- | 667 || [[Duikboot]] || 13&nbsp;558 || |- | 668 || [[Getal]] || 13&nbsp;631 || |- | 669 || [[Elizabeth I van Engeland]] || 13&nbsp;758 || |- | 670 || [[Middellandse See]] || 13&nbsp;787 || |- | 671 || [[Sel]] || 13&nbsp;787 || |- | 672 || [[Ruimtevaart]] || 13&nbsp;806 || |- | 673 || [[Verenigde Nasies]] || 13&nbsp;859 || |- | 674 || [[Hindoestani]] || 13&nbsp;941 || |- | 675 || [[Voorgeskiedenis]] || 13&nbsp;999 || |- | 676 || [[Geologie]] || 14&nbsp;197 || |- | 677 || [[Kleur]] || 14&nbsp;354 || |- | 678 || [[Islam]] || 14&nbsp;436 || |- | 679 || [[Seoel]] || 14&nbsp;477 || |- | 680 || [[Charles de Gaulle]] || 14&nbsp;509 || |- | 681 || [[Sahara]] || 14&nbsp;527 || |- | 682 || [[Charles Dickens]] || 14&nbsp;532 || |- | 683 || [[Engels]] || 14&nbsp;754 || |- | 684 || [[Periodieke tabel]] || 14&nbsp;764 || |- | 685 || [[Weekdiere]] || 14&nbsp;771 || |- | 686 || [[Marco Polo]] || 14&nbsp;789 || |- | 687 || [[Johannes Kepler]] || 14&nbsp;814 || |- | 688 || [[Silwer]] || 14&nbsp;827 || |- | 689 || [[Staat]] || 14&nbsp;910 || |- | 690 || [[Franse Rewolusie]] || 14&nbsp;914 || |- | 691 || [[Hongkong]] || 14&nbsp;943 || |- | 692 || [[Soedan]] || 15&nbsp;076 || |- | 693 || [[Stille Oseaan]] || 15&nbsp;102 || |- | 694 || [[Muskiet]] || 15&nbsp;156 || |- | 695 || [[Heuning]] || 15&nbsp;158 || |- | 696 || [[Suid-Amerika]] || 15&nbsp;197 || |- | 697 || [[Swak wisselwerking]] || 15&nbsp;232 || |- | 698 || [[Sokker]] || 15&nbsp;247 || |- | 699 || [[Heilige Romeinse Ryk]] || 15&nbsp;356 || |- | 700 || [[Fotografie]] || 15&nbsp;365 || |- | 701 || [[Voël]] || 15&nbsp;379 || |- | 702 || [[Bakterie]] || 15&nbsp;415 || |- | 703 || [[Winston Churchill]] || 15&nbsp;433 || |- | 704 || [[Mustafa Kemal Atatürk]] || 15&nbsp;574 || |- | 705 || [[Binnebrandenjin]] || 15&nbsp;595 || |- | 706 || [[Vel]] || 15&nbsp;635 || |- | 707 || [[Skaap]] || 15&nbsp;708 || |- | 708 || [[Fascisme]] || 15&nbsp;963 || |- | 709 || [[Woestyn]] || 16&nbsp;008 || |- | 710 || [[Sjia]] || 16&nbsp;144 || |- | 711 || [[Proteïen]] || 16&nbsp;214 || |- | 712 || [[Aartappel]] || 16&nbsp;260 || |- | 713 || [[Noordpool]] || 16&nbsp;377 || |- | 714 || [[Groente]] || 16&nbsp;397 || |- | 715 || [[Sensoriese senuweestelsel]] || 16&nbsp;462 || |- | 716 || [[Mao Zedong]] || 16&nbsp;493 || |- | 717 || [[Wetenskaplike klassifikasie]] || 16&nbsp;550 || |- | 718 || [[Zoroastrisme]] || 16&nbsp;638 || |- | 719 || [[Koolstof]] || 16&nbsp;731 || |- | 720 || [[Plastiek]] || 16&nbsp;810 || |- | 721 || [[Soenni]] || 16&nbsp;815 || |- | 722 || [[Industriële Revolusie]] || 16&nbsp;866 || |- | 723 || [[Vuur]] || 16&nbsp;890 || |- | 724 || [[Ludwig van Beethoven]] || 16&nbsp;944 || |- | 725 || [[Energie]] || 17&nbsp;148 || |- | 726 || [[Hart]] || 17&nbsp;165 || |- | 727 || [[Lewer]] || 17&nbsp;167 || |- | 728 || [[Tee]] || 17&nbsp;241 || |- | 729 || [[Nazi-Duitsland]] || 17&nbsp;248 || |- | 730 || [[Steentydperk]] || 17&nbsp;451 || |- | 731 || [[Suur]] || 17&nbsp;520 || |- | 732 || [[Michelangelo]] || 17&nbsp;611 || |- | 733 || [[James Clerk Maxwell]] || 17&nbsp;656 || |- | 734 || [[Afghanistan]] || 17&nbsp;706 || |- | 735 || [[Halfgeleier]] || 17&nbsp;822 || |- | 736 || [[Demokratiese Republiek die Kongo]] || 17&nbsp;939 || |- | 737 || [[Kapitalisme]] || 18&nbsp;010 || |- | 738 || [[Britse Statebond]] || 18&nbsp;035 || |- | 739 || [[Koerant]] || 18&nbsp;042 || |- | 740 || [[Atletiek]] || 18&nbsp;083 || |- | 741 || [[Hagia Sofia]] || 18&nbsp;123 || |- | 742 || [[Vis]] || 18&nbsp;157 || |- | 743 || [[Virus]] || 18&nbsp;246 || |- | 744 || [[Vatikaanstad]] || 18&nbsp;463 || |- | 745 || [[Bisantynse Ryk]] || 18&nbsp;514 || |- | 746 || [[Indonesië]] || 18&nbsp;532 || |- | 747 || [[Vloeistof]] || 18&nbsp;571 || |- | 748 || [[Hormoon]] || 18&nbsp;707 || |- | 749 || [[Reïnkarnasie]] || 18&nbsp;715 || |- | 750 || [[Skelet]] || 18&nbsp;784 || |- | 751 || [[Meksikostad]] || 18&nbsp;946 || |- | 752 || [[Papier]] || 18&nbsp;980 || |- | 753 || [[Inligting]] || 19&nbsp;128 || |- | 754 || [[Globalisering]] || 19&nbsp;261 || |- | 755 || [[NAVO]] || 19&nbsp;297 || |- | 756 || [[Maja]] || 19&nbsp;368 || |- | 757 || [[Midde-Ooste]] || 19&nbsp;561 || |- | 758 || [[Hardeskyf]] || 19&nbsp;590 || |- | 759 || [[Liefde]] || 19&nbsp;609 || |- | 760 || [[Aardbewing]] || 19&nbsp;627 || |- | 761 || [[Hond]] || 19&nbsp;740 || |- | 762 || [[Plato]] || 19&nbsp;815 || |- | 763 || [[Fisika]] || 19&nbsp;990 || |- | 764 || [[Diode]] || 20&nbsp;041 || |- | 765 || [[Slang]] || 20&nbsp;045 || |- | 766 || [[Glas]] || 20&nbsp;051 || |- | 767 || [[Plant]] || 20&nbsp;128 || |- | 768 || [[Albert Einstein]] || 20&nbsp;152 || |- | 769 || [[Martin Heidegger]] || 20&nbsp;164 || |- | 770 || [[Sumer]] || 20&nbsp;294 || |- | 771 || [[Strokiesverhaal]] || 20&nbsp;452 || |- | 772 || [[Pakistan]] || 20&nbsp;524 || |- | 773 || [[Water]] || 20&nbsp;571 || |- | 774 || [[Mier]] || 20&nbsp;601 || |- | 775 || [[Tornado]] || 20&nbsp;606 || |- | 776 || [[Terrorisme]] || 20&nbsp;673 || |- | 777 || [[Kongorivier]] || 20&nbsp;686 || |- | 778 || [[Judaïsme]] || 20&nbsp;707 || |- | 779 || [[Beeldhoukuns]] || 20&nbsp;739 || |- | 780 || [[Skryfstelsel]] || 20&nbsp;842 || |- | 781 || [[Gevegswapen]] || 20&nbsp;917 || |- | 782 || [[Turkye]] || 20&nbsp;984 || |- | 783 || [[Massa]] || 20&nbsp;997 || |- | 784 || [[Asteke]] || 21&nbsp;001 || |- | 785 || [[Athene]] || 21&nbsp;056 || |- | 786 || [[Filippyne]] || 21&nbsp;354 || |- | 787 || [[Reën]] || 21&nbsp;363 || |- | 788 || [[SI-stelsel]] || 21&nbsp;824 || |- | 789 || [[Organiese chemie]] || 21&nbsp;835 || |- | 790 || [[Voortplanting]] || 21&nbsp;839 || |- | 791 || [[Pi]] || 21&nbsp;919 || |- | 792 || [[Rivier]] || 21&nbsp;942 || |- | 793 || [[Beskawing]] || 21&nbsp;974 || |- | 794 || [[Madrid]] || 21&nbsp;987 || |- | 795 || [[Tsoenami]] || 22&nbsp;113 || |- | 796 || [[Perd]] || 22&nbsp;149 || |- | 797 || [[Duif]] || 22&nbsp;227 || |- | 798 || [[Ekonomie]] || 22&nbsp;308 || |- | 799 || [[Martin Luther]] || 22&nbsp;314 || |- | 800 || [[Swahili]] || 22&nbsp;357 || |- | 801 || [[Aluminium]] || 22&nbsp;529 || |- | 802 || [[Saoedi-Arabië]] || 22&nbsp;692 || |- | 803 || [[Fotosintese]] || 22&nbsp;719 || |- | 804 || [[Indië]] || 22&nbsp;960 || |- | 805 || [[Atlantiese Oseaan]] || 23&nbsp;027 || |- | 806 || [[Vryheidstandbeeld]] || 23&nbsp;033 || |- | 807 || [[Boom]] || 23&nbsp;460 || |- | 808 || [[Kanker]] || 23&nbsp;534 || |- | 809 || [[Skoonheid]] || 23&nbsp;586 || |- | 810 || [[Stad]] || 23&nbsp;591 || |- | 811 || [[Colombia]] || 23&nbsp;861 || |- | 812 || [[Holocaust]] || 24&nbsp;086 || |- | 813 || [[Atoom]] || 24&nbsp;170 || |- | 814 || [[Drukkerswese]] || 24&nbsp;622 || |- | 815 || [[Gesondheid]] || 24&nbsp;770 || |- | 816 || [[Radio]] || 24&nbsp;812 || |- | 817 || [[Hernubare energie]] || 24&nbsp;969 || |- | 818 || [[Soogdier]] || 25&nbsp;248 || |- | 819 || [[Mielie]] || 25&nbsp;302 || |- | 820 || [[Swartkolk]] || 25&nbsp;503 || |- | 821 || [[Koring]] || 25&nbsp;779 || |- | 822 || [[Rembrandt van Rijn]] || 26&nbsp;011 || |- | 823 || [[Afrika-unie]] || 26&nbsp;407 || |- | 824 || [[Kunsmatige intelligensie]] || 26&nbsp;424 || |- | 825 || [[See]] || 26&nbsp;505 || |- | 826 || [[Internasionale Geregshof]] || 26&nbsp;951 || |- | 827 || [[Koffie]] || 27&nbsp;480 || |- | 828 || [[Waterstof]] || 27&nbsp;636 || |- | 829 || [[New York]] || 28&nbsp;529 || |- | 830 || [[Yster]] || 28&nbsp;674 || |- | 831 || [[Arktiese Oseaan]] || 29&nbsp;213 || 1 |- | 832 || [[Fiksie]] || 29&nbsp;223 || 1 |- | 833 || [[Seksueel oordraagbare infeksie]] || 29&nbsp;711 || 1, 4 |- | 834 || [[Letterkunde]] || 30&nbsp;038 || |- | 835 || [[Spysverteringstelsel]] || 30&nbsp;167 || |- | 836 || [[Sint Petersburg]] || 30&nbsp;336 || |- | 837 || [[Sophokles]] || 30&nbsp;396 || |- | 838 || [[Wiskunde]] || 30&nbsp;410 || |- | 839 || [[Ingmar Bergman]] || 30&nbsp;414 || |- | 840 || [[Kruistog]] || 30&nbsp;419 || |- | 841 || [[Spier]] || 30&nbsp;545 || |- | 842 || [[Sterrestelsel]] || 30&nbsp;611 || |- | 843 || [[Josef Stalin]] || 30&nbsp;666 || |- | 844 || [[Europa]] || 31&nbsp;157 || |- | 845 || [[Geneeskunde]] || 31&nbsp;346 || |- | 846 || [[Metabolisme]] || 31&nbsp;356 || |- | 847 || [[Feminisme]] || 31&nbsp;415 || |- | 848 || [[Alpe]] || 31&nbsp;637 || |- | 849 || [[Vergilius]] || 31&nbsp;756 || |- | 850 || [[Wladimir Lenin]] || 31&nbsp;842 || |- | 851 || [[Bangladesj]] || 31&nbsp;920 || |- | 852 || [[São Paulo]] || 32&nbsp;180 || |- | 853 || [[Russies]] || 32&nbsp;547 || |- | 854 || [[Alexander die Grote]] || 32&nbsp;870 || |- | 855 || [[Viëtnam]] || 33&nbsp;142 || |- | 856 || [[Koper]] || 33&nbsp;374 || |- | 857 || [[Tanzanië]] || 33&nbsp;430 || |- | 858 || [[Rome]] || 33&nbsp;862 || |- | 859 || [[Euro]] || 33&nbsp;873 || |- | 860 || [[Marlene Dietrich]] || 34&nbsp;038 || |- | 861 || [[William Shakespeare]] || 34&nbsp;803 || |- | 862 || [[Kalender]] || 35&nbsp;133 || |- | 863 || [[Wene]] || 35&nbsp;157 || |- | 864 || [[Kuba]] || 35&nbsp;172 || |- | 865 || [[Israel]] || 35&nbsp;605 || |- | 866 || [[Jaar]] || 35&nbsp;790 || |- | 867 || [[Cyrilliese skrif]] || 35&nbsp;858 || |- | 868 || [[Weer (meteorologie)]] || 36&nbsp;125 || |- | 869 || [[Europese Unie]] || 36&nbsp;156 || |- | 870 || [[Televisie]] || 36&nbsp;426 || |- | 871 || [[Asië]] || 36&nbsp;449 || |- | 872 || [[Jazz]] || 36&nbsp;462 || |- | 873 || [[Ystertydperk]] || 37&nbsp;045 || |- | 874 || [[Volksrepubliek China]] || 37&nbsp;953 || |- | 875 || [[Victoriameer]] || 37&nbsp;990 || |- | 876 || [[Afrika]] || 38&nbsp;084 || |- | 877 || [[Teheran]] || 38&nbsp;204 || |- | 878 || [[Nikola Tesla]] || 38&nbsp;346 || |- | 879 || [[Natuurramp]] || 38&nbsp;515 || |- | 880 || [[Washington, D.C.]] || 39&nbsp;069 || |- | 881 || [[Kommunikasie]] || 39&nbsp;765 || |- | 882 || [[Noord-Amerika]] || 39&nbsp;817 || |- | 883 || [[Kennisleer]] || 40&nbsp;284 || |- | 884 || [[Saturnus]] || 40&nbsp;309 || |- | 885 || [[Russiese Rewolusie (1917)]] || 40&nbsp;516 || |- | 886 || [[Alfred Hitchcock]] || 41&nbsp;949 || |- | 887 || [[Stanley Kubrick]] || 41&nbsp;995 || |- | 888 || [[Infrarooi]] || 42&nbsp;008 || |- | 889 || [[Buenos Aires]] || 42&nbsp;296 || |- | 890 || [[Renaissance]] || 42&nbsp;556 || |- | 891 || [[Eerste Wêreldoorlog]] || 42&nbsp;931 || |- | 892 || [[Rio de Janeiro]] || 42&nbsp;966 || |- | 893 || [[Viëtnamoorlog]] || 43&nbsp;273 || |- | 894 || [[Masjien]] || 44&nbsp;324 || |- | 895 || [[Frans]] || 44&nbsp;640 || |- | 896 || [[Tegnologie]] || 44&nbsp;799 || |- | 897 || [[Che Guevara]] || 45&nbsp;539 || |- | 898 || [[Salvador Dalí]] || 45&nbsp;753 || |- | 899 || [[Oseanië]] || 46&nbsp;821 || |- | 900 || [[Filosofie]] || 46&nbsp;905 || |- | 901 || [[Klimaat]] || 46&nbsp;973 || |- | 902 || [[Taoïsme]] || 47&nbsp;169 || |- | 903 || [[Henri Matisse]] || 48&nbsp;360 || |- | 904 || [[Nigerië]] || 48&nbsp;415 || |- | 905 || [[Napoleon Bonaparte]] || 48&nbsp;764 || |- | 906 || [[Sterrekunde]] || 49&nbsp;008 || |- | 907 || [[Swangerskap]] || 49&nbsp;361 || |- | 908 || [[Kommunisme]] || 50&nbsp;823 || |- | 909 || [[Senuweestelsel]] || 51&nbsp;936 || |- | 910 || [[Poësie]] || 52&nbsp;235 || |- | 911 || [[Johanna van Arkel]] || 52&nbsp;265 || |- | 912 || [[Anton Tsjechof]] || 52&nbsp;519 || |- | 913 || [[Li Bai]] || 53&nbsp;197 || |- | 914 || [[Klere]] || 54&nbsp;047 || |- | 915 || [[Antarktika]] || 55&nbsp;893 || |- | 916 || [[Vulkaan]] || 56&nbsp;033 || |- | 917 || [[Galileo Galilei]] || 56&nbsp;344 || |- | 918 || [[Dier]] || 56&nbsp;649 || |- | 919 || [[Thailand]] || 56&nbsp;916 || |- | 920 || [[Djengis Khan]] || 57&nbsp;375 || |- | 921 || [[Andy Warhol]] || 57&nbsp;505 || |- | 922 || [[Apartheid]] || 58&nbsp;006 || |- | 923 || [[Brussel]] || 58&nbsp;970 || |- | 924 || [[Dinosourus]] || 59&nbsp;098 || |- | 925 || [[Kernkrag]] || 59&nbsp;970 || |- | 926 || [[Sydney]] || 60&nbsp;914 || |- | 927 || [[Kroniese obstruktiewe longsiekte]] || 61&nbsp;588 || |- | 928 || [[Goud]] || 62&nbsp;249 || |- | 929 || [[Mesopotamië]] || 62&nbsp;257 || |- | 930 || [[Wyn]] || 63&nbsp;368 || |- | 931 || [[Melkweg]] || 64&nbsp;418 || |- | 932 || [[Pieter I van Rusland]] || 64&nbsp;847 || |- | 933 || [[Italië]] || 65&nbsp;190 || |- | 934 || [[Argentinië]] || 65&nbsp;748 || |- | 935 || [[Kat]] || 65&nbsp;851 || |- | 936 || [[Homeros]] || 66&nbsp;436 || |- | 937 || [[Mongoolse Ryk]] || 69&nbsp;167 || |- | 938 || [[Diabetes]] || 70&nbsp;739 || |- | 939 || [[Portugal]] || 72&nbsp;456 || |- | 940 || [[Spanje]] || 74&nbsp;419 || |- | 941 || [[Kuns]] || 75&nbsp;661 || |- | 942 || [[Oekraïne]] || 76&nbsp;792 || |- | 943 || [[Aardverwarming]] || 77&nbsp;572 || |- | 944 || [[Singapoer]] || 78&nbsp;239 || |- | 945 || [[Brasilië]] || 78&nbsp;281 || |- | 946 || [[Komeet]] || 78&nbsp;833 || |- | 947 || [[Sonnestelsel]] || 80&nbsp;707 || |- | 948 || [[Switserland]] || 82&nbsp;701 || |- | 949 || [[Shanghai]] || 83&nbsp;743 || |- | 950 || [[Geestesteuring]] || 83&nbsp;985 || |- | 951 || [[Leonardo da Vinci]] || 84&nbsp;348 || |- | 952 || [[Antieke Egipte]] || 85&nbsp;879 || |- | 953 || [[Moskou]] || 86&nbsp;516 || |- | 954 || [[Parys]] || 86&nbsp;542 || |- | 955 || [[Australië]] || 86&nbsp;620 || |- | 956 || [[Istanboel]] || 87&nbsp;192 || |- | 957 || [[Frankryk]] || 87&nbsp;964 || |- | 958 || [[Asteroïed]] || 89&nbsp;075 || |- | 959 || [[Mercurius]] || 89&nbsp;154 || |- | 960 || [[Skaak]] || 93&nbsp;901 || |- | 961 || [[Middeleeue]] || 94&nbsp;294 || |- | 962 || [[Konstantyn die Grote]] || 95&nbsp;941 || |- | 963 || [[Los Angeles]] || 95&nbsp;958 || |- | 964 || [[Aarde]] || 96&nbsp;083 || |- | 965 || [[Kanada]] || 97&nbsp;469 || |- | 966 || [[Ster]] || 97&nbsp;595 || |- | 967 || [[Boeddhisme]] || 98&nbsp;475 || |- | 968 || [[Uranus]] || 100&nbsp;438 || |- | 969 || [[Suid-Korea]] || 101&nbsp;283 || |- | 970 || [[Koue Oorlog]] || 101&nbsp;858 || |- | 971 || [[Oostenryk]] || 102&nbsp;100 || |- | 972 || [[Neptunus]] || 102&nbsp;634 || |- | 973 || [[Verenigde Koninkryk]] || 103&nbsp;599 || |- | 974 || [[Amsterdam]] || 106&nbsp;001 || |- | 975 || [[Londen]] || 106&nbsp;597 || |- | 976 || [[Japan]] || 107&nbsp;239 || |- | 977 || [[Duitsland]] || 107&nbsp;680 || |- | 978 || [[Berlyn]] || 108&nbsp;095 || |- | 979 || [[Nederland]] || 112&nbsp;621 || |- | 980 || [[Taal]] || 112&nbsp;962 || |- | 981 || [[Venus]] || 113&nbsp;728 || |- | 982 || [[Rusland]] || 113&nbsp;859 || |- | 983 || [[Son]] || 115&nbsp;426 || |- | 984 || [[Mars]] || 119&nbsp;680 || |- | 985 || [[Sowjetunie]] || 122&nbsp;217 || |- | 986 || [[Jupiter]] || 123&nbsp;625 || |- | 987 || [[Jesus van Nasaret]] || 126&nbsp;466 || |- | 988 || [[Maan]] || 126&nbsp;625 || |- | 989 || [[Kaapstad]] || 126&nbsp;764 || |- | 990 || [[Meksiko]] || 127&nbsp;378 || |- | 991 || [[Jean-Jacques Rousseau]] || 132&nbsp;765 || |- | 992 || [[Krieket]] || 134&nbsp;223 || |- | 993 || [[Iran]] || 134&nbsp;758 || |- | 994 || [[Mens]] || 136&nbsp;941 || |- | 995 || [[Pole]] || 142&nbsp;366 || |- | 996 || [[Suid-Afrika]] || 159&nbsp;384 || |- | 997 || [[Hindoeïsme]] || 159&nbsp;695 || |- | 998 || [[Verenigde State van Amerika]] || 166&nbsp;573 || |- | 999 || [[Ethiopië]] || 168&nbsp;388 || |- | 1000 || [[Tweede Wêreldoorlog]] || 175&nbsp;201 || |- class="sortbottom" |} o5p0ufqwsy51pw2ys2wolzmr11n8lvg 2967824 2967820 2026-09-16T20:08:01Z Pynappel 70858 /* Artikels om uit te brei */ 2967824 wikitext text/x-wiki [[:meta:List of Wikipedias by sample of articles]] == Range == {| class="wikitable" |- ! Datum !! Rang !! [[:m:Talk:List_of_Wikipedias_by_sample_of_articles/Archives/2007#Proposed_weighting_of_characters_for_formula_.28Option.232_using_Babel_text.29|Gewig]] !! Gemiddelde artikelgrootte !! Mediaan artikelgrootte !! Afwesig (0k) !! Saadjies (< 10k) !! Artikels (10-30k) !! Lang artikels (> 30k) !! Punt !! Groei |- | 2026-08-05 || 50 || 1.0 || 18,441 || 8,808 || 0 || 544 || 289 || 167 || 35.59 || +0.00 |- | 2026-09-05 || 47 || 1.0 || 20,734 || 10,085 || 0 || 497 || 287 || 216 || 39.88 || +4.29 |} == Artikels om uit te brei == Ek is tans besig om hierdie artikels m.b.v. [[Claude (groot taalmodel)|Claude]] n.a.v. die Engelse weergawes uit te brei. My [[Porboodskapingenieurswese|porboodskap]] aan Claude is: {| class="wikitable" ! Weergawe !! Porboodskap |- | 1 || Brei die artikel https://af.wikipedia.org/wiki/X uit na aanleiding van die Engelse artikel https://en.wikipedia.org/wiki/Y. Indien 'n sjabloon nie op afwiki bestaan nie, moet dit dan nie gebruik nie en pas die teks toepaslik aan sodat dit steeds sin maak. Maak seker die resulterende weergawe dupliseer nie inligting of verwysings nie. Moenie inligting uit die huidige weergawe verwyder nie, tensy dit feitelik inkorrek is. Werk eerder die huidige weergawe by met nuwe inligting uit die Engelse weergawe en pas die teks aan sodat die prosa natuurlik vloei. |- | 2 || Brei die artikel https://af.wikipedia.org/wiki/X uit na aanleiding van die Engelse artikel https://en.wikipedia.org/wiki/Y. Indien 'n sjabloon nie op afwiki bestaan nie, moet dit dan nie gebruik nie en pas die teks toepaslik aan sodat dit steeds sin maak. Maak seker die resulterende weergawe dupliseer nie inligting of verwysings nie. Moenie inligting uit die huidige weergawe verwyder nie, tensy dit feitelik inkorrek is. Werk eerder die huidige weergawe by met nuwe inligting uit die Engelse weergawe en pas die teks aan sodat die prosa natuurlik vloei. Moenie nuwe inhoud skep nie. Gebruik slegs die inhoud van die oorspronklike Afrikaanse weergawe en die inhoud van die Engelse weergawe om 'n uitgebreide nuwe Afrikaanse weergawe te skep. Bring ook alle verwysings oor vir stellings wat van die Engelse weergawe na die Afrikaanse weergawe oorgebring word. |- | 3 || Brei die artikel https://af.wikipedia.org/wiki/X uit na aanleiding van die Engelse artikel https://en.wikipedia.org/wiki/Y. Indien 'n sjabloon nie op afwiki bestaan nie, moet dit dan nie gebruik nie en pas die teks toepaslik aan sodat dit steeds sin maak. Maak seker die resulterende weergawe dupliseer nie inligting of verwysings nie. Moenie inligting uit die huidige weergawe verwyder nie, tensy dit feitelik inkorrek is. Werk eerder die huidige weergawe by met nuwe inligting uit die Engelse weergawe en pas die teks aan sodat die prosa natuurlik vloei. Moenie nuwe inhoud skep nie. Gebruik slegs die inhoud van die oorspronklike Afrikaanse weergawe en die inhoud van die Engelse weergawe om 'n uitgebreide nuwe Afrikaanse weergawe te skep. Bring ook alle verwysings oor vir stellings wat van die Engelse weergawe na die Afrikaanse weergawe oorgebring word. Indien 'n stelling reeds in die Afrikaanse weergawe is en dit het nie 'n verwysing nie, maar dieselfde stelling het 'n verwysing in die Engelse weergawe, bring die verwysing oor. |- | 4 || Brei die artikel https://af.wikipedia.org/wiki/Viool uit na aanleiding van die artikels https://en.wikipedia.org/wiki/Violin en https://de.wikipedia.org/wiki/Violine. Indien 'n sjabloon nie op afwiki bestaan nie, moet dit dan nie gebruik nie en pas die teks toepaslik aan sodat dit steeds sin maak. Maak seker die resulterende weergawe dupliseer nie inligting of verwysings nie. Moenie inligting uit die huidige weergawe verwyder nie, tensy dit feitelik inkorrek is. Werk eerder die huidige weergawe by met nuwe inligting uit die ander weergawes en pas die teks aan sodat die prosa natuurlik vloei. Moenie jou eie navorsing doen of jou eie kennis gebruik om nuwe inhoud te skep nie. Gebruik slegs die inhoud van die oorspronklike Afrikaanse weergawe en die inhoud van die ander weergawes om 'n uitgebreide, nuwe Afrikaanse weergawe te skep. Bring ook alle verwysings oor vir stellings wat van die ander weergawe na die Afrikaanse weergawe oorgebring word. Indien 'n stelling reeds in die Afrikaanse weergawe is en dit het nie 'n verwysing nie, maar dieselfde stelling het 'n verwysing in 'n ander weergawe, bring die verwysing oor. Moenie onensiklopediese inhoud oorbring nie. Jy mag klein foutjies regmaak, maar lang paragrawe van duidelik verkeerde inhoud moet eerder glad nie oorgebring word nie. Gebruik slegs metrieke eenhede en moenie sjablone soos convert gebruik om alternatiewe eenhede te vertoon nie. |- | 5 || Brei die artikel https://af.wikipedia.org/wiki/X uit na aanleiding van die artikels https://en.wikipedia.org/wiki/Y en https://de.wikipedia.org/wiki/Z. Indien 'n sjabloon nie op afwiki bestaan nie, moet dit dan nie gebruik nie en pas die teks toepaslik aan sodat dit steeds sin maak. Maak seker die resulterende weergawe dupliseer nie inligting of verwysings nie. Moenie inligting uit die huidige weergawe verwyder nie, tensy dit feitelik inkorrek is. Werk eerder die huidige weergawe by met nuwe inligting uit die ander weergawes en pas die teks aan sodat die prosa natuurlik vloei. Moenie jou eie navorsing doen of jou eie kennis gebruik om nuwe inhoud te skep nie. Gebruik slegs die inhoud van die oorspronklike Afrikaanse weergawe en die inhoud van die ander weergawes om 'n uitgebreide, nuwe Afrikaanse weergawe te skep. Bring ook alle verwysings oor vir stellings wat van die ander weergawe na die Afrikaanse weergawe oorgebring word. Indien 'n stelling reeds in die Afrikaanse weergawe is en dit het nie 'n verwysing nie, maar dieselfde stelling het 'n verwysing in 'n ander weergawe, bring die verwysing oor. Moenie onensiklopediese inhoud oorbring nie. Jy mag klein foutjies regmaak, maar lang paragrawe van duidelik verkeerde inhoud moet eerder glad nie oorgebring word nie. Gebruik slegs metrieke eenhede en moenie sjablone soos convert gebruik om alternatiewe eenhede te vertoon nie. Etimologie: moenie etimologie oorbring indien dit nie waarskynlik in Afrikaans geld nie. Moenie jou eie stelling maak dat die onderwerp ook bekend is soos in een van die ander weergawes nie, tensy dit deur 'n bron gestaaf is. Vir intervalle wat uit getalle bestaan soos bladsynommers of jare wat in Engels met 'n en-streep (–) sonder spasies geskei word, skei dit in Afrikaans met 'n koppelteken (-) sonder spasies, bv. 1685-1750. Raadpleeg ook https://af.wikipedia.org/wiki/A vir vakterminologie. |} Let wel: ons is nie besig om nuwe inhoud te genereer nie. Hierdie is nugtere vertalings, maar meer intelligent as bv. Google Translate omdat dit verdere instruksies, soos hierbo gesien, kan volg. Die risiko van gehallusineerde valse inligting is myns insiens laag. {| class="wikitable sortable" |+ Meta se monster van 1&nbsp;000 artikels ! Nr. !! Artikel !! Grootte (karakters) !! Porboodskapvolgorde |- | 1 || [[Viool]] || 862 || 4 |- | 2 || [[Inligtingstegnologie]] || 878 || 4 |- | 3 || [[Geslag]] || 931 || 5 |- | 4 || [[Programmeertaal]] || 954 || |- | 5 || [[Kernsplyting]] || 970 || |- | 6 || [[Metaalkunde]] || 972 || |- | 7 || [[Pandemie]] || 994 || |- | 8 || [[Sekonde]] || 1&nbsp;011 || |- | 9 || [[Algoritme]] || 1&nbsp;047 || |- | 10 || [[Vertaling]] || 1&nbsp;066 || |- | 11 || [[Monoteïsme]] || 1&nbsp;077 || |- | 12 || [[Lipied]] || 1&nbsp;104 || |- | 13 || [[Giovanni Pierluigi da Palestrina]] || 1&nbsp;110 || |- | 14 || [[Vrede]] || 1&nbsp;119 || |- | 15 || [[Kitaar]] || 1&nbsp;146 || |- | 16 || [[Fiets]] || 1&nbsp;148 || |- | 17 || [[Lugvaartuig]] || 1&nbsp;170 || |- | 18 || [[Natuur]] || 1&nbsp;174 || |- | 19 || [[Fisiese chemie]] || 1&nbsp;177 || |- | 20 || [[Grammatika]] || 1&nbsp;178 || |- | 21 || [[Gestremdheid]] || 1&nbsp;191 || |- | 22 || [[Teater]] || 1&nbsp;214 || |- | 23 || [[Bloed]] || 1&nbsp;226 || |- | 24 || [[Skip]] || 1&nbsp;231 || |- | 25 || [[Huwelik]] || 1&nbsp;248 || |- | 26 || [[Vakuum]] || 1&nbsp;254 || |- | 27 || [[Vleis]] || 1&nbsp;269 || |- | 28 || [[Tandheelkunde]] || 1&nbsp;270 || |- | 29 || [[Latynse skrif]] || 1&nbsp;279 || |- | 30 || [[Huis]] || 1&nbsp;307 || |- | 31 || [[Bedryfstelsel (inligtingstegnologie)]] || 1&nbsp;310 || |- | 32 || [[Dag]] || 1&nbsp;316 || |- | 33 || [[Bedreigde spesie]] || 1&nbsp;347 || |- | 34 || [[Rassisme]] || 1&nbsp;386 || |- | 35 || [[Boog (boukunde)]] || 1&nbsp;406 || |- | 36 || [[Behoud van energie]] || 1&nbsp;421 || |- | 37 || [[Lettergreep]] || 1&nbsp;425 || |- | 38 || [[Vertering]] || 1&nbsp;432 || |- | 39 || [[Djainisme]] || 1&nbsp;476 || |- | 40 || [[Trom]] || 1&nbsp;505 || |- | 41 || [[Brug]] || 1&nbsp;509 || |- | 42 || [[Magneetveld]] || 1&nbsp;522 || |- | 43 || [[Spel]] || 1&nbsp;561 || |- | 44 || [[Ploeg]] || 1&nbsp;570 || |- | 45 || [[Die Verhaal van Genji]] || 1&nbsp;605 || |- | 46 || [[Propaganda]] || 1&nbsp;606 || |- | 47 || [[Siekte]] || 1&nbsp;626 || |- | 48 || [[Geskiedenis (vakgebied)]] || 1&nbsp;639 || |- | 49 || [[Sterk wisselwerking]] || 1&nbsp;642 || |- | 50 || [[Roman]] || 1&nbsp;645 || |- | 51 || [[Bakspel]] || 1&nbsp;704 || |- | 52 || [[Mimar Sinan]] || 1&nbsp;716 || |- | 53 || [[Wiskundige analise]] || 1&nbsp;721 || |- | 54 || [[Wetenskap]] || 1&nbsp;733 || |- | 55 || [[Sielkunde]] || 1&nbsp;751 || |- | 56 || [[Swaard]] || 1&nbsp;766 || |- | 57 || [[David Hilbert]] || 1&nbsp;772 || |- | 58 || [[Siel]] || 1&nbsp;778 || |- | 59 || [[Neut]] || 1&nbsp;779 || |- | 60 || [[Wind]] || 1&nbsp;779 || |- | 61 || [[Ovidius]] || 1&nbsp;781 || |- | 62 || [[Getalteorie]] || 1&nbsp;787 || |- | 63 || [[Oneindigheid]] || 1&nbsp;824 || |- | 64 || [[Molière]] || 1&nbsp;831 || |- | 65 || [[Basis]] || 1&nbsp;871 || |- | 66 || [[Kind]] || 1&nbsp;882 || |- | 67 || [[Andes]] || 1&nbsp;898 || |- | 68 || [[Frédéric Chopin]] || 1&nbsp;901 || |- | 69 || [[Kalligrafie]] || 1&nbsp;905 || |- | 70 || [[Spesery]] || 1&nbsp;929 || |- | 71 || [[Monargie]] || 1&nbsp;950 || |- | 72 || [[Abū Nuwās]] || 1&nbsp;952 || |- | 73 || [[Mode]] || 1&nbsp;958 || |- | 74 || [[Rotsgebergte]] || 1&nbsp;959 || |- | 75 || [[Raphael]] || 1&nbsp;965 || |- | 76 || [[Euklides]] || 1&nbsp;978 || |- | 77 || [[Republiek]] || 2&nbsp;004 || |- | 78 || [[Handel (ekonomie)]] || 2&nbsp;015 || |- | 79 || [[Endokriene stelsel]] || 2&nbsp;031 || |- | 80 || [[Naguib Mahfouz]] || 2&nbsp;046 || |- | 81 || [[Snelheid]] || 2&nbsp;076 || |- | 82 || [[Ilias]] || 2&nbsp;117 || |- | 83 || [[Plantkunde]] || 2&nbsp;122 || |- | 84 || [[Blues]] || 2&nbsp;140 || |- | 85 || [[Voortplantingstelsel]] || 2&nbsp;140 || |- | 86 || [[Hafez]] || 2&nbsp;142 || |- | 87 || [[Biochemie]] || 2&nbsp;145 || |- | 88 || [[Anatomie]] || 2&nbsp;163 || |- | 89 || [[Chemiese verbinding]] || 2&nbsp;170 || |- | 90 || [[Woud]] || 2&nbsp;188 || |- | 91 || [[Organisme]] || 2&nbsp;204 || |- | 92 || [[Boek]] || 2&nbsp;207 || |- | 93 || [[Diego Velázquez]] || 2&nbsp;217 || |- | 94 || [[Klavier]] || 2&nbsp;223 || |- | 95 || [[Dam]] || 2&nbsp;224 || |- | 96 || [[Elektromagnetiese straling]] || 2&nbsp;234 || |- | 97 || [[Algebra]] || 2&nbsp;247 || |- | 98 || [[DNS]] || 2&nbsp;250 || |- | 99 || [[Denke]] || 2&nbsp;257 || |- | 100 || [[Krag]] || 2&nbsp;289 || |- | 101 || [[Joernalistiek]] || 2&nbsp;299 || |- | 102 || [[God]] || 2&nbsp;321 || |- | 103 || [[Suikers]] || 2&nbsp;324 || |- | 104 || [[Knaagdier]] || 2&nbsp;340 || |- | 105 || [[Arabiese Liga]] || 2&nbsp;342 || |- | 106 || [[Chanakya]] || 2&nbsp;355 || |- | 107 || [[Armoede]] || 2&nbsp;361 || |- | 108 || [[Sap]] || 2&nbsp;361 || |- | 109 || [[Geoffrey Chaucer]] || 2&nbsp;363 || |- | 110 || [[Man]] || 2&nbsp;366 || |- | 111 || [[Versnelling]] || 2&nbsp;387 || |- | 112 || [[Nanotegnologie]] || 2&nbsp;399 || |- | 113 || [[Neus]] || 2&nbsp;408 || |- | 114 || [[Elektriese stroom]] || 2&nbsp;423 || |- | 115 || [[Hartaanval]] || 2&nbsp;433 || |- | 116 || [[Qin Shi Huang]] || 2&nbsp;441 || |- | 117 || [[Reggae]] || 2&nbsp;444 || |- | 118 || [[Musiek]] || 2&nbsp;453 || |- | 119 || [[Nywerheidsektor]] || 2&nbsp;457 || |- | 120 || [[Familie (verwantskap)]] || 2&nbsp;479 || |- | 121 || [[Werklikheid]] || 2&nbsp;500 || |- | 122 || [[Hoek (meetkunde)]] || 2&nbsp;509 || |- | 123 || [[Vergelyking (wiskunde)]] || 2&nbsp;530 || |- | 124 || [[Jane Austen]] || 2&nbsp;569 || |- | 125 || [[Sagteware]] || 2&nbsp;577 || |- | 126 || [[Vegkuns]] || 2&nbsp;578 || |- | 127 || [[Alkohol]] || 2&nbsp;579 || |- | 128 || [[Sikhisme]] || 2&nbsp;581 || |- | 129 || [[Louis Armstrong]] || 2&nbsp;609 || |- | 130 || [[Alzheimersiekte]] || 2&nbsp;632 || |- | 131 || [[Frekwensie]] || 2&nbsp;640 || |- | 132 || [[Kanaal]] || 2&nbsp;655 || |- | 133 || [[Spesiale relatiwiteit]] || 2&nbsp;659 || |- | 134 || [[Fossielbrandstof]] || 2&nbsp;680 || |- | 135 || [[Sjintoïsme]] || 2&nbsp;685 || |- | 136 || [[Bofbal]] || 2&nbsp;693 || |- | 137 || [[Kālidāsa]] || 2&nbsp;709 || |- | 138 || [[Sosialisme]] || 2&nbsp;720 || |- | 139 || [[Ligsnelheid]] || 2&nbsp;722 || |- | 140 || [[Voltaire]] || 2&nbsp;723 || |- | 141 || [[Beroerte]] || 2&nbsp;733 || |- | 142 || [[Melk]] || 2&nbsp;736 || |- | 143 || [[Wiskundige bewys]] || 2&nbsp;749 || |- | 144 || [[Geleedpotiges]] || 2&nbsp;771 || |- | 145 || [[Sout (chemiese stof)]] || 2&nbsp;813 || |- | 146 || [[Laozi]] || 2&nbsp;824 || |- | 147 || [[Dood]] || 2&nbsp;828 || |- | 148 || [[Archaea]] || 2&nbsp;837 || |- | 149 || [[James Prescott Joule]] || 2&nbsp;855 || |- | 150 || [[Differensiaalvergelyking]] || 2&nbsp;867 || |- | 151 || [[Griekse alfabet]] || 2&nbsp;875 || |- | 152 || [[Katsushika Hokusai]] || 2&nbsp;892 || |- | 153 || [[Magneet]] || 2&nbsp;892 || |- | 154 || [[Voedsel]] || 2&nbsp;903 || |- | 155 || [[Rugbyvoetbal]] || 2&nbsp;911 || |- | 156 || [[Sojaboon]] || 2&nbsp;926 || |- | 157 || [[Blindheid]] || 2&nbsp;928 || |- | 158 || [[Zheng He]] || 2&nbsp;987 || |- | 159 || [[Respirasie (fisiologie)]] || 2&nbsp;992 || |- | 160 || [[Omar]] || 3&nbsp;005 || |- | 161 || [[Trein]] || 3&nbsp;016 || |- | 162 || [[Funksie]] || 3&nbsp;023 || |- | 163 || [[Abraham]] || 3&nbsp;034 || |- | 164 || [[Duisend-en-een-nag]] || 3&nbsp;048 || |- | 165 || [[Toestand van materie]] || 3&nbsp;060 || |- | 166 || [[Foneem]] || 3&nbsp;062 || |- | 167 || [[Logika]] || 3&nbsp;098 || |- | 168 || [[Geelrivier]] || 3&nbsp;119 || |- | 169 || [[Spesie]] || 3&nbsp;141 || |- | 170 || [[Temperatuur]] || 3&nbsp;158 || |- | 171 || [[Mitologie]] || 3&nbsp;163 || |- | 172 || [[Bronstydperk]] || 3&nbsp;164 || |- | 173 || [[Stelteorie]] || 3&nbsp;211 || |- | 174 || [[Prosa]] || 3&nbsp;221 || |- | 175 || [[Wêreldbank]] || 3&nbsp;222 || |- | 176 || [[Pythagoras se stelling]] || 3&nbsp;241 || |- | 177 || [[Besproeiing]] || 3&nbsp;264 || |- | 178 || [[Gregoriaanse kalender]] || 3&nbsp;264 || |- | 179 || [[Klokhorlosie]] || 3&nbsp;266 || |- | 180 || [[Jacques Cartier]] || 3&nbsp;296 || |- | 181 || [[Arabies-Israeliese konflik]] || 3&nbsp;298 || |- | 182 || [[Dialektiek]] || 3&nbsp;323 || |- | 183 || [[Entstof]] || 3&nbsp;334 || |- | 184 || [[Immuunstelsel]] || 3&nbsp;340 || |- | 185 || [[Karibiese See]] || 3&nbsp;351 || |- | 186 || [[Sarah Bernhardt]] || 3&nbsp;361 || |- | 187 || [[Taalwetenskappe]] || 3&nbsp;383 || |- | 188 || [[Driehoeksmeting]] || 3&nbsp;439 || |- | 189 || [[Sport]] || 3&nbsp;459 || |- | 190 || [[Mate]] || 3&nbsp;473 || |- | 191 || [[Mahabharata]] || 3&nbsp;485 || |- | 192 || [[Ferdinand Magellaan]] || 3&nbsp;505 || |- | 193 || [[Belasting]] || 3&nbsp;508 || |- | 194 || [[Jawaharlal Nehru]] || 3&nbsp;512 || |- | 195 || [[Kultuur]] || 3&nbsp;517 || |- | 196 || [[Parthenon]] || 3&nbsp;535 || |- | 197 || [[Hebreeus]] || 3&nbsp;546 || |- | 198 || [[Onderwys]] || 3&nbsp;546 || |- | 199 || [[Gabriel García Márquez]] || 3&nbsp;553 || |- | 200 || [[Mark Twain]] || 3&nbsp;582 || |- | 201 || [[Gottfried Wilhelm Leibniz]] || 3&nbsp;588 || |- | 202 || [[Hoender]] || 3&nbsp;611 || |- | 203 || [[Plasma (fisika)]] || 3&nbsp;617 || |- | 204 || [[Graansorghum]] || 3&nbsp;651 || |- | 205 || [[Videospeletjie]] || 3&nbsp;652 || |- | 206 || [[Abbasidiese Kalifaat]] || 3&nbsp;673 || |- | 207 || [[Indus]] || 3&nbsp;678 || |- | 208 || [[Leonhard Euler]] || 3&nbsp;687 || |- | 209 || [[Claudius Galenus]] || 3&nbsp;699 || |- | 210 || [[Heldedig van Gilgamesj]] || 3&nbsp;747 || |- | 211 || [[Meiji-restourasie]] || 3&nbsp;780 || |- | 212 || [[Skilderkuns]] || 3&nbsp;782 || |- | 213 || [[Klassieke meganika]] || 3&nbsp;789 || |- | 214 || [[Frida Kahlo]] || 3&nbsp;793 || |- | 215 || [[Al-Ghazali]] || 3&nbsp;795 || |- | 216 || [[Kapitaal (ekonomie)]] || 3&nbsp;798 || |- | 217 || [[Kilimandjaro]] || 3&nbsp;800 || |- | 218 || [[Vrou]] || 3&nbsp;803 || |- | 219 || [[Turks]] || 3&nbsp;812 || |- | 220 || [[Avicenna]] || 3&nbsp;831 || |- | 221 || [[Biblioteek]] || 3&nbsp;832 || |- | 222 || [[Rooms-Katolieke Kerk]] || 3&nbsp;834 || |- | 223 || [[Mohammed ibn Moesa al-Chwarizmi]] || 3&nbsp;836 || |- | 224 || [[Brood]] || 3&nbsp;842 || |- | 225 || [[Asemhalingstelsel]] || 3&nbsp;851 || |- | 226 || [[Liter]] || 3&nbsp;853 || |- | 227 || [[Gastroenteritis]] || 3&nbsp;900 || |- | 228 || [[Nagarjuna]] || 3&nbsp;905 || |- | 229 || [[Piramide]] || 3&nbsp;920 || |- | 230 || [[Ekologie]] || 3&nbsp;933 || |- | 231 || [[Satyajit Ray]] || 3&nbsp;934 || |- | 232 || [[Numeriese analise]] || 3&nbsp;942 || |- | 233 || [[Analitiese chemie]] || 3&nbsp;952 || |- | 234 || [[Politeïsme]] || 3&nbsp;964 || |- | 235 || [[Etiek]] || 3&nbsp;966 || |- | 236 || [[Molekuul]] || 3&nbsp;980 || |- | 237 || [[Suid-Chinese See]] || 3&nbsp;987 || |- | 238 || [[Walvisagtiges]] || 4&nbsp;031 || |- | 239 || [[Dunderm]] || 4&nbsp;080 || |- | 240 || [[Wêreldhandelsorganisasie]] || 4&nbsp;083 || |- | 241 || [[Johannes Brahms]] || 4&nbsp;089 || |- | 242 || [[Mississippirivier]] || 4&nbsp;097 || |- | 243 || [[Oorstroming]] || 4&nbsp;097 || |- | 244 || [[Ingenieurswese]] || 4&nbsp;122 || |- | 245 || [[Augustus Octavianus]] || 4&nbsp;130 || |- | 246 || [[Haaie]] || 4&nbsp;130 || |- | 247 || [[Gholf]] || 4&nbsp;133 || |- | 248 || [[Umm Kulthum]] || 4&nbsp;150 || |- | 249 || [[Nairobi]] || 4&nbsp;153 || |- | 250 || [[Ensiem]] || 4&nbsp;171 || |- | 251 || [[OPUL]] || 4&nbsp;175 || |- | 252 || [[Augustinus van Hippo]] || 4&nbsp;184 || |- | 253 || [[Eiffeltoring]] || 4&nbsp;190 || |- | 254 || [[Shahnameh]] || 4&nbsp;192 || |- | 255 || [[Wanvoeding]] || 4&nbsp;219 || |- | 256 || [[Bier]] || 4&nbsp;229 || |- | 257 || [[Argitektuur]] || 4&nbsp;233 || |- | 258 || [[Biotegnologie]] || 4&nbsp;272 || |- | 259 || [[John Maynard Keynes]] || 4&nbsp;284 || |- | 260 || [[Trompet]] || 4&nbsp;307 || |- | 261 || [[Koepel]] || 4&nbsp;334 || |- | 262 || [[Gemeenskap]] || 4&nbsp;340 || |- | 263 || [[Himalaja]] || 4&nbsp;375 || |- | 264 || [[Niccolò Machiavelli]] || 4&nbsp;378 || |- | 265 || [[Hout]] || 4&nbsp;391 || |- | 266 || [[Ateïsme]] || 4&nbsp;412 || |- | 267 || [[Plaattektoniek]] || 4&nbsp;419 || |- | 268 || [[Dikderm]] || 4&nbsp;424 || |- | 269 || [[Bengaals]] || 4&nbsp;441 || |- | 270 || [[Diskriminasie]] || 4&nbsp;452 || |- | 271 || [[Simfonie]] || 4&nbsp;461 || |- | 272 || [[Giacomo Puccini]] || 4&nbsp;467 || |- | 273 || [[Matsuo Basho]] || 4&nbsp;506 || |- | 274 || [[Vigs]] || 4&nbsp;507 || |- | 275 || [[Miguel de Cervantes]] || 4&nbsp;539 || |- | 276 || [[Sima Qian]] || 4&nbsp;564 || |- | 277 || [[Kameel]] || 4&nbsp;569 || |- | 278 || [[Noordsee]] || 4&nbsp;581 || |- | 279 || [[Indiese Oseaan]] || 4&nbsp;610 || |- | 280 || [[Protestantisme]] || 4&nbsp;618 || |- | 281 || [[Ibn Battuta]] || 4&nbsp;621 || |- | 282 || [[Menseregte]] || 4&nbsp;652 || |- | 283 || [[Unesco]] || 4&nbsp;683 || |- | 284 || [[Internasionale Monetêre Fonds]] || 4&nbsp;707 || |- | 285 || [[Heelal]] || 4&nbsp;730 || |- | 286 || [[Nicolaas Copernicus]] || 4&nbsp;737 || |- | 287 || [[Marilyn Monroe]] || 4&nbsp;755 || |- | 288 || [[Lagos]] || 4&nbsp;774 || |- | 289 || [[Enrico Fermi]] || 4&nbsp;821 || |- | 290 || [[Koreaans]] || 4&nbsp;832 || |- | 291 || [[Yangtze]] || 4&nbsp;832 || |- | 292 || [[Verkoue]] || 4&nbsp;833 || |- | 293 || [[Drieklowedam]] || 4&nbsp;845 || |- | 294 || [[Franz Kafka]] || 4&nbsp;870 || |- | 295 || [[Protis]] || 4&nbsp;870 || |- | 296 || [[Rabindranath Tagore]] || 4&nbsp;889 || |- | 297 || [[Robot]] || 4&nbsp;894 || |- | 298 || [[Rosa Luxemburg]] || 4&nbsp;901 || |- | 299 || [[Primaat]] || 4&nbsp;944 || |- | 300 || [[Vervoer]] || 4&nbsp;979 || |- | 301 || [[Sigmund Freud]] || 4&nbsp;993 || |- | 302 || [[Siddhartha Gautama]] || 4&nbsp;999 || |- | 303 || [[Tydsone]] || 5&nbsp;019 || |- | 304 || [[Bogotá]] || 5&nbsp;068 || |- | 305 || [[Zhu Xi]] || 5&nbsp;076 || |- | 306 || [[Wêreldgesondheidsorganisasie]] || 5&nbsp;077 || |- | 307 || [[Koolhidraat]] || 5&nbsp;097 || |- | 308 || [[Han-dinastie]] || 5&nbsp;121 || |- | 309 || [[Materialisme]] || 5&nbsp;125 || |- | 310 || [[Immanuel Kant]] || 5&nbsp;127 || |- | 311 || [[Konserwatisme]] || 5&nbsp;130 || |- | 312 || [[Rockmusiek]] || 5&nbsp;132 || |- | 313 || [[Elektroniese musiek]] || 5&nbsp;133 || |- | 314 || [[Antieke Griekeland]] || 5&nbsp;141 || |- | 315 || [[Metaal]] || 5&nbsp;157 || |- | 316 || [[Sint Pieterskerk]] || 5&nbsp;158 || |- | 317 || [[Chinese karakter]] || 5&nbsp;168 || |- | 318 || [[Kilogram]] || 5&nbsp;217 || |- | 319 || [[Dodeakker van Giza]] || 5&nbsp;229 || |- | 320 || [[Kaspiese See]] || 5&nbsp;250 || |- | 321 || [[Angkor Wat]] || 5&nbsp;259 || |- | 322 || [[Karatsji]] || 5&nbsp;263 || |- | 323 || [[Dante Alighieri]] || 5&nbsp;278 || |- | 324 || [[Christendom]] || 5&nbsp;283 || |- | 325 || [[Süleyman I]] || 5&nbsp;339 || |- | 326 || [[Longontsteking]] || 5&nbsp;379 || |- | 327 || [[Nigerrivier]] || 5&nbsp;383 || |- | 328 || [[Oseaan]] || 5&nbsp;388 || |- | 329 || [[Delhi]] || 5&nbsp;395 || |- | 330 || [[Verslawing]] || 5&nbsp;417 || |- | 331 || [[Wiel]] || 5&nbsp;442 || |- | 332 || [[Simmetrie]] || 5&nbsp;451 || |- | 333 || [[Ernest Rutherford]] || 5&nbsp;452 || |- | 334 || [[Kwantummeganika]] || 5&nbsp;460 || |- | 335 || [[Marcel Proust]] || 5&nbsp;472 || |- | 336 || [[Dobbel]] || 5&nbsp;496 || |- | 337 || [[Arabies]] || 5&nbsp;499 || |- | 338 || [[René Descartes]] || 5&nbsp;506 || |- | 339 || [[Bangkok]] || 5&nbsp;543 || |- | 340 || [[Gars]] || 5&nbsp;587 || |- | 341 || [[Geletterdheid]] || 5&nbsp;595 || |- | 342 || [[Lewe]] || 5&nbsp;597 || |- | 343 || [[Piesang]] || 5&nbsp;609 || |- | 344 || [[Basketbal]] || 5&nbsp;618 || |- | 345 || [[Ganges]] || 5&nbsp;621 || |- | 346 || [[John Locke]] || 5&nbsp;643 || |- | 347 || [[Slawerny]] || 5&nbsp;658 || |- | 348 || [[Tafelsout]] || 5&nbsp;686 || |- | 349 || [[Persies]] || 5&nbsp;716 || |- | 350 || [[Druiwe]] || 5&nbsp;744 || |- | 351 || [[Ottomaanse Ryk]] || 5&nbsp;745 || |- | 352 || [[James Watt]] || 5&nbsp;747 || |- | 353 || [[Charlie Chaplin]] || 5&nbsp;753 || |- | 354 || [[Blom]] || 5&nbsp;761 || |- | 355 || [[Alan Turing]] || 5&nbsp;827 || |- | 356 || [[Kaïro]] || 5&nbsp;833 || |- | 357 || [[Ming-dinastie]] || 5&nbsp;842 || |- | 358 || [[Michael Jackson]] || 5&nbsp;843 || |- | 359 || [[Johannes Gutenberg]] || 5&nbsp;858 || |- | 360 || [[Max Weber]] || 5&nbsp;870 || |- | 361 || [[Jorge Luis Borges]] || 5&nbsp;903 || |- | 362 || [[Berg]] || 5&nbsp;904 || |- | 363 || [[Militêr]] || 5&nbsp;907 || |- | 364 || [[Guptaryk]] || 5&nbsp;931 || |- | 365 || [[Skroef]] || 5&nbsp;987 || |- | 366 || [[Amasonerivier]] || 5&nbsp;994 || |- | 367 || [[Johann Wolfgang von Goethe]] || 6&nbsp;016 || |- | 368 || [[Komplekse getal]] || 6&nbsp;044 || |- | 369 || [[Algemene relatiwiteit]] || 6&nbsp;045 || |- | 370 || [[Bloedsomloopstelsel]] || 6&nbsp;063 || |- | 371 || [[Amfibieë]] || 6&nbsp;064 || |- | 372 || [[Fundamentalisme]] || 6&nbsp;070 || |- | 373 || [[Transformator]] || 6&nbsp;074 || |- | 374 || [[Koördinatestelsel]] || 6&nbsp;078 || |- | 375 || [[Erwin Schrödinger]] || 6&nbsp;086 || |- | 376 || [[Waarheid]] || 6&nbsp;127 || |- | 377 || [[Diplomasie]] || 6&nbsp;132 || |- | 378 || [[Djakarta]] || 6&nbsp;142 || |- | 379 || [[Appel]] || 6&nbsp;145 || |- | 380 || [[Chinees]] || 6&nbsp;152 || |- | 381 || [[Simón Bolívar]] || 6&nbsp;175 || |- | 382 || [[Dmitri Mendelejef]] || 6&nbsp;204 || |- | 383 || [[Oor]] || 6&nbsp;228 || |- | 384 || [[Portugees]] || 6&nbsp;229 || |- | 385 || [[Le Corbusier]] || 6&nbsp;282 || |- | 386 || [[Amerikaanse dollar]] || 6&nbsp;287 || |- | 387 || [[Tim Berners-Lee]] || 6&nbsp;301 || |- | 388 || [[Empire State-gebou]] || 6&nbsp;302 || |- | 389 || [[Chemiese element]] || 6&nbsp;315 || |- | 390 || [[Tenk]] || 6&nbsp;321 || |- | 391 || [[Sanskrit]] || 6&nbsp;359 || |- | 392 || [[Protestantse Hervorming]] || 6&nbsp;370 || |- | 393 || [[Sjokolade]] || 6&nbsp;380 || |- | 394 || [[Swam]] || 6&nbsp;408 || |- | 395 || [[Jean-Paul Sartre]] || 6&nbsp;420 || |- | 396 || [[Bagdad]] || 6&nbsp;472 || |- | 397 || [[Tropiese sikloon]] || 6&nbsp;493 || |- | 398 || [[Liberalisme]] || 6&nbsp;500 || |- | 399 || [[Fluit]] || 6&nbsp;503 || |- | 400 || [[Anorganiese chemie]] || 6&nbsp;520 || |- | 401 || [[Swartsee]] || 6&nbsp;531 || |- | 402 || [[Woord]] || 6&nbsp;534 || |- | 403 || [[Antonio Vivaldi]] || 6&nbsp;548 || |- | 404 || [[Martin Luther King jr.]] || 6&nbsp;552 || |- | 405 || [[Emosie]] || 6&nbsp;566 || |- | 406 || [[Arabiese skrif]] || 6&nbsp;573 || |- | 407 || [[Selfmoord]] || 6&nbsp;601 || |- | 408 || [[Adam Smith]] || 6&nbsp;620 || |- | 409 || [[Sun Yat-sen]] || 6&nbsp;622 || |- | 410 || [[Ultraviolet]] || 6&nbsp;630 || |- | 411 || [[Masjiengeweer]] || 6&nbsp;632 || |- | 412 || [[Panamakanaal]] || 6&nbsp;634 || |- | 413 || [[Pottebakkery]] || 6&nbsp;643 || |- | 414 || [[Etanol]] || 6&nbsp;691 || |- | 415 || [[Qing-dinastie]] || 6&nbsp;695 || |- | 416 || [[Swem]] || 6&nbsp;733 || |- | 417 || [[Japannees]] || 6&nbsp;775 || |- | 418 || [[Malaria]] || 6&nbsp;829 || |- | 419 || [[Elektronika]] || 6&nbsp;833 || |- | 420 || [[Lodewyk XIV van Frankryk]] || 6&nbsp;862 || |- | 421 || [[Vaste stof]] || 6&nbsp;929 || |- | 422 || [[Georg Friedrich Händel]] || 6&nbsp;991 || |- | 423 || [[George Washington]] || 7&nbsp;007 || |- | 424 || [[Kernwapen]] || 7&nbsp;035 || |- | 425 || [[Doofheid]] || 7&nbsp;070 || |- | 426 || [[Buskruit]] || 7&nbsp;082 || |- | 427 || [[Ludwig Wittgenstein]] || 7&nbsp;136 || |- | 428 || [[Neil Armstrong]] || 7&nbsp;193 || |- | 429 || [[Vrug]] || 7&nbsp;202 || |- | 430 || [[Gustav Mahler]] || 7&nbsp;225 || |- | 431 || [[Burgeroorlog]] || 7&nbsp;230 || |- | 432 || [[Kinshasa]] || 7&nbsp;235 || |- | 433 || [[Logaritme]] || 7&nbsp;252 || |- | 434 || [[Flamenco]] || 7&nbsp;261 || |- | 435 || [[Max Planck]] || 7&nbsp;311 || |- | 436 || [[Poliomiëlitis]] || 7&nbsp;326 || |- | 437 || [[Reptiel]] || 7&nbsp;376 || |- | 438 || [[Meter]] || 7&nbsp;381 || |- | 439 || [[Konfusius]] || 7&nbsp;382 || |- | 440 || [[Joeri Gagarin]] || 7&nbsp;428 || |- | 441 || [[Verligting]] || 7&nbsp;428 || |- | 442 || [[Ideologie]] || 7&nbsp;440 || |- | 443 || [[Rondewurms]] || 7&nbsp;484 || |- | 444 || [[Albrecht Dürer]] || 7&nbsp;529 || |- | 445 || [[Vuurwapen]] || 7&nbsp;576 || |- | 446 || [[Diamant]] || 7&nbsp;581 || |- | 447 || [[Tang-dinastie]] || 7&nbsp;589 || |- | 448 || [[Resistor]] || 7&nbsp;621 || |- | 449 || [[Alg]] || 7&nbsp;626 || |- | 450 || [[Elektromagnetisme]] || 7&nbsp;696 || |- | 451 || [[Groot Muur van China]] || 7&nbsp;734 || |- | 452 || [[Hoofpyn]] || 7&nbsp;739 || |- | 453 || [[Mumbai]] || 7&nbsp;749 || |- | 454 || [[Georg Wilhelm Friedrich Hegel]] || 7&nbsp;750 || |- | 455 || [[Frank Lloyd Wright]] || 7&nbsp;760 || |- | 456 || [[Antibiotikum]] || 7&nbsp;768 || |- | 457 || [[Oossee]] || 7&nbsp;780 || |- | 458 || [[Radioaktiwiteit]] || 7&nbsp;780 || |- | 459 || [[Igor Strawinski]] || 7&nbsp;793 || |- | 460 || [[Die krygskuns]] || 7&nbsp;979 || |- | 461 || [[Ibn Chaldoen]] || 7&nbsp;996 || |- | 462 || [[Maliryk]] || 8&nbsp;001 || |- | 463 || [[Dhaka]] || 8&nbsp;035 || |- | 464 || [[Politieke party]] || 8&nbsp;048 || |- | 465 || [[Groot Koraalrif]] || 8&nbsp;054 || |- | 466 || [[Anargisme]] || 8&nbsp;077 || |- | 467 || [[Francisco Goya]] || 8&nbsp;085 || |- | 468 || [[Konfusianisme]] || 8&nbsp;086 || |- | 469 || [[Franz Schubert]] || 8&nbsp;099 || |- | 470 || [[Taj Mahal]] || 8&nbsp;124 || |- | 471 || [[Baikalmeer]] || 8&nbsp;146 || |- | 472 || [[Federico Fellini]] || 8&nbsp;153 || |- | 473 || [[Kolkata]] || 8&nbsp;157 || |- | 474 || [[Kores die Grote]] || 8&nbsp;173 || |- | 475 || [[Diktatorskap]] || 8&nbsp;211 || |- | 476 || [[Carl Friedrich Gauss]] || 8&nbsp;215 || |- | 477 || [[James Joyce]] || 8&nbsp;217 || |- | 478 || [[Fjodor Dostojefski]] || 8&nbsp;239 || |- | 479 || [[Ryn]] || 8&nbsp;269 || |- | 480 || [[Godsdiens]] || 8&nbsp;274 || |- | 481 || [[Lord Byron]] || 8&nbsp;291 || |- | 482 || [[Judo]] || 8&nbsp;300 || |- | 483 || [[Lineêre algebra]] || 8&nbsp;360 || |- | 484 || [[Joseph Haydn]] || 8&nbsp;370 || |- | 485 || [[Demokrasie]] || 8&nbsp;385 || |- | 486 || [[Timoer]] || 8&nbsp;395 || |- | 487 || [[Sitrus]] || 8&nbsp;398 || |- | 488 || [[Griep]] || 8&nbsp;421 || |- | 489 || [[Hip-hop-musiek]] || 8&nbsp;427 || |- | 490 || [[Henry Ford]] || 8&nbsp;459 || |- | 491 || [[Olimpiese Spele]] || 8&nbsp;526 || |- | 492 || [[Victor Hugo]] || 8&nbsp;529 || |- | 493 || [[Gas]] || 8&nbsp;666 || |- | 494 || [[Kolonialisme]] || 8&nbsp;698 || |- | 495 || [[Groot Mere]] || 8&nbsp;725 || |- | 496 || [[Giuseppe Verdi]] || 8&nbsp;740 || |- | 497 || [[Brahmagupta]] || 8&nbsp;748 || |- | 498 || [[Internet]] || 8&nbsp;767 || 1, 3, 5 |- | 499 || [[Rekenkunde]] || 8&nbsp;783 || 1, 3 |- | 500 || [[ASEAN]] || 8&nbsp;807 || 1 |- | 501 || [[Springstof]] || 8&nbsp;809 || 1 |- | 502 || [[Asoka]] || 8&nbsp;836 || 1 |- | 503 || [[Antonín Dvořák]] || 8&nbsp;838 || 1 |- | 504 || [[Doebai (stad)]] || 8&nbsp;853 || 1 |- | 505 || [[Kontinent]] || 8&nbsp;869 || 1 |- | 506 || [[Tuberkulose]] || 8&nbsp;876 || 1 |- | 507 || [[Akbar die Grote]] || 8&nbsp;945 || 1 |- | 508 || [[Spinnekop]] || 8&nbsp;951 || 1 |- | 509 || [[Oog]] || 8&nbsp;969 || 1 |- | 510 || [[Kwame Nkrumah]] || 9&nbsp;020 || 1 |- | 511 || [[Wolga]] || 9&nbsp;026 || 1 |- | 512 || [[Insek]] || 9&nbsp;055 || 1 |- | 513 || [[Nasionalisme]] || 9&nbsp;073 || 2 |- | 514 || [[Evolusie]] || 9&nbsp;093 || 2 |- | 515 || [[Karel die Grote]] || 9&nbsp;102 || 2 |- | 516 || [[Rekenaar]] || 9&nbsp;130 || 2 |- | 517 || [[Toring]] || 9&nbsp;135 || 2 |- | 518 || [[Waarskynlikheid]] || 9&nbsp;155 || 2 |- | 519 || [[Saladin]] || 9&nbsp;156 || 2 |- | 520 || [[Tennis]] || 9&nbsp;219 || 2 |- | 521 || [[Mohammed]] || 9&nbsp;226 || 2 |- | 522 || [[Akira Kurosawa]] || 9&nbsp;259 || 2 |- | 523 || [[Damaskus]] || 9&nbsp;259 || 2 |- | 524 || [[Pjotr Tsjaikofski]] || 9&nbsp;320 || |- | 525 || [[Ensiklopedie]] || 9&nbsp;323 || 1 |- | 526 || [[Inkas]] || 9&nbsp;325 || 1 |- | 527 || [[Oppervlakte]] || 9&nbsp;345 || 1 |- | 528 || [[Termodinamika]] || 9&nbsp;493 || 1 |- | 529 || [[El Niño]] || 9&nbsp;521 || 1 |- | 530 || [[Rolprent]] || 9&nbsp;524 || 1 |- | 531 || [[Obesiteit]] || 9&nbsp;561 || 1 |- | 532 || [[Regering]] || 9&nbsp;577 || 1 |- | 533 || [[Animasie]] || 9&nbsp;614 || 1 |- | 534 || [[Thomas van Aquino]] || 9&nbsp;623 || 1 |- | 535 || [[Louis Pasteur]] || 9&nbsp;666 || 1 |- | 536 || [[Hans Christian Andersen]] || 9&nbsp;675 || 1 |- | 537 || [[Reg]] || 9&nbsp;717 || 1 |- | 538 || [[Brein]] || 9&nbsp;780 || 1 |- | 539 || [[Politiek]] || 9&nbsp;790 || 1 |- | 540 || [[Rooikruis]] || 9&nbsp;878 || 1 |- | 541 || [[Jerusalem]] || 9&nbsp;916 || 1 |- | 542 || [[Mekka]] || 9&nbsp;954 || 1 |- | 543 || [[Kapasitor]] || 9&nbsp;992 || 1 |- | 544 || [[Grieks]] || 9&nbsp;997 || 1 |- | 545 || [[Nylrivier]] || 10&nbsp;000 || |- | 546 || [[Go]] || 10&nbsp;019 || |- | 547 || [[Biologie]] || 10&nbsp;058 || |- | 548 || [[James Cook]] || 10&nbsp;091 || |- | 549 || [[Mahatma Gandhi]] || 10&nbsp;093 || |- | 550 || [[Aristoteles]] || 10&nbsp;160 || |- | 551 || [[Doodstraf]] || 10&nbsp;160 || |- | 552 || [[Abraham Lincoln]] || 10&nbsp;162 || |- | 553 || [[Colosseum]] || 10&nbsp;168 || |- | 554 || [[Stoomenjin]] || 10&nbsp;168 || |- | 555 || [[Mak maak]] || 10&nbsp;222 || |- | 556 || [[Romeinse Ryk]] || 10&nbsp;240 || |- | 557 || [[Gees (mens)]] || 10&nbsp;273 || |- | 558 || [[E-pos]] || 10&nbsp;304 || |- | 559 || [[Klank]] || 10&nbsp;361 || |- | 560 || [[Speelding]] || 10&nbsp;367 || |- | 561 || [[Induktor]] || 10&nbsp;399 || |- | 562 || [[Geneesmiddel]] || 10&nbsp;418 || |- | 563 || [[Duits]] || 10&nbsp;422 || |- | 564 || [[Imperialisme]] || 10&nbsp;429 || |- | 565 || [[Peter Paul Rubens]] || 10&nbsp;462 || |- | 566 || [[Sentrale verwerkingseenheid]] || 10&nbsp;490 || |- | 567 || [[Hernán Cortés]] || 10&nbsp;499 || |- | 568 || [[Transistor]] || 10&nbsp;503 || |- | 569 || [[Richard Wagner]] || 10&nbsp;549 || |- | 570 || [[Moses]] || 10&nbsp;593 || |- | 571 || [[Everest]] || 10&nbsp;621 || |- | 572 || [[Vincent van Gogh]] || 10&nbsp;640 || |- | 573 || [[Irak]] || 10&nbsp;659 || |- | 574 || [[Lig]] || 10&nbsp;690 || |- | 575 || [[Carolus Linnaeus]] || 10&nbsp;706 || |- | 576 || [[Rys]] || 10&nbsp;771 || |- | 577 || [[Swaartekrag]] || 10&nbsp;815 || |- | 578 || [[Suidelike Oseaan]] || 10&nbsp;828 || |- | 579 || [[Motorvoertuig]] || 10&nbsp;851 || |- | 580 || [[Planeet]] || 10&nbsp;851 || |- | 581 || [[Katoen]] || 10&nbsp;887 || |- | 582 || [[Simone de Beauvoir]] || 10&nbsp;889 || |- | 583 || [[Klip]] || 10&nbsp;908 || |- | 584 || [[Britse Ryk]] || 10&nbsp;909 || |- | 585 || [[Bees]] || 10&nbsp;911 || |- | 586 || [[Chemie]] || 11&nbsp;037 || |- | 587 || [[Kaas]] || 11&nbsp;072 || |- | 588 || [[Egipte]] || 11&nbsp;073 || |- | 589 || [[Graan]] || 11&nbsp;092 || |- | 590 || [[Amerikaanse Burgeroorlog]] || 11&nbsp;108 || |- | 591 || [[Marie Curie]] || 11&nbsp;114 || |- | 592 || [[Vasco da Gama]] || 11&nbsp;124 || |- | 593 || [[Isaac Newton]] || 11&nbsp;167 || |- | 594 || [[Tabak]] || 11&nbsp;175 || |- | 595 || [[Suidpool]] || 11&nbsp;212 || |- | 596 || [[Tin]] || 11&nbsp;215 || |- | 597 || [[Waterkringloop]] || 11&nbsp;254 || |- | 598 || [[Menstruasie]] || 11&nbsp;258 || |- | 599 || [[Marxisme]] || 11&nbsp;299 || |- | 600 || [[Nobelprys]] || 11&nbsp;330 || |- | 601 || [[Aleksander Poesjkin]] || 11&nbsp;339 || |- | 602 || [[Pokke]] || 11&nbsp;364 || |- | 603 || [[Wolk]] || 11&nbsp;431 || |- | 604 || [[Kennis]] || 11&nbsp;438 || |- | 605 || [[Statistiek]] || 11&nbsp;489 || |- | 606 || [[Archimedes]] || 11&nbsp;532 || |- | 607 || [[Wêreldwye web]] || 11&nbsp;546 || |- | 608 || [[Samba]] || 11&nbsp;652 || |- | 609 || [[Groot Depressie]] || 11&nbsp;670 || |- | 610 || [[Oorlog]] || 11&nbsp;674 || |- | 611 || [[The Beatles]] || 11&nbsp;697 || |- | 612 || [[Michael Faraday]] || 11&nbsp;703 || |- | 613 || [[Vrye wil]] || 11&nbsp;724 || |- | 614 || [[Tokio]] || 11&nbsp;747 || |- | 615 || [[Lied]] || 11&nbsp;750 || |- | 616 || [[Oerknal]] || 11&nbsp;759 || |- | 617 || [[Elektrisiteit]] || 11&nbsp;764 || |- | 618 || [[Epilepsie]] || 11&nbsp;774 || |- | 619 || [[Grondwet]] || 11&nbsp;818 || |- | 620 || [[Smaak]] || 11&nbsp;849 || |- | 621 || [[Johann Sebastian Bach]] || 11&nbsp;857 || |- | 622 || [[Friedrich Nietzsche]] || 11&nbsp;875 || |- | 623 || [[Sneeu]] || 11&nbsp;905 || |- | 624 || [[Nelson Mandela]] || 11&nbsp;916 || |- | 625 || [[Walt Disney]] || 11&nbsp;918 || |- | 626 || [[Wolfgang Amadeus Mozart]] || 12&nbsp;003 || |- | 627 || [[Klassieke musiek]] || 12&nbsp;015 || |- | 628 || [[Opera]] || 12&nbsp;097 || |- | 629 || [[Adolf Hitler]] || 12&nbsp;126 || |- | 630 || [[Staal]] || 12&nbsp;138 || |- | 631 || [[Geldeenheid]] || 12&nbsp;148 || |- | 632 || [[Tyd]] || 12&nbsp;153 || |- | 633 || [[Spaans]] || 12&nbsp;167 || |- | 634 || [[Bybel]] || 12&nbsp;168 || |- | 635 || [[By]] || 12&nbsp;197 || |- | 636 || [[Sokrates]] || 12&nbsp;200 || |- | 637 || [[Otto von Bismarck]] || 12&nbsp;220 || |- | 638 || [[Donau]] || 12&nbsp;230 || |- | 639 || [[Aborsie]] || 12&nbsp;273 || |- | 640 || [[Suurstof]] || 12&nbsp;287 || |- | 641 || [[Pablo Picasso]] || 12&nbsp;305 || |- | 642 || [[Charles Darwin]] || 12&nbsp;341 || |- | 643 || [[Vark]] || 12&nbsp;418 || |- | 644 || [[Stikstof]] || 12&nbsp;433 || |- | 645 || [[Geld]] || 12&nbsp;476 || |- | 646 || [[Roald Amundsen]] || 12&nbsp;492 || |- | 647 || [[Christophorus Columbus]] || 12&nbsp;515 || |- | 648 || [[Franklin D. Roosevelt]] || 12&nbsp;533 || |- | 649 || [[Dans]] || 12&nbsp;554 || |- | 650 || [[Beijing]] || 12&nbsp;585 || |- | 651 || [[Julius Caesar]] || 12&nbsp;633 || |- | 652 || [[Sergei Eisenstein]] || 12&nbsp;705 || |- | 653 || [[Landbou]] || 12&nbsp;744 || |- | 654 || [[Telefoon]] || 12&nbsp;895 || |- | 655 || [[Mineraal]] || 12&nbsp;906 || |- | 656 || [[Gedrag]] || 13&nbsp;015 || |- | 657 || [[Meetkunde]] || 13&nbsp;057 || |- | 658 || [[Wikings]] || 13&nbsp;078 || |- | 659 || [[Senuwee]] || 13&nbsp;104 || |- | 660 || [[Thomas Edison]] || 13&nbsp;117 || |- | 661 || [[Leo Tolstoi]] || 13&nbsp;162 || |- | 662 || [[Suezkanaal]] || 13&nbsp;196 || |- | 663 || [[Karl Marx]] || 13&nbsp;238 || |- | 664 || [[Latyn]] || 13&nbsp;248 || |- | 665 || [[Algerië]] || 13&nbsp;500 || |- | 666 || [[Aardrykskunde]] || 13&nbsp;526 || |- | 667 || [[Duikboot]] || 13&nbsp;558 || |- | 668 || [[Getal]] || 13&nbsp;631 || |- | 669 || [[Elizabeth I van Engeland]] || 13&nbsp;758 || |- | 670 || [[Middellandse See]] || 13&nbsp;787 || |- | 671 || [[Sel]] || 13&nbsp;787 || |- | 672 || [[Ruimtevaart]] || 13&nbsp;806 || |- | 673 || [[Verenigde Nasies]] || 13&nbsp;859 || |- | 674 || [[Hindoestani]] || 13&nbsp;941 || |- | 675 || [[Voorgeskiedenis]] || 13&nbsp;999 || |- | 676 || [[Geologie]] || 14&nbsp;197 || |- | 677 || [[Kleur]] || 14&nbsp;354 || |- | 678 || [[Islam]] || 14&nbsp;436 || |- | 679 || [[Seoel]] || 14&nbsp;477 || |- | 680 || [[Charles de Gaulle]] || 14&nbsp;509 || |- | 681 || [[Sahara]] || 14&nbsp;527 || |- | 682 || [[Charles Dickens]] || 14&nbsp;532 || |- | 683 || [[Engels]] || 14&nbsp;754 || |- | 684 || [[Periodieke tabel]] || 14&nbsp;764 || |- | 685 || [[Weekdiere]] || 14&nbsp;771 || |- | 686 || [[Marco Polo]] || 14&nbsp;789 || |- | 687 || [[Johannes Kepler]] || 14&nbsp;814 || |- | 688 || [[Silwer]] || 14&nbsp;827 || |- | 689 || [[Staat]] || 14&nbsp;910 || |- | 690 || [[Franse Rewolusie]] || 14&nbsp;914 || |- | 691 || [[Hongkong]] || 14&nbsp;943 || |- | 692 || [[Soedan]] || 15&nbsp;076 || |- | 693 || [[Stille Oseaan]] || 15&nbsp;102 || |- | 694 || [[Muskiet]] || 15&nbsp;156 || |- | 695 || [[Heuning]] || 15&nbsp;158 || |- | 696 || [[Suid-Amerika]] || 15&nbsp;197 || |- | 697 || [[Swak wisselwerking]] || 15&nbsp;232 || |- | 698 || [[Sokker]] || 15&nbsp;247 || |- | 699 || [[Heilige Romeinse Ryk]] || 15&nbsp;356 || |- | 700 || [[Fotografie]] || 15&nbsp;365 || |- | 701 || [[Voël]] || 15&nbsp;379 || |- | 702 || [[Bakterie]] || 15&nbsp;415 || |- | 703 || [[Winston Churchill]] || 15&nbsp;433 || |- | 704 || [[Mustafa Kemal Atatürk]] || 15&nbsp;574 || |- | 705 || [[Binnebrandenjin]] || 15&nbsp;595 || |- | 706 || [[Vel]] || 15&nbsp;635 || |- | 707 || [[Skaap]] || 15&nbsp;708 || |- | 708 || [[Fascisme]] || 15&nbsp;963 || |- | 709 || [[Woestyn]] || 16&nbsp;008 || |- | 710 || [[Sjia]] || 16&nbsp;144 || |- | 711 || [[Proteïen]] || 16&nbsp;214 || |- | 712 || [[Aartappel]] || 16&nbsp;260 || |- | 713 || [[Noordpool]] || 16&nbsp;377 || |- | 714 || [[Groente]] || 16&nbsp;397 || |- | 715 || [[Sensoriese senuweestelsel]] || 16&nbsp;462 || |- | 716 || [[Mao Zedong]] || 16&nbsp;493 || |- | 717 || [[Wetenskaplike klassifikasie]] || 16&nbsp;550 || |- | 718 || [[Zoroastrisme]] || 16&nbsp;638 || |- | 719 || [[Koolstof]] || 16&nbsp;731 || |- | 720 || [[Plastiek]] || 16&nbsp;810 || |- | 721 || [[Soenni]] || 16&nbsp;815 || |- | 722 || [[Industriële Revolusie]] || 16&nbsp;866 || |- | 723 || [[Vuur]] || 16&nbsp;890 || |- | 724 || [[Ludwig van Beethoven]] || 16&nbsp;944 || |- | 725 || [[Energie]] || 17&nbsp;148 || |- | 726 || [[Hart]] || 17&nbsp;165 || |- | 727 || [[Lewer]] || 17&nbsp;167 || |- | 728 || [[Tee]] || 17&nbsp;241 || |- | 729 || [[Nazi-Duitsland]] || 17&nbsp;248 || |- | 730 || [[Steentydperk]] || 17&nbsp;451 || |- | 731 || [[Suur]] || 17&nbsp;520 || |- | 732 || [[Michelangelo]] || 17&nbsp;611 || |- | 733 || [[James Clerk Maxwell]] || 17&nbsp;656 || |- | 734 || [[Afghanistan]] || 17&nbsp;706 || |- | 735 || [[Halfgeleier]] || 17&nbsp;822 || |- | 736 || [[Demokratiese Republiek die Kongo]] || 17&nbsp;939 || |- | 737 || [[Kapitalisme]] || 18&nbsp;010 || |- | 738 || [[Britse Statebond]] || 18&nbsp;035 || |- | 739 || [[Koerant]] || 18&nbsp;042 || |- | 740 || [[Atletiek]] || 18&nbsp;083 || |- | 741 || [[Hagia Sofia]] || 18&nbsp;123 || |- | 742 || [[Vis]] || 18&nbsp;157 || |- | 743 || [[Virus]] || 18&nbsp;246 || |- | 744 || [[Vatikaanstad]] || 18&nbsp;463 || |- | 745 || [[Bisantynse Ryk]] || 18&nbsp;514 || |- | 746 || [[Indonesië]] || 18&nbsp;532 || |- | 747 || [[Vloeistof]] || 18&nbsp;571 || |- | 748 || [[Hormoon]] || 18&nbsp;707 || |- | 749 || [[Reïnkarnasie]] || 18&nbsp;715 || |- | 750 || [[Skelet]] || 18&nbsp;784 || |- | 751 || [[Meksikostad]] || 18&nbsp;946 || |- | 752 || [[Papier]] || 18&nbsp;980 || |- | 753 || [[Inligting]] || 19&nbsp;128 || |- | 754 || [[Globalisering]] || 19&nbsp;261 || |- | 755 || [[NAVO]] || 19&nbsp;297 || |- | 756 || [[Maja]] || 19&nbsp;368 || |- | 757 || [[Midde-Ooste]] || 19&nbsp;561 || |- | 758 || [[Hardeskyf]] || 19&nbsp;590 || |- | 759 || [[Liefde]] || 19&nbsp;609 || |- | 760 || [[Aardbewing]] || 19&nbsp;627 || |- | 761 || [[Hond]] || 19&nbsp;740 || |- | 762 || [[Plato]] || 19&nbsp;815 || |- | 763 || [[Fisika]] || 19&nbsp;990 || |- | 764 || [[Diode]] || 20&nbsp;041 || |- | 765 || [[Slang]] || 20&nbsp;045 || |- | 766 || [[Glas]] || 20&nbsp;051 || |- | 767 || [[Plant]] || 20&nbsp;128 || |- | 768 || [[Albert Einstein]] || 20&nbsp;152 || |- | 769 || [[Martin Heidegger]] || 20&nbsp;164 || |- | 770 || [[Sumer]] || 20&nbsp;294 || |- | 771 || [[Strokiesverhaal]] || 20&nbsp;452 || |- | 772 || [[Pakistan]] || 20&nbsp;524 || |- | 773 || [[Water]] || 20&nbsp;571 || |- | 774 || [[Mier]] || 20&nbsp;601 || |- | 775 || [[Tornado]] || 20&nbsp;606 || |- | 776 || [[Terrorisme]] || 20&nbsp;673 || |- | 777 || [[Kongorivier]] || 20&nbsp;686 || |- | 778 || [[Judaïsme]] || 20&nbsp;707 || |- | 779 || [[Beeldhoukuns]] || 20&nbsp;739 || |- | 780 || [[Skryfstelsel]] || 20&nbsp;842 || |- | 781 || [[Gevegswapen]] || 20&nbsp;917 || |- | 782 || [[Turkye]] || 20&nbsp;984 || |- | 783 || [[Massa]] || 20&nbsp;997 || |- | 784 || [[Asteke]] || 21&nbsp;001 || |- | 785 || [[Athene]] || 21&nbsp;056 || |- | 786 || [[Filippyne]] || 21&nbsp;354 || |- | 787 || [[Reën]] || 21&nbsp;363 || |- | 788 || [[SI-stelsel]] || 21&nbsp;824 || |- | 789 || [[Organiese chemie]] || 21&nbsp;835 || |- | 790 || [[Voortplanting]] || 21&nbsp;839 || |- | 791 || [[Pi]] || 21&nbsp;919 || |- | 792 || [[Rivier]] || 21&nbsp;942 || |- | 793 || [[Beskawing]] || 21&nbsp;974 || |- | 794 || [[Madrid]] || 21&nbsp;987 || |- | 795 || [[Tsoenami]] || 22&nbsp;113 || |- | 796 || [[Perd]] || 22&nbsp;149 || |- | 797 || [[Duif]] || 22&nbsp;227 || |- | 798 || [[Ekonomie]] || 22&nbsp;308 || |- | 799 || [[Martin Luther]] || 22&nbsp;314 || |- | 800 || [[Swahili]] || 22&nbsp;357 || |- | 801 || [[Aluminium]] || 22&nbsp;529 || |- | 802 || [[Saoedi-Arabië]] || 22&nbsp;692 || |- | 803 || [[Fotosintese]] || 22&nbsp;719 || |- | 804 || [[Indië]] || 22&nbsp;960 || |- | 805 || [[Atlantiese Oseaan]] || 23&nbsp;027 || |- | 806 || [[Vryheidstandbeeld]] || 23&nbsp;033 || |- | 807 || [[Boom]] || 23&nbsp;460 || |- | 808 || [[Kanker]] || 23&nbsp;534 || |- | 809 || [[Skoonheid]] || 23&nbsp;586 || |- | 810 || [[Stad]] || 23&nbsp;591 || |- | 811 || [[Colombia]] || 23&nbsp;861 || |- | 812 || [[Holocaust]] || 24&nbsp;086 || |- | 813 || [[Atoom]] || 24&nbsp;170 || |- | 814 || [[Drukkerswese]] || 24&nbsp;622 || |- | 815 || [[Gesondheid]] || 24&nbsp;770 || |- | 816 || [[Radio]] || 24&nbsp;812 || |- | 817 || [[Hernubare energie]] || 24&nbsp;969 || |- | 818 || [[Soogdier]] || 25&nbsp;248 || |- | 819 || [[Mielie]] || 25&nbsp;302 || |- | 820 || [[Swartkolk]] || 25&nbsp;503 || |- | 821 || [[Koring]] || 25&nbsp;779 || |- | 822 || [[Rembrandt van Rijn]] || 26&nbsp;011 || |- | 823 || [[Afrika-unie]] || 26&nbsp;407 || |- | 824 || [[Kunsmatige intelligensie]] || 26&nbsp;424 || |- | 825 || [[See]] || 26&nbsp;505 || |- | 826 || [[Internasionale Geregshof]] || 26&nbsp;951 || |- | 827 || [[Koffie]] || 27&nbsp;480 || |- | 828 || [[Waterstof]] || 27&nbsp;636 || |- | 829 || [[New York]] || 28&nbsp;529 || |- | 830 || [[Yster]] || 28&nbsp;674 || |- | 831 || [[Arktiese Oseaan]] || 29&nbsp;213 || 1 |- | 832 || [[Fiksie]] || 29&nbsp;223 || 1 |- | 833 || [[Seksueel oordraagbare infeksie]] || 29&nbsp;711 || 1, 4 |- | 834 || [[Letterkunde]] || 30&nbsp;038 || |- | 835 || [[Spysverteringstelsel]] || 30&nbsp;167 || |- | 836 || [[Sint Petersburg]] || 30&nbsp;336 || |- | 837 || [[Sophokles]] || 30&nbsp;396 || |- | 838 || [[Wiskunde]] || 30&nbsp;410 || |- | 839 || [[Ingmar Bergman]] || 30&nbsp;414 || |- | 840 || [[Kruistog]] || 30&nbsp;419 || |- | 841 || [[Spier]] || 30&nbsp;545 || |- | 842 || [[Sterrestelsel]] || 30&nbsp;611 || |- | 843 || [[Josef Stalin]] || 30&nbsp;666 || |- | 844 || [[Europa]] || 31&nbsp;157 || |- | 845 || [[Geneeskunde]] || 31&nbsp;346 || |- | 846 || [[Metabolisme]] || 31&nbsp;356 || |- | 847 || [[Feminisme]] || 31&nbsp;415 || |- | 848 || [[Alpe]] || 31&nbsp;637 || |- | 849 || [[Vergilius]] || 31&nbsp;756 || |- | 850 || [[Wladimir Lenin]] || 31&nbsp;842 || |- | 851 || [[Bangladesj]] || 31&nbsp;920 || |- | 852 || [[São Paulo]] || 32&nbsp;180 || |- | 853 || [[Russies]] || 32&nbsp;547 || |- | 854 || [[Alexander die Grote]] || 32&nbsp;870 || |- | 855 || [[Viëtnam]] || 33&nbsp;142 || |- | 856 || [[Koper]] || 33&nbsp;374 || |- | 857 || [[Tanzanië]] || 33&nbsp;430 || |- | 858 || [[Rome]] || 33&nbsp;862 || |- | 859 || [[Euro]] || 33&nbsp;873 || |- | 860 || [[Marlene Dietrich]] || 34&nbsp;038 || |- | 861 || [[William Shakespeare]] || 34&nbsp;803 || |- | 862 || [[Kalender]] || 35&nbsp;133 || |- | 863 || [[Wene]] || 35&nbsp;157 || |- | 864 || [[Kuba]] || 35&nbsp;172 || |- | 865 || [[Israel]] || 35&nbsp;605 || |- | 866 || [[Jaar]] || 35&nbsp;790 || |- | 867 || [[Cyrilliese skrif]] || 35&nbsp;858 || |- | 868 || [[Weer (meteorologie)]] || 36&nbsp;125 || |- | 869 || [[Europese Unie]] || 36&nbsp;156 || |- | 870 || [[Televisie]] || 36&nbsp;426 || |- | 871 || [[Asië]] || 36&nbsp;449 || |- | 872 || [[Jazz]] || 36&nbsp;462 || |- | 873 || [[Ystertydperk]] || 37&nbsp;045 || |- | 874 || [[Volksrepubliek China]] || 37&nbsp;953 || |- | 875 || [[Victoriameer]] || 37&nbsp;990 || |- | 876 || [[Afrika]] || 38&nbsp;084 || |- | 877 || [[Teheran]] || 38&nbsp;204 || |- | 878 || [[Nikola Tesla]] || 38&nbsp;346 || |- | 879 || [[Natuurramp]] || 38&nbsp;515 || |- | 880 || [[Washington, D.C.]] || 39&nbsp;069 || |- | 881 || [[Kommunikasie]] || 39&nbsp;765 || |- | 882 || [[Noord-Amerika]] || 39&nbsp;817 || |- | 883 || [[Kennisleer]] || 40&nbsp;284 || |- | 884 || [[Saturnus]] || 40&nbsp;309 || |- | 885 || [[Russiese Rewolusie (1917)]] || 40&nbsp;516 || |- | 886 || [[Alfred Hitchcock]] || 41&nbsp;949 || |- | 887 || [[Stanley Kubrick]] || 41&nbsp;995 || |- | 888 || [[Infrarooi]] || 42&nbsp;008 || |- | 889 || [[Buenos Aires]] || 42&nbsp;296 || |- | 890 || [[Renaissance]] || 42&nbsp;556 || |- | 891 || [[Eerste Wêreldoorlog]] || 42&nbsp;931 || |- | 892 || [[Rio de Janeiro]] || 42&nbsp;966 || |- | 893 || [[Viëtnamoorlog]] || 43&nbsp;273 || |- | 894 || [[Masjien]] || 44&nbsp;324 || |- | 895 || [[Frans]] || 44&nbsp;640 || |- | 896 || [[Tegnologie]] || 44&nbsp;799 || |- | 897 || [[Che Guevara]] || 45&nbsp;539 || |- | 898 || [[Salvador Dalí]] || 45&nbsp;753 || |- | 899 || [[Oseanië]] || 46&nbsp;821 || |- | 900 || [[Filosofie]] || 46&nbsp;905 || |- | 901 || [[Klimaat]] || 46&nbsp;973 || |- | 902 || [[Taoïsme]] || 47&nbsp;169 || |- | 903 || [[Henri Matisse]] || 48&nbsp;360 || |- | 904 || [[Nigerië]] || 48&nbsp;415 || |- | 905 || [[Napoleon Bonaparte]] || 48&nbsp;764 || |- | 906 || [[Sterrekunde]] || 49&nbsp;008 || |- | 907 || [[Swangerskap]] || 49&nbsp;361 || |- | 908 || [[Kommunisme]] || 50&nbsp;823 || |- | 909 || [[Senuweestelsel]] || 51&nbsp;936 || |- | 910 || [[Poësie]] || 52&nbsp;235 || |- | 911 || [[Johanna van Arkel]] || 52&nbsp;265 || |- | 912 || [[Anton Tsjechof]] || 52&nbsp;519 || |- | 913 || [[Li Bai]] || 53&nbsp;197 || |- | 914 || [[Klere]] || 54&nbsp;047 || |- | 915 || [[Antarktika]] || 55&nbsp;893 || |- | 916 || [[Vulkaan]] || 56&nbsp;033 || |- | 917 || [[Galileo Galilei]] || 56&nbsp;344 || |- | 918 || [[Dier]] || 56&nbsp;649 || |- | 919 || [[Thailand]] || 56&nbsp;916 || |- | 920 || [[Djengis Khan]] || 57&nbsp;375 || |- | 921 || [[Andy Warhol]] || 57&nbsp;505 || |- | 922 || [[Apartheid]] || 58&nbsp;006 || |- | 923 || [[Brussel]] || 58&nbsp;970 || |- | 924 || [[Dinosourus]] || 59&nbsp;098 || |- | 925 || [[Kernkrag]] || 59&nbsp;970 || |- | 926 || [[Sydney]] || 60&nbsp;914 || |- | 927 || [[Kroniese obstruktiewe longsiekte]] || 61&nbsp;588 || |- | 928 || [[Goud]] || 62&nbsp;249 || |- | 929 || [[Mesopotamië]] || 62&nbsp;257 || |- | 930 || [[Wyn]] || 63&nbsp;368 || |- | 931 || [[Melkweg]] || 64&nbsp;418 || |- | 932 || [[Pieter I van Rusland]] || 64&nbsp;847 || |- | 933 || [[Italië]] || 65&nbsp;190 || |- | 934 || [[Argentinië]] || 65&nbsp;748 || |- | 935 || [[Kat]] || 65&nbsp;851 || |- | 936 || [[Homeros]] || 66&nbsp;436 || |- | 937 || [[Mongoolse Ryk]] || 69&nbsp;167 || |- | 938 || [[Diabetes]] || 70&nbsp;739 || |- | 939 || [[Portugal]] || 72&nbsp;456 || |- | 940 || [[Spanje]] || 74&nbsp;419 || |- | 941 || [[Kuns]] || 75&nbsp;661 || |- | 942 || [[Oekraïne]] || 76&nbsp;792 || |- | 943 || [[Aardverwarming]] || 77&nbsp;572 || |- | 944 || [[Singapoer]] || 78&nbsp;239 || |- | 945 || [[Brasilië]] || 78&nbsp;281 || |- | 946 || [[Komeet]] || 78&nbsp;833 || |- | 947 || [[Sonnestelsel]] || 80&nbsp;707 || |- | 948 || [[Switserland]] || 82&nbsp;701 || |- | 949 || [[Shanghai]] || 83&nbsp;743 || |- | 950 || [[Geestesteuring]] || 83&nbsp;985 || |- | 951 || [[Leonardo da Vinci]] || 84&nbsp;348 || |- | 952 || [[Antieke Egipte]] || 85&nbsp;879 || |- | 953 || [[Moskou]] || 86&nbsp;516 || |- | 954 || [[Parys]] || 86&nbsp;542 || |- | 955 || [[Australië]] || 86&nbsp;620 || |- | 956 || [[Istanboel]] || 87&nbsp;192 || |- | 957 || [[Frankryk]] || 87&nbsp;964 || |- | 958 || [[Asteroïed]] || 89&nbsp;075 || |- | 959 || [[Mercurius]] || 89&nbsp;154 || |- | 960 || [[Skaak]] || 93&nbsp;901 || |- | 961 || [[Middeleeue]] || 94&nbsp;294 || |- | 962 || [[Konstantyn die Grote]] || 95&nbsp;941 || |- | 963 || [[Los Angeles]] || 95&nbsp;958 || |- | 964 || [[Aarde]] || 96&nbsp;083 || |- | 965 || [[Kanada]] || 97&nbsp;469 || |- | 966 || [[Ster]] || 97&nbsp;595 || |- | 967 || [[Boeddhisme]] || 98&nbsp;475 || |- | 968 || [[Uranus]] || 100&nbsp;438 || |- | 969 || [[Suid-Korea]] || 101&nbsp;283 || |- | 970 || [[Koue Oorlog]] || 101&nbsp;858 || |- | 971 || [[Oostenryk]] || 102&nbsp;100 || |- | 972 || [[Neptunus]] || 102&nbsp;634 || |- | 973 || [[Verenigde Koninkryk]] || 103&nbsp;599 || |- | 974 || [[Amsterdam]] || 106&nbsp;001 || |- | 975 || [[Londen]] || 106&nbsp;597 || |- | 976 || [[Japan]] || 107&nbsp;239 || |- | 977 || [[Duitsland]] || 107&nbsp;680 || |- | 978 || [[Berlyn]] || 108&nbsp;095 || |- | 979 || [[Nederland]] || 112&nbsp;621 || |- | 980 || [[Taal]] || 112&nbsp;962 || |- | 981 || [[Venus]] || 113&nbsp;728 || |- | 982 || [[Rusland]] || 113&nbsp;859 || |- | 983 || [[Son]] || 115&nbsp;426 || |- | 984 || [[Mars]] || 119&nbsp;680 || |- | 985 || [[Sowjetunie]] || 122&nbsp;217 || |- | 986 || [[Jupiter]] || 123&nbsp;625 || |- | 987 || [[Jesus van Nasaret]] || 126&nbsp;466 || |- | 988 || [[Maan]] || 126&nbsp;625 || |- | 989 || [[Kaapstad]] || 126&nbsp;764 || |- | 990 || [[Meksiko]] || 127&nbsp;378 || |- | 991 || [[Jean-Jacques Rousseau]] || 132&nbsp;765 || |- | 992 || [[Krieket]] || 134&nbsp;223 || |- | 993 || [[Iran]] || 134&nbsp;758 || |- | 994 || [[Mens]] || 136&nbsp;941 || |- | 995 || [[Pole]] || 142&nbsp;366 || |- | 996 || [[Suid-Afrika]] || 159&nbsp;384 || |- | 997 || [[Hindoeïsme]] || 159&nbsp;695 || |- | 998 || [[Verenigde State van Amerika]] || 166&nbsp;573 || |- | 999 || [[Ethiopië]] || 168&nbsp;388 || |- | 1000 || [[Tweede Wêreldoorlog]] || 175&nbsp;201 || |- class="sortbottom" |} 9ze7o43hfrqf750vhmr1n6edgyndlhw 0 468303 2967854 2967399 2026-09-16T21:20:48Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2967854 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas militêre persoon | naam = Ratko Mladic | beeld = Evstafiev-ratko-mladic-1993-w.jpg | beeldgrootte = 250px | byskrif = Mladic in 1993 | bynaam = "Slagter van Bosnië" | gebore = 12 Maart 1942 | geboorteplek = Bozanovici, [[Onafhanklike Staat Kroasië]]<br />{{Small|(hedendaagse [[Bosnië en Herzegowina]])}} | oorlede = 27 Augustus 2026 (op 84) | sterfteplek = VN-aanhoudingseenheid, [[Den Haag]], [[Nederland]] | lojaliteit = {{Unbulleted list|[[Joego-Slawië|Sosialistiese Federale Republiek Joego-Slawië]]|[[Republiek van die Serwiese Krajina]]|[[Serwiese Republiek|Republika Srpska]]}} | tak = {{Unbulleted list|[[Joego-Slawiese Volksleër]] (tot 1992)|[[Leër van Republika Srpska]] (1992-1996)}} | diensjare = 1965-1996 | rang = Kolonel-generaal | eenheid = Pantserdivisies, artillerie, spesiale magte | poste = {{Unbulleted list|9de Korps (JNA)|Hoofkwartier van die 2de Militêre Distrik (JNA)|Hoof van die VRS-hoofstaf}} | oorloë = {{Unbulleted list|Bosniese Oorlog}} | toekennings = {{Unbulleted list|Orde van Broederskap en Eenheid (II)|Orde van Militêre Verdienste (III)|Orde van Militêre Verdienste (II)|Orde van die Volksleër (II)}} | familie = 2 kinders }} '''Ratko Mladic''' ([[Kroaties]]: Ratko Mladić, Serwies-Cyrillies: ''Ратко Младић''; 12 Maart 1942 – 27 Augustus 2026) was 'n Bosnies-[[Serwiërs|Serwiese]] militêre offisier wat die Leër van Republika Srpska (VRS) gedurende die Joego-Slawiese oorloë aangevoer het. Hy is in die volksmond die "Slagter van Bosnië" genoem,{{Voetnota|Bronne wat Mladic met hierdie bynaam beskryf, sluit in: {{cite news |title=Ratko Mladic obituary: Bosnian Serb leader in Balkan conflicts |work=The Times |date=27 August 2026 |url=https://www.thetimes.com/uk/obituaries/article/ratko-mladic-obituary-death-wsrtgrb7v |access-date=27 August 2026}}; {{cite news |last=Beaumont |first=Peter |title=Ratko Mladić, the 'Butcher of Bosnia', dies aged 84 |work=The Guardian |date=27 August 2026 |url=https://www.theguardian.com/world/2026/aug/27/ratko-mladic-the-butcher-of-bosnia-dies-aged-84 |access-date=27 August 2026}}; {{cite news |last=Bilefsky |first=Dan |title=Ratko Mladic, Murderous 'Butcher of Bosnia,' Dies at 83 |work=The New York Times |date=27 August 2026 |url=https://www.nytimes.com/2026/08/27/world/europe/ratko-mladic-dead.html |access-date=27 August 2026}}; {{cite news |last=Woodhouse |first=Sam |title=The monstrous crimes of Ratko Mladic, the 'Butcher of Bosnia' |work=BBC News |date=27 August 2026 |url=https://www.bbc.com/news/articles/c2q05wzlx5xo |access-date=27 August 2026}}; {{cite news |title=Ratko Mladic, so-called Butcher of Bosnia, dies in prison at 84 |work=CBS News |date=27 August 2026 |url=https://www.cbsnews.com/news/ratko-mladic-butcher-of-bosnia-convicted-of-genocide-dies-at-84/ |access-date=27 August 2026}}}} en is in 2017 deur die Internasionale Straftribunaal vir die voormalige Joego-Slawië (ICTY) skuldig bevind aan [[Oorlogmisdaad|oorlogsmisdade]], [[Misdade teen die Mensdom|misdade teen die mensdom]] en [[Volksmoord|volksmoord]]. Hy het tot met sy dood in 2026 'n lewenslange vonnis vir hierdie misdade in [[Den Haag]] uitgedien.<ref>{{Cite web |date=27 August 2026 |title=Preminuo general Ratko Mladić |url=https://www.euronews.rs/srbija/politika/219261/preminuo-general-ratko-mladic/vest |access-date=27 August 2026 |website=Euronews.rs |language=sr}}</ref> Mladic was 'n jarelange lid van die Bond van Kommuniste van Joego-Slawië en het sy loopbaan in 1965 in die Joego-Slawiese Volksleër (JNA) begin. Hy het tydens die Joego-Slawiese oorloë op die voorgrond getree, aanvanklik as 'n hooggeplaaste offisier van die JNA en daarna as stafhoof van die Leër van Republika Srpska in die [[Bosniese Oorlog]] van 1992-1995. In Julie 1996 het die verhoorkamer van die ICTY, wat ingevolge die ICTY se Reël 61 in Mladic se afwesigheid verrig is, al die aanklagte van die oorspronklike aanklagstate bevestig. Die kamer het bevind dat daar redelike gronde was om te glo dat hy die beweerde misdade gepleeg het, en het 'n [[Interpol|internasionale lasbrief vir inhegtenisneming]] uitgereik. Die Serwiese en Amerikaanse regerings het €5 miljoen aangebied vir inligting wat tot Mladic se opsporing en inhegtenisneming sou lei, maar hy het byna sestien jaar lank voortvlugtig gebly – aanvanklik met die beskerming van Serwiese en Bosnies-Serwiese veiligheidsmagte en later dié van sy familie. Mladic is in 2011 in Lazarevo in Serwië in hegtenis geneem en aan Den Haag uitgelewer. Sy inhegtenisneming is beskou as een van die voorwaardes vir Serwië om kandidaatstatus vir lidmaatskap van die [[Europese Unie]] te verkry. Sy verhoor het in 2012 formeel begin en tot 2017 geduur, toe hy deur die ICTY tot lewenslange gevangenisstraf gevonnis is nadat hy op tien aanklagte skuldig bevind is: een van volksmoord, vyf van misdade teen die mensdom en vier van skendings van die wette of gebruike van oorlog. Hy is op 'n verdere aanklag van volksmoord onskuldig bevind. As die hoogste militêre offisier met bevelvoerdersaanspreeklikheid is Mladic deur die ICTY verantwoordelik gehou vir sowel die [[Beleg van Sarajevo|beleg van Sarajevo]] as die [[Slagting van Srebrenica|slagting van Srebrenica]]. ==Vroeë lewe en militêre loopbaan== Mladic is op 12 Maart 1942 in Bozanovici naby Kalinovik gebore, destyds deel van die [[Onafhanklike Staat Kroasië]].<ref>{{cite web|url=http://www.hm-treasury.gov.uk/d/boe_icty_161104.pdf|title=Financial Sanctions: International Criminal Tribunal For The Former Yugoslavia|access-date=3 June 2011|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081023173705/http://www.hm-treasury.gov.uk/d/boe_icty_161104.pdf|archivedate=23 October 2008}}</ref><ref>{{Cite news|title=Ratko Mladic, ex-Bosnian Serb warlord who oversaw atrocities, dies in prison at 84, state TV says|url=https://apnews.com/article/ratko-mladic-obit-03abf53803bef360978882d89024c475|work=Associated Press|date=27 August 2026|access-date=27 August 2026}}</ref> Sy vader, Neda (1909-1945), was 'n lid van die [[Joego-Slawiese Partisane]]. Sy moeder, Stana (gebore Lalovic; 1919-2003), het haar drie kinders – dogter Milica (gebore 1940) en seuns Ratko en Milivoje (1944-2001) – alleen grootgemaak ná die dood van haar man in 1945 tydens die Tweede Wêreldoorlog. Bosnië en Herzegowina was destyds deel van die Onafhanklike Staat Kroasië, 'n fascistiese marionetstaat wat tussen 1941 en 1945 deur die Kroatiese Ustase gelei is en deur [[Nazi-Duitsland]] en fascistiese Italië ingestel is nadat hulle die [[Joego-Slawië|Koninkryk Joego-Slawië]] in 1941 binnegeval en verdeel het. Mladic se vader Neda is in 1945 – op Mladic se derde verjaardag – gedood terwyl hy 'n Partisaan-aanval op die tuisdorpie van Ustase-leier Ante Pavelic gelei het.<ref>Adam Lebor, ''Milosevic: A Biography'', p. 4.</ref> Nadat hy laerskool voltooi het, het Mladic in [[Sarajevo]] as blikslaer vir die maatskappy PRETIS gewerk. Hy het in 1961 by die Militêre Nywerheidskool in Zemun ingeskryf. Daarna het hy die KOV-militêre akademie en vervolgens die offisiersakademie bygewoon. Ná sy studies op 27 September 1965 het Mladic sy loopbaan in die Joego-Slawiese Volksleër begin.<ref name="nybooks1995">{{cite magazine |url=http://www.nybooks.com/articles/archives/1995/oct/05/the-madness-of-general-mladic |title=The Madness of General Mladic by Robert Block |magazine=The New York Review of Books |access-date=26 May 2011 |last1=Block |first1=Robert |archive-date=30 October 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151030204603/http://www.nybooks.com/articles/archives/1995/oct/05/the-madness-of-general-mladic/ |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |url=http://edition.cnn.com/2008/WORLD/europe/07/22/serbia.mladic/index.html |title=Mladic now Balkan's most wanted |publisher=CNN |access-date=26 May 2011 |date=22 July 2008}}</ref> In dieselfde jaar het hy by die Bond van Kommuniste van Joego-Slawië aangesluit en lid gebly totdat die party in 1990 uitmekaar geval het.<ref name="nybooks1995"/> Mladic is aanvanklik na Masedonië gestuur en het in die daaropvolgende dekades deur die range gevorder deur agtereenvolgens 'n peloton, 'n pantserbataljon en 'n brigade te beveel.<ref name="nybooks1995"/> Op 31 Januarie 1989 is Mladic bevorder tot hoof van die opleidingsafdeling van die Derde Militêre Distrik van [[Skopje]].<ref>{{cite web |url=https://www.un.org/icty/transe5&18/960711IT.htm |title=International Criminal Tribunal for the Former Yugoslavia |publisher=UN |access-date=26 July 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080406075119/http://www.un.org/icty/transe5%2618/960711IT.htm |archive-date=6 April 2008 |url-status=dead }}</ref> Op 14 Januarie 1991 is hy weer bevorder, tot adjunkbevelvoerder in [[Pristina]].<ref name="nybooks1995"/> ==Rol in die Joego-Slawiese oorloë== In Junie 1991 is Mladic bevorder tot adjunkbevelvoerder van die Pristina-korps in die Sosialistiese Outonome Provinsie [[Kosovo]], in 'n tyd van groot spanning tussen die Serwiërs van Kosovo en Kosovo se Albanese meerderheidsbevolking. In daardie jaar het Mladic bevel oor die 9de Korps gekry en hierdie formasie teen Kroatiese magte in Knin, die hoofstad van die selfverklaarde [[Republiek van die Serwiese Krajina]], aangevoer.<ref name=BBCProfile>{{cite news |title=Profile: Ratko Mladic |publisher=BBC News |date=31 July 2008 |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/1423551.stm |access-date=18 November 2008 |archive-date=20 October 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091020180528/http://news.bbc.co.uk/2/hi/1423551.stm |url-status=live }}</ref> Op 4 Oktober 1991 is Mladic tot generaal-majoor bevorder.<ref name="indictment" /> Die JNA-magte onder sy bevel het aan die Kroatiese Onafhanklikheidsoorlog deelgeneem, veral tydens Operasie Kus-91, 'n poging om [[Dalmasië]] van die res van [[Kroasië]] af te sny, wat op 'n dooiepunt uitgeloop het (die Kroate het die hele kuslyn naby Zadar en Sibenik behou, en die Serwiese Krajina het sy gebied in die binneland uitgebrei). Onder die ander vroeë operasies het Mladic Milan Martic se burgermag in die beleg van Kijevo van 1991 en in die slag van Zadar bygestaan.<ref name="Pavelic">{{cite news|last=Pavelic|first=Boris|date=21 May 2012|title=Croatia Sentenced Mladic in 1992 for War Crimes|url=https://balkaninsight.com/2012/05/21/mladic-sentenced-and-charged-for-war-crimes-in-croatia/btj/|publisher=Balkan Insight|url-status=bot: unknown|archive-url=https://web.archive.org/web/20260831185537/https://balkaninsight.com/2012/05/21/mladic-sentenced-and-charged-for-war-crimes-in-croatia/btj/|archive-date=31 Augustus 2026|access-date=27 August 2026}}</ref> Op 24 April 1992 is Mladic tot die rang van luitenant-kolonel-generaal bevorder.<ref name="indictment">{{Cite web|title=The International Criminal Tribunal For the Former Yugoslavia {{!}} Third Amended Indictment|url=https://www.icty.org/x/cases/mladic/ind/en/111020ai.pdf|publisher=ICTY|date=20 October 2011|access-date=27 August 2026}}</ref> Op 2 Mei 1992, een maand ná Bosnië en Herzegowina se onafhanklikheidsverklaring, het Mladic en sy generaals die stad [[Sarajevo]] geblokkeer deur alle verkeer in en uit die stad, sowel as die water- en elektrisiteitstoevoer, af te sny. Dít was die begin van die vierjarige [[Beleg van Sarajevo|beleg van Sarajevo]], die langste beleg van 'n stad in die geskiedenis van moderne oorlogvoering. Die stad is met granate en skerpskuttervuur bestook. Op 9 Mei 1992 het hy die pos van stafhoof/adjunkbevelvoerder van die hoofkwartier van die Tweede Militêre Distrik van die JNA in Sarajevo aanvaar.<ref name="indictment" /> Die volgende dag het Mladic bevel oor die hoofkwartier van die Tweede Militêre Distrik van die JNA oorgeneem. Op 12 Mei 1992 het die Bosnies-Serwiese parlement, in reaksie op Bosnië se afskeiding van Joego-Slawië, gestem om die [[Leër van Republika Srpska]] (afgekort VRS) te stig.<ref name="indictment" /> Terselfdertyd is Mladic aangestel as bevelvoerder van die hoofstaf van die VRS, 'n pos wat hy tot Desember 1996 beklee het. Tydens die 16de sitting van die Bosnies-Serwiese vergadering op 12 Mei 1992 het [[Radovan Karadzic]] sy "ses strategiese doelwitte" aangekondig, waaronder "Afbakening van die staat as apart van die ander twee nasionale gemeenskappe", "'n Korridor tussen Semberija en Krajina" en "Vestiging van 'n korridor in die vallei van die Drinarivier, en die uitwissing van die Drinarivier as 'n grens tussen die Serwiese state."<ref name="icty1883">{{cite web |author=ICTY |year=2017 |title=The Prosecutor vs Ratko Mladić – Trial Judgement – Volume 4 |url=http://www.icty.org/x/cases/mladic/tjug/en/171122-4of5_1.pdf |location=Den Haag |page=1883}}</ref> Mladic het toe gesê: {{Blockquote|text=Daar kan ons nie skoonmaak nie, en ons kan ook nie 'n sif hê om te sif sodat net Serwiërs sou oorbly, of dat die Serwiërs deur sou val en die res sou vertrek nie. Wel, dit is, dit sal nie, ek weet nie hoe mnr. Krajisnik en mnr. Karadzic dit aan die wêreld sou verduidelik nie. Mense, dit sou volksmoord wees. Ons moet 'n beroep doen op enige man wat sy voorkop teen die grond gebuig het om hierdie gebiede en die grondgebied van die staat wat ons beplan om te maak, te omarm.|source=<ref name="icty1883" />}} In Mei 1992, ná die onttrekking van JNA-magte uit Bosnië, het die Tweede Militêre Distrik van die JNA die kern van die hoofstaf van die VRS geword. Op 24 Junie 1994 is hy bevorder tot die rang van kolonel-generaal oor ongeveer 80 000 soldate wat in die gebied gestasioneer was.<ref>{{cite news |title=Hague court jails ex-Yugoslav army general |url=https://www.aljazeera.com/news/2011/9/6/hague-court-jails-ex-yugoslav-army-general |publisher=Al Jazeera |date=6 September 2011 |quote=Perisic had kept General Mladic on the Yugoslav Army payroll list, and personally signed Mladic's promotion to the rank of colonel general in 1994. |archive-date=9 April 2022 |access-date=3 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220409211759/https://www.aljazeera.com/news/2011/9/6/hague-court-jails-ex-yugoslav-army-general |url-status=live }}</ref> In Julie 1995 het troepe onder Mladic se bevel, terwyl hulle deur NAVO-lugaanvalle geteister is wat bedoel was om nakoming van 'n VN-ultimatum om swaar wapens uit die Sarajevo-omgewing te verwyder af te dwing, die VN- "veilige gebiede" van [[Srebrenica]] en Zepa oorrompel en beset. By Srebrenica is meer as 40 000 [[Bosniake]] wat daar veiligheid gesoek het, verdryf. Na raming is 8 300 op Mladic se bevel vermoor.<ref>"UN peacekeeping in civil wars", [https://books.google.com/books?id=QeVykay5lakC&pg=PA49 p. 49]. Besoek op 13 November 2010.</ref><ref>"The suitcase: refugee voices from...", [https://books.google.com/books?id=VJP3PkyI2Z4C&pg=PA12 p. 12]. Besoek op 13 November 2010.</ref> Nadat Srebrenica geval het, het Mladic later voor die kamera gesê: {{Blockquote|text=Hier is ons … in Serwiese Srebrenica. Aan die vooraand van nog 'n Serwiese feesdag gee ons hierdie dorp as 'n geskenk aan die Serwiese volk. Uiteindelik, ná die opstand teen die dahis, het die tyd aangebreek om wraak te neem op die Turke in hierdie streek.|source=<ref>{{Cite web|title=Survivors recount Bosnia's Srebrenica genocide, 25 years on|url=https://www.aljazeera.com/news/2020/7/11/survivors-recount-bosnias-srebrenica-genocide-25-years-on|work=Al Jazeera English|date=11 July 2020|last=Gadzo|first=Mersiha|access-date=27 August 2026|archive-date=28 February 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260228154908/https://www.aljazeera.com/news/2020/7/11/survivors-recount-bosnias-srebrenica-genocide-25-years-on|url-status=live}}</ref>}} Op 4 Augustus 1995, met 'n groot Kroatiese militêre mag gereed om die Serwies-beheerde streek in sentraal-Kroasië aan te val, het [[Radovan Karadzic]] aangekondig dat hy Mladic uit sy pos verwyder en self persoonlik bevel oor die VRS oorneem. Karadzic het Mladic blameer vir die verlies van twee belangrike Serwiese dorpe in Wes-Bosnië wat kort tevore aan die Kroatiese leër geval het, en hy het die verlies van die dorpe as verskoning gebruik om sy verrassende veranderinge aan die bevelstruktuur aan te kondig.<ref>{{cite news |last=Pomfret |first=John |title=In War or Peace, Serbs Perplex the West; Rift Between Leaders Adds to Confusion – and Offers Opening |url=https://pqasb.pqarchiver.com/washingtonpost/access/19427075.html?dids=19427075:19427075&FMT=ABS&FMTS=ABS:FT |archive-url=https://web.archive.org/web/20120113052331/http://pqasb.pqarchiver.com/washingtonpost/access/19427075.html?dids=19427075:19427075&FMT=ABS&FMTS=ABS:FT |url-status=dead |archive-date=13 January 2012 |newspaper=The Washington Post |date=1 September 1995 |quote=Earlier this month, Karadzic tried to remove Mladic from his post after his forces lost two important towns in southwest Bosnia to the Croatian army.}}</ref> Mladic is tot "adviseur" gedegradeer. Hy het geweier om stilweg te vertrek en aanspraak gemaak op die steun van sowel die Bosnies-Serwiese weermag as die volk. Karadzic het gereageer deur Mladic as 'n "waansinnige" te veroordeel en te probeer om sy politieke rang te verwyder, maar Mladic se duidelike steun onder die bevolking het Karadzic genoop om sy bevel op 11 Augustus te herroep.<ref>[http://www.setimes.com/cocoon/setimes/xhtml/en_GB/features/setimes/special/karadzic/timeline The Hague's Most Wanted – timeline of events] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140714173749/http://www.setimes.com/cocoon/setimes/xhtml/en_GB/features/setimes/special/karadzic/timeline |date=14 July 2014 }}. ''Southeast European Times''. (21 Julie 2008). Besoek op 13 November 2010.</ref> Sy optrede gedurende die oorlog het daartoe gelei dat baie mense hom "die Slagter van Bosnië" genoem het.{{Voetnota|Bronne:<ref>{{cite web|url=http://www.japantimes.co.jp/news/2014/07/16/world/dutch-court-rules-state-liable-300-srebrenica-massacre-victims|title=Dutch court rules state liable for 300 Srebrenica massacre victims|date=16 July 2014|via=Japan Times|access-date=17 March 2016|archive-date=22 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160822090319/http://www.japantimes.co.jp/news/2014/07/16/world/dutch-court-rules-state-liable-300-srebrenica-massacre-victims/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.pakistantoday.com.pk/2012/05/18/mladic-war-crimes-trial-halted-over-%e2%80%98irregularities%e2%80%99/|title=Mladic war crimes trial halted over 'irregularities' &#124; Pakistan Today|website=www.pakistantoday.com.pk|access-date=18 June 2020|archive-date=22 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200622131806/https://www.pakistantoday.com.pk/2012/05/18/mladic-war-crimes-trial-halted-over-%e2%80%98irregularities%e2%80%99/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.foxnews.com/world/2011/05/26/serbia-arrests-man-believed-ratko-mladic |publisher=Fox News |title=Serbia Arrests 'Butcher of Bosnia' Ratko Mladic for Alleged War Crimes |date=26 May 2011 |archive-date=9 June 2021 |access-date=9 April 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210609055038/https://www.foxnews.com/world/serbia-arrests-butcher-of-bosnia-ratko-mladic-for-alleged-war-crimes |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.cbn.com/cbnnews/world/2011/May/Butcher-of-Bosnia-Arrested-In-Serbia |title='Butcher of Bosnia' Arrested in Serbia |work=Christian Broadcast News |access-date=9 April 2012 |archive-date=3 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303214558/http://www.cbn.com/cbnnews/world/2011/May/Butcher-of-Bosnia-Arrested-In-Serbia/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.reuters.com/article/us-serbia-mladic-idUSTRE74P33820110526 |work=Reuters |title=Career soldier Mladic became 'butcher of Bosnia' |date=26 May 2011 |archive-date=25 April 2022 |access-date=5 July 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220425170214/https://www.reuters.com/article/us-serbia-mladic-idUSTRE74P33820110526 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=http://voices.yahoo.com/radovan-karadzic-accused-serbian-war-criminal-captured-1710045.html |title=Yahoo |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130813113039/http://voices.yahoo.com/radovan-karadzic-accused-serbian-war-criminal-captured-1710045.html |archive-date=13 August 2013}}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.theaustralian.com.au/news/karadzic-bosnias-butcher-poet/story-e6frg6to-1111116989738 |first=Jamie |last=Walker |title=Radovan Karadzic: Bosnia's butcher poet |date=23 July 2008 |work=The Australian}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/discussion/2008/07/22/DI2008072201921.html |newspaper=The Washington Post |first=Olga |last=Kavran |title=Bosnian Serb Leader Radovan Karadzic Arrested: What Lies Ahead |date=23 July 2008 |archive-date=8 March 2021 |access-date=31 October 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210308223446/https://www.washingtonpost.com/gdpr-consent/?next_url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/discussion/2008/07/22/DI2008072201921.html |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.pbs.org/wgbh/frontline/documentary/the-trial-of-ratko-mladic/? |title=The Trial of Ratko Mladić |website=FRONTLINE |access-date=9 June 2025 |archive-date=14 June 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250614063731/https://www.pbs.org/wgbh/frontline/documentary/the-trial-of-ratko-mladic/ |url-status=live }}</ref>}} Verskeie van Mladic se gesprekke is gedurende die oorlog opgeneem: {{Aanhalingskas|width=90%|align=center|quote=In 'n onderskepte gesprek op 23 Mei 1992 het Mladic vir Fikret Abdic gesê dat hy 'hier vir vrede' is, maar het gedreig met vergeldingsaanvalle indien sy eise nie ingewillig word nie, en verklaar dat hy 'die bombardement van die hele Bihac sou beveel […] en dit sal ook brand'. Mladic het Abdic gewaarsku dat 'die hele Bosnië sal brand as ek begin "praat"'. Mladic het toe gedreig dat die Bosniese leierskap, waarvan Abdic deel was, 'dit alles' veroorsaak het, en verklaar dat as sy eise aan Abdic nie ingewillig word nie, hy 'Sarajevo nie met rus sal laat solank iemand daarin asemhaal nie' … Mladic het gesê: 'So, ons het stadig gevorder om hierdie valleie in te neem en daardie Turkse gemors op te ruim.' Mladic het bygevoeg dat hy bang was 'die manne van daar onder' sou die vlugtelinge – wat hy as 'Turke' en Kroate beskryf het – toelaat om terug te keer, en gesê dis waarom hulle 'moet sien wat ons moet doen en hoe om dit te doen'. In 'n ander opgeneemde gesprek tussen Mladic en Karadzic op dieselfde dag het Mladic verklaar dat hy vroeër vir professor Koljevic gesê het: 'fok die Turke in Zepa, in Srebrenica, in Gorazde'.|source=Die ICTY, in sy vonnis teen Mladic.<ref name="icty2251">{{cite web |author=ICTY |year=2017 |title=The Prosecutor vs Ratko Mladić – Trial Judgement – Volume 4 |url=http://www.icty.org/x/cases/mladic/tjug/en/171122-4of5_1.pdf |location=Den Haag |pages=2251-2253}}</ref>}} Op 8 November 1996 het Biljana Plavsic, die president van die Bosnies-Serwiese republiek, Mladic uit sy pos ontslaan. Hy het tot November 2005 steeds 'n pensioen ontvang.<ref>{{cite web|url=http://www.balkantimes.com/cocoon/setimes/xhtml/en_GB/features/setimes/newsbriefs/2006/01/04/nb-01|title=Serbia confirms that Mladic received pension until November|work=Balkan Times|access-date=27 July 2008|archive-date=9 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160309203739/http://balkantimes.com/cocoon/setimes/xhtml/en_gb/features/setimes/newsbriefs/2006/01/04/nb-01|url-status=dead}}</ref> ==Aanklag deur die ICTY== [[Lêer:ICTY.JPG|duimnael|Die gebou van die [[Internasionale Straftribunaal vir die voormalige Joego-Slawië]] in [[Den Haag]]]] Op 24 Julie 1995 is Mladic deur die [[Internasionale Straftribunaal vir die voormalige Joego-Slawië]] (ICTY) aangekla van volksmoord, misdade teen die mensdom en talle oorlogsmisdade (waaronder misdade rakende die beweerde skerpskutterveldtog teen burgerlikes in Sarajevo). Op 16 November 1995 is die aanklagte uitgebrei om aanklagte van oorlogsmisdade vir die aanval op die VN-verklaarde veilige gebied van [[Srebrenica]] in Julie 1995 in te sluit.<ref name=BBCProfile/> As voortvlugtige van die ICTY is vermoed dat hy hom óf in Serwië óf in [[Serwiese Republiek|Republika Srpska]] skuilhou. Daar is berig dat Mladic in Maart 2000 'n sokkerwedstryd tussen China en Joego-Slawië in Belgrado bygewoon het. Hy het deur 'n VIP-ingang binnegekom en in 'n privaat losie gesit, omring deur agt gewapende lyfwagte. Daar was bewerings dat hy in 'n voorstad van [[Moskou]] gesien is, en dat hy "gereeld" [[Thessaloniki]] en [[Athene]] besoek het, wat vermoedens laat ontstaan het dat talle vals berigte gestuur is om sy spoor te verdoesel. Sommige berigte het gesê dat hy in sy oorlogstydse bunker in Han Pijesak, nie ver van Sarajevo nie, of in [[Montenegro]] skuiling gesoek het.<ref name=BBCProfile/> Vroeg in Februarie 2006 is gedeeltes van 'n Serwiese militêre intelligensieverslag aan die Serwiese koerant ''Politika'' uitgelek. Daarin is gesê dat Mladic tot 1 Junie 2002 in fasiliteite van die Leër van Republika Srpska en die Joego-Slawiese leër weggesteek is, toe die Nasionale Vergadering van Serwië 'n wet aangeneem het wat samewerking met die ICTY in Den Haag verpligtend gemaak het.<ref name=Telegraph /> Die destydse hoofgeneraal van die Joego-Slawiese leër, Nebojsa Pavkovic, het versoek dat Mladic die fasiliteit ontruim waar hy op die berg Povlen naby Valjevo verblyf gehou het, waarna die Serwiese militêre agentskappe beweer dat hulle alle spoor van hom verloor het. Mladic het aanvanklik vryelik in [[Belgrado]] gewoon.<ref>{{cite news |title=Ratko Mladic arrested: Bosnia war crimes suspect held |date=26 May 2011 |publisher=BBC News |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-13561407 |access-date=26 May 2011 |archive-date=20 February 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200220175507/https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-13561407 |url-status=live }}</ref> Ná die inhegtenisneming van [[Slobodan Milosevic]] in 2001 het Mladic ondergronds gegaan, maar hy is steeds deur Serwiese veiligheidsdienste en die weermag beskerm. Serwië se versuim om Mladic voor die gereg te bring, het sy verhouding met die [[Europese Unie]] ernstig geskaad.<ref>{{cite news |url=https://www.economist.com/europe/2011/05/26/caught-at-last |access-date=29 October 2012 |title=Ratko Mladic: Caught at last |newspaper=The Economist |date=28 May 2011 |archive-date=20 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190120144233/https://www.economist.com/europe/2011/05/26/caught-at-last |url-status=live }}</ref><ref name="autogenerated1">{{cite news |url=https://www.bbc.co.uk/news/10154507 |title=Family wants Ratko Mladic declared 'legally dead' |publisher=BBC News |date=25 May 2010 |access-date=26 May 2011 |archive-date=20 November 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101120093751/http://www.bbc.co.uk/news/10154507 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |author=Mark Lowen |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-13561407 |title=Ratko Mladic hunt: Serbian police arrest suspect |publisher=BBC News |access-date=26 May 2011 |date=26 May 2011 |archive-date=20 February 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200220175507/https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-13561407 |url-status=live }}</ref> In 2004 het Paddy Ashdown, destyds die Hoë Verteenwoordiger van die Verenigde Nasies in Bosnië en Herzegowina, 58 amptenare uit hul poste verwyder<ref>{{cite web|url=http://www.ohr.int/ohr_archive/ohr-bih-media-round-up-5112005/|title=OHR BiH Media Round-up, 5/11/2005|publisher=Office of the High Representative in Bosnia & Herzegovina|date=11 May 2005|access-date=3 November 2021|archive-date=7 April 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220407051647/http://www.ohr.int/ohr_archive/ohr-bih-media-round-up-5112005/|url-status=live}}</ref> weens vermoedens dat hulle oorlogsmisdaadverdagtes, waaronder Mladic en Karadzic, gehelp het om inhegtenisneming te ontduik. Sommige amptenare is aan reisverbode onderwerp en hul bankrekeninge is bevries. Die verbod is later ná Mladic se opsporing opgehef.<ref>{{cite news|last=Sito-Sucic|first=Daria|url=http://www.trust.org/alertnet/news/bosnia-envoy-lifts-ban-against-mladic-supporters|title=Bosnia envoy lifts ban against Mladić supporters|agency=Reuters|publisher=Trust|date=10 June 2011|archive-date=26 July 2011|access-date=14 June 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110726152949/http://www.trust.org/alertnet/news/bosnia-envoy-lifts-ban-against-mladic-supporters|url-status=dead}}</ref> In November 2004 het Britse verdedigingsamptenare erken dat militêre optrede waarskynlik nie daarin sou slaag om Mladic en ander verdagtes voor die gereg te bring nie. Op 'n wintersdag is Britse VN-troepe met sypistole gekonfronteer deur die generaal wat by Sarajevo se voormalige Olimpiese skioord afgeski het, maar hulle het nie na hul wapens beweeg nie; vier lyfwagte het agter Mladic geski. Ten spyte van sy Haagse lasbrief<ref>{{cite web|url=http://www.icty.org/x/cases/mladic/cis/en/cis_mladic_en.pdf|title=IT-09-92 case information sheet|publisher=Communications Service of the ICTY|access-date=26 May 2011|archive-date=6 June 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110606090856/http://www.icty.org/x/cases/mladic/cis/en/cis_mladic_en.pdf|url-status=live}}</ref> het die Britse soldate besluit om aan te hou ski. [[NAVO]] het later kommando's gestuur om verskeie oorlogsmisdaadverdagtes in hegtenis te neem, maar Mladic het eenvoudig ondergronds gegaan. Geen mate van NAVO-optrede of VN-eise, of selfs 'n prysgeld van $5 miljoen wat deur Washington aangekondig is, kon hom inbring nie.<ref>[https://www.irishtimes.com/newspaper/opinion/2011/0527/1224297845691.html "Lure of EU membership led to arrest of Mladic"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121023233617/http://www.irishtimes.com/newspaper/opinion/2011/0527/1224297845691.html |date=23 October 2012 }}, ''The Irish Times'', 27 Mei 2011.</ref> In Desember 2004 is aan die lig gebring dat die Leër van Republika Srpska Mladic tot die somer van 2004 gehuisves en beskerm het, ten spyte van herhaalde en openbare versoeke om met die ICTY saam te werk en oorlogsmisdadigers in hegtenis te neem. Op 6 Desember het NAVO gesê dat Mladic gedurende die somer sy oorlogstydse bunker besoek het om die dag van die Leër van Republika Srpska te vier.<ref name=Telegraph>{{cite news |title=Ratko Mladic arrested: timeline of war criminal hunt |url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/europe/serbia/8538220/Ratko-Mladic-arrested-timeline-of-war-criminal-hunt.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220112/https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/europe/serbia/8538220/Ratko-Mladic-arrested-timeline-of-war-criminal-hunt.html |archive-date=12 January 2022 |url-access=subscription |url-status=live |newspaper=The Telegraph |date=26 May 2011 |location=London |access-date=17 July 2015}}{{Cbignore}}</ref> In Junie 2005 het die koerant ''The Times'' beweer dat Mladic $5 miljoen (£2,75 miljoen) "vergoeding" vir sy familie en lyfwagte geëis het indien hy homself aan die ICTY in Den Haag sou oorgee. In Januarie 2006 het 'n Belgradose hof 10 mense aangekla omdat hulle Mladic van 2002 tot Januarie 2006 gehelp het om weg te kruip. 'n Ondersoek het getoon dat Mladic sy tyd in [[Novi Beograd]], 'n voorstad van die hoofstad, deurgebring het.<ref name=Telegraph /> Op 21 Februarie 2006 is verkeerdelik berig dat Mladic in Belgrado in hegtenis geneem is en via Tuzla na die ICTY-oorlogstribunaal oorgeplaas word.<ref>{{cite news|url=http://www.timesonline.co.uk/article/0,,13509-2051525,00.html|title=Mladic arrest claim is denied|date=21 February 2006|access-date=3 June 2011|work=The Times|location=London|first1=Philippe|last1=Naughton}}{{Dooie skakel|date=September 2024}}{{Cbignore}}</ref> Die inhegtenisneming is deur die Serwiese regering ontken. Die regering het nie gerugte ontken van 'n beplande onderhandelde oorgawe tussen Mladic en Serwiese spesiale magte nie. Die Roemeense regering en Serwiese bronne het op 22 Februarie 2006 beweer dat Mladic in [[Roemenië]] naby Drobeta-Turnu Severin, digby die Serwiese grens, in hegtenis geneem is deur 'n gesamentlike Roemeens-Britse spesiale operasie wat deur troepe van daardie onderskeie lande uitgevoer is.<ref>{{cite web|url=http://www.focus-fen.net/index.php?catid=125&newsid=83213&ch=0|title=FOCUS Information Agency|publisher=Focus|date=22 May 2011|access-date=26 May 2011|archive-date=21 January 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120121122401/http://www.focus-fen.net/index.php?catid=125&newsid=83213&ch=0|url-status=dead}}</ref> Die ICTY-aanklaer Carla Del Ponte het egter die gerugte dat Mladic in hegtenis geneem is, ontken en gesê dat hulle "absoluut geen grondslag hoegenaamd" gehad het nie. Del Ponte het die Serwiese regering aangespoor om hom sonder verdere versuim op te spoor en gesê Mladic is binne bereik van die Serwiese owerhede en is sedert 1998 in Serwië. Sy het gesê 'n versuim om hom op te spoor, sou Serwië se poging om by die [[Europese Unie]] (EU) aan te sluit, benadeel. Die sperdatum van 1 Mei 2006 wat Del Ponte vir Serwië gestel het om Mladic te oorhandig, het verstryk, wat daartoe gelei het dat samesprekings tussen Serwië en die EU opgeskort is. Die EU het Mladic se inhegtenisneming, tesame met volle samewerking met die ICTY, beskou as voorwaardes wat nagekom moes word voordat Serwië by die organisasie kon aansluit.<ref>{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/europe/serbia/8537878/Ratko-Mladic-war-crimes-fugitive-arrested-in-Serbia.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220112/https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/europe/serbia/8537878/Ratko-Mladic-war-crimes-fugitive-arrested-in-Serbia.html |archive-date=12 January 2022 |url-access=subscription |url-status=live|title=Ratko Mladic: war crimes fugitive 'arrested in Serbia'|last=Wardrop|first=Murray|date=26 May 2011|work=The Daily Telegraph|location=UK|access-date=26 May 2011}}{{Cbignore}}</ref> In Julie 2008 het Serwiese amptenare kommer uitgespreek dat Mladic sy lyfwagte sou beveel of reeds beveel het om hom dood te maak om te verhoed dat hy gevang word om verhoor te word.<ref>{{cite news |title=Radovan Karadzic ally General Ratko Mladic will 'commit suicide rather than face justice'|url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/europe/serbia/2455317/Radovan-Karadzic-ally-General-Ratko-Mladic-will-commit-suicide-rather-than-face-justice.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220112/https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/europe/serbia/2455317/Radovan-Karadzic-ally-General-Ratko-Mladic-will-commit-suicide-rather-than-face-justice.html |archive-date=12 January 2022 |url-access=subscription |url-status=live |newspaper=The Telegraph |date=24 July 2008 |location=London |first1=Gordon |last1=Rayner |first2=Alex |last2=Todorovic}}{{Cbignore}}</ref> Volgens 'n meningspeiling van Maart 2009 deur die nieregeringsorganisasie Strategic Marketing vir die televisiestasie B92, waarby 1 050 respondente betrokke was, sou 14% van Serwië se burgers inligting bekend maak wat tot sy inhegtenisneming sou lei in ruil vir €1 miljoen, het 21% geen bepaalde houding gehad nie, en sou 65% nie inligting vir €1 miljoen prysgee nie (die peiling is gehou toe die Amerikaanse ambassade 'n beloning van €1,3 miljoen vir enige inligting oor Mladic uitgereik het).<ref>[http://www.iht.com/articles/ap/2009/01/23/europe/EU-Serbia-Mladic-Poll.php Search – EU-Serbia-Mladic-Poll] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090201145459/http://www.iht.com/articles/ap/2009/01/23/europe/EU-Serbia-Mladic-Poll.php |date=1 February 2009 }}. ''International Herald Tribune'' (29 Maart 2009). Besoek op 13 November 2010.</ref><ref>{{cite web|url=http://www.b92.net/eng/news/crimes-article.php?yyyy=2007&mm=10&dd=12&nav_id=44506|title=EUR 1 mn on Mladić's head|publisher=B92|date=12 October 2007|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20081208043323/http://www.b92.net/eng/news/crimes-article.php?yyyy=2007&mm=10&dd=12&nav_id=44506|archive-date=8 December 2008}}</ref> Daar is egter opgemerk dat die formulering van die vraag 'n probleem kon wees, aangesien die peilingsmonsters wat "Nee" gekies het, ook diegene ingesluit het wat Mladic onmiddellik sonder betaling sou aanmeld omdat hulle glo betaling is in hierdie geval immoreel. Hoewel voorafgaande verslae aangedui het dat 47% uitlewering gesteun het, was dit duidelik dat die meeste van die bevolking daarteen gekant was.<ref>Press Online, [http://www.pressonline.rs/page/stories/sr.html?id=56946&sectionId=37&view=story "Ratka Mladića Ne Damo Ni Za Milion!"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151227155508/http://www.pressonline.rs/page/stories/sr.html?id=56946&sectionId=37&view=story |date=27 December 2015 }}, 25 Januarie 2009. Besoek op 13 November 2010. {{In taal|sr}}</ref> Volgens 'n peiling wat deur die Nasionale Komitee vir Samewerking met die ICTY gehou is, sou 78% van die ondervraagdes nie Mladic by die owerhede aanmeld nie, en 40% het geglo dat hy 'n held is. Slegs 34% het gesê hulle sou Mladic se inhegtenisneming goedkeur.<ref>{{cite news |title=Poll: Most Serbs Support General Accused Of War Crimes |url=https://www.rferl.org/a/poll_says_most_serbs_support_general_accused_of_war_crimes/24176617.html |publisher=Radio Free Europe/Radio Liberty |date=16 May 2011 |archive-date=21 January 2026 |access-date=19 April 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260121231335/https://www.rferl.org/a/poll_says_most_serbs_support_general_accused_of_war_crimes/24176617.html |url-status=live }}</ref> Op 11 Junie 2009 het 'n Bosniese televisiestasie video's van Mladic uitgesaai wat oor die voorafgaande dekade geneem is.<ref>{{cite news |url=https://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/8094664.stm |publisher=BBC News |title=Bosnian TV airs 'Mladic pictures' |date=11 June 2009 |access-date=22 May 2010 |archive-date=24 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220124000649/http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/8094664.stm |url-status=live }}</ref> Die laaste video wat in die program ''60 Minuta'' vertoon is, het Mladic saam met twee vroue getoon, na bewering in die winter van 2008 verfilm. Die aanbieders het egter geen bewyse hiervoor verskaf nie. Serwië het verklaar dat dit "onmoontlik" was dat die video's in 2008 verfilm kon gewees het. Rasim Ljajic, Serwië se minister verantwoordelik vir samewerking met die VN-tribunaal, het bevestig dat die beeldmateriaal oud was en reeds in Maart 2009 aan die ICTY oorhandig is. Ljajic het beweer: "die laaste bekende beeldmateriaal is agt jaar gelede geneem. Die laaste keer wat Mladic in militêre persele was, was op 1 Junie 2002 by die Krcmari-kaserne naby [die Wes-Serwiese dorp] Valjevo." Die voorheen ongesiene beelde toon Mladic in verskeie restaurante en woonstelle en by wat blykbaar militêre kasernes in Serwië is, byna altyd vergesel deur sy vrou Bosa en seun Darko.<ref>{{Cite web |title=New footage of Ratko Mladic's life on the run |url=http://www.theaustralian.news.com.au/story/0,25197,25623997-12335,00.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20090615001321/http://www.theaustralian.news.com.au/story/0,25197,25623997-12335,00.html |archive-date=15 June 2009 |access-date=15 February 2025 |website=The Australian |language=en |url-status=dead }}</ref> Op 16 Junie 2010 het Mladic se familie 'n versoek ingedien om hom dood te verklaar, met die bewering dat hy in swak gesondheid verkeer en sewe jaar lank afwesig was.<ref>{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/europe/serbia/7765770/Family-of-Ratko-Mladic-seek-to-have-him-declared-dead.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220112/https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/europe/serbia/7765770/Family-of-Ratko-Mladic-seek-to-have-him-declared-dead.html |archive-date=12 January 2022 |url-access=subscription |url-status=live|title=Family of Ratko Mladic seek to have him declared dead|work=The Daily Telegraph|location=UK|date=26 May 2010|access-date=26 May 2011}}{{Cbignore}}</ref> Indien die verklaring goedgekeur is, sou Mladic se vrou 'n staatspensioen kon ontvang en sy eiendom kon verkoop.<ref name="autogenerated1" /> Op daardie tydstip het Mladic in 'n huis weggekruip wat aan sy familie behoort het.<ref>{{cite news|url=https://www.economist.com/blogs/easternapproaches/2011/05/ratko_mladic|access-date=29 October 2012|title=Ratko Mladic: What's next?|newspaper=The Economist|date=27 May 2011|archive-date=17 April 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120417160053/https://www.economist.com/blogs/easternapproaches/2011/05/ratko_mladic|url-status=live}}</ref> In Oktober 2010 het Serwië die soektog verskerp deur die beloning vir Mladic se opsporing van €5 miljoen tot €10 miljoen te verhoog.<ref>[https://www.reuters.com/article/idUSTRE69R3C320101028 "Serbia raises reward for Mladic to 10 million euros"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210308191554/https://www.reuters.com/article/idUSTRE69R3C320101028 |date=8 March 2021 }}. Reuters. Besoek op 13 November 2010.</ref> ==Inhegtenisneming, verhoor en skuldigbevinding== [[Lêer:Mladić Start of Trial.jpg|duimnael|Mladic in die hof, Mei 2012]] Mladic is op 26 Mei 2011 in Lazarevo in Noord-Serwië in hegtenis geneem, waar hy by 'n familielid se huis gebly het.<ref>{{cite web|url=http://www.zrenjanin.org.rs/3-45-45-1712/Ratko-Mladic-uhapsen-u-Lazarevu|title=Ratko Mladić uhapšen u Lazarevu!|publisher=Zrenjanin|access-date=26 May 2011|archive-date=6 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111006205827/http://www.zrenjanin.org.rs/3-45-45-1712/Ratko-Mladic-uhapsen-u-Lazarevu|url-status=dead}}</ref> Sy inhegtenisneming is uitgevoer deur ongeveer twee dosyn beamptes met swart uniforms en maskers. Hulle is gestuur om die huis van Mladic se familielede te gaan nagaan, maar het geen spesifieke rede gehad om te glo dat hy daar was nie.<ref name="yahooarrest"/><ref>{{cite news |last1=Borger |first1=Julian |title=Ratko Mladic: the full story of how the general evaded capture for so long |url=https://www.theguardian.com/world/2013/apr/02/ratko-mladic-life-run |access-date=27 August 2026 |work=The Guardian |date=2 April 2013}}</ref> Ten tyde van sy inhegtenisneming was Mladic op die punt om 'n vroegoggendwandeling te gaan doen. Hy het homself aan die polisie geïdentifiseer en twee handwapens wat hy gedra het, oorhandig. Hy is toe na [[Belgrado]] geneem.<ref name="yahooarrest">{{cite web|url=https://news.yahoo.com/s/ap/20110527/ap_on_re_eu/eu_serbia_mladic|title=Mladic could be extradited as early as Monday|publisher=Yahoo!|access-date=3 June 2011|archive-date=28 May 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110528200717/https://news.yahoo.com/s/ap/20110527/ap_on_re_eu/eu_serbia_mladic|url-status=live}}</ref><ref>[https://www.reuters.com/article/us-serbia-warcrimes-idUSTRE74P24A20110526?feedType=RSS&feedName=topNews Bosnian Serb fugitive Mladic arrested: family friend] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230324094048/https://www.reuters.com/article/us-serbia-warcrimes-idUSTRE74P24A20110526?feedType=RSS&feedName=topNews |date=24 March 2023 }} Reuters, 26 Mei 2011</ref> Die Serwiese president Boris Tadic het Mladic se inhegtenisneming by 'n perskonferensie bevestig en aangekondig dat die proses om hom aan die ICTY uit te lewer, aan die gang was. Mladic het die skuilnaam "Milorad Komadic" gebruik terwyl hy weggekruip het,<ref>{{cite news|url=https://www.ft.com/content/7624cfca-8789-11e0-af98-00144feabdc0|title=Serbia confirms arrest of Ratko Mladic|last=Spiegel|first=Peter|date=26 May 2011|work=Financial Times|access-date=26 May 2011}}</ref> maar het geen vermomming gedra toe hy in hegtenis geneem is nie. Sy voorkoms het na bewering getoon dat hy "aansienlik verouder" het, en een van sy arms was verlam weens 'n reeks beroertes.<ref>{{cite web|url=http://www.b92.net/eng/news/politics-article.php?yyyy=2011&mm=05&dd=26&nav_id=74562|title=Ratko Mladić arrested – details emerging|date=26 May 2011|publisher=B92|access-date=26 May 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110528051454/http://www.b92.net/eng/news/politics-article.php?yyyy=2011&mm=05&dd=26&nav_id=74562|archive-date=28 May 2011|url-status=dead}}</ref> Ná sy inhegtenisneming het Mladic voor die Belgradose Hoërhof verskyn vir 'n verhoor oor die vraag of hy geskik was om aan Den Haag uitgelewer te word. Regter Milan Dilparic het die ondervraging weens sy swak gesondheid opgeskort. Mladic se prokureur, Milos Saljic, het gesê dat sy swak gesondheid hom verhinder het om behoorlik te kommunikeer. Hy kon na bewering nie sy persoonlike besonderhede bevestig nie, maar het by verskeie geleenthede probeer om met die aanklaers te praat, veral met die adjunk-aanklaer vir oorlogsmisdade, Bruno Vekaric.<ref>{{cite web|url=http://www.b92.net/eng/news/politics-article.php?yyyy=2011&mm=05&dd=26&nav_id=74562|title=Judge suspends interrogation due to Mladić's ill health|publisher=B92|access-date=3 June 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110528051454/http://www.b92.net/eng/news/politics-article.php?yyyy=2011&mm=05&dd=26&nav_id=74562|archive-date=28 May 2011|url-status=dead}}</ref> Die hof het egter op 27 Mei beslis dat hy geskik was om uitgelewer te word. Volgens die Serwiese Ministerie van Gesondheid het 'n span tronkdokters sy gesondheid ná ondersoeke as stabiel beskryf. Mladic is ook in die tronk besoek deur die minister van gesondheid, Zoran Stankovic, 'n voormalige vriend.<ref>[https://abcnews.go.com/Blotter/ratko-mladic-fit-hague-war-crimes-trial-serbian/story?id=13702775 "Ratko Mladic Fit for Hague War Crimes Trial: Serbian Court"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230324094041/https://abcnews.go.com/Blotter/ratko-mladic-fit-hague-war-crimes-trial-serbian/story?id=13702775 |date=24 March 2023 }}, ''ABC News'' (VSA)</ref> Mladic is op 31 Mei 2011 aan Den Haag uitgelewer, en sy verhoor het op 16 Mei 2012 formeel in Den Haag begin.<ref>{{cite magazine|title=Bosnia's Butcher in Court: Ratko Mladic Stands Trial for War Crimes|url=http://www.time.com/time/world/article/0,8599,2114968,00.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20120516184529/http://www.time.com/time/world/article/0,8599,2114968,00.html|url-status=dead|archive-date=16 May 2012|magazine=Time|date=16 May 2012|access-date=16 May 2012|first=Leo|last=Cendrowicz}}</ref><ref>{{cite news|publisher=CNN|url=http://www.cnn.com/2011/WORLD/europe/05/31/serbia.ratko.mladic/index.html?hpt=hp_t2|title=Mladic jailed at The Hague after extradition from Serbia|access-date=31 May 2011|date=27 May 2011|archive-date=10 November 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121110023736/http://www.cnn.com/2011/WORLD/europe/05/31/serbia.ratko.mladic/index.html?hpt=hp_t2|url-status=live}}</ref> Mladic het ook 'n hartaanval oorleef wat hy op 23 Desember 2013 in sy aanhoudingseenheid gehad het.<ref name=mladicjune13 /> Mladic is op dieselfde dag in hegtenis geneem waarop die EU se verteenwoordiger, Catherine Ashton, Belgrado besoek het.<ref>{{cite news|url=https://www.economist.com/blogs/charlemagne/2011/05/ratko_mladic_serbia_and_eu|access-date=29 October 2012|title=Ratko Mladic, Serbia and the EU: Nicked in the nick of time|newspaper=The Economist|date=28 May 2011|archive-date=18 August 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120818005435/http://www.economist.com/blogs/charlemagne/2011/05/ratko_mladic_serbia_and_eu|url-status=live}}</ref> Sy inhegtenisneming het betrekkinge met die EU verbeter, wat bekommerd was dat Serwië Mladic beskerm.<ref>{{cite news|url=https://www.irishtimes.com/newspaper/opinion/2011/0527/1224297845691.html|access-date=29 October 2012|title=Lure of EU membership led to arrest of Mladic|newspaper=The Irish Times|archive-date=23 October 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121023233617/http://www.irishtimes.com/newspaper/opinion/2011/0527/1224297845691.html|url-status=dead}}</ref> In Julie 2015 het die media berig dat hy "probeer om een Noorse offisier te vind om hom na Den Haag te laat kom om te getuig" in die verhoor.<ref>{{cite web|url=http://www.dagbladet.no/2015/07/14/nyheter/krigsforbrytelser/rettssaker/krig_og_konflikter/40151195|title=Ratko Mladic leter etter norsk offiser|date=14 July 2015|access-date=25 November 2017|archive-date=12 May 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160512065711/http://www.dagbladet.no/2015/07/14/nyheter/krigsforbrytelser/rettssaker/krig_og_konflikter/40151195/|url-status=live}}</ref> In 2017 het die Internasionale Straftribunaal vir die voormalige Joego-Slawië (ICTY) Mladic op 10 aanklagte skuldig bevind: een van volksmoord, vyf van misdade teen die mensdom en vier van skendings van die wette of gebruike van oorlog.<ref>{{Cite news |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-42080090 |title=Mladic guilty of genocide over Bosnia |date=22 November 2017 |publisher=BBC News |access-date=22 November 2017 |archive-date=15 January 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180115194232/http://www.bbc.co.uk/news/world-europe-42080090 |url-status=live }}</ref><ref name="Gdn221117"/> Hy is op een aanklag van volksmoord onskuldig bevind. As hoogste militêre offisier met bevelvoerdersaanspreeklikheid is Mladic deur die ICTY verantwoordelik gehou vir sowel die [[Beleg van Sarajevo|beleg van Sarajevo]] as die [[Slagting van Srebrenica|slagting van Srebrenica]]. Die ICTY het Mladic tot lewenslange gevangenisstraf gevonnis.<ref>[https://www.un.org/icty/indictment/english/mla-ai021010e.htm Ratko Mladic – Amended Indictment] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070919030718/http://www.un.org/icty/indictment/english/mla-ai021010e.htm |date=19 September 2007 }}, van die VN se [http://www.icty.org ICTY-webwerf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222012358/http://www.icty.org/ |date=22 February 2011 }}, 10 Oktober 2002.</ref><ref name="Gdn221117">{{cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2017/nov/22/ratko-mladic-convicted-of-genocide-and-war-crimes-at-un-tribunal|title=Ratko Mladic found guilty|last1=Bowcott|first1=Owen|first2=Julian|last2=Borger|date=22 November 2017|work=The Guardian|access-date=25 November 2017|archive-date=26 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726083832/https://www.theguardian.com/world/2017/nov/22/ratko-mladic-convicted-of-genocide-and-war-crimes-at-un-tribunal|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news| url=https://www.hrw.org/news/2017/11/22/icty/bosnia-life-sentence-ratko-mladic| date=22 November 2017| publisher=Human Rights Watch| title=ICTY/Bosnia: Life Sentence for Ratko Mladic| access-date=4 December 2018| archive-date=23 February 2019| archive-url=https://web.archive.org/web/20190223122433/https://www.hrw.org/news/2017/11/22/icty/bosnia-life-sentence-ratko-mladic| url-status=live}}</ref><ref>{{cite news | url=https://www.osce.org/permanent-council/359236?download=true | date=22 November 2017 | publisher=OSCE | title=EU Statement on the verdict in the case of Ratko Mladić of the International Criminal Tribunal for the former Yugoslavia | access-date=4 December 2018 | archive-date=20 August 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190820050043/https://www.osce.org/permanent-council/359236?download=true | url-status=live }}</ref> Ná sy skuldigbevinding het die voormalige VN-hoëkommissaris vir menseregte, Zeid Ra'ad al-Hussein, Mladic as die "verpersoonliking van boosheid" beskryf.<ref>{{Cite news|title=Ratko Mladić, the 'Butcher of Bosnia', dies aged 84|url=https://www.theguardian.com/world/2026/aug/27/ratko-mladic-the-butcher-of-bosnia-dies-aged-84|work=The Guardian|date=27 August 2026|last=Beaumont|first=Peter|access-date=27 August 2026}}</ref> In 2018, gedurende die appèlproses, is drie van die vyf regters van die appèlhof deur die Meganisme vir Internasionale Strafhowe (MICT) verwyder omdat hulle "bevooroordeeld voorgekom het", aangesien hulle voorheen sekere gevolgtrekkings in verband met Mladic in ander sake in Den Haag gemaak het.<ref>{{cite web|url=https://balkaninsight.com/2018/09/05/hague-tribunal-changes-judge-panel-in-mladic-case-09-05-2018/|title=Hague Tribunal Replaces 'Biased' Judges in Mladic Case|date=5 September 2018|access-date=15 June 2019|archive-date=9 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201109043805/https://balkaninsight.com/2018/09/05/hague-tribunal-changes-judge-panel-in-mladic-case-09-05-2018/|url-status=live}}</ref> In Januarie 2019 het die voorappèlkamer 'n versoek van die vervolging gedeeltelik toegestaan en drie van die vyf aansoeke wat Mladic ingedien het om nuwe getuienis voor te lê, geskrap.<ref>{{cite web|url=https://jrad.irmct.org/view.htm?r=244161&s=|title=View Document &#124; United Nations International Residual Mechanism for Criminal Tribunals &#124; Judicial Records and Archives Database|website=jrad.irmct.org|access-date=13 July 2019|archive-date=10 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210310092303/https://jrad.irmct.org/view.htm?r=244161&s=|url-status=dead}}</ref> Op 7 Junie 2019 het Mladic 'n verlenging vir sy appèlaansoeke versoek, wat toegestaan is.<ref>{{cite web|url=https://jrad.irmct.org/view.htm?r=245343&s=|title=View Document &#124; United Nations International Residual Mechanism for Criminal Tribunals &#124; Judicial Records and Archives Database|website=jrad.irmct.org|access-date=13 July 2019|archive-date=25 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210225172347/https://jrad.irmct.org/view.htm?r=245343&s=|url-status=dead}}</ref> Op 13 Junie 2019 is by 'n statuskonferensie aangekondig dat Mladic met "onskadelike aritmie" gediagnoseer is en dat die skedulering van die moontlike appèlverhore ook nog nie begin het nie.<ref name=mladicjune13>{{cite web|url=https://jrad.irmct.org/view.htm?r=245388&s=|title=View Document &#124; United Nations International Residual Mechanism for Criminal Tribunals &#124; Judicial Records and Archives Database|website=jrad.irmct.org|access-date=13 July 2019|archive-date=24 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210224144623/https://jrad.irmct.org/view.htm?r=245388&s=|url-status=dead}}</ref> Op 10 Julie 2019 is Mladic ná 'n gesondheidskrisis in die hospitaal opgeneem, maar is toe ontslaan en op 12 Julie terug na die Haagse aanhoudingseenheid oorgeplaas nadat vasgestel is dat die siekte nie lewensbedreigend was nie en nie 'n teken van verergerde hartprobleme was nie.<ref>{{cite web |url=https://www.b92.net/eng/news/politics.php?yyyy=2019&mm=07&dd=12&nav_id=106996 |title=General Ratko Mladic transferred from hospital to the detention unit in Scheveningen |website=B92.net |access-date=13 July 2019 |archive-date=12 July 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190712125257/https://www.b92.net/eng/news/politics.php?yyyy=2019&mm=07&dd=12&nav_id=106996 |url-status=live }}</ref> Die eerste appèlverhoor is op 25 en 26 Augustus 2020 gehou.<ref name=firstappealshearing>[https://www.irmct.org/sites/default/files/cases/public-information/cis_mladic_en_1.pdf Case Information Sheet: Ratko Mladic] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201026050937/https://www.irmct.org/sites/default/files/cases/public-information/cis_mladic_en_1.pdf |date=26 October 2020 }} United Nations International Residual Mechanism for Criminal Tribunals. Besoek op 3 Oktober 2020.</ref> Op 3 September 2020 het die paneel van vyf regters wat die MICT se appèlkamer verteenwoordig het, 4-1 gestem om Mladic se versoek om toekomstige hospitalisasie buite sy Haagse aanhoudingsentrum te verwerp.<ref>{{cite news |url=https://www.sarajevotimes.com/the-mechanism-rejected-ratko-mladics-request-for-hospitalization/ |title=The Mechanism rejected Ratko Mladic's Request for Hospitalization |work=Sarajevo Times |date=3 September 2020 |access-date=3 October 2020 |archive-date=25 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200925043928/http://www.sarajevotimes.com/the-mechanism-rejected-ratko-mladics-request-for-hospitalization/ |url-status=live }}</ref> Op 8 Junie 2021 is Mladic se finale appèl verwerp en sy lewenslange gevangenisstraf bevestig.<ref>{{cite news |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-57346523 |title=Srebrenica massacre: UN court rejects Mladic genocide appeal |work=BBC News |date=8 June 2021 |access-date=8 June 2021 |archive-date=9 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210609030403/https://www.bbc.com/news/world-europe-57346523 |url-status=live }}</ref> Hy het die res van sy lewe deurgebring deur sy tronkstraf in Den Haag uit te dien.<ref>{{cite news |url=https://www.euronews.com/2022/09/13/rakto-mladic-convicted-bosnian-serb-war-criminal-is-in-poor-health-says-his-son |title=Ratko Mladić: Convicted Bosnian Serb war criminal is in poor health, says his son |date=13 September 2022 |work=Euronews |access-date=24 February 2024 |archive-date=25 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240225000921/https://www.euronews.com/2022/09/13/rakto-mladic-convicted-bosnian-serb-war-criminal-is-in-poor-health-says-his-son |url-status=live }}</ref> In 2025 is berig dat Mladic terminaal siek was met slegs maande om te leef. 'n Versoek om vrylating op grond van deernis is van die hand gewys.<ref>{{cite news |url=https://www.barrons.com/news/un-court-denies-butcher-of-bosnia-mladic-early-release-f916ab9f |title=UN court denies 'Butcher of Bosnia' Mladic Early Release |newspaper=Barron's |date=29 July 2025 |archive-date=21 August 2025 |access-date=29 July 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250821131725/https://www.barrons.com/news/un-court-denies-butcher-of-bosnia-mladic-early-release-f916ab9f |url-status=live }}</ref> In April 2026 het Mladic 'n mediese noodgeval beleef en is kortliks in die hospitaal opgeneem. Ná die voorval het sy prokureurs weer 'n versoek om vrylating op grond van deernis ingedien, met die bewering dat Mladic 'n "gevorderde, onomkeerbare agteruitgang" in die gesig gestaar het.<ref>{{cite news |url=https://www.independent.co.uk/news/ratko-mladic-netherlands-serbia-bosnia-yugoslavia-b2966576.html |title=UN court orders medical evaluation for Bosnian Serb commander Ratko Mladic |newspaper=The Independent |date=28 April 2026 |first=Molly |last=Quell |archive-date=29 April 2026 |access-date=28 April 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260429043430/https://www.independent.co.uk/news/ratko-mladic-netherlands-serbia-bosnia-yugoslavia-b2966576.html |url-status=live }}</ref> In Mei is 'n poging om Mladic vrygelaat te kry deur 'n VN-hof in Den Haag verwerp, aangesien hy "omvattende en deernisvolle behandeling" in die tronk vir sy "haglike" toestand ontvang het.<ref>{{Cite news|date=27 August 2026|title=Convicted Bosnian Serb war criminal Mladić dies aged 84|url=https://www.bbc.com/news/articles/c5ywxpryj95o|work=BBC News|access-date=27 August 2026|archive-date=27 August 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260827150302/https://www.bbc.com/news/articles/c5ywxpryj95o|url-status=live}}</ref> Voor sy dood het 'n dokter van die VN in Augustus 2026 verklaar dat Mladic se dood "enige oomblik kan plaasvind", moontlik binne weke.<ref>{{Cite news|title=Ratko Mladic, former general convicted of Bosnia genocide, dies|url=https://www.reuters.com/world/bosnian-serb-general-ratko-mladic-convicted-genocide-has-died-un-official-says-2026-08-27/|work=Reuters|date=27 August 2026|last1=Sekularac|first1=Ivana|last2=Deutsch|first2=Anthony|access-date=27 August 2026}}</ref> ==Persoonlike lewe en dood== {{Anker|Ana}}Mladic en sy vrou Bosiljka het twee kinders gehad: 'n seun met die naam Darko en 'n dogter met die naam Ana.<ref name=NYTobit/> Ana is in 1994 op 23-jarige ouderdom oorlede in wat blykbaar selfmoord was.<ref>{{cite book |last=Thomas |first=Robert |title=The politics of Serbia in the 1990s |chapter-url=https://books.google.com/books?id=6_jRhz_y5tMC&pg=PA199 |access-date=1 June 2009 |year=1999 |publisher=Columbia University Press |isbn=978-0-231-11381-6 |page=199 |chapter=19. The Belgrade—Pale Schism (July—August 1994)}}</ref> Daar was teenstrydige berigte in Serwiese publikasies oor haar dood en die ontdekking van haar liggaam. Sommige het gesê haar liggaam is in haar bloedbespatte slaapkamer gevind, ander in 'n nabygeleë park of in die bos naby die Topčider-begraafplaas. Daar is bevind dat sy haar vader se handwapen gebruik het, wat in sy jeug by die militêre skool aan hom toegeken is. Daar is ook teenstrydige menings oor die rede vir haar selfmoord, waarvan een van die algemener teorieë is dat sy onder geweldige druk van die breë publiek verkeer het omdat haar vader gereeld in die Serwiese koerante berispe en onder die loep geneem is vir sy optrede teen burgerlikes in Bosnië. 'n Ander teorie verwys na die dood van haar kêrel Dragan, wat in die Bosniese Oorlog gesneuwel het.<ref>{{cite news |url=http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/football/european_football/article735682.ece|title=The graveside bench that could snare most wanted war criminal|last=Wilson|first=Peter|date=28 February 2006|work=The Times |access-date=1 June 2011|location=London|archive-url=https://web.archive.org/web/20110523102905/http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/football/european_football/article735682.ece |archive-date=23 May 2011}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.jutarnji.hr/vijesti/zasto-se-ubila-kci-ratka-mladica-uzela-je-ocev-pistolj-a-godinu-dana-kasnije-dogodila-se-srebrenica/915032/|title=Zašto se ubila kći Ratka Mladića? Uzela je očev pištolj, a godinu dana kasnije dogodila se Srebrenica|website=Jutarnji list|date=19 October 2013|access-date=18 June 2020|language=hr|archive-date=11 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200611095205/https://www.jutarnji.hr/vijesti/zasto-se-ubila-kci-ratka-mladica-uzela-je-ocev-pistolj-a-godinu-dana-kasnije-dogodila-se-srebrenica/915032/|url-status=live}}</ref> Die geskiedkundige Joze Pirjevec ondersteun hierdie teorie en skryf dat sy haarself doodgemaak het om haar vader te straf omdat hy haar kêrel na die front gestuur het om te veg, en versuim het om haar van sy dood te vertel.<ref>{{cite book |last=Pirjevec|first=Jože|title=Le guerre jugoslave|year=2001|publisher=Einaudi |isbn=9788858426791 |chapter=5. 1994}}</ref> Mladic is op 27 Augustus 2026 in die VN-aanhoudingseenheid in [[Den Haag]] oorlede nadat hy verskeie beroertes gehad het. Hy was 84.<ref name=NYTobit>{{Cite news |last=Bilefsky |first=Dan |date=27 August 2026 |title=Ratko Mladic, Murderous 'Butcher of Bosnia,' Dies at 83 |url=https://www.nytimes.com/2026/08/27/world/europe/ratko-mladic-dead.html |access-date=27 August 2026 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331 |archive-date=27 August 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260827132544/https://www.nytimes.com/2026/08/27/world/europe/ratko-mladic-dead.html |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |date=27 August 2026 |title=Ex-Bosnian Serb military leader Ratko Mladic dies |url=https://www.rte.ie/news/world/2026/0827/1589456-ratko-mladic/ |access-date=27 August 2026 |work=RTÉ News |language=en |archive-date=27 August 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260827125242/https://www.rte.ie/news/world/2026/0827/1589456-ratko-mladic/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |date=27 August 2026 |title=Former Bosnian Serb general Ratko Mladic convicted of genocide dies, state media says |url=https://www.france24.com/en/europe/20260827-former-bosnian-serb-general-ratko-mladic-convicted-of-genocide-dies-state-media-says |access-date=27 August 2026 |work=France 24 |language=en |archive-date=27 August 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260827132225/https://www.france24.com/en/europe/20260827-former-bosnian-serb-general-ratko-mladic-convicted-of-genocide-dies-state-media-says |url-status=live }}</ref> ==Notas== {{Notas}} ==Verwysings== {{Verwysings|2}} ===ICTY=== * {{cite web |author=ICTY |year=2017 |title=The Prosecutor vs Ratko Mladić – Trial Judgement – Volume 4 |url=http://www.icty.org/x/cases/mladic/tjug/en/171122-4of5_1.pdf |location=Den Haag }} ==Verdere leesstof== * Bozovic, Marijeta, Bogdan Trifunovic en Aleksandar Boskovic. "The arrest of Ratko Mladić online: Tracing memory models across digital genres." ''Digital Icons: Studies in Russian, Eurasian and Central European New Media'' 12 (2014): 77-104. [https://www.academia.edu/download/35918681/DI12_4_Bozovic.pdf aanlyn]{{Dooie skakel|date=Januarie 2025}} * Dojčinović, Predrag. "In the mind of the crime: Proving the mens rea of genocidal intent in the words of Ratko Mladić and other members of the joint criminal enterprise." ''Propaganda and International Criminal Law'' (Routledge, 2019), pp. 179-198. * Flanery, Brady. "An Analysis of the Ratko Mladic Trial and the Struggle to Reach a Guilty Verdict for Perpetrators of Genocide." ''Indonesian Journal of International & Comparative Law'' 7 (2020): 75+. * Fournet, Caroline. "'Face to face with horror': The Tomašica mass grave and the trial of Ratko Mladić." ''Human Remains and Violence: An Interdisciplinary Journal'' 6.2 (2020): 23-41. [https://www.manchesteropenhive.com/view/journals/hrv/6/2/article-p23.xml aanlyn] * Mulaj, Klejda. "Genocide and the ending of war: Meaning, remembrance and denial in Srebrenica, Bosnia." ''Crime, Law and Social Change'' 68.1-2 (2017): 123-143. [https://ore.exeter.ac.uk/repository/bitstream/handle/10871/27475/KM_Srebrenica_8_May_2017_Clean_Copy.pdf?sequence=2&isAllowed=y aanlyn] * Trahan, Jennifer. "An Overview Of Justice In The Former Yugoslavia And Reflections For Accountability In Syria." ''ILSA Journal of International & Comparative Law'' 23.2 (2017): 4+. [https://nsuworks.nova.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1949&context=ilsajournal/ aanlyn] * {{cite web |url=https://srebrenica.sensecentar.org/|title=Srebrenica: Genocide in Eight Acts |publisher=SENSE Transitional Justice Center|date=7 July 2016|access-date=6 June 2021}} ==Eksterne skakels== {{Commonscat|Ratko Mladić|Ratko Mladic}} * [http://www.icty.org/case/mladic/4 Mladić (IT-09-92)] by icty.org * [https://archive.sensecentar.org/slucajevi.php?aid=14 The Trial of Ratko Mladić] – daaglikse verslae by die [https://sensecentar.org/ SENSE Transitional Justice Center] * [http://www.nybooks.com/articles/archives/1995/oct/05/the-madness-of-general-mladic/ The Madness of General Mladic] * [https://www.aljazeera.com/topics/person/ratko-mladic.html Ratko Mladic] by [[Al Jazeera]] * [https://www.theguardian.com/world/ratko-mladic Ratko Mladic] by ''[[The Guardian]]'' * [http://www.balkaninsight.com/en/balkan-transitional-justice/ratko-mladic-facing-justice-news/ Ratko Mladic] – versamelde nuus en kommentaar by Balkan Insight * [http://topics.nytimes.com/top/reference/timestopics/people/m/ratko_mladic/index.html Ratko Mladic] by ''[[The New York Times]]'' * [http://jurist.org/currentawareness/mladic.php "Ratko Mladic"] by JURIST {{S-start}} {{S-mil}} |- {{S-new|reason=Ontbinding van [[Joego-Slawië]]}} {{S-ttl|title=Bevelvoerder van die [[Leër van Republika Srpska]]|years=1992-1996}} {{S-aft|after=Pero Čolić}} {{S-end}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Mladic, Ratko}} [[Kategorie:Geboortes in 1942]] [[Kategorie:Sterftes in 2026]] [[Kategorie:Oorlogsmisdadigers]] [[Kategorie:Joego-Slawiese militariste]] [[Kategorie:Serwiërs]] [[Kategorie:Bosniërs]] 2lpd2ozils9fl2okmagawzaodugf6zc 0 468386 2967812 2965256 2026-09-16T19:50:32Z Pynappel 70858 AWS 11 2967812 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Ampsbekleër 2 | birth_place = [[Zeerust]], [[Transvaal|Wes-Transvaal]]<br />[[Unie van Suid-Afrika]] | birth_name = Carl Gerhardus Niehaus | image = Carl Niehaus, August 2024 (cropped).jpg | caption = Niehaus in 2024 | alt = 'n Man wat sit, met 'n wit baard, 'n swart bofbalpet, swart dikraambrille en 'n rooi golfhemp | party = [[Ekonomiese Vryheidsvegters]] (sedert 2023) | otherparty = African Radical Economic Transformation Alliance (2023)<br />[[African National Congress]] (1980-2022) | honorific_prefix = Die Edele | honorific_suffix = [[Parlement van Suid-Afrika|LP]] | office = [[Nasionale Vergadering van Suid-Afrika|Lid van die Nasionale Vergadering]] | term_start = 14 Junie 2024 | term_start1 = 1994 | term_end1 = 1996 | birth_date = {{Geboortedatum en ouderdom|1959|12|25}} | alma_mater = [[Universiteit van Suid-Afrika]] | spouse = {{Huwelik|Noluthando Mdluli|2022}}<br />{{Huwelik|Jansie Lourens|1986|2002|reason=divorced}} }} '''Carl Gerhardus Niehaus''' (gebore 25 Desember 1959) is 'n Suid-Afrikaanse politikus wat die [[Ekonomiese Vryheidsvegters]] (EFF) in die [[Nasionale Vergadering van Suid-Afrika]] verteenwoordig. Hy was voorheen nasionale woordvoerder van die [[African National Congress]] (ANC) en is in Desember 2022 weens wangedrag uit dié party gesit. Hy het in Desember 2023 by die EFF aangesluit en is in [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2024|Mei 2024]] tot die Nasionale Vergadering verkies. Niehaus is in 'n [[Afrikaners|Afrikaner]]gesin in [[Transvaal|Wes-Transvaal]] gebore. Hy het as student by anti-apartheidsaktivisme betrokke geraak en in 1980 by die ANC se ondergrondse struktuur aangesluit. Tussen November 1983 en Maart 1991 is hy in die gevangenis aangehou op aanklagte van [[Landverraad|hoogverraad]] wat met sy aktivisme verband gehou het, en veral met 'n ANC-komplot om die Johannesburgse gasfabriek te saboteer. Ná sy vrylating uit die gevangenis het hy 'n invloedryke figuur in die ANC geword. Nadat hy 'n tyd lank die party se woordvoerder tydens die [[Onderhandelinge om apartheid te beëindig|oorgang ná apartheid]] was, was hy van 1994 tot 1996 lid van die Nasionale Vergadering, van 1996 tot 2000 [[Lys van diplomatieke missies van Suid-Afrika|Suid-Afrikaanse ambassadeur in Nederland]] en van 1994 tot 1997 lid van die ANC se Nasionale Uitvoerende Komitee. In November 2008 het hy as die party se nasionale woordvoerder na die ANC se mediakantoor teruggekeer. In Februarie 2009 het hy egter uit dié amp bedank en 'n reeks onreëlmatighede bely wat hy weens sy persoonlike finansiële probleme gepleeg het. Hy het in 2017 na die politieke voorpunt teruggekeer as nasionale woordvoerder van die [[Umkhonto we Sizwe]] Militêre Veterane-vereniging. Van 2019 was hy ook in die Luthuli-huis werksaam as 'n personeellid in die kantoor van die ANC se sekretaris-generaal, [[Ace Magashule]]. In dié tydperk het hy gereeld met die ANC-leierskap gebots oor sy openlike steun aan die voormalige president [[Jacob Zuma]] en aan die Zuma-gerigte program van radikale ekonomiese transformasie (RET). Sy pro-Zuma-uitlatings in die openbaar het in Julie 2021 tot die skorsing van sy ANC-lidmaatskap gelei en uiteindelik, in Desember 2022, tot sy uitsetting uit die party. Daarna het hy sy eie kortstondige politieke platforms gestig – die Radical Economic Transformation Movement (RETMO) en die African Radical Economic Transformation Alliance (ARETA) – voordat hy in Desember 2023 by die EFF aangesluit het. == Vroeë lewe en aktivisme == Niehaus is op 25 Desember 1959 in [[Zeerust]], 'n dorpie in die voormalige [[Transvaal|Wes-Transvaal]] (nou deel van die provinsie [[Noordwes]]), gebore.<ref name=":4">{{Cite book |last=Niehaus |first=Carl |title=Om te veg vir hoop |publisher=Human & Rousseau |year=1993 |isbn=0798132027 |location=Kaapstad |pages=108, 131}}</ref><ref name=":7">{{Cite news |date=8 November 2018 |title=The Indaba Show: A conversation with Carl Niehaus |url=https://www.iol.co.za/lifestyle/the-indaba-show-a-conversation-with-carl-niehaus-958dc5b0-20fb-4a42-ab72-7b7457f0b4b5 |access-date=14 Junie 2024 |work=IOL |language=en}}</ref> Sy ouers, Carl Niehaus en Magrieta Arlow, was werkersklas-[[Afrikaners]];<ref>{{Cite web |last=Koko |first=Khaya |date=2023-01-06 |title=Carl Niehaus, the saviour of black volk |url=https://mg.co.za/thought-leader/opinion/2023-01-06-carl-niehaus-the-saviour-of-black-volk/ |access-date=2024-06-14 |website=The Mail & Guardian |language=en}}</ref><ref name=":3" /> sy pa was 'n spoorwegklerk.<ref name=":8">{{Cite news |last=Sparks |first=Allister |date=25 November 1983 |title=S. African Whites Sentenced To Prison for Guerrilla Work |url=https://www.washingtonpost.com/web/20170828113938/https://www.washingtonpost.com/archive/politics/1983/11/25/s-african-whites-sentenced-to-prison-for-guerrilla-work/906c8dbd-dd18-4bab-99ec-baceb31cad73/?utm_term=.546d958d55ba |archive-url=https://web.archive.org/web/20170828113938/https://www.washingtonpost.com/web/20170828113938/https://www.washingtonpost.com/archive/politics/1983/11/25/s-african-whites-sentenced-to-prison-for-guerrilla-work/906c8dbd-dd18-4bab-99ec-baceb31cad73/?utm_term=.546d958d55ba |url-status=dead |archive-date=2017-08-28 |access-date=14 Junie 2024 |work=Washington Post |language=en}}</ref> Volgens sy weergawe het hulle later die verregse [[Konserwatiewe Party]] gesteun,<ref name=":0">{{Cite web |date=30 Julie 2017 |title=Carl Niehaus: monopoly capital or bust in Ballito? |url=https://www.timeslive.co.za/sunday-times/news/2017-07-29-monopoly-capital-or-bust-in-ballito/ |access-date=2024-06-14 |website=Sunday Times |language=en}}</ref> en hulle het hom [[Christene|Christelik]] in die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk]] grootgemaak.<ref name=":0" /> Hy was inderwaarheid 'n tyd lank van voorneme om [[dominee]] te word.<ref name=":0" /> Nadat sy gesin na [[Johannesburg]] verhuis het, het hy vrywilligerstoere van die kerk na [[Soweto]] onderneem, waar hy as tienerseun ontsteld was oor die swart inwoners se lewensomstandighede;<ref name=":0" /> hy het later gesê dat hy tot die oortuiging gekom het dat [[apartheid]] [[kettery]] was.<ref name=":7" /> Hy het as student aan die [[Randse Afrikaanse Universiteit]], waar hy [[Teologie|teologie]] studeer het, by anti-apartheidsaktivisme betrokke geraak.<ref name=":10">{{Cite web |date=17 Februarie 2011 |title=Carl Niehaus |url=https://www.sahistory.org.za/people/carl-niehaus |access-date=2024-06-14 |website=South African History Online |language=en}}</ref> In sy finale studiejaar, in 1980, het hy die Nederduitse Gereformeerde Kerk verlaat as protes teen hul standpunt oor apartheid; hy het in die plek daarvan by die Nederduitse Gereformeerde Kerk in Afrika aangesluit en as diaken in die swart [[Township|township]] [[Alexandra]] gedien.<ref name=":10" /> In Julie 1980 het hy by die ondergrondse struktuur van die [[African National Congress]] (ANC) aangesluit, wat destyds 'n verbode organisasie was.<ref name=":10" /> Daar is later gesê dat sy politieke styl "vreeslik radikaal, byna [[Stalinisme|Stalinisties]]" was.<ref name="Evans">{{Cite web |last=Evans |first=Sarah |date=14 Junie 2019 |title=The fantastical Carl Niehaus rises again |url=https://www.news24.com/news24/opinions/analysis/the-fantastical-carl-niehaus-rises-again-20190613 |access-date=2024-06-14 |website=News24 |language=en}}</ref> Kort voor sy finale eksamens in 1980 is Niehaus weens sy politieke bedrywighede uit die Randse Afrikaanse Universiteit gesit, onder meer omdat hy "[[Nelson Mandela|Free Mandela]]"-plakkate op die kampus opgeplak het.<ref name=":10" /> Daarna het hy by die [[Universiteit van die Witwatersrand]] ingeskryf om sy graad te voltooi.<ref name=":11">{{Cite web |date=2009-02-17 |title=Niehaus: Yet more lies on CV |url=https://witness.co.za/archive/2009/02/18/niehaus-yet-more-lies-on-cv-20150430/ |access-date=2024-06-14 |website=The Witness |language=en}}</ref> === Skuldigbevinding aan hoogverraad en aanhouding === {{Aanhalingskas | quote = Aan die een kant is daar die geweld wat in die Suid-Afrikaanse samelewing geïnstitusionaliseer is. Aan die ander kant is daar die soort geweld wat die ANC gebruik. Dis nie dat die ANC dit geniet om bomme te laat ontplof nie. Dit is deur die Suid-Afrikaanse regering daartoe gedwing, en so lank as wat die situasie voortduur, sal bomme aanhou ontplof. | source = – Niehaus getuig oor die ANC se gewapende stryd, November 1983<ref name=":13" /> | align = right | width = 25em }} In Augustus 1983 is Niehaus en sy meisie, Jansie Lourens, gearresteer en op aanklagte van [[hoogverraad]] en verwante politieke misdade aangekla.<ref name=":12">{{Cite news |last=Cowell |first=Alan |date=1983-11-13 |title=Two Afrikaners on Trial for Treason |url=https://www.nytimes.com/1983/11/13/world/two-afrikaners-on-trial-for-treason.html |access-date=2024-06-14 |work=The New York Times |language=en |issn=0362-4331}}</ref> Weens die beskuldigdes se agtergrond het die saak "vyandigheid, verbystering en aansienlike belangstelling" onder wit gehore ontlok.<ref name=":13">{{Cite news |date=28 November 1983 |title=A white South African joins the 'black struggle' – and pays the price |url=https://www.csmonitor.com/1983/1128/112845.html |access-date=2024-06-14 |work=Christian Science Monitor |language=en |issn=0882-7729}}</ref> Tydens hul verhoor in die [[Hooggeregshof van Suid-Afrika|Hooggeregshof]] was die staat se hoofgetuie Robert Whitecross, Niehaus en Lourens se medehuisbewoner. In sy getuienis het hy aan die lig gebring dat hy in 1980 deur Craig Williamson vir die Veiligheidstak gewerf is en dat hy in werklikheid 'n polisieadjudant-offisier was.<ref name=":12" /><ref name=":8" /> Whitecross kon onder meer uitvoerige getuienis lewer dat Niehaus by verkenning van die Johannesburgse gasfabriek betrokke was, klaarblyklik as deel van 'n ANC-komplot om [[Sabotasie|sabotasie]] daar te pleeg. Whitecross het Niehaus op 'n verkenningstog vergesel wat deur ander polisiebeamptes afgeneem is; Niehaus het ook die foto's wat hy van die terrein geneem het aan Whitecross gegee.<ref name=":12" /> Niehaus het onskuldig gepleit op die aanklag van hoogverraad, maar in die hof het hy openlik sy steun aan die ANC verklaar en was hy verder onboetvaardig.<ref name=":8" /><ref name=":13" /> Die hof het bevind dat Niehaus, benewens die verkenning by die gasfabriek, politieke pamflette versprei het, ANC-lede gehelp het om die land onwettig te ontvlug en gekodeerde boodskappe tussen ANC-lede vervoer het. Op 25 November 1983 is hy skuldig bevind en tot vyftien jaar gevangenisstraf gevonnis.<ref name=":8" /> Volgens die verslaggewer [[Allister Sparks]], wat in die hofsaal was, het Niehaus ''Amandla!'' uitgeroep voordat hy in aanhouding weggelei is.<ref name=":8" /> Hy is in die [[Kgoši Mampuru II-bestuursgebied|Pretoria-Sentraal-gevangenis]] aangehou<ref>{{Cite news |last=Wren |first=Christopher S. |date=1992-10-11 |title=Apartheid's Children: Afrikaner Writers Today |url=https://www.nytimes.com/1992/10/11/books/apartheid-s-children-afrikaner-writers-today.html |access-date=2024-06-14 |work=The New York Times |language=en |issn=0362-4331}}</ref> en het meer as sewe jaar van sy vonnis uitgedien voordat hy op 20 Maart 1991 vrygelaat is.<ref name=":4" /> In 2008 het ''[[LitNet]]'' 'n blog deur Niehaus gepubliseer – geskryf in die vorm van 'n oop brief aan sy jong dogter – waarin hy beskryf het hoe hy die nag voordat die Hooggeregshof hom in 1983 skuldig bevind het, deur ander aangehoudenes groepsverkrag is.<ref>{{Cite news |date=16 Junie 2008 |title=Niehaus tells of prison horror |url=https://www.iol.co.za/news/politics/niehaus-tells-of-prison-horror-404595 |access-date=14 Junie 2024 |work=IOL |language=en}}</ref> Joernaliste het dié weergawe sedertdien bevraagteken weens 'n gebrek aan ondersteunende bewyse.<ref>{{Cite web |last=Scholtz |first=Leopold |date=16 Februarie 2009 |title=Niehaus lied over doctorate |url=https://www.news24.com/news24/niehaus-lied-over-doctorate-20090216 |access-date=2024-06-14 |website=News24 |language=en}}</ref> In Februarie 2021<ref>{{Cite web |last=Ho |first=Ufrieda |date=2021-02-15 |title=Carl Niehaus forced to retract part of affidavit at Neil Aggett inquest |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2021-02-16-carl-niehaus-forced-to-retract-part-of-affidavit-at-neil-aggett-inquest/ |access-date=2024-06-14 |website=Daily Maverick |language=en}}</ref> het Niehaus by die geregtelike doodsondersoek na Neil Aggett se dood in aanhouding getuig; hy is kruisondervra oor die inhoud van 'n beëdigde verklaring wat hy oor sy ervaring van [[Marteling|marteling]] in aanhouding ingedien het.<ref>{{Cite web |last=Feketha |first=Siviwe |date=13 Februarie 2020 |title=Carl Niehaus to be subpoenaed to appear at inquiry into Aggett's death |url=https://www.iol.co.za/news/politics/carl-niehaus-to-be-subpoenaed-to-appear-at-inquiry-into-aggetts-death-42641260 |access-date=16 November 2020 |website=Independent Online |language=en}}</ref> === Opleiding === Terwyl hy in die gevangenis was, het Niehaus per korrespondensie teologie deur die [[Universiteit van Suid-Afrika]] gestudeer en sowel 'n baccalaureusgraad as 'n honneursgraad voltooi.<ref name=":2" /> Volgens berigte was hy die beste student in sy honneursklas.<ref>{{Cite web |date=2009-02-23 |title=Niehaus a top performer at Unisa, claims professor |url=https://mg.co.za/article/2009-02-23-niehaus-a-top-performer-at-unisa-claims-professor/ |access-date=2024-06-14 |website=The Mail & Guardian |language=en}}</ref> Tot 2009 het Niehaus se curriculum vitae en amptelike profiel ook beweer dat hy sy eerste baccalaureusgraad voor sy arrestasie aan die Universiteit van die Witwatersrand voltooi het en dat hy later 'n meesters- en 'n doktorsgraad in teologie aan die [[Universiteit Utrecht]] verwerf het. Joernaliste het ontdek dat hy nie een van hierdie grade voltooi het nie.<ref name=":11" /><ref name=":2" /> == Loopbaan in die African National Congress == === Demokratiese oorgang: 1991-1994 === Ná sy vrylating uit die gevangenis het Niehaus aktief geword in die [[African National Congress]] (ANC), wat kort tevore deur die apartheidsregering ontban is tydens die [[Onderhandelinge om apartheid te beëindig|onderhandelinge om apartheid te beëindig]]. Volgens sy amptelike biografie is hy aangestel in die ANC se Provinsiale Uitvoerende Komitee in PWV, in sy Onderhandelingskommissie en aan die hoof van sy nasionale mediaskakeleenheid, waar hy as woordvoerder van [[Nelson Mandela]] gedien het.<ref name=":2" /> === Vroeë demokratiese tydperk: 1994-2009 === In Suid-Afrika se [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1994|eerste demokratiese verkiesing]] in April 1994 is Niehaus verkies om die ANC in die [[Nasionale Vergadering van Suid-Afrika|Nasionale Vergadering]], die laerhuis van die nuwe [[Parlement van Suid-Afrika|Suid-Afrikaanse Parlement]], te verteenwoordig. Hy was voorsitter van die Parlement se Portefeuljekomitee oor Korrektiewe Dienste tydens die Eerste Parlement.<ref name=":2">{{Cite web |date=20 Februarie 2009 |title=Fact Check: Carl Niehaus |url=https://www.news24.com/news24/fact-check-carl-niehaus-20090218 |access-date=2024-06-14 |website=News24 |language=en}}</ref> Daarby het hy in Desember 1994 die ANC se 49ste Nasionale Konferensie bygewoon, waar hy vir 'n termyn van drie jaar tot die party se Nasionale Uitvoerende Komitee verkies is; volgens die aantal stemme wat hy ontvang het, was hy 20ste uit die 60 kandidate wat tot die komitee verkies is.<ref>{{Cite web |title=49th National Conference: National Executive Committee Voting Results |url=https://www.anc1912.org.za/49th-national-conference-national-executive-committee-voting-results/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211109172547/https://www.anc1912.org.za/49th-national-conference-national-executive-committee-voting-results/ |archive-date=2021-11-09 |access-date=2021-12-04 |website=ANC |language=en}}</ref> Laat in 1996, voor die einde van die parlementêre termyn, het president Mandela Niehaus aangestel om [[Zach de Beer]] as [[Lys van diplomatieke missies van Suid-Afrika|Suid-Afrikaanse ambassadeur in Nederland]] op te volg.<ref name="Gov1" /><ref>{{Cite web |date=1996-11-09 |title=The Indian Ocean Newsletter: Carl Niehaus |url=https://www.africaintelligence.com/southern-africa-and-islands/1996/11/09/carl-niehaus,40128-art |access-date=2024-06-14 |website=Africa Intelligence |language=en}}</ref> Terwyl hy in Nederland was, was hy hoof van die Suid-Afrikaanse afvaardiging na die Organisasie vir die Verbod op Chemiese Wapens in [[Den Haag]].<ref name=":2" /> Aan die einde van sy diplomatieke diens in die middel van 2000 het [[Beatrix van Nederland|koningin Beatrix van Nederland]] hom tot Ridder Grootkruis in die Orde van Oranje-Nassau geslaan.<ref name=":2" /><ref>{{Cite news |date=19 Mei 2000 |title=Niehaus Gets Top Netherlands Award |url=https://allafrica.com/stories/200005190148.html |access-date=14 Junie 2024 |work=AllAfrica |via=Panafrican News Agency |language=en}}</ref> Hy het ook die Universiteit Utrecht se Internasionale Medalje ontvang.<ref>{{Cite web |title=Internationale medailles |url=http://www.uu.nl/NL/onderzoek/toponderzoekers/internationalemedailles/Pages/default.aspx |archive-url=https://web.archive.org/web/20090527024705/http://www.uu.nl/NL/onderzoek/toponderzoekers/internationalemedailles/Pages/default.aspx |archive-date=2009-05-27 |access-date=2024-06-14 |website=Universiteit Utrecht |language=nl}}</ref> Ná sy terugkeer na Suid-Afrika het Niehaus met ingang van 1 Junie 2000 uitvoerende direkteur van die Nasionale Instituut vir Misdaadvoorkoming en die Herintegrasie van Oortreders (Nicro) geword.<ref>{{Cite news |date=27 April 2000 |title=Carl Niehaus lands top Nicro job |url=https://www.iol.co.za/news/south-africa/carl-niehaus-lands-top-nicro-job-35753 |access-date=14 Junie 2024 |work=IOL |language=en}}</ref> Op [[Versoeningsdag]] 2000 het Niehaus en Mary Burton tydens 'n byeenkoms in die St. George's-katedraal in Kaapstad die Home For All-inisiatief van stapel gestuur, wat [[Wit Suid-Afrikaners|wit Suid-Afrikaners]] opgeroep het om tot nasionale versoening by te dra deur die skade van apartheid in die openbaar te erken en te herstel.<ref>{{Cite news |date=2000-12-16 |title=White S Africans urge reconciliation |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/1073546.stm |access-date=2024-06-14 |work=BBC News |language=en}}</ref> Niehaus en Burton was medeskrywers van 'n "Verklaring van Verbintenis deur Wit Suid-Afrikaners" in dieselfde gees.<ref name=":3">{{Cite web |last=Davis |first=Rebecca |date=2021-02-11 |title=Carl Niehaus against the world |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2021-02-12-carl-niehaus-against-the-world/ |access-date=2024-06-14 |website=Daily Maverick |language=en}}</ref> Hoewel dit deur meer as 900 prominente wit Suid-Afrikaners onderteken is,<ref>{{Cite web |date=27 Februarie 2001 |title=Home for All endorsed by 900 |url=http://www.news24.com/News24/South_Africa/Politics/0,9294,2-7-12_987997,00.html |url-status=dead |access-date=2024-06-14 |website=News24 |language=en}} [http://www.news24.com/News24/South_Africa/Politics/0,9294,2-7-12_987997,00.html Alternatiewe URL]</ref> is dit deur ander heftig verkleineer.<ref>{{Cite web |last=Hawthorne |first=Peter |date=8 Januarie 2001 |title=The Trouble with "Sorry" |url=http://www.time.com/time/europe/magazine/2001/0108/apology.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20071110012036/http://www.time.com/time/europe/magazine/2001/0108/apology.html |archive-date=2007-11-10 |access-date=2024-06-14 |website=TIME Europe |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2000-12-12 |title=To apologise, or not to apologise? |url=https://mg.co.za/article/2000-12-12-to-apologise-or-not-to-apologise/ |access-date=2024-06-14 |website=The Mail & Guardian |language=en}}</ref> Niehaus het later gesê dat die ontvangs van die inisiatief – "verwerping en 'n hele klomp bespotting" – 'n groot rol gespeel het in "die verharding van my sienings oor die kwessie van [[Wit oppergesag|wit rassisme]]".<ref name=":3" /> In 2001 het Niehaus Nicro verlaat om 'n vennoot te word by die professionele-dienstefirma Deloitte & Touche, wat destyds 'n Nederlandse toonbank van stapel gestuur het.<ref>{{Cite web |date=2001-08-18 |title=Establishment of new Dutch desk at Deloitte & Touche |url=https://www.itweb.co.za/article/establishment-of-new-dutch-desk-at-deloitte-amp-touche/DZQ587VJegN7zXy2 |access-date=2024-06-14 |website=ITWeb |language=en}}</ref> Hy het in 2003 uit dié pos bedank en daarna 'n reeks kortstondige poste beklee: die [[President van Suid-Afrika|Suid-Afrikaanse Presidensie]] het hom gekontrakteer om in 2004 aan sy Dekade van Demokrasie-vierings te werk; hy was uitvoerende hoof en woordvoerder van [[Ray McCauley]] se Rhema-kerk van 2004 tot sy bedanking in 2005;<ref>{{Cite web |last=Jackson |first=Neels |date=13 Maart 2005 |title=Niehaus quits Rhema |url=https://www.news24.com/news24/niehaus-quits-rhema-20050313 |access-date=2024-06-14 |website=News24 |language=en}}</ref> en laastens was hy vir die laaste sewe maande van 2005 uitvoerende hoof van die Gauteng Economic Development Agency (GEDA), 'n departement van die [[Gauteng|Gautengse provinsiale regering]].<ref name=":6">{{Cite web |last=Joubert |first=Pearlie |date=13 Februarie 2009 |title=Tearful Niehaus admits fraud |url=http://www.mg.co.za/article/2009-02-13-tearful-niehaus-admits-fraud |archive-url=https://web.archive.org/web/20190809104702/https://mg.co.za/article/2009-02-13-tearful-niehaus-admits-fraud |archive-date=2019-08-09 |access-date=2009-02-13 |website=Mail & Guardian |language=en}}</ref> In November 2008, tydens die ANC se veldtog vir die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2009|algemene verkiesing van 2009]], het Niehaus na die ANC se kommunikasiedepartement teruggekeer toe hy as die party se tweede nasionale woordvoerder aangestel is, waar hy saam met [[Jessie Duarte]] gewerk het.<ref>{{Cite web |date=11 November 2008 |title=ANC Media Liaison Team |url=http://www.anc.org.za/ancdocs/pr/2008/pr1111a.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20090220122354/http://www.anc.org.za/ancdocs/pr/2008/pr1111a.html |archive-date=2009-02-20 |access-date=2024-06-14 |website=African National Congress |language=en}}</ref> Volgens berigte is hy vir die pos deur die ANC se sekretaris-generaal, [[Gwede Mantashe]], gewerf.<ref name=":6" /> Die ''[[Daily Maverick]]'' het gesê dat hy "volgens byna alle weergawes baie goed" in die werk was.<ref name=":3" /> Hy was egter net iets meer as drie maande in die pos: op 13 Februarie 2009 het die pers die berig oor Niehaus se finansiële probleme en verwante [[Bedrog|bedrog]] gepubliseer (sien [[#Oneerlikheidskandale|hieronder]]),<ref name=":6" /> en Mantashe het aangekondig dat die party Niehaus se bedanking as woordvoerder aanvaar het.<ref name="iAfrica1" /> === Steun vir RET: 2017-2022 === Niehaus was die grootste deel van die volgende dekade weg van die politieke voorpunt; volgens sy weergawe het hy konsultasiewerk gedoen en sy oorblywende skuld bestuur.<ref name=":0" /> In 2017 het hy weer op die voorgrond getree as nasionale woordvoerder van die ANC-geaffilieerde [[Umkhonto we Sizwe]] Militêre Veterane-vereniging (MKMVA) en as 'n gereelde kommentator op ANN7.<ref name=":0" /> Hy het ook 'n belangrike lobbyis geword in [[Nkosazana Dlamini-Zuma]] se veldtog om as ANC-president verkies te word.<ref name=":14">{{Cite web |last=Plessis |first=Carien du |date=2017-10-24 |title=Unforgiven: The extraordinary tale of Carl Niehaus |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2017-10-25-unforgiven-the-extraordinary-tale-of-carl-niehaus/ |access-date=2024-06-14 |website=Daily Maverick |language=en}}</ref> Dlamini-Zuma het by die ANC se 54ste Nasionale Konferensie in Desember 2017 teen [[Cyril Ramaphosa]] verloor, maar Niehaus is nietemin 'n rol in Ramaphosa se nuwe administrasie gegee: van Januarie 2019 het hy in die Luthuli-huis in die kantoor van die ANC se sekretaris-generaal, [[Ace Magashule]], gewerk.<ref name="Evans" /> Oor die volgende drie jaar het MKMVA en Niehaus self toenemend in konflik gekom met die Nasionale Uitvoerende Komitee onder Ramaphosa se leiding. Niehaus was die stem van MKMVA se stryd om samesmelting in 'n nuwe en meer geformaliseerde struktuur vir veterane te weerstaan.<ref>{{Cite web |last=Leshwiti-Jones |first=Pule |date=14 Junie 2021 |title='The MKMVA will not disband' says Kebby Maphatsoe after meeting with Mantashe goes awry |url=https://www.news24.com/news24/southafrica/news/the-mkmva-will-not-disband-says-kebby-maphatsoe-after-meeting-with-mantashe-goes-awry-20210614 |access-date=2024-06-14 |website=News24 |language=en}}</ref> Hy het ook sy persoonlike en MKMVA-platforms gebruik om die voormalige president [[Jacob Zuma]], teen wie korrupsie-aanklagte ingebring is, te verdedig,<ref>{{Cite web |last=Nair |first=Nivashni |date=6 April 2018 |title=I'll support Zuma no matter what' says Carl Niehaus outside court |url=https://www.timeslive.co.za/news/south-africa/2018-04-06-ill-support-zuma-no-matter-what-says-carl-niehaus-outside-court/ |access-date=16 November 2020 |website=Sunday Times |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Plessis |first=Carien du |date=15 Februarie 2021 |title=Carl Niehaus uses ANC podium to defend Zuma's defiance of Zondo Commission |url=https://www.news24.com/news24/southafrica/news/carl-niehaus-uses-anc-podium-to-defend-zumas-defiance-of-zondo-commission-20210215 |access-date=2024-06-14 |website=News24 |language=en}}</ref> om die ANC se leierskap aan te val,<ref>{{Cite web |last=Plessis |first=Carien du |date=19 Januarie 2021 |title=ANC wants to suspend Niehaus from his job for attacking a party leader |url=https://www.news24.com/news24/southafrica/news/breaking-carl-niehaus-suspended-from-his-anc-job-for-attacking-a-party-leader-20210119 |access-date=2024-06-14 |website=News24 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2021-01-21 |title=Power shift at Luthuli House |url=https://mg.co.za/politics/2021-01-21-power-shift-at-luthuli-house/ |access-date=2024-06-14 |website=The Mail & Guardian |language=en}}</ref> en om 'n ideologiese program van sogenaamde radikale ekonomiese transformasie te bevorder.<ref>{{Cite web |last=Haffajee |first=Ferial |date=2021-03-14 |title=Carl Niehaus tables radical economic transformation plan ahead of Ace Magashule's campaign for ANC president |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2021-03-14-carl-niehaus-tables-radical-economic-transformation-plan-ahead-of-ace-magashules-campaign-for-anc-president/ |access-date=2024-06-14 |website=Daily Maverick |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Masuabi |first=Queenin |date=11 Maart 2021 |title=RET faction vow to remain in the ANC, criticise party discussion documents and call for axing of Cele |url=https://www.news24.com/citypress/politics/ret-faction-vow-to-remain-in-the-anc-criticise-party-discussion-documents-and-call-for-axing-of-cele-20210311 |access-date=2024-06-14 |website=City Press |language=en}}</ref> In 2018 het MKMVA hom gedistansieer van opmerkings wat Niehaus oor die grondvraagstuk en die bestuur van die Ingonyama Trust gemaak het.<ref>{{Cite web |date=2018-07-08 |title=MKMVA apologises to ANC for Carl Niehaus' apology to king |url=https://www.citizen.co.za/news/south-africa/mkmva-apologises-to-anc-for-carl-niehaus-apology-to-king/ |access-date=2024-06-14 |website=The Citizen |language=en}}</ref> [[File:Jacob Zuma, 2009 World Economic Forum on Africa-1 (cropped).jpg|thumb|Niehaus is 'n onwrikbare verdediger van die voormalige president [[Jacob Zuma]]]] Hierdie botsing het in Julie 2021 'n hoogtepunt bereik toe die [[Konstitusionele Hof van Suid-Afrika|Konstitusionele Hof]] Zuma se inhegtenisneming op aanklagte van [[Minagting van die hof deur Jacob Zuma|minagting van die hof]] beveel het. Niehaus het by MKMVA aangesluit in militante teenstand teen die hof se bevel; tydens een van 'n reeks byeenkomste buite Zuma se Nkandla-woning het hy aan die pers gesê dat MKMVA "'n menslike skild" om Zuma sou vorm om hom teen inhegtenisneming te beskerm, en hy het "gewaarsku" dat Zuma se gevangenisstraf "onstabiliteit en onrus" sou veroorsaak.<ref>{{Cite web |last=Amashabalala |first=Mawande |date=2 Julie 2021 |title=MK vets will form 'human shield' around Zuma, says Carl Niehaus |url=https://www.sowetanlive.co.za/news/south-africa/2021-07-02-mk-vets-will-form-human-shield-around-zuma-says-carl-niehaus/ |access-date=2024-06-14 |website=Sowetan |language=en}}</ref> Op 7 Julie het die ANC formele dissiplinêre aanklagte teen Niehaus ingebring, met die bewering dat opmerkings wat hy by Nkandla gemaak het die ANC se dissiplinêre reëls oortree het.<ref>{{Cite web |last=Tandwa |first=Lizeka |date=2021-07-07 |title=ANC suspends MKMVA spokesperson Carl Niehaus |url=https://mg.co.za/politics/2021-07-07-anc-suspends-mkmva-spokesperson-carl-niehaus/ |access-date=2024-06-14 |website=The Mail & Guardian |language=en}}</ref> Sy ANC-lidmaatskap is geskors hangende 'n dissiplinêre verhoor.<ref>{{Cite web |last=Plessis |first=Carien du |date=2021-07-07 |title=Carl Niehaus suspended from ANC for inflammatory speeches — other members are not far behind |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2021-07-07-carl-niehaus-suspended-from-anc-for-inflammatory-speeches-other-members-are-not-far-behind/ |access-date=2024-06-14 |website=Daily Maverick |language=en}}</ref> Die volgende dag het Niehaus weer by Zuma se ondersteuners aangesluit by 'n betoging buite die Estcourt-korrektiewe sentrum, waar Zuma in die gevangenis was; hy is onmiddellik deur die plaaslike [[Suid-Afrikaanse Polisiediens]] gearresteer omdat hy die [[Covid-19-pandemie in Suid-Afrika|Covid-19-inperkingsreëls]] oortree het, hoewel hy kort daarna met 'n boete van [[Suid-Afrikaanse rand|R]]3 000 vrygelaat is.<ref>{{Cite web |last=Letshwiti-Jones |first=Pule |date=8 Julie 2021 |title='You address no one, you' – cops tell Zuma ally Carl Niehaus as they arrest him outside Estcourt prison |url=https://www.news24.com/news24/southafrica/news/you-address-no-one-you-cops-tell-zuma-ally-carl-niehaus-as-they-arrest-him-outside-estcourt-prison-20210708 |access-date=2024-06-14 |website=News24 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Evans |first=Jenni |date=17 Augustus 2021 |title=Niehaus plans to challenge lockdown arrest, fine in court |url=https://www.news24.com/news24/southafrica/news/niehaus-plans-to-challenge-lockdown-arrest-fine-in-court-20210817 |access-date=2024-06-14 |website=News24 |language=en}}</ref> Terwyl Niehaus op sy dissiplinêre verhoor gewag het, is hy ook as ANC-personeellid afgedank: op 9 September is hy summier uit sy pos in die sekretaris-generaal se kantoor ontslaan nadat hy nóg 'n uittartende openbare verklaring gemaak het.<ref>{{Cite web |last=Masuabi |first=Queenin |date=9 September 2021 |title=Niehaus fired, told to fetch belongings from Luthuli House |url=https://www.news24.com/citypress/politics/niehaus-fired-told-to-fetch-belongings-from-luthuli-house-20210909 |access-date=2024-06-14 |website=City Press |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Khumalo |first=Juniour |date=9 September 2021 |title=ANC boots Carl Niehaus from Luthuli House for allegedly making false statements |url=https://www.news24.com/news24/southafrica/news/suspended-anc-member-carl-niehaus-now-fired-as-luthuli-house-employee-20210909 |access-date=2024-06-14 |website=News24 |language=en}}</ref> Die ANC-woordvoerder [[Pule Mabe]] het gesê dat sy gedrag "verdelend, opportunisties en anti-ANC" was.<ref>{{Cite web |date=2021-09-09 |title=ANC fires Carl Niehaus as a party employee |url=https://mg.co.za/politics/2021-09-09-anc-fires-carl-niehaus-as-a-party-employee/ |access-date=2024-06-14 |website=The Mail & Guardian |language=en}}</ref> In Maart 2022 is hy verhinder om by MKMVA se opvolgerorganisasie aan te sluit op grond daarvan dat hy nooit 'n lid van [[Umkhonto we Sizwe]] was nie.<ref>{{Cite web |last=Makhafola |first=Getrude |date=2022-03-10 |title=Carl the toy soldier? Niehaus fails Umkhonto we Sizwe credentials test |url=https://www.citizen.co.za/news/south-africa/politics/carl-niehaus-was-political-prisoner-not-mk-fails-test/ |access-date=2024-06-14 |website=The Citizen |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Evans |first=Jenni |date=12 Maart 2022 |title=Carl Niehaus insists he is an MK veteran: 'We didn't have years of training, we got crash courses' |url=https://www.news24.com/news24/southafrica/news/carl-niehaus-insists-he-is-an-mk-veteran-we-didnt-have-years-of-training-we-got-crash-courses-20220312 |access-date=2024-06-14 |website=News24 |language=en}}</ref> Die dissiplinêre verrigtinge, wat teen Niehaus in sy hoedanigheid as ANC-lid ingestel is, is intussen eers op 12 Desember 2022 afgehandel, toe die ANC se Nasionale Dissiplinêre Komitee Niehaus aan wangedrag skuldig bevind en hom uit die ANC gesit het.<ref>{{Cite web |last=Khumalo |first=Juniour |date=12 Desember 2022 |title=Former president Jacob Zuma's staunch ally Carl Niehaus expelled from the ANC |url=https://www.news24.com/news24/politics/political-parties/former-president-jacob-zumas-staunch-ally-carl-niehaus-expelled-from-the-anc-20221212 |access-date=2024-06-14 |website=News24 |language=en}}</ref> Niehaus het onmiddellik geappelleer.<ref>{{Cite web |last=Erasmus |first=Des |date=2022-12-12 |title='I am still an ANC member', says sacked troublemaker Carl Niehaus |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2022-12-12-i-am-still-an-anc-member-says-perennial-troublemaker-carl-niehaus-after-party-gives-him-the-boot/ |access-date=2024-06-14 |website=Daily Maverick |language=en}}</ref> Op 23 Desember, ná die ANC se [[55ste Nasionale Konferensie van die African National Congress|55ste Nasionale Konferensie]], het Niehaus sy "bedanking" uit die ANC aangekondig en gesê dat hy 'n appèl teen sy uitsetting nie verder sou voer nie.<ref>{{Cite web |last=Gerber |first=Jan |date=23 Desember 2022 |title=Already-expelled Carl Niehaus 'resigns' from ANC |url=https://www.news24.com/news24/politics/political-parties/already-expelled-carl-niehaus-resigns-from-anc-20221223 |access-date=2024-06-14 |website=News24 |language=en}}</ref> == Loopbaan in opposisiepolitiek == === RETMO en ARETA: 2023 === Minder as 'n maand ná sy uitsetting uit die ANC, in 'n [[Twitter|Twitter Space]] op 11 Januarie 2023,<ref>{{Cite web |last=Erasmus |first=Des |date=2023-01-11 |title=Carl Niehaus launches Radical Economic Transformation Movement |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2023-01-12-carl-niehaus-launches-radical-economic-transformation-movement/ |access-date=2024-06-14 |website=Daily Maverick |language=en}}</ref> het Niehaus die stigting van die Radical Economic Transformation Movement (RETMO) aangekondig.<ref>{{Cite web |date=2023-01-10 |title=Carl Niehaus launches RET Movement, says it could become a political party |url=https://mg.co.za/politics/2023-01-10-carl-niehaus-launches-ret-movement-says-it-could-become-a-political-party/ |access-date=2024-06-14 |website=The Mail & Guardian |language=en}}</ref> Die beweging is gestig om vir radikale ekonomiese transformasie te lobby, en Niehaus, as sy voorsitter, het 'n tienpuntbeleidsplatform uiteengesit wat grondonteiening sonder vergoeding, teenstand teen die privatisering van staatsondernemings en strenger grensbeheer ingesluit het.<ref name=":1">{{Cite web |last=Feketha |first=Siviwe |date=5 Februarie 2023 |title=Niehaus' RET movement woos ANC members |url=https://www.news24.com/citypress/politics/niehaus-ret-movement-woos-anc-members-20230204 |access-date=2024-06-14 |website=City Press |language=en}}</ref> Die ''[[City Press]]'' het berig dat twee prominente Zuma-bondgenote, Magashule en [[Tony Yengeni]], 'n groot rol in die stigting van die beweging gespeel het.<ref name=":1" /> Op 22 Februarie is RETMO vervang deur die African Radical Economic Transformation Alliance (ARETA), 'n politieke party wat Niehaus tydens 'n geleentheid in [[Johannesburg]] van stapel gestuur het; hy het gesê die party sou oorweeg om aan die volgende verkiesing deel te neem.<ref>{{Cite web |last=Khumalo |first=Juniour |date=23 Februarie 2023 |title=Carl Niehaus lambasts 'ideological hollowing out of ANC' as he launches ARETA |url=https://www.news24.com/news24/politics/political-parties/carl-niehaus-lambasts-ideological-hollowing-out-of-anc-as-he-launches-areta-20230223 |access-date=2024-06-14 |website=News24 |language=en}}</ref> ARETA het die volgende maand aan die sogenaamde Nasionale Afsluiting deelgeneem.<ref>{{Cite web |last=Kgosana |first=Rorisang |date=20 Maart 2023 |title=Carl Niehaus says deployment of law enforcers reminiscent of 1976 Soweto uprising |url=https://www.timeslive.co.za/politics/2023-03-20-carl-niehaus-says-deployment-of-law-enforcers-reminiscent-of-1976-soweto-uprising/ |access-date=2024-06-14 |website=Sunday Times |language=en}}</ref> Die party was egter kortstondig: Niehaus het dit op 14 Desember 2023 laat vaar toe hy aangekondig het dat hy by die [[Ekonomiese Vryheidsvegters]] (EFF) sou aansluit.<ref>{{Cite web |last=Nemakonde |first=Vhahangwele |date=2023-12-25 |title=Carl Niehaus says he doesn't regret joining EFF: 'Stop the patronising messages' |url=https://www.citizen.co.za/news/south-africa/politics/cal-niehaus-does-not-regret-joing-eff/ |access-date=2024-06-14 |website=The Citizen |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=17 Desember 2023 |title=Carl Niehaus finally acknowledges that he and his party of three people have no future |url=https://www.news24.com/citypress/voices/carl-niehaus-finally-acknowledged-that-he-and-his-party-of-three-people-have-no-future-as-a-political-party-20231217 |access-date=2024-06-14 |website=City Press |language=en}}</ref> === Ekonomiese Vryheidsvegters: 2023–hede === As nuwe lid van die EFF het Niehaus gerugte ontken dat hy van plan was om na Zuma se nuwe [[Umkhonto we Sizwe (politieke party)|Umkhonto we Sizwe-party]] oor te loop,<ref>{{Cite web |last=Mafisa |first=Itumeleng |date=2024-04-11 |title='I am happy with the EFF': Niehaus denies ditching red berets to join MK party |url=https://www.citizen.co.za/news/south-africa/elections/i-am-happy-with-the-eff-niehaus-denies-joining-mk-party/ |access-date=2024-06-14 |website=The Citizen |language=en}}</ref> en in Maart 2024 het die EFF aangekondig dat Niehaus 27ste op sy partylys vir die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2024|algemene verkiesing van Mei 2024]] sou wees.<ref>{{Cite web |last=Macupe |first=Bongekile |date=26 Maart 2024 |title=Out with the old, in with the new: Carl Niehaus sitting pretty at number 27 on EFF's list for Parliament |url=https://www.news24.com/news24/politics/out-with-the-old-in-with-the-old-carl-niehaus-sitting-pretty-at-number-27-on-effs-list-for-parliament-20240326 |access-date=2024-06-14 |website=News24 |language=en}}</ref> Hy is tot 'n EFF-setel verkies en op 14 Junie 2024 as lid van die Nasionale Vergadering ingesweer.<ref>{{Cite web |last=Kgobotlo |first=Boitumelo |date=2024-06-14 |title=Carl Niehaus elated as he is sworn in as EFF MP |url=https://sundayworld.co.za/news/carl-niehaus-elated-as-he-is-sworn-in-as-eff-mp/ |access-date=2024-06-14 |website=Sunday World |language=en}}</ref> == Oneerlikheidskandale == In Februarie 2009 het die ''[[Mail & Guardian]]'' se Pearlie Joubert 'n lang blootleggingsberig oor Niehaus se "breë spoor van slegte skuld en gebroke beloftes" gepubliseer.<ref name=":6" /> In dieselfde artikel, toe Joubert hom daarmee gekonfronteer het, het hy 'n reeks onreëlmatighede bely en erken dat hy 'n herhaaldelike oorbesteder was en dat hy sy laaste paar werke – by Deloitte & Touche, die Rhema-kerk en GEDA – weens die wanbestuur van sy persoonlike skuld en voortgesette leen verlaat het. In die geval van GEDA het hy erken dat hy probeer het om 'n persoonlike lening te bekom met 'n bedrogspul-brief waarop hy die handtekeninge van vier Gautengse provinsiale ministers ([[Paul Mashatile]], Ignatius Jacobs, [[Angie Motshekga]] en Khabisi Mosunkutu) vervals het; hy het bedank nadat hy die bedrog aan minister Mashatile bely het.<ref name=":6" /><ref name="Times1" /> Hy het verdere bewerings betwis dat sy kontrak van 2004 met die Presidensie vroeg beëindig is weens bewerings van finansiële onreëlmatighede. {{Aanhalingskas | quote = Die meeste van wat jy my mee gekonfronteer het, is waar. Ek wens dit was nie so nie. Ek het reusagtige foute gemaak en ek het baie mense vreeslik teleurgestel. Ek het geen illusies dat as jy hierdie artikel publiseer, dit die einde van my loopbaan sal beteken nie. Ek het mense soos Saki Macozoma, [[Cyril Ramaphosa]], [[Tokyo Sexwale]], [[Gill Marcus]], [[Pallo Jordan]] en Rick Menell gevra om my finansieel te help. Ek was neergeslaan en uitgeput. Sommige van hulle het my geld gegee en sommige nie. Ek is vreeslik in die skuld. Ek het ook geld van Brett Kebble ontvang ... Die ANC-werk is 'n lewensredder vir my en dinge het nou op 'n vreeslike manier verkeerd geloop. Ek moet betroubaar wees om my werk te doen. Ek leef onder geen illusies oor wat hierdie artikel aan my lewe kan doen nie. Ek wens ek kon die klok terugdraai. | source = – Niehaus se bekentenis aan die ''[[Mail & Guardian]]'', Februarie 2009<ref name=":6" /> | align = right | width = 25em }} Niehaus se bekentenis het onmiddellik 'n groot nuusberig geword,<ref>{{Cite news |last=Hamlyn |first=Michael |date=13 Februarie 2009 |title=Tearful Carl confesses all |url=http://www.news24.com/News24/South_Africa/Politics/0,,2-7-12_2469491,00.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090215073322/http://www.news24.com/News24/South_Africa/Politics/0%2C%2C2-7-12_2469491%2C00.html |archive-date=15 Februarie 2009 |work=News24 |language=en}}</ref> en hy het later dieselfde dag as ANC-woordvoerder bedank.<ref name="iAfrica1" /> Intussen het ander mediahuise hul eie ondersoeke na Niehaus se sake begin en nuwe bewerings gepubliseer, onder meer dat hy valslik beweer het dat sy suster oorlede is om 'n vlugkaartjie in besigheidsklas van 'n regsfirma te bekom waar hy [[Swart Ekonomiese Bemagtiging|SEB]]-konsultasiewerk gedoen het,<ref>{{Cite news |date=14 Februarie 2009 |title=Niehaus fraud: ANC knew all about it |url=https://www.iol.co.za/news/politics/niehaus-fraud-anc-knew-all-about-it-434520 |access-date=16 November 2020 |work=Independent Online |language=en}}</ref> en dat hy valslik beweer het dat hy [[Leukemie|leukemie]] het om 'n gratis vakansie na [[Mauritius]] van 'n reisagentskap te bekom.<ref name=":15">{{Cite web |date=17 Februarie 2009 |title=Niehaus 'lied to get free holiday' |url=https://www.news24.com/news24/niehaus-lied-to-get-free-holiday-20090217 |access-date=2024-06-16 |website=News24 |language=en}}</ref> Die ''Times'' het beraam dat hy meer as [[Suid-Afrikaanse rand|R]]4,4 miljoen in die skuld was,<ref>{{Cite web |last1=la Grange |first1=Borrie |last2=Ncana |first2=Nkululeko |date=19 Februarie 2009 |title=Niehaus owes R4.5m |url=http://www.thetimes.co.za/News/Article.aspx?id=942452 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090222212355/http://www.thetimes.co.za/News/Article.aspx?id=942452 |archive-date=22 Februarie 2009 |access-date=2009-02-20 |website=The Times |language=en}}</ref> hoewel die ANC-geaffilieerde sakeman Vivian Reddy in die openbaar gesê het dat hy Niehaus finansieel sou ondersteun.<ref>{{Cite news |date=16 Februarie 2009 |title=Zuma ally rescues Niehaus |url=https://www.iol.co.za/news/politics/zuma-ally-rescues-niehaus-434649 |access-date=16 Junie 2024 |work=IOL |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2009-02-21 |title=Rescue Reddy's cash cures |url=https://mg.co.za/article/2009-02-21-rescue-reddys-cash-cures/ |access-date=2024-06-16 |website=The Mail & Guardian |language=en}}</ref> Ook in dié tydperk het ''[[Beeld]]'' die berig gepubliseer dat Niehaus op sy curriculum vitae gelieg het.<ref name=":15" /> Niehaus se finansiële sake het in later jare steeds mediabelangstelling gelok. Op 1 Mei 2012 het hy sy eerste onderhoud sedert die skandaal van Februarie 2009 gegee toe hy op John Robbie se geselsprogram op Radio 702 verskyn het om aan te kondig dat hy al sy skuld terugbetaal het en verwag het om in "'n formele pos" in die ANC-administrasie aangestel te word.<ref>{{Cite web |date=2012-05-04 |title=Never-say-die Niehaus: The lies keep coming |url=https://mg.co.za/article/2012-05-04-neversaydie-niehaus/ |access-date=2024-06-16 |website=The Mail & Guardian |language=en}}</ref> Die ANC het laasgenoemde bewering ontken, en verskeie krediteure het na vore gekom om eersgenoemde te betwis, onder wie adjunkminister [[Derek Hanekom]],<ref>{{Cite web |date=3 Mei 2012 |title=Niehaus has not repaid debts |url=https://www.news24.com/news24/niehaus-has-not-repaid-debts-20120503 |access-date=2024-06-16 |website=News24 |language=en}}</ref> die ANC-geaffilieerde vakbond SACCAWU<ref>{{Cite news |date=21 Mei 2012 |title=Niehaus still owes union pile of cash, says curator |url=https://www.iol.co.za/sundayindependent/news/niehaus-still-owes-union-pile-of-cash-says-curator-1301047 |access-date=16 Junie 2024 |work=Sunday Independent |language=en}}</ref> en Niehaus se voormalige huisbaas in [[Midrand]].<ref>{{Cite web |date=11 Mei 2012 |title=Niehaus 'still owing' his former landlord |url=https://www.sowetanlive.co.za/news/2012-05-11-niehaus-still-owing-his-former-landlord/ |access-date=2024-06-16 |website=Sowetan |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=11 Mei 2012 |title=Niehaus owes landlord thousands |url=https://www.news24.com/news24/niehaus-owes-landlord-thousands-20120511 |access-date=2024-06-16 |website=News24 |language=en}}</ref> Die ''Mail & Guardian'' het ook berig dat Niehaus laat in 2011 'n klein bedrag geld van adjunkminister van justisie [[Andries Nel]] ontvang het, na bewering om die begrafniskoste van Niehaus se pa te dek, wat tot verwarring gelei het toe Nel na Zeerust gegaan het om sy meelewing te betoon maar geen begrafnis gevind het nie. Niehaus het gesê dit was 'n miskommunikasie.<ref name=":16">{{Cite news |last=Underhill |first=Glynnis |date=4 Mei 2012 |title=Three weddings and a funeral |url=https://mg.co.za/article/2012-05-04-three-weddings-and-a-funeral/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210330023819/https://mg.co.za/article/2012-05-04-three-weddings-and-a-funeral/ |archive-date=2021-03-30 |access-date=16 November 2020 |work=The Mail & Guardian |language=en}}</ref> In Desember 2017, nadat Niehaus na politieke prominensie teruggekeer het, het die ''[[Sunday Times]]'' se Toby Shapshak berig dat Niehaus R4,3 miljoen vir twee gehuurde woonstelle in [[Sandton]] geskuld het en dat hy, in 'n poging om regsstappe oor die skuld te vermy, sy krediteure valslik meegedeel het dat sy ma oorlede is en dat hy op die punt was om haar boedel te erf.<ref>{{Cite web |last=Shapshak |first=Toby |date=10 Desember 2017 |title=Carl 'of the dead and debt' cooks up scheme to avoid R4m bill |url=https://www.timeslive.co.za/news/2017-12-09-carl-of-the-dead-and-debt-cooks-up-scheme-to-avoid-r4m-bill-/ |access-date=16 November 2020 |website=Sunday Times |language=en}}</ref> Sy ma was in werklikheid nog lewend in 'n aftreeoord;<ref>{{Cite web |last=Shapshak |first=Toby |date=10 Desember 2017 |title=How Carl Niehaus 'killed' mom to pay R4.3-million debt |url=https://www.timeslive.co.za/sunday-times/news/2017-12-09-how-carl-niehaus-killed-mom-to-pay-r43-million-debt/ |access-date=2024-06-16 |website=Sunday Times |language=en}}</ref> sy is in Oktober 2023 oorlede.<ref>{{Cite web |last=Patel |first=Faizel |date=2023-10-21 |title=Carl Niehaus 'heartbroken' after passing of mother Magrietha |url=https://www.citizen.co.za/news/carl-niehaus-heartbroken-passing-mother-magrietha/ |access-date=2024-06-16 |website=The Citizen |language=en}}</ref> Niehaus het gesê die ''Sunday Times''-berig was deel van 'n smeerveldtog "deur die wit-besitte media" teen bondgenote van Nkosazana Dlamini-Zuma.<ref>{{Cite web |date=10 Desember 2017 |title=Niehaus says allegations against him part of smear campaign against NDZ |url=https://www.sowetanlive.co.za/news/south-africa/2017-12-10-niehaus-says-allegations-against-him-part-of-smear-campaign-against-ndz/ |access-date=2024-06-16 |website=Sowetan |language=en}}</ref> In Mei 2018 het dieselfde koerant nog 'n berig gepubliseer, hierdie een deur Mzilikazi wa Afrika, waarin beweer is dat Niehaus agterstallig was met ander, nuut aangegane skuld.<ref>{{Cite web |last=wa Afrika |first=Mzilikazi |date=13 Mei 2018 |title=Carl Niehaus runs short of cash again as new debt woes mount |url=https://www.timeslive.co.za/sunday-times/news/2018-05-12-carl-niehaus-runs-short-of-cash-again-as-new-debt-woes-mount/ |access-date=16 November 2020 |website=Sunday Times |language=en}}</ref> == Persoonlike lewe == In 1986 is Niehaus in die Pretoria-Sentraal-gevangenis met Johanna "Jansie" Lourens getroud, wat in 1983 saam met hom in die gevangenis was; hulle het by die universiteit ontmoet, waar sy hom vir die gewapende stryd gewerf het.<ref name=":4" /> Hul dogter is tydens Niehaus se ambassadeurskap in Nederland gebore en is na [[Helen Joseph]] vernoem.<ref name=":5">{{Cite web |last=Waldner |first=Mariechen |date=7 April 2002 |title=Carl Niehaus divorcing Jansie |url=http://www.news24.com/News24/South_Africa/0,9294,2-7_1165442,00.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090216122022/http://www.news24.com/News24/South_Africa/0%2C9294%2C2-7_1165442%2C00.html |archive-date=16 Februarie 2009 |access-date=2009-02-13 |website=News24 |language=en}}</ref> Nadat Niehaus en Lourens in 2002 geskei is, is Niehaus weer getroud, met Linda Thango, 'n bestuurskonsultant.<ref name=":5" /> Hy is in September 2008 met sy derde vrou, die sakevrou Mafani Gunguluza, getroud.<ref>{{Cite web |last1=Smillie |first1=Shaun |last2=Gifford |first2=Gill |last3=Flanagan |first3=Louise |last4=Posthumus |first4=Niels |date=20 Februarie 2009 |title=Niehaus's lobola splurge |url=http://www.iol.co.za/index.php?set_id=1&click_id=13&art_id=vn20090220053953591C667704 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121020042625/http://www.iol.co.za/news/south-africa/niehaus-s-lobola-splurge-1.435179 |archive-date=2012-10-20 |access-date=2009-02-20 |website=Independent Online |language=en}}</ref> In 2012 het hy aan Radio 702 gesê dat hy van Gunguluza geskei leef,<ref name=":16" /> en in 2019 is berig dat hy 'n nuwe meisie het.<ref>{{Cite news |date=7 Oktober 2019 |title=Carl Niehaus defends 23-year-old girlfriend against internet trolls |url=https://citizen.co.za/news/south-africa/social-media/2188274/carl-niehaus-defends-23-year-old-girlfriend-against-internet-trolls/ |url-status=live |access-date=16 November 2020 |work=The Citizen |language=en}}</ref> In 2022 is hy met Noluthando Mdluli, 'n sakevrou en model, getroud.<ref>{{Cite web |date=2022-07-02 |title='Carl Niehaus is the love of my life' – Noluthando Mdluli |url=https://www.citizen.co.za/witness/news/carl-niehaus-is-the-love-of-my-life-noluthando-mdluli/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20220702083744/https://www.citizen.co.za/witness/news/carl-niehaus-is-the-love-of-my-life-noluthando-mdluli/ |archive-date=2022-07-02 |access-date=2024-06-14 |website=Witness |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Patel |first=Faizel |date=2022-10-31 |title=Carl Niehaus pays lobola for Noluthando Mdluli |url=https://www.citizen.co.za/news/south-africa/carl-niehaus-pays-lobola-31-october-2022/ |access-date=2024-06-14 |website=The Citizen |language=en}}</ref> Niehaus se memoir, ''Om te veg vir hoop'', is in 2003 in Engels as ''Fighting for Hope'' gepubliseer. Die ''Daily Maverick'' het gesê dit was "'n skraal, pretensielose memoir" en "Niehaus op sy mees geliefde".<ref name=":3" /> Hy is steeds 'n praktiserende Christen.<ref name=":7" /> In Desember 2017 het Niehaus gesê dat hy 'n formele klag by [[Wikipedia]] sou indien oor vandalisme van die Wikipedia-artikel oor hom.<ref>{{Cite web |last=Chabalala |first=Jeanette |date=13 Desember 2017 |title=Carl Niehaus Wikipedia page edited to call him an 'embarrassment to the human race' |url=https://www.news24.com/news24/carl-niehaus-wikipedia-page-edited-to-call-him-an-embarrassment-to-the-human-race-20171213 |access-date=2024-06-14 |website=News24 |language=en}}</ref> == Verwysings == <references> <ref name="Gov1">{{Cite web |title=Appointment of new South African heads of diplomatic missions, 23 December 1996 |url=http://www.search.gov.za/info/previewDocument.jsp?dk=%2Fdata%2Fstatic%2Finfo%2Fspeeches%2F1996%2F12300w50496.htm%40Gov&q=(+(dc.Date%3E%3D1996%2F01%2F01)%3CAND%3E(dc.Date%3C%3D1996%2F12%2F31)+)%3CAND%3E(category%3Ccontains%3Es)&t=NEW+SA+HEADS+OF+DIPLOMATIC+MISSIONS |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110728191120/http://www.search.gov.za/info/previewDocument.jsp?dk=%2Fdata%2Fstatic%2Finfo%2Fspeeches%2F1996%2F12300w50496.htm%40Gov&q=%28+%28dc.Date%3E%3D1996%2F01%2F01%29%3CAND%3E%28dc.Date%3C%3D1996%2F12%2F31%29+%29%3CAND%3E%28category%3Ccontains%3Es%29&t=NEW+SA+HEADS+OF+DIPLOMATIC+MISSIONS |archive-date=28 Julie 2011 |publisher=Suid-Afrikaanse regering |access-date=2009-02-13 |language=en}}</ref> <ref name="Times1">{{Cite news |date=13 Februarie 2009 |title=Gauteng denies Niehaus claims |work=The Times |url=http://www.thetimes.co.za/News/Article.aspx?id=939043 |url-status=dead |access-date=2009-02-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090214163542/http://www.thetimes.co.za/News/Article.aspx?id=939043 |archive-date=14 Februarie 2009 |language=en}}</ref> <ref name="iAfrica1">{{Cite news |title=Niehaus steps down |publisher=iAfrica.com |url=http://news.iafrica.com/sa/1294784.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090218130059/http://news.iafrica.com/sa/1294784.htm |archive-date=18 Februarie 2009 |access-date=2009-02-13 |language=en}}</ref> </references> {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Niehaus, Carl}} [[Kategorie:Geboortes in 1959]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Politici van die African National Congress]] [[Kategorie:Politici van die Economic Freedom Fighters]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse politici]] [[Kategorie:Lede van die Nasionale Vergadering van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse anti-apartheidsaktiviste]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse diplomate]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse ambassadeurs]] [[Kategorie:Afrikaners]] [[Kategorie:Alumni van die Universiteit van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Alumni van die Randse Afrikaanse Universiteit]] kx9tv00ee201d2137iywtxz485g8p2e 0 468499 2967694 2966402 2026-09-16T15:34:32Z Cherkash 83814 length 2967694 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Motorsportplek | Name = Circuito de Madring | Location = [[Madrid]], [[Spanje]] | Time = [[UTC+01:00]] | Image = [[Lêer:Madring (2026).svg|240px]] | Events = FIA [[Formule Een]]<br/>[[Spaanse Grand Prix]]<br/>Formule 2 en Formule 3 | Layout1 = Circuito de Madring | FIAGrade = 1 | Length_km = 5.414 | Length_mi = 3.364 | Turns = 22 | Record_time = | Record_driver = | Record_team = | Record_year = [[2026 Spaanse Grand Prix|2026]] | Layout2 = | Length_km2 = | Length_mi2 = | Turns2 = | Record_time2 = | Record_driver2 = | Record_team2 = | Record_year2 = | Layout3 = | Length_km3 = | Length_mi3 = | Turns3 = | Record_time3 = | Record_driver3 = | Record_team3 = | Record_year3 = }} Die '''Circuito de Madring''', of eenvoudig '''Madring''', is 'n straatrenbaan wat in die IFEMA-Valdebebas-gebied in die stad [[Madrid]], die hoofstad van [[Spanje]], sowat 10 minute vanaf Barajas-lughawe geleë is. Die baan sal gebruik word vir [[Formule 1]]-wedrenne,<ref>{{en}}{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/madrid-formula-1-calendar-2026-spanish-grand-prix.rKwSPJ74MczwzDhHVxdQz |titel=Madrid to join Formula 1 calendar from 2026 in new long-term deal |website=formula1.com |datum=23 Januarie 2024}}</ref> Formule 2- en Formulea 3-wedrenne. Sodra dit gebou is, sal dit die opvolger in die Madrid-streek wees van die ''Circuito Permanente del Jarama'', waar die laaste [[Spaanse Grand Prix]] in [[1981 Formule Een-seisoen|1981]] gehou is. Die baan, ontwerp deur die spesialis-baanontwerpfirma Studio Dromo – verantwoordelik vir die ontwerp van die [[Yas Marina-renbaan]], die opknapping van [[Zandvoort-renbaan|Zandvoort]] en [[Circuit de Spa-Francorchamps|Spa-Francorchamps]] – sal 'n totale lengte van 5,414 meter hê. Dit sal uit 22 draaie bestaan met baie vinnige sektore soos die gedeelte deur Valdebebas.<ref>{{nl}}{{Cite web |url=https://nl.motorsport.com/f1/news/hoe-heten-bochten-hoeveel-bochten-alles-over-f1-circuit-madring/10716796/ |titel=Hoe heten de bochten, hoeveel bochten en meer: Alles over het F1-circuit Madring |website=nl.motorsport.com |datum=2025-04-26}}</ref> == Geskiedenis == Die idee van 'n straatrenbaan vir Madrid dateer uit 2014, toe die voorstel aan [[Bernie Ecclestone]] voorgelê is. Sedertdien, en gegewe die moeilikheid om twee Formule 1-wedrenne in Spanje in dieselfde seisoen te hou, het die projek geleidelik vorm aangeneem, en die Madridse Stadsraad het laat in 2022 voorlopige kontakte met Formule 1-organiseerders gemaak. Die voorstel is in die vroeë 2023 aan Stefano Domenicali, die uitvoerende hoof van Formula 1, voorgelê. Die FIA het in Junie 2023 sy aanvanklike goedkeuring aan die Madridrenbaan gegee. Selfs tydens die vroeë ontwerpstadia was die renbaan nie sonder plaaslike kontroversie nie weens die geraasvlakke wat in die woonbuurte langs die renbaan bereik kan word, en die ontwrigting wat sulke gebeure gewoonlik meebring, veral gegewe sy semi-stedelike aard. Die [[Porsche Supercup]]-reeks, wat gewoonlik op Formule 1-wedrendae gehou word, sal nie by die Spaanse Grand Prix ingesluit word nie omdat 'n geraasvlak van minder as 90 dB nie gewaarborg kan word nie. == Verwysings == {{verwysings}} == Eksterne skakels == * {{en}} [https://www.madring.com/en Madring-webwerf] * {{es}}{{en}} [https://www.ifema.es/en/f1/circuit Ifema-webwerf] * {{en}} [https://www.racingcircuits.info/europe/spain/circuito-ifema-madrid.html Racingcircuits.org] {{Formule Een-renbane}} [[Kategorie:Spaanse Grand Prix]] [[Kategorie:Geboue en strukture in Spanje]] [[Kategorie:Motorsport in Spanje]] [[Kategorie:Renbane]] 1h0ee8iust8slj2jd11cjcplzp33n56 0 468703 2967905 2967381 2026-09-17T06:44:28Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2967905 wikitext text/x-wiki [[Beeld:Srebrenica massacre memorial gravestones 2009 1.jpg|thumb|300px|'n Paar van die grafte in die Srebrenica-begraafplaas.]] Die '''Srebrenica-slagting''' ([[Serwies]]: Масакр у Сребреници, "Slagting in Srebrenica"), ook bekend as die '''Srebrenica-volksmoord''' (Геноцид у Сребреници, "Volksmoord in Srebrenica"),<ref> * {{cite news |last1=Lederer |first1=Edith M. |title=UN approves resolution to commemorate the 1995 Srebrenica genocide annually over Serb opposition |url=https://apnews.com/article/un-commemorate-srebrenica-genocide-bosnia-muslims-serbs-ed58930f9e53639f22939a6efedd478b |work=The Associated Press |date=23 May 2024}} * {{cite web |title=European Parliament resolution of 15 January 2009 on Srebrenica |url=http://www.europarl.europa.eu/sides/getDoc.do?pubRef=-//EP//TEXT+TA+P6-TA-2009-0028+0+DOC+XML+V0//EN&language=EN |access-date=10 August 2009 |publisher=European Parliament}} * {{cite web |title=Office of the High Representative – "Decision Enacting the Law on the Center for the Srebrenica-Potocari Memorial and Cemetery for the Victims of the 1995 Genocide" |url=http://www.ohr.int/print/?content_id=40028 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110606075959/http://www.ohr.int/print/?content_id=40028 |archive-date=6 June 2011 |access-date=10 August 2009 |publisher=Office of the High Representative in Bosnia and Herzegovina}} * {{cite web |title=Youth Initiative for Human Rights in Serbia letter to the Serbian President to commemorate the Srebrenica genocide |url=http://www.advocacynet.org/blogs/index.php/2009/02/11/serbian-ngos-press-for-commemoration-of-?blog=145 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110718144942/http://www.advocacynet.org/blogs/index.php/2009/02/11/serbian-ngos-press-for-commemoration-of-?blog=145 |archive-date=18 July 2011 |access-date=10 August 2009 |publisher=Youth Initiative for Human Rights in Serbia}} * {{cite news |date=21 August 2006 |title=Mladic shadow hangs over Srebrenica trial |url=https://www.theguardian.com/world/2006/aug/21/warcrimes |access-date=1 November 2008 |work=The Guardian |location=London}} * {{cite news |author=Mike Corder |date=20 August 2006 |title=Srebrenica Genocide Trial to Restart |url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/08/20/AR2006082000360.html |access-date=26 October 2010 |newspaper=The Washington Post}} * {{cite web |title=ICTY: The Conflicts |publisher=The International Criminal Tribunal for the former Yugoslavia |access-date=5 August 2013 |url=http://www.icty.org/sid/322}} * {{cite book |url=https://books.google.com/books?id=2jrsEaRIzFkC&pg=PA81 |title=The United Nations |author=Kirsten Nakjavani Bookmiller |year=2008 |publisher=Infobase Publishing |access-date=4 August 2013|isbn=9781438102993 |page=81}} * {{cite book |url=https://books.google.com/books?id=0J_JZbLElKkC&pg=PA25 |title=Victory Has a Thousand Fathers: Sources of Success in Counterinsurgency |author1=Christopher Paul |Fauthor2=Colin P. Clarke |author3=Beth Grill |year=2010 |publisher=Rand Corporation |access-date=4 August 2013|isbn=9780833050786 |page=25}} * {{cite news |title=Mladic Arrives in The Hague |date=31 May 2011 |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2011/06/01/world/europe/01serbia.html |first=Marlise |last=Simons}}</ref> was die moord in Julie 1995 op meer as 8&nbsp;000 [[Bosnië|Bosniese]] mans en seuns in en om die dorp [[Srebrenica]] tydens die [[Bosniese Oorlog]].<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-53346759 |title=Bosnia's Srebrenica massacre 25 years on – in pictures |work=BBC News |date=10 July 2020 |access-date=11 July 2020}}</ref> Dit is hoofsaaklik uitgevoer deur eenhede van die Bosnies-Serwiese leër van die Republiek Serwië onder bevel van [[Ratko Mladic]], hoewel die Serwiese paramilitêre eenheid ook deelgeneem het.<ref name="Williams">{{cite news |url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/06/24/AR2005062401501_pf.html |title=Srebrenica Video Vindicates Long Pursuit by Serb Activist |newspaper=The Washington Post |access-date=26 May 2011 |first=Daniel |last=Williams}}</ref><ref name="ReferenceC">{{cite web |url=http://www.icty.org/x/cases/kordic_cerkez/tjug/en/kor-tj010226e.pdf |title=ICTY – Kordic and Cerkez Judgement – 3. After the Conflict |access-date=11 July 2012}}</ref> Daarbenewens is 25&nbsp;000 tot 30&nbsp;000 Bosniërs, hoofsaaklik vroue en kinders, mishandel en met geweld uit Srebrenica verdryf. Die slagting vorm die eerste wetlik erkende volksmoord in Europa sedert die einde van die [[Tweede Wêreldoorlog]].<ref>{{cite web |access-date=2024-07-12 |archive-date=2014-10-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141006113644/http://iwpr.net/report-news/briefly-noted-67 |title=IMPR Report News |url=http://iwpr.net/report-news/briefly-noted-67|quote=The July 1995 events have become the first legally established case of genocide in Europe since the Second World War.}}<!-- auto-translated from Swedish by Module:CS1 translator --></ref> Voor die slagting het die [[Verenigde Nasies]] (VN) die beleërde enklawe Srebrenica as 'n "veilige gebied" onder sy beskerming verklaar.<ref>{{Cite web |author=United Nations |title=International Day of Reflection and Commemoration of the 1995 Genocide in Srebrenica |url=https://www.un.org/en/observances/srebrenica-genocide-commemoration-day |access-date=2025-01-27 |website=United Nations |language=en}}</ref> 'n VN-beskermingsmag van 370<ref name="spiegel.de">{{cite web|url=http://www.spiegel.de/international/dealing-with-genocide-a-dutch-peacekeeper-remembers-srebrenica-a-364902.html|title=Dealing With Genocide: A Dutch Peacekeeper Remembers Srebrenica|date=12 July 2005|work=Spiegel Online}}</ref> liggewapende Nederlandse soldate kon nie die inname van die dorp en die daaropvolgende slagting voorkom nie.<ref>ICTY, ''[https://web.archive.org/web/20010804090142/http://www.un.org/icty/krstic/TrialC1/judgement/index.htm]'', {{cite web |date=2 August 2001 |title=Case No. IT-98-33, United Nations |url=https://www.un.org/icty/krstic/TrialC1/judgement/krs-tj010802e.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20060608000517/http://www.un.org/icty/krstic/TrialC1/judgement/krs-tj010802e.pdf |archive-date=8 June 2006 |access-date=8 June 2006}} {{small|685 KB}}, "Findings of Fact", paragraphs 18 and 26</ref><ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/7461310.stm|title=UN Srebrenica immunity questioned|date=18 June 2008|publisher=BBC |access-date=1 November 2008}}</ref><ref name="www.vandiepen.com">{{cite web |url=http://www.vandiepen.com/en/about-us/corporate-social-responsibility/introduction-to-the-srebrenica-case.html |title=Srebrenica :: Introduction to the Case Srebrenica |website=Van Diepen Van der Kroef |access-date=26 May 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160306051405/http://www.vandiepen.com/en/about-us/corporate-social-responsibility/introduction-to-the-srebrenica-case.html |archive-date=6 March 2016 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref><ref>"Under The UN Flag; The International Community and the Srebrenica Genocide" by Hasan Nuhanović, pub. DES Sarajevo, 2007, {{ISBN|978-9958-728-87-7}} [http://www.cobiss.ba/scripts/cobiss?ukaz=DISP&id=2315525138791328&rec=3&sid=1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150923205224/http://www.cobiss.ba/scripts/cobiss?ukaz=DISP&id=2315525138791328&rec=3&sid=1|date=23 September 2015}}[http://www.cobiss.ba/scripts/cobiss?ukaz=DISP&id=2315525138791328&rec=4&sid=1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191024091305/https://plus.bh.cobiss.net/opac7/bib/search|date=24 October 2019}}</ref> Op 13 Julie het vredesmagte sowat 5&nbsp;000 Moslems wat by die Nederlandse basis geskuil het, oorhandig in ruil vir die vrylating van 14 Nederlandse vredesmagsoldate wat deur die Bosniese Serwiërs aangehou is.<ref name=":2">{{Cite news | url=https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-49042372 | title=Netherlands '10% liable' for 350 Srebrenica deaths| work=BBC News| date=19 July 2019}}</ref> [[Beeld:Srebrenica massacre memorial wall of names 2009 2.jpg|thumb|links|260px|'n Muur met 'n lys name van slagoffers by die Srebrenica-volksmoordgedenkteken.]] 'n Lys van mense wat tydens die slagting vermis geraak of gedood is, bevat 8&nbsp;372 name.<ref name="PWM">{{cite web|url=http://war-memorial.net/Victims-of-the-Srebrenica-Massacre-4.171|title=Victims of the Srebrenica Massacre |publisher=The Polynational War Memorial|date=|access-date=2 February 2022}}</ref> Die Navorsings-en-dokumentasiesentrum in [[Sarajevo]] het vasgestel 83% van dié wat gedood is, was burgerlikes. Teen 2020 is byna 7&nbsp;000 slagoffers van die volksmoord geïdentifiseer deur middel van [[DNS]]-ontleding van liggaamsdele wat uit massagrafte herwin is. Sommige Serwiërs het beweer die slagting was vergelding vir burgerlike ongevalle wat Bosniese Serwiërs in Julie 1992 gely het onder die leër van Bosniese soldate uit Srebrenica onder bevel van Naser Oric.<ref>{{cite news |last1=Niksic |first1=Sabina |title=Bosnian court acquits ex-Srebrenica commander of war crimes |url=https://apnews.com/d9562388dd57466a91c453b37ea86584/Bosnian-court-acquits-ex-Srebrenica-commander-of-war-crimes |publisher=Associated Press |quote=Serbs continue to claim the 1995 Srebrenica slaughter was an act of revenge by uncontrolled troops because they say that soldiers under Oric's command killed thousands of Serbs in the villages surrounding the eastern town|date=9 October 2017}}</ref> Hierdie aansprake van "wraak" is deur die Internasionale Straftribunaal vir die voormalige Joego-Slawië (ICTY) en die VN verwerp en veroordeel. Die Appèlkamer van die ICTY (in 2004) en die [[Internasionale Geregshof]] (in 2007) het beslis die Srebrenica-slagting was volksmoord.<ref name="Krstic para. 37">{{cite web|url=http://www.icty.org/x/cases/krstic/acjug/en/krs-aj040419e.pdf#page=16|title=Prosecutor vs Krstic, Appeals Chamber Judgement|publisher=ICTY|date=19 April 2004|access-date=25 April 2017|at=para. 37}}</ref><ref name="ICJ 2007">{{cite web |author=ICJ |date=26 February 2007 |url=http://www.icj-cij.org/docket/files/91/13685.pdf#page=250 |title=Application of the Convention on the Prevention and Punishment of the Crime of Genocide (Bosnia and Herzegovina v. Serbia and Montenegro), Judgment |id=General List No. 91 |page=166 § 297|access-date=27 April 2017 |archive-date=1 March 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110301032417/http://www.icj-cij.org/docket/files/91/13685.pdf#page=250 |url-status=dead }}</ref> In 2002 het die regering van Nederland bedank met verwysing na sy onvermoë om die slagting te voorkom. In 2013, 2014 en 2019 is die Nederlandse staat deur sy hoogste hof en die distrikshof van [[Den Haag]] aanspreeklik bevind omdat hy versuim het om meer as 300 sterftes te voorkom.<ref name="Netherlands 2013">{{cite web |url=http://www.nuhanovicfoundation.org/user/file/nuhanovic_vs_netherlands_supreme_court_decision_2013_6_sept_.pdf |title=Judgement of the Supreme Court of the Netherlands, First Chamber, 12/03324 LZ/TT (Engelse vertaling) |date=6 September 2013 |access-date=17 July 2015 |archive-date=27 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210227203829/http://www.nuhanovicfoundation.org/user/file/nuhanovic_vs_netherlands_supreme_court_decision_2013_6_sept_.pdf |url-status=dead }}</ref><ref name="Amnesty NSC">{{cite web |url=http://www.amnesty.or.jp/en/news/2013/0927_4204.html |title=Netherlands Supreme Court hands down historic judgment over Srebrenica genocide |publisher=Amnesty Int. |date=27 Sep 2013 |access-date=15 July 2015}}</ref><ref>{{cite magazine|url=http://content.time.com/time/world/article/0,8599,2081634,00.html|title=Court Says the Dutch Are to Blame for Srebrenica Deaths|first=Lauren|last=Comiteau|access-date=14 July 2015|magazine=Time|location=The Hague|archive-date=25 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210225172428/http://content.time.com/time/world/article/0,8599,2081634,00.html|url-status=dead}}</ref><ref name=":2"/> In 2013 het die Serwiese president, Tomislav Nikolic, om verskoning gevra vir "die misdaad" van Srebrenica, maar geweier om dit volksmoord te noem.<ref>{{cite news|title=Serbian president apologises for Srebrenica 'crime'|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-22297089|date=25 April 2013 |work=BBC News}}</ref> In 2005 het die destydse VN-sekretaris-generaal [[Kofi Annan]] die slagting beskryf as "'n verskriklike misdaad – die ergste op Europese bodem sedert die Tweede Wêreldoorlog",<ref name="UN10th">{{cite news |last1=Staff |title=UN officials commemorate 10th anniversary of Srebrenica massacre |url=https://news.un.org/en/story/2005/07/144502-un-officials-commemorate-10th-anniversary-srebrenica-massacre |access-date=2 July 2021 |work=UN News |date=11 July 2005 |language=en}}</ref> en in Mei 2024 het die VN 11 Julie aangewys as die jaarlikse "internasionale dag van besinning en herdenking van die volksmoord van 1995 in Srebrenica".<ref name="UNChiefwelcomes">{{Cite web |date=2024-05-23 |title=UN Human Rights Chief welcomes resolution to commemorate 1995 genocide in Srebrenica |url=https://www.ohchr.org/en/press-releases/2024/05/un-human-rights-chief-welcomes-resolution-commemorate-1995-genocide |access-date=2024-05-23|publisher=Office of the High Commissioner for Human Rights}}</ref><ref name="UNapproves">{{Cite web |date=2024-05-23 |title=UN approves annual commemoration of 1995 Srebrenica genocide |url=https://www.euronews.com/2024/05/23/un-approves-annual-commemoration-of-1995-srebrenica-genocide |access-date=2024-05-23|website=Euronews}}</ref> == Agtergrond == === Konflik in Oos-Bosnië en Herzegowina === Die Sosialistiese Republiek Bosnië en Herzegowina is hoofsaaklik deur [[Moslems]], [[Bosniërs]] (44%), [[Serwiërs]] (31%) en [[Katolieke]] (17%) bewoon. Toe die voormalige [[Joego-Slawië]] begin disintegreer, het die republiek in 1991 nasionale soewereiniteit verklaar en in Februarie 1992 'n referendum oor onafhanklikheid gehou. Die uitslag, wat onafhanklikheid bevoordeel het, is teengestaan deur Bosnies-Serwiese politieke verteenwoordigers, wat die referendum geboikot het. Die [[Bosnië en Herzegowina|Republiek Bosnië en Herzegowina]] is in April 1992 formeel deur die Europese Gemeenskap en in Mei 1992 deur die Verenigde Nasies erken. Ná die onafhanklikverklaring het Bosnies-Serwiese magte, gesteun deur die Serwiese regering van [[Slobodan Milosevic]] en die Joego-Slawiese Volksleër (JNA), Bosnië en Herzegowina aangeval om die gebied onder Serwiese beheer te beveilig en te verenig, en om 'n etnies homogene Serwiese staat te skep.<ref>{{citation|url=http://www.icty.org/x/cases/krstic/acjug/en/krs-aj040419e.pdf |title=Prosecutor vs Radislav Krstic, ICTY Appeals Chamber Judgement |ref =Case No. IT-98-33-A|date=19 April 2004|at=Para. 15|work=International Tribunal for the Prosecution of Persons Responsible for Serious Violations of International Humanitarian Law Committed in the Territory of the Former Yugoslavia since 1991 |access-date= 21 March 2011}}</ref> In die stryd om territoriale beheer is die nie-Serwiese bevolkings van gebiede onder Serwiese beheer, veral die Bosniese bevolking in Bosnië naby die Serwiese grense, aan [[Volksmoord|etniese suiwering]] onderwerp.<ref name="ICTY: Kunarac, Kovač and Vuković judgement – Foča">{{cite web|url=https://www.un.org/icty/kunarac/trialc2/judgement/kun-tj010222e-5.htm#VC |title=ICTY: The attack against the civilian population and related requirements |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090219012918/http://un.org/icty/kunarac/trialc2/judgement/kun-tj010222e-5.htm#VC |archive-date=19 February 2009 }}</ref> === Etniese suiwering === [[Beeld:Naser Oric (cropped).jpg|thumb|links|180px|Naser Oric in 2008 by die ICTY.]] Srebrenica en die omliggende streek Sentraal-Podrinje was van ontsaglike strategiese belang vir die Bosnies-Serwiese leierskap. Dit was die brug na die afgesonderde dele van die beoogde etniese staat ''Republika Srpska''.<ref name="ICTY Krstic">ICTY, Prosecutor vs. Krstic; Trial Chamber Judgement; United Nations; para. 15.</ref> Die inname van Srebrenica en die uitskakeling van sy Moslembevolking sou ook die lewensvatbaarheid van die Bosniese Moslemstaat ondermyn.<ref name="ICTY Krstic"/> In 1991 was 73% van die bevolking in Srebrenica Bosniese Moslems en 25% Bosniese Serwiërs. Spanning tussen Moslems en Serwiërs het in die vroeë 1990's toegeneem namate die plaaslike Serwiese bevolking van wapens en militêre toerusting voorsien is wat deur Serwiese paramilitêre groepe, die JNA en die Serwiese Demokratiese Party (Serwies: ''Srpska demokratska stranka'', SDS) versprei is. Teen April 1992 was Srebrenica deur Serwiese magte geïsoleer. Op 17 April is die Bosniese Moslembevolking 'n ultimatum van 24 uur gegee om alle wapens oor te gee en die dorp te verlaat. Srebrenica is kortstondig deur die Bosniese Serwiërs ingeneem en op 8 Mei 1992 deur Bosniese Moslems herower. Nietemin het die Bosniese Moslems deur Serwiese magte omsingel en van afgeleë gebiede afgesny gebly. Die uitspraak in die verhoor van Naser Oric het die situasie soos volg beskryf: {{blockquote|Tussen April 1992 en Maart 1993 ... is Srebrenica en die dorpe in die gebied wat deur Bosniese Moslems gehou is, voortdurend aan Serwiese militêre aanvalle onderwerp, insluitende artillerieaanvalle, skerpskuttersvuur ... en sporadiese bombardering deur vliegtuie. Elke aanslag het 'n soortgelyke patroon gevolg. Serwiese soldate en paramilitêre magte het 'n Bosniese Moslemdorp omsingel ... die bevolking opgeroep om hul wapens oor te gee, en toe met willekeurige bombardering en skietery begin ... daarna het hulle die dorp binnegegaan ... die bevolking, wat geen noemenswaardige weerstand gebied het nie, verdryf of gedood, en hulle huise vernietig ... Srebrenica is daagliks uit alle rigtings aan willekeurige bombardering onderwerp. Potocari was veral 'n daaglikse teiken ... omdat dit 'n kwesbare punt in die verdedigingslinie rondom Srebrenica was. Ander Bosniese Moslemnedersettings is ook gereeld aangeval. Dit alles het tot 'n groot aantal vlugtelinge en slagoffers gelei.}} Tussen April en Junie 1992 het Bosnies-Serwiese magte, met die steun van die JNA, 296 oorwegend Bosniese dorpe om Srebrenica vernietig, 70&nbsp;000 Bosniërs met geweld uit hulle huise verdryf en minstens 3&nbsp;166 Bosniërs, insluitende vroue, kinders en bejaardes, stelselmatig uitgemoor.<ref name="bosnia.org.uk-Toljaga-2010-Prelude-Srebrenica">{{cite web |author1=Daniel Toljaga |title=Bosnian Institute UK, the 26-page study: Prelude to the Srebrenica Genocide – mass murder and ethnic cleansing of Bosniaks in the Srebrenica region during the first three months of the Bosnian War (April–June 1992) |url=http://www.bosnia.org.uk/news/news_body.cfm?newsid=2771 |website=bosnia.org.uk |publisher=Bosnian Institute |access-date=14 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191022155535/http://www.bosnia.org.uk/news/news_body.cfm?newsid=2771 |archive-date=22 October 2019 |location=Londen |language=en |date=18 November 2010}}</ref> In die naburige Bratunac is Bosniërs óf gedood óf gedwing om na Srebrenica te vlug, wat tot 1&nbsp;156 sterftes gelei het.<ref name="Bratunac">{{cite web |url=http://bratunac.com/content.php?content.12 |trans-title=Truth about Bratunac |title=Istina o Bratuncu |year=1995 |publisher=Bratunac Municipality Officials |access-date=2006-06-29 |df=dmy-all }}{{Dooie skakel|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Duisende Bosniërs is in Foca, Zvornik, Cerska en Snagovo gedood.<ref name="IDC: Podrinje victim statistics">{{cite web|url=http://www.idc.org.ba/onama/izvjestaj_analize_po_centrima.html#podrinje |title=IDC: Podrinje victim statistics |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070707071037/http://www.idc.org.ba/onama/izvjestaj_analize_po_centrima.html |archive-date=7 July 2007 }}</ref> ===1992-'93: Stryd om Srebrenica=== Teen die einde van 1992 het offensiewe deur magte van die Bosniese regering uit Srebrenica die gebied onder hulle beheer vergroot. In Julie 1992 het Bosniese magte naburige Serwiese dorpe in Srebrenica en Bratunac aangeval en 69 mense gedood.<ref>{{cite news |ref={{harvid|BBC 12 July 2018}} |last1=Živić |first1=Petra |title=Srebrenica i Bratunac: Pomen za srpske žrtve ubijene na početku rata u Bosni |trans-title=Srebrenica and Bratunac: Memorial for the Serbian victims killed at the beginning of the war in Bosnia |url=https://www.bbc.com/serbian/lat/balkan-44813483 |work=[[BBC]] |date=12 July 2018 |language=Serbian}}</ref> Teen Januarie 1993 het hulle met die Bosniesbeheerde Zepa in die suide en Cerska in die weste saamgesnoer. Die Srebrenica-enklave het sy grootste omvang van 900&nbsp;km² bereik, hoewel dit ’n "kwesbare eiland te midde van Serwiesbeheerde grondgebied" gebly het.<ref>{{cite web|url=https://www.un.org/icty/krstic/TrialC1/judgement/ |title=Prosecutor vs. Radislav Krstic Judgement |access-date=8 June 2006 |author=ICTY |publisher=United Nations |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20060205104015/http://www.un.org/icty/krstic/TrialC1/judgement/ |archive-date=5 February 2006 }}</ref> Magte van die leër van die Republiek Bosnië en Herzegowina (ARBiH) onder Naser Oric het Srebrenica as ’n basis gebruik van waar naburige Serwiese dorpe aangeval is, wat talle slagoffers tot gevolg gehad het.<ref name="OricIndict">{{cite web|url=https://www.un.org/icty/indictment/english/ori-2ai041004e.htm|title=Naser Orić: second amended indictment|publisher=The International Criminal Tribunal for the former Yugoslavia|access-date=23 July 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090303134851/http://www.un.org/icty/indictment/english/ori-2ai041004e.htm|archive-date=3 March 2009}}</ref><ref name="NIOD Pt2Ch2">{{cite web|url=http://213.222.3.5/srebrenica/toc/p2_c02_s004_b01.html|title=Dutchbat in the enclave|publisher=Netherlands Institute for War Documentation (NIOD)|access-date=23 July 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20060721152501/http://213.222.3.5/srebrenica/toc/p2_c02_s004_b01.html|archive-date=21 July 2006}}</ref> In 1993 is die Serwiese dorp Kravica deur die ARBiH aangeval, wat tot burgerlike Serwiese slagoffers gelei het. [[Beeld:Exhumation Site in Čančari valley.jpg|thumb|240px|Opgrawing van die lyke van die Srebrenica-slagting.]] Die weerstand teen die Serwiese beleg van Srebrenica deur die ARBiH onder Oric is as ’n katalisator vir die slagting beskou. Serwiese propaganda het Bosniese weerstand teen Serwiese aanvalle as ’n grond vir wraak voorgestel. Serwiërs het in 1992 begin om Bosniërs te vervolg. In die daaropvolgende paar maande het die Serwiese weermag die dorpe Konjevic Polje en Cerska ingeneem, die samewerking tussen Srebrenica en Zepa verbreek en die Srebrenica-enklave tot 150 km² verklein. Bosniese inwoners van die buitegebiede het na Srebrenica saamgetrek, en die bevolking daarvan het tot tussen 50&nbsp;000 en 60&nbsp;000 toegeneem, ongeveer tien keer die vooroorlogse bevolking.<ref name="Bartrop Essential Reference">{{cite book |last1=Bartrop |first1=Paul R. |title=Bosnian genocide: the essential reference guide |date=2016 |publisher=ABC-CLIO |location=Santa Barbara |isbn=978-1-4408-3868-2}}</ref> Teen Maart 1993 was die dorp oorvol en belegtoestande het geheers. Daar was byna geen lopende water nie, aangesien die oprukkende Serwiese magte die watervoorrade vernietig het; mense was vir elektrisiteit van tydelike kragopwekkers afhanklik. Voedsel, medisyne en ander noodsaaklikhede was skaars. Die toestande het van Srebrenica ’n stadige doodskamp gemaak.<ref name="Bartrop Essential Reference" /> Die Serwiese owerhede was steeds vasbeslote om die enklave in te neem. Op 13 April 1993 het die Serwiërs aan die UNHCR-verteenwoordigers gesê hulle sou die dorp binne twee dae aanval tensy die Bosniërs oorgee en instem om ontruim te word.<ref>ICTY, Prosecutor vs. Krstic; Trial Chamber Judgement; United Nations; para. 13–17.</ref> ====Verhongering==== Met die mislukking om te demilitariseer en die tekort aan voorrade wat die gebied binnekom, het Oric sy mag gekonsolideer en die swartmark beheer. Sy manne het begin om kos, brandstof en sigarette op te gaar en geld te verduister wat deur hulporganisasies gestuur is om Moslemweeskinders te ondersteun.<ref>{{Harvnb|Danner|2009|p=232}}</ref> Basiese benodigdhede was vir baie mense in Srebrenica buite bereik weens Oric se optrede. VN-amptenare het hulle geduld met die ARBiH in Srebrenica begin verloor en hulle as "misdadige bendeleiers en swartmarkhandelaars" beskou.<ref>{{Harvnb|Danner|2009|p=233}}</ref> ’n Voormalige Serwiese soldaat van die "Rooi Barette"-eenheid het die taktiek beskryf wat gebruik is om die beleërde bevolking uit te honger en dood te maak: {{blockquote|Dit was amper soos ’n kat-en-muis-speletjie. Maar natuurlik was ons baie meer as die Moslems, so in byna alle gevalle was ons die jagters en hulle die prooi. Ons wou hê hulle moes oorgee, maar hoe kry jy iemand om in ’n oorlog soos dié oor te gee? Jy honger hulle uit. Ons het dus baie vinnig besef dit is nie eintlik wapens wat na Srebrenica ingesmokkel is waaroor ons ons moes bekommer nie, maar kos. Hulle het daar binne werklik honger gely, en daarom het hulle mense uitgestuur om beeste te steel of oeste in te samel, en ons taak was om hulle te vind en dood te maak ... Geen gevangenes nie. Die plaaslike mense het taamlik verontwaardig geraak, so soms het ons iemand aan die lewe gehou om hom aan hulle oor te gee [om dood te maak], net om hulle gelukkig te hou.<ref name="nytimes.com">{{cite news |work=The New York Times Magazine |first=Scott |last=Anderson |date=28 May 2014 |url=https://www.nytimes.com/interactive/2014/05/29/magazine/srebrenica-life-in-the-valley-of-death.html |title=Life in the Valley of Death |access-date=18 April 2017}}</ref>}} Toe die Britse joernalis Tony Birtley Srebrenica in Maart 1993 besoek, het hy beeldmateriaal geneem van burgerlikes wat van honger sterf.<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=Cz_dVScxOtg|title=Starvation in Pre-Genocide Srebrenica / Gladovanje u Srebrenici (1993)|date=15 August 2010|via=YouTube}}</ref> ===1993-'95: Srebrenica, 'n "veilige gebied"=== [[Beeld:Bosnia areas of control Sep 94.jpg|thumb|240px|Gebiede van beheer in die enklaves Oos-Bosnië en Herzegowina naby die Serwiese grens, September 1994.]] Op 16 April 1993 het die VN se Veiligheidsraad resolusie 819 goedgekeur waarin gelas word dat "alle partye&nbsp;... Srebrenica en omstreke as 'n veilige gebied hanteer wat vry sal wees van enige gewapende aanval of&nbsp;... vyandelike daad".<ref name="UN2">{{cite web|url=https://undocs.org/S/RES/819(1993)|id=S/RES/819(1993)|title=Resolution 819|publisher=United Nations|date=16 April 1993|at=para. No. 1}}</ref> Op 18 April het die eerste groep soldate van UNPROFOR (die nuwe naam vir die streeksbevel van Bosnië en Herzegowina in Srebrenica) aangekom. UNPROFOR het Kanadese soldate ontplooi om dit te beskerm as een van vyf nuwe "veilige gebiede". UNPROFOR se teenwoordigheid het 'n algehele aanval voorkom, hoewel botsings en mortieraanvalle voortgeduur het.<ref name="Bartrop Essential Reference"/> On 8 Mei 1993 is ooreengekom om Srebrenica te demilitariseer. Volgens ’n VN-verslag, <blockquote>het generaal [Sefer] Halilovic en generaal Mladic ingestem tot maatreëls wat die hele Srebrenica-enklave en ... Zepa omvat het. ... Bosnies magte ... sou hulle wapens, ammunisie en landmyne aan UNPROFOR oorhandig, waarna Serwiese "swaar wapens en eenhede wat ’n bedreiging vir die gedemilitariseerde gebiede ... inhou, onttrek sal word". Anders as die vroeëre ooreenkoms het dit spesifiek bepaal dat Srebrenica as ’n "gedemilitariseerde sone" beskou moes word, soos daarna verwys word in die ... [[Geneefse konvensies]].</blockquote> Albei partye het die ooreenkoms geskend, hoewel twee jaar van betreklike stabiliteit op die instelling van die enklave gevolg het. Luitenant-kolonel Thom Karremans (bevelvoerder van die Nederlandse afdeling, Dutchbat) het getuig Serwiese magte het sy personeel gekeer om na die enklave terug te keer en dat toerusting en ammunisie verhinder is om die gebied binne te kom. Bosniërs in Srebrenica het gekla oor aanvalle deur Serwiese soldate, terwyl dit vir die Serwiërs gelyk het asof Bosniese magte die "veilige gebied" as ’n gerieflike basis gebruik het om teenoffensiewe van stapel te stuur en dat UNPROFOR nie daarin geslaag het om dit te voorkom nie. Generaal Sefer Halilović het erken dat ARBiH-helikopters die vliegverbodsone geskend het en dat hy agt helikopters met ammunisie vir die 28ste Divisie gestuur het. ’n Sending van die Veiligheidsraad onder leiding van Diego Arria het op 25 April 1993 gearriveer en die Serwiërs in hulle verslag aan die VN veroordeel omdat hulle "’n stadige proses van volksmoord" gepleeg het.<ref name="UN report">{{cite web|title=Report of the Secretary-General pursuant to General Assembly resolution 53/35 – The fall of Srebrenica|url=https://undocs.org/A/54/549|website=undocs.org|publisher=United Nations|access-date=15 March 2017|pages=1–21, 55, 103–107|language=en}}</ref> Die sending het verklaar: "Serwiese magte moet terugtrek na punte van waar hulle nie die dorp kan aanval, teister of terroriseer nie." Pogings om die ARBiH te demilitariseer en die Serwiërs tot onttrekking te dwing het vrugteloos blyk te wees. Die ARBiH het die meeste van hulle swaar wapens, moderne toerusting en ammunisie in die omliggende woud versteek en slegs onbruikbare en ou wapens oorhandig.<ref name="NIOD Pt2Ch2"/> Die Serwiërs het geweier om van die frontlinies af terug te trek weens intelligensie wat hulle ontvang het oor die ARBiH se versteekte wapentuig.<ref name="auto1">{{cite web |date=17 January 2005 |title=Srebrenica: 'a safe area' Part 2 Dutchbat in the enclave |url=http://www.cnj.it/documentazione/Srebrenica/NIOD/NIOD%20Part%20II.pdf |access-date=5 May 2017 |work=Netherlands Institute of War Documentation}}</ref> In Maart 1994 het UNPROFOR 600 Nederlandse soldate ("Dutchbat") gestuur om die Kanadese te vervang. Teen Maart 1995 het Serwiese magte al die gebied rondom Srebrenica beheer en selfs VN-toegang tot die toevoerpad verhoed. Humanitêre hulp het afgeneem en lewensomstandighede het vinnig versleg.<ref name="Bartrop Essential Reference"/> UNPROFOR se teenwoordigheid het ’n algehele aanval op die veilige gebied voorkom, hoewel skermutselings en mortieraanvalle voortgeduur het.<ref name="Bartrop Essential Reference"/> Dutchbat het UNPROFOR se bevel gewaarsku oor die haglike toestande, maar UNPROFOR het geweier om humanitêre verligting of militêre ondersteuning te stuur.<ref name="Bartrop Essential Reference"/> ====Situasie versleg==== Teen vroeg in 1995 het al hoe minder voorraadkonvooie daarin geslaag om die enklave te bereik. Die situasie in Srebrenica en ander enklawes het ontaard in wettelose geweld namate prostitusie onder jong Moslemmeisies, diefstal en swartmarkbedrywighede toegeneem het.<ref>[[#refRamet2006|Ramet (2006)]], p. 443</ref> Reeds karige hulpbronne het verder afgeneem, en selfs die VN-magte het toenemend gevaarlik min kos, medisyne, ammunisie en brandstof gehad, totdat hulle uiteindelik gedwing is om te voet te patrolleer. Nederlandse soldate wat met verlof vertrek het, is nie toegelaat om terug te keer nie,<ref name="UN report" /> en hulle getal het van 600 tot 400 man afgeneem. In Maart en April het die Nederlandse soldate ’n opbou van Serwiese magte opgemerk. In Maart 1995 het Radovan Karadzic, president van die ''Republika Srpska'', ondanks druk van die internasionale gemeenskap om die oorlog te beëindig en pogings om oor vrede te onderhandel, ’n opdrag aan die RS oor langtermynstrategie in die enklave uitgereik. Die opdrag, bekend as "Opdrag 7", het bepaal die RS moes: {{blockquote|Die fisieke skeiding van Srebrenica van Zepa so gou moontlik voltooi en selfs kommunikasie tussen individue in die twee enklawes voorkom, en deur beplande en weldeurdagte gevegsoperasies ’n ondraaglike situasie van totale onveiligheid skep, met geen hoop op verdere oorlewing of lewe vir die inwoners van Srebrenica nie.<ref>{{cite web|url=http://www.icty.org/x/cases/krstic/acjug/en/krs-aj040419e.pdf#page=33|title=Prosecutor vs Krstic, Appeals Chamber Judgement|publisher=ICTY|date=19 April 2004|access-date=25 April 2017|page=29}}</ref>}} Teen middel 1995 was die humanitêre situasie in die enklave katastrofies. In Mei het Oric en sy staf, in opdrag, die enklave verlaat en senior offisiere in bevel van die 28ste Divisie daar gelaat. Laat in Junie en vroeg in Julie het die 28ste Divisie verslae uitgereik, waaronder dringende pleidooie dat die humanitêre korridor heropen moes word. Toe dit misluk, het Bosniese burgerlikes van honger begin sterf. Op 7 Julie het die burgemeester berig dat agt inwoners gesterf het.<ref>{{Cite web |url=http://www.hri.org/cgi-bin/brief?/news/misc/misc-news/1995/95-07-11_1.misc.txt |title=BALKAN WATCH The Balkan Institute 10 July 1995 A Weekly Review of Current Events Volume 2.26 Week in Review 3–9 July 1995 |access-date= 6 September 2026 |archive-date= 1 Augustus 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200801074722/http://www.hri.org/cgi-bin/brief?/news/misc/misc-news/1995/95-07-11_1.misc.txt |url-status=dead }}</ref> Op 4 Junie het die UNPROFOR-bevelvoerder Bernard Janvier, ’n Fransman, in die geheim met Ratko Mladic vergader om die vrylating van gyselaars te verkry, van wie baie Frans was. Mladic het van Janvier geëis dat daar geen verdere lugaanvalle sou wees nie.<ref>{{cite web |title=Remarks by the High Commissioner to the Security Council meeting on Bosnia and Herzegovina (Srebrenica) |url=https://www.ohchr.org/EN/NewsEvents/Pages/DisplayNews.aspx?NewsID=16218&LangID=E |website=ohchr}}</ref> In die weke voor die aanval op Srebrenica deur die Serwiërs is ARBiH-magte deur die hoë bevel gelas om afleidings- en ontwrigtingsaanvalle op die RS uit te voer.{{sfn|Ingrao|2012|p=218}} Op een geleentheid, op 25 Junie, het ARBiH-magte RS-eenhede op die Sarajevo-Zvornik-pad aangeval, groot ongevalle toegedien en RS-voorraaddepots geplunder.{{sfn|Ingrao|2012|p=218}} ====6-11 Julie 1995: Serwiese oorname==== Die Serwiese offensief teen Srebrenica het op 6 Julie in alle erns begin. Die RS, met 2&nbsp;000 soldate, was in die minderheid en het nie verwag die aanval sou ’n maklike oorwinning wees nie.{{sfn|Ingrao|2012|p=218}} Vyf UNPROFOR-waarnemingsposte in die suide van die enklave het geval in die aangesig van die Bosnies-Serwiese opmars. Sommige Nederlandse soldate het na die enklave teruggetrek nadat hulle waarnemingsposte aangeval is, terwyl die bemannings van die ander poste aan die Serwiërs oorgegee het. Die verdedigende Bosniese magte, wat 6&nbsp;000 man getel het, het onder vuur gekom en is na die dorp teruggedwing. Toe die suidelike gebied oorgeneem word, het sowat 4&nbsp;000 Bosniërs, wat in ’n nabygeleë Sweedse behuisingskompleks vir vlugtelinge gewoon het, noordwaarts na Srebrenica gevlug. Nederlandse soldate het berig die oprukkende Serwiërs "suiwer" die huise in die suide van die enklave.<ref name="Krstic 2001 takeover">{{cite web |url=http://www.icty.org/x/cases/krstic/tjug/en/krs-tj010802e.pdf |title=Krstic Judgement Part II. Findings of Fact |pages=10–18, 27, 32–92 |date=2 August 2001 |publisher=ICTY }}</ref> [[Beeld:Pantserrupsvoertuig YPR-765.jpg|thumb|240px|links|’n Nederlandse YPR-765 van die soort wat in Srebrenica gebruik is.]] Op 8 Julie het ’n Nederlandse YPR-765-pantservoertuig onder Serwiese vuur gekom en teruggetrek. ’n Groep Bosniërs het geëis dat die voertuig bly om hulle te verdedig en ’n tydelike versperring opgerig om sy terugtrekking te verhinder. Toe die voertuig wel terugtrek, het ’n Bosniese boer wat die versperring beman het, ’n handgranaat daarop gegooi en die Nederlandse soldaat Raviv van Renssen gedood.<ref name="LeBor2008">{{cite book|last1=LeBor|first1=Adam|title="Complicity with Evil": The United Nations in the Age of Modern Genocide|date=1 October 2008|publisher=Yale University Press|isbn=978-0300135145|page=97}}</ref> Op 9 Julie, aangemoedig deur sukses, min weerstand van die gedemilitariseerde Bosniërs en ’n gebrek aan reaksie van die internasionale gemeenskap, het president Karadzic ’n nuwe bevel uitgereik wat 1&nbsp;500<ref>{{cite news |publisher=CNN |url=http://www.cnn.com/WORLD/Bosnia/updates/july95/7-11/index4.html|title=1,500 Bosnian Serb troops overran the enclave of Srebrenica |date=11 July 1995 |access-date=7 October 2012}}</ref> Serwiese soldate gemagtig het om Srebrenica in te neem.<ref name="Krstic 2001 takeover"/> Die volgende oggend, 10 Julie, het luitenant-kolonel Karremans dringende versoeke vir lugsteun tot Navo gerig om Srebrenica te verdedig terwyl skares die strate gevul het, waarvan sommige wapens gedra het. RS-tenks het nader gekom, en Navo-lugaanvalle daarop het op 11 Julie begin. Bomwerpers het probeer om RS-artillerieposisies buite die dorp aan te val, maar swak sigbaarheid het Navo gedwing om die aanvalle te kanselleer. Nog lugaanvalle is gekanselleer nadat die RS gedreig het om die VN se Potocari-kompleks te bombardeer, Nederlandse en Franse militêre gyselaars dood te maak en omliggende plekke aan te val waar 20&nbsp;000 tot 30&nbsp;000 burgerlike vlugtelinge saamgedrom het.<ref name="Krstic 2001 takeover"/> Dertig Dutchbat-soldate is deur Mladic se troepe as gyselaars geneem.<ref name="Bartrop Essential Reference"/> Laat die middag van 11 Julie het Mladic, vergesel van ander RS-offisiere, triomfantlik deur die verlate strate van Srebrenica gestap.<ref name="Krstic 2001 takeover"/> Dié aand<ref>{{cite news|url=http://www.thedailybeast.com/articles/2011/07/13/the-fatal-toast-before-the-srebrenica-massacre.html|title=Dutch Court Rules Netherlands Responsible for Three Deaths in Srebrenica Massacre in Bosnia |work=The Daily Beast|date=13 July 2011|last1=Visser|first1=Nadette De}}</ref> is luitenant-kolonel Karremans verfilm terwyl hy saam met Mladic ’n heildronk instel tydens die mislukte onderhandelings oor die lot van die burgerlike bevolking wat in Potocari byeengekom het.<ref name="spiegel.de"/><ref name="Daruvalla">{{cite magazine |url=http://www.time.com/time/europe/magazine/article/0,13005,901020429-232505,00.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20050316044527/http://www.time.com/time/europe/magazine/article/0,13005,901020429-232505,00.html |url-status=dead |archive-date=16 March 2005 |title=Anatomy of a Massacre |magazine=Time |last=Daruvalla |first=Abi |access-date=20 July 2006|date=21 April 2002}}</ref> ==Die slagting== ===Al hoe meer vlugtelinge in Potocari=== [[Beeld:Dutchbat HQ 2009.jpg||thumb|250px|Hoofkwartier in Potočari vir Nederlandse Dutchbat-soldate. Die gebou was ’n onbruikte batteryfabriek.]] Teen die aand van 11 Julie was ongeveer 20 000 - 25 000 Bosniese vlugtelinge uit Srebrenica in Potocari saamgetrek en het hulle beskerming binne die UNPROFOR-hoofkwartier van Dutchbat gesoek. Verskeie duisende het die kompleks binnegegaan, terwyl die res oor die aangrensende fabrieke en velde versprei was. Hoewel die meeste vroue, kinders, bejaardes of gestremdes was, het 63 getuies beraam dat daar minstens 300 mans binne die kompleks en tussen 600 en 900 in die skare buite was.<ref name="ICTY">{{Cite web|url=http://www.icty.org/x/cases/krstic/acjug/en/krs-aj040419e.pdf|title=Prosecutor vs. Kristic, Judgement}}</ref> Daar was "min kos en water" en dit was verstikkend warm. ’n Dutchbat-offisier het die toneel beskryf: {{blockquote|Hulle was paniekerig, hulle was bang, en hulle het mekaar vasgedruk teen die soldate, my soldate, die VN-soldate wat probeer het om hulle te kalmeer. Mense wat geval het, is vertrap. Dit was ’n chaotiese situasie.<ref name="ICTY" />}} Op 12 Julie het die VN se Veiligheidsraad kommer in resolusie 1004 uitgespreek oor die humanitêre situasie in Potocari, die offensief deur Bosnies-Serwiese magte veroordeel en hulle onmiddellike onttrekking geëis. Op 13 Julie het die Nederlandse magte vyf Bosniese vlugtelinge uit die kompleks verdryf, ondanks die wete dat mans buite vermoor word.<ref name="NYT9613">{{cite news|title=Dutch Peacekeepers Are Found Responsible for Deaths|url=https://www.nytimes.com/2013/09/07/world/europe/dutch-peacekeepers-are-found-responsible-for-deaths.html|access-date=7 September 2013|newspaper=The New York Times|date=6 September 2013|first=Marlise |last=Simons|}}</ref> ===Misdade in Potocari === Op 12 Julie kon die vlugtelinge in die kompleks sien hoe RS-lede huise en hooimiedens aan die brand steek. Deur die loop van die middag het Serwiese soldate tussen die skare beweeg en die summiere teregstelling van mans het plaasgevind.<ref name="ICTY"/> Op die oggend van 12 Julie het ’n getuie ’n hoop van 20-30 lyke gesien wat agter die vervoergebou opgestapel was, langs ’n trekkeragtige masjien. ’n Ander getuie het verklaar dat hy gesien het hoe ’n soldaat ’n kind met ’n mes doodsteek, in die middel van ’n skare Bosniërs. Hy het gesien hoe Serwiese soldate meer as 100 Bosniese mans agter die sinkfabriek teregstel en toe hul liggame op ’n vragmotor laai, hoewel die aantal en aard van die moorde van ander getuienis in die verhoorrekord verskil het, wat aandui die moorde in Potocari was sporadies van aard. Soldate het mense uit die skare uitgesoek en hulle weggeneem. ’n Getuie het vertel hoe drie broers – een ’n kind en die ander twee tieners – in die nag weggeneem is. Toe die seuns se ma na hulle gaan soek, het sy hulle naak gevind met hul kele afgesny.<ref name="ICTY"/><ref name="Krstic 2001 takeover"/> Daardie nag het ’n Nederlandse mediese ordonnans twee Serwiese soldate gesien wat ’n vrou verkrag<ref name="Krstic 2001 takeover"/> ’n Oorlewende, Zarfa Turkovic, het die gruwels beskryf: "Twee Serwiese soldate het haar bene gevat en dit in die lug opgelig, terwyl die derde haar begin verkrag het. Vier van hulle het beurte met haar geneem. Mense was stil, en niemand het beweeg nie. Sy het geskree en uitgeroep en hulle gesmeek om te stop. Hulle het ’n lap in haar mond gedruk, en toe het ons net stil snikke gehoor."<ref>{{cite news|url=https://apnews.com/article/736bd951f0ad2fe504a32d3476bde222|title=Srebrenicans Detail Serb Gang Rape, Other Atrocities|date=17 July 1995|work=Associated Press|first=Snjezana|last=Vukic}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.markdanner.com/articles/show/62|first=Mark|last=Danner|title=The US and the Yugoslav Catastrophe|date=20 November 1997|work=The New York Review of Books|access-date=2 June 2009|archive-date=28 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181228034959/http://www.markdanner.com/articles/show/62|url-status=dead}}</ref> ====Moord op Bosniese mans en seuns==== Van die oggend van 12 Julie af het Serwiese magte begin om mans en seuns uit die vlugtelingbevolking in Potocari bymekaar te maak en hulle op afsonderlike plekke aan te hou, en namate die vlugtelinge begin het om op die busse te klim wat noordwaarts na Bosniesbeheerde gebied op pad was, het Serwiese soldate mans van militêre ouderdom wat probeer het om aan boord te klim, uitgesonder. Soms is jonger en ouer mans ook voorgekeer (sommige net 14).<ref>{{cite web|url=http://www.icty.org/x/cases/krstic/trans/en/000726ed.htm |title=Separation of boys, Krstic ICTY Potocari |publisher=International Criminal Tribunal for the former Yugoslavia |date=26 July 2000 |access-date=26 May 2011}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.icty.org/x/cases/popovic/trans/en/070206ED.htm |title=Separation, Popovic ICTY |publisher=International Criminal Tribunal for the former Yugoslavia |access-date=26 May 2011}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.icty.org/x/cases/krstic/trans/en/000411ed.htm |title=Separation, Krstic ICTY |publisher=International Criminal Tribunal for the former Yugoslavia |date=11 July 1995 |access-date=26 May 2011}}</ref> [[Beeld:Srebrenica 2008 1.jpg|thumb|220px|'n Beskadigde gebou in Srebrenica ná die oorlog.]] Dié mans is na ’n gebou geneem wat die "Withuis" genoem is. Teen die aand van 12 Julie het majoor Franken van Dutchbat gehoor geen mans kom saam met die vroue en kinders by hul bestemming in Kladanj aan nie. UNHCR se direkteur van operasies, Peter Walsh, is deur die hoof van die sending, Damaso Feci, na Srebrenica gestuur om te bepaal watter noodhulp vinnig verskaf kon word. Walsh en sy span het die middag by Gostilj, net buite Srebrenica, aangekom maar is deur RS-magte teruggewys. Ondanks hulle aanspraak op vryheid van beweging, is die UNHCR-span nie toegelaat om voort te gaan nie en is hulle gedwing om noordwaarts terug te keer na Bijeljina. Deur die loop van die tyd het Walsh verslae oor die ontwikkelende situasie aan UNHCR in Zagreb teruggestuur, insluitend sy waarneming van die gedwonge verskuiwing en mishandeling van Moslemmans en -seuns, asook die geluide van teregstellings wat plaasgevind het. Op 13 Julie het Dutchbat-troepe duidelike tekens gesien dat Serwiese soldate Bosniese mans wat uitgesonder is, vermoor het. Korporaal Vaasen het gesien hoe twee soldate ’n man agter die "Withuis" neem, ’n skoot gehoor en gesien hoe die twee soldate alleen terugkom. ’n Ander Dutchbat-offisier het gesien hoe Serwiese soldate ’n ongewapende man met ’n skoot in die kop vermoor, en het deur die loop van die middag 20-40 keer per uur geweerskote gehoor. Toe Dutchbat-soldate aan kolonel Joseph Kingori, ’n militêre waarnemer van die VN, daarvan vertel, het Kingori ondersoek gaan instel. Hy het geweerskote gehoor toe hy nader kom, maar is deur Serwiese soldate voorgekeer. Sommige teregstellings is snags onder boogligte uitgevoer, waarna stootskrapers die liggame in massagrafte gestoot het.<ref name="CNN-2006-05-03">Graham Jones. [http://www.cnn.com/2006/WORLD/europe/02/22/warcrimes.srebrenica/ "Srebrenica: A Triumph of Evil"]. CNN, 3 May 2006</ref> Volgens getuienis wat deur die Franse polisieman Jean-René Ruez van Bosniërs versamel is, is sommige mense lewendig begrawe; hy het getuienis aangehoor waarin beskryf is hoe Serwiese magte vlugtelinge doodgemaak en gemartel het, hoe strate met lyke besaai was, hoe mense selfmoord gepleeg het om te voorkom dat hulle neus, lippe en ore afgesny word, en hoe volwassenes gedwing is om toe te kyk terwyl soldate hul kinders doodmaak.<ref name="CNN-2006-05-03"/> Dit was eers ná 2004 – ná die Srebrenica-kommissie se verslag – dat Serwiese amptenare erken het hulle magte het die massamoord gepleeg. In 'n verslag is erken die moorde op die mans en seuns is beplan, en meer as 7 800 is vermoor.<ref name=":0">{{cite web|url=http://www.ohr.int/?p=44915|publisher=Office of the High Representative in Bosnia and Herzegovina |access-date=1 May 2017|title=Srebrenica Commission Report to be assessed by judges before public comments|date=18 October 2004}}</ref><ref name=":0"/> ====Verkragting en mishandeling van burgerlikes==== Duisende vroue is verkrag, seksueel aangerand en op ander maniere gemartel. Daar is getuienis van jong vroue en meisies wat uit groepe vlugtelinge verwyder en verkrag is, soms voor die vroue se kinders. Daar was oral Nederlandse soldate. Een vrou se baba van 'n paar maande is voor haar keelaf gesny omdat hy gehuil het. {{blockquote|"Ek het erger dinge gesien. Daar was byvoorbeeld 'n meisie van sowat nege jaar oud. In 'n stadium het iemand vir haar broer gesê hy moet haar verkrag. Hy het nie en ek dink nie hy kon nie, want hy was nog 'n blote kind. Toe vermoor hulle die jong seun. … Ek het ook gesien hoe ander mense vermoor is. Sommige se kele is afgesny en ander se koppe.<ref name="legal tools">{{cite web|url=http://www.legal-tools.org/en/doc/ca1e99/|website=ICC Legal Tools|author=Van Diepen Van der Kroef Advocaten|title=Writ of Summons: District Court, The Hague|date=4 June 2007|pages=101–108}}</ref>}} Ander getuies het soortgelyke grustories vertel. <ref name="legal tools"/><ref>{{cite web|url=https://www.icty.org/x/cases/krstic/acjug/en/ |title=Radislav Krstic Trial Chambers Judgement |publisher=International Criminal Tribunal for the former Yugoslavia |date=5 March 2007 |access-date=26 May 2011}}</ref> Weens mislukte VN-onderhandelings met Serwiese soldate is sowat 25&nbsp;000 vroue van Srebrenica teen hulle wil na Bosniesbeheerde gebiede verskuif. Sommige busse het blykbaar nooit veiligheid bereik nie. Volgens Kadir Habibović, wat op een van die eerste busse na Kladanj weggekruip het, het hy minstens een bus vol Bosniese vroue sien wegry van Bosniese gebied.<ref name="Rhode">{{citation|last1=Rohde |first1=David|title=Account of Women Taken|publisher=Columbia University|date=2 October 1995|url=http://www.columbia.edu/itc/journalism/nelson/rohde/p-1025.html|access-date=7 January 2018}}</ref> ===Kolom Bosniese mans=== Op die aand van 11 Julie het die gerug versprei dat weerbare mans die woude moes invlug, ’n kolom saam met die ARBiH se 28ste Divisie vorm en probeer deurbreek na 'n gebied in die noorde wat deur die Bosniese regering beheer is.<ref name="ICTY: Radislav Krstić verdict – The Column of Bosnian Muslim Men">{{cite web|url=https://www.un.org/icty/krstic/TrialC1/judgement/krs-tj010802e-1.htm#IIA7b |title=ICTY: Radislav Krstić verdict – The Column of Bosnian Muslim Men |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080105091809/http://www.un.org/icty/krstic/TrialC1/judgement/krs-tj010802e-1.htm |archive-date=5 January 2008 }}</ref> Hulle sou glo ’n beter kans gehad het om te oorleef deur te probeer ontsnap as om in Serwiese hande te val.<ref>[http://www.icty.org/x/cases/blagojevic_jokic/tjug/en/bla-050117e.pdf Getuie P-104 se getuienis in die Blagojevic-verhoor], ICTY-saak IT-06-60-T, Uitspraak van die Verhoorkamer, 17 Januarie 2005, voetnota 460, p. 52. Onttrek op 9 April 2010.</ref> Langs die pad is die kolom bestook en in ’n lokval gelei. In ernstige geestelike nood het sommige vlugtelinge selfmoord gepleeg. Ander is oorreed om oor te gee. Oorlewendes het beweer hulle is met ’n chemiese middel aangeval wat hallusinasies, disoriëntasie en vreemde gedrag veroorsaak het. Dehidrasie en ’n gebrek aan slaap was verdere probleme.<ref name="Popovic 2006">{{Cite web|url=https://www.icty.org/x/cases/popovic/trans/en/061106ED.htm|title=Witness PW-139 evidence to the Popovic et al trial, 6 November 2006, ICTY transcript |pages=3665–66|website=International Criminal Tribunal for the former Yugoslavia}}</ref><ref name="commdocs.house.gov">{{cite web|url=http://commdocs.house.gov/committees/intlrel/hfa49268.000/hfa49268_0.htm#39|title=Testimony of Diane Paul to US House of Representatives Committee on International relations Subcommittee on International Operations and Human Rights hearing on the Betrayal of Srebrenica|page=39|access-date=24 July 2010}}</ref><ref name="news.bbc.co.uk">{{Cite web|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/217753.stm|work=BBC News |title=Serbs accused of chemical attacks|date=19 November 1999}}</ref><ref name="sense-agency.com">{{Cite web|url=http://www.sense-agency.com/en/stream.php?sta=3&pid=8351&kat=3|archive-url=https://web.archive.org/web/20071008015959/http://www.sense-agency.com/en/stream.php?sta=3&pid=8351&kat=3|url-status=dead|title=SENSE Tribunal report |date=22 August 2006|archive-date=8 October 2007}}</ref> Infiltreerders in burgerklere het vlugtelinge verwar, aangeval en vermoor.<ref name="Popovic 2006"/><ref>Testimony of I.N., J.C., J.T., G.I., N.T., Human Rights Watch Report [https://www.hrw.org/en/node/85087/section/12 "The Fall of Srebrenica and the Failure of UN Peacekeeping"], 15 October 1995 (12. Trek through Serbian-Controlled Territory). Retrieved 7 April 2010.</ref> Baie van dié wat gevange geneem is, is op die plek doodgemaak.<ref name="Popovic 2006"/> Ander is bymekaargemaak en na afgeleë plekke geneem om tereggestel te word. Die aanvalle het die kolom in kleiner dele laat opbreek. Slegs ongeveer ’n derde het daarin geslaag om die teerpad tussen Konjevic Polje en Nova Kasaba oor te steek ===Massateregstellings=== [[Beeld:ICTY - One of the graves at Nova Kasaba..jpg|thumb|220px|Lyke wat by Nova Kasaba opgegrawe is.]] Die omvang van die beplanning en koördinering op hoë vlak om duisende mense binne enkele dae dood te maak, is duidelik uit die omvang en stelselmatige aard waarop die teregstellings uitgevoer is. Die RS het op 13 Julie die grootste aantal gevangenes geneem, langs die pad tussen Bratunac en Konjevic Polje. Getuies beskryf die versamelpunte, soos 'n veld, pakhuise, 'n skool en 'n sokkerveld. Etlike duisende mense is in die veld naby Sandici en op die veld in Nova Kasaba saamgedryf, waar hulle deursoek en in kleiner groepe verdeel is. In ’n video deur die joernalis Zoran Petrović verklaar ’n Serwiese soldaat dat minstens 3&nbsp;000 tot 4&nbsp;000 mans hulle langs die pad oorgegee het. Teen laatmiddag op 13 Julie het die totaal volgens onderskepte radiokommunikasie tot 6&nbsp;000 gestyg; die volgende dag is dieselfde syfer deur kolonel Radislav Jankovic van die Serwiese leër aan majoor Franken van Dutchbat gegee. Baie gevangenes is op die beskryfde plekke gesien deur verbygaande konvooie wat vroue en kinders per bus na Kladanj vervoer het, terwyl lugfoto’s bewyse gelewer het wat dit bevestig.<ref name="Neth-WarDocs">{{cite web|url=http://publications.niod.knaw.nl/publications/srebrenicareportniod_en.pdf|title=Srebrenica – Reconstruction, background, consequences and analyses of the fall of a 'safe' area|author=NIOD Institute for War-, Holocaust- and Genocide Studies|date=2002}}</ref> Die kolom was 12-15&nbsp;km lank; die begin en einde was twee en 'n half uur uitmekaar.<ref name="Krstic 2001 takeover" /> Opdrag is gegee dat die 700 mans in Sandici bymekaargemaak word, en die soldate wat hulle bewaak het, het hulle gedwing om hulle besittings op ’n hoop te gooi en waardevolle goed aan hulle te oorhandig. Deur die middag is die groep in Sandici deur Mladiv besoek, wat vir hulle gesê het dat hulle geen leed aangedoen sou word nie, as krygsgevangenes behandel sou word, vir ander gevangenes geruil sou word en dat hulle families veilig na Tuzla begelei is. Sommige mans is op voertuie na Bratunac en ander plekke geplaas, terwyl sommige na pakhuise in Kravica gemarsjeer is. Die mans wat op die veld in Nova Kasaba versamel is, is gedwing om hulle besittings te oorhandig. Mladic het hulle ook op die middag van 13 Julie besoek; by dié geleentheid het hy aangekondig dat die Bosniese owerhede in Tuzla hulle nie wou hê nie en dat hulle dus elders heen geneem sou word. Die mans in Nova Kasaba is op busse en vragmotors gelaai en na Bratunac of ander plekke geneem.<ref name="Krstic 2001 takeover"/> Die Bosniese mans wat in Potocari van die vroue, kinders en bejaardes geskei is, ongeveer duisend, is na Bratunac vervoer en daar het Bosniese mans wat uit die kolom gevange geneem is, by hulle aangesluit.<ref>[http://www.icty.org/x/cases/blagojevic_jokic/trans/en/030519IT.htm Jean-René Ruez se getuienis in die Blagojevic-verhoor], 19 Mei 2003 ICTY-transkripsie p. 480</ref> Byna sonder uitsondering is die duisende gevangenes wat ná die oorname gevange geneem is, tereggestel. Sommige is individueel of in klein groepe deur die soldate wat hulle gevange geneem het, doodgemaak. Die meeste is in noukeurig georkestreerde massateregstellings doodgemaak wat op 13 Julie net noord van Srebrenica begin het. Die massateregstellings het ’n goed gevestigde patroon gevolg. Die mans is na leë skole of pakhuise geneem. Nadat hulle ure lank aangehou is, is hulle op busse of vragmotors gelaai en na ’n ander plek geneem, gewoonlik in ’n afgesonderde gebied. Hulle was ongewapen en daar is dikwels stappe gedoen om weerstand tot ’n minimum te beperk, soos om hulle te blinddoek, hulle polse agter hulle rug met bande vas te bind of hul skoene uit te trek. Wanneer hulle by die teregstellingsplekke aangekom het, is die mans in klein groepies van die vragmotors afgehaal, in ’n ry opgestel en doodgeskiet. Diegene wat die aanvanklike skietery oorleef het, is met ’n verdere skoot doodgeskiet, hoewel dit soms eers gebeur het nadat hulle 'n ruk lank gely het.<ref name="Krstic 2001 takeover" /> ==Slagoffers== Die sogenaamde ''Bosniese Boek van die Dooies'' noem 8&nbsp;331 slagoffers wat in die slagting dood is. Die soldate onder hulle was 1&nbsp;416, oftewel 17%, wat beteken 83% van dié wat gedood is, was burgerlikes. Van dié 8&nbsp;331 was 5&nbsp;113 uit Srebrenica, 1&nbsp;766 uit Bratunac, 900 uit Vlasenica, 437 uit Zvornik en 115 uit Rogatica/Zepa.<ref>{{Cite web | publisher=Research and Documentation Center | title=Human Losses in Bosnia-Herzegovina 1991–1995 part I | pages=173–174 | url=http://www.mnemos.ba/en/home/Download}}</ref> Teen Julie 2020 het die Internasionale Kommissie vir Vermiste Persone (IKVP) 6&nbsp;993 mense geïdentifiseer wat sedert die val van Srebrenica vermis is, hoofsaaklik deur DNS-profiele wat uit opgegrawe oorskot verkry is te ontleed en dit met die profiele van familielede van die vermistes te vergelyk. Die IKVP skat die totale aantal sterftes was net meer as 8&nbsp;000.<ref>{{cite web |title=ICMP and the Srebrenica Genocide |url=https://www.icmp.int/wp-content/uploads/2020/07/ICMP-srebrenica-leaflet-EN-web.pdf |website=International Commission on Missing Persons |access-date=30 October 2020 |date=July 2020 |archive-date=30 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200930161848/https://www.icmp.int/wp-content/uploads/2020/07/ICMP-srebrenica-leaflet-EN-web.pdf }}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|3}} ==Skakels== {{vertaaluit| taalafk = en | il = Srebrenica massacre}} {{Normdata}} [[Kategorie:Geskiedenis van Bosnië en Herzegowina]] [[Kategorie:Volksmoorde]] omtd19ry82bx1be7sn3v47a49s24ksb 0 468853 2967788 2966224 2026-09-16T19:01:24Z Pynappel 70858 2967788 wikitext text/x-wiki {{Infobox social media personality | name = Benjamin Buit | image = | image_upright = | caption = | other_names = BENDER | birth_name = | birth_date = <!-- DO NOT ADD BIRTHDAY BECAUSE OF PRIVACY OF A MINOR -->{{Geboortejaar en ouderdom|2008}} | birth_place = [[Nederland]] | occupation = [[YouTuber]] | spouse = | children = | youtube_handle = benderbijofficial | youtube_display_name = BENDER | youtube_years_active = 2023–present | youtube_genre = {{flatlist| * [[Joernalisme]] * [[politiek]] * [[komedie]] * [[satire]] }} | youtube_subscribers = 322 000 | youtube_views = 62,3 miljoen | stats_update = 7 Februarie 2025 }} '''Benjamin Buit''' (gebore 2008) is 'n [[Nederland]]se [[joernalis]] en [[YouTuber]] wat ook regstreeks op [[Twitch]] uitsaai. Hy is bekend vir sy kritiese en dikwels humoristiese verslaggewing by geleenthede en [[Protes|betogings]], waar hy in 'n joernalistieke styl kritiese vrae vra.<ref name="volkskrant" /> == BENDER == Saam met sy broer Tommy Buit en sy vriend Frits-Willem van der Hoeven bestuur Buit die [[YouTube]]-kanaal ''BENDER'',<ref name="kanaal" /> wat sy eerste [[video]] in Maart 2023 gelaai het.<ref name="eerste-video" /> Die kanaal publiseer verslaggewing van [[Protes|protesaksies]] en maatskaplike gebeure, soms met 'n [[politiek]]e hoek.<ref name="volkskrant" /> Benjamin is die gesig van die kanaal en die [[Onderhoud|onderhoudvoerder]], terwyl Tommy en Frits-Willem uitsluitlik agter die skerms as kameramanne en produksiespan werk.<ref name="nrc-protes" /> ''BENDER'' trek baie openbare aandag omdat dit dikwels een van die min verslaggewers ter plaatse is. Hul beelde word gevolglik gereeld deur groter nuusplatforms oorgeneem, onder meer deur ''NOS Journaal'', die nuusprogram van die Nederlandse openbare omroep.<ref name="telegraaf" /> In November 2024 het Buit internasionaal in die nuus gekom nadat hy verslag gedoen het van die onluste waarby ondersteuners van die Israeliese sokkerklub Maccabi Tel Aviv deur [[Amsterdam]] getrek het. Sy beelde het viraal gegaan vanweë die unieke verslaggewing ter plaatse.<ref name="nrc-maccabi" /><ref name="nyt" /> In September 2025 het Buit se verslaggewing van die betoging teen die asiel- en migrasiebeleid op die Malieveld in [[Den Haag]] viraal gegaan. Die betoging het op onluste uitgeloop waarby die polisie moes ingryp en tientalle mense in hegtenis geneem is.<ref name="trouw" /><ref name="ad-denhaag" /> In Oktober 2025 was Buit met sy straatonderhoude een van die laaste drie genomineerdes in die kategorie ''Online-videoserie'' by die Gouden Televizier-Ring-gala, 'n Nederlandse televisietoekenning. Die prys is uiteindelik aan die aanbieder Gerard Joling vir sy blogvideoreeks toegeken.<ref name="nu-televizier" /> Op 22 Januarie 2026 is Buit en sy kameraman tydens opnames in [[Delft]] deur 'n groot groep jongmense bedreig.<ref name="ad-delft" /> Buit is op sy agterkop geslaan en daar is glas na hulle gegooi.<ref name="rtl-delft" /> Twee minderjariges is gevolglik weens aanranding in hegtenis geneem.<ref name="nu-delft" /> [[Geert Wilders]], die leier van die [[Party vir die Vryheid]], het die stad daardie dag besoek.<ref name="villamedia" /> == Privaat lewe == Buit het in Het Gooi in Nederland grootgeword en is aan moederskant die kleinseun van Rob Out, voormalige programdirekteur van die radiostasie Radio Veronica.<ref name="gooieneemlander" /> == Verwysings == {{Verwysings|refs= <ref name="kanaal">{{Cite web |url=https://www.youtube.com/@benderbijofficial/videos |title=YouTube-kanaal "BENDER" |website=YouTube |archive-url=https://web.archive.org/web/20241111051337/https://www.youtube.com/@benderbijofficial/videos |archive-date=2024-11-11 |language=nl}}</ref> <ref name="volkskrant">{{Cite web |last=Daams |first=Jasper |title=De jonge youtuber die verslag deed van de rellen in Amsterdam is al langer een rijzende ster |url=https://www.volkskrant.nl/binnenland/de-jonge-youtuber-die-verslag-deed-van-de-rellen-in-amsterdam-is-al-langer-een-rijzende-ster~b026da64/ |work=de Volkskrant |date=2024-11-11 |access-date=2026-02-04 |language=nl}}</ref> <ref name="eerste-video">{{Cite web |last=BENDER |title=INFILTREREN BIJ DE FEMINIST MARCH ALS DOVENTOLK |url=https://www.youtube.com/watch?v=p62LSWYPdzc |website=YouTube |date=2023-03-13 |access-date=2026-01-27 |language=nl}}</ref> <ref name="nrc-protes">{{Cite news |last=Stefanovski |first=Nina |title=Bender (17) filmt bij elk protest: 'Pietje Bell sla je niet in elkaar' |url=https://www.nrc.nl/nieuws/2025/10/13/bender-16-filmt-bij-ieder-protest-pietje-bell-sla-je-niet-in-elkaar-a4909412 |work=[[NRC Handelsblad|NRC]] |date=2025-10-13 |access-date=2026-01-27 |language=nl}}</ref> <ref name="telegraaf">{{Cite web |title=Bender boos op NOS: 'Daar wil ik nog steeds geld voor zien' |url=https://www.telegraaf.nl/video/bender-boos-op-nos-daar-wil-ik-nog-steeds-geld-voor-zien/94983795.html |work=De Telegraaf |date=2025-10-04 |access-date=2026-02-04 |language=nl}}</ref> <ref name="nrc-maccabi">{{Cite news |last=Meischke |first=Jamila |title=Maccabi-supporters trokken rellend door de stad, de zestienjarige youtuber Bender was erbij |url=https://www.nrc.nl/nieuws/2024/11/10/maccabi-supporters-trokken-rellend-door-de-stad-de-zestienjarige-youtuber-bender-was-erbij-a4872575 |work=[[NRC Handelsblad|NRC]] |date=2024-11-10 |access-date=2026-01-27 |language=nl}}</ref> <ref name="nyt">{{Cite news |last=Tankersley |first=Jim |title=Chaos, Provocations and Violence: How Attacks on Israeli Soccer Fans Unfolded |url=https://www.nytimes.com/2024/11/10/world/europe/israeli-soccer-fans-amsterdam-attack.html |work=[[The New York Times]] |date=2024-11-10 |access-date=2025-10-14}}</ref> <ref name="trouw">{{Cite web |last=Moussaoui |first=Laila |title=YouTube-sensatie Bender wil het anders doen dan 'gewone' media: 'Mensen durven met ons te praten' |url=https://www.trouw.nl/cultuur-media/youtube-sensatie-bender-wil-het-anders-doen-dan-gewone-media-mensen-durven-met-ons-te-praten~bccc56e4/ |work=Trouw |date=2025-11-23 |access-date=2026-02-04 |language=nl}}</ref> <ref name="ad-denhaag">{{Cite web |title=Ruim 30 mensen aangehouden bij rellen Den Haag: 'Ongehoord en Nederland onwaardig' |url=https://www.ad.nl/binnenland/ruim-30-mensen-aangehouden-bij-rellen-den-haag-ongehoord-en-nederland-onwaardig~ab357ccf/ |work=Algemeen Dagblad |date=2025-09-20 |access-date=2026-01-27 |language=nl}}</ref> <ref name="nu-televizier">{{Cite web |title=Dit zijn alle winnaars van het Gouden Televizier-Ring Gala 2025 |url=https://www.nu.nl/entertainment/6372615/dit-zijn-alle-winnaars-van-het-gouden-televizier-ring-gala-2025.html |work=NU.nl |date=2025-10-16 |access-date=2025-10-17 |language=nl}}</ref> <ref name="ad-delft">{{Cite web |last=Tielmans |first=Stijn |title=Youtuber Bender en cameraman opgejaagd door dertigtal jongeren na tikken op achterhoofd: 'Helaas de harde realiteit' |url=https://www.ad.nl/delft/youtuber-bender-en-cameraman-opgejaagd-door-dertigtal-jongeren-na-tikken-op-achterhoofd-helaas-de-harde-realiteit~a3cb4dcf/ |work=Algemeen Dagblad |date=2026-01-22 |access-date=2026-02-04 |language=nl}}</ref> <ref name="rtl-delft">{{Cite web |title=Vlogger Bender (17) belaagd in Delft door 40 jongeren: op hoofd geslagen en met glas bekogeld |url=https://www.rtl.nl/boulevard/entertainment/artikel/5557789/vlogger-bender-belaagd-door-jongeren-delft |work=RTL Boulevard |date=2026-01-22 |access-date=2026-02-04 |language=nl}}</ref> <ref name="nu-delft">{{Cite web |title=Twee minderjarigen aangehouden voor mishandeling YouTuber Bender in Delft |url=https://www.nu.nl/media/6384336/twee-minderjarigen-aangehouden-voor-mishandeling-youtuber-bender-in-delft.html |work=NU.nl |date=2026-01-30 |access-date=2026-02-04 |language=nl}}</ref> <ref name="villamedia">{{Cite web |title=Bender en cameraman belaagd tijdens bezoek Wilders aan Delft |url=https://www.villamedia.nl/artikel/bender-en-cameraman-belaagd-tijdens-bezoek-wilders-aan-delft |work=Villamedia |date=2026-01-22 |access-date=2026-01-27 |language=nl}}</ref> <ref name="gooieneemlander">{{Cite web |title=De video van Gooise Bender over rellen Amsterdam gaat de hele wereld over |url=https://www.gooieneemlander.nl/regio/gooi-en-eemland/de-video-van-gooise-bender-over-rellen-amsterdam-gaat-de-hele-wereld-over/26480277.html |work=De Gooi- en Eemlander |date=2024-11-12 |access-date=2024-11-13 |language=nl}}</ref> }} == Eksterne skakels == * {{YouTube|channel=benderbijofficial|BENDER}} {{DEFAULTSORT:Buit, Benjamin}} [[Kategorie:Nederlandse joernaliste]] [[Kategorie:YouTubers]] [[Kategorie:Geboortes in 2008]] [[Kategorie:Lewende mense]] 6oysg5jw5m3vgcoh9m66e1ok10zsoju 2967805 2967788 2026-09-16T19:24:13Z Pynappel 70858 2967805 wikitext text/x-wiki {{Infobox social media personality | name = Benjamin Buit | image = | image_upright = | caption = | other_names = BENDER | birth_name = | birth_date = <!-- DO NOT ADD BIRTHDAY BECAUSE OF PRIVACY OF A MINOR -->{{Geboortejaar en ouderdom|2008}} | birth_place = [[Nederland]] | occupation = [[YouTuber]] | spouse = | children = | youtube_handle = benderbijofficial | youtube_display_name = BENDER | youtube_years_active = 2023–present | youtube_genre = {{flatlist| * [[Joernalisme]] * [[politiek]] * [[komedie]] * [[satire]] }} | youtube_subscribers = 322 000 | youtube_views = 62,3 miljoen | stats_update = 7 Februarie 2025 }} '''Benjamin Buit''' (gebore 2008) is 'n [[Nederland]]se [[joernalis]] en [[YouTuber]] wat ook regstreeks op [[Twitch]] uitsaai. Hy is bekend vir sy kritiese en dikwels humoristiese verslaggewing by geleenthede en [[Protes|betogings]], waar hy in 'n joernalistieke styl kritiese vrae vra.<ref name="volkskrant" /> == BENDER == Saam met sy broer Tommy Buit en sy vriend Frits-Willem van der Hoeven bestuur Buit die [[YouTube]]-kanaal ''BENDER'',<ref name="kanaal" /> wat sy eerste [[video]] in Maart 2023 gelaai het.<ref name="eerste-video" /> Die kanaal publiseer verslaggewing van [[Protes|protesaksies]] en maatskaplike gebeure, soms met 'n [[politiek]]e hoek.<ref name="volkskrant" /> Benjamin is die gesig van die kanaal en die [[Onderhoud|onderhoudvoerder]], terwyl Tommy en Frits-Willem uitsluitlik agter die skerms as kameramanne en produksiespan werk.<ref name="nrc-protes" /> ''BENDER'' trek baie openbare aandag omdat dit dikwels een van die min verslaggewers ter plaatse is. Hul beelde word gevolglik gereeld deur groter nuusplatforms oorgeneem, onder meer deur ''NOS Journaal'', die nuusprogram van die Nederlandse openbare omroep.<ref name="telegraaf" /> In November 2024 het Buit internasionaal in die nuus gekom nadat hy verslag gedoen het van die onluste waarby ondersteuners van die Israeliese sokkerklub Maccabi Tel Aviv deur [[Amsterdam]] getrek het. Sy beelde het viraal gegaan vanweë die unieke verslaggewing ter plaatse.<ref name="nrc-maccabi" /><ref name="nyt" /> In September 2025 het Buit se verslaggewing van die betoging teen die asiel- en migrasiebeleid op die Malieveld in [[Den Haag]] viraal gegaan. Die betoging het op onluste uitgeloop waarby die polisie moes ingryp en tientalle mense in hegtenis geneem is.<ref name="trouw" /><ref name="ad-denhaag" /> In Oktober 2025 was Buit met sy straatonderhoude een van die laaste drie genomineerdes in die kategorie ''Online-videoserie'' by die Gouden Televizier-Ring-gala, 'n Nederlandse televisietoekenning. Die prys is uiteindelik aan die aanbieder Gerard Joling vir sy blogvideoreeks toegeken.<ref name="nu-televizier" /> Op 22 Januarie 2026 is Buit en sy kameraman tydens opnames in [[Delft]] deur 'n groot groep jongmense bedreig.<ref name="ad-delft" /> Buit is op sy agterkop geslaan en daar is glas na hulle gegooi.<ref name="rtl-delft" /> Twee minderjariges is gevolglik weens aanranding in hegtenis geneem.<ref name="nu-delft" /> [[Geert Wilders]], die leier van die [[Party vir die Vryheid]], het die stad daardie dag besoek.<ref name="villamedia" /> == Privaat lewe == Buit het in Het Gooi in Nederland grootgeword en is aan moederskant die kleinseun van [[Rob Out]], voormalige programdirekteur van die radiostasie Radio Veronica.<ref name="gooieneemlander" /> == Verwysings == {{Verwysings|refs= <ref name="kanaal">{{Cite web |url=https://www.youtube.com/@benderbijofficial/videos |title=YouTube-kanaal "BENDER" |website=YouTube |archive-url=https://web.archive.org/web/20241111051337/https://www.youtube.com/@benderbijofficial/videos |archive-date=2024-11-11 |language=nl}}</ref> <ref name="volkskrant">{{Cite web |last=Daams |first=Jasper |title=De jonge youtuber die verslag deed van de rellen in Amsterdam is al langer een rijzende ster |url=https://www.volkskrant.nl/binnenland/de-jonge-youtuber-die-verslag-deed-van-de-rellen-in-amsterdam-is-al-langer-een-rijzende-ster~b026da64/ |work=de Volkskrant |date=2024-11-11 |access-date=2026-02-04 |language=nl}}</ref> <ref name="eerste-video">{{Cite web |last=BENDER |title=INFILTREREN BIJ DE FEMINIST MARCH ALS DOVENTOLK |url=https://www.youtube.com/watch?v=p62LSWYPdzc |website=YouTube |date=2023-03-13 |access-date=2026-01-27 |language=nl}}</ref> <ref name="nrc-protes">{{Cite news |last=Stefanovski |first=Nina |title=Bender (17) filmt bij elk protest: 'Pietje Bell sla je niet in elkaar' |url=https://www.nrc.nl/nieuws/2025/10/13/bender-16-filmt-bij-ieder-protest-pietje-bell-sla-je-niet-in-elkaar-a4909412 |work=[[NRC Handelsblad|NRC]] |date=2025-10-13 |access-date=2026-01-27 |language=nl}}</ref> <ref name="telegraaf">{{Cite web |title=Bender boos op NOS: 'Daar wil ik nog steeds geld voor zien' |url=https://www.telegraaf.nl/video/bender-boos-op-nos-daar-wil-ik-nog-steeds-geld-voor-zien/94983795.html |work=De Telegraaf |date=2025-10-04 |access-date=2026-02-04 |language=nl}}</ref> <ref name="nrc-maccabi">{{Cite news |last=Meischke |first=Jamila |title=Maccabi-supporters trokken rellend door de stad, de zestienjarige youtuber Bender was erbij |url=https://www.nrc.nl/nieuws/2024/11/10/maccabi-supporters-trokken-rellend-door-de-stad-de-zestienjarige-youtuber-bender-was-erbij-a4872575 |work=[[NRC Handelsblad|NRC]] |date=2024-11-10 |access-date=2026-01-27 |language=nl}}</ref> <ref name="nyt">{{Cite news |last=Tankersley |first=Jim |title=Chaos, Provocations and Violence: How Attacks on Israeli Soccer Fans Unfolded |url=https://www.nytimes.com/2024/11/10/world/europe/israeli-soccer-fans-amsterdam-attack.html |work=[[The New York Times]] |date=2024-11-10 |access-date=2025-10-14}}</ref> <ref name="trouw">{{Cite web |last=Moussaoui |first=Laila |title=YouTube-sensatie Bender wil het anders doen dan 'gewone' media: 'Mensen durven met ons te praten' |url=https://www.trouw.nl/cultuur-media/youtube-sensatie-bender-wil-het-anders-doen-dan-gewone-media-mensen-durven-met-ons-te-praten~bccc56e4/ |work=Trouw |date=2025-11-23 |access-date=2026-02-04 |language=nl}}</ref> <ref name="ad-denhaag">{{Cite web |title=Ruim 30 mensen aangehouden bij rellen Den Haag: 'Ongehoord en Nederland onwaardig' |url=https://www.ad.nl/binnenland/ruim-30-mensen-aangehouden-bij-rellen-den-haag-ongehoord-en-nederland-onwaardig~ab357ccf/ |work=Algemeen Dagblad |date=2025-09-20 |access-date=2026-01-27 |language=nl}}</ref> <ref name="nu-televizier">{{Cite web |title=Dit zijn alle winnaars van het Gouden Televizier-Ring Gala 2025 |url=https://www.nu.nl/entertainment/6372615/dit-zijn-alle-winnaars-van-het-gouden-televizier-ring-gala-2025.html |work=NU.nl |date=2025-10-16 |access-date=2025-10-17 |language=nl}}</ref> <ref name="ad-delft">{{Cite web |last=Tielmans |first=Stijn |title=Youtuber Bender en cameraman opgejaagd door dertigtal jongeren na tikken op achterhoofd: 'Helaas de harde realiteit' |url=https://www.ad.nl/delft/youtuber-bender-en-cameraman-opgejaagd-door-dertigtal-jongeren-na-tikken-op-achterhoofd-helaas-de-harde-realiteit~a3cb4dcf/ |work=Algemeen Dagblad |date=2026-01-22 |access-date=2026-02-04 |language=nl}}</ref> <ref name="rtl-delft">{{Cite web |title=Vlogger Bender (17) belaagd in Delft door 40 jongeren: op hoofd geslagen en met glas bekogeld |url=https://www.rtl.nl/boulevard/entertainment/artikel/5557789/vlogger-bender-belaagd-door-jongeren-delft |work=RTL Boulevard |date=2026-01-22 |access-date=2026-02-04 |language=nl}}</ref> <ref name="nu-delft">{{Cite web |title=Twee minderjarigen aangehouden voor mishandeling YouTuber Bender in Delft |url=https://www.nu.nl/media/6384336/twee-minderjarigen-aangehouden-voor-mishandeling-youtuber-bender-in-delft.html |work=NU.nl |date=2026-01-30 |access-date=2026-02-04 |language=nl}}</ref> <ref name="villamedia">{{Cite web |title=Bender en cameraman belaagd tijdens bezoek Wilders aan Delft |url=https://www.villamedia.nl/artikel/bender-en-cameraman-belaagd-tijdens-bezoek-wilders-aan-delft |work=Villamedia |date=2026-01-22 |access-date=2026-01-27 |language=nl}}</ref> <ref name="gooieneemlander">{{Cite web |title=De video van Gooise Bender over rellen Amsterdam gaat de hele wereld over |url=https://www.gooieneemlander.nl/regio/gooi-en-eemland/de-video-van-gooise-bender-over-rellen-amsterdam-gaat-de-hele-wereld-over/26480277.html |work=De Gooi- en Eemlander |date=2024-11-12 |access-date=2024-11-13 |language=nl}}</ref> }} == Eksterne skakels == * {{YouTube|channel=benderbijofficial|BENDER}} {{DEFAULTSORT:Buit, Benjamin}} [[Kategorie:Nederlandse joernaliste]] [[Kategorie:YouTubers]] [[Kategorie:Geboortes in 2008]] [[Kategorie:Lewende mense]] gispzbwyxp8i8h627uj5ld2mvus0dq7 0 468956 2967685 2966817 2026-09-16T13:59:35Z Sobaka 328 bywerk 2967685 wikitext text/x-wiki Die '''digitale kloof''' is die ongelykheid tussen [[mens]]e, huishoudings, [[gemeenskap]]pe, streke en lande ten opsigte van toegang tot, die gebruik van en die voordele verkry uit digitale tegnologie. Dit sluit nie slegs toegang tot die [[Internet]] en digitale toestelle in nie, maar ook die bekostigbaarheid en gehalte van verbindings, digitale vaardighede, toepaslike inhoud en die vermoë om [[tegnologie]] doelgerig te gebruik. Die begrip word dikwels beskryf aan die hand van vier onderling verwante dimensies: motiverings-, materiële, vaardigheids- en gebruikstoegang.<ref name="vandijk">{{cite book |last=Van Dijk |first=Jan A. G. M. |title=The Deepening Divide: Inequality in the Information Society |publisher=Sage Publications |year=2005 |isbn=978-1-4129-0403-2}}</ref> Die digitale kloof bestaan dus nie net tussen mense wat aanlyn en vanlyn is nie. Dit kom ook voor tussen gebruikers met vinnige, betroubare en onbeperkte toegang en dié wat slegs sporadies, teen hoë koste of deur middel van beperkte mobiele toestelle toegang het. Digitale ongelykheid kan bestaande verskille in toegang tot [[onderwys]], [[werk]], finansiële dienste, gesondheidsorg, openbare dienste en politieke deelname verdiep. Namate meer dienste uitsluitlik of hoofsaaklik digitaal gelewer word, loop mense met onvoldoende toegang of vaardighede die gevaar om verder gemarginaliseer te word. == Dimensies == === Motivering en vertroue === Motiveringstoegang verwys na ’n persoon se bereidwilligheid en vertroue om digitale tegnologie te gebruik. Sommige mense gebruik nie digitale dienste nie omdat hulle dit nie as toepaslik of nuttig beskou nie, omdat hulle min vertroue in tegnologie het, of weens kommer oor [[privaatheid]], [[bedrog]], [[kubermisdaad]] en aanlyn teistering. Ouderdom, opvoeding, vorige blootstelling aan tegnologie en kulturele houdings kan digitale deelname beïnvloed. === Materiële toegang === Materiële toegang behels die beskikbaarheid van toestelle, [[elektrisiteit]], telekommunikasie-infrastruktuur en ’n betroubare internetverbinding. Die besit van ’n [[selfoon]] beteken nie noodwendig dat iemand oor betekenisvolle internettoegang beskik nie. ’n Gebruiker kan byvoorbeeld slegs ’n basiese selfoon besit, ’n toestel met ander huishoudingslede deel, of nie genoeg data kan bekostig om video’s, opvoedkundige materiaal of regeringsdienste te gebruik nie. In landelike en afgeleë gebiede word toegang dikwels beperk deur swak netwerkdekking, ’n onbetroubare elektrisiteitsvoorraad en die hoë koste van die oprigting en instandhouding van telekommunikasie-infrastruktuur. === Digitale vaardighede === Vaardigheidstoegang verwys na die [[kennis]] wat nodig is om digitale toestelle en dienste doeltreffend en veilig te gebruik. Dit wissel van basiese handelinge, soos die gebruik van ’n [[soekenjin]] of die stuur van ’n [[e-pos]], tot die beoordeling van aanlyn inligting, beskerming van persoonlike data, gebruik van kantoorsagteware en gevorderde vaardighede soos [[programmering]]. Digitale [[geletterdheid]] sluit ook die vermoë in om verkeerde inligting, aanlyn bedrog en gemanipuleerde inhoud te herken. Toegang tot ’n toestel sonder die nodige vaardighede lei dus nie noodwendig tot volle digitale deelname nie. === Gebruik en voordele === Gebruiksaanwending het betrekking op waarvoor, hoe gereeld en hoe doeltreffend digitale tegnologie gebruik word. Twee mense kan albei internettoegang hê, maar baie verskillende voordele daaruit verkry. Een persoon kan dit hoofsaaklik vir vermaak of boodskappe gebruik, terwyl ’n ander dit vir opleiding, werksoeke, banksake, ondernemingsontwikkeling en toegang tot openbare dienste aanwend. Hierdie verskil word soms die ''tweedevlak-digitale kloof'' genoem. ’n Verdere onderskeid, die ''derdevlak-digitale kloof'', verwys na ongelykhede in die tasbare maatskaplike, ekonomiese en politieke voordele wat mense uit hul gebruik van tegnologie verkry. == Oorsake en onderliggende faktore == Die digitale kloof hou verband met verskeie oorvleuelende vorme van ongelykheid, waaronder: * inkomste en die bekostigbaarheid van toestelle en data; * verskille tussen stedelike en landelike gebiede; * ouderdom en opvoedingsvlak; * geslag en maatskaplike norme; * [[gestremdheid]] en die toeganklikheid van digitale dienste; * die beskikbaarheid van elektrisiteit en telekommunikasie-infrastruktuur; * [[taal]] en die beskikbaarheid van plaaslik toepaslike inhoud; * politieke beperkings, [[sensuur]] en die doelbewuste afskakeling van internetdienste; en * die gehalte, snelheid en betroubaarheid van verbindings.<ref>{{cite web |title=Measuring digital development: Facts and Figures 2025 |url=https://www.itu.int/itu-d/reports/statistics/facts-figures-2025/ |publisher=Internasionale Telekommunikasie-unie |year=2025 |language=en |access-date=12 September 2026 }}</ref> Hierdie faktore werk dikwels saam. ’n Lae-inkomstegebruiker in ’n landelike gebied kan byvoorbeeld gelyktydig met swak netwerkdekking, duur data, ’n gebrek aan digitale vaardighede en min aanlyn inhoud in sy of haar huistaal gekonfronteer word. == Wêreldwye omvang == Internetgebruik het wêreldwyd sterk toegeneem, maar groot ongelykhede bly bestaan. Volgens die [[Internasionale Telekommunikasie-unie]] (ITU) was byna driekwart van die wêreldbevolking in 2025 aanlyn, terwyl ongeveer 2,2 miljard mense steeds vanlyn was. Die meeste mense sonder toegang het in lae- en middelinkomstelande gewoon.<ref name="ITU2025">{{cite web |url=https://www.itu.int/itu-d/reports/statistics/facts-figures-2025/ |title=Measuring digital development: Facts and Figures 2025 |publisher=International Telecommunication Union |year=2025 |access-date=10 September 2026}}</ref> Hoewel mobiele breëbanddekking ’n groot deel van die wêreldbevolking bereik, beteken netwerkdekking nie dat almal die internet werklik gebruik nie. Bekostigbaarheid, die prys van slimfone, gebrek aan vaardighede en die afwesigheid van toepaslike inhoud veroorsaak ’n sogenaamde ''gebruikskloof''. Verskille in die gehalte en snelheid van toegang het ook belangriker geword namate videodienste, afstandsonderrig, afstandswerk en [[kunsmatige intelligensie]] meer dataverbruik en rekenaarkrag vereis. == Afrika en die Globale Suide == In baie lande van die [[Globale Suide en Globale Noorde|Globale Suide]] is ’n selfoon die belangrikste of enigste manier waarop mense toegang tot die internet verkry. Mobiele verbinding het toegang vinnig uitgebrei, maar gebruikers is dikwels afhanklik van voorafbetaalde data, goedkoper toestelle en wisselende netwerkdekking. Hierdie vorm van toegang is nie altyd voldoende vir aanlyn onderrig, die voltooiing van werksaansoeke, die bestuur van ’n onderneming of die aflaai van groot dokumente nie. Die digitale kloof in [[Afrika]] word verder beïnvloed deur lae huishoudelike inkomste, elektrisiteitstekorte, die koste van slimfone en beperkte vastebreëbandinfrastruktuur. Daar bestaan ook groot verskille tussen en binne lande. Stede en hoërinkomstegroepe het gewoonlik beter en goedkoper toegang as landelike en armer gemeenskappe. Taal vorm ’n verdere dimensie van die kloof. Baie Afrika- en ander minderheidstale beskik oor relatief min digitale inhoud, terminologiese hulpbronne, elektroniese woordeboeke, spraakherkenningstelsels en taaldata. Gebruikers kan dus tegnies aanlyn wees, maar steeds nie digitale dienste ten volle in hul eie taal gebruik nie. Hierdie verskynsel staan ook as die [[digitale taalkloof]] bekend.<ref>{{cite journal |last1=Bella |first1=Gábor |last2=Helm |first2=Paula |last3=Koch |first3=Gertraud |last4=Giunchiglia |first4=Fausto |title=Towards Bridging the Digital Language Divide |journal=arXiv |year=2023 |doi=10.48550/arXiv.2307.13405 |url=https://arxiv.org/abs/2307.13405}}</ref> == Suid-Afrika == [[Suid-Afrika]] beskik oor ’n omvangryke mobiele netwerk en ’n groeiende veselnetwerk, maar toegang verskil groot volgens inkomste, ligging en provinsie. Die land se digitale kloof weerspieël breër historiese en ekonomiese ongelykhede tussen stedelike en landelike gebiede, welgestelde en arm huishoudings, en formeel en minder goed bediende nedersettings. Volgens [[Statistiek Suid-Afrika]] se ''General Household Survey 2024'' het 82,1% van huishoudings toegang tot die internet op minstens een plek gehad. Mobiele toestelle was verreweg die belangrikste toegangsmiddel en is deur 75,6% van huishoudings gebruik. Slegs 17,4% van huishoudings het egter oor ’n vaste internetverbinding tuis beskik.<ref name="StatsSA2024">{{cite web |url=https://www.statssa.gov.za/publications/P0318/P03182024.pdf |title=General Household Survey 2024 |publisher=Statistics South Africa |year=2025 |pages=52–54 |access-date=10 September 2026}}</ref> Die provinsiale verskille was aansienlik. Vaste internettoegang tuis het gewissel van 44,9% van huishoudings in die [[Wes-Kaap]] en 25,8% in [[Gauteng]] tot 5,6% in Mpumalanga en 7,0% in Limpopo. Terwyl 27,2% van huishoudings in metropolitaanse gebiede tuisinternet gehad het, was die ooreenstemmende syfer vir landelike huishoudings slegs 2,7%.<ref name="StatsSA2024" /> Die statistiek toon waarom algemene syfers oor internettoegang die omvang van die kloof kan onderskat. ’n Huishouding word as verbind beskou indien minstens een lid op een plek toegang het, maar dit beteken nie noodwendig dat elke lid ’n geskikte toestel, voldoende data of ’n betroubare verbinding vir studie of werk het nie. [[Beurtkrag]] en ander onderbrekings in elektrisiteitsvoorsiening kan digitale toegang verder ontwrig. Die koste van data en toestelle, uiteenlopende digitale vaardighede en die beperkte beskikbaarheid van digitale dienste in al die land se amptelike tale bly ook struikelblokke. == Gevolge == Die digitale kloof kan ongelykhede op verskeie terreine versterk: * '''Onderwys:''' Leerders sonder toestelle, data of ’n geskikte studieplek het minder toegang tot digitale handboeke, aanlyn klasse en opvoedkundige hulpbronne. * '''Werk:''' Werksaansoeke, opleiding en toenemend ook die werk self word digitaal verrig. * '''Ekonomiese deelname:''' Klein ondernemings sonder digitale toegang kan sukkel om elektroniese betalings, aanlynbemarking en elektroniese handel te benut. * '''Gesondheidsorg:''' Telemedisyne, elektroniese rekords en digitale gesondheidsinligting is minder toeganklik vir mense wat vanlyn is. * '''Openbare dienste:''' Die digitalisering van regeringsdienste kan toegang verbeter, maar kan mense uitsluit indien nie-digitale alternatiewe verdwyn. * '''Burgerlike deelname:''' Beperkte toegang kan deelname aan openbare debat, nuus, verkiesingsinligting en politieke organisering benadeel. * '''Kunsmatige intelligensie:''' Mense sonder verbindings, digitale vaardighede of ondersteunde tale kan uitgesluit word van die voordele van KI-gebaseerde dienste. Die [[COVID-19-pandemie]] het hierdie verskille sigbaar gemaak toe onderwys, werk, handel en openbare dienste vinnig aanlyn verskuif het. Huishoudings met betroubare tuisinternet kon makliker aanpas as dié wat van gedeelde toestelle of duur mobiele data afhanklik was. == Pogings om die kloof te verklein == Maatreëls om digitale ongelykheid te verminder, sluit in: * uitbreiding van vesel-, mobiele en satellietinfrastruktuur; * bekostigbare toestelle en datapakkette; * gratis of goedkoop openbare [[Wi-Fi]]; * betroubare elektrisiteitsvoorsiening; * opleiding in digitale en mediageletterdheid; * toeganklike tegnologie vir mense met gestremdhede; * die ontwikkeling van inhoud en sagteware in plaaslike tale; * die beskikbaarstelling van rekenaars en verbindings by skole en biblioteke; en * behoud van nie-digitale toegang tot noodsaaklike openbare dienste. Daar word toenemend voorkeur gegee aan die begrip '''betekenisvolle verbinding'''. Dit behels meer as bloot netwerkdekking en sluit gereelde toegang tot ’n geskikte toestel, voldoende data, ’n veilige verbinding en die vaardighede in om digitale dienste produktief te gebruik. == Kritiek op die begrip == Die beeld van ’n enkele “kloof” kan die indruk skep dat die samelewing bloot uit twee groepe bestaan: dié met en dié sonder tegnologie. In werklikheid vorm digitale ongelykheid ’n veranderende spektrum. ’n Persoon kan byvoorbeeld toegang tot ’n boodskapdiens hê, maar nie tot ’n rekenaar, vaste breëband, digitale bankdienste of gevorderde KI-stelsels nie. Die kloof verander ook wanneer nuwe tegnologieë ontstaan. Selfs waar basiese internettoegang algemeen word, kan nuwe ongelykhede ontwikkel in toegang tot hoëspoedverbindings, wolkrekenaarkunde, digitale data en kunsmatige intelligensie. Die digitale kloof is daarom nie noodwendig ’n tydelike probleem wat verdwyn sodra infrastruktuur beskikbaar is nie, maar kan nuwe vorme aanneem. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Digitale tegnologie]] [[Kategorie:Internet]] [[Kategorie:Maatskaplike ongelykheid]] [[Kategorie:Ekonomiese ontwikkeling]] 2n8acg662oadkxhjdp7pvh0p4gujjmu 2967686 2967685 2026-09-16T14:02:23Z Sobaka 328 /* Kritiek op die begrip */ verwysings 2967686 wikitext text/x-wiki Die '''digitale kloof''' is die ongelykheid tussen [[mens]]e, huishoudings, [[gemeenskap]]pe, streke en lande ten opsigte van toegang tot, die gebruik van en die voordele verkry uit digitale tegnologie. Dit sluit nie slegs toegang tot die [[Internet]] en digitale toestelle in nie, maar ook die bekostigbaarheid en gehalte van verbindings, digitale vaardighede, toepaslike inhoud en die vermoë om [[tegnologie]] doelgerig te gebruik. Die begrip word dikwels beskryf aan die hand van vier onderling verwante dimensies: motiverings-, materiële, vaardigheids- en gebruikstoegang.<ref name="vandijk">{{cite book |last=Van Dijk |first=Jan A. G. M. |title=The Deepening Divide: Inequality in the Information Society |publisher=Sage Publications |year=2005 |isbn=978-1-4129-0403-2}}</ref> Die digitale kloof bestaan dus nie net tussen mense wat aanlyn en vanlyn is nie. Dit kom ook voor tussen gebruikers met vinnige, betroubare en onbeperkte toegang en dié wat slegs sporadies, teen hoë koste of deur middel van beperkte mobiele toestelle toegang het. Digitale ongelykheid kan bestaande verskille in toegang tot [[onderwys]], [[werk]], finansiële dienste, gesondheidsorg, openbare dienste en politieke deelname verdiep. Namate meer dienste uitsluitlik of hoofsaaklik digitaal gelewer word, loop mense met onvoldoende toegang of vaardighede die gevaar om verder gemarginaliseer te word. == Dimensies == === Motivering en vertroue === Motiveringstoegang verwys na ’n persoon se bereidwilligheid en vertroue om digitale tegnologie te gebruik. Sommige mense gebruik nie digitale dienste nie omdat hulle dit nie as toepaslik of nuttig beskou nie, omdat hulle min vertroue in tegnologie het, of weens kommer oor [[privaatheid]], [[bedrog]], [[kubermisdaad]] en aanlyn teistering. Ouderdom, opvoeding, vorige blootstelling aan tegnologie en kulturele houdings kan digitale deelname beïnvloed. === Materiële toegang === Materiële toegang behels die beskikbaarheid van toestelle, [[elektrisiteit]], telekommunikasie-infrastruktuur en ’n betroubare internetverbinding. Die besit van ’n [[selfoon]] beteken nie noodwendig dat iemand oor betekenisvolle internettoegang beskik nie. ’n Gebruiker kan byvoorbeeld slegs ’n basiese selfoon besit, ’n toestel met ander huishoudingslede deel, of nie genoeg data kan bekostig om video’s, opvoedkundige materiaal of regeringsdienste te gebruik nie. In landelike en afgeleë gebiede word toegang dikwels beperk deur swak netwerkdekking, ’n onbetroubare elektrisiteitsvoorraad en die hoë koste van die oprigting en instandhouding van telekommunikasie-infrastruktuur. === Digitale vaardighede === Vaardigheidstoegang verwys na die [[kennis]] wat nodig is om digitale toestelle en dienste doeltreffend en veilig te gebruik. Dit wissel van basiese handelinge, soos die gebruik van ’n [[soekenjin]] of die stuur van ’n [[e-pos]], tot die beoordeling van aanlyn inligting, beskerming van persoonlike data, gebruik van kantoorsagteware en gevorderde vaardighede soos [[programmering]]. Digitale [[geletterdheid]] sluit ook die vermoë in om verkeerde inligting, aanlyn bedrog en gemanipuleerde inhoud te herken. Toegang tot ’n toestel sonder die nodige vaardighede lei dus nie noodwendig tot volle digitale deelname nie. === Gebruik en voordele === Gebruiksaanwending het betrekking op waarvoor, hoe gereeld en hoe doeltreffend digitale tegnologie gebruik word. Twee mense kan albei internettoegang hê, maar baie verskillende voordele daaruit verkry. Een persoon kan dit hoofsaaklik vir vermaak of boodskappe gebruik, terwyl ’n ander dit vir opleiding, werksoeke, banksake, ondernemingsontwikkeling en toegang tot openbare dienste aanwend. Hierdie verskil word soms die ''tweedevlak-digitale kloof'' genoem. ’n Verdere onderskeid, die ''derdevlak-digitale kloof'', verwys na ongelykhede in die tasbare maatskaplike, ekonomiese en politieke voordele wat mense uit hul gebruik van tegnologie verkry. == Oorsake en onderliggende faktore == Die digitale kloof hou verband met verskeie oorvleuelende vorme van ongelykheid, waaronder: * inkomste en die bekostigbaarheid van toestelle en data; * verskille tussen stedelike en landelike gebiede; * ouderdom en opvoedingsvlak; * geslag en maatskaplike norme; * [[gestremdheid]] en die toeganklikheid van digitale dienste; * die beskikbaarheid van elektrisiteit en telekommunikasie-infrastruktuur; * [[taal]] en die beskikbaarheid van plaaslik toepaslike inhoud; * politieke beperkings, [[sensuur]] en die doelbewuste afskakeling van internetdienste; en * die gehalte, snelheid en betroubaarheid van verbindings.<ref>{{cite web |title=Measuring digital development: Facts and Figures 2025 |url=https://www.itu.int/itu-d/reports/statistics/facts-figures-2025/ |publisher=Internasionale Telekommunikasie-unie |year=2025 |language=en |access-date=12 September 2026 }}</ref> Hierdie faktore werk dikwels saam. ’n Lae-inkomstegebruiker in ’n landelike gebied kan byvoorbeeld gelyktydig met swak netwerkdekking, duur data, ’n gebrek aan digitale vaardighede en min aanlyn inhoud in sy of haar huistaal gekonfronteer word. == Wêreldwye omvang == Internetgebruik het wêreldwyd sterk toegeneem, maar groot ongelykhede bly bestaan. Volgens die [[Internasionale Telekommunikasie-unie]] (ITU) was byna driekwart van die wêreldbevolking in 2025 aanlyn, terwyl ongeveer 2,2 miljard mense steeds vanlyn was. Die meeste mense sonder toegang het in lae- en middelinkomstelande gewoon.<ref name="ITU2025">{{cite web |url=https://www.itu.int/itu-d/reports/statistics/facts-figures-2025/ |title=Measuring digital development: Facts and Figures 2025 |publisher=International Telecommunication Union |year=2025 |access-date=10 September 2026}}</ref> Hoewel mobiele breëbanddekking ’n groot deel van die wêreldbevolking bereik, beteken netwerkdekking nie dat almal die internet werklik gebruik nie. Bekostigbaarheid, die prys van slimfone, gebrek aan vaardighede en die afwesigheid van toepaslike inhoud veroorsaak ’n sogenaamde ''gebruikskloof''. Verskille in die gehalte en snelheid van toegang het ook belangriker geword namate videodienste, afstandsonderrig, afstandswerk en [[kunsmatige intelligensie]] meer dataverbruik en rekenaarkrag vereis. == Afrika en die Globale Suide == In baie lande van die [[Globale Suide en Globale Noorde|Globale Suide]] is ’n selfoon die belangrikste of enigste manier waarop mense toegang tot die internet verkry. Mobiele verbinding het toegang vinnig uitgebrei, maar gebruikers is dikwels afhanklik van voorafbetaalde data, goedkoper toestelle en wisselende netwerkdekking. Hierdie vorm van toegang is nie altyd voldoende vir aanlyn onderrig, die voltooiing van werksaansoeke, die bestuur van ’n onderneming of die aflaai van groot dokumente nie. Die digitale kloof in [[Afrika]] word verder beïnvloed deur lae huishoudelike inkomste, elektrisiteitstekorte, die koste van slimfone en beperkte vastebreëbandinfrastruktuur. Daar bestaan ook groot verskille tussen en binne lande. Stede en hoërinkomstegroepe het gewoonlik beter en goedkoper toegang as landelike en armer gemeenskappe. Taal vorm ’n verdere dimensie van die kloof. Baie Afrika- en ander minderheidstale beskik oor relatief min digitale inhoud, terminologiese hulpbronne, elektroniese woordeboeke, spraakherkenningstelsels en taaldata. Gebruikers kan dus tegnies aanlyn wees, maar steeds nie digitale dienste ten volle in hul eie taal gebruik nie. Hierdie verskynsel staan ook as die [[digitale taalkloof]] bekend.<ref>{{cite journal |last1=Bella |first1=Gábor |last2=Helm |first2=Paula |last3=Koch |first3=Gertraud |last4=Giunchiglia |first4=Fausto |title=Towards Bridging the Digital Language Divide |journal=arXiv |year=2023 |doi=10.48550/arXiv.2307.13405 |url=https://arxiv.org/abs/2307.13405}}</ref> == Suid-Afrika == [[Suid-Afrika]] beskik oor ’n omvangryke mobiele netwerk en ’n groeiende veselnetwerk, maar toegang verskil groot volgens inkomste, ligging en provinsie. Die land se digitale kloof weerspieël breër historiese en ekonomiese ongelykhede tussen stedelike en landelike gebiede, welgestelde en arm huishoudings, en formeel en minder goed bediende nedersettings. Volgens [[Statistiek Suid-Afrika]] se ''General Household Survey 2024'' het 82,1% van huishoudings toegang tot die internet op minstens een plek gehad. Mobiele toestelle was verreweg die belangrikste toegangsmiddel en is deur 75,6% van huishoudings gebruik. Slegs 17,4% van huishoudings het egter oor ’n vaste internetverbinding tuis beskik.<ref name="StatsSA2024">{{cite web |url=https://www.statssa.gov.za/publications/P0318/P03182024.pdf |title=General Household Survey 2024 |publisher=Statistics South Africa |year=2025 |pages=52–54 |access-date=10 September 2026}}</ref> Die provinsiale verskille was aansienlik. Vaste internettoegang tuis het gewissel van 44,9% van huishoudings in die [[Wes-Kaap]] en 25,8% in [[Gauteng]] tot 5,6% in Mpumalanga en 7,0% in Limpopo. Terwyl 27,2% van huishoudings in metropolitaanse gebiede tuisinternet gehad het, was die ooreenstemmende syfer vir landelike huishoudings slegs 2,7%.<ref name="StatsSA2024" /> Die statistiek toon waarom algemene syfers oor internettoegang die omvang van die kloof kan onderskat. ’n Huishouding word as verbind beskou indien minstens een lid op een plek toegang het, maar dit beteken nie noodwendig dat elke lid ’n geskikte toestel, voldoende data of ’n betroubare verbinding vir studie of werk het nie. [[Beurtkrag]] en ander onderbrekings in elektrisiteitsvoorsiening kan digitale toegang verder ontwrig. Die koste van data en toestelle, uiteenlopende digitale vaardighede en die beperkte beskikbaarheid van digitale dienste in al die land se amptelike tale bly ook struikelblokke. == Gevolge == Die digitale kloof kan ongelykhede op verskeie terreine versterk: * '''Onderwys:''' Leerders sonder toestelle, data of ’n geskikte studieplek het minder toegang tot digitale handboeke, aanlyn klasse en opvoedkundige hulpbronne. * '''Werk:''' Werksaansoeke, opleiding en toenemend ook die werk self word digitaal verrig. * '''Ekonomiese deelname:''' Klein ondernemings sonder digitale toegang kan sukkel om elektroniese betalings, aanlynbemarking en elektroniese handel te benut. * '''Gesondheidsorg:''' Telemedisyne, elektroniese rekords en digitale gesondheidsinligting is minder toeganklik vir mense wat vanlyn is. * '''Openbare dienste:''' Die digitalisering van regeringsdienste kan toegang verbeter, maar kan mense uitsluit indien nie-digitale alternatiewe verdwyn. * '''Burgerlike deelname:''' Beperkte toegang kan deelname aan openbare debat, nuus, verkiesingsinligting en politieke organisering benadeel. * '''Kunsmatige intelligensie:''' Mense sonder verbindings, digitale vaardighede of ondersteunde tale kan uitgesluit word van die voordele van KI-gebaseerde dienste. Die [[COVID-19-pandemie]] het hierdie verskille sigbaar gemaak toe onderwys, werk, handel en openbare dienste vinnig aanlyn verskuif het. Huishoudings met betroubare tuisinternet kon makliker aanpas as dié wat van gedeelde toestelle of duur mobiele data afhanklik was. == Pogings om die kloof te verklein == Maatreëls om digitale ongelykheid te verminder, sluit in: * uitbreiding van vesel-, mobiele en satellietinfrastruktuur; * bekostigbare toestelle en datapakkette; * gratis of goedkoop openbare [[Wi-Fi]]; * betroubare elektrisiteitsvoorsiening; * opleiding in digitale en mediageletterdheid; * toeganklike tegnologie vir mense met gestremdhede; * die ontwikkeling van inhoud en sagteware in plaaslike tale; * die beskikbaarstelling van rekenaars en verbindings by skole en biblioteke; en * behoud van nie-digitale toegang tot noodsaaklike openbare dienste. Daar word toenemend voorkeur gegee aan die begrip '''betekenisvolle verbinding'''. Dit behels meer as bloot netwerkdekking en sluit gereelde toegang tot ’n geskikte toestel, voldoende data, ’n veilige verbinding en die vaardighede in om digitale dienste produktief te gebruik. == Kritiek op die begrip == Die beeld van ’n enkele “kloof” kan die indruk skep dat die samelewing bloot uit twee groepe bestaan: dié met en dié sonder tegnologie. In werklikheid vorm digitale ongelykheid ’n veranderende spektrum van insluiting en uitsluiting, wat onder meer toegang tot toestelle en verbindings, digitale vaardighede en die maniere waarop tegnologie gebruik word, omvat.<ref>{{cite web |last=Van Deursen |first=Alexander |title=The digital divide: An introduction |url=https://www.utwente.nl/en/bms/centrefordigitalinclusion/Blog/2020/8/785270/the-digital-divide-an-introduction |website=Centre for Digital Inclusion |publisher=Universiteit Twente |date=22 Augustus 2020 |access-date=16 September 2026 }}</ref> ’n Persoon kan byvoorbeeld toegang tot ’n boodskapdiens hê, maar nie tot ’n rekenaar, vaste breëband, digitale bankdienste of gevorderde KI-stelsels nie. Die kloof verander ook wanneer nuwe tegnologieë ontstaan. Selfs waar basiese internettoegang algemeen word, kan nuwe ongelykhede ontwikkel in toegang tot hoëspoedverbindings, wolkrekenaarkunde, digitale data en kunsmatige intelligensie. Navorsing deur die OESO toon byvoorbeeld dat KI teen verskillende snelhede deur lande, streke, bedryfsektore en ondernemings aanvaar word, en dat die vinnigste aanvaarding dikwels plaasvind waar tegnologiese en ekonomiese vermoëns reeds sterk ontwikkel is.<ref>{{cite report |last1=Kergroach |first1=Sandrine |last2=Héritier |first2=Julien |title=Emerging Divides in the Transition to Artificial Intelligence |series=OECD Regional Development Papers |number=147 |publisher=OECD Publishing |location=Parys |date=2025 |doi=10.1787/7376c776-en |url=https://doi.org/10.1787/7376c776-en |access-date=16 September 2026 }}</ref> Die digitale kloof is daarom nie noodwendig ’n tydelike probleem wat verdwyn sodra infrastruktuur beskikbaar is nie, maar kan met elke nuwe tegnologiese ontwikkeling ander vorme aanneem. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Digitale tegnologie]] [[Kategorie:Internet]] [[Kategorie:Maatskaplike ongelykheid]] [[Kategorie:Ekonomiese ontwikkeling]] 9iygtpkfglpzizae6rdjnhn6aoni1b0 2967687 2967686 2026-09-16T14:03:57Z Sobaka 328 /* Kritiek op die begrip */ skakel 2967687 wikitext text/x-wiki Die '''digitale kloof''' is die ongelykheid tussen [[mens]]e, huishoudings, [[gemeenskap]]pe, streke en lande ten opsigte van toegang tot, die gebruik van en die voordele verkry uit digitale tegnologie. Dit sluit nie slegs toegang tot die [[Internet]] en digitale toestelle in nie, maar ook die bekostigbaarheid en gehalte van verbindings, digitale vaardighede, toepaslike inhoud en die vermoë om [[tegnologie]] doelgerig te gebruik. Die begrip word dikwels beskryf aan die hand van vier onderling verwante dimensies: motiverings-, materiële, vaardigheids- en gebruikstoegang.<ref name="vandijk">{{cite book |last=Van Dijk |first=Jan A. G. M. |title=The Deepening Divide: Inequality in the Information Society |publisher=Sage Publications |year=2005 |isbn=978-1-4129-0403-2}}</ref> Die digitale kloof bestaan dus nie net tussen mense wat aanlyn en vanlyn is nie. Dit kom ook voor tussen gebruikers met vinnige, betroubare en onbeperkte toegang en dié wat slegs sporadies, teen hoë koste of deur middel van beperkte mobiele toestelle toegang het. Digitale ongelykheid kan bestaande verskille in toegang tot [[onderwys]], [[werk]], finansiële dienste, gesondheidsorg, openbare dienste en politieke deelname verdiep. Namate meer dienste uitsluitlik of hoofsaaklik digitaal gelewer word, loop mense met onvoldoende toegang of vaardighede die gevaar om verder gemarginaliseer te word. == Dimensies == === Motivering en vertroue === Motiveringstoegang verwys na ’n persoon se bereidwilligheid en vertroue om digitale tegnologie te gebruik. Sommige mense gebruik nie digitale dienste nie omdat hulle dit nie as toepaslik of nuttig beskou nie, omdat hulle min vertroue in tegnologie het, of weens kommer oor [[privaatheid]], [[bedrog]], [[kubermisdaad]] en aanlyn teistering. Ouderdom, opvoeding, vorige blootstelling aan tegnologie en kulturele houdings kan digitale deelname beïnvloed. === Materiële toegang === Materiële toegang behels die beskikbaarheid van toestelle, [[elektrisiteit]], telekommunikasie-infrastruktuur en ’n betroubare internetverbinding. Die besit van ’n [[selfoon]] beteken nie noodwendig dat iemand oor betekenisvolle internettoegang beskik nie. ’n Gebruiker kan byvoorbeeld slegs ’n basiese selfoon besit, ’n toestel met ander huishoudingslede deel, of nie genoeg data kan bekostig om video’s, opvoedkundige materiaal of regeringsdienste te gebruik nie. In landelike en afgeleë gebiede word toegang dikwels beperk deur swak netwerkdekking, ’n onbetroubare elektrisiteitsvoorraad en die hoë koste van die oprigting en instandhouding van telekommunikasie-infrastruktuur. === Digitale vaardighede === Vaardigheidstoegang verwys na die [[kennis]] wat nodig is om digitale toestelle en dienste doeltreffend en veilig te gebruik. Dit wissel van basiese handelinge, soos die gebruik van ’n [[soekenjin]] of die stuur van ’n [[e-pos]], tot die beoordeling van aanlyn inligting, beskerming van persoonlike data, gebruik van kantoorsagteware en gevorderde vaardighede soos [[programmering]]. Digitale [[geletterdheid]] sluit ook die vermoë in om verkeerde inligting, aanlyn bedrog en gemanipuleerde inhoud te herken. Toegang tot ’n toestel sonder die nodige vaardighede lei dus nie noodwendig tot volle digitale deelname nie. === Gebruik en voordele === Gebruiksaanwending het betrekking op waarvoor, hoe gereeld en hoe doeltreffend digitale tegnologie gebruik word. Twee mense kan albei internettoegang hê, maar baie verskillende voordele daaruit verkry. Een persoon kan dit hoofsaaklik vir vermaak of boodskappe gebruik, terwyl ’n ander dit vir opleiding, werksoeke, banksake, ondernemingsontwikkeling en toegang tot openbare dienste aanwend. Hierdie verskil word soms die ''tweedevlak-digitale kloof'' genoem. ’n Verdere onderskeid, die ''derdevlak-digitale kloof'', verwys na ongelykhede in die tasbare maatskaplike, ekonomiese en politieke voordele wat mense uit hul gebruik van tegnologie verkry. == Oorsake en onderliggende faktore == Die digitale kloof hou verband met verskeie oorvleuelende vorme van ongelykheid, waaronder: * inkomste en die bekostigbaarheid van toestelle en data; * verskille tussen stedelike en landelike gebiede; * ouderdom en opvoedingsvlak; * geslag en maatskaplike norme; * [[gestremdheid]] en die toeganklikheid van digitale dienste; * die beskikbaarheid van elektrisiteit en telekommunikasie-infrastruktuur; * [[taal]] en die beskikbaarheid van plaaslik toepaslike inhoud; * politieke beperkings, [[sensuur]] en die doelbewuste afskakeling van internetdienste; en * die gehalte, snelheid en betroubaarheid van verbindings.<ref>{{cite web |title=Measuring digital development: Facts and Figures 2025 |url=https://www.itu.int/itu-d/reports/statistics/facts-figures-2025/ |publisher=Internasionale Telekommunikasie-unie |year=2025 |language=en |access-date=12 September 2026 }}</ref> Hierdie faktore werk dikwels saam. ’n Lae-inkomstegebruiker in ’n landelike gebied kan byvoorbeeld gelyktydig met swak netwerkdekking, duur data, ’n gebrek aan digitale vaardighede en min aanlyn inhoud in sy of haar huistaal gekonfronteer word. == Wêreldwye omvang == Internetgebruik het wêreldwyd sterk toegeneem, maar groot ongelykhede bly bestaan. Volgens die [[Internasionale Telekommunikasie-unie]] (ITU) was byna driekwart van die wêreldbevolking in 2025 aanlyn, terwyl ongeveer 2,2 miljard mense steeds vanlyn was. Die meeste mense sonder toegang het in lae- en middelinkomstelande gewoon.<ref name="ITU2025">{{cite web |url=https://www.itu.int/itu-d/reports/statistics/facts-figures-2025/ |title=Measuring digital development: Facts and Figures 2025 |publisher=International Telecommunication Union |year=2025 |access-date=10 September 2026}}</ref> Hoewel mobiele breëbanddekking ’n groot deel van die wêreldbevolking bereik, beteken netwerkdekking nie dat almal die internet werklik gebruik nie. Bekostigbaarheid, die prys van slimfone, gebrek aan vaardighede en die afwesigheid van toepaslike inhoud veroorsaak ’n sogenaamde ''gebruikskloof''. Verskille in die gehalte en snelheid van toegang het ook belangriker geword namate videodienste, afstandsonderrig, afstandswerk en [[kunsmatige intelligensie]] meer dataverbruik en rekenaarkrag vereis. == Afrika en die Globale Suide == In baie lande van die [[Globale Suide en Globale Noorde|Globale Suide]] is ’n selfoon die belangrikste of enigste manier waarop mense toegang tot die internet verkry. Mobiele verbinding het toegang vinnig uitgebrei, maar gebruikers is dikwels afhanklik van voorafbetaalde data, goedkoper toestelle en wisselende netwerkdekking. Hierdie vorm van toegang is nie altyd voldoende vir aanlyn onderrig, die voltooiing van werksaansoeke, die bestuur van ’n onderneming of die aflaai van groot dokumente nie. Die digitale kloof in [[Afrika]] word verder beïnvloed deur lae huishoudelike inkomste, elektrisiteitstekorte, die koste van slimfone en beperkte vastebreëbandinfrastruktuur. Daar bestaan ook groot verskille tussen en binne lande. Stede en hoërinkomstegroepe het gewoonlik beter en goedkoper toegang as landelike en armer gemeenskappe. Taal vorm ’n verdere dimensie van die kloof. Baie Afrika- en ander minderheidstale beskik oor relatief min digitale inhoud, terminologiese hulpbronne, elektroniese woordeboeke, spraakherkenningstelsels en taaldata. Gebruikers kan dus tegnies aanlyn wees, maar steeds nie digitale dienste ten volle in hul eie taal gebruik nie. Hierdie verskynsel staan ook as die [[digitale taalkloof]] bekend.<ref>{{cite journal |last1=Bella |first1=Gábor |last2=Helm |first2=Paula |last3=Koch |first3=Gertraud |last4=Giunchiglia |first4=Fausto |title=Towards Bridging the Digital Language Divide |journal=arXiv |year=2023 |doi=10.48550/arXiv.2307.13405 |url=https://arxiv.org/abs/2307.13405}}</ref> == Suid-Afrika == [[Suid-Afrika]] beskik oor ’n omvangryke mobiele netwerk en ’n groeiende veselnetwerk, maar toegang verskil groot volgens inkomste, ligging en provinsie. Die land se digitale kloof weerspieël breër historiese en ekonomiese ongelykhede tussen stedelike en landelike gebiede, welgestelde en arm huishoudings, en formeel en minder goed bediende nedersettings. Volgens [[Statistiek Suid-Afrika]] se ''General Household Survey 2024'' het 82,1% van huishoudings toegang tot die internet op minstens een plek gehad. Mobiele toestelle was verreweg die belangrikste toegangsmiddel en is deur 75,6% van huishoudings gebruik. Slegs 17,4% van huishoudings het egter oor ’n vaste internetverbinding tuis beskik.<ref name="StatsSA2024">{{cite web |url=https://www.statssa.gov.za/publications/P0318/P03182024.pdf |title=General Household Survey 2024 |publisher=Statistics South Africa |year=2025 |pages=52–54 |access-date=10 September 2026}}</ref> Die provinsiale verskille was aansienlik. Vaste internettoegang tuis het gewissel van 44,9% van huishoudings in die [[Wes-Kaap]] en 25,8% in [[Gauteng]] tot 5,6% in Mpumalanga en 7,0% in Limpopo. Terwyl 27,2% van huishoudings in metropolitaanse gebiede tuisinternet gehad het, was die ooreenstemmende syfer vir landelike huishoudings slegs 2,7%.<ref name="StatsSA2024" /> Die statistiek toon waarom algemene syfers oor internettoegang die omvang van die kloof kan onderskat. ’n Huishouding word as verbind beskou indien minstens een lid op een plek toegang het, maar dit beteken nie noodwendig dat elke lid ’n geskikte toestel, voldoende data of ’n betroubare verbinding vir studie of werk het nie. [[Beurtkrag]] en ander onderbrekings in elektrisiteitsvoorsiening kan digitale toegang verder ontwrig. Die koste van data en toestelle, uiteenlopende digitale vaardighede en die beperkte beskikbaarheid van digitale dienste in al die land se amptelike tale bly ook struikelblokke. == Gevolge == Die digitale kloof kan ongelykhede op verskeie terreine versterk: * '''Onderwys:''' Leerders sonder toestelle, data of ’n geskikte studieplek het minder toegang tot digitale handboeke, aanlyn klasse en opvoedkundige hulpbronne. * '''Werk:''' Werksaansoeke, opleiding en toenemend ook die werk self word digitaal verrig. * '''Ekonomiese deelname:''' Klein ondernemings sonder digitale toegang kan sukkel om elektroniese betalings, aanlynbemarking en elektroniese handel te benut. * '''Gesondheidsorg:''' Telemedisyne, elektroniese rekords en digitale gesondheidsinligting is minder toeganklik vir mense wat vanlyn is. * '''Openbare dienste:''' Die digitalisering van regeringsdienste kan toegang verbeter, maar kan mense uitsluit indien nie-digitale alternatiewe verdwyn. * '''Burgerlike deelname:''' Beperkte toegang kan deelname aan openbare debat, nuus, verkiesingsinligting en politieke organisering benadeel. * '''Kunsmatige intelligensie:''' Mense sonder verbindings, digitale vaardighede of ondersteunde tale kan uitgesluit word van die voordele van KI-gebaseerde dienste. Die [[COVID-19-pandemie]] het hierdie verskille sigbaar gemaak toe onderwys, werk, handel en openbare dienste vinnig aanlyn verskuif het. Huishoudings met betroubare tuisinternet kon makliker aanpas as dié wat van gedeelde toestelle of duur mobiele data afhanklik was. == Pogings om die kloof te verklein == Maatreëls om digitale ongelykheid te verminder, sluit in: * uitbreiding van vesel-, mobiele en satellietinfrastruktuur; * bekostigbare toestelle en datapakkette; * gratis of goedkoop openbare [[Wi-Fi]]; * betroubare elektrisiteitsvoorsiening; * opleiding in digitale en mediageletterdheid; * toeganklike tegnologie vir mense met gestremdhede; * die ontwikkeling van inhoud en sagteware in plaaslike tale; * die beskikbaarstelling van rekenaars en verbindings by skole en biblioteke; en * behoud van nie-digitale toegang tot noodsaaklike openbare dienste. Daar word toenemend voorkeur gegee aan die begrip '''betekenisvolle verbinding'''. Dit behels meer as bloot netwerkdekking en sluit gereelde toegang tot ’n geskikte toestel, voldoende data, ’n veilige verbinding en die vaardighede in om digitale dienste produktief te gebruik. == Kritiek op die begrip == Die beeld van ’n enkele “kloof” kan die indruk skep dat die samelewing bloot uit twee groepe bestaan: dié met en dié sonder tegnologie. In werklikheid vorm digitale ongelykheid ’n veranderende spektrum van insluiting en uitsluiting, wat onder meer toegang tot toestelle en verbindings, digitale vaardighede en die maniere waarop tegnologie gebruik word, omvat.<ref>{{cite web |last=Van Deursen |first=Alexander |title=The digital divide: An introduction |url=https://www.utwente.nl/en/bms/centrefordigitalinclusion/Blog/2020/8/785270/the-digital-divide-an-introduction |website=Centre for Digital Inclusion |publisher=Universiteit Twente |date=22 Augustus 2020 |access-date=16 September 2026 }}</ref> ’n Persoon kan byvoorbeeld toegang tot ’n boodskapdiens hê, maar nie tot ’n rekenaar, vaste breëband, digitale bankdienste of gevorderde KI-stelsels nie. Die kloof verander ook wanneer nuwe tegnologieë ontstaan. Selfs waar basiese internettoegang algemeen word, kan nuwe ongelykhede ontwikkel in toegang tot hoëspoedverbindings, wolkrekenaarkunde, digitale data en kunsmatige intelligensie. Navorsing deur die [[OESO]] toon byvoorbeeld dat KI teen verskillende snelhede deur lande, streke, bedryfsektore en ondernemings aanvaar word, en dat die vinnigste aanvaarding dikwels plaasvind waar tegnologiese en ekonomiese vermoëns reeds sterk ontwikkel is.<ref>{{cite report |last1=Kergroach |first1=Sandrine |last2=Héritier |first2=Julien |title=Emerging Divides in the Transition to Artificial Intelligence |series=OECD Regional Development Papers |number=147 |publisher=OECD Publishing |location=Parys |date=2025 |doi=10.1787/7376c776-en |url=https://doi.org/10.1787/7376c776-en |access-date=16 September 2026 }}</ref> Die digitale kloof is daarom nie noodwendig ’n tydelike probleem wat verdwyn sodra infrastruktuur beskikbaar is nie, maar kan met elke nuwe tegnologiese ontwikkeling ander vorme aanneem. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Digitale tegnologie]] [[Kategorie:Internet]] [[Kategorie:Maatskaplike ongelykheid]] [[Kategorie:Ekonomiese ontwikkeling]] huke6pbmnfvd27if6m04c6b3jxgzdnu 2967688 2967687 2026-09-16T14:05:25Z Sobaka 328 /* Kritiek op die begrip */ skakel 2967688 wikitext text/x-wiki Die '''digitale kloof''' is die ongelykheid tussen [[mens]]e, huishoudings, [[gemeenskap]]pe, streke en lande ten opsigte van toegang tot, die gebruik van en die voordele verkry uit digitale tegnologie. Dit sluit nie slegs toegang tot die [[Internet]] en digitale toestelle in nie, maar ook die bekostigbaarheid en gehalte van verbindings, digitale vaardighede, toepaslike inhoud en die vermoë om [[tegnologie]] doelgerig te gebruik. Die begrip word dikwels beskryf aan die hand van vier onderling verwante dimensies: motiverings-, materiële, vaardigheids- en gebruikstoegang.<ref name="vandijk">{{cite book |last=Van Dijk |first=Jan A. G. M. |title=The Deepening Divide: Inequality in the Information Society |publisher=Sage Publications |year=2005 |isbn=978-1-4129-0403-2}}</ref> Die digitale kloof bestaan dus nie net tussen mense wat aanlyn en vanlyn is nie. Dit kom ook voor tussen gebruikers met vinnige, betroubare en onbeperkte toegang en dié wat slegs sporadies, teen hoë koste of deur middel van beperkte mobiele toestelle toegang het. Digitale ongelykheid kan bestaande verskille in toegang tot [[onderwys]], [[werk]], finansiële dienste, gesondheidsorg, openbare dienste en politieke deelname verdiep. Namate meer dienste uitsluitlik of hoofsaaklik digitaal gelewer word, loop mense met onvoldoende toegang of vaardighede die gevaar om verder gemarginaliseer te word. == Dimensies == === Motivering en vertroue === Motiveringstoegang verwys na ’n persoon se bereidwilligheid en vertroue om digitale tegnologie te gebruik. Sommige mense gebruik nie digitale dienste nie omdat hulle dit nie as toepaslik of nuttig beskou nie, omdat hulle min vertroue in tegnologie het, of weens kommer oor [[privaatheid]], [[bedrog]], [[kubermisdaad]] en aanlyn teistering. Ouderdom, opvoeding, vorige blootstelling aan tegnologie en kulturele houdings kan digitale deelname beïnvloed. === Materiële toegang === Materiële toegang behels die beskikbaarheid van toestelle, [[elektrisiteit]], telekommunikasie-infrastruktuur en ’n betroubare internetverbinding. Die besit van ’n [[selfoon]] beteken nie noodwendig dat iemand oor betekenisvolle internettoegang beskik nie. ’n Gebruiker kan byvoorbeeld slegs ’n basiese selfoon besit, ’n toestel met ander huishoudingslede deel, of nie genoeg data kan bekostig om video’s, opvoedkundige materiaal of regeringsdienste te gebruik nie. In landelike en afgeleë gebiede word toegang dikwels beperk deur swak netwerkdekking, ’n onbetroubare elektrisiteitsvoorraad en die hoë koste van die oprigting en instandhouding van telekommunikasie-infrastruktuur. === Digitale vaardighede === Vaardigheidstoegang verwys na die [[kennis]] wat nodig is om digitale toestelle en dienste doeltreffend en veilig te gebruik. Dit wissel van basiese handelinge, soos die gebruik van ’n [[soekenjin]] of die stuur van ’n [[e-pos]], tot die beoordeling van aanlyn inligting, beskerming van persoonlike data, gebruik van kantoorsagteware en gevorderde vaardighede soos [[programmering]]. Digitale [[geletterdheid]] sluit ook die vermoë in om verkeerde inligting, aanlyn bedrog en gemanipuleerde inhoud te herken. Toegang tot ’n toestel sonder die nodige vaardighede lei dus nie noodwendig tot volle digitale deelname nie. === Gebruik en voordele === Gebruiksaanwending het betrekking op waarvoor, hoe gereeld en hoe doeltreffend digitale tegnologie gebruik word. Twee mense kan albei internettoegang hê, maar baie verskillende voordele daaruit verkry. Een persoon kan dit hoofsaaklik vir vermaak of boodskappe gebruik, terwyl ’n ander dit vir opleiding, werksoeke, banksake, ondernemingsontwikkeling en toegang tot openbare dienste aanwend. Hierdie verskil word soms die ''tweedevlak-digitale kloof'' genoem. ’n Verdere onderskeid, die ''derdevlak-digitale kloof'', verwys na ongelykhede in die tasbare maatskaplike, ekonomiese en politieke voordele wat mense uit hul gebruik van tegnologie verkry. == Oorsake en onderliggende faktore == Die digitale kloof hou verband met verskeie oorvleuelende vorme van ongelykheid, waaronder: * inkomste en die bekostigbaarheid van toestelle en data; * verskille tussen stedelike en landelike gebiede; * ouderdom en opvoedingsvlak; * geslag en maatskaplike norme; * [[gestremdheid]] en die toeganklikheid van digitale dienste; * die beskikbaarheid van elektrisiteit en telekommunikasie-infrastruktuur; * [[taal]] en die beskikbaarheid van plaaslik toepaslike inhoud; * politieke beperkings, [[sensuur]] en die doelbewuste afskakeling van internetdienste; en * die gehalte, snelheid en betroubaarheid van verbindings.<ref>{{cite web |title=Measuring digital development: Facts and Figures 2025 |url=https://www.itu.int/itu-d/reports/statistics/facts-figures-2025/ |publisher=Internasionale Telekommunikasie-unie |year=2025 |language=en |access-date=12 September 2026 }}</ref> Hierdie faktore werk dikwels saam. ’n Lae-inkomstegebruiker in ’n landelike gebied kan byvoorbeeld gelyktydig met swak netwerkdekking, duur data, ’n gebrek aan digitale vaardighede en min aanlyn inhoud in sy of haar huistaal gekonfronteer word. == Wêreldwye omvang == Internetgebruik het wêreldwyd sterk toegeneem, maar groot ongelykhede bly bestaan. Volgens die [[Internasionale Telekommunikasie-unie]] (ITU) was byna driekwart van die wêreldbevolking in 2025 aanlyn, terwyl ongeveer 2,2 miljard mense steeds vanlyn was. Die meeste mense sonder toegang het in lae- en middelinkomstelande gewoon.<ref name="ITU2025">{{cite web |url=https://www.itu.int/itu-d/reports/statistics/facts-figures-2025/ |title=Measuring digital development: Facts and Figures 2025 |publisher=International Telecommunication Union |year=2025 |access-date=10 September 2026}}</ref> Hoewel mobiele breëbanddekking ’n groot deel van die wêreldbevolking bereik, beteken netwerkdekking nie dat almal die internet werklik gebruik nie. Bekostigbaarheid, die prys van slimfone, gebrek aan vaardighede en die afwesigheid van toepaslike inhoud veroorsaak ’n sogenaamde ''gebruikskloof''. Verskille in die gehalte en snelheid van toegang het ook belangriker geword namate videodienste, afstandsonderrig, afstandswerk en [[kunsmatige intelligensie]] meer dataverbruik en rekenaarkrag vereis. == Afrika en die Globale Suide == In baie lande van die [[Globale Suide en Globale Noorde|Globale Suide]] is ’n selfoon die belangrikste of enigste manier waarop mense toegang tot die internet verkry. Mobiele verbinding het toegang vinnig uitgebrei, maar gebruikers is dikwels afhanklik van voorafbetaalde data, goedkoper toestelle en wisselende netwerkdekking. Hierdie vorm van toegang is nie altyd voldoende vir aanlyn onderrig, die voltooiing van werksaansoeke, die bestuur van ’n onderneming of die aflaai van groot dokumente nie. Die digitale kloof in [[Afrika]] word verder beïnvloed deur lae huishoudelike inkomste, elektrisiteitstekorte, die koste van slimfone en beperkte vastebreëbandinfrastruktuur. Daar bestaan ook groot verskille tussen en binne lande. Stede en hoërinkomstegroepe het gewoonlik beter en goedkoper toegang as landelike en armer gemeenskappe. Taal vorm ’n verdere dimensie van die kloof. Baie Afrika- en ander minderheidstale beskik oor relatief min digitale inhoud, terminologiese hulpbronne, elektroniese woordeboeke, spraakherkenningstelsels en taaldata. Gebruikers kan dus tegnies aanlyn wees, maar steeds nie digitale dienste ten volle in hul eie taal gebruik nie. Hierdie verskynsel staan ook as die [[digitale taalkloof]] bekend.<ref>{{cite journal |last1=Bella |first1=Gábor |last2=Helm |first2=Paula |last3=Koch |first3=Gertraud |last4=Giunchiglia |first4=Fausto |title=Towards Bridging the Digital Language Divide |journal=arXiv |year=2023 |doi=10.48550/arXiv.2307.13405 |url=https://arxiv.org/abs/2307.13405}}</ref> == Suid-Afrika == [[Suid-Afrika]] beskik oor ’n omvangryke mobiele netwerk en ’n groeiende veselnetwerk, maar toegang verskil groot volgens inkomste, ligging en provinsie. Die land se digitale kloof weerspieël breër historiese en ekonomiese ongelykhede tussen stedelike en landelike gebiede, welgestelde en arm huishoudings, en formeel en minder goed bediende nedersettings. Volgens [[Statistiek Suid-Afrika]] se ''General Household Survey 2024'' het 82,1% van huishoudings toegang tot die internet op minstens een plek gehad. Mobiele toestelle was verreweg die belangrikste toegangsmiddel en is deur 75,6% van huishoudings gebruik. Slegs 17,4% van huishoudings het egter oor ’n vaste internetverbinding tuis beskik.<ref name="StatsSA2024">{{cite web |url=https://www.statssa.gov.za/publications/P0318/P03182024.pdf |title=General Household Survey 2024 |publisher=Statistics South Africa |year=2025 |pages=52–54 |access-date=10 September 2026}}</ref> Die provinsiale verskille was aansienlik. Vaste internettoegang tuis het gewissel van 44,9% van huishoudings in die [[Wes-Kaap]] en 25,8% in [[Gauteng]] tot 5,6% in Mpumalanga en 7,0% in Limpopo. Terwyl 27,2% van huishoudings in metropolitaanse gebiede tuisinternet gehad het, was die ooreenstemmende syfer vir landelike huishoudings slegs 2,7%.<ref name="StatsSA2024" /> Die statistiek toon waarom algemene syfers oor internettoegang die omvang van die kloof kan onderskat. ’n Huishouding word as verbind beskou indien minstens een lid op een plek toegang het, maar dit beteken nie noodwendig dat elke lid ’n geskikte toestel, voldoende data of ’n betroubare verbinding vir studie of werk het nie. [[Beurtkrag]] en ander onderbrekings in elektrisiteitsvoorsiening kan digitale toegang verder ontwrig. Die koste van data en toestelle, uiteenlopende digitale vaardighede en die beperkte beskikbaarheid van digitale dienste in al die land se amptelike tale bly ook struikelblokke. == Gevolge == Die digitale kloof kan ongelykhede op verskeie terreine versterk: * '''Onderwys:''' Leerders sonder toestelle, data of ’n geskikte studieplek het minder toegang tot digitale handboeke, aanlyn klasse en opvoedkundige hulpbronne. * '''Werk:''' Werksaansoeke, opleiding en toenemend ook die werk self word digitaal verrig. * '''Ekonomiese deelname:''' Klein ondernemings sonder digitale toegang kan sukkel om elektroniese betalings, aanlynbemarking en elektroniese handel te benut. * '''Gesondheidsorg:''' Telemedisyne, elektroniese rekords en digitale gesondheidsinligting is minder toeganklik vir mense wat vanlyn is. * '''Openbare dienste:''' Die digitalisering van regeringsdienste kan toegang verbeter, maar kan mense uitsluit indien nie-digitale alternatiewe verdwyn. * '''Burgerlike deelname:''' Beperkte toegang kan deelname aan openbare debat, nuus, verkiesingsinligting en politieke organisering benadeel. * '''Kunsmatige intelligensie:''' Mense sonder verbindings, digitale vaardighede of ondersteunde tale kan uitgesluit word van die voordele van KI-gebaseerde dienste. Die [[COVID-19-pandemie]] het hierdie verskille sigbaar gemaak toe onderwys, werk, handel en openbare dienste vinnig aanlyn verskuif het. Huishoudings met betroubare tuisinternet kon makliker aanpas as dié wat van gedeelde toestelle of duur mobiele data afhanklik was. == Pogings om die kloof te verklein == Maatreëls om digitale ongelykheid te verminder, sluit in: * uitbreiding van vesel-, mobiele en satellietinfrastruktuur; * bekostigbare toestelle en datapakkette; * gratis of goedkoop openbare [[Wi-Fi]]; * betroubare elektrisiteitsvoorsiening; * opleiding in digitale en mediageletterdheid; * toeganklike tegnologie vir mense met gestremdhede; * die ontwikkeling van inhoud en sagteware in plaaslike tale; * die beskikbaarstelling van rekenaars en verbindings by skole en biblioteke; en * behoud van nie-digitale toegang tot noodsaaklike openbare dienste. Daar word toenemend voorkeur gegee aan die begrip '''betekenisvolle verbinding'''. Dit behels meer as bloot netwerkdekking en sluit gereelde toegang tot ’n geskikte toestel, voldoende data, ’n veilige verbinding en die vaardighede in om digitale dienste produktief te gebruik. == Kritiek op die begrip == Die beeld van ’n enkele “kloof” kan die indruk skep dat die samelewing bloot uit twee groepe bestaan: dié met en dié sonder tegnologie. In werklikheid vorm digitale ongelykheid ’n veranderende spektrum van insluiting en uitsluiting, wat onder meer toegang tot toestelle en verbindings, digitale vaardighede en die maniere waarop tegnologie gebruik word, omvat.<ref>{{cite web |last=Van Deursen |first=Alexander |title=The digital divide: An introduction |url=https://www.utwente.nl/en/centrefordigitalinclusion/Blog/02-Digitale_Kloof/ |website=Centre for Digital Inclusion |publisher=Universiteit Twente |date=22 Augustus 2020 |access-date=16 September 2026 }}</ref> ’n Persoon kan byvoorbeeld toegang tot ’n boodskapdiens hê, maar nie tot ’n rekenaar, vaste breëband, digitale bankdienste of gevorderde KI-stelsels nie. Die kloof verander ook wanneer nuwe tegnologieë ontstaan. Selfs waar basiese internettoegang algemeen word, kan nuwe ongelykhede ontwikkel in toegang tot hoëspoedverbindings, wolkrekenaarkunde, digitale data en kunsmatige intelligensie. Navorsing deur die [[OESO]] toon byvoorbeeld dat KI teen verskillende snelhede deur lande, streke, bedryfsektore en ondernemings aanvaar word, en dat die vinnigste aanvaarding dikwels plaasvind waar tegnologiese en ekonomiese vermoëns reeds sterk ontwikkel is.<ref>{{cite report |last1=Kergroach |first1=Sandrine |last2=Héritier |first2=Julien |title=Emerging Divides in the Transition to Artificial Intelligence |series=OECD Regional Development Papers |number=147 |publisher=OECD Publishing |location=Parys |date=2025 |doi=10.1787/7376c776-en |url=https://doi.org/10.1787/7376c776-en |access-date=16 September 2026 }}</ref> Die digitale kloof is daarom nie noodwendig ’n tydelike probleem wat verdwyn sodra infrastruktuur beskikbaar is nie, maar kan met elke nuwe tegnologiese ontwikkeling ander vorme aanneem. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Digitale tegnologie]] [[Kategorie:Internet]] [[Kategorie:Maatskaplike ongelykheid]] [[Kategorie:Ekonomiese ontwikkeling]] j6cqq8c41fbiqkj8t3cglm0ug0tavk9 2967689 2967688 2026-09-16T14:06:40Z Sobaka 328 /* Gevolge */ skakel 2967689 wikitext text/x-wiki Die '''digitale kloof''' is die ongelykheid tussen [[mens]]e, huishoudings, [[gemeenskap]]pe, streke en lande ten opsigte van toegang tot, die gebruik van en die voordele verkry uit digitale tegnologie. Dit sluit nie slegs toegang tot die [[Internet]] en digitale toestelle in nie, maar ook die bekostigbaarheid en gehalte van verbindings, digitale vaardighede, toepaslike inhoud en die vermoë om [[tegnologie]] doelgerig te gebruik. Die begrip word dikwels beskryf aan die hand van vier onderling verwante dimensies: motiverings-, materiële, vaardigheids- en gebruikstoegang.<ref name="vandijk">{{cite book |last=Van Dijk |first=Jan A. G. M. |title=The Deepening Divide: Inequality in the Information Society |publisher=Sage Publications |year=2005 |isbn=978-1-4129-0403-2}}</ref> Die digitale kloof bestaan dus nie net tussen mense wat aanlyn en vanlyn is nie. Dit kom ook voor tussen gebruikers met vinnige, betroubare en onbeperkte toegang en dié wat slegs sporadies, teen hoë koste of deur middel van beperkte mobiele toestelle toegang het. Digitale ongelykheid kan bestaande verskille in toegang tot [[onderwys]], [[werk]], finansiële dienste, gesondheidsorg, openbare dienste en politieke deelname verdiep. Namate meer dienste uitsluitlik of hoofsaaklik digitaal gelewer word, loop mense met onvoldoende toegang of vaardighede die gevaar om verder gemarginaliseer te word. == Dimensies == === Motivering en vertroue === Motiveringstoegang verwys na ’n persoon se bereidwilligheid en vertroue om digitale tegnologie te gebruik. Sommige mense gebruik nie digitale dienste nie omdat hulle dit nie as toepaslik of nuttig beskou nie, omdat hulle min vertroue in tegnologie het, of weens kommer oor [[privaatheid]], [[bedrog]], [[kubermisdaad]] en aanlyn teistering. Ouderdom, opvoeding, vorige blootstelling aan tegnologie en kulturele houdings kan digitale deelname beïnvloed. === Materiële toegang === Materiële toegang behels die beskikbaarheid van toestelle, [[elektrisiteit]], telekommunikasie-infrastruktuur en ’n betroubare internetverbinding. Die besit van ’n [[selfoon]] beteken nie noodwendig dat iemand oor betekenisvolle internettoegang beskik nie. ’n Gebruiker kan byvoorbeeld slegs ’n basiese selfoon besit, ’n toestel met ander huishoudingslede deel, of nie genoeg data kan bekostig om video’s, opvoedkundige materiaal of regeringsdienste te gebruik nie. In landelike en afgeleë gebiede word toegang dikwels beperk deur swak netwerkdekking, ’n onbetroubare elektrisiteitsvoorraad en die hoë koste van die oprigting en instandhouding van telekommunikasie-infrastruktuur. === Digitale vaardighede === Vaardigheidstoegang verwys na die [[kennis]] wat nodig is om digitale toestelle en dienste doeltreffend en veilig te gebruik. Dit wissel van basiese handelinge, soos die gebruik van ’n [[soekenjin]] of die stuur van ’n [[e-pos]], tot die beoordeling van aanlyn inligting, beskerming van persoonlike data, gebruik van kantoorsagteware en gevorderde vaardighede soos [[programmering]]. Digitale [[geletterdheid]] sluit ook die vermoë in om verkeerde inligting, aanlyn bedrog en gemanipuleerde inhoud te herken. Toegang tot ’n toestel sonder die nodige vaardighede lei dus nie noodwendig tot volle digitale deelname nie. === Gebruik en voordele === Gebruiksaanwending het betrekking op waarvoor, hoe gereeld en hoe doeltreffend digitale tegnologie gebruik word. Twee mense kan albei internettoegang hê, maar baie verskillende voordele daaruit verkry. Een persoon kan dit hoofsaaklik vir vermaak of boodskappe gebruik, terwyl ’n ander dit vir opleiding, werksoeke, banksake, ondernemingsontwikkeling en toegang tot openbare dienste aanwend. Hierdie verskil word soms die ''tweedevlak-digitale kloof'' genoem. ’n Verdere onderskeid, die ''derdevlak-digitale kloof'', verwys na ongelykhede in die tasbare maatskaplike, ekonomiese en politieke voordele wat mense uit hul gebruik van tegnologie verkry. == Oorsake en onderliggende faktore == Die digitale kloof hou verband met verskeie oorvleuelende vorme van ongelykheid, waaronder: * inkomste en die bekostigbaarheid van toestelle en data; * verskille tussen stedelike en landelike gebiede; * ouderdom en opvoedingsvlak; * geslag en maatskaplike norme; * [[gestremdheid]] en die toeganklikheid van digitale dienste; * die beskikbaarheid van elektrisiteit en telekommunikasie-infrastruktuur; * [[taal]] en die beskikbaarheid van plaaslik toepaslike inhoud; * politieke beperkings, [[sensuur]] en die doelbewuste afskakeling van internetdienste; en * die gehalte, snelheid en betroubaarheid van verbindings.<ref>{{cite web |title=Measuring digital development: Facts and Figures 2025 |url=https://www.itu.int/itu-d/reports/statistics/facts-figures-2025/ |publisher=Internasionale Telekommunikasie-unie |year=2025 |language=en |access-date=12 September 2026 }}</ref> Hierdie faktore werk dikwels saam. ’n Lae-inkomstegebruiker in ’n landelike gebied kan byvoorbeeld gelyktydig met swak netwerkdekking, duur data, ’n gebrek aan digitale vaardighede en min aanlyn inhoud in sy of haar huistaal gekonfronteer word. == Wêreldwye omvang == Internetgebruik het wêreldwyd sterk toegeneem, maar groot ongelykhede bly bestaan. Volgens die [[Internasionale Telekommunikasie-unie]] (ITU) was byna driekwart van die wêreldbevolking in 2025 aanlyn, terwyl ongeveer 2,2 miljard mense steeds vanlyn was. Die meeste mense sonder toegang het in lae- en middelinkomstelande gewoon.<ref name="ITU2025">{{cite web |url=https://www.itu.int/itu-d/reports/statistics/facts-figures-2025/ |title=Measuring digital development: Facts and Figures 2025 |publisher=International Telecommunication Union |year=2025 |access-date=10 September 2026}}</ref> Hoewel mobiele breëbanddekking ’n groot deel van die wêreldbevolking bereik, beteken netwerkdekking nie dat almal die internet werklik gebruik nie. Bekostigbaarheid, die prys van slimfone, gebrek aan vaardighede en die afwesigheid van toepaslike inhoud veroorsaak ’n sogenaamde ''gebruikskloof''. Verskille in die gehalte en snelheid van toegang het ook belangriker geword namate videodienste, afstandsonderrig, afstandswerk en [[kunsmatige intelligensie]] meer dataverbruik en rekenaarkrag vereis. == Afrika en die Globale Suide == In baie lande van die [[Globale Suide en Globale Noorde|Globale Suide]] is ’n selfoon die belangrikste of enigste manier waarop mense toegang tot die internet verkry. Mobiele verbinding het toegang vinnig uitgebrei, maar gebruikers is dikwels afhanklik van voorafbetaalde data, goedkoper toestelle en wisselende netwerkdekking. Hierdie vorm van toegang is nie altyd voldoende vir aanlyn onderrig, die voltooiing van werksaansoeke, die bestuur van ’n onderneming of die aflaai van groot dokumente nie. Die digitale kloof in [[Afrika]] word verder beïnvloed deur lae huishoudelike inkomste, elektrisiteitstekorte, die koste van slimfone en beperkte vastebreëbandinfrastruktuur. Daar bestaan ook groot verskille tussen en binne lande. Stede en hoërinkomstegroepe het gewoonlik beter en goedkoper toegang as landelike en armer gemeenskappe. Taal vorm ’n verdere dimensie van die kloof. Baie Afrika- en ander minderheidstale beskik oor relatief min digitale inhoud, terminologiese hulpbronne, elektroniese woordeboeke, spraakherkenningstelsels en taaldata. Gebruikers kan dus tegnies aanlyn wees, maar steeds nie digitale dienste ten volle in hul eie taal gebruik nie. Hierdie verskynsel staan ook as die [[digitale taalkloof]] bekend.<ref>{{cite journal |last1=Bella |first1=Gábor |last2=Helm |first2=Paula |last3=Koch |first3=Gertraud |last4=Giunchiglia |first4=Fausto |title=Towards Bridging the Digital Language Divide |journal=arXiv |year=2023 |doi=10.48550/arXiv.2307.13405 |url=https://arxiv.org/abs/2307.13405}}</ref> == Suid-Afrika == [[Suid-Afrika]] beskik oor ’n omvangryke mobiele netwerk en ’n groeiende veselnetwerk, maar toegang verskil groot volgens inkomste, ligging en provinsie. Die land se digitale kloof weerspieël breër historiese en ekonomiese ongelykhede tussen stedelike en landelike gebiede, welgestelde en arm huishoudings, en formeel en minder goed bediende nedersettings. Volgens [[Statistiek Suid-Afrika]] se ''General Household Survey 2024'' het 82,1% van huishoudings toegang tot die internet op minstens een plek gehad. Mobiele toestelle was verreweg die belangrikste toegangsmiddel en is deur 75,6% van huishoudings gebruik. Slegs 17,4% van huishoudings het egter oor ’n vaste internetverbinding tuis beskik.<ref name="StatsSA2024">{{cite web |url=https://www.statssa.gov.za/publications/P0318/P03182024.pdf |title=General Household Survey 2024 |publisher=Statistics South Africa |year=2025 |pages=52–54 |access-date=10 September 2026}}</ref> Die provinsiale verskille was aansienlik. Vaste internettoegang tuis het gewissel van 44,9% van huishoudings in die [[Wes-Kaap]] en 25,8% in [[Gauteng]] tot 5,6% in Mpumalanga en 7,0% in Limpopo. Terwyl 27,2% van huishoudings in metropolitaanse gebiede tuisinternet gehad het, was die ooreenstemmende syfer vir landelike huishoudings slegs 2,7%.<ref name="StatsSA2024" /> Die statistiek toon waarom algemene syfers oor internettoegang die omvang van die kloof kan onderskat. ’n Huishouding word as verbind beskou indien minstens een lid op een plek toegang het, maar dit beteken nie noodwendig dat elke lid ’n geskikte toestel, voldoende data of ’n betroubare verbinding vir studie of werk het nie. [[Beurtkrag]] en ander onderbrekings in elektrisiteitsvoorsiening kan digitale toegang verder ontwrig. Die koste van data en toestelle, uiteenlopende digitale vaardighede en die beperkte beskikbaarheid van digitale dienste in al die land se amptelike tale bly ook struikelblokke. == Gevolge == Die digitale kloof kan ongelykhede op verskeie terreine versterk: * '''Onderwys:''' Leerders sonder toestelle, data of ’n geskikte studieplek het minder toegang tot digitale handboeke, aanlyn klasse en opvoedkundige hulpbronne. * '''Werk:''' Werksaansoeke, opleiding en toenemend ook die werk self word digitaal verrig. * '''Ekonomiese deelname:''' Klein ondernemings sonder digitale toegang kan sukkel om elektroniese betalings, aanlynbemarking en elektroniese handel te benut. * '''Gesondheidsorg:''' Telemedisyne, elektroniese rekords en digitale gesondheidsinligting is minder toeganklik vir mense wat vanlyn is. * '''Openbare dienste:''' Die digitalisering van regeringsdienste kan toegang verbeter, maar kan mense uitsluit indien nie-digitale alternatiewe verdwyn. * '''Burgerlike deelname:''' Beperkte toegang kan deelname aan openbare debat, nuus, verkiesingsinligting en politieke organisering benadeel. * '''Kunsmatige intelligensie:''' Mense sonder verbindings, digitale vaardighede of ondersteunde tale kan uitgesluit word van die voordele van KI-gebaseerde dienste. Die [[Covid-19-pandemie]] het hierdie verskille sigbaar gemaak toe onderwys, werk, handel en openbare dienste vinnig aanlyn verskuif het. Huishoudings met betroubare tuisinternet kon makliker aanpas as dié wat van gedeelde toestelle of duur mobiele data afhanklik was. == Pogings om die kloof te verklein == Maatreëls om digitale ongelykheid te verminder, sluit in: * uitbreiding van vesel-, mobiele en satellietinfrastruktuur; * bekostigbare toestelle en datapakkette; * gratis of goedkoop openbare [[Wi-Fi]]; * betroubare elektrisiteitsvoorsiening; * opleiding in digitale en mediageletterdheid; * toeganklike tegnologie vir mense met gestremdhede; * die ontwikkeling van inhoud en sagteware in plaaslike tale; * die beskikbaarstelling van rekenaars en verbindings by skole en biblioteke; en * behoud van nie-digitale toegang tot noodsaaklike openbare dienste. Daar word toenemend voorkeur gegee aan die begrip '''betekenisvolle verbinding'''. Dit behels meer as bloot netwerkdekking en sluit gereelde toegang tot ’n geskikte toestel, voldoende data, ’n veilige verbinding en die vaardighede in om digitale dienste produktief te gebruik. == Kritiek op die begrip == Die beeld van ’n enkele “kloof” kan die indruk skep dat die samelewing bloot uit twee groepe bestaan: dié met en dié sonder tegnologie. In werklikheid vorm digitale ongelykheid ’n veranderende spektrum van insluiting en uitsluiting, wat onder meer toegang tot toestelle en verbindings, digitale vaardighede en die maniere waarop tegnologie gebruik word, omvat.<ref>{{cite web |last=Van Deursen |first=Alexander |title=The digital divide: An introduction |url=https://www.utwente.nl/en/centrefordigitalinclusion/Blog/02-Digitale_Kloof/ |website=Centre for Digital Inclusion |publisher=Universiteit Twente |date=22 Augustus 2020 |access-date=16 September 2026 }}</ref> ’n Persoon kan byvoorbeeld toegang tot ’n boodskapdiens hê, maar nie tot ’n rekenaar, vaste breëband, digitale bankdienste of gevorderde KI-stelsels nie. Die kloof verander ook wanneer nuwe tegnologieë ontstaan. Selfs waar basiese internettoegang algemeen word, kan nuwe ongelykhede ontwikkel in toegang tot hoëspoedverbindings, wolkrekenaarkunde, digitale data en kunsmatige intelligensie. Navorsing deur die [[OESO]] toon byvoorbeeld dat KI teen verskillende snelhede deur lande, streke, bedryfsektore en ondernemings aanvaar word, en dat die vinnigste aanvaarding dikwels plaasvind waar tegnologiese en ekonomiese vermoëns reeds sterk ontwikkel is.<ref>{{cite report |last1=Kergroach |first1=Sandrine |last2=Héritier |first2=Julien |title=Emerging Divides in the Transition to Artificial Intelligence |series=OECD Regional Development Papers |number=147 |publisher=OECD Publishing |location=Parys |date=2025 |doi=10.1787/7376c776-en |url=https://doi.org/10.1787/7376c776-en |access-date=16 September 2026 }}</ref> Die digitale kloof is daarom nie noodwendig ’n tydelike probleem wat verdwyn sodra infrastruktuur beskikbaar is nie, maar kan met elke nuwe tegnologiese ontwikkeling ander vorme aanneem. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Digitale tegnologie]] [[Kategorie:Internet]] [[Kategorie:Maatskaplike ongelykheid]] [[Kategorie:Ekonomiese ontwikkeling]] lq3p5o8wikcn1owe700selupyfdnfru 2967690 2967689 2026-09-16T14:09:14Z Sobaka 328 sien ook 2967690 wikitext text/x-wiki Die '''digitale kloof''' is die ongelykheid tussen [[mens]]e, huishoudings, [[gemeenskap]]pe, streke en lande ten opsigte van toegang tot, die gebruik van en die voordele verkry uit digitale tegnologie. Dit sluit nie slegs toegang tot die [[Internet]] en digitale toestelle in nie, maar ook die bekostigbaarheid en gehalte van verbindings, digitale vaardighede, toepaslike inhoud en die vermoë om [[tegnologie]] doelgerig te gebruik. Die begrip word dikwels beskryf aan die hand van vier onderling verwante dimensies: motiverings-, materiële, vaardigheids- en gebruikstoegang.<ref name="vandijk">{{cite book |last=Van Dijk |first=Jan A. G. M. |title=The Deepening Divide: Inequality in the Information Society |publisher=Sage Publications |year=2005 |isbn=978-1-4129-0403-2}}</ref> Die digitale kloof bestaan dus nie net tussen mense wat aanlyn en vanlyn is nie. Dit kom ook voor tussen gebruikers met vinnige, betroubare en onbeperkte toegang en dié wat slegs sporadies, teen hoë koste of deur middel van beperkte mobiele toestelle toegang het. Digitale ongelykheid kan bestaande verskille in toegang tot [[onderwys]], [[werk]], finansiële dienste, gesondheidsorg, openbare dienste en politieke deelname verdiep. Namate meer dienste uitsluitlik of hoofsaaklik digitaal gelewer word, loop mense met onvoldoende toegang of vaardighede die gevaar om verder gemarginaliseer te word. == Dimensies == === Motivering en vertroue === Motiveringstoegang verwys na ’n persoon se bereidwilligheid en vertroue om digitale tegnologie te gebruik. Sommige mense gebruik nie digitale dienste nie omdat hulle dit nie as toepaslik of nuttig beskou nie, omdat hulle min vertroue in tegnologie het, of weens kommer oor [[privaatheid]], [[bedrog]], [[kubermisdaad]] en aanlyn teistering. Ouderdom, opvoeding, vorige blootstelling aan tegnologie en kulturele houdings kan digitale deelname beïnvloed. === Materiële toegang === Materiële toegang behels die beskikbaarheid van toestelle, [[elektrisiteit]], telekommunikasie-infrastruktuur en ’n betroubare internetverbinding. Die besit van ’n [[selfoon]] beteken nie noodwendig dat iemand oor betekenisvolle internettoegang beskik nie. ’n Gebruiker kan byvoorbeeld slegs ’n basiese selfoon besit, ’n toestel met ander huishoudingslede deel, of nie genoeg data kan bekostig om video’s, opvoedkundige materiaal of regeringsdienste te gebruik nie. In landelike en afgeleë gebiede word toegang dikwels beperk deur swak netwerkdekking, ’n onbetroubare elektrisiteitsvoorraad en die hoë koste van die oprigting en instandhouding van telekommunikasie-infrastruktuur. === Digitale vaardighede === Vaardigheidstoegang verwys na die [[kennis]] wat nodig is om digitale toestelle en dienste doeltreffend en veilig te gebruik. Dit wissel van basiese handelinge, soos die gebruik van ’n [[soekenjin]] of die stuur van ’n [[e-pos]], tot die beoordeling van aanlyn inligting, beskerming van persoonlike data, gebruik van kantoorsagteware en gevorderde vaardighede soos [[programmering]]. Digitale [[geletterdheid]] sluit ook die vermoë in om verkeerde inligting, aanlyn bedrog en gemanipuleerde inhoud te herken. Toegang tot ’n toestel sonder die nodige vaardighede lei dus nie noodwendig tot volle digitale deelname nie. === Gebruik en voordele === Gebruiksaanwending het betrekking op waarvoor, hoe gereeld en hoe doeltreffend digitale tegnologie gebruik word. Twee mense kan albei internettoegang hê, maar baie verskillende voordele daaruit verkry. Een persoon kan dit hoofsaaklik vir vermaak of boodskappe gebruik, terwyl ’n ander dit vir opleiding, werksoeke, banksake, ondernemingsontwikkeling en toegang tot openbare dienste aanwend. Hierdie verskil word soms die ''tweedevlak-digitale kloof'' genoem. ’n Verdere onderskeid, die ''derdevlak-digitale kloof'', verwys na ongelykhede in die tasbare maatskaplike, ekonomiese en politieke voordele wat mense uit hul gebruik van tegnologie verkry. == Oorsake en onderliggende faktore == Die digitale kloof hou verband met verskeie oorvleuelende vorme van ongelykheid, waaronder: * inkomste en die bekostigbaarheid van toestelle en data; * verskille tussen stedelike en landelike gebiede; * ouderdom en opvoedingsvlak; * geslag en maatskaplike norme; * [[gestremdheid]] en die toeganklikheid van digitale dienste; * die beskikbaarheid van elektrisiteit en telekommunikasie-infrastruktuur; * [[taal]] en die beskikbaarheid van plaaslik toepaslike inhoud; * politieke beperkings, [[sensuur]] en die doelbewuste afskakeling van internetdienste; en * die gehalte, snelheid en betroubaarheid van verbindings.<ref>{{cite web |title=Measuring digital development: Facts and Figures 2025 |url=https://www.itu.int/itu-d/reports/statistics/facts-figures-2025/ |publisher=Internasionale Telekommunikasie-unie |year=2025 |language=en |access-date=12 September 2026 }}</ref> Hierdie faktore werk dikwels saam. ’n Lae-inkomstegebruiker in ’n landelike gebied kan byvoorbeeld gelyktydig met swak netwerkdekking, duur data, ’n gebrek aan digitale vaardighede en min aanlyn inhoud in sy of haar huistaal gekonfronteer word. == Wêreldwye omvang == Internetgebruik het wêreldwyd sterk toegeneem, maar groot ongelykhede bly bestaan. Volgens die [[Internasionale Telekommunikasie-unie]] (ITU) was byna driekwart van die wêreldbevolking in 2025 aanlyn, terwyl ongeveer 2,2 miljard mense steeds vanlyn was. Die meeste mense sonder toegang het in lae- en middelinkomstelande gewoon.<ref name="ITU2025">{{cite web |url=https://www.itu.int/itu-d/reports/statistics/facts-figures-2025/ |title=Measuring digital development: Facts and Figures 2025 |publisher=International Telecommunication Union |year=2025 |access-date=10 September 2026}}</ref> Hoewel mobiele breëbanddekking ’n groot deel van die wêreldbevolking bereik, beteken netwerkdekking nie dat almal die internet werklik gebruik nie. Bekostigbaarheid, die prys van slimfone, gebrek aan vaardighede en die afwesigheid van toepaslike inhoud veroorsaak ’n sogenaamde ''gebruikskloof''. Verskille in die gehalte en snelheid van toegang het ook belangriker geword namate videodienste, afstandsonderrig, afstandswerk en [[kunsmatige intelligensie]] meer dataverbruik en rekenaarkrag vereis. == Afrika en die Globale Suide == In baie lande van die [[Globale Suide en Globale Noorde|Globale Suide]] is ’n selfoon die belangrikste of enigste manier waarop mense toegang tot die internet verkry. Mobiele verbinding het toegang vinnig uitgebrei, maar gebruikers is dikwels afhanklik van voorafbetaalde data, goedkoper toestelle en wisselende netwerkdekking. Hierdie vorm van toegang is nie altyd voldoende vir aanlyn onderrig, die voltooiing van werksaansoeke, die bestuur van ’n onderneming of die aflaai van groot dokumente nie. Die digitale kloof in [[Afrika]] word verder beïnvloed deur lae huishoudelike inkomste, elektrisiteitstekorte, die koste van slimfone en beperkte vastebreëbandinfrastruktuur. Daar bestaan ook groot verskille tussen en binne lande. Stede en hoërinkomstegroepe het gewoonlik beter en goedkoper toegang as landelike en armer gemeenskappe. Taal vorm ’n verdere dimensie van die kloof. Baie Afrika- en ander minderheidstale beskik oor relatief min digitale inhoud, terminologiese hulpbronne, elektroniese woordeboeke, spraakherkenningstelsels en taaldata. Gebruikers kan dus tegnies aanlyn wees, maar steeds nie digitale dienste ten volle in hul eie taal gebruik nie. Hierdie verskynsel staan ook as die [[digitale taalkloof]] bekend.<ref>{{cite journal |last1=Bella |first1=Gábor |last2=Helm |first2=Paula |last3=Koch |first3=Gertraud |last4=Giunchiglia |first4=Fausto |title=Towards Bridging the Digital Language Divide |journal=arXiv |year=2023 |doi=10.48550/arXiv.2307.13405 |url=https://arxiv.org/abs/2307.13405}}</ref> == Suid-Afrika == [[Suid-Afrika]] beskik oor ’n omvangryke mobiele netwerk en ’n groeiende veselnetwerk, maar toegang verskil groot volgens inkomste, ligging en provinsie. Die land se digitale kloof weerspieël breër historiese en ekonomiese ongelykhede tussen stedelike en landelike gebiede, welgestelde en arm huishoudings, en formeel en minder goed bediende nedersettings. Volgens [[Statistiek Suid-Afrika]] se ''General Household Survey 2024'' het 82,1% van huishoudings toegang tot die internet op minstens een plek gehad. Mobiele toestelle was verreweg die belangrikste toegangsmiddel en is deur 75,6% van huishoudings gebruik. Slegs 17,4% van huishoudings het egter oor ’n vaste internetverbinding tuis beskik.<ref name="StatsSA2024">{{cite web |url=https://www.statssa.gov.za/publications/P0318/P03182024.pdf |title=General Household Survey 2024 |publisher=Statistics South Africa |year=2025 |pages=52–54 |access-date=10 September 2026}}</ref> Die provinsiale verskille was aansienlik. Vaste internettoegang tuis het gewissel van 44,9% van huishoudings in die [[Wes-Kaap]] en 25,8% in [[Gauteng]] tot 5,6% in Mpumalanga en 7,0% in Limpopo. Terwyl 27,2% van huishoudings in metropolitaanse gebiede tuisinternet gehad het, was die ooreenstemmende syfer vir landelike huishoudings slegs 2,7%.<ref name="StatsSA2024" /> Die statistiek toon waarom algemene syfers oor internettoegang die omvang van die kloof kan onderskat. ’n Huishouding word as verbind beskou indien minstens een lid op een plek toegang het, maar dit beteken nie noodwendig dat elke lid ’n geskikte toestel, voldoende data of ’n betroubare verbinding vir studie of werk het nie. [[Beurtkrag]] en ander onderbrekings in elektrisiteitsvoorsiening kan digitale toegang verder ontwrig. Die koste van data en toestelle, uiteenlopende digitale vaardighede en die beperkte beskikbaarheid van digitale dienste in al die land se amptelike tale bly ook struikelblokke. == Gevolge == Die digitale kloof kan ongelykhede op verskeie terreine versterk: * '''Onderwys:''' Leerders sonder toestelle, data of ’n geskikte studieplek het minder toegang tot digitale handboeke, aanlyn klasse en opvoedkundige hulpbronne. * '''Werk:''' Werksaansoeke, opleiding en toenemend ook die werk self word digitaal verrig. * '''Ekonomiese deelname:''' Klein ondernemings sonder digitale toegang kan sukkel om elektroniese betalings, aanlynbemarking en elektroniese handel te benut. * '''Gesondheidsorg:''' Telemedisyne, elektroniese rekords en digitale gesondheidsinligting is minder toeganklik vir mense wat vanlyn is. * '''Openbare dienste:''' Die digitalisering van regeringsdienste kan toegang verbeter, maar kan mense uitsluit indien nie-digitale alternatiewe verdwyn. * '''Burgerlike deelname:''' Beperkte toegang kan deelname aan openbare debat, nuus, verkiesingsinligting en politieke organisering benadeel. * '''Kunsmatige intelligensie:''' Mense sonder verbindings, digitale vaardighede of ondersteunde tale kan uitgesluit word van die voordele van KI-gebaseerde dienste. Die [[Covid-19-pandemie]] het hierdie verskille sigbaar gemaak toe onderwys, werk, handel en openbare dienste vinnig aanlyn verskuif het. Huishoudings met betroubare tuisinternet kon makliker aanpas as dié wat van gedeelde toestelle of duur mobiele data afhanklik was. == Pogings om die kloof te verklein == Maatreëls om digitale ongelykheid te verminder, sluit in: * uitbreiding van vesel-, mobiele en satellietinfrastruktuur; * bekostigbare toestelle en datapakkette; * gratis of goedkoop openbare [[Wi-Fi]]; * betroubare elektrisiteitsvoorsiening; * opleiding in digitale en mediageletterdheid; * toeganklike tegnologie vir mense met gestremdhede; * die ontwikkeling van inhoud en sagteware in plaaslike tale; * die beskikbaarstelling van rekenaars en verbindings by skole en biblioteke; en * behoud van nie-digitale toegang tot noodsaaklike openbare dienste. Daar word toenemend voorkeur gegee aan die begrip '''betekenisvolle verbinding'''. Dit behels meer as bloot netwerkdekking en sluit gereelde toegang tot ’n geskikte toestel, voldoende data, ’n veilige verbinding en die vaardighede in om digitale dienste produktief te gebruik. == Kritiek op die begrip == Die beeld van ’n enkele “kloof” kan die indruk skep dat die samelewing bloot uit twee groepe bestaan: dié met en dié sonder tegnologie. In werklikheid vorm digitale ongelykheid ’n veranderende spektrum van insluiting en uitsluiting, wat onder meer toegang tot toestelle en verbindings, digitale vaardighede en die maniere waarop tegnologie gebruik word, omvat.<ref>{{cite web |last=Van Deursen |first=Alexander |title=The digital divide: An introduction |url=https://www.utwente.nl/en/centrefordigitalinclusion/Blog/02-Digitale_Kloof/ |website=Centre for Digital Inclusion |publisher=Universiteit Twente |date=22 Augustus 2020 |access-date=16 September 2026 }}</ref> ’n Persoon kan byvoorbeeld toegang tot ’n boodskapdiens hê, maar nie tot ’n rekenaar, vaste breëband, digitale bankdienste of gevorderde KI-stelsels nie. Die kloof verander ook wanneer nuwe tegnologieë ontstaan. Selfs waar basiese internettoegang algemeen word, kan nuwe ongelykhede ontwikkel in toegang tot hoëspoedverbindings, wolkrekenaarkunde, digitale data en kunsmatige intelligensie. Navorsing deur die [[OESO]] toon byvoorbeeld dat KI teen verskillende snelhede deur lande, streke, bedryfsektore en ondernemings aanvaar word, en dat die vinnigste aanvaarding dikwels plaasvind waar tegnologiese en ekonomiese vermoëns reeds sterk ontwikkel is.<ref>{{cite report |last1=Kergroach |first1=Sandrine |last2=Héritier |first2=Julien |title=Emerging Divides in the Transition to Artificial Intelligence |series=OECD Regional Development Papers |number=147 |publisher=OECD Publishing |location=Parys |date=2025 |doi=10.1787/7376c776-en |url=https://doi.org/10.1787/7376c776-en |access-date=16 September 2026 }}</ref> Die digitale kloof is daarom nie noodwendig ’n tydelike probleem wat verdwyn sodra infrastruktuur beskikbaar is nie, maar kan met elke nuwe tegnologiese ontwikkeling ander vorme aanneem. == Sien ook == * [[Digitale taalkloof]] * [[Inligtingstegnologie]] * [[Kennisekonomie]] == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Digitale tegnologie]] [[Kategorie:Internet]] [[Kategorie:Maatskaplike ongelykheid]] [[Kategorie:Ekonomiese ontwikkeling]] 0gvj1rqgli20gi9dhbq3trz5j9e0ebn 2967693 2967690 2026-09-16T14:26:22Z Sobaka 328 Illustrasie 2967693 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Digitale Kloof Illustrasie.png|duimnael|KI genereerde illustrasie van pogings om die digitale kloof aan te spreek.]] Die '''digitale kloof''' is die ongelykheid tussen [[mens]]e, huishoudings, [[gemeenskap]]pe, streke en lande ten opsigte van toegang tot, die gebruik van en die voordele verkry uit digitale tegnologie. Dit sluit nie slegs toegang tot die [[Internet]] en digitale toestelle in nie, maar ook die bekostigbaarheid en gehalte van verbindings, digitale vaardighede, toepaslike inhoud en die vermoë om [[tegnologie]] doelgerig te gebruik. Die begrip word dikwels beskryf aan die hand van vier onderling verwante dimensies: motiverings-, materiële, vaardigheids- en gebruikstoegang.<ref name="vandijk">{{cite book |last=Van Dijk |first=Jan A. G. M. |title=The Deepening Divide: Inequality in the Information Society |publisher=Sage Publications |year=2005 |isbn=978-1-4129-0403-2}}</ref> Die digitale kloof bestaan dus nie net tussen mense wat aanlyn en vanlyn is nie. Dit kom ook voor tussen gebruikers met vinnige, betroubare en onbeperkte toegang en dié wat slegs sporadies, teen hoë koste of deur middel van beperkte mobiele toestelle toegang het. Digitale ongelykheid kan bestaande verskille in toegang tot [[onderwys]], [[werk]], finansiële dienste, gesondheidsorg, openbare dienste en politieke deelname verdiep. Namate meer dienste uitsluitlik of hoofsaaklik digitaal gelewer word, loop mense met onvoldoende toegang of vaardighede die gevaar om verder gemarginaliseer te word. == Dimensies == === Motivering en vertroue === Motiveringstoegang verwys na ’n persoon se bereidwilligheid en vertroue om digitale tegnologie te gebruik. Sommige mense gebruik nie digitale dienste nie omdat hulle dit nie as toepaslik of nuttig beskou nie, omdat hulle min vertroue in tegnologie het, of weens kommer oor [[privaatheid]], [[bedrog]], [[kubermisdaad]] en aanlyn teistering. Ouderdom, opvoeding, vorige blootstelling aan tegnologie en kulturele houdings kan digitale deelname beïnvloed. === Materiële toegang === Materiële toegang behels die beskikbaarheid van toestelle, [[elektrisiteit]], telekommunikasie-infrastruktuur en ’n betroubare internetverbinding. Die besit van ’n [[selfoon]] beteken nie noodwendig dat iemand oor betekenisvolle internettoegang beskik nie. ’n Gebruiker kan byvoorbeeld slegs ’n basiese selfoon besit, ’n toestel met ander huishoudingslede deel, of nie genoeg data kan bekostig om video’s, opvoedkundige materiaal of regeringsdienste te gebruik nie. In landelike en afgeleë gebiede word toegang dikwels beperk deur swak netwerkdekking, ’n onbetroubare elektrisiteitsvoorraad en die hoë koste van die oprigting en instandhouding van telekommunikasie-infrastruktuur. === Digitale vaardighede === Vaardigheidstoegang verwys na die [[kennis]] wat nodig is om digitale toestelle en dienste doeltreffend en veilig te gebruik. Dit wissel van basiese handelinge, soos die gebruik van ’n [[soekenjin]] of die stuur van ’n [[e-pos]], tot die beoordeling van aanlyn inligting, beskerming van persoonlike data, gebruik van kantoorsagteware en gevorderde vaardighede soos [[programmering]]. Digitale [[geletterdheid]] sluit ook die vermoë in om verkeerde inligting, aanlyn bedrog en gemanipuleerde inhoud te herken. Toegang tot ’n toestel sonder die nodige vaardighede lei dus nie noodwendig tot volle digitale deelname nie. === Gebruik en voordele === Gebruiksaanwending het betrekking op waarvoor, hoe gereeld en hoe doeltreffend digitale tegnologie gebruik word. Twee mense kan albei internettoegang hê, maar baie verskillende voordele daaruit verkry. Een persoon kan dit hoofsaaklik vir vermaak of boodskappe gebruik, terwyl ’n ander dit vir opleiding, werksoeke, banksake, ondernemingsontwikkeling en toegang tot openbare dienste aanwend. Hierdie verskil word soms die ''tweedevlak-digitale kloof'' genoem. ’n Verdere onderskeid, die ''derdevlak-digitale kloof'', verwys na ongelykhede in die tasbare maatskaplike, ekonomiese en politieke voordele wat mense uit hul gebruik van tegnologie verkry. == Oorsake en onderliggende faktore == Die digitale kloof hou verband met verskeie oorvleuelende vorme van ongelykheid, waaronder: * inkomste en die bekostigbaarheid van toestelle en data; * verskille tussen stedelike en landelike gebiede; * ouderdom en opvoedingsvlak; * geslag en maatskaplike norme; * [[gestremdheid]] en die toeganklikheid van digitale dienste; * die beskikbaarheid van elektrisiteit en telekommunikasie-infrastruktuur; * [[taal]] en die beskikbaarheid van plaaslik toepaslike inhoud; * politieke beperkings, [[sensuur]] en die doelbewuste afskakeling van internetdienste; en * die gehalte, snelheid en betroubaarheid van verbindings.<ref>{{cite web |title=Measuring digital development: Facts and Figures 2025 |url=https://www.itu.int/itu-d/reports/statistics/facts-figures-2025/ |publisher=Internasionale Telekommunikasie-unie |year=2025 |language=en |access-date=12 September 2026 }}</ref> Hierdie faktore werk dikwels saam. ’n Lae-inkomstegebruiker in ’n landelike gebied kan byvoorbeeld gelyktydig met swak netwerkdekking, duur data, ’n gebrek aan digitale vaardighede en min aanlyn inhoud in sy of haar huistaal gekonfronteer word. == Wêreldwye omvang == Internetgebruik het wêreldwyd sterk toegeneem, maar groot ongelykhede bly bestaan. Volgens die [[Internasionale Telekommunikasie-unie]] (ITU) was byna driekwart van die wêreldbevolking in 2025 aanlyn, terwyl ongeveer 2,2 miljard mense steeds vanlyn was. Die meeste mense sonder toegang het in lae- en middelinkomstelande gewoon.<ref name="ITU2025">{{cite web |url=https://www.itu.int/itu-d/reports/statistics/facts-figures-2025/ |title=Measuring digital development: Facts and Figures 2025 |publisher=International Telecommunication Union |year=2025 |access-date=10 September 2026}}</ref> Hoewel mobiele breëbanddekking ’n groot deel van die wêreldbevolking bereik, beteken netwerkdekking nie dat almal die internet werklik gebruik nie. Bekostigbaarheid, die prys van slimfone, gebrek aan vaardighede en die afwesigheid van toepaslike inhoud veroorsaak ’n sogenaamde ''gebruikskloof''. Verskille in die gehalte en snelheid van toegang het ook belangriker geword namate videodienste, afstandsonderrig, afstandswerk en [[kunsmatige intelligensie]] meer dataverbruik en rekenaarkrag vereis. == Afrika en die Globale Suide == In baie lande van die [[Globale Suide en Globale Noorde|Globale Suide]] is ’n selfoon die belangrikste of enigste manier waarop mense toegang tot die internet verkry. Mobiele verbinding het toegang vinnig uitgebrei, maar gebruikers is dikwels afhanklik van voorafbetaalde data, goedkoper toestelle en wisselende netwerkdekking. Hierdie vorm van toegang is nie altyd voldoende vir aanlyn onderrig, die voltooiing van werksaansoeke, die bestuur van ’n onderneming of die aflaai van groot dokumente nie. Die digitale kloof in [[Afrika]] word verder beïnvloed deur lae huishoudelike inkomste, elektrisiteitstekorte, die koste van slimfone en beperkte vastebreëbandinfrastruktuur. Daar bestaan ook groot verskille tussen en binne lande. Stede en hoërinkomstegroepe het gewoonlik beter en goedkoper toegang as landelike en armer gemeenskappe. Taal vorm ’n verdere dimensie van die kloof. Baie Afrika- en ander minderheidstale beskik oor relatief min digitale inhoud, terminologiese hulpbronne, elektroniese woordeboeke, spraakherkenningstelsels en taaldata. Gebruikers kan dus tegnies aanlyn wees, maar steeds nie digitale dienste ten volle in hul eie taal gebruik nie. Hierdie verskynsel staan ook as die [[digitale taalkloof]] bekend.<ref>{{cite journal |last1=Bella |first1=Gábor |last2=Helm |first2=Paula |last3=Koch |first3=Gertraud |last4=Giunchiglia |first4=Fausto |title=Towards Bridging the Digital Language Divide |journal=arXiv |year=2023 |doi=10.48550/arXiv.2307.13405 |url=https://arxiv.org/abs/2307.13405}}</ref> == Suid-Afrika == [[Suid-Afrika]] beskik oor ’n omvangryke mobiele netwerk en ’n groeiende veselnetwerk, maar toegang verskil groot volgens inkomste, ligging en provinsie. Die land se digitale kloof weerspieël breër historiese en ekonomiese ongelykhede tussen stedelike en landelike gebiede, welgestelde en arm huishoudings, en formeel en minder goed bediende nedersettings. Volgens [[Statistiek Suid-Afrika]] se ''General Household Survey 2024'' het 82,1% van huishoudings toegang tot die internet op minstens een plek gehad. Mobiele toestelle was verreweg die belangrikste toegangsmiddel en is deur 75,6% van huishoudings gebruik. Slegs 17,4% van huishoudings het egter oor ’n vaste internetverbinding tuis beskik.<ref name="StatsSA2024">{{cite web |url=https://www.statssa.gov.za/publications/P0318/P03182024.pdf |title=General Household Survey 2024 |publisher=Statistics South Africa |year=2025 |pages=52–54 |access-date=10 September 2026}}</ref> Die provinsiale verskille was aansienlik. Vaste internettoegang tuis het gewissel van 44,9% van huishoudings in die [[Wes-Kaap]] en 25,8% in [[Gauteng]] tot 5,6% in Mpumalanga en 7,0% in Limpopo. Terwyl 27,2% van huishoudings in metropolitaanse gebiede tuisinternet gehad het, was die ooreenstemmende syfer vir landelike huishoudings slegs 2,7%.<ref name="StatsSA2024" /> Die statistiek toon waarom algemene syfers oor internettoegang die omvang van die kloof kan onderskat. ’n Huishouding word as verbind beskou indien minstens een lid op een plek toegang het, maar dit beteken nie noodwendig dat elke lid ’n geskikte toestel, voldoende data of ’n betroubare verbinding vir studie of werk het nie. [[Beurtkrag]] en ander onderbrekings in elektrisiteitsvoorsiening kan digitale toegang verder ontwrig. Die koste van data en toestelle, uiteenlopende digitale vaardighede en die beperkte beskikbaarheid van digitale dienste in al die land se amptelike tale bly ook struikelblokke. == Gevolge == Die digitale kloof kan ongelykhede op verskeie terreine versterk: * '''Onderwys:''' Leerders sonder toestelle, data of ’n geskikte studieplek het minder toegang tot digitale handboeke, aanlyn klasse en opvoedkundige hulpbronne. * '''Werk:''' Werksaansoeke, opleiding en toenemend ook die werk self word digitaal verrig. * '''Ekonomiese deelname:''' Klein ondernemings sonder digitale toegang kan sukkel om elektroniese betalings, aanlynbemarking en elektroniese handel te benut. * '''Gesondheidsorg:''' Telemedisyne, elektroniese rekords en digitale gesondheidsinligting is minder toeganklik vir mense wat vanlyn is. * '''Openbare dienste:''' Die digitalisering van regeringsdienste kan toegang verbeter, maar kan mense uitsluit indien nie-digitale alternatiewe verdwyn. * '''Burgerlike deelname:''' Beperkte toegang kan deelname aan openbare debat, nuus, verkiesingsinligting en politieke organisering benadeel. * '''Kunsmatige intelligensie:''' Mense sonder verbindings, digitale vaardighede of ondersteunde tale kan uitgesluit word van die voordele van KI-gebaseerde dienste. Die [[Covid-19-pandemie]] het hierdie verskille sigbaar gemaak toe onderwys, werk, handel en openbare dienste vinnig aanlyn verskuif het. Huishoudings met betroubare tuisinternet kon makliker aanpas as dié wat van gedeelde toestelle of duur mobiele data afhanklik was. == Pogings om die kloof te verklein == Maatreëls om digitale ongelykheid te verminder, sluit in: * uitbreiding van vesel-, mobiele en satellietinfrastruktuur; * bekostigbare toestelle en datapakkette; * gratis of goedkoop openbare [[Wi-Fi]]; * betroubare elektrisiteitsvoorsiening; * opleiding in digitale en mediageletterdheid; * toeganklike tegnologie vir mense met gestremdhede; * die ontwikkeling van inhoud en sagteware in plaaslike tale; * die beskikbaarstelling van rekenaars en verbindings by skole en biblioteke; en * behoud van nie-digitale toegang tot noodsaaklike openbare dienste. Daar word toenemend voorkeur gegee aan die begrip '''betekenisvolle verbinding'''. Dit behels meer as bloot netwerkdekking en sluit gereelde toegang tot ’n geskikte toestel, voldoende data, ’n veilige verbinding en die vaardighede in om digitale dienste produktief te gebruik. == Kritiek op die begrip == Die beeld van ’n enkele “kloof” kan die indruk skep dat die samelewing bloot uit twee groepe bestaan: dié met en dié sonder tegnologie. In werklikheid vorm digitale ongelykheid ’n veranderende spektrum van insluiting en uitsluiting, wat onder meer toegang tot toestelle en verbindings, digitale vaardighede en die maniere waarop tegnologie gebruik word, omvat.<ref>{{cite web |last=Van Deursen |first=Alexander |title=The digital divide: An introduction |url=https://www.utwente.nl/en/centrefordigitalinclusion/Blog/02-Digitale_Kloof/ |website=Centre for Digital Inclusion |publisher=Universiteit Twente |date=22 Augustus 2020 |access-date=16 September 2026 }}</ref> ’n Persoon kan byvoorbeeld toegang tot ’n boodskapdiens hê, maar nie tot ’n rekenaar, vaste breëband, digitale bankdienste of gevorderde KI-stelsels nie. Die kloof verander ook wanneer nuwe tegnologieë ontstaan. Selfs waar basiese internettoegang algemeen word, kan nuwe ongelykhede ontwikkel in toegang tot hoëspoedverbindings, wolkrekenaarkunde, digitale data en kunsmatige intelligensie. Navorsing deur die [[OESO]] toon byvoorbeeld dat KI teen verskillende snelhede deur lande, streke, bedryfsektore en ondernemings aanvaar word, en dat die vinnigste aanvaarding dikwels plaasvind waar tegnologiese en ekonomiese vermoëns reeds sterk ontwikkel is.<ref>{{cite report |last1=Kergroach |first1=Sandrine |last2=Héritier |first2=Julien |title=Emerging Divides in the Transition to Artificial Intelligence |series=OECD Regional Development Papers |number=147 |publisher=OECD Publishing |location=Parys |date=2025 |doi=10.1787/7376c776-en |url=https://doi.org/10.1787/7376c776-en |access-date=16 September 2026 }}</ref> Die digitale kloof is daarom nie noodwendig ’n tydelike probleem wat verdwyn sodra infrastruktuur beskikbaar is nie, maar kan met elke nuwe tegnologiese ontwikkeling ander vorme aanneem. == Sien ook == * [[Digitale taalkloof]] * [[Inligtingstegnologie]] * [[Kennisekonomie]] == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Digitale tegnologie]] [[Kategorie:Internet]] [[Kategorie:Maatskaplike ongelykheid]] [[Kategorie:Ekonomiese ontwikkeling]] knt5lpq4axdfzyave9zpe5iudt27oaj 0 469077 2968001 2967505 2026-09-17T10:37:22Z Oesjaar 7467 /* S */ Skakel 2968001 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Helichrysum_sanguineum.jpg |image_caption = ''Helichrysum sanguineum'' |display_parents = 3 |taxon = Helichrysum |authority = Mill., (1754) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Argyrocome'' <small>Gaertn.</small> * ''Cyttarium'' <small>Peterm.</small> * ''Euchloris'' <small>D.Don</small> * ''Leontonyx'' <small>Cass.</small> * ''Lepiscline'' <small>Cass.</small> * ''Mannopappus'' <small>Sch.Bip.</small> * ''Pentataxis'' <small>D.Don</small> * ''Spiralepis'' <small>D.Don</small> * ''Stoechas'' <small>Mill.</small> * ''Trichandrum'' <small>Neck.</small> * ''Virginea'' <small>(DC.) Nicoli</small> }} '''''Helichrysum''''' is 'n [[genus]] van blomdraende plante en [[struik]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Asteraceae. Die genus is [[inheems]] aan [[Afrika]], [[Asië]] en [[Australië]]. In Suid-Afrika staan die genus as ''strooiblomme'' bekend. Die naam Helichrysum is afgelei van die Griekse woorde *helios* (son) en *chrysos* (goud), aangesien daar baie spesies met geel blomkoppe is. == Spesies == Daar is 564 [[spesie]]s wat tot die genus hoort<ref>[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:331648-2 Plants of the World Online]</ref> en ongeveer 70 van hulle is deel van die [[fynbos]]. {{indeks}} === A === {{div col|colwidth=20em}} * ''[[Helichrysum abbayesii]]'' <small>Humbert</small> * ''[[Helichrysum abietifolium]]'' <small>Humbert</small> * ''[[Helichrysum abietinum]]'' <small>O.Hoffm.</small> * ''[[Helichrysum acervatum]]'' <small>S.Moore</small> * ''[[Helichrysum achryroclinoides]]'' <small>Baker</small> * ''[[Helichrysum acrophilum]]'' <small>[[Harry Bolus|Bolus]]</small> * ''[[Helichrysum acutatum]]'' <small>DC.</small> * ''[[Helichrysum adenocarpum]]'' <small>DC.</small> * ''[[Helichrysum albanense]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Helichrysum albertense]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Helichrysum albiflorum]]'' <small>Moeser</small> * ''[[Helichrysum albilanatum]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Helichrysum albirosulatum]]'' <small>Killick</small> * ''[[Helichrysum albobrunneum]]'' <small>S.Moore</small> * ''[[Helichrysum album]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Helichrysum allioides]]'' <small>Less.</small> * ''[[Helichrysum alsinoides]]'' <small>DC.</small> * ''[[Helichrysum alticola]]'' <small>Bolus</small> * ''[[Helichrysum altigenum]]'' <small>Schltr. & Moeser</small> * ''[[Helichrysum alucense]]'' <small>García-Cas., S.Scholz & E.Hernandez</small> * ''[[Helichrysum × ambiguum]]'' <small>(Pers.) C.Presl</small> * ''[[Helichrysum amblyphyllum]]'' <small>Mattf.</small> * ''[[Helichrysum amboense]]'' <small>Schinz</small> * ''[[Helichrysum ambondrombeense]]'' <small>Humbert</small> * ''[[Helichrysum ambositrense]]'' <small>Humbert</small> * ''[[Helichrysum ammitophilum]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Helichrysum amorginum]]'' <small>Boiss. & Orph.</small> * ''[[Helichrysum amplectens]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Helichrysum andohahelense]]'' <small>Humbert</small> * ''[[Helichrysum angavense]]'' <small>Humbert</small> * ''[[Helichrysum angustifrondeum]]'' <small>S.Moore</small> * ''[[Helichrysum anomalum]]'' <small>Less.</small> * ''[[Helichrysum antandroi]]'' <small>Scott Elliot</small> * ''[[Helichrysum aphelexioides]]'' <small>DC.</small> * ''[[Helichrysum appendiculatum]]'' <small>(L.f.) Less.</small> * ''[[Helichrysum araxinum]]'' <small>Takht. ex Kirp.</small> * ''[[Helichrysum arbuscula]]'' <small>Chiov.</small> * ''[[Helichrysum archeri]]'' <small>Compton</small> * ''[[Helichrysum archimedeum]]'' <small>C.Brullo & Brullo</small> * ''[[Helichrysum arenarium]]'' <small>(L.) Moench</small> * ''[[Helichrysum arenicola]]'' <small>M.D.Hend.</small> * ''[[Helichrysum argentissimum]]'' <small>J.M.Wood</small> * ''[[Helichrysum argyranthum]]'' <small>O.Hoffm.</small> * ''[[Helichrysum argyrochlamys]]'' <small>Humbert</small> * ''[[Helichrysum argyrolepis]]'' <small>MacOwan</small> * ''[[Helichrysum argyrophyllum]]'' <small>DC.</small> * ''[[Helichrysum argyrosphaerum]]'' <small>DC.</small> * ''[[Helichrysum armenium]]'' <small>DC.</small> * ''[[Helichrysum arnicoides]]'' <small>Cordem.</small> * ''[[Helichrysum artemisioides]]'' <small>Boiss. & Hausskn.</small> * ''[[Helichrysum artvinense]]'' <small>P.H.Davis & Kupicha</small> * ''[[Helichrysum arussense]]'' <small>Chiov.</small> * ''[[Helichrysum arwae]]'' <small>J.R.I.Wood</small> * ''[[Helichrysum asperum]]'' <small>(Thunb.) Hilliard & B.L.Burtt</small> * ''[[Helichrysum athanaton]]'' <small>Georgiadou & Rech.f.</small> * ''[[Helichrysum athrixiifolium]]'' <small>(Kuntze) Moeser</small> * ''[[Helichrysum attenuatum]]'' <small>Humbert</small> * ''[[Helichrysum aucheri]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Helichrysum aurantiacum]]'' <small>Boiss. & A.Huet</small> * ''[[Helichrysum aureofolium]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Helichrysum aureolum]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Helichrysum aureum]]'' <small>(Houtt.) Merr.</small> * ''[[Helichrysum auriceps]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Helichrysum auronitens]]'' <small>Sch.Bip.</small> {{div col end}} == B == {{div col|colwidth=20em}} * ''[[Helichrysum bachmannii]]'' <small>Klatt</small> * ''[[Helichrysum bakeri]]'' <small>Humbert</small> * ''[[Helichrysum bampsianum]]'' <small>Lisowski</small> * ''[[Helichrysum baronii]]'' <small>Humbert</small> * ''[[Helichrysum barorum]]'' <small>Humbert</small> * ''[[Helichrysum basalticum]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Helichrysum bellidiastrum]]'' <small>Moeser</small> * ''[[Helichrysum bellum]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Helichrysum benguellense]]'' <small>Hiern</small> * ''[[Helichrysum benoistii]]'' <small>Humbert</small> * ''[[Helichrysum benthamii]]'' <small>R.Vig. & Humbert</small> * ''[[Helichrysum betsiliense]]'' <small>Klatt</small> * ''[[Helichrysum biafranum]]'' <small>Hook.f.</small> * ''[[Helichrysum boiteaui]]'' <small>Humbert</small> * ''[[Helichrysum bracteiferum]]'' <small>Humbert</small> * ''[[Helichrysum brassii]]'' <small>Brenan</small> * ''[[Helichrysum brevifolium]]'' <small>Humbert</small> * ''[[Helichrysum brownei]]'' <small>S.Moore</small> * ''[[Helichrysum brunioides]]'' <small>Moeser</small> * ''[[Helichrysum buchananii]]'' <small>Engl.</small> * ''[[Helichrysum buddlejoides]]'' <small>DC.</small> * ''[[Helichrysum bujerianum]]'' <small>DC.</small> * ''[[Helichrysum buschii]]'' <small>Juz.</small> {{div col end}} == C == {{div col|colwidth=20em}} * ''[[Helichrysum caespititium]]'' <small>(DC.) Sond.</small> * ''[[Helichrysum callicomum]]'' <small>Harv.</small> * ''[[Helichrysum calocephalum]]'' <small>Klatt</small> * ''[[Helichrysum calocladum]]'' <small>Humbert</small> * ''[[Helichrysum calvertianum]]'' <small>(F.Muell.) F.Muell.</small> * ''[[Helichrysum cameroonense]]'' <small>Hutch. & Dalziel</small> * ''[[Helichrysum campanulatum]]'' <small>Humbert</small> * ''[[Helichrysum camusianum]]'' <small>Humbert</small> * ''[[Helichrysum candolleanum]]'' <small>H.Buek</small> * ''[[Helichrysum capense]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Helichrysum cataractarum]]'' <small>Beentje</small> * ''[[Helichrysum catipes]]'' <small>Harv.</small> * ''[[Helichrysum cephaloideum]]'' <small>DC.</small> * ''[[Helichrysum cerastoides]]'' <small>DC.</small> * ''[[Helichrysum cespitosum]]'' <small>DC.</small> * ''[[Helichrysum chamaeyucca]]'' <small>Humbert</small> * ''[[Helichrysum chasei]]'' <small>Wild</small> * ''[[Helichrysum chasmolycium]]'' <small>P.H.Davis</small> * ''[[Helichrysum chermezonii]]'' <small>Humbert</small> * ''[[Helichrysum chionoides]]'' <small>Philipson</small> * ''[[Helichrysum chionophilum]]'' <small>Boiss. & Balansa</small> * ''[[Helichrysum chionosphaerum]]'' <small>DC.</small> * ''[[Helichrysum chrysargyrum]]'' <small>Moeser</small> * ''[[Helichrysum chrysophorum]]'' <small>S.Moore</small> * ''[[Helichrysum citricephalum]]'' <small>Hilliard & B.L.Burtt</small> * ''[[Helichrysum citrispinum]]'' <small>Delile</small> * ''[[Helichrysum cochinchinense]]'' <small>Spreng.</small> * ''[[Helichrysum cochleariforme]]'' <small>DC.</small> * ''[[Helichrysum compactum]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Helichrysum concursum]]'' <small>S.Moore</small> * ''[[Helichrysum confertifolium]]'' <small>Klatt</small> * ''[[Helichrysum confertum]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Helichrysum congolanum]]'' <small>Schltr. & O.Hoffm.</small> * ''[[Helichrysum cooperi]]'' <small>Harv.</small> * ''[[Helichrysum cordifolium]]'' <small>DC.</small> * ''[[Helichrysum coriaceum]]'' <small>Sond.</small> * ''[[Helichrysum coursii]]'' <small>Humbert</small> * ''[[Helichrysum crassifolium]]'' <small>(L.) D.Don ex G.Don</small> * ''[[Helichrysum cremnophilum]]'' <small>Humbert</small> * ''[[Helichrysum crispum]]'' <small>D.Don ex G.Don</small> * ''[[Helichrysum cryptomerioides]]'' <small>Baker</small> * ''[[Helichrysum cuspidatum]]'' <small>Mesfin & T.Reilly</small> * ''[[Helichrysum cutchicum]]'' <small>(C.B.Clarke) R.S.Rao & Deshp.</small> * ''[[Helichrysum cylindriflorum]]'' <small>(L.) Hilliard & B.L.Burtt</small> * ''[[Helichrysum cymosum]]'' <small>(L.) D.Don ex G.Don</small> {{div col end}} == D == {{div col|colwidth=20em}} * ''[[Helichrysum danguyanum]]'' <small>Humbert</small> * ''[[Helichrysum dasyanthum]]'' <small>Sweet</small> * ''[[Helichrysum dasycephalum]]'' <small>O.Hoffm.</small> * ''[[Helichrysum dasymallum]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Helichrysum decaryi]]'' <small>Humbert</small> * ''[[Helichrysum decorum]]'' <small>DC.</small> * ''[[Helichrysum decrescentisquamatum]]'' <small>Humbert</small> * ''[[Helichrysum deltoideum]]'' <small>Humbert</small> * ''[[Helichrysum denae]]'' <small>Ponert</small> * ''[[Helichrysum depressum]]'' <small>(Hook.f.) Benth. & Hook.f.</small> * ''[[Helichrysum deserticola]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Helichrysum devium]]'' <small>J.Y.Johnson</small> * ''[[Helichrysum devredii]]'' <small>Lisowski</small> * ''[[Helichrysum dichotomum]]'' <small>Humbert</small> * ''[[Helichrysum dichroolepis]]'' <small>Brenan</small> * ''[[Helichrysum dichroum]]'' <small>Humbert</small> * ''[[Helichrysum difficile]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Helichrysum diffusum]]'' <small>DC.</small> * ''[[Helichrysum dimorphotrichum]]'' <small>Humbert</small> * ''[[Helichrysum diotoides]]'' <small>DC.</small> * ''[[Helichrysum doerfleri]]'' <small>Rech.f.</small> * ''[[Helichrysum dracaenifolium]]'' <small>Humbert</small> * ''[[Helichrysum drakensbergense]]'' <small>Killick</small> * ''[[Helichrysum dregeanum]]'' <small>Sond. & Harv.</small> * ''[[Helichrysum dubardii]]'' <small>R.Vig. & Humbert</small> * ''[[Helichrysum dunense]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Helichrysum duvigneaudii]]'' <small>Lisowski</small> {{div col end}} == E == {{div col|colwidth=20em}} * ''[[Helichrysum ecklonis]]'' <small>Sond.</small> * ''[[Helichrysum edwardsii]]'' <small>Wild</small> * ''[[Helichrysum elegantissimum]]'' <small>DC.</small> * ''[[Helichrysum elephantinum]]'' <small>Cufod.</small> * ''[[Helichrysum ellipticifolium]]'' <small>Moeser</small> * ''[[Helichrysum ephelos]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Helichrysum erigavoanum]]'' <small>Mesfin & T.Reilly</small> * ''[[Helichrysum errerae]]'' <small>Tineo</small> * ''[[Helichrysum erubescens]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Helichrysum evansii]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Helichrysum excisum]]'' <small>Less.</small> {{div col end}} == F == {{div col|colwidth=20em}} * ''[[Helichrysum faradifani]]'' <small>Scott Elliot</small> * ''[[Helichrysum felinum]]'' <small>Less.</small> * ''[[Helichrysum ferganicum]]'' <small>Lazkov & Sultanova</small> * ''[[Helichrysum filaginoides]]'' <small>Humbert</small> * ''[[Helichrysum filicaule]]'' <small>Hook.f.</small> * ''[[Helichrysum flagellare]]'' <small>Baker</small> * ''[[Helichrysum flammeiceps]]'' <small>Brenan</small> * ''[[Helichrysum flanaganii]]'' <small>Bolus</small> * ''[[Helichrysum foetidum]]'' <small>Moench</small> * ''[[Helichrysum foliosum]]'' <small>Humbert</small> * [[Helichrysum × fontqueri|''Helichrysum'' × ''fontqueri'']] <small>J.M.Aparicio, D.Mesa, J.Moro & F.Royo</small> * ''[[Helichrysum formosissimum]]'' <small>Sch.Bip.</small> * ''[[Helichrysum forskahlii]]'' <small>(J.F.Gmel.) Hilliard & B.L.Burtt</small> * ''[[Helichrysum forsythii]]'' <small>Humbert</small> * ''[[Helichrysum fourcadei]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Helichrysum foveolatum]]'' <small>Ponert</small> * ''[[Helichrysum fruticans]]'' <small>D.Don</small> * ''[[Helichrysum fulgens]]'' <small>Humbert & Staner</small> * ''[[Helichrysum fulvescens]]'' <small>DC.</small> * ''[[Helichrysum fulvum]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Helichrysum funereum]]'' <small>Chiov.</small> {{div col end}} == G == {{div col|colwidth=20em}} * ''[[Helichrysum gaharoense]]'' <small>Moeser & Schltr.</small> * ''[[Helichrysum galpinii]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Helichrysum gariepinum]]'' <small>DC.</small> * ''[[Helichrysum geayi]]'' <small>Humbert & Humbert</small> * ''[[Helichrysum geminatum]]'' <small>Klatt</small> * ''[[Helichrysum geniorum]]'' <small>Humbert</small> * ''[[Helichrysum glaciale]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Helichrysum glanduliferum]]'' <small>Sch.Bip.</small> * ''[[Helichrysum glandulosum]]'' <small>Ledeb.</small> * ''[[Helichrysum globiferum]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Helichrysum globosum]]'' <small>Sch.Bip.</small> * ''[[Helichrysum glomeratum]]'' <small>Klatt</small> * ''[[Helichrysum gloria-dei]]'' <small>Chiov.</small> * ''[[Helichrysum glossophyllum]]'' <small>Humbert</small> * ''[[Helichrysum glumaceum]]'' <small>DC.</small> * ''[[Helichrysum goetzeanum]]'' <small>O.Hoffm.</small> * ''[[Helichrysum gofense]]'' <small>Cufod.</small> * ''[[Helichrysum gossypinum]]'' <small>Sch.Bip.</small> * ''[[Helichrysum goulandriorum]]'' <small>Georgiadou</small> * ''[[Helichrysum gradatum]]'' <small>Humbert</small> * ''[[Helichrysum grandibracteatum]]'' <small>M.D.Hend.</small> * ''[[Helichrysum grandiflorum]]'' <small>D.Don</small> * ''[[Helichrysum graniticola]]'' <small>Wild</small> * ''[[Helichrysum graveolens]]'' <small>(M.Bieb.) Sweet</small> * ''[[Helichrysum griseolanatum]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Helichrysum griseum]]'' <small>Sond.</small> * ''[[Helichrysum gymnocephalum]]'' <small>Humbert</small> * ''[[Helichrysum gymnocomum]]'' <small>DC.</small> {{div col end}} == H == {{div col|colwidth=20em}} * ''[[Helichrysum hamulosum]]'' <small>DC.</small> * ''[[Helichrysum harennense]]'' <small>Mesfin</small> * ''[[Helichrysum harveyanum]]'' <small>Wild</small> * ''[[Helichrysum haygarthii]]'' <small>Bolus</small> * ''[[Helichrysum hebelepis]]'' <small>DC.</small> * ''[[Helichrysum hedbergianum]]'' <small>Mesfin & T.Reilly</small> * ''[[Helichrysum heldreichii]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Helichrysum helianthemifolium]]'' <small>D.Don ex G.Don</small> * ''[[Helichrysum heliotropifolium]]'' <small>DC.</small> * ''[[Helichrysum helvolum]]'' <small>Moeser</small> * ''[[Helichrysum herbaceum]]'' <small>(Andrews) Sweet</small> * ''[[Helichrysum herniarioides]]'' <small>DC.</small> * ''[[Helichrysum heterolasium]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Helichrysum heterotrichum]]'' <small>Humbert</small> * ''[[Helichrysum heywoodianum]]'' <small>P.H.Davis</small> * ''[[Helichrysum hilliardiae]]'' <small>Wild</small> * ''[[Helichrysum hirtum]]'' <small>Humbert</small> * ''[[Helichrysum homilochrysum]]'' <small>S.Moore</small> * ''[[Helichrysum hookerianum]]'' <small>Wight & Arn. ex DC.</small> * ''[[Helichrysum horridum]]'' <small>(Sch.Bip.) A.Rich.</small> * ''[[Helichrysum humbertii]]'' <small>Sillans</small> * ''[[Helichrysum humblotii]]'' <small>Klatt</small> * ''[[Helichrysum hyblaeum]]'' <small>Brullo</small> * ''[[Helichrysum hyphocephalum]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Helichrysum hypoleucum]]'' <small>Harv.</small> {{div col end}} == I == {{div col|colwidth=20em}} * ''[[Helichrysum ibityense]]'' <small>R.Vig. & Humbert</small> * ''[[Helichrysum incarnatum]]'' <small>DC.</small> * ''[[Helichrysum indicum]]'' <small>(L.) Grierson</small> * ''[[Helichrysum indutum]]'' <small>Humbert</small> * ''[[Helichrysum ingomense]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Helichrysum inornatum]]'' <small>Hilliard & B.L.Burtt</small> * ''[[Helichrysum interjacens]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Helichrysum interzonale]]'' <small>Compton</small> * ''[[Helichrysum intricatum]]'' <small>DC.</small> * ''[[Helichrysum inyangense]]'' <small>Wild</small> * ''[[Helichrysum isalense]]'' <small>Humbert</small> * ''[[Helichrysum isolepis]]'' <small>Bolus</small> * ''[[Helichrysum italicum]]'' <small>(Roth) G.Don</small> * ''[[Helichrysum itremense]]'' <small>Humbert</small> {{div col end}} == J == {{div col|colwidth=20em}} * ''[[Helichrysum jubilatum]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Helichrysum junodii]]'' <small>Moeser</small> {{div col end}} == K == {{div col|colwidth=20em}} *''[[Helichrysum kalandanum]]'' <small>Lisowski</small> *[[Helichrysum × kani-isikii|''Helichrysum'' × ''kani-isikii'']] <small>Semiz, Şenol & Günal</small> *''[[Helichrysum kashgaricum]]'' <small>C.H.An</small> *''[[Helichrysum keilii]]'' <small>Moeser</small> *''[[Helichrysum kermanicum]]'' <small>Mozaff. & Rajaei</small> *''[[Helichrysum kilimanjari]]'' <small>Oliv.</small> *''[[Helichrysum kirkii]]'' <small>Oliv. & Hiern</small> *''[[Helichrysum kitianum]]'' <small>Yıldız</small> *''[[Helichrysum korongoni]]'' <small>Beentje</small> *''[[Helichrysum kraussii]]'' <small>Sch.Bip.</small> *''[[Helichrysum krebsianum]]'' <small>Less.</small> *''[[Helichrysum krookii]]'' <small>Moeser</small> {{div col end}} == L == {{div col|colwidth=20em}} * ''[[Helichrysum lacteum]]'' <small>Coss. & Durieu</small> * ''[[Helichrysum lambertianum]]'' <small>DC.</small> * ''[[Helichrysum lancifolium]]'' <small>Willd.</small> * ''[[Helichrysum lanuginosum]]'' <small>Humbert & Humbert</small> * ''[[Helichrysum lastii]]'' <small>Engl.</small> * ''[[Helichrysum lavanduloides]]'' <small>DC.</small> * ''[[Helichrysum lawalreeanum]]'' <small>Lisowski</small> * ''[[Helichrysum lecomtei]]'' <small>R.Vig. & Humbert</small> * ''[[Helichrysum leimanthium]]'' <small>Klatt</small> * ''[[Helichrysum lejolyanum]]'' <small>Lisowski</small> * ''[[Helichrysum leontonyx]]'' <small>DC.</small> * ''[[Helichrysum lepidissimum]]'' <small>S.Moore</small> * ''[[Helichrysum leptocephalum]]'' <small>(DC.) Humbert</small> * ''[[Helichrysum leptorhizum]]'' <small>DC.</small> * ''[[Helichrysum lesliei]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Helichrysum leucocephalum]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Helichrysum leucocladum]]'' <small>Humbert</small> * ''[[Helichrysum leucopsideum]]'' <small>DC.</small> * ''[[Helichrysum leucosphaerum]]'' <small>Baker</small> * ''[[Helichrysum lineare]]'' <small>DC.</small> * ''[[Helichrysum lineatum]]'' <small>Bolus</small> * ''[[Helichrysum lingulatum]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Helichrysum litorale]]'' <small>Bolus</small> * ''[[Helichrysum litoreum]]'' <small>Guss.</small> * ''[[Helichrysum longifolium]]'' <small>DC.</small> * ''[[Helichrysum longinquum]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Helichrysum longiramum]]'' <small>Moeser</small> * ''[[Helichrysum lucilioides]]'' <small>Less.</small> * ''[[Helichrysum luzulifolium]]'' <small>DC.</small> {{div col end}} == M == {{div col|colwidth=20em}} * ''[[Helichrysum madagascariense]]'' <small>DC.</small> * ''[[Helichrysum maestum]]'' <small>Wild</small> * ''[[Helichrysum mahafaly]]'' <small>Humbert</small> * ''[[Helichrysum malaisseanum]]'' <small>Lisowski</small> * ''[[Helichrysum mandrarense]]'' <small>Humbert</small> * ''[[Helichrysum mangorense]]'' <small>Humbert</small> * ''[[Helichrysum mannii]]'' <small>Hook.f.</small> * ''[[Helichrysum manopappoides]]'' <small>Humbert</small> * ''[[Helichrysum maracandicum]]'' <small>Popov ex Kirp.</small> * ''[[Helichrysum maranguense]]'' <small>O.Hoffm.</small> * ''[[Helichrysum marginatum]]'' <small>DC.</small> * ''[[Helichrysum mariepscopicum]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Helichrysum marifolium]]'' <small>DC.</small> * ''[[Helichrysum marlothianum]]'' <small>O.Hoffm.</small> * ''[[Helichrysum marmarolepis]]'' <small>S.Moore</small> * ''[[Helichrysum marojejyense]]'' <small>Humbert</small> * ''[[Helichrysum massanellanum]]'' <small>Herrando, J.M.Blanco, L.Sáez & Galbany</small> * ''[[Helichrysum mauritianum]]'' <small>A.J.Scott</small> * ''[[Helichrysum mechowianum]]'' <small>Klatt</small> * ''[[Helichrysum melaleucum]]'' <small>Rchb. ex Holl</small> * ''[[Helichrysum melanacme]]'' <small>DC.</small> * ''[[Helichrysum membranaceum]]'' <small>Wild</small> * ''[[Helichrysum meyeri-johannis]]'' <small>Engl.</small> * ''[[Helichrysum miconiifolium]]'' <small>DC.</small> * ''[[Helichrysum microcephalum]]'' <small>DC.</small> * ''[[Helichrysum micropoides]]'' <small>DC.</small> * ''[[Helichrysum mildbraedii]]'' <small>Moeser</small> * ''[[Helichrysum milfordiae]]'' <small>Killick</small> * ''[[Helichrysum milleri]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Helichrysum milne-redheadii]]'' <small>Brenan</small> * ''[[Helichrysum mimetes]]'' <small>S.Moore</small> * ''[[Helichrysum minutiflorum]]'' <small>Humbert</small> * ''[[Helichrysum mirabile]]'' <small>Humbert</small> * ''[[Helichrysum mixtum]]'' <small>O.Hoffm.</small> * ''[[Helichrysum moeserianum]]'' <small>Thell.</small> * ''[[Helichrysum moggii]]'' <small>Wild</small> * ''[[Helichrysum molestum]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Helichrysum mollifolium]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Helichrysum monizii]]'' <small>Lowe</small> * ''[[Helichrysum monodianum]]'' <small>Quézel</small> * ''[[Helichrysum monogynum]]'' <small>B.L.Burtt & Sunding</small> * ''[[Helichrysum montanum]]'' <small>DC.</small> * ''[[Helichrysum monticola]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Helichrysum montis-cati]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Helichrysum mossamedense]]'' <small>(Hiern) Mendonça</small> * ''[[Helichrysum mundii]]'' <small>Harv.</small> * ''[[Helichrysum mussae]]'' <small>Nevski</small> * ''[[Helichrysum mutabile]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Helichrysum mutisiifolium]]'' <small>Less.</small> * ''[[Helichrysum myriocephalum]]'' <small>Humbert</small> {{div col end}} == N == {{div col|colwidth=20em}} * ''[[Helichrysum nanum]]'' <small>Klatt</small> * ''[[Helichrysum natalitium]]'' <small>DC.</small> * ''[[Helichrysum nebrodense]]'' <small>Heldr.</small> * ''[[Helichrysum neoachyroclinoides]]'' <small>Humbert</small> * ''[[Helichrysum neocaledonicum]]'' <small>Schltr.</small> * ''[[Helichrysum neoisalense]]'' <small>Humbert</small> * ''[[Helichrysum nervicinctum]]'' <small>Humbert</small> * ''[[Helichrysum newii]]'' <small>Oliv. & Hiern</small> * ''[[Helichrysum nicolai]]'' <small>N.Kilian, Galbany & Oberpr.</small> * ''[[Helichrysum nimbicola]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Helichrysum nitens]]'' <small>Oliv. & Hiern</small> * ''[[Helichrysum niveum]]'' <small>Less.</small> * ''[[Helichrysum noeanum]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Helichrysum nogaicum]]'' <small>Tzvelev</small> * ''[[Helichrysum nudifolium]]'' <small>(L.) Less.</small> * ''[[Helichrysum nuratavicum]]'' <small>Krasch.</small> {{div col end}} == O == {{div col|colwidth=20em}} * ''[[Helichrysum obconicum]]'' <small>DC.</small> * ''[[Helichrysum obductum]]'' <small>Bolus</small> * ''[[Helichrysum obtusum]]'' <small>Moeser</small> * ''[[Helichrysum ochraceum]]'' <small>Klatt</small> * ''[[Helichrysum odoratissimum]]'' <small>(L.) Sweet</small> * ''[[Helichrysum ogadense]]'' <small>Mesfin</small> * ''[[Helichrysum oligocephalum]]'' <small>DC.</small> * ''[[Helichrysum oligochaetum]]'' <small>F.Muell.</small> * ''[[Helichrysum oligopappum]]'' <small>Bolus</small> * ''[[Helichrysum onivense]]'' <small>Humbert</small> * ''[[Helichrysum oocephalum]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Helichrysum opacum]]'' <small>Klatt</small> * ''[[Helichrysum orbicularifolium]]'' <small>Sümbül, Göktürk & O.D.Düșen</small> * ''[[Helichrysum oreophilum]]'' <small>Klatt</small> * ''[[Helichrysum orientale]]'' <small>(L.) Gaertn.</small> * ''[[Helichrysum orothamnus]]'' <small>Humbert</small> * ''[[Helichrysum outeniquense]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Helichrysum oxybelium]]'' <small>DC.</small> {{div col end}} == P == {{div col|colwidth=20em}} * ''[[Helichrysum pagophilum]]'' <small>M.D.Hend.</small> * ''[[Helichrysum paleatum]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Helichrysum pallasii]]'' <small>(Spreng.) Ledeb.</small> * ''[[Helichrysum pallens]]'' <small>S.Moore</small> * ''[[Helichrysum pallidum]]'' <small>DC.</small> * ''[[Helichrysum palustre]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Helichrysum pamphylicum]]'' <small>P.H.Davis & Kupicha</small> * ''[[Helichrysum panduratum]]'' <small>O.Hoffm. ex De Wild. & T.Durand</small> * ''[[Helichrysum pandurifolium]]'' <small>Schrank</small> * ''[[Helichrysum pannosum]]'' <small>DC.</small> * ''[[Helichrysum panormitanum]]'' <small>Guss.</small> * ''[[Helichrysum paronychioides]]'' <small>DC.</small> * ''[[Helichrysum pascuosum]]'' <small>S.Moore</small> * ''[[Helichrysum patulifolium]]'' <small>Baker</small> * ''[[Helichrysum patulum]]'' <small>D.Don</small> * ''[[Helichrysum paulayanum]]'' <small>Vierh.</small> * ''[[Helichrysum pawekiae]]'' <small>Wild</small> * ''[[Helichrysum pedunculatum]]'' <small>Hilliard & B.L.Burtt</small> * ''[[Helichrysum pendulum]]'' <small>(C.Presl) C.Presl</small> * ''[[Helichrysum pentzioides]]'' <small>Less.</small> * ''[[Helichrysum perlanigerum]]'' <small>Gamble</small> * ''[[Helichrysum perrieri]]'' <small>Humbert</small> * ''[[Helichrysum persicum]]'' <small>F.Ghahrem. & Noori</small> * ''[[Helichrysum peshmenianum]]'' <small>S.Erik</small> * ''[[Helichrysum petiolare]]'' <small>Hilliard & B.L.Burtt</small> * ''[[Helichrysum petraeum]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Helichrysum phylicifolium]]'' <small>DC.</small> * ''[[Helichrysum plantago]]'' <small>DC.</small> * ''[[Helichrysum platycephalum]]'' <small>Baker</small> * ''[[Helichrysum platypterum]]'' <small>DC.</small> * ''[[Helichrysum plebeium]]'' <small>DC.</small> * ''[[Helichrysum plicatum]]'' <small>DC.</small> * ''[[Helichrysum plinthocalyx]]'' <small>Sosn.</small> * ''[[Helichrysum pluriceps]]'' <small>K.Koch</small> * ''[[Helichrysum polhillianum]]'' <small>Lisowski</small> * ''[[Helichrysum polioides]]'' <small>B.L.Burtt</small> * ''[[Helichrysum polycladum]]'' <small>Klatt</small> * ''[[Helichrysum pomelianum]]'' <small>Greuter</small> * ''[[Helichrysum populifolium]]'' <small>DC.</small> * ''[[Helichrysum praecinctum]]'' <small>Klatt</small> * ''[[Helichrysum praecurrens]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Helichrysum proteoides]]'' <small>(Lam.) Baker</small> * ''[[Helichrysum pseudoanaxeton]]'' <small>Humbert</small> * ''[[Helichrysum psiadiifolium]]'' <small>Mesfin & T.Reilly</small> * ''[[Helichrysum psilolepis]]'' <small>Harv.</small> * ''[[Helichrysum psychrophilum]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Helichrysum pulchellum]]'' <small>DC.</small> * ''[[Helichrysum pumilio]]'' <small>(O.Hoffm.) Hilliard & B.L.Burtt</small> * ''[[Helichrysum pumilum]]'' <small>Hook.f.</small> * ''[[Helichrysum pygmaeum]]'' <small>Post</small> {{div col end}} == Q == {{div col|colwidth=20em}} * ''[[Helichrysum qathlambanum]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Helichrysum quartinianum]]'' <small>A.Rich.</small> {{div col end}} == R == {{div col|colwidth=20em}} * ''[[Helichrysum raynalianum]]'' <small>Quézel</small> * ''[[Helichrysum reflexum]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Helichrysum refractum]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Helichrysum retortoides]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Helichrysum retortum]]'' <small>(L.) Willd.</small> * ''[[Helichrysum retrorsum]]'' <small>DC.</small> * ''[[Helichrysum revolutum]]'' <small>(Thunb.) Less.</small> * ''[[Helichrysum rhodellum]]'' <small>Wild</small> *[[Helichrysum × rhodium|''Helichrysum'' × ''rhodium'']] <small>Rech.f.</small> * ''[[Helichrysum riparium]]'' <small>Brenan</small> * ''[[Helichrysum robbrechtianum]]'' <small>Lisowski</small> * ''[[Helichrysum roseoniveum]]'' <small>Marloth & O.Hoffm.</small> * ''[[Helichrysum rosum]]'' <small>Less.</small> * ''[[Helichrysum rotundatum]]'' <small>Harv.</small> * ''[[Helichrysum rotundifolium]]'' <small>Less.</small> * ''[[Helichrysum ruandense]]'' <small>Lisowski</small> * ''[[Helichrysum ruderale]]'' <small>Hilliard & B.L.Burtt</small> * ''[[Helichrysum rudolfii]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Helichrysum rugulosum]]'' <small>Less.</small> * ''[[Helichrysum rutilans]]'' <small>(L.) D.Don ex G.Don</small> {{div col end}} == S == {{div col|colwidth=20em}} * ''[[Helichrysum saboureaui]]'' <small>Humbert</small> * ''[[Helichrysum salviifolium]]'' <small>Humbert</small> * ''[[Helichrysum sambiranense]]'' <small>Humbert</small> * ''[[Helichrysum sanguineum]]'' <small>(L.) Kostel.</small> * ''[[Helichrysum sarcolaenifolium]]'' <small>Humbert</small> * ''[[Helichrysum saxatile]]'' <small>Moris</small> * ''[[Helichrysum saxicola]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Helichrysum scabrum]]'' <small>Less.</small> * ''[[Helichrysum schimperi]]'' <small>(Sch.Bip. ex A.Rich.) Moeser</small> * ''[[Helichrysum scitulum]]'' <small>Hilliard & B.L.Burtt</small> * ''[[Helichrysum sclerochlaenum]]'' <small>Sch.Bip. ex Moeser</small> * ''[[Helichrysum semifertile]]'' <small>F.Muell.</small> * ''[[Helichrysum serpentinicola]]'' <small>Wild</small> * ''[[Helichrysum sessile]]'' <small>DC.</small> * ''[[Helichrysum sessilioides]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Helichrysum setosum]]'' <small>Harv.</small> * ''[[Helichrysum sibthorpii]]'' <small>Rouy</small> * ''[[Helichrysum silvaticum]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Helichrysum simillimum]]'' <small>DC.</small> * ''[[Helichrysum simulans]]'' <small>Harv. & Sond.</small> * ''[[Helichrysum sivasicum]]'' <small>Kit Tan & Yıldız</small> * ''[[Helichrysum solitarium]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Helichrysum somalense]]'' <small>Baker f.</small> * ''[[Helichrysum sordidum]]'' <small>Humbert</small> * ''[[Helichrysum spencerianum]]'' <small>Wild</small> * ''[[Helichrysum sphaeroideum]]'' <small>Moeser</small> * ''[[Helichrysum spiciforme]]'' <small>DC.</small> * ''[[Helichrysum spiralepis]]'' <small>Hilliard & B.L.Burtt</small> * ''[[Helichrysum splendidum]]'' <small>Less.</small> * ''[[Helichrysum spodiophyllum]]'' <small>Hilliard & B.L.Burtt</small> * ''[[Helichrysum stellatum]]'' <small>Less.</small> * ''[[Helichrysum stenoclinoides]]'' <small>Humbert</small> * ''[[Helichrysum stenopterum]]'' <small>DC.</small> * ''[[Helichrysum stilpnocephalum]]'' <small>Humbert</small> * ''[[Helichrysum stoechas]]'' <small>(L.) Moench</small> * ''[[Helichrysum stoloniferum]]'' <small>(L.f.) Willd.</small> * ''[[Helichrysum stolzii]]'' <small>Mattf.</small> * ''[[Helichrysum stuhlmannii]]'' <small>O.Hoffm.</small> * ''[[Helichrysum subfalcatum]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Helichrysum subglobosum]]'' <small>Humbert</small> * ''[[Helichrysum subglomeratum]]'' <small>Less.</small> * ''[[Helichrysum subluteum]]'' <small>Burtt Davy</small> * ''[[Helichrysum subsimile]]'' <small>Rech.f.</small> * ''[[Helichrysum subumbellatum]]'' <small>Humbert</small> * ''[[Helichrysum sulphureofuscum]]'' <small>Baker</small> * ''[[Helichrysum summo-montanum]]'' <small>[[Inez Clare Verdoorn|I.Verd.]]</small> * ''[[Helichrysum sutherlandii]]'' <small>Harv.</small> * ''[[Helichrysum swynnertonii]]'' <small>S.Moore</small> * ''[[Helichrysum symoensianum]]'' <small>Lisowski</small> * ''[[Helichrysum syncephaloides]]'' <small>Humbert</small> {{div col end}} == T == {{div col|colwidth=20em}} * ''[[Helichrysum taenari]]'' <small>Rothm.</small> * ''[[Helichrysum tanacetiflorum]]'' <small>Baker</small> * ''[[Helichrysum tanaiticum]]'' <small>P.A.Smirn.</small> * ''[[Helichrysum tardieuae]]'' <small>Humbert</small> * ''[[Helichrysum tenax]]'' <small>M.D.Hend.</small> * ''[[Helichrysum tenderiense]]'' <small>Umanets</small> * ''[[Helichrysum tenue]]'' <small>Humbert</small> * ''[[Helichrysum tenuiculum]]'' <small>DC.</small> * ''[[Helichrysum tenuifolium]]'' <small>Killick</small> * ''[[Helichrysum teretifolium]]'' <small>(L.) Sweet</small> * ''[[Helichrysum teydeum]]'' <small>(Wildpret & Greuter) Raus</small> * ''[[Helichrysum thapsus]]'' <small>O.Hoffm.</small> * ''[[Helichrysum theresae]]'' <small>Lisowski</small> * ''[[Helichrysum thianschanicum]]'' <small>Regel</small> * ''[[Helichrysum tillandsiifolium]]'' <small>O.Hoffm.</small> * ''[[Helichrysum tinctum]]'' <small>(Thunb.) Hilliard & B.L.Burtt</small> * ''[[Helichrysum tithonioides]]'' <small>Wild</small> * ''[[Helichrysum tomentosulum]]'' <small>(Klatt) Merxm.</small> * ''[[Helichrysum tomentosum]]'' <small>Humbert</small> * ''[[Helichrysum tongense]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Helichrysum translucidum]]'' <small>Humbert</small> * ''[[Helichrysum transmontanum]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Helichrysum traversii]]'' <small>Chiov.</small> * ''[[Helichrysum tricostatum]]'' <small>Less.</small> * ''[[Helichrysum trilineatum]]'' <small>DC.</small> * ''[[Helichrysum trinervatum]]'' <small>Baker</small> * ''[[Helichrysum triplinerve]]'' <small>DC.</small> * ''[[Helichrysum truncatum]]'' <small>Burtt Davy</small> * ''[[Helichrysum turbinatum]]'' <small>Fitzg.</small> * ''[[Helichrysum tysonii]]'' <small>Hilliard</small> {{div col end}} == U == {{div col|colwidth=20em}} * ''[[Helichrysum umbellulatum]]'' <small>S.Moore</small> * ''[[Helichrysum umbraculigerum]]'' <small>Less.</small> * ''[[Helichrysum undulifolium]]'' <small>Hutch. & B.L.Burtt</small> * ''[[Helichrysum unicapitatum]]'' <small>Şenol, Seçmen & B.Öztürk</small> * ''[[Helichrysum uninervium]]'' <small>Burtt Davy</small> {{div col end}} == V == {{div col|colwidth=20em}} * ''[[Helichrysum vaginatum]]'' <small>Humbert</small> *[[Helichrysum × valentinum|''Helichrysum'' × ''valentinum'']] <small>Rouy</small> * ''[[Helichrysum vernum]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Helichrysum versicolor]]'' <small>O.Hoffm. & Muschl.</small> * ''[[Helichrysum viguieri]]'' <small>Humbert</small> * ''[[Helichrysum virgineum]]'' <small>DC.</small> * ''[[Helichrysum vohimavense]]'' <small>Humbert</small> {{div col end}} == W == {{div col|colwidth=20em}} *''[[Helichrysum wightii]]'' <small>C.B.Clarke ex Hook.f.</small> *''[[Helichrysum wilmsii]]'' <small>Moeser</small> *''[[Helichrysum witbergense]]'' <small>Bolus</small> *''[[Helichrysum wittei]]'' <small>Hutch. & B.L.Burtt</small> *''[[Helichrysum woodii]]'' <small>N.E.Br.</small> {{div col end}} == X == {{div col|colwidth=20em}} *''[[Helichrysum xerochrysum]]'' <small>DC.</small> *''[[Helichrysum xylocladum]]'' <small>Baker</small> {{div col end}} == Y == {{div col|colwidth=20em}} *''[[Helichrysum yuccifolium]]'' <small>(Lam.) DC.</small> *''[[Helichrysum yuksekovaense]]'' <small>Yıld.</small> *''[[Helichrysum yurterianum]]'' <small>Gemici, Kit Tan, Yıldırım & M.Gemici</small> {{div col end}} == Z == {{div col|colwidth=20em}} *''[[Helichrysum zeyheri]]'' <small>Less.</small> *''[[Helichrysum zivojini]]'' <small>Černjavski & Soska</small> *''[[Helichrysum zwartbergense]]'' <small>Bolus</small> {{div col end}} == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Helichrysum| ]] 796fj4aseqr7vqrhd23r932ffmoz40f 0 469089 2967696 2967662 2026-09-16T16:17:15Z Aliwal2012 39067 snoei oormaat opskrifte 2967696 wikitext text/x-wiki [[Lêer:7703 1977-10-00 FALA 596 EL 600x364.jpg|duimnael|Sentrale Vliegskool se wapen in Oktober 1977 op Harvard 7703]] [[Lêer:62 AS 2008-05-31 FASK 089 800x533.jpg|duimnael|220px|Kunstenaarsvoorstelling van 62 Lugskool se wapen, WOII]] [[Lêer:7569 2000-02-01 Bays 2 600x462.jpg|duimnael|Harvard reeksnommer 7569 in Gesamentlike Lugopleidingskema-kleurskema van die Tweede Wêreldoorlog]] [[Lêer:7569 0000 Andy Hheape 296 800x486.jpg|duimnael|Harvard reeksnommer 7569 in Gesamentlike Lugopleidingskema-kleurskema van die Tweede Wêreldoorlog]] '''Die Sentrale Vliegskool''' (SVS) van die [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] (SALM) is ’n sentrale eenheid waar vlieëniers (insluitende instrukteurs) opgelei word en het oor die jare verskillende tuistes gehad en word tans by [[Lugmagbasis Langebaanweg]] gehuisves. Die SVS het ook die naam 62 Lugskool gehad. Nog ’n naam vir die skool was “Sentrale Vlieërskool”. Daar word byvoorbeeld op bladsy 58 van die ''SA Flyer'' van Februarie 2003 ’n wapen uitgebeeld wat vanaf die begin van die 1950’s in gebruik geneem is en op die groepfoto van SVS-instrukteurskursus 3/1941 na die “Sentrale Vlieërskool” verwys.<ref name=":1">{{Cite journal |date=February 2003 |title=Central Flying School |journal=SA Flyer |pages=58}}</ref><ref>{{Cite book |last=Embleton |first=Andrew |title=Facta Nostra Vivent — Memories from the South African Air Force Central Flying School 1922 – 1995 |date=2014 |publisher=Reach Publishers |isbn=947478 47 7 |edition=1ste |location=Wandsbeck, South Africa |pages=45 |language=en}}</ref> Die skool het op verskillende tye ook verskillende vertoonspanne gehad. Die skool het vir ’n groot gedeelte van sy bestaan Harvards bedryf en gebruik tans die [[Pilatus PC-7]]. == Geskiedenis == Die Sentrale Vliegskool (SVS) is in 1936 gevorm deur die Vliegopleidingskool by [[Lugmagbasis Swartkop|Swartkop]] te hernommer. Die SVS is vanaf 13 November 1939 net vir die opleiding van vlieginstrukteurs gebruik. Die SVS is op 11 Desember 1939 na Kimberley verskuif en daarna (op 27 Mei 1940) na Bloemfonteim (Tempe-vliegveld). Op 11 November 1940 is die SVS ingevolge die Gesamentlike Lugopleidingskema-numeringstelsel as 62 Lugskool hernoem, maar daar is gedurende die oorlogsjare na die skool as die Sentrale Vliegskool verwys. Opleiding by 62 Lugskool is in Januarie 1945 gestaak en die skool is in die tydperk 19 tot 24 Februarie 1945 gesluit. Die SVS is weer in Julie 1946 by Lugmagstasie Nigel heropen en in 1949 as Dunnottar herdoop. Harvards, Tiger Moths, Dakotas, Venturas en ’n paar Auster Mk 5’s is bedryf. Die hoofrol van die skool was nou ''ab initio''-opleiding. Die eerste Harvard-kunsvliegspan is rondom hierdie tyd gevorm en die span het baie lugvertonings gelewer. Die [[Tiger Moth]]s is gedurende die vroeë 1950’s uitgefaseer. Die naam van die eenheid is op 1 Februarie 1968 na Vliegopleidingskool Dunnottar verander, maar die naam "Sentrale Vliegskool" is weer vanaf 1 Januarie 1977 gebruik, met Harvards synde steeds op die inventaris van die eenheid. Daar is met ’n nuwe Harvard-kunsvliegspan begin.<ref name=":1" /> == Navigasie-oefeninge == [[Lêer:Harvard 7699 a.jpg|regs|duimnael|Harvard 7699 styg by Dunnottar op vir 'n navigasie-oefening oor die mond van die Tugelarivier na Durban en terug.]] 'n Voorbeeld van so 'n vlug was die lang navigasie-oefening wat circa 1978 van Dunnottar na Durban en terug onderneem is. Die Harvard met die reeksnommer 7699 het aan die einde van die instrukteurskursus by Dunnottar opgestyg en oor die mond van die [[Tugelarivier]] na Durban en terug gevlieg. == Laaste vleuelsparade by Dunnottar == Die laaste vleuelsparade van die Sentrale Vliegskool (SVS) by Dunnottar het op 10 Desember 1992 plaasgevind, en die SVS het daarna na [[Lugmagbasis Langebaanweg|Langebaanweg]] verskuif.<ref>{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=392 |lang=en}}</ref> === Foto’s van die programbrosjure en die verrigtinge === <gallery> Lêer:Vleuelparade 1992-12-10 Dunnottar 134 708x1019.jpg Lêer:Vleuelparade 1992-12-10 Dunnottar 137 570x1017.jpg Lêer:Vleuelparade 1992-12-10 Dunnottar 138 601x958.jpg </gallery><gallery mode="packed"> Lêer:CFS-formasie 1992-12-10 Dunnot 100 her 1007x611.jpg|28 Harvards op 10 Desember 1992 Lêer:Parade en diamantformasiebreek 1992-12-10 Dunnot 102 shd25 her cr her3 1008x612.jpg|Parade en diamantformasieverbyvlug Lêer:Toeskouers en Harvards 1992-12-10 Dunnot 107 shd25 her2 1008x612.jpg|Harvard 7668 ry op 10 Desember 1992 Lêer:Formasiebreek en enjins 1992-12-10 Dunnot 109 shd25 her 800x486.jpg|Vliegtuie met werkende enjins en formasiewegbreek </gallery> == Leuses van die Sentrale Vliegskool == Terwyl die SVS by Dunnottar gebaseer was, was die leuse “Ons dade leef”. Hierdie leuse word egter nie by Langebaanweg gebruik nie. Dáár word die leuse van die basis gebruik, naamlik ''Tenax Propisiti Vinco'' – "Deur volharding kom sukses". == Verhuising van die Sentrale Vliegskool == Nadat die laaste vleuelsparade van die Sentrale Vliegskool by Dunnottar op 10 Desember 1992 plaasgevind het, het die SVS na [[Lugmagbasis Langebaanweg]] verskuif, en die eerste kursusse is op 1 Februarie 1993 by Langebaanweg aangebied.<ref name=":1" /> == Harvards van die Sentrale Vliegskool == === 1977 en 1992 === <gallery mode="packed"> Lêer:7703 1977-10-00 FALA 593 spot LR lias 800x486.jpg|Harvard 7703 te Lanseria in Oktober 1977 Lêer:Geparkeerde Harvards 1992-10-00 Dunnot 061 shd25 her 1010x613.jpg|Sentrale Vliegskool te Dunnottar Oktober 1992 Lêer:Geparkeerde Harvards 1992-10-00 Dunnot 059 her 1007x612.jpg|Sentrale Vliegskool te Dunnottar Oktober 1992 Lêer:Geparkeerde Harvards 1992-10-00 Dunnot 062 her 1009x612.jpg|Sentrale Vliegskool te Dunnottar Oktober 1992 Lêer:7668 1992-10-00 Dunnot 096 her 800x486.jpg|Harvard 7668 in Oktober 1992 te Dunnottar Lêer:Geparkeerde Harvards 1992-12-10 Dunnot 113 shd25 her 1009x612.jpg|Sentrale Vliegskool te Dunnottar 10 Desember 1992 Lêer:7569 1992-12-10 Dunnot 130 shd25 her 800x486.jpg|Harvard 7569 Sentrale Vliegskool te Dunnottar 10 Desember 1992 Lêer:7684 1992-12-10 Dunnot 112 her shd25 her 800x486.jpg|Harvard 7684 Sentrale Vliegskool te Dunnottar 10 Desember 1992 </gallery> == Sentrale Vliegskool te Langebaanweg == === Harvard 7002 === Hierdie vliegtuig het voorheen ’n ander reeksnommer in die SALM gehad, naamlik 7529, wat ’n Harvard III was en op 15 April 1970 as deel van Operasie Klawer na die Gaboenese Presidentswag gegaan het. Die masjien is een van twee vliegtuie wat herbou is nadat hulle van Gaboen teruggekeer het. Sy konstruksienommer is 88-15328, sy VSA-reeksnommer was 41-34011 en sy reeksnommer in die Britse Koninklike Lugmag was EZ138. Die vliegmasjien is uit die romp van ex-SALM 7529/ex-Gaboenese “B” herbou. === Harvard 7073 === Harvard 7073 is die IIA-variant van die North American Harvard, het die konstruksienommer 88-9844 en was voorheen 41-33254 in die VSA en EX331 in die Koninklike Britse Lugmag. === Harvard 7654 === Harvard 7654 is ’n AT-6A met die konstruksienommer 78-6587. === Harvard 7678 === Hierdie vliegtuig is ’n SNJ-4 wat oorspronklik tussen Julie 1952 en September 1953 as deel van ’n groep van 65 vernieude AT-6’e/SNJ’s uit die VSA afgelewer is. Sy konstruksienommer is 88-9156 en hy het die VSA-reeksnommer 05-649 gehad.<ref>{{Cite book |last=Becker and Brent |first=Dave and Winston |title=AT-6 Harvard in South African Service – A pictorial history |date=1995 |publisher=Freeworld Publications CC |isbn=0-9583880-2-4 |location=Nelspruit, South Africa |pages=94, 95 and 105 |language=en}}</ref> <gallery mode="packed"> Lêer:7654 1995-11-17 FALW 778b LR lias 800x486.jpg|Nege Harvards Lêer:7002 1995-11-17 FALW 037 Ice shd25 800x486.jpg|Harvard 7002(2) Lêer:7073 1995-11-17 FALW 948 Ice shd25 her 800x486.jpg|Harvard 7073 Lêer:7654 1995-11-17 FALW 992 Ice shd25 her 800x486.jpg|Harvard 7654 Lêer:7678 1995-11-17 FALW 015 Ice shd25 800x486.jpg|Harvard 7678 </gallery> == Die Harvard-vertoonspan == Die Harvard-vertoonspan het by verskillende geleenthede opgetree. === 1980’s === <gallery mode="packed"> Lêer:7688 1984-07-14 FAVG 204 her4 800x486.jpg|Durban Wings Club-lugskou 14 Julie 1984 Lêer:7688 1985-08-03 FANS AH 205 shd25 her4 1008x612.jpg|Nelspruitlugskou 3 Augustus 1985 Lêer:7676 1986-06-20 AFB Potch446 ELshd 800x533.jpg|84 Ligte Vliegtuig-vliegskool-opedag 20 Junie 1986 Lêer:7668 1989-03-00 FAYP 208 her 1008x612.jpg|Lugmagbasis Ysterplaat 18 Maart 1989 </gallery> Twee vliegtuie van die Harvard-kunsvliegspan is op 22 Julie 1989 te Lugmagbasis Bloemspruit vertoon. Hulle het die reeksnommers 7515 en 7024 gehad. <gallery mode="packed"> Lêer:7515 1989-07-22 FABL 211 shd25 her4 800x486.jpg|Harvard 7515 is die nommer 1-vliegtuig Lêer:7024 1989-07-22 FABL 209 shd25 her2 800x486.jpg|Harvard 7024 is die nommer 2-vliegtuig Lêer:7515 1989-07-22 FABL 212 her 486x800.jpg|Harvard 7515 Lêer:7024 1989-07-22 FABL 210 her 486x800.jpg|Harvard 7024 </gallery> === 1990’s === <gallery mode="packed"> Lêer:7177 1990-03-24 FAPB 213 her 800x486.jpg|Harvard 7177 te Lugmagbasis Pietersburg op 24 Maart 1990 Lêer:7177 1990-03-24 FAPB 214 her 800x486.jpg|Harvard 7177 te Lugmagbasis Pietersburg op 24 Maart 1990 Lêer:7666 1991-06-22 AFB Potch435 LR her 600x364.jpg|Harvard 7666 Lugmagbasis Potchefstroom 22 Junie 1991 Lêer:7725 1991-06-22 AFB Potch434 shd25 her 800x486.jpg|Harvard 7725 Lugmagbasis Potchefstroom 22 Junie 1991 Lêer:7728 1991-06-22 Afb Potch 412 her 800x486.jpg|Harvard 7728 Lugmagbasis Potchefstroom 22 Junie 1991 Lêer:7001 1992-11-28 FAMM 358 her shd25 800x486.jpg|Harvard 7001(2) amptelike opening Lugmagbasis Mmabatho van Bop-lugmag 28 November 1992 Lêer:7111 1992-11-28 FAMM 376 1008x612.jpg|Vier Harvard-vertoonspan-vliegtuie amptelike opening Lugmagbasis Mmabatho van Bop-lugmag 28 November 1992 </gallery> Die vliegtuie van die Harvard-vertoonspan het ’n nommer en die 1994- nasionale vlag op die stertvin asook ’n spesiale wapen. Vier van die vliegtuie van die span is Harvards reeksnommers 7111, 7176, 7153 en 7385, en hulle word op 17 November 1995 by die Sentrale Vliegskool by Langebaanweg gesien. Harvard 7111 “Nelson” is die vliegtuig van die leier van die span. Vandaar die “1” op die stertvin van die vliegtuig. Harvard 7176 is die vliegtuig van kaptein Anton Kustner. Hy is vlieënier nommer 2 in die span. Harvard 7153 is die vliegtuig van die derde vlieënier in die span, naamlik majoor Lionel Sawyer. Die vierde vliegtuig in die Harvard-vertoonspan met reeksnommer 7385; die vlieënier daarvan is kaptein André Meiring. <gallery mode="packed"> Lêer:7153 1995-11-17 FALW 011 Ice cr 600x364.jpg|Wapen van die Harvard-vertoonspan Lêer:7153 1995-11-17 FALW 945 Ice shd25 her 800x486.jpg|Harvard 7153, wapen net linkerkant Lêer:7385 1995-11-17 FALW 923 Ice her 800x486.jpg|Harvard 7385, toegerus met rooktoestel Lêer:7111 1995-11-17 FALW 912 her shd25 her 800x486.jpg|Harvard 7111 “Nelson” Lêer:7111 1995-11-17 FALW 007 Ice her 800x486.jpg|Harvard 7111 “Nelson”, spannommer 1 Lêer:7111 1995-11-17 FALW 009 Ice shd25 her 486x800.jpg|Harvard 7111 Lêer:7176 1995-11-17 FALW 003 Ice shd25 800x486.jpg|Harvard 7176, spannommer 2 Lêer:7176 1995-11-17 FALW 005 Ice shd50 her 800x486.jpg|Harvard 7176 Lêer:7153 1995-11-17 FALW 998 Ice shd25 800x486.jpg|Harvard 7153, spannommer 3 Lêer:7153 1995-11-17 FALW 001 Ice shd50 her 800x486.jpg|Harvard 7153 Lêer:7385 1995-11-17 FALW 994 Ice shd25 her 800x486.jpg|Harvard 7385, spannommer 4 Lêer:7385 1995-11-17 FALW 996 Ice shd50 her 800x486.jpg|Harvard 7385 </gallery> Harvards het gedurende die vieringe van die SALM se 75ste bestaansjaar in 1995 formasieverbyvlugte in die vorm van die syfer 75 gelewer. [[Lêer:1995 SALM 75 Harvard-formasie 132 1007x612.jpg|geen|duimnael|SALM 75-formasie]] === Afskeid van die Harvard in November 1995 === Die Suid-Afrikaanse Lugmag het in die tydperk 16 tot 18 November 1995 by Langebaanweg van die Harvard afskeid geneem. Gaste het op die 16de aangekom en op die 18de vertrek, en die hoofverrigtinge het op die 17de plaasgevind. Op daardie datum was daar die SALM 75-formasieverbyvlug deur Harvards, ’n massaverbyvlug deur 55 Harvards, ’n formasieverbyvlug deur 16 Harvards en formasielugtoertjies deur die Harvard-vertoonspan. Ná die 55-skip-formasieverbyvlug was daar ’n massa-afskakeling van Harvard-enjins. Daar was ook individuele vertonings deur die SALM-museum se Albatross en Shackleton en vertonings deur die Suid-Afrikaanse Lugdiens se Historiese Vlug en die Harvard-klub.<ref>{{Cite book |title=The Last of the Radials, CFS Langebaanweg |date=16 November 1995 |publisher=South African Air Force |lang=en}}</ref> <gallery mode="packed"> Lêer:55-skip 1995-11-17 FALW SAAF 133 her2 1007x612.jpg|Massaverbyvlug van 55 Harvards op 17 November 1995 Lêer:7676 1995-11-17 Lbwg 779a 800x533.jpg|'n Aantal Harvards op 17 November 1995 Lêer:7188 1995-11-17 FALW 039 Ice shd25 her 800x486.jpg|Vyf Harvards met werkende enjins 17 November 1995 Lêer:7406 1995-11-17 FALW 915 Ice radiaal Express teks 800x486.jpg|Totsiens Harvards! </gallery> == Die Pilatus PC-7 in SALM diens == Die Suid-Afrikaans Lugmag het drie Pilatus PC-7’s van die Bophuthatswana-lugmag geërf en 60 PC-7’s van sy eie bedryf. Die SALM se weergawes van die PC-7 was aanvanklik as die Pilatus PC-7 Merk II Astra bekend. Volgens ''75 Years on Wings of Eagles'' is die Pilatus PC-7’s van die ex-Bophuthatswana-lugmag vir oorbruggingsopleiding van lede van die voormalige TBVC- en Niestatutêre Mag gebruik. Die voormalige Bophuthatswana-vliegtuie het hulle Bop-reeksnommers (T400, T410 en T420) en Luiperdplakkers behou. Die ex-Bop-vliegmasjiene is later op ’n Pilatus PC-12 ingeruil.<ref>{{Cite book |last=Becker |first=Dave |title=75 Years on Wings of Eagles—South African Military Aviation History |date=1995 |publisher=Colorgraphic |isbn=0 947478 47 7 |edition=2de |location=Durban, South Africa |pages=170, 171 |language=en}}</ref> Die eerste Pilatus PC-7 Mk II Astra, nommer 2001, is op 17 Oktober 1994 aan die SVS afgelewer.<ref name=":1" /> <gallery mode="packed"> Lêer:Leopards 1995-03-03 Lbwg 791 LR 800x486.jpg|Drie voormalige Bop-lugmag-PC-7’s by Langebaanweg 3 Maart 1995 Lêer:T420 1995-03-03 Lbwg 792 LR 600x364.jpg|PC-7 reeksnommer T420 ex-Bop-lugmag Langebaanweg 3 Maart 1995 </gallery> === Atlas Astras van die Sentrale Vliegskool naby Langebaanweg === <gallery mode="packed"> Lêer:2001 1995-03-03 Lbwg 780 LR lias 800x486.jpg|Astra reeksnommer 2001 Lêer:2004 1995-03-03 Lbwg 784 spot skoon2 800x533.jpg|Astra reeksnommer 2004 Lêer:2004 1995-03-03 FALW 782 crop LR lias 800x486.jpg|Astra reeksnommer 2004 </gallery> === Pilatus PC-7’s in 2004 === Thabo Mbeki is op 27 April 2004 as Suid-Afrika se president ingehuldig, en die SALM het formasieverbyvlugte oor Pretoria uitgevoer, ook deur Astras van die Sentrale Vliegskool by Langebaanweg. <gallery mode="packed"> Lêer:2 Verbyvlug Astra 0675 LR cr 600x400.jpg Lêer:2 Verbyvlug Astra 0677 EL 600x400.jpg Lêer:2 Verbyvlug Astra 0678 LR cr 600x400.jpg </gallery> Op 21 September 2004 het Astras van die Sentrale Vliegskool te Langebaanweg aan die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling by Waterkloof in Pretoria deelgeneem. <gallery mode="packed"> Lêer:2007 2004-09-21 AAD FAWK 478 600x400.jpg|Vyf Astras Lêer:2046 2004-09-21 AAD FAWK 450 600x400.jpg|Sewe Astras </gallery> In 2007 het Pilatus PC-7 Astra-opleidingsvliegtuie van die Suid-Afrikaanse Lugmag se Sentrale Vliegskool gereeld na die Springbok-vliegveld in die Noord-Kaapprovinsie van Suid-Afrika gevlieg. Astra reeksnommer 2050 het op 24 Oktober 2007 skynnaderings by Springbok uitgevoer. <gallery mode="packed"> Lêer:2050 2007-10-24 FASB 7544 resize shd25 shp 800x533.jpg Lêer:2050 2007-10-24 FASB 003 crop LR 800x533.jpg </gallery> === Die Silwer Valke-vertoonspan === Die oorsprong van die Silwer Valke kan na die ''Bumbling Bees''-vertoonspan teruggevoer word, wat oorspronklik in 1953 gevorm is en in 1966 met die Impala Mk I begin vlieg het. Die span is op 22 November 1967 die Silwer Valke herdoop. ’n Pilatus PC-7 Mk II Astra-vertoonspan het op 13 Mei 1999 begin oefen. Daar is besluit om die Silwer Valke by die Sentrale Vliegskool met Astras te hervorm, en die Astra-vertoonspan is amptelik op 30 Oktober 1999 die Silwer Valke herdoop.<ref>{{Cite journal |last=Becker |first=Dave |date=October 2005 |title=History of the Silver Falcons |journal=SA Flyer |issue=120 |pages=29, 30, 33}}</ref> Nadat die vliegtuie van die Silwer Valke jare lank in die standaard opleidingskleurskema bedryf is, is hulle in die kleure van die 1994- nasionale vlag oorgeverf en het nuwe merke ontvang. <gallery mode="packed"> Lêer:2024 2007-10-20 FASB 001 ELshd 800x533.jpg|PC-7 Mk II reeksnommer 2024, Silwer Valke #2 Lêer:2023 2007-10-20 FASB 025 shd-lev 1229x819.jpg|Onberispelike formasievliegvertoning deur Silwer Valke Lêer:2023 2007-10-20 FASB 027 shd-lev 1229x819.jpg|“Bombars” deur Silwer Valke Lêer:2018 2028 2020 2025 20050902 FALW 023 800x602.jpg|Nou formasie 2 September 2005 </gallery> <gallery mode="packed"> Lêer:2025 2013-09-29 FAGM 062 crop EL 600x397.jpg|PC-7 Mk II reeksnommer 2025 op 29 September 2013 te Randse Lughawe Lêer:2025 2013-09-29 FAGM -052 crop EL 600x400.jpg|PC-7 Mk II reeksnommer 2025 op 29 September 2013 te Randse Lughawe Lêer:4 Valke 2013-09-29 FAGM 957 ELshd 800x534.jpg|Silwer Valke 1 tot 5 op 29 September 2013 te Randse Lughawe Lêer:4 Valke 2013-09-29 FAGM NAT4862 ELlev 800x534.jpg|Silwer Valke 4 en 5 op 29 September 2013 te Randse Lughawe Lêer:2020 2013-09-29 FAGM NAT4884 crop ELshd 800x534.jpg|Pilatus PC-7 reeksnommer 2020 op 29 September 2013 te Randse Lughawe </gallery> == Verwysings == {{Verwysings}} c33f6mqj3h7fncqgn2zqbgnlsdy0po0 2967750 2967696 2026-09-16T18:10:40Z Aliwal2012 39067 2967750 wikitext text/x-wiki [[Lêer:7703 1977-10-00 FALA 596 EL 600x364.jpg|duimnael|Sentrale Vliegskool se wapen in Oktober 1977 op Harvard 7703]] [[Lêer:62 AS 2008-05-31 FASK 089 800x533.jpg|duimnael|220px|Kunstenaarsvoorstelling van 62 Lugskool se wapen, WOII]] [[Lêer:7569 2000-02-01 Bays 2 600x462.jpg|duimnael|Harvard reeksnommer 7569 in Gesamentlike Lugopleidingskema-kleurskema van die Tweede Wêreldoorlog]] [[Lêer:7569 0000 Andy Hheape 296 800x486.jpg|duimnael|Harvard reeksnommer 7569 in Gesamentlike Lugopleidingskema-kleurskema van die Tweede Wêreldoorlog]] '''Die Sentrale Vliegskool''' (SVS) van die [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] (SALM) is ’n sentrale eenheid waar vlieëniers (insluitende instrukteurs) opgelei word en het oor die jare verskillende tuistes gehad en word tans by [[Lugmagbasis Langebaanweg]] gehuisves. Die SVS het ook die naam 62 Lugskool gehad. Nog ’n naam vir die skool was “Sentrale Vlieërskool”. Daar word byvoorbeeld op bladsy 58 van die ''SA Flyer'' van Februarie 2003 ’n wapen uitgebeeld wat vanaf die begin van die 1950’s in gebruik geneem is en op die groepfoto van SVS-instrukteurskursus 3/1941 na die “Sentrale Vlieërskool” verwys.<ref name=":1">{{Cite journal |date=February 2003 |title=Central Flying School |journal=SA Flyer |pages=58}}</ref><ref>{{Cite book |last=Embleton |first=Andrew |title=Facta Nostra Vivent — Memories from the South African Air Force Central Flying School 1922 – 1995 |date=2014 |publisher=Reach Publishers |isbn= |edition=1ste |location=Wandsbeck, South Africa |pages=45 |language=en}}</ref> Die skool het op verskillende tye ook verskillende vertoonspanne gehad. Die skool het vir ’n groot gedeelte van sy bestaan Harvards bedryf en gebruik tans die [[Pilatus PC-7]]. == Geskiedenis == Die Sentrale Vliegskool (SVS) is in 1936 gevorm deur die Vliegopleidingskool by [[Lugmagbasis Swartkop|Swartkop]] te hernommer. Die SVS is vanaf 13 November 1939 net vir die opleiding van vlieginstrukteurs gebruik. Die SVS is op 11 Desember 1939 na Kimberley verskuif en daarna (op 27 Mei 1940) na Bloemfonteim (Tempe-vliegveld). Op 11 November 1940 is die SVS ingevolge die Gesamentlike Lugopleidingskema-numeringstelsel as 62 Lugskool hernoem, maar daar is gedurende die oorlogsjare na die skool as die Sentrale Vliegskool verwys. Opleiding by 62 Lugskool is in Januarie 1945 gestaak en die skool is in die tydperk 19 tot 24 Februarie 1945 gesluit. Die SVS is weer in Julie 1946 by Lugmagstasie Nigel heropen en in 1949 as Dunnottar herdoop. Harvards, Tiger Moths, Dakotas, Venturas en ’n paar Auster Mk 5’s is bedryf. Die hoofrol van die skool was nou ''ab initio''-opleiding. Die eerste Harvard-kunsvliegspan is rondom hierdie tyd gevorm en die span het baie lugvertonings gelewer. Die [[Tiger Moth]]s is gedurende die vroeë 1950’s uitgefaseer. Die naam van die eenheid is op 1 Februarie 1968 na Vliegopleidingskool Dunnottar verander, maar die naam "Sentrale Vliegskool" is weer vanaf 1 Januarie 1977 gebruik, met Harvards synde steeds op die inventaris van die eenheid. Daar is met ’n nuwe Harvard-kunsvliegspan begin.<ref name=":1" /> == Navigasie-oefeninge == [[Lêer:Harvard 7699 a.jpg|regs|duimnael|Harvard 7699 styg by Dunnottar op vir 'n navigasie-oefening oor die mond van die Tugelarivier na Durban en terug.]] 'n Voorbeeld van so 'n vlug was die lang navigasie-oefening wat circa 1978 van Dunnottar na Durban en terug onderneem is. Die Harvard met die reeksnommer 7699 het aan die einde van die instrukteurskursus by Dunnottar opgestyg en oor die mond van die [[Tugelarivier]] na Durban en terug gevlieg. == Laaste vleuelsparade by Dunnottar == Die laaste vleuelsparade van die Sentrale Vliegskool (SVS) by Dunnottar het op 10 Desember 1992 plaasgevind, en die SVS het daarna na [[Lugmagbasis Langebaanweg|Langebaanweg]] verskuif.<ref>{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=392 |lang=en}}</ref> === Foto’s van die programbrosjure en die verrigtinge === <gallery> Lêer:Vleuelparade 1992-12-10 Dunnottar 134 708x1019.jpg Lêer:Vleuelparade 1992-12-10 Dunnottar 137 570x1017.jpg Lêer:Vleuelparade 1992-12-10 Dunnottar 138 601x958.jpg </gallery><gallery mode="packed"> Lêer:CFS-formasie 1992-12-10 Dunnot 100 her 1007x611.jpg|28 Harvards op 10 Desember 1992 Lêer:Parade en diamantformasiebreek 1992-12-10 Dunnot 102 shd25 her cr her3 1008x612.jpg|Parade en diamantformasieverbyvlug Lêer:Toeskouers en Harvards 1992-12-10 Dunnot 107 shd25 her2 1008x612.jpg|Harvard 7668 ry op 10 Desember 1992 Lêer:Formasiebreek en enjins 1992-12-10 Dunnot 109 shd25 her 800x486.jpg|Vliegtuie met werkende enjins en formasiewegbreek </gallery> == Leuses van die Sentrale Vliegskool == Terwyl die SVS by Dunnottar gebaseer was, was die leuse “Ons dade leef”. Hierdie leuse word egter nie by Langebaanweg gebruik nie. Dáár word die leuse van die basis gebruik, naamlik ''Tenax Propisiti Vinco'' – "Deur volharding kom sukses". == Verhuising van die Sentrale Vliegskool == Nadat die laaste vleuelsparade van die Sentrale Vliegskool by Dunnottar op 10 Desember 1992 plaasgevind het, het die SVS na [[Lugmagbasis Langebaanweg]] verskuif, en die eerste kursusse is op 1 Februarie 1993 by Langebaanweg aangebied.<ref name=":1" /> == Harvards van die Sentrale Vliegskool == === 1977 en 1992 === <gallery mode="packed"> Lêer:7703 1977-10-00 FALA 593 spot LR lias 800x486.jpg|Harvard 7703 te Lanseria in Oktober 1977 Lêer:Geparkeerde Harvards 1992-10-00 Dunnot 061 shd25 her 1010x613.jpg|Sentrale Vliegskool te Dunnottar Oktober 1992 Lêer:Geparkeerde Harvards 1992-10-00 Dunnot 059 her 1007x612.jpg|Sentrale Vliegskool te Dunnottar Oktober 1992 Lêer:Geparkeerde Harvards 1992-10-00 Dunnot 062 her 1009x612.jpg|Sentrale Vliegskool te Dunnottar Oktober 1992 Lêer:7668 1992-10-00 Dunnot 096 her 800x486.jpg|Harvard 7668 in Oktober 1992 te Dunnottar Lêer:Geparkeerde Harvards 1992-12-10 Dunnot 113 shd25 her 1009x612.jpg|Sentrale Vliegskool te Dunnottar 10 Desember 1992 Lêer:7569 1992-12-10 Dunnot 130 shd25 her 800x486.jpg|Harvard 7569 Sentrale Vliegskool te Dunnottar 10 Desember 1992 Lêer:7684 1992-12-10 Dunnot 112 her shd25 her 800x486.jpg|Harvard 7684 Sentrale Vliegskool te Dunnottar 10 Desember 1992 </gallery> == Sentrale Vliegskool te Langebaanweg == === Harvard 7002 === Hierdie vliegtuig het voorheen ’n ander reeksnommer in die SALM gehad, naamlik 7529, wat ’n Harvard III was en op 15 April 1970 as deel van Operasie Klawer na die Gaboenese Presidentswag gegaan het. Die masjien is een van twee vliegtuie wat herbou is nadat hulle van Gaboen teruggekeer het. Sy konstruksienommer is 88-15328, sy VSA-reeksnommer was 41-34011 en sy reeksnommer in die Britse Koninklike Lugmag was EZ138. Die vliegmasjien is uit die romp van ex-SALM 7529/ex-Gaboenese “B” herbou. === Harvard 7073 === Harvard 7073 is die IIA-variant van die North American Harvard, het die konstruksienommer 88-9844 en was voorheen 41-33254 in die VSA en EX331 in die Koninklike Britse Lugmag. === Harvard 7654 === Harvard 7654 is ’n AT-6A met die konstruksienommer 78-6587. === Harvard 7678 === Hierdie vliegtuig is ’n SNJ-4 wat oorspronklik tussen Julie 1952 en September 1953 as deel van ’n groep van 65 vernieude AT-6’e/SNJ’s uit die VSA afgelewer is. Sy konstruksienommer is 88-9156 en hy het die VSA-reeksnommer 05-649 gehad.<ref>{{Cite book |last=Becker and Brent |first=Dave and Winston |title=AT-6 Harvard in South African Service – A pictorial history |date=1995 |publisher=Freeworld Publications CC |isbn=0-9583880-2-4 |location=Nelspruit, South Africa |pages=94, 95 and 105 |language=en}}</ref> <gallery mode="packed"> Lêer:7654 1995-11-17 FALW 778b LR lias 800x486.jpg|Nege Harvards Lêer:7002 1995-11-17 FALW 037 Ice shd25 800x486.jpg|Harvard 7002(2) Lêer:7073 1995-11-17 FALW 948 Ice shd25 her 800x486.jpg|Harvard 7073 Lêer:7654 1995-11-17 FALW 992 Ice shd25 her 800x486.jpg|Harvard 7654 Lêer:7678 1995-11-17 FALW 015 Ice shd25 800x486.jpg|Harvard 7678 </gallery> == Die Harvard-vertoonspan == Die Harvard-vertoonspan het by verskillende geleenthede opgetree. === 1980’s === <gallery mode="packed"> Lêer:7688 1984-07-14 FAVG 204 her4 800x486.jpg|Durban Wings Club-lugskou 14 Julie 1984 Lêer:7688 1985-08-03 FANS AH 205 shd25 her4 1008x612.jpg|Nelspruitlugskou 3 Augustus 1985 Lêer:7676 1986-06-20 AFB Potch446 ELshd 800x533.jpg|84 Ligte Vliegtuig-vliegskool-opedag 20 Junie 1986 Lêer:7668 1989-03-00 FAYP 208 her 1008x612.jpg|Lugmagbasis Ysterplaat 18 Maart 1989 </gallery> Twee vliegtuie van die Harvard-kunsvliegspan is op 22 Julie 1989 te Lugmagbasis Bloemspruit vertoon. Hulle het die reeksnommers 7515 en 7024 gehad. <gallery mode="packed"> Lêer:7515 1989-07-22 FABL 211 shd25 her4 800x486.jpg|Harvard 7515 is die nommer 1-vliegtuig Lêer:7024 1989-07-22 FABL 209 shd25 her2 800x486.jpg|Harvard 7024 is die nommer 2-vliegtuig Lêer:7515 1989-07-22 FABL 212 her 486x800.jpg|Harvard 7515 Lêer:7024 1989-07-22 FABL 210 her 486x800.jpg|Harvard 7024 </gallery> === 1990’s === <gallery mode="packed"> Lêer:7177 1990-03-24 FAPB 213 her 800x486.jpg|Harvard 7177 te Lugmagbasis Pietersburg op 24 Maart 1990 Lêer:7177 1990-03-24 FAPB 214 her 800x486.jpg|Harvard 7177 te Lugmagbasis Pietersburg op 24 Maart 1990 Lêer:7666 1991-06-22 AFB Potch435 LR her 600x364.jpg|Harvard 7666 Lugmagbasis Potchefstroom 22 Junie 1991 Lêer:7725 1991-06-22 AFB Potch434 shd25 her 800x486.jpg|Harvard 7725 Lugmagbasis Potchefstroom 22 Junie 1991 Lêer:7728 1991-06-22 Afb Potch 412 her 800x486.jpg|Harvard 7728 Lugmagbasis Potchefstroom 22 Junie 1991 Lêer:7001 1992-11-28 FAMM 358 her shd25 800x486.jpg|Harvard 7001(2) amptelike opening Lugmagbasis Mmabatho van Bop-lugmag 28 November 1992 Lêer:7111 1992-11-28 FAMM 376 1008x612.jpg|Vier Harvard-vertoonspan-vliegtuie amptelike opening Lugmagbasis Mmabatho van Bop-lugmag 28 November 1992 </gallery> Die vliegtuie van die Harvard-vertoonspan het ’n nommer en die 1994- nasionale vlag op die stertvin asook ’n spesiale wapen. Vier van die vliegtuie van die span is Harvards reeksnommers 7111, 7176, 7153 en 7385, en hulle word op 17 November 1995 by die Sentrale Vliegskool by Langebaanweg gesien. Harvard 7111 “Nelson” is die vliegtuig van die leier van die span. Vandaar die “1” op die stertvin van die vliegtuig. Harvard 7176 is die vliegtuig van kaptein Anton Kustner. Hy is vlieënier nommer 2 in die span. Harvard 7153 is die vliegtuig van die derde vlieënier in die span, naamlik majoor Lionel Sawyer. Die vierde vliegtuig in die Harvard-vertoonspan met reeksnommer 7385; die vlieënier daarvan is kaptein André Meiring. <gallery mode="packed"> Lêer:7153 1995-11-17 FALW 011 Ice cr 600x364.jpg|Wapen van die Harvard-vertoonspan Lêer:7153 1995-11-17 FALW 945 Ice shd25 her 800x486.jpg|Harvard 7153, wapen net linkerkant Lêer:7385 1995-11-17 FALW 923 Ice her 800x486.jpg|Harvard 7385, toegerus met rooktoestel Lêer:7111 1995-11-17 FALW 912 her shd25 her 800x486.jpg|Harvard 7111 “Nelson” Lêer:7111 1995-11-17 FALW 007 Ice her 800x486.jpg|Harvard 7111 “Nelson”, spannommer 1 Lêer:7111 1995-11-17 FALW 009 Ice shd25 her 486x800.jpg|Harvard 7111 Lêer:7176 1995-11-17 FALW 003 Ice shd25 800x486.jpg|Harvard 7176, spannommer 2 Lêer:7176 1995-11-17 FALW 005 Ice shd50 her 800x486.jpg|Harvard 7176 Lêer:7153 1995-11-17 FALW 998 Ice shd25 800x486.jpg|Harvard 7153, spannommer 3 Lêer:7153 1995-11-17 FALW 001 Ice shd50 her 800x486.jpg|Harvard 7153 Lêer:7385 1995-11-17 FALW 994 Ice shd25 her 800x486.jpg|Harvard 7385, spannommer 4 Lêer:7385 1995-11-17 FALW 996 Ice shd50 her 800x486.jpg|Harvard 7385 </gallery> Harvards het gedurende die vieringe van die SALM se 75ste bestaansjaar in 1995 formasieverbyvlugte in die vorm van die syfer 75 gelewer. [[Lêer:1995 SALM 75 Harvard-formasie 132 1007x612.jpg|geen|duimnael|SALM 75-formasie]] === Afskeid van die Harvard in November 1995 === Die Suid-Afrikaanse Lugmag het in die tydperk 16 tot 18 November 1995 by Langebaanweg van die Harvard afskeid geneem. Gaste het op die 16de aangekom en op die 18de vertrek, en die hoofverrigtinge het op die 17de plaasgevind. Op daardie datum was daar die SALM 75-formasieverbyvlug deur Harvards, ’n massaverbyvlug deur 55 Harvards, ’n formasieverbyvlug deur 16 Harvards en formasielugtoertjies deur die Harvard-vertoonspan. Ná die 55-skip-formasieverbyvlug was daar ’n massa-afskakeling van Harvard-enjins. Daar was ook individuele vertonings deur die SALM-museum se Albatross en Shackleton en vertonings deur die Suid-Afrikaanse Lugdiens se Historiese Vlug en die Harvard-klub.<ref>{{Cite book |title=The Last of the Radials, CFS Langebaanweg |date=16 November 1995 |publisher=South African Air Force |lang=en}}</ref> <gallery mode="packed"> Lêer:55-skip 1995-11-17 FALW SAAF 133 her2 1007x612.jpg|Massaverbyvlug van 55 Harvards op 17 November 1995 Lêer:7676 1995-11-17 Lbwg 779a 800x533.jpg|'n Aantal Harvards op 17 November 1995 Lêer:7188 1995-11-17 FALW 039 Ice shd25 her 800x486.jpg|Vyf Harvards met werkende enjins 17 November 1995 Lêer:7406 1995-11-17 FALW 915 Ice radiaal Express teks 800x486.jpg|Totsiens Harvards! </gallery> == Die Pilatus PC-7 in SALM diens == Die Suid-Afrikaans Lugmag het drie Pilatus PC-7’s van die Bophuthatswana-lugmag geërf en 60 PC-7’s van sy eie bedryf. Die SALM se weergawes van die PC-7 was aanvanklik as die Pilatus PC-7 Merk II Astra bekend. Volgens ''75 Years on Wings of Eagles'' is die Pilatus PC-7’s van die ex-Bophuthatswana-lugmag vir oorbruggingsopleiding van lede van die voormalige TBVC- en Niestatutêre Mag gebruik. Die voormalige Bophuthatswana-vliegtuie het hulle Bop-reeksnommers (T400, T410 en T420) en Luiperdplakkers behou. Die ex-Bop-vliegmasjiene is later op ’n Pilatus PC-12 ingeruil.<ref>{{Cite book |last=Becker |first=Dave |title=75 Years on Wings of Eagles—South African Military Aviation History |date=1995 |publisher=Colorgraphic |isbn=0 947478 47 7 |edition=2de |location=Durban, South Africa |pages=170, 171 |language=en}}</ref> Die eerste Pilatus PC-7 Mk II Astra, nommer 2001, is op 17 Oktober 1994 aan die SVS afgelewer.<ref name=":1" /> <gallery mode="packed"> Lêer:Leopards 1995-03-03 Lbwg 791 LR 800x486.jpg|Drie voormalige Bop-lugmag-PC-7’s by Langebaanweg 3 Maart 1995 Lêer:T420 1995-03-03 Lbwg 792 LR 600x364.jpg|PC-7 reeksnommer T420 ex-Bophuthatswana-lugmag by Langebaanweg 3 Maart 1995 </gallery> === Atlas Astras van die Sentrale Vliegskool naby Langebaanweg === <gallery mode="packed"> Lêer:2001 1995-03-03 Lbwg 780 LR lias 800x486.jpg|Astra reeksnommer 2001 Lêer:2004 1995-03-03 Lbwg 784 spot skoon2 800x533.jpg|Astra reeksnommer 2004 Lêer:2004 1995-03-03 FALW 782 crop LR lias 800x486.jpg|Astra reeksnommer 2004 </gallery> === Pilatus PC-7’s in 2004 === Thabo Mbeki is op 27 April 2004 as Suid-Afrika se president ingehuldig, en die SALM het formasieverbyvlugte oor Pretoria uitgevoer, ook deur Astras van die Sentrale Vliegskool by Langebaanweg. <gallery mode="packed"> Lêer:2 Verbyvlug Astra 0675 LR cr 600x400.jpg Lêer:2 Verbyvlug Astra 0677 EL 600x400.jpg Lêer:2 Verbyvlug Astra 0678 LR cr 600x400.jpg </gallery> Op 21 September 2004 het Astras van die Sentrale Vliegskool te Langebaanweg aan die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling by Waterkloof in Pretoria deelgeneem. <gallery mode="packed"> Lêer:2007 2004-09-21 AAD FAWK 478 600x400.jpg|Vyf Astras Lêer:2046 2004-09-21 AAD FAWK 450 600x400.jpg|Sewe Astras </gallery> In 2007 het Pilatus PC-7 Astra-opleidingsvliegtuie van die Suid-Afrikaanse Lugmag se Sentrale Vliegskool gereeld na die Springbok-vliegveld in die Noord-Kaapprovinsie van Suid-Afrika gevlieg. Astra reeksnommer 2050 het op 24 Oktober 2007 skynnaderings by Springbok uitgevoer. <gallery mode="packed"> Lêer:2050 2007-10-24 FASB 7544 resize shd25 shp 800x533.jpg Lêer:2050 2007-10-24 FASB 003 crop LR 800x533.jpg </gallery> === Die Silwer Valke-vertoonspan === Die oorsprong van die Silwer Valke kan na die ''Bumbling Bees''-vertoonspan teruggevoer word, wat oorspronklik in 1953 gevorm is en in 1966 met die Impala Mk I begin vlieg het. Die span is op 22 November 1967 die Silwer Valke herdoop. ’n Pilatus PC-7 Mk II Astra-vertoonspan het op 13 Mei 1999 begin oefen. Daar is besluit om die Silwer Valke by die Sentrale Vliegskool met Astras te hervorm, en die Astra-vertoonspan is amptelik op 30 Oktober 1999 die Silwer Valke herdoop.<ref>{{Cite journal |last=Becker |first=Dave |date=October 2005 |title=History of the Silver Falcons |journal=SA Flyer |issue=120 |pages=29, 30, 33}}</ref> Nadat die vliegtuie van die Silwer Valke jare lank in die standaard opleidingskleurskema bedryf is, is hulle in die kleure van die 1994- nasionale vlag oorgeverf en het nuwe merke ontvang. <gallery mode="packed"> Lêer:2024 2007-10-20 FASB 001 ELshd 800x533.jpg|PC-7 Mk II reeksnommer 2024, Silwer Valke #2 Lêer:2023 2007-10-20 FASB 025 shd-lev 1229x819.jpg|Onberispelike formasievliegvertoning deur Silwer Valke Lêer:2023 2007-10-20 FASB 027 shd-lev 1229x819.jpg|“Bombars” deur Silwer Valke Lêer:2018 2028 2020 2025 20050902 FALW 023 800x602.jpg|Nou formasie 2 September 2005 </gallery> <gallery mode="packed"> Lêer:2025 2013-09-29 FAGM 062 crop EL 600x397.jpg|PC-7 Mk II reeksnommer 2025 op 29 September 2013 te Randse Lughawe Lêer:2025 2013-09-29 FAGM -052 crop EL 600x400.jpg|PC-7 Mk II reeksnommer 2025 op 29 September 2013 te Randse Lughawe Lêer:4 Valke 2013-09-29 FAGM 957 ELshd 800x534.jpg|Silwer Valke 1 tot 5 op 29 September 2013 te Randse Lughawe Lêer:4 Valke 2013-09-29 FAGM NAT4862 ELlev 800x534.jpg|Silwer Valke 4 en 5 op 29 September 2013 te Randse Lughawe Lêer:2020 2013-09-29 FAGM NAT4884 crop ELshd 800x534.jpg|Pilatus PC-7 reeksnommer 2020 op 29 September 2013 te Randse Lughawe </gallery> == Verwysings == {{Verwysings}} h5g78y4el3stjq6wna1lgzuax8eghtj 0 469152 2967717 2967475 2026-09-16T16:45:38Z Pynappel 70858 2967717 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Jiang Xueqin | bynaam = Professor Jiang | beeld = {{#property:P18}} | beeldbeskrywing = | onderskrif = | geboortenaam = 江学勤 | geboortedatum = [[1976]] | geboorteplek = [[Taishan, Guangdong|Taishan]], Guangdong, China | dood_datum = | sterfteplek = | ouers = | titel = Professor | nasionaliteit = {{vlagland|Kanada}} | beroep = Opvoeder, kommentator, joernalis, YouTuber, blogger | bekend = ''Predictive History''; voorspellings oor geopolitieke gebeure | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = Genoot van die [[Royal Society of Arts]] | party = | godsdiens = | huweliksmaat = | kinders = | webblad = | handtekening = }} '''Jiang Xueqin''' (江学勤, ''Jiāng Xuéqín'';<ref name="moonname" group="ph" /> gebore 1976)<ref group="ph">{{cite web | title=Civilization BONUS: Meet Professor Jiang | website=[[YouTube]] | date=12 June 2025 | url=https://www.youtube.com/watch?v=voQEteh6Hko8&t=0m36s |quote=Ek word volgende jaar vyftig}}</ref> is 'n in China gebore Kanadese opvoeder en kommentator. In die 2000's was hy betrokke by [[Onderwyshervormings in China|onderwyshervormings in China]].<ref name="Wei 2022" /><ref name=":0" /> Van 2022 tot 2026 het hy as onderwyser by Moonshot Academy-hoërskool in [[Beijing|Beijing]] gewerk.<ref name="moonshotacademy">{{Cite web |title=Xueqin Jiang {{!}} 江学勤 |url=https://moonshotacademy.cn/en/team/63c6350c39cf7a258d/ |access-date=7 March 2026 |website=MOONSHOT ACADEMY |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20260418032102/https://moonshotacademy.cn/en/team/63c6350c39cf7a258d/ |archive-date=18 April 2026}}</ref> Hy is bekend vir sy [[YouTube]]-kanaal '''Predictive History''', waarop hy homself as "'''Professor Jiang'''" beskryf.<ref name=":2" /><ref name="Zeteodebate">{{cite news |last1=Hasan |first1=Mehdi |title=Mehdi Goes Head-to-Head with 'Professor' Jiang, the Internet Sensation |url=https://zeteo.com/p/mehdi-goes-head-to-head-with-professor-jiang |access-date=4 April 2026 |work=[[Zeteo]] |date=4 April 2026 |language=en |archive-date=24 April 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260424024638/https://zeteo.com/p/mehdi-goes-head-to-head-with-professor-jiang |url-status=live }}</ref> ==Vroeë lewe en opvoeding== Jiang Xueqin is in 1976 in [[Taishan, Guangdong|Taishan]], Guangdong, China, gebore.<ref>{{Cite web |last= |date=24 March 2026 |title=精准预言美伊开战 北京中学老师暴红 「比盲眼龙婆还神」 |url=https://www.worldjournal.com/wj/story/121343/9399484 |access-date= |website=[[World Journal]] |language=zh}}</ref> Sy vader was 'n hoërskoolonderwyser. Aan die einde van die [[Kulturele Revolusie|Kulturele Revolusie]] het Jiang se gesin na Kanada geëmigreer, waar hulle hulle in [[Toronto|Toronto]] gevestig het. Sy vader het 'n [[Kitskoskok|kitskoskok]] geword, en sy moeder het as 'n [[Naaldwerkster|naaldwerkster]] gewerk. Jiang het in 2026 onthou dat hy 'n arm kinderjare gehad het.<ref name=":4">{{Cite web |last=Adhikary |first=Manish |date=23 March 2026 |title=Meet Professor Jiang: The Chinese Nostradamus who doesn't talk about China |url=https://www.indiatoday.in/world/story/professor-jiang-xueqin-chinese-nostradamus-high-school-teacher-predicts-us-iran-conflict-trump-win-2885694-2026-03-23 |access-date=23 March 2026 |website=[[India Today]] |language=en |archive-date=24 March 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260324072032/https://www.indiatoday.in/world/story/professor-jiang-xueqin-chinese-nostradamus-high-school-teacher-predicts-us-iran-conflict-trump-win-2885694-2026-03-23 |url-status=live }}</ref><ref name="scmp">{{Cite web |last=Chen |first=Meredith |date=29 March 2026 |title=Jiang Xueqin, the viral 'prophet' predicting the world's fate from a Beijing classroom |url=https://www.scmp.com/news/china/politics/article/3348289/jiang-xueqin-viral-prophet-predicting-worlds-fate-beijing-classroom |access-date=4 April 2026 |website=[[South China Morning Post]] |language=en |archive-date=12 May 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260512073847/https://www.scmp.com/news/china/politics/article/3348289/jiang-xueqin-viral-prophet-predicting-worlds-fate-beijing-classroom |url-status=live }}</ref> Jiang het in 1999 aan [[Yale Universiteit|Yale Universiteit]] met 'n [[Baccalaureus Artium|Bachelor of Arts]] in Engelse letterkunde gegradueer.<ref name="scmp" /><ref name="moonshotacademy" /><ref name=":3" /><ref>{{Cite news |last=Chaturvedi |first=Amit |date=5 March 2026 |title="China's Nostradamus" Made 3 Trump Predictions in 2024. 2 Already Came True |url=https://www.ndtv.com/world-news/who-is-jiang-xueqin-professor-behind-viral-trump-iran-prediction-11170722 |work=NDTV World |archive-date=9 March 2026 |access-date=5 April 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260309093748/https://www.ndtv.com/world-news/who-is-jiang-xueqin-professor-behind-viral-trump-iran-prediction-11170722 |url-status=live }}</ref> As voorgraadse student het hy in 1998 as onderwyser by die [[Geaffilieerde Hoërskool van Peking Universiteit|Affiliated High School of Peking University]] in Beijing gewerk.<ref name=":0" /> Hy het tydens sy studie aan Yale belangstelling ontwikkel in ''[[Guanxi|guanxi]]'', die Chinese konsep van [[Sosiale netwerk|sosiale netwerke]].<ref name=":4" /> Jiang is 'n [[Kanadese burger|Kanadese burger]].<ref name=":0">{{Cite web |last=Johnson |first=Ian |date=8 April 2014 |title=Solving China's Schools: An Interview with Jiang Xueqin |url=https://www.nybooks.com/online/2014/04/08/china-school-reform-jiang-xueqin/ |access-date= |website=[[The New York Review]] |language=en |author-link=Ian Johnson (writer) |archive-date=21 February 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260221051314/https://www.nybooks.com/online/2014/04/08/china-school-reform-jiang-xueqin/ |url-status=live }}</ref><ref name="Sohu2021">{{cite web |url=https://www.sohu.com/a/478800129_115563 |title=我花四年考入耶鲁, 却用了十年才走出它带来的迷茫 |website=[[Sohu]] |date=21 July 2021 |language=zh |access-date=10 January 2026 |trans-title=It took me four years to get into Yale, but ten years to emerge from the confusion it brought me |archive-date=9 March 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260309001349/https://www.sohu.com/a/478800129_115563 |url-status=live }}</ref> ==Loopbaan== Nadat hy aan Yale gegradueer het, het Jiang vir buitelandse nuusorganisasies as joernalis begin werk, met die fokus op China. Hy het onsuksesvol by verskeie groot nuusorganisasies aansoek gedoen, insluitend ''[[The New Yorker|The New Yorker]]''. In 2000 het Jiang na Beijing verhuis, waar hy as 'n [[Vryskutjoernalis|vryskutjoernalis]] gewerk het,<ref name="Wei 2022" /><ref name=":4" /> en vir publikasies soos die Amerikaanse ''[[Christian Science Monitor|Christian Science Monitor]]'' en die Hongkong-gebaseerde ''[[Far Eastern Economic Review|Far Eastern Economic Review]]'' geskryf het.<ref name=":1" /> In 2001 is Jiang gekontrakteer om in die geheim aan 'n deur die VSA befondsde [[Public Broadcasting Service|PBS]]-dokumentêr oor die [[Arbeidersbeweging|arbeidersbeweging]] in China te werk.<ref>{{Cite news |date=6 June 2002 |title=Canadian journalist deported from China |url=https://www.theglobeandmail.com/news/world/canadian-journalist-deported-from-china/article4136003/ |access-date= |work=The Globe and Mail |language=en-CA |archive-date=24 March 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260324221449/https://www.theglobeandmail.com/news/world/canadian-journalist-deported-from-china/article4136003/ |url-status=live }}</ref><ref name=":3">{{Cite web |last=Xueqin |first=Jiang |date=23 November 2017 |title=China's media enables tyranny and corruption |url=https://www.cnn.com/2017/11/23/opinions/china-media-effects-opinion-xueqin |access-date=15 March 2026 |website=[[CNN]] |language=en |archive-date=27 February 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260227001808/https://www.cnn.com/2017/11/23/opinions/china-media-effects-opinion-xueqin |url-status=live }}</ref> Terwyl hy in 2002 een so 'n protes in [[Daqing|Daqing]] verfilm het, is Jiang gearresteer en vir twee dae aangehou voordat hy uit China gedeporteer is. 'n Vriend het beweer dat hy daarvan beskuldig is dat hy "onwettige video-opnames maak" en daarvan verdink is dat hy spioeneer. Geen aanklagte is ingedien nie.<ref name=":1">{{Cite web |date=11 June 2002 |title=Canadian journalist expelled for investigating workers' strikes |url=https://rsf.org/en/canadian-journalist-expelled-investigating-workers-strikes |access-date= |website=[[Reporters Without Borders|Verslaggewers Sonder Grense]] |language=en |archive-date=21 February 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260221174053/https://rsf.org/en/canadian-journalist-expelled-investigating-workers-strikes |url-status=live }}</ref> In 2003 is Jiang toegelaat om na China terug te keer, waar hy besluit het om vryskutjoernalistiek te laat vaar en eerder opvoedkundige hervorming by "hoëprofielskole" na te streef.<ref name=":3" /><ref name="scmp" /> In 2008 het Jiang opvoedkundige hervormings by [[Shenzhen Middle School|Shenzhen Middelbare Skool]] begin in 'n poging om 'n meer [[Liberalisme|liberale]] leersisteme te bevorder, met die fokus op kreatiwiteit.<ref name="Wei 2022" /><ref name=":0" /> Jiang het sedertdien senior administratiewe en onderwysposte by verskeie prominente Chinese sekondêre skole beklee, insluitend: * Adjunkhoof, Shenzhen Middelbare Skool (2008–2010)<ref name="Wei 2022">{{cite news |last1=Wei |first1=Xiaohan |title=Bitter Lessons from a Chinese Education Reformer |url=https://www.sixthtone.com/news/1010535 |access-date=14 January 2026 |work=[[Sixth Tone|Sixth Tone]] |date=11 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260114085942/https://www.sixthtone.com/news/1010535 |url-status=live |archive-date=14 January 2026 }}</ref> * Programdirekteur, Peking University High School International Division (2010–2012) * [[Tsinghua University High School|Geaffilieerde Hoërskool van Tsinghua Universiteit]] (2014)<ref name=":0" /> * Geskiedenis- en filosofie-onderwyser, Moonshot Academy Beijing (2022–hede).<ref group="ph" name="moonname">{{cite web|url=https://moonshotacademy.cn/team/63c6350c39cf7a258d/|title=江学勤 Xueqin Jiang 英语老师, 哲学老师|quote=北京市朝阳区林萃路2号国家网球中心莲花球馆|trans-title=Jiang Xueqin, Engelse onderwyser, filosofie-onderwyser|type=Profielbladsy|website=Moonshot Academy|trans-quote=Lotus Hall, Nasionale Tennissentrum, Lincuiweg 2, Chaoyang-distrik, Beijing|access-date=3 March 2026|archive-date=14 October 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251014215102/https://moonshotacademy.cn/team/63c6350c39cf7a258d/|url-status=dead}}</ref> Hy was 'n navorser by die Global Education Innovation Initiative aan die [[Harvard Graduate School of Education|Harvard Graduate School of Education]] en 'n genoot van die [[Royal Society of Arts|Royal Society of Arts]], en hy het op die keuringskomitee vir die Global Teacher Prize gedien.<ref name="BigThink">{{cite web |url=https://bigthink.com/people/jiangxueqin/ |title=Jiang Xueqin |website=[[Big Think|Big Think]] |access-date=10 January 2026 |type=Profielbladsy |archive-date=18 September 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250918002038/https://bigthink.com/people/jiangxueqin/ |url-status=live }}</ref> Sy skryfwerk het in ''[[The New York Times|The New York Times]]'' (Chinese uitgawe), [[CNN|CNN]], ''[[China Youth Daily|China Youth Daily]]'', ''[[The Wall Street Journal|The Wall Street Journal]]'' en ''[[The Chronicle of Higher Education|The Chronicle of Higher Education]]'' verskyn.<ref name="FinancialExpress2025">{{cite news |url=https://www.financialexpress.com/world-news/us-news/who-is-jiang-xueqin-professors-viral-video-from-2024-predicted-trumps-return-and-u-s-role-in-israel-iran-war/3890404/ |title=Who Is Jiang Xueqin? Professor's viral video from 2024 predicted Trump's return and U.S. role in Israel-Iran war |work=[[The Financial Express (India)|The Financial Express]] |date=23 June 2025 |access-date=10 January 2026 |archive-date=2 March 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260302012754/https://www.financialexpress.com/world-news/us-news/who-is-jiang-xueqin-professors-viral-video-from-2024-predicted-trumps-return-and-u-s-role-in-israel-iran-war/3890404/ |url-status=live }}</ref> ==YouTube-kanaal== In 2023 het Jiang die [[YouTube|YouTube]]-kanaal ''Predictive History'' geskep, waarin hy homself as "Professor Jiang" beskryf, ondanks die feit dat hy nie op universiteitsvlak onderrig gee nie. Die aanvanklike bedoeling was om sy klasse op te neem sodat studente dit kon hersien. Hy beskryf sy kanaal as een wat [[Strukturalisme|strukturele]] [[Historiese ontleding|historiese ontleding]], [[Spelteorie|spelteorie]] en konsepte wat deur [[Isaac Asimov|Isaac Asimov]] se fiktiewe [[Psigogeskiedenis (fiktiewe wetenskap)|psigogeskiedenis]] geïnspireer is, gebruik om belangrike geopolitieke ontwikkelings te interpreteer en te voorspel.<ref group="ph">{{cite AV media |url=https://www.youtube.com/@PredictiveHistory |title=Predictive History |publisher=YouTube |access-date=10 January 2026 |archive-date=26 March 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260326042136/https://www.youtube.com/@PredictiveHistory |url-status=live }}</ref><ref name="Newsweek2025">{{cite news |url=https://www.newsweek.com/jiang-xueqin-trump-iran-viral-video-youtube-2090047 |title=The Professor Who Predicted Trump's Return and War with Iran |work=[[Newsweek|Newsweek]] |date=24 June 2025 |access-date=10 January 2026 |archive-date=1 January 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260101070358/https://www.newsweek.com/jiang-xueqin-trump-iran-viral-video-youtube-2090047 |url-status=live }}</ref> Jiang se 2024 Geo-Strategy-episode "The Iran Trap" het internasionale aandag getrek deur die herverkiesing van [[Donald Trump|Donald Trump]] in 2024 en toenemende Amerikaanse betrokkenheid by 'n konflik met Iran (vgl. die [[Twaalfdaagse Oorlog|2025]]- en [[Iran-oorlog van 2026|2026-konflikte]]) en uiteindelike Amerikaanse verlies te voorspel; die eerste twee voorspellings het teen {{As of|2026|lc=y}} waar geword.<ref name="Newsweek2025" /> Volgens ''[[India Today|India Today]]'' het ander ontleders soortgelyke voorspellings gemaak, maar "Jiang packaged them early and memorably".<ref name=":4" /> ===Ontvangs=== Terwyl sommige media Jiang se 2024-lesing oor Iran as profeties beskryf het (wat hom die bynaam "[[Nostradamus|Nostradamus]] van China" besorg het),<ref name="scmp" /> het ander dit gekritiseer omdat dit op selektiewe historiese analogieë steun, nie sy spelteoretiese werk toon nie en ontoetsbare aannames maak.<ref name="Newsweek2025" /> ''[[India Today|India Today]]'' het gesê dat sy geopolitieke ontledings opvallend nie [[Buitelandse beleid van China|Chinese buitelandse beleid]] of interne probleme van China behandel nie, al woon hy in die land.<ref name=":4" /> In 'n onderhoud met [[Mehdi Hasan|Mehdi Hasan]] op [[Zeteo|Zeteo]] het Jiang gesê dat hy 'n [[Virtuele privaat netwerk|VPN]] gebruik om [[Internetsensuur in China|internetsensuur in China]] te omseil, en bygevoeg: "I do not talk to reporters in China, because I'm conscious that whatever I say online could be used against me".<ref name="Zeteodebate" /> Die ''[[South China Morning Post|South China Morning Post]]'' het opgemerk dat Jiang hoofsaaklik buite China gewild is, hoewel sommige van sy Engelstalige lesings vertaal en na Chinese sosiale media opgelaai is.<ref name="scmp" /> ''[[The Free Press (CBS News)|The Free Press]]'' en die ''South China Morning Post'' het Jiang daarvan beskuldig dat hy [[Samesweringsteorie|samesweringsteorieë]] bevorder oor die [[Illuminati in populêre kultuur|Illuminati]], [[Vrymesselaar-samesweringsteorieë|Vrymesselaars]], [[Jesuïete-samesweringsteorieë|Jesuïete]] en [[Sabbateane]] wat die [[Westerse wêreld|Westerse wêreld]] beheer.<ref name=":2">{{Cite web |last=Page |first=River |title=Meet the Internet's New Iran Expert—Who Thinks the Illuminati Runs the World |url=https://www.thefp.com/p/meet-the-internets-new-iran-expert-who |access-date=9 March 2026 |website=[[The Free Press (CBS News)|The Free Press]] |language=en |archive-date=18 May 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260518100559/https://www.thefp.com/p/meet-the-internets-new-iran-expert-who |url-status=live }}</ref><ref name="scmp" /> Yang Meng, 'n assistent-professor aan [[Peking Universiteit|Peking University]], het in ''[[National Post|National Post]]'' aangevoer dat Jiang die [[Antisemitiese trope|antisemitiese]] opvatting bevorder het dat Israel [[Bloedlaster|rituele kinderoffers]] tydens die [[Gaza-oorlog|Gaza-oorlog]] beoefen het.<ref>{{Cite news |last=Meng |first=Yang |date=6 February 2026 |title=Yang Meng: Moral shortcuts have fuelled the surge of antisemitism in Canada |url=https://nationalpost.com/opinion/moral-shortcuts-have-fuelled-the-surge-of-antisemitism-in-canada |work=[[National Post|National Post]]}}</ref> ===="Professor"-bynaam==== Jiang se gebruik van die titel "Professor", ondanks die feit dat hy slegs 'n hoërskoolonderwyser is, is ook as misleidend beskryf.<ref>{{Cite news |last=Abdi-Herrle |first=Sasan |date=30 May 2026 |title=Chinesischer Polit-Influencer: Der falsche Professor, der den Dritten Weltkrieg vorhersagt |url=https://www.zeit.de/politik/ausland/2026-05/chinesischer-influencer-jiang-xueqin-prognosen-trump |url-access=subscription |access-date= |work=[[Die Zeit|Die Zeit]] |language=de-DE |issn=0044-2070 |quote=Zwar ist der Titel »Professor« im US-amerikanischen Raum breiter gefasst, er umfasst vom »Assistant Professor« bis zum »Full Professor« unterschiedliche Stufen. Voraussetzung ist aber, dass man an einer Universität oder Hochschule lehrt. Das tut Jiang nicht, das hat er auch in der Vergangenheit nicht getan. |trans-quote=Hoewel die titel "Professor" in die Amerikaanse ruimte breër gedefinieer word en verskillende vlakke van "Assistant Professor" tot "Full Professor" omvat, is die vereiste dat die persoon aan 'n universiteit of hoëronderwysinstelling onderrig gee. Jiang doen dit nie en het dit ook nie in die verlede gedoen nie.}}</ref> Hy het die gebruik verdedig en gesê dat hy die titel eers begin gebruik het nadat aanhangers hom met daardie naam begin aanspreek het.<ref name="Zeteodebate" /> ==Publikasies== * {{Cite book |title=创新中国教育 |year=2014 |isbn=978-7-5117-2072-6 |trans-title=Kreatiewe Chinese onderwys}} * {{Cite book |title=Schools for the Soul |date=2021}}<ref>{{cite web |date=23 November 2022 |title=Jiang Xueqin |url=https://globalteacherprize.org/news/the-judging-academy-gsp/431/431-Jiang-Xueqin |accessdate=18 January 2026 |website=Global Teacher Prize |language=en |archive-date=12 March 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260312025944/https://globalteacherprize.org/news/the-judging-academy-gsp/431/431-Jiang-Xueqin |url-status=live }}</ref> * {{Cite web |date=23 November 2017 |title=China's media enables tyranny and corruption |url=https://edition.cnn.com/2017/11/23/opinions/china-media-effects-opinion-xueqin |website=[[CNN|CNN]]}} ==Verwysings== {{reflist}} == Notas == <references group="ph"/> ==Eksterne skakels== * [https://www.youtube.com/@PredictiveHistory Kanaal op YouTube] {{Authority control}} [[Kategorie:Geboortes in 1976]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Skrywers]] [[Kategorie:YouTubers]] jv1o7jgs07d4hn3k2e94kered1srgc7 2967718 2967717 2026-09-16T16:46:31Z Pynappel 70858 2967718 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Jiang Xueqin | bynaam = Professor Jiang | beeld = {{#property:P18}} | beeldbeskrywing = | onderskrif = | geboortenaam = 江学勤 | geboortedatum = [[1976]] | geboorteplek = [[Taishan, Guangdong|Taishan]], [[Guangdong]], [[Volksrepubliek China|China]] | dood_datum = | sterfteplek = | ouers = | titel = Professor | nasionaliteit = {{vlagland|Kanada}} | beroep = Opvoeder, kommentator, joernalis, [[YouTuber]], blogger | bekend = ''Predictive History''; voorspellings oor geopolitieke gebeure | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = Genoot van die [[Royal Society of Arts]] | party = | godsdiens = | huweliksmaat = | kinders = | webblad = | handtekening = }} '''Jiang Xueqin''' (江学勤, ''Jiāng Xuéqín'';<ref name="moonname" group="ph" /> gebore 1976)<ref group="ph">{{cite web | title=Civilization BONUS: Meet Professor Jiang | website=[[YouTube]] | date=12 June 2025 | url=https://www.youtube.com/watch?v=voQEteh6Hko8&t=0m36s |quote=Ek word volgende jaar vyftig}}</ref> is 'n in China gebore Kanadese opvoeder en kommentator. In die 2000's was hy betrokke by [[Onderwyshervormings in China|onderwyshervormings in China]].<ref name="Wei 2022" /><ref name=":0" /> Van 2022 tot 2026 het hy as onderwyser by Moonshot Academy-hoërskool in [[Beijing|Beijing]] gewerk.<ref name="moonshotacademy">{{Cite web |title=Xueqin Jiang {{!}} 江学勤 |url=https://moonshotacademy.cn/en/team/63c6350c39cf7a258d/ |access-date=7 March 2026 |website=MOONSHOT ACADEMY |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20260418032102/https://moonshotacademy.cn/en/team/63c6350c39cf7a258d/ |archive-date=18 April 2026}}</ref> Hy is bekend vir sy [[YouTube]]-kanaal '''Predictive History''', waarop hy homself as "'''Professor Jiang'''" beskryf.<ref name=":2" /><ref name="Zeteodebate">{{cite news |last1=Hasan |first1=Mehdi |title=Mehdi Goes Head-to-Head with 'Professor' Jiang, the Internet Sensation |url=https://zeteo.com/p/mehdi-goes-head-to-head-with-professor-jiang |access-date=4 April 2026 |work=[[Zeteo]] |date=4 April 2026 |language=en |archive-date=24 April 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260424024638/https://zeteo.com/p/mehdi-goes-head-to-head-with-professor-jiang |url-status=live }}</ref> ==Vroeë lewe en opvoeding== Jiang Xueqin is in 1976 in [[Taishan, Guangdong|Taishan]], Guangdong, China, gebore.<ref>{{Cite web |last= |date=24 March 2026 |title=精准预言美伊开战 北京中学老师暴红 「比盲眼龙婆还神」 |url=https://www.worldjournal.com/wj/story/121343/9399484 |access-date= |website=[[World Journal]] |language=zh}}</ref> Sy vader was 'n hoërskoolonderwyser. Aan die einde van die [[Kulturele Revolusie|Kulturele Revolusie]] het Jiang se gesin na Kanada geëmigreer, waar hulle hulle in [[Toronto|Toronto]] gevestig het. Sy vader het 'n [[Kitskoskok|kitskoskok]] geword, en sy moeder het as 'n [[Naaldwerkster|naaldwerkster]] gewerk. Jiang het in 2026 onthou dat hy 'n arm kinderjare gehad het.<ref name=":4">{{Cite web |last=Adhikary |first=Manish |date=23 March 2026 |title=Meet Professor Jiang: The Chinese Nostradamus who doesn't talk about China |url=https://www.indiatoday.in/world/story/professor-jiang-xueqin-chinese-nostradamus-high-school-teacher-predicts-us-iran-conflict-trump-win-2885694-2026-03-23 |access-date=23 March 2026 |website=[[India Today]] |language=en |archive-date=24 March 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260324072032/https://www.indiatoday.in/world/story/professor-jiang-xueqin-chinese-nostradamus-high-school-teacher-predicts-us-iran-conflict-trump-win-2885694-2026-03-23 |url-status=live }}</ref><ref name="scmp">{{Cite web |last=Chen |first=Meredith |date=29 March 2026 |title=Jiang Xueqin, the viral 'prophet' predicting the world's fate from a Beijing classroom |url=https://www.scmp.com/news/china/politics/article/3348289/jiang-xueqin-viral-prophet-predicting-worlds-fate-beijing-classroom |access-date=4 April 2026 |website=[[South China Morning Post]] |language=en |archive-date=12 May 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260512073847/https://www.scmp.com/news/china/politics/article/3348289/jiang-xueqin-viral-prophet-predicting-worlds-fate-beijing-classroom |url-status=live }}</ref> Jiang het in 1999 aan [[Yale-universiteit]] met 'n [[Baccalaureus Artium]] in Engelse letterkunde gegradueer.<ref name="scmp" /><ref name="moonshotacademy" /><ref name=":3" /><ref>{{Cite news |last=Chaturvedi |first=Amit |date=5 March 2026 |title="China's Nostradamus" Made 3 Trump Predictions in 2024. 2 Already Came True |url=https://www.ndtv.com/world-news/who-is-jiang-xueqin-professor-behind-viral-trump-iran-prediction-11170722 |work=NDTV World |archive-date=9 March 2026 |access-date=5 April 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260309093748/https://www.ndtv.com/world-news/who-is-jiang-xueqin-professor-behind-viral-trump-iran-prediction-11170722 |url-status=live }}</ref> As voorgraadse student het hy in 1998 as onderwyser by die [[Geaffilieerde Hoërskool van Peking Universiteit|Affiliated High School of Peking University]] in Beijing gewerk.<ref name=":0" /> Hy het tydens sy studie aan Yale belangstelling ontwikkel in ''[[Guanxi|guanxi]]'', die Chinese konsep van [[Sosiale netwerk|sosiale netwerke]].<ref name=":4" /> Jiang is 'n [[Kanadese burger|Kanadese burger]].<ref name=":0">{{Cite web |last=Johnson |first=Ian |date=8 April 2014 |title=Solving China's Schools: An Interview with Jiang Xueqin |url=https://www.nybooks.com/online/2014/04/08/china-school-reform-jiang-xueqin/ |access-date= |website=[[The New York Review]] |language=en |author-link=Ian Johnson (writer) |archive-date=21 February 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260221051314/https://www.nybooks.com/online/2014/04/08/china-school-reform-jiang-xueqin/ |url-status=live }}</ref><ref name="Sohu2021">{{cite web |url=https://www.sohu.com/a/478800129_115563 |title=我花四年考入耶鲁, 却用了十年才走出它带来的迷茫 |website=[[Sohu]] |date=21 July 2021 |language=zh |access-date=10 January 2026 |trans-title=It took me four years to get into Yale, but ten years to emerge from the confusion it brought me |archive-date=9 March 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260309001349/https://www.sohu.com/a/478800129_115563 |url-status=live }}</ref> ==Loopbaan== Nadat hy aan Yale gegradueer het, het Jiang vir buitelandse nuusorganisasies as joernalis begin werk, met die fokus op China. Hy het onsuksesvol by verskeie groot nuusorganisasies aansoek gedoen, insluitend ''[[The New Yorker|The New Yorker]]''. In 2000 het Jiang na Beijing verhuis, waar hy as 'n [[Vryskutjoernalis|vryskutjoernalis]] gewerk het,<ref name="Wei 2022" /><ref name=":4" /> en vir publikasies soos die Amerikaanse ''[[Christian Science Monitor|Christian Science Monitor]]'' en die Hongkong-gebaseerde ''[[Far Eastern Economic Review|Far Eastern Economic Review]]'' geskryf het.<ref name=":1" /> In 2001 is Jiang gekontrakteer om in die geheim aan 'n deur die VSA befondsde [[Public Broadcasting Service|PBS]]-dokumentêr oor die [[Arbeidersbeweging|arbeidersbeweging]] in China te werk.<ref>{{Cite news |date=6 June 2002 |title=Canadian journalist deported from China |url=https://www.theglobeandmail.com/news/world/canadian-journalist-deported-from-china/article4136003/ |access-date= |work=The Globe and Mail |language=en-CA |archive-date=24 March 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260324221449/https://www.theglobeandmail.com/news/world/canadian-journalist-deported-from-china/article4136003/ |url-status=live }}</ref><ref name=":3">{{Cite web |last=Xueqin |first=Jiang |date=23 November 2017 |title=China's media enables tyranny and corruption |url=https://www.cnn.com/2017/11/23/opinions/china-media-effects-opinion-xueqin |access-date=15 March 2026 |website=[[CNN]] |language=en |archive-date=27 February 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260227001808/https://www.cnn.com/2017/11/23/opinions/china-media-effects-opinion-xueqin |url-status=live }}</ref> Terwyl hy in 2002 een so 'n protes in [[Daqing|Daqing]] verfilm het, is Jiang gearresteer en vir twee dae aangehou voordat hy uit China gedeporteer is. 'n Vriend het beweer dat hy daarvan beskuldig is dat hy "onwettige video-opnames maak" en daarvan verdink is dat hy spioeneer. Geen aanklagte is ingedien nie.<ref name=":1">{{Cite web |date=11 June 2002 |title=Canadian journalist expelled for investigating workers' strikes |url=https://rsf.org/en/canadian-journalist-expelled-investigating-workers-strikes |access-date= |website=[[Reporters Without Borders|Verslaggewers Sonder Grense]] |language=en |archive-date=21 February 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260221174053/https://rsf.org/en/canadian-journalist-expelled-investigating-workers-strikes |url-status=live }}</ref> In 2003 is Jiang toegelaat om na China terug te keer, waar hy besluit het om vryskutjoernalistiek te laat vaar en eerder opvoedkundige hervorming by "hoëprofielskole" na te streef.<ref name=":3" /><ref name="scmp" /> In 2008 het Jiang opvoedkundige hervormings by [[Shenzhen Middle School|Shenzhen Middelbare Skool]] begin in 'n poging om 'n meer [[Liberalisme|liberale]] leersisteme te bevorder, met die fokus op kreatiwiteit.<ref name="Wei 2022" /><ref name=":0" /> Jiang het sedertdien senior administratiewe en onderwysposte by verskeie prominente Chinese sekondêre skole beklee, insluitend: * Adjunkhoof, Shenzhen Middelbare Skool (2008–2010)<ref name="Wei 2022">{{cite news |last1=Wei |first1=Xiaohan |title=Bitter Lessons from a Chinese Education Reformer |url=https://www.sixthtone.com/news/1010535 |access-date=14 January 2026 |work=[[Sixth Tone|Sixth Tone]] |date=11 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260114085942/https://www.sixthtone.com/news/1010535 |url-status=live |archive-date=14 January 2026 }}</ref> * Programdirekteur, Peking University High School International Division (2010–2012) * [[Tsinghua University High School|Geaffilieerde Hoërskool van Tsinghua Universiteit]] (2014)<ref name=":0" /> * Geskiedenis- en filosofie-onderwyser, Moonshot Academy Beijing (2022–hede).<ref group="ph" name="moonname">{{cite web|url=https://moonshotacademy.cn/team/63c6350c39cf7a258d/|title=江学勤 Xueqin Jiang 英语老师, 哲学老师|quote=北京市朝阳区林萃路2号国家网球中心莲花球馆|trans-title=Jiang Xueqin, Engelse onderwyser, filosofie-onderwyser|type=Profielbladsy|website=Moonshot Academy|trans-quote=Lotus Hall, Nasionale Tennissentrum, Lincuiweg 2, Chaoyang-distrik, Beijing|access-date=3 March 2026|archive-date=14 October 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251014215102/https://moonshotacademy.cn/team/63c6350c39cf7a258d/|url-status=dead}}</ref> Hy was 'n navorser by die Global Education Innovation Initiative aan die [[Harvard Graduate School of Education|Harvard Graduate School of Education]] en 'n genoot van die [[Royal Society of Arts|Royal Society of Arts]], en hy het op die keuringskomitee vir die Global Teacher Prize gedien.<ref name="BigThink">{{cite web |url=https://bigthink.com/people/jiangxueqin/ |title=Jiang Xueqin |website=[[Big Think|Big Think]] |access-date=10 January 2026 |type=Profielbladsy |archive-date=18 September 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250918002038/https://bigthink.com/people/jiangxueqin/ |url-status=live }}</ref> Sy skryfwerk het in ''[[The New York Times|The New York Times]]'' (Chinese uitgawe), [[CNN|CNN]], ''[[China Youth Daily|China Youth Daily]]'', ''[[The Wall Street Journal|The Wall Street Journal]]'' en ''[[The Chronicle of Higher Education|The Chronicle of Higher Education]]'' verskyn.<ref name="FinancialExpress2025">{{cite news |url=https://www.financialexpress.com/world-news/us-news/who-is-jiang-xueqin-professors-viral-video-from-2024-predicted-trumps-return-and-u-s-role-in-israel-iran-war/3890404/ |title=Who Is Jiang Xueqin? Professor's viral video from 2024 predicted Trump's return and U.S. role in Israel-Iran war |work=[[The Financial Express (India)|The Financial Express]] |date=23 June 2025 |access-date=10 January 2026 |archive-date=2 March 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260302012754/https://www.financialexpress.com/world-news/us-news/who-is-jiang-xueqin-professors-viral-video-from-2024-predicted-trumps-return-and-u-s-role-in-israel-iran-war/3890404/ |url-status=live }}</ref> ==YouTube-kanaal== In 2023 het Jiang die [[YouTube|YouTube]]-kanaal ''Predictive History'' geskep, waarin hy homself as "Professor Jiang" beskryf, ondanks die feit dat hy nie op universiteitsvlak onderrig gee nie. Die aanvanklike bedoeling was om sy klasse op te neem sodat studente dit kon hersien. Hy beskryf sy kanaal as een wat [[Strukturalisme|strukturele]] [[Historiese ontleding|historiese ontleding]], [[Spelteorie|spelteorie]] en konsepte wat deur [[Isaac Asimov|Isaac Asimov]] se fiktiewe [[Psigogeskiedenis (fiktiewe wetenskap)|psigogeskiedenis]] geïnspireer is, gebruik om belangrike geopolitieke ontwikkelings te interpreteer en te voorspel.<ref group="ph">{{cite AV media |url=https://www.youtube.com/@PredictiveHistory |title=Predictive History |publisher=YouTube |access-date=10 January 2026 |archive-date=26 March 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260326042136/https://www.youtube.com/@PredictiveHistory |url-status=live }}</ref><ref name="Newsweek2025">{{cite news |url=https://www.newsweek.com/jiang-xueqin-trump-iran-viral-video-youtube-2090047 |title=The Professor Who Predicted Trump's Return and War with Iran |work=[[Newsweek|Newsweek]] |date=24 June 2025 |access-date=10 January 2026 |archive-date=1 January 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260101070358/https://www.newsweek.com/jiang-xueqin-trump-iran-viral-video-youtube-2090047 |url-status=live }}</ref> Jiang se 2024 Geo-Strategy-episode "The Iran Trap" het internasionale aandag getrek deur die herverkiesing van [[Donald Trump|Donald Trump]] in 2024 en toenemende Amerikaanse betrokkenheid by 'n konflik met Iran (vgl. die [[Twaalfdaagse Oorlog|2025]]- en [[Iran-oorlog van 2026|2026-konflikte]]) en uiteindelike Amerikaanse verlies te voorspel; die eerste twee voorspellings het teen {{As of|2026|lc=y}} waar geword.<ref name="Newsweek2025" /> Volgens ''[[India Today|India Today]]'' het ander ontleders soortgelyke voorspellings gemaak, maar "Jiang packaged them early and memorably".<ref name=":4" /> ===Ontvangs=== Terwyl sommige media Jiang se 2024-lesing oor Iran as profeties beskryf het (wat hom die bynaam "[[Nostradamus|Nostradamus]] van China" besorg het),<ref name="scmp" /> het ander dit gekritiseer omdat dit op selektiewe historiese analogieë steun, nie sy spelteoretiese werk toon nie en ontoetsbare aannames maak.<ref name="Newsweek2025" /> ''[[India Today|India Today]]'' het gesê dat sy geopolitieke ontledings opvallend nie [[Buitelandse beleid van China|Chinese buitelandse beleid]] of interne probleme van China behandel nie, al woon hy in die land.<ref name=":4" /> In 'n onderhoud met [[Mehdi Hasan|Mehdi Hasan]] op [[Zeteo|Zeteo]] het Jiang gesê dat hy 'n [[Virtuele privaat netwerk|VPN]] gebruik om [[Internetsensuur in China|internetsensuur in China]] te omseil, en bygevoeg: "I do not talk to reporters in China, because I'm conscious that whatever I say online could be used against me".<ref name="Zeteodebate" /> Die ''[[South China Morning Post|South China Morning Post]]'' het opgemerk dat Jiang hoofsaaklik buite China gewild is, hoewel sommige van sy Engelstalige lesings vertaal en na Chinese sosiale media opgelaai is.<ref name="scmp" /> ''[[The Free Press (CBS News)|The Free Press]]'' en die ''South China Morning Post'' het Jiang daarvan beskuldig dat hy [[Samesweringsteorie|samesweringsteorieë]] bevorder oor die [[Illuminati in populêre kultuur|Illuminati]], [[Vrymesselaar-samesweringsteorieë|Vrymesselaars]], [[Jesuïete-samesweringsteorieë|Jesuïete]] en [[Sabbateane]] wat die [[Westerse wêreld|Westerse wêreld]] beheer.<ref name=":2">{{Cite web |last=Page |first=River |title=Meet the Internet's New Iran Expert—Who Thinks the Illuminati Runs the World |url=https://www.thefp.com/p/meet-the-internets-new-iran-expert-who |access-date=9 March 2026 |website=[[The Free Press (CBS News)|The Free Press]] |language=en |archive-date=18 May 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260518100559/https://www.thefp.com/p/meet-the-internets-new-iran-expert-who |url-status=live }}</ref><ref name="scmp" /> Yang Meng, 'n assistent-professor aan [[Peking Universiteit|Peking University]], het in ''[[National Post|National Post]]'' aangevoer dat Jiang die [[Antisemitiese trope|antisemitiese]] opvatting bevorder het dat Israel [[Bloedlaster|rituele kinderoffers]] tydens die [[Gaza-oorlog|Gaza-oorlog]] beoefen het.<ref>{{Cite news |last=Meng |first=Yang |date=6 February 2026 |title=Yang Meng: Moral shortcuts have fuelled the surge of antisemitism in Canada |url=https://nationalpost.com/opinion/moral-shortcuts-have-fuelled-the-surge-of-antisemitism-in-canada |work=[[National Post|National Post]]}}</ref> ===="Professor"-bynaam==== Jiang se gebruik van die titel "Professor", ondanks die feit dat hy slegs 'n hoërskoolonderwyser is, is ook as misleidend beskryf.<ref>{{Cite news |last=Abdi-Herrle |first=Sasan |date=30 May 2026 |title=Chinesischer Polit-Influencer: Der falsche Professor, der den Dritten Weltkrieg vorhersagt |url=https://www.zeit.de/politik/ausland/2026-05/chinesischer-influencer-jiang-xueqin-prognosen-trump |url-access=subscription |access-date= |work=[[Die Zeit|Die Zeit]] |language=de-DE |issn=0044-2070 |quote=Zwar ist der Titel »Professor« im US-amerikanischen Raum breiter gefasst, er umfasst vom »Assistant Professor« bis zum »Full Professor« unterschiedliche Stufen. Voraussetzung ist aber, dass man an einer Universität oder Hochschule lehrt. Das tut Jiang nicht, das hat er auch in der Vergangenheit nicht getan. |trans-quote=Hoewel die titel "Professor" in die Amerikaanse ruimte breër gedefinieer word en verskillende vlakke van "Assistant Professor" tot "Full Professor" omvat, is die vereiste dat die persoon aan 'n universiteit of hoëronderwysinstelling onderrig gee. Jiang doen dit nie en het dit ook nie in die verlede gedoen nie.}}</ref> Hy het die gebruik verdedig en gesê dat hy die titel eers begin gebruik het nadat aanhangers hom met daardie naam begin aanspreek het.<ref name="Zeteodebate" /> ==Publikasies== * {{Cite book |title=创新中国教育 |year=2014 |isbn=978-7-5117-2072-6 |trans-title=Kreatiewe Chinese onderwys}} * {{Cite book |title=Schools for the Soul |date=2021}}<ref>{{cite web |date=23 November 2022 |title=Jiang Xueqin |url=https://globalteacherprize.org/news/the-judging-academy-gsp/431/431-Jiang-Xueqin |accessdate=18 January 2026 |website=Global Teacher Prize |language=en |archive-date=12 March 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260312025944/https://globalteacherprize.org/news/the-judging-academy-gsp/431/431-Jiang-Xueqin |url-status=live }}</ref> * {{Cite web |date=23 November 2017 |title=China's media enables tyranny and corruption |url=https://edition.cnn.com/2017/11/23/opinions/china-media-effects-opinion-xueqin |website=[[CNN|CNN]]}} ==Verwysings== {{reflist}} == Notas == <references group="ph"/> ==Eksterne skakels== * [https://www.youtube.com/@PredictiveHistory Kanaal op YouTube] {{Authority control}} [[Kategorie:Geboortes in 1976]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Skrywers]] [[Kategorie:YouTubers]] 44h2aecyffx9bfps9phcztgq5grag4c 0 469161 2967749 2967650 2026-09-16T18:09:40Z Sobaka 328 kategorie 2967749 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Afrikaner Commandos2.JPG|duimnael|Boerekommando-lede tydens die Tweede Vryheidsoorlog.]] Die '''Boerekommando''''s was vrywillige [[militêr]]e eenhede vir hoofsaaklik [[Guerrilla-oorlogvoering|guerrilla-milisies]] wat deur die [[Boere]] van [[Suid-Afrika]] georganiseer is. Die term "''commando''" ([[kommando]]) is tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]] (1899–1902) vanuit hierdie konteks in die [[Engels]]e taal oorgeneem en beteken hedendaags, 'n vegter, of 'n operateur van 'n ligte [[infanterie]] eenheid of spesiale mag eenheid wat in eksklusiewe operasionele tegnieke opgelei word. ==Geskiedenis== In 1658 het oorlog tussen die Nederlandse setlaars aan die [[Kaapkolonie]] en die [[Khoikhoi]] uitgebreek. Om die nedersetting te beskerm, is alle weerbare mans opgeroep vir militêre diens. Ná die afloop van hierdie oorlog was alle mans in die kolonie onderhewig aan militêre diensplig en moes hulle gereed wees om met min kennisgewing op te tree. Teen 1700 het die kolonie aansienlik uitgebrei en is dit in distrikte verdeel. Daar kon nie staatgemaak word op die klein militêre garnisoen by die [[Kasteel de Goede Hoop]] om vinnig in die grensdistrikte op te tree nie; gevolglik is die kommandostelsel uitgebrei en geformaliseer. Elke distrik het 'n kommandant gehad wat verantwoordelik was om alle burgers in tye van nood op te roep. Tydens die eerste Britse inval in die Kaapkolonie in 1795 en die tweede inval in 1806, is die kommando's opgeroep om die Kaapkolonie te verdedig. Tydens die [[Slag van Blaauwberg]] in Januarie 1806 het die Swellendam-kommando die Britte lank genoeg afgehou vir die res van die Bataafse leër om na veiligheid terug te trek. [[Lêer:Boers 1881.png|links|duimnael|Boerekommando in aksie tydens die [[Eerste Vryheidsoorlog]], 1881.]] Onder Britse bewind het die Kaapkolonie voortgegaan om die kommandostelsel in sy grensoorloë te gebruik, naas gereelde Britse imperiale troepe. Boerekommando's het skouer aan skouer met die Fingo, Britse setlaars, Khoikhoi en ander etniese groepe geveg in eenhede wat dikwels gemeng was. Ligte, beweeglike kommando's was ongetwyfeld beter geskik as die stadige kolonne imperiale troepe vir [[oorlog]]voering in die ruwe bergagtige grensgebiede. Daar het egter dikwels spanning in die Kaapse regering ontstaan oor die relatiewe meriete en beheer van hierdie twee parallelle militêre stelsels.<ref>RD staff (1996). ''Xhosa Wars''. Reader's Digest Family Encyclopedia of World History. The Reader's Digest Association.</ref> Tydens die [[Groot Trek]] is hierdie stelsel gebruik, en dit het in die Boererepublieke in gebruik gebly. Albei republieke het kommandowette uitgevaardig wat kommandodiens verpligtend gemaak het in tye van nood vir alle manlike burgers tussen die ouderdomme van 16 en 60. Tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]] (1899–1902) het die Boerekommando die ruggraat van die [[Boere]]-magte gevorm. Ná die vredesluiting in 1902 is die kommando's ontbind. Hulle het egter weer in die geheim as "skietklubs" saamgesnoer. In 1912 is die kommando's hervorm as 'n Aktiewe Burgermag binne die Unie-verdedigingsmag. Hierdie stelsel was in werking tot 2005, toe alle kommando's weer ontbind is. ==Strukture== [[Lêer:Carolina Commando, Transvaal, South Africa, with its flag.jpg|duimnael|Die Carolina-kommando, gestig in 1895, met 'n vlag]] Elke kommando was aan 'n dorp gekoppel en is na daardie dorp vernoem (bv. die Bloemfontein-kommando). Elke dorp was verantwoordelik vir 'n distrik wat in wyke verdeel was. Die kommando het onder die bevel van 'n kommandant gestaan, en elke wyk onder dié van 'n veldkornet (wat gelykgestel kon word aan die rang van 'n senior onderoffisier). Die veldkornet was nie net verantwoordelik vir die oproep van die burgers nie, maar ook vir polisiëring in sy wyk, die invordering van belasting, en die uitreiking van vuurwapens en ander militêre toerusting in tye van oorlog. Teoreties is 'n wyk in korporalskappe verdeel. 'n Korporalskap het gewoonlik uit ongeveer 20 burgers bestaan. Soms het hele families (vaders, seuns, ooms en neefs) 'n korporalskap gevul. [[Lêer:Struktuur Boerekommandos.png|links|duimnael|400px|Struktuur van ’n Boerekommando.]] [[Lêer:Boers at Colenso.png|duimnael|Boerekommando by die [[Slag van Colenso]].]] Die veldkornet was verantwoordelik aan die kommandant, wat op sy beurt verantwoordelik was aan 'n generaal. In teorie was 'n generaal verantwoordelik vir vier kommando's. Hy was op sy beurt verantwoordelik aan die opperbevelhebber van die republiek. In Transvaal is die opperbevelhebber die Kommandant-generaal genoem, en in die Vrystaat die Hoofkommandant. Die opperbevelhebber was verantwoordelik aan die president. Ander hulp-range is tydens oorlogstyd geskep, soos die "vleiskorporaal", wat verantwoordelik was vir die uitreiking van rantsoene. [[Lêer:Boer Commandos - with British Prisoners - Boer War.jpg|duimnael|‘n Boerekommando met gevange Britse krygsgevangenes tydens die Anglo-Boereoorlog (1899–1902).]] Die kommando het uit vrywilligers bestaan; alle offisiere is deur die lede van die kommando aangestel, en nie deur die regering nie. Dit het sekere bevelvoerders die geleentheid gebied om na vore te tree – soos generaal [[Koos de la Rey]] en generaal [[C.R. de Wet]] – maar dit het ook die nadeel gehad dat onbekwame bevelvoerders soms aan die hoof geplaas is. Dissipline was ook 'n probleem, aangesien daar geen werklike manier was om dit af te dwing nie. Die verskillende Boererepublieke het nie almal dieselfde bevelstruktuur gehad nie.<ref>[http://www.angloboerwar.com/forces/boer_commando.htm Angloboerwar website] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090726112009/http://angloboerwar.com/forces/boer_commando.htm |date=2009-07-26 }}</ref> ==Wapens== Voor die Tweede Vryheidsoorlog was die gewildste geweer in die republieke die .450 Westley Richards – ’n enkelskoot-agterlaaier met ’n valblokmeganisme en ’n akkuraatheid van tot 600 [[jaart]]. Sommige was gemerk "Made Specially For Z.A.R."<ref>https://www.labuschagne.info/small-arms.htm, Small Arms of the Boer War</ref> Hulle was soortgelyk aan die Martini-Henry Mark II-gewere wat deur Britse troepe gebruik is.<ref>{{Cite web |title=Firearms and Firepower - First War of Independence, 1880-1881 - South African Military History Society - Journal |url=http://samilitaryhistory.org/vol052fm.html |access-date=2024-02-29 |website=samilitaryhistory.org}}</ref><ref>https://www.bbc.co.uk/history/british/victorians/boer_wars_01.shtml, Boer Wars</ref> ’n Boek oor die oorlog (J. Lehmann se ''The First Boer War'', 1972) het die volgende opmerking oor die Boere se geweer gemaak: "Deur hoofsaaklik die uitstekende Westley Richards-agterlaaier te gebruik – kaliber .45; papierpatroon; slagdop wat met die hand op die tepel geplaas word – het hulle dit vir die Britte uiters gevaarlik gemaak om hulself teen die horisonlyn bloot te stel".<ref>{{Cite web |title=Firearms and Firepower - First War of Independence, 1880-1881 - South African Military History Society - Journal |url=http://samilitaryhistory.org/vol052fm.html |access-date=2024-02-29|website=samilitaryhistory.org}}</ref> Tydens die Eerste Vryheidsoorlog het sommige ouer Boere die "Monkey Tail" verkies – ’n slagdop-agterlaaier wat ook deur Westley Richards vervaardig is.<ref name=":4">{{Cite book |last=Laband |first=John |title=The Battle of Majuba Hill: The Transvaal Campaign, 1880–1881 |date=2018 |publisher=Helion and Company |isbn=978-1911512387 |location=Warwick, England |publication-date=2018 |pages=40 |language=en}}</ref> [[Lêer:Rifle, bolt action (AM 1930.61-17).jpg|duimnael|Mauser 1895-grendelgeweer (in die Auckland-museum).     ]] Vir die Anglo-Boereoorlog het [[Paul Kruger]], president van die [[Zuid-Afrikaansche Republiek]], die leër herbewapen deur 37 000 van die nuutste [[Mauser-model 1895]]-gewere<ref>{{Cite web |last= |first= |title=An Official Journal Of The NRA {{!}} The Guns of the Boer Commandos |url=https://www.americanrifleman.org/content/the-guns-of-the-boer-commandos/ |access-date=2024-02-29 |website=An Official Journal Of The NRA |language=en}}</ref> en ongeveer 40 tot 50 miljoen rondtes 7x57-ammunisie in te voer <ref>{{harvnb|Bester|1994|p={{page needed|date=Februarie 2017}} }}; {{Harvnb|Wessels|2000|p=80}}.</ref> Die Model 1895 was ook bekend as die "Boeremodel"-Mauser<ref>{{Cite web|url=http://www.shootingtimes.com/long-guns/longgun_reviews_st_boermodel_201007/|title=The Model 1893/95 "Boer Model" Mauser|website=Shooting Times|date=23 September 2010 |language=en-US|access-date=2016-03-18}}</ref> en was net bo die reeksnommer met "O.V.S." (''Oranje Vrij Staat'') gemerk.<ref>https://www.shootingtimes.com/editorial/longgun_reviews_st_boermodel_201007/99362, The Model 1893/95 "Boer Model" Mauser</ref> Hierdie Duitse geweer het 'n skietafstand van meer as 2 000 [[jaart]] gehad. Ervare skuts kon uitstekende akkuraatheid oor lang afstande behaal.<ref>{{Cite book |last=Murray |first=Nicholas |url=https://books.google.com/books?id=kWuuAAAAQBAJ&q=second+boer+war++weapons+artillery+commandos++Mauser%5D,&pg=PA93 |title=The Rocky Road to the Great War: The Evolution of Trench Warfare to 1914 |date=2013-08-31 |publisher=Potomac Books, Inc. |isbn=978-1-61234-105-7 |language=en}}</ref> Sommige kommando's het die Martini-Henry Mark III gebruik, aangesien duisende daarvan ook aangekoop is; die nadeel was egter die groot wolk wit rook na 'n skoot, wat die skut se posisie verklap het.<ref>{{Cite web |last=Scarlata |first=Paul |date=2017-04-17 |title=6 Rifles Used by the Afrikaners During the Second Boer War |url=https://www.athlonoutdoors.com/article/second-boer-war-rifles/ |access-date=2024-02-29 |website=Athlon Outdoors |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite book |last=Pretorius |first=Fransjohan |author-link=Fransjohan Pretorius |url=https://books.google.com/books?id=WfovAQAAIAAJ&q=second+boer+war++weapons+artillery+commandos++Mauser%5D |title=Life on Commando During the Anglo-Boer War, 1899-1902 |date=1999 |publisher=Human & Rousseau |isbn=978-0-7981-3808-6 |language=en}}</ref> Ongeveer 7 000 Guedes 1885-gewere is ook 'n paar jaar vroeër aangekoop, en dié is tydens die vyandelikhede gebruik.<ref>{{Cite web |last=Scarlata |first=Paul |date=2017-04-17 |title=6 Rifles Used by the Afrikaners During the Second Boer War |url=https://www.athlonoutdoors.com/article/second-boer-war-rifles/ |access-date=2024-02-29 |website=Athlon Outdoors |language=en-US}}</ref> Ander het gebuite Britse gewere gebruik soos die "lang" Lee-Metford en die Enfield, soos bevestig deur foto's uit die era.<ref>{{Cite web |last= |first= |title=An Official Journal Of The NRA {{!}} The Guns of the Boer Commandos |url=https://www.americanrifleman.org/content/the-guns-of-the-boer-commandos/ |access-date=2024-02-29 |website=An Official Journal Of The NRA |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=BBC - History - The Boer Wars |url=https://www.bbc.co.uk/history/british/victorians/boer_wars_01.shtml |access-date=2024-02-29 |website=www.bbc.co.uk |language=en}}</ref> Toe die ammunisie vir die Mausers opraak,<ref>{{Cite web |last= |first= |title=An Official Journal Of The NRA {{!}} The Guns of the Boer Commandos |url=https://www.americanrifleman.org/content/the-guns-of-the-boer-commandos/ |access-date=2024-02-29 |website=An Official Journal Of The NRA |language=en}}</ref> het die Boere hoofsaaklik op die gebuite Lee-Metfords staatgemaak.<ref>{{Cite book |last=Muller |first=C. F. J. |url=https://books.google.com/books?id=0dlBAAAAYAAJ&q=first+boer+war++weapons+artillery+burghers+Westley+Richards |title=Five Hundred Years: A History of South Africa |date=1986 |publisher=Academica |isbn=978-0-86874-271-7 |language=en}}</ref><ref>{{Cite book |last=Grant |first=Neil |url=https://books.google.com/books?id=xbKdCwAAQBAJ&q=second+boer+war++weapons+artillery+commandos++Mauser%5D,&pg=PA38 |title=Mauser Military Rifles |date=2015-03-20 |publisher=Bloomsbury Publishing |isbn=978-1-4728-0595-9 |language=en}}</ref> Buiten 'n geweer het min lede van die kommando's [[bajonet]]te gebruik.<ref>{{Cite book |last=Gooch |first=John |url=https://books.google.com/books?id=CVy4AQAAQBAJ&q=boer+war+did+not+use+bayonets+commando,&pg=PT98 |title=The Boer War: Direction, Experience and Image |date=2013-10-23 |publisher=Routledge |isbn=978-1-135-27181-7 |language=en}}</ref><ref>{{Cite book |last=Grant |first=Neil |url=https://books.google.com/books?id=xbKdCwAAQBAJ&q=boer+war+did+not+use+bayonets+boer+commando,&pg=PA38 |title=Mauser Military Rifles |date=2015-03-20 |publisher=Bloomsbury Publishing |isbn=978-1-4728-0595-9 |language=en}}</ref> [[Lêer:AustralianTroopsWithQF1pounderBoerWar.jpg|duimnael|Australiese troepe met 'n QF 1-pond-Maxim-outomatiese kanon wat van die Boere buitgemaak is, omstreeks 1901.]] Die beste moderne Europese [[artillerie]] is ook aangekoop. Teen Oktober 1899 het die Transvaalse Staatsartillerie oor 73 swaar kanonne beskik, insluitend vier [[Long Tom|155 mm-Creusot-vestingkanonne]]<ref>{{Cite book |last=Lunderstedt |first=Steve |url=https://books.google.com/books?id=cgMwAQAAIAAJ&q=second+boer+war++weapons+artillery+commandos++Mauser+Martini+Henry |title=From Belmont to Bloemfontein: The Western Campaign of the Anglo-Boer War, February 1899 to April 1900 |date=2000 |publisher=Diamond Fields Advertiser |isbn=978-0-620-26099-2 |language=en}}</ref> en 25 van die 37 mm-Maxim-Nordenfeldt-kanonne.<ref name="André Wessels 2000 bl.80">{{Harvnb|Wessels|2000|p=80}}</ref> Die Boere se Maxim – groter as die Maxim-model wat deur die Britte gebruik is.<ref>{{Cite book |last=Horn |first=Bernd |url=https://books.google.com/books?id=cNnSDFv7J1IC&q=second+boer+war+Boer's+++Maxim-Nordenfelt,&pg=PA56 |title=Doing Canada Proud: The Second Boer War and the Battle of Paardeberg |date=2012-12-22 |publisher=Dundurn |isbn=978-1-4597-0578-4|language=en}}</ref> – was 'n waterverkoelde "outomatiese kanon" met 'n groot kaliber wat deur 'n patroonband gevoer is en plofbare projektiele (met rooklose dryflading) teen 'n tempo van 450 skote per minuut afgevuur het; dit het bekend gestaan as die "Pom-Pom".<ref>http://www.smallarmsreview.com/display.article.cfm?idarticles=2490, SOUTH AFRICA’S NATIONAL MUSEUM OF MILITARY HISTORY</ref> Ander wapens wat gebruik is, het ingesluit: *[[Mauser C96]] [[pistool]] *Colt Single Action Army [[rewolwer]] *Remington Model 1875 rewolwer *Remington Rolling Block geweer *Winchester-geweer *Vetterli-geweer *Gewehr 1888 *Krag–Jørgensen-geweer *Kropatschek geweer *Lee–Enfield<ref>{{Cite web |last=Association |first=National Rifle |title=An Official Journal Of The NRA {{!}} The Guns of the Boer Commandos |url=https://www.americanrifleman.org/content/the-guns-of-the-boer-commandos/ |access-date=2022-12-11 |website=An Official Journal Of The NRA |language=en}}</ref> *Lee–Metford<ref>{{Cite web |last=Association |first=National Rifle |title=An Official Journal Of The NRA {{!}} The Guns of the Boer Commandos |url=https://www.americanrifleman.org/content/the-guns-of-the-boer-commandos/ |access-date=2022-12-11 |website=An Official Journal Of The NRA |language=en}}</ref> *Martini–Henry<ref>{{Cite web |last=Association |first=National Rifle |title=An Official Journal Of The NRA {{!}} The Guns of the Boer Commandos |url=https://www.americanrifleman.org/content/the-guns-of-the-boer-commandos/ |access-date=2022-12-11 |website=An Official Journal Of The NRA |language=en}}</ref> *Guedes-geweer<ref>{{Cite web |last=Association |first=National Rifle |title=An Official Journal Of The NRA {{!}} The Guns of the Boer Commandos |url=https://www.americanrifleman.org/content/the-guns-of-the-boer-commandos/ |access-date=2022-12-11 |website=An Official Journal Of The NRA |language=en}}</ref> *Enfield rewolwer *Mauser Zig-Zag *M1879 Reichsrewolwer ==Lys van Boerekommando-eenhede== Die volgende Boerekommando's het in die Oranje-Vrystaat en Transvaal bestaan:<ref>{{Cite book|title=The Hall Handbook of the Anglo-Boer War, 1899-1902|last=Hall|first=Darrell|publisher=University of Natal Press|year=1999|isbn=9780869809495|location=Pietermaritzburg|pages=13–17}}</ref> ===Oranje-Vrystaat=== *Bethlehem *Bethulie *Bloemfontein *Boshof *Bothaville *Brandfort *Caledon River *Edenburg *Fauresmith *Ficksburg *Frankfort *Harrismith *Heilbron *Hoopstad *Jacobsdal *Kroonstad *Ladybrand *Lindley *Parys *Philippolis *Rouxville *Senekal *Smithfield *Thaba Nchu *Ventersburg *Vrede *Vredefort *Wepener *Winburg ===Transvaal=== *Amsterdam *Bethal *Bloemhof *Boksburg *Carolina *Christiana *Elandsfontein *Elands River *Ermelo *Fordsburg *Germiston *Heidelberg *Jeppestown *Johannesburg *Klerksdorp *Krugersdorp *Lichtenburg *Lydenburg *Marico *Middelburg *Piet Retief *Potchefstroom *Pretoria *Rustenburg *Standerton *Swaziland *Utrecht *Vryheid *Wakkerstroom *Waterberg *Wolmaransstad *Zoutpansberg *Zwartruggens ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Tweede Vryheidsoorlog]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse militêre eenhede]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse militêre geskiedenis]] ps2hin4qgba4g8xbwuqd0rm5f7kps8w 0 469171 2967723 2967663 2026-09-16T17:31:10Z BurgertB 2401 Klaar 2967723 wikitext text/x-wiki {{Kursiewe titel}} {{Inligtingskas rolprent | naam = The Little Things | beeld = | regisseur = John Lee Hancock | vervaardiger = {{plainlist| *Mark Johnson *John Lee Hancock }} | produksieleier = | geskryf_deur = John Lee Hancock | geskoei = | met = {{Plainlist| * [[Denzel Washington]] * [[Rami Malek]] * [[Jared Leto]] * [[Natalie Morales (aktrise)|Natalie Morales]] }} | musiek = Thomas Newman | kinematografie = John Schwartzman | ateljee = Gran Via Productions | verspreider = Warner Bros. Pictures | vrygestel = {{Begindatum|2021|1|29|df=yes}} | speeltyd = 128 minute | land = [[VSA]] | taal = [[Engels]] | imdb_id = 10016180 }} {{beeldgroep2|perrow = 3 |total_width=420 |align=left |image1=Denzel Washington at the 2025 Cannes Film Festival.jpg|caption1=[[Denzel Washington]] |image2=SXSW 2016 - Rami Malek (25138464364) (cropped 2).jpg|caption2=[[Rami Malek]] |image3=Jared Leto, San Diego Comic Con 2016 (2) (cropped).jpg|caption3=[[Jared Leto]] }} '''''The Little Things''''' is ’n [[Amerika]]anse neo-noir-misdaadrillerrolprent van 2021 geskryf, geregisseer en medevervaardig deur John Lee Hancock.<ref>{{cite web |first=David |last=Rooney |title='The Little Things': Film Review |url=https://www.hollywoodreporter.com/news/the-little-things-film-review |work=The Hollywood Reporter |date=January 26, 2021 |access-date=January 27, 2021 |archive-date=January 26, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210126230625/https://www.hollywoodreporter.com/news/the-little-things-film-review |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |first=Anna |last=Menta |title='The Little Things' Review: Denzel Washington, Rami Malek Shine In This Neo-Noir Thriller |url=https://decider.com/2021/01/27/the-little-things-hbo-max-review/ |work=Decider |date=January 27, 2021 |access-date=January 28, 2021 |archive-date=January 27, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210127224201/https://decider.com/2021/01/27/the-little-things-hbo-max-review/ |url-status=live}}</ref> Die prent speel in die vroeë 1990's in Los Angeles af en gaan oor twee speurders ([[Denzel Washington]] en [[Rami Malek]]) wat ’n reeks moorde ondersoek wat hulle lei na ’n vreemde alleenloper wat moontlik die skuldige is ([[Jared Leto]]). Die fliek se ontwikkeling het aanvanklik in 1993 begin, toe Hancock die oorspronklike konsep van die draaiboek geskryf het, maar dit het tydens die ontwikkeling gesneuwel. Die projek het in 2019 herleef, met aankondigings dat Hancock die film sou regisseer en dat Malek, Leto en Washington die hoofkarakters sou vertolk. Die hooffotografie het op 2 September 2019 in Los Angeles begin en is in Desember 2019 voltooi. ''The Little Things'' is op 29 Januarie 2021 in die VSA deur Warner Bros. Pictures uitgereik. Die prent het gemengde resensies ontvang met lof vir die rolverdeling, maar kritiek op die draaiboek. Vir sy vertolking het Leto benoemings vir 'n [[Golden Globe]] en Screen Actors Guild Award ontvang as beste manlike byspeler. ==Rolverdeling== {{beeldgroep2|perrow = 3 |total_width=400 |align=right |image1=ChrisBauerAnnaCampSDComicConJuly2014.JPG|caption1=[[Chris Bauer]] (links) |image2=Natalie Morales, San Diego Comic Con 2009.jpg|caption2=[[Natalie Morales (aktrise)|Natalie Morales]] }} {{div col|2}} * [[Denzel Washington]] as Joe "Deke" Deacon van die distrik Kern * [[Rami Malek]] as James "Jimmy" Baxter van LA * [[Jared Leto]] as Albert Sparma * [[Chris Bauer]] as speuder Sal Rizoli * [[Michael Hyatt]] as Flo Dunigan * Terry Kinney as kaptein Carl Farris van LA * [[Natalie Morales (aktrise)|Natalie Morales]] as speurder Jamie Estrada * Isabel Arraiza as Ana Baxter * [[Joris Jarsky]] as speursersant Rogers * [[Glenn Morshower]] as kaptein Henry Davis van die distrik Kern {{div col end}} Die huidige slagoffers word deur [[Sofia Vassilieva]] as Tina Salvatore en [[Maya Kazan]] as Ronda Rathbun uitgebeeld, terwyl die vroeëre slagoffers, wat Deacon ry wanneer hy wakker lê, Anna McKitrick as Mary Roberts (wat hy per ongeluk geskiet het), Sheila Houlahan as Paige Callahan en Ebony N. Mayo as Tamara Ewing is. ==Storielyn== Een nag in 1990 ry ’n tienermeisie op ’n verlate snelweg terwyl sy deur ’n motoris agtervolg word. Nadat sy by ’n vulstasie ingedraai het, vind sy uit dit is gesluit. ’n Skrikwekkende voetjaagtog begin. Sy slaag daarin om die aandag van ’n verbygaande vragmotorbestuurder te trek en ontsnap van haar agtervolger. ’n Ruk later word ondersheriff Joe "Deke" Deacon van die distrik Kern na die kantoor van die sherff in [[Los Angeles]] gestuur om bewyse te gaan haal wat met ’n onlangse moord verband hou. Deacon, ’n voormalige apeurder van LA, vergesel die pas aangestelde hoofspeurder Jimmy Baxter na die toneel van ’n nuwe moord in LA. Deacon merk ooreenkomste op tussen die modus operandi van die moord en dié van ’n ou [[Reeksmoordenaar|reeksmoordsaak]] wat hy nie kon oplos nie. Daardie nag word ’n vrou genaamd Ronda Rathbun deur ’n motor gevolg terwyl sy draf, en die volgende oggend word sy as vermis aangemeld. Baxter verneem by kaptein Farris Deacon is geskei en het ’n hartaanval gekry weens sy obsessie met sy onopgeloste saak. Hy word dus aangeraai om Deacon nie verder daarby te betrek nie, maar Deacon neem verlof by sy kantoor om te help om Baxter se saak op te los. Die volgende nag ontdek die polisie die liggaam van nog ’n slagoffer wat onder ’n brug uitgespoel het. Baxter ontdek die modus operandi stem ooreen met dié van die vorige moord en ander moorde: Al die slagoffers was prostitute wat doodgesteek is. Deacon begin ondersoek instel na Albert Sparma, ’n verdagte wat by ’n herstelwinkel naby die moorde werk. Hy volg hom, maar word verydel, waarna hy hom vir ondervraging inneem. Tydens die ondervraging tart Sparma die speurders en hy word vrygelaat nadat hy Deacon tot ’n woede-uitbarsting uitgelok het. Die jong vrou wat in die woestyn agtervolg is, word ondervra, maar sy het Sparma reeds met handboeie aan by die polisiekantoor gesien, wat haar geskiktheid as ’n objektiewe getuie in die gedrang bring. Die [[FBI]] sal binne die week beheer oor die ondersoek oorneem, wat Deacon en Baxter minder tyd gee om dit op te los. Farris lig Baxter in dat Sparma agt jaar tevore ’n moord beken het wat hy onmoontlik kon gepleeg het en dus ’n onwaarskynlike verdagte is. Baxter en Deacon gaan nietemin voort met hulle ondersoek. Sparma se vingerafdruk stem ooreen met dié van die moordenaar, maar is nie ’n definitiewe passing nie. Hulle volgende stap is ’n onwettige deursoek van Sparma se woonstel. Terwyl Baxter buite waghou, deursoek Deacon die woonstel vergeefs na inkriminerende bewyse; hy vind slegs koerantuitknipsels wat met die sake verband hou. Skielik gaan Sparma se polisie-ontvanger af en Deacon hoor ’n waarskuwing van ’n "beampte neergevel" by juis dié adres. Terwyl die polisie op die gebou toesak, ontsnap Deacon ternouernood oor die dak, terwyl Sparma sy beproewing dophou en terloops vir Baxter waai. Terwyl hulle Sparma dophou, konfronteer Baxter die verdagte toe hy alleen is en eis om te weet waar Rathbun is. Sparma bied aan om hom in sy motor te neem na die plek waar hy na bewering Rathbun se liggaam versteek het. Baxter stem versigtig in, terwyl Deacon hulle in die geheim volg. Sparma neem Baxter na ’n afgeleë gebied in die woestyn en laat hom verskeie gate grawe voordat hy hom vertel hy het nooit iemand vermoor nie. Baxter is skepties en hou aan grawe. Sparma begin hom tart totdat Baxter sy humeur verloor en hom met die graaf in die gesig doodslaan. Toe Deacon daar aankom, onthul ’n terugflits dat hy per ongeluk die enigste oorlewende van sy vorige moordsaak geskiet het en dat Farris en Dunigan, die lykskouer, gehelp het om dit te verdoesel. Deacon gee Baxter opdrag om Sparma in die woestyn te begrawe, terwyl hy die nag deurbring deur alles wat hy in Sparma se woonstel versamel het, weg te ruim en sy voertuig te vernietig. Die volgende oggend keer hy na die woestyn terug en vind uit Baxter het Sparma nie begrawe nie, maar soek steeds na die slagoffer, desperaat om te glo dat Sparma die moordenaar is. Deacon (wie se wakkerlêdrome deur die vroeëre slagoffers geteister word) raai Baxter aan om van die saak te vergeet, anders sal dit hom sy hele lewe lank bly agtervolg. Later, by sy huis, ontvang Baxter ’n koevert wat deur Deacon gestuur is en wat ’n rooi haarknippie bevat soortgelyk aan die een wat Ronda Rathbun gedra het toe sy ontvoer is. Terug in Kern verbrand Deacon alles wat hy in die woonstel versamel het, saam met ’n splinternuwe pakkie haarknippies wat soortgelyk is aan die vermiste rooi een. Daarna loop hy weg. ===Ontvangs=== Op [[Rotten Tomatoes]] is 44% van 266 resensies positief, met ’n gemiddelde punt van 5,4/10. Die webtuiste se konsensus lui: "''The Little Things'' is ’n terugblikriller met 'n buitengewoon goeie rolverdeling en sal uiters bekend voel aan aanhangers van die genre – ten goede sowel as ten kwade."<ref name="RT">{{cite web |title=The Little Things (2021) |url=https://www.rottentomatoes.com/m/the_little_things_2021 |website=[[Rotten Tomatoes]] |access-date=February 27, 2021 |archive-date=January 21, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210121123155/https://www.rottentomatoes.com/m/the_little_things_2021 |url-status=live}}</ref> Op [[Metacritic]] het dit ’n telling van 54 uit 100 op grond van 48 resensies, wat op 'n "gemengde of gemiddelde" ontvangs dui.<ref>{{cite web |title=The Little Things Reviews |url=https://www.metacritic.com/movie/the-little-things |website=[[Metacritic]] |access-date=March 20, 2021 |archive-date=January 26, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210126205026/https://www.metacritic.com/movie/the-little-things |url-status=live}}</ref> David Ehrlich van IndieWire het die prent ’n B gegee, dit met ''Seven'' van 1995 vergelyk en geskryf: "''The Little Things'' is pulpagtig en belaglik en vereis ’n aansienlike bereidwilligheid om ongeloof opsy te skuif, maar – as jy nie van beter geweet het nie – sou jy selfs kon sê dit is pragtig."<ref>{{cite news |last=Ehrlich |first=David |title='The Little Things' Review: Washington and Malek Are Haunted Detectives in Strong Serial Killer Throwback |url=https://www.indiewire.com/2021/01/the-little-things-review-hbomax-1234610149/ |access-date=January 26, 2021 |work=IndieWire |date=January 26, 2021 |archive-date=January 26, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210126180720/https://www.indiewire.com/2021/01/the-little-things-review-hbomax-1234610149/ |url-status=live}}</ref> David Rooney van ''The Hollywood Reporter'' het geskryf: "As die regisseur se strak oorspronklike draaiboek op ’n einde uitloop wat te kripties is om ten volle bevredigend te wees, bied die vertolkings van Denzel Washington en Rami Malek as polisiemanne van die ou en die nuwe skool, wat uiteindelik meer in gemeen het as wat hulle verwag het, genoeg samehang om alles bymekaar te hou. Voeg Jared Leto by as die tartende vreemdeling wat hulle hoofverdagte in ’n reeks wrede moorde word, en jy het ’n spanningsvolle misdaadriller met ’n donker aantrekkingskrag."<ref>{{cite web |last=Rooney |first=David |url=https://www.hollywoodreporter.com/news/the-little-things-film-review |title='The Little Things': Film Review |website=The Hollywood Reporter |date=January 26, 2021 |access-date=January 26, 2021 |archive-date=January 26, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210126213358/https://www.hollywoodreporter.com/news/the-little-things-film-review |url-status=live}}</ref> Barry Hertz het die prent in ''The Globe and Mail'' twee en ’n half uit vier sterre gegee en geskryf: "Hancock hou die aksie flink aan die gang, met min tonale wat verwarring skep, en beklemtoon presies wat ’n gepoleerde professionele persoon wat deur ’n ateljee bevoordeel word, kan doen wanneer hy hope geld en geen verpligtinge teenoor intellektuele eiendom het nie. En al drie sy hoofakteurs kry genoeg ruimte om hulle sterk punte te benut."<ref>{{cite news |url=https://www.theglobeandmail.com/arts/film/reviews/article-denzel-washington-thriller-the-little-things-feels-recovered-from-a/ |title=Denzel Washington thriller The Little Things feels recovered from a late-'90s time capsule |work=The Globe and Mail |first=Barry |last=Wentz |date=January 26, 2021 |access-date=January 26, 2021 |archive-date=January 26, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210126181549/https://www.theglobeandmail.com/arts/film/reviews/article-denzel-washington-thriller-the-little-things-feels-recovered-from-a/ |url-status=live}}</ref> Benjamin Lee van ''[[The Guardian]]'' het die prent twee uit vyf sterre gegee en gesê: "In ’n tyd waarin baie reekse op die klein skerm speurders het wat voortdurend frons en meer tyd daaraan bestee om deur hulle verlede geteister te word as om misdade in die hede op te los, voel dit alles ’n bietjie te bekend en ’n bietjie te onbeduidend."<ref>{{cite news |last=Lee |first=Benjamin |date=January 26, 2021 |title=The Little Things review – Denzel Washington killer thriller is a big mess |language=en-GB |work=[[The Guardian]] |url=https://www.theguardian.com/film/2021/jan/26/the-little-things-denzel-washington-review |access-date=January 26, 2021 |archive-date=January 26, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210126182834/https://www.theguardian.com/film/2021/jan/26/the-little-things-denzel-washington-review |url-status=live}}</ref> Brian Tallerico vir ''RogerEbert.com'' het die prent twee uit vier sterre gegee en gesê: "Dit voel asof Hancock ’n ware speurverhaal probeer vertel – een oor hoe ’n saak die mense wat dit ondersoek van binne af uitmekaar kan trek op ’n manier wat hulle vir altyd breek – maar nie kan uitwerk hoe om dit terselfdertyd in ’n intrigerende raaisel te omskep nie."<ref>{{cite news |last=Tallerico |first=Brian |title=Review: The Little Things |url=https://www.rogerebert.com/reviews/the-little-things-movie-review-2021 |access-date=February 2, 2021 |date=January 29, 2021 |work=RogerEbert.com |archive-date=January 26, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210126223618/https://www.rogerebert.com/reviews/the-little-things-movie-review-2021 |url-status=live}}</ref> ===Pryse en benoemings=== Leto is vir 'n [[Golden Globe]] en Screen Actors Guild Award benoem vir beste manlike byspeler.<ref>{{Cite web |last=Khatchatourian |first=Maane |date=February 28, 2021 |title=Golden Globes 2021: The Full Winners List |url=https://variety.com/2021/film/news/2021-golden-globes-winners-list-1234916650/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210502013643/https://variety.com/2021/film/news/2021-golden-globes-winners-list-1234916650/ |archive-date=May 2, 2021 |access-date=February 7, 2025 |website=Variety}}</ref><ref>{{Cite web |last=Ferme |first=Antonio |date=April 4, 2021 |title=SAG Awards 2021: The Complete Winners List |url=https://variety.com/2021/awards/news/sag-awards-2021-winners-list-screen-actors-guild-1234941605/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210405041302/https://variety.com/2021/awards/news/sag-awards-2021-winners-list-screen-actors-guild-1234941605/ |archive-date=April 5, 2021 |access-date=February 7, 2025 |website=Variety}}</ref> ''The Little Things'' het die prys vir beste dramaplakkaat gewen op die toekenning van die Golden Trailer Awards.<ref>{{Cite web |last1=Crist |first1=Allison |last2=Perez |first2=Lexy |date=July 22, 2021 |title=Golden Trailer Awards: ''A Quiet Place: Part II'', ''Black Widow'' Among Winners |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/2021-golden-trailer-awards-winners-list-1234978230/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210813002922/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/2021-golden-trailer-awards-winners-list-1234978230/ |archive-date=August 13, 2021 |access-date=February 7, 2025 |website=The Hollywood Reporter}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|3}} ==Skakels== {{vertaaluit| taalafk = en | il = The Little Things (2021 film)}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Little Things, The}} [[Kategorie:Amerikaanse rolprente]] ob9k3gq6oaj40j3jodat1702vz18ynb 2967731 2967723 2026-09-16T17:44:55Z BurgertB 2401 /* Skakels */ 2967731 wikitext text/x-wiki {{Kursiewe titel}} {{Inligtingskas rolprent | naam = The Little Things | beeld = | regisseur = John Lee Hancock | vervaardiger = {{plainlist| *Mark Johnson *John Lee Hancock }} | produksieleier = | geskryf_deur = John Lee Hancock | geskoei = | met = {{Plainlist| * [[Denzel Washington]] * [[Rami Malek]] * [[Jared Leto]] * [[Natalie Morales (aktrise)|Natalie Morales]] }} | musiek = Thomas Newman | kinematografie = John Schwartzman | ateljee = Gran Via Productions | verspreider = Warner Bros. Pictures | vrygestel = {{Begindatum|2021|1|29|df=yes}} | speeltyd = 128 minute | land = [[VSA]] | taal = [[Engels]] | imdb_id = 10016180 }} {{beeldgroep2|perrow = 3 |total_width=420 |align=left |image1=Denzel Washington at the 2025 Cannes Film Festival.jpg|caption1=[[Denzel Washington]] |image2=SXSW 2016 - Rami Malek (25138464364) (cropped 2).jpg|caption2=[[Rami Malek]] |image3=Jared Leto, San Diego Comic Con 2016 (2) (cropped).jpg|caption3=[[Jared Leto]] }} '''''The Little Things''''' is ’n [[Amerika]]anse neo-noir-misdaadrillerrolprent van 2021 geskryf, geregisseer en medevervaardig deur John Lee Hancock.<ref>{{cite web |first=David |last=Rooney |title='The Little Things': Film Review |url=https://www.hollywoodreporter.com/news/the-little-things-film-review |work=The Hollywood Reporter |date=January 26, 2021 |access-date=January 27, 2021 |archive-date=January 26, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210126230625/https://www.hollywoodreporter.com/news/the-little-things-film-review |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |first=Anna |last=Menta |title='The Little Things' Review: Denzel Washington, Rami Malek Shine In This Neo-Noir Thriller |url=https://decider.com/2021/01/27/the-little-things-hbo-max-review/ |work=Decider |date=January 27, 2021 |access-date=January 28, 2021 |archive-date=January 27, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210127224201/https://decider.com/2021/01/27/the-little-things-hbo-max-review/ |url-status=live}}</ref> Die prent speel in die vroeë 1990's in Los Angeles af en gaan oor twee speurders ([[Denzel Washington]] en [[Rami Malek]]) wat ’n reeks moorde ondersoek wat hulle lei na ’n vreemde alleenloper wat moontlik die skuldige is ([[Jared Leto]]). Die fliek se ontwikkeling het aanvanklik in 1993 begin, toe Hancock die oorspronklike konsep van die draaiboek geskryf het, maar dit het tydens die ontwikkeling gesneuwel. Die projek het in 2019 herleef, met aankondigings dat Hancock die film sou regisseer en dat Malek, Leto en Washington die hoofkarakters sou vertolk. Die hooffotografie het op 2 September 2019 in Los Angeles begin en is in Desember 2019 voltooi. ''The Little Things'' is op 29 Januarie 2021 in die VSA deur Warner Bros. Pictures uitgereik. Die prent het gemengde resensies ontvang met lof vir die rolverdeling, maar kritiek op die draaiboek. Vir sy vertolking het Leto benoemings vir 'n [[Golden Globe]] en Screen Actors Guild Award ontvang as beste manlike byspeler. ==Rolverdeling== {{beeldgroep2|perrow = 3 |total_width=400 |align=right |image1=ChrisBauerAnnaCampSDComicConJuly2014.JPG|caption1=[[Chris Bauer]] (links) |image2=Natalie Morales, San Diego Comic Con 2009.jpg|caption2=[[Natalie Morales (aktrise)|Natalie Morales]] }} {{div col|2}} * [[Denzel Washington]] as Joe "Deke" Deacon van die distrik Kern * [[Rami Malek]] as James "Jimmy" Baxter van LA * [[Jared Leto]] as Albert Sparma * [[Chris Bauer]] as speuder Sal Rizoli * [[Michael Hyatt]] as Flo Dunigan * Terry Kinney as kaptein Carl Farris van LA * [[Natalie Morales (aktrise)|Natalie Morales]] as speurder Jamie Estrada * Isabel Arraiza as Ana Baxter * [[Joris Jarsky]] as speursersant Rogers * [[Glenn Morshower]] as kaptein Henry Davis van die distrik Kern {{div col end}} Die huidige slagoffers word deur [[Sofia Vassilieva]] as Tina Salvatore en [[Maya Kazan]] as Ronda Rathbun uitgebeeld, terwyl die vroeëre slagoffers, wat Deacon ry wanneer hy wakker lê, Anna McKitrick as Mary Roberts (wat hy per ongeluk geskiet het), Sheila Houlahan as Paige Callahan en Ebony N. Mayo as Tamara Ewing is. ==Storielyn== Een nag in 1990 ry ’n tienermeisie op ’n verlate snelweg terwyl sy deur ’n motoris agtervolg word. Nadat sy by ’n vulstasie ingedraai het, vind sy uit dit is gesluit. ’n Skrikwekkende voetjaagtog begin. Sy slaag daarin om die aandag van ’n verbygaande vragmotorbestuurder te trek en ontsnap van haar agtervolger. ’n Ruk later word ondersheriff Joe "Deke" Deacon van die distrik Kern na die kantoor van die sherff in [[Los Angeles]] gestuur om bewyse te gaan haal wat met ’n onlangse moord verband hou. Deacon, ’n voormalige apeurder van LA, vergesel die pas aangestelde hoofspeurder Jimmy Baxter na die toneel van ’n nuwe moord in LA. Deacon merk ooreenkomste op tussen die modus operandi van die moord en dié van ’n ou [[Reeksmoordenaar|reeksmoordsaak]] wat hy nie kon oplos nie. Daardie nag word ’n vrou genaamd Ronda Rathbun deur ’n motor gevolg terwyl sy draf, en die volgende oggend word sy as vermis aangemeld. Baxter verneem by kaptein Farris Deacon is geskei en het ’n hartaanval gekry weens sy obsessie met sy onopgeloste saak. Hy word dus aangeraai om Deacon nie verder daarby te betrek nie, maar Deacon neem verlof by sy kantoor om te help om Baxter se saak op te los. Die volgende nag ontdek die polisie die liggaam van nog ’n slagoffer wat onder ’n brug uitgespoel het. Baxter ontdek die modus operandi stem ooreen met dié van die vorige moord en ander moorde: Al die slagoffers was prostitute wat doodgesteek is. Deacon begin ondersoek instel na Albert Sparma, ’n verdagte wat by ’n herstelwinkel naby die moorde werk. Hy volg hom, maar word verydel, waarna hy hom vir ondervraging inneem. Tydens die ondervraging tart Sparma die speurders en hy word vrygelaat nadat hy Deacon tot ’n woede-uitbarsting uitgelok het. Die jong vrou wat in die woestyn agtervolg is, word ondervra, maar sy het Sparma reeds met handboeie aan by die polisiekantoor gesien, wat haar geskiktheid as ’n objektiewe getuie in die gedrang bring. Die [[FBI]] sal binne die week beheer oor die ondersoek oorneem, wat Deacon en Baxter minder tyd gee om dit op te los. Farris lig Baxter in dat Sparma agt jaar tevore ’n moord beken het wat hy onmoontlik kon gepleeg het en dus ’n onwaarskynlike verdagte is. Baxter en Deacon gaan nietemin voort met hulle ondersoek. Sparma se vingerafdruk stem ooreen met dié van die moordenaar, maar is nie ’n definitiewe passing nie. Hulle volgende stap is ’n onwettige deursoek van Sparma se woonstel. Terwyl Baxter buite waghou, deursoek Deacon die woonstel vergeefs na inkriminerende bewyse; hy vind slegs koerantuitknipsels wat met die sake verband hou. Skielik gaan Sparma se polisie-ontvanger af en Deacon hoor ’n waarskuwing van ’n "beampte neergevel" by juis dié adres. Terwyl die polisie op die gebou toesak, ontsnap Deacon ternouernood oor die dak, terwyl Sparma sy beproewing dophou en terloops vir Baxter waai. Terwyl hulle Sparma dophou, konfronteer Baxter die verdagte toe hy alleen is en eis om te weet waar Rathbun is. Sparma bied aan om hom in sy motor te neem na die plek waar hy na bewering Rathbun se liggaam versteek het. Baxter stem versigtig in, terwyl Deacon hulle in die geheim volg. Sparma neem Baxter na ’n afgeleë gebied in die woestyn en laat hom verskeie gate grawe voordat hy hom vertel hy het nooit iemand vermoor nie. Baxter is skepties en hou aan grawe. Sparma begin hom tart totdat Baxter sy humeur verloor en hom met die graaf in die gesig doodslaan. Toe Deacon daar aankom, onthul ’n terugflits dat hy per ongeluk die enigste oorlewende van sy vorige moordsaak geskiet het en dat Farris en Dunigan, die lykskouer, gehelp het om dit te verdoesel. Deacon gee Baxter opdrag om Sparma in die woestyn te begrawe, terwyl hy die nag deurbring deur alles wat hy in Sparma se woonstel versamel het, weg te ruim en sy voertuig te vernietig. Die volgende oggend keer hy na die woestyn terug en vind uit Baxter het Sparma nie begrawe nie, maar soek steeds na die slagoffer, desperaat om te glo dat Sparma die moordenaar is. Deacon (wie se wakkerlêdrome deur die vroeëre slagoffers geteister word) raai Baxter aan om van die saak te vergeet, anders sal dit hom sy hele lewe lank bly agtervolg. Later, by sy huis, ontvang Baxter ’n koevert wat deur Deacon gestuur is en wat ’n rooi haarknippie bevat soortgelyk aan die een wat Ronda Rathbun gedra het toe sy ontvoer is. Terug in Kern verbrand Deacon alles wat hy in die woonstel versamel het, saam met ’n splinternuwe pakkie haarknippies wat soortgelyk is aan die vermiste rooi een. Daarna loop hy weg. ===Ontvangs=== Op [[Rotten Tomatoes]] is 44% van 266 resensies positief, met ’n gemiddelde punt van 5,4/10. Die webtuiste se konsensus lui: "''The Little Things'' is ’n terugblikriller met 'n buitengewoon goeie rolverdeling en sal uiters bekend voel aan aanhangers van die genre – ten goede sowel as ten kwade."<ref name="RT">{{cite web |title=The Little Things (2021) |url=https://www.rottentomatoes.com/m/the_little_things_2021 |website=[[Rotten Tomatoes]] |access-date=February 27, 2021 |archive-date=January 21, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210121123155/https://www.rottentomatoes.com/m/the_little_things_2021 |url-status=live}}</ref> Op [[Metacritic]] het dit ’n telling van 54 uit 100 op grond van 48 resensies, wat op 'n "gemengde of gemiddelde" ontvangs dui.<ref>{{cite web |title=The Little Things Reviews |url=https://www.metacritic.com/movie/the-little-things |website=[[Metacritic]] |access-date=March 20, 2021 |archive-date=January 26, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210126205026/https://www.metacritic.com/movie/the-little-things |url-status=live}}</ref> David Ehrlich van IndieWire het die prent ’n B gegee, dit met ''Seven'' van 1995 vergelyk en geskryf: "''The Little Things'' is pulpagtig en belaglik en vereis ’n aansienlike bereidwilligheid om ongeloof opsy te skuif, maar – as jy nie van beter geweet het nie – sou jy selfs kon sê dit is pragtig."<ref>{{cite news |last=Ehrlich |first=David |title='The Little Things' Review: Washington and Malek Are Haunted Detectives in Strong Serial Killer Throwback |url=https://www.indiewire.com/2021/01/the-little-things-review-hbomax-1234610149/ |access-date=January 26, 2021 |work=IndieWire |date=January 26, 2021 |archive-date=January 26, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210126180720/https://www.indiewire.com/2021/01/the-little-things-review-hbomax-1234610149/ |url-status=live}}</ref> David Rooney van ''The Hollywood Reporter'' het geskryf: "As die regisseur se strak oorspronklike draaiboek op ’n einde uitloop wat te kripties is om ten volle bevredigend te wees, bied die vertolkings van Denzel Washington en Rami Malek as polisiemanne van die ou en die nuwe skool, wat uiteindelik meer in gemeen het as wat hulle verwag het, genoeg samehang om alles bymekaar te hou. Voeg Jared Leto by as die tartende vreemdeling wat hulle hoofverdagte in ’n reeks wrede moorde word, en jy het ’n spanningsvolle misdaadriller met ’n donker aantrekkingskrag."<ref>{{cite web |last=Rooney |first=David |url=https://www.hollywoodreporter.com/news/the-little-things-film-review |title='The Little Things': Film Review |website=The Hollywood Reporter |date=January 26, 2021 |access-date=January 26, 2021 |archive-date=January 26, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210126213358/https://www.hollywoodreporter.com/news/the-little-things-film-review |url-status=live}}</ref> Barry Hertz het die prent in ''The Globe and Mail'' twee en ’n half uit vier sterre gegee en geskryf: "Hancock hou die aksie flink aan die gang, met min tonale wat verwarring skep, en beklemtoon presies wat ’n gepoleerde professionele persoon wat deur ’n ateljee bevoordeel word, kan doen wanneer hy hope geld en geen verpligtinge teenoor intellektuele eiendom het nie. En al drie sy hoofakteurs kry genoeg ruimte om hulle sterk punte te benut."<ref>{{cite news |url=https://www.theglobeandmail.com/arts/film/reviews/article-denzel-washington-thriller-the-little-things-feels-recovered-from-a/ |title=Denzel Washington thriller The Little Things feels recovered from a late-'90s time capsule |work=The Globe and Mail |first=Barry |last=Wentz |date=January 26, 2021 |access-date=January 26, 2021 |archive-date=January 26, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210126181549/https://www.theglobeandmail.com/arts/film/reviews/article-denzel-washington-thriller-the-little-things-feels-recovered-from-a/ |url-status=live}}</ref> Benjamin Lee van ''[[The Guardian]]'' het die prent twee uit vyf sterre gegee en gesê: "In ’n tyd waarin baie reekse op die klein skerm speurders het wat voortdurend frons en meer tyd daaraan bestee om deur hulle verlede geteister te word as om misdade in die hede op te los, voel dit alles ’n bietjie te bekend en ’n bietjie te onbeduidend."<ref>{{cite news |last=Lee |first=Benjamin |date=January 26, 2021 |title=The Little Things review – Denzel Washington killer thriller is a big mess |language=en-GB |work=[[The Guardian]] |url=https://www.theguardian.com/film/2021/jan/26/the-little-things-denzel-washington-review |access-date=January 26, 2021 |archive-date=January 26, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210126182834/https://www.theguardian.com/film/2021/jan/26/the-little-things-denzel-washington-review |url-status=live}}</ref> Brian Tallerico vir ''RogerEbert.com'' het die prent twee uit vier sterre gegee en gesê: "Dit voel asof Hancock ’n ware speurverhaal probeer vertel – een oor hoe ’n saak die mense wat dit ondersoek van binne af uitmekaar kan trek op ’n manier wat hulle vir altyd breek – maar nie kan uitwerk hoe om dit terselfdertyd in ’n intrigerende raaisel te omskep nie."<ref>{{cite news |last=Tallerico |first=Brian |title=Review: The Little Things |url=https://www.rogerebert.com/reviews/the-little-things-movie-review-2021 |access-date=February 2, 2021 |date=January 29, 2021 |work=RogerEbert.com |archive-date=January 26, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210126223618/https://www.rogerebert.com/reviews/the-little-things-movie-review-2021 |url-status=live}}</ref> ===Pryse en benoemings=== Leto is vir 'n [[Golden Globe]] en Screen Actors Guild Award benoem vir beste manlike byspeler.<ref>{{Cite web |last=Khatchatourian |first=Maane |date=February 28, 2021 |title=Golden Globes 2021: The Full Winners List |url=https://variety.com/2021/film/news/2021-golden-globes-winners-list-1234916650/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210502013643/https://variety.com/2021/film/news/2021-golden-globes-winners-list-1234916650/ |archive-date=May 2, 2021 |access-date=February 7, 2025 |website=Variety}}</ref><ref>{{Cite web |last=Ferme |first=Antonio |date=April 4, 2021 |title=SAG Awards 2021: The Complete Winners List |url=https://variety.com/2021/awards/news/sag-awards-2021-winners-list-screen-actors-guild-1234941605/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210405041302/https://variety.com/2021/awards/news/sag-awards-2021-winners-list-screen-actors-guild-1234941605/ |archive-date=April 5, 2021 |access-date=February 7, 2025 |website=Variety}}</ref> ''The Little Things'' het die prys vir beste dramaplakkaat gewen op die toekenning van die Golden Trailer Awards.<ref>{{Cite web |last1=Crist |first1=Allison |last2=Perez |first2=Lexy |date=July 22, 2021 |title=Golden Trailer Awards: ''A Quiet Place: Part II'', ''Black Widow'' Among Winners |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/2021-golden-trailer-awards-winners-list-1234978230/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210813002922/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/2021-golden-trailer-awards-winners-list-1234978230/ |archive-date=August 13, 2021 |access-date=February 7, 2025 |website=The Hollywood Reporter}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|3}} ==Skakels== {{vertaaluit| taalafk = en | il = The Little Things (2021 film)}} * [https://deadline.com/wp-content/uploads/2021/02/The-Little-Things-Screenplay.pdf Draaiboek,] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20210211022909/https://deadline.com/wp-content/uploads/2021/02/The-Little-Things-Screenplay.pdf |date=February 11, 2021}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Little Things, The}} [[Kategorie:Amerikaanse rolprente]] 0ob7phls3daac2a42sws3w5xai4gbju 0 469188 2967666 2026-09-16T12:26:05Z Aliwal2012 39067 Nuwe artikel 2967666 wikitext text/x-wiki Die '''[[1973 Formule Een-seisoen|1973]] [[Formule Een]] [[Kanadese Grand Prix]]''' is op [[23 September]] [[1973]] by die [[Mosport Internasionale Renbaan]] in [[Ontario]], [[Kanada]] gehou. Dit was die veertiende wedren van die kampioenskapseisoen. == Renuitslag == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Plek ! Nr ! Renjaer ! Span ! Rondtes ! Tyd/Rede vir uitval ! Rooster ! Punte |- ! 1 | 8 | {{US-VLAG}} '''[[Peter Revson]]''' | '''[[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 80 | 59:04.0 | 2 | '''9''' |- ! 2 | 1 | {{BR-VLAG}} '''[[Emerson Fittipaldi]]''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 80 | 1:32.734 | 5 | '''6''' |- ! 3 | 17 | {{GB-VLAG}} '''[[Jackie Oliver]]''' | '''[[Shadow (Formule 1)|Shadow]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 80 | 34.505 | 14 | '''4''' |- ! 4 | 20 | {{FR-VLAG}} '''[[Jean-Pierre Beltoise]]''' | '''[[British Racing Motors|BRM]]''' | 80 | 36.514 | 16 | '''3''' |- ! 5 | 5 | {{GB-VLAG}} '''[[Jackie Stewart]]''' | '''[[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 79 | + 1 Ronde | 9 | '''2''' |- ! 6 | 25 | {{NZ-VLAG}} '''Howden Ganley''' | Iso Marlboro-[[Ford Motor Company|Ford]] | 79 | + 1 Rondes | 22 | '''1''' |- ! 7 | 27 | {{GB-VLAG}} [[James Hunt]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 78 | + 2 Rondes | 15 | &nbsp; |- ! 8 | 10 | {{AR-VLAG}} [[Carlos Reutemann]] | [[Brabham]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 78 | + 2 Rondes | 4 | &nbsp; |- ! 9 | 23 | {{GB-VLAG}} [[Mike Hailwood]] | [[Surtees (Formule 1)|Surtees]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 78 | + 2 Rondes | 12 | &nbsp; |- ! 10 | 29 | {{NZ-VLAG}} [[Chris Amon]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 77 | + 3 Rondes | 11 | &nbsp; |- ! 11 | 11 | {{BR-VLAG}} [[Wilson Fittipaldi Jr.]] | [[Brabham]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 77 | + 3 Rondes | 10 | &nbsp; |- ! 12 | 9 | {{DE-VLAG}} [[Rolf Stommelen]] | [[Brabham]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 76 | + 4 Rondes | 18 | &nbsp; |- ! 13 | 7 | {{NZ-VLAG}} [[Denny Hulme]] | [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 75 | + 5 Rondes | 7 | &nbsp; |- ! 14 | 26 | {{AU-VLAG}} [[Tim Schenken]] | [[Iso Marlboro]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 75 | + 5 Rondes | 24 | &nbsp; |- ! 15 | 4 | {{IT-VLAG}} [[Arturo Merzario]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 75 | + 5 Rondes | 20 | &nbsp; |- ! 16 | 12 | {{GB-VLAG}} [[Graham Hill]] | [[Shadow (Formule 1)|Shadow]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 73 | + 7 Rondes | 17 | &nbsp; |- ! 17 | 16 |{{US-VLAG}} [[George Follmer]] | [[Shadow (Formule 1)|Shadow]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 73 | + 7 Rondes | 13 | &nbsp; |- ! 18 | 24 |{{BR-VLAG}} [[José Carlos Pace|Carlos Pace]] | [[Surtees (Formule 1)|Surtees]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 72 | + 8 Rondes | 19 | &nbsp; |- ! NC | 18 |{{FR-VLAG}} [[Jean-Pierre Jarier]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 71 | Nie geklassifiseer | 23 | &nbsp; |- ! NC | 28 | {{vlagikoon|Liechtenstein}} [[Rikky von Opel]] | [[Ensign (Formule 1)|Ensign]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 68 | Nie geklassifiseer | 26 | &nbsp; |- ! NF | 21 | {{AT-VLAG}} [[Niki Lauda]] | [[British Racing Motors|BRM]] | 62 | Transmissie | 8 | &nbsp; |- ! NF | 0 | {{vlagikoon|Suid-Afrika|1928}} [[Jody Scheckter]] | [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 32 | Ongeluk | 3 | &nbsp; |- ! NF | 6 | {{FR-VLAG}} [[François Cevert]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 32 | Ongeluk | 6 | &nbsp; |- ! NF | 15 | {{GB-VLAG}} [[Mike Beuttler]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 20 | Enjin | 21 | &nbsp; |- ! NF | 2 | {{SE-VLAG}} [[Ronnie Peterson]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 16 | Suspensie | 1 | &nbsp; |- ! NF | 19 | {{GB-VLAG}} [[Peter Gethin]] | [[British Racing Motors|BRM]] | 5 | Oliepomp | 25 | &nbsp; |} {{F1GP 1970–1979}} [[Kategorie:Kanadese Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 1973|Kanada ]] d8h5kh6a9iuvrxfr8587afbcjf8clzs 0 469189 2967668 2026-09-16T12:38:28Z Aliwal2012 39067 Hier kom 'n ding! 2967668 wikitext text/x-wiki Die '''[[1974 Formule Een-seisoen|1974]] [[Formule Een]] [[Kanadese Grand Prix]]''' is op [[22 September]] [[1974]] by die [[Mosport Internasionale Renbaan]] in [[Ontario]], [[Kanada]] gehou. Dit was die veertiende wedren van die kampioenskapseisoen. == Renuitslag == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Plek ! Nr ! Renjaer ! Span ! Rondtes ! Tyd/Rede vir uitval ! Rooster ! Punte |- ! 1 | 5 | {{BR-VLAG}} '''[[Emerson Fittipaldi]]''' | '''[[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 80 | 1:40:26.136 | 1 | '''9''' |- ! 2 | 11 | {{CH-VLAG}} '''[[Clay Regazzoni]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 80 | + 13.034 | 6 | '''6''' |- ! 3 | 1 | {{SE-VLAG}} '''[[Ronnie Peterson]]''' | '''[[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 80 | + 14.494 | 10 | '''4''' |- ! 4 | 24 | {{GB-VLAG}} '''[[James Hunt]]''' | '''[[Hesketh (Formule 1)|Hesketh]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 80 | + 15.669 | 8 | '''3''' |- ! 5 | 4 |{{FR-VLAG}} '''[[Patrick Depailler]]''' | '''[[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 80 | + 55.322 | 7 | '''2''' |- ! 6 | 6 |{{NZ-VLAG}} '''[[Denny Hulme]]''' | '''[[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]]''' | 79 | + 1 Ronde | 14 | '''1''' |- ! 7 | 55 | {{US-VLAG}} [[Mario Andretti]] | [[Parnelli]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 79 | + 1 Ronde | 16 | &nbsp; |- ! 8 | 8 |{{BR-VLAG}} [[José Carlos Pace|Carlos Pace]] | [[Brabham]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 79 | + 1 Ronde | 9 | &nbsp; |- ! 9 | 7 |{{AR-VLAG}} [[Carlos Reutemann]] | [[Brabham]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 79 | + 1 Ronde | 4 | &nbsp; |- ! 10 | 19 |{{AT-VLAG}} [[Helmuth Koinigg]] | [[Surtees (Formule 1)|Surtees]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 78 | + 2 Rondes | 22 | &nbsp; |- ! 11 | 27 | {{DE-VLAG}} [[Rolf Stommelen]] | [[Lola (renmotor)|Lola]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 78 | + 2 Rondes | 11 | &nbsp; |- ! 12 | 66 |{{US-VLAG}} [[Mark Donohue]] | [[Penske Racing|Penske]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 78 | + 2 Rondes | 24 | &nbsp; |- ! 13 | 2 | {{BE-VLAG}} [[Jacky Ickx]] | [[Team Lotus (1958-1994)|Lotus]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 78 | + 2 Rondes | 21 | &nbsp; |- ! 14 | 26 | {{GB-VLAG}} [[Graham Hill]] | [[Lola (renmotor)|Lola]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 77 | + 3 Rondes | 20 | &nbsp; |- ! 15 | 21 | {{FR-VLAG}} [[Jacques Laffite]] | [[Williams F1|Iso Marlboro]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 74 | Pap band | 18 | &nbsp; |- ! 16 | 33 |{{DE-VLAG}} [[Jochen Mass]] | [[McLaren]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 72 | + 8 Rondes | 12 | &nbsp; |- ! NC | 15 | {{NZ-VLAG}} [[Chris Amon]] | [[British Racing Motors|BRM]] | 70 | Nie geklassifiseer | 25 | &nbsp; |- ! NF | 12 |{{AT-VLAG}} [[Niki Lauda]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 67 | Ongeluk | 2 | &nbsp; |- ! NF | 16 |{{GB-VLAG}} [[Tom Pryce]] | [[Shadow (Formule 1)|Shadow]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 65 | Enjin | 13 | &nbsp; |- ! NF | 28 |{{GB-VLAG}} [[John Watson]] | [[Brabham]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 61 | Suspensie | 15 | &nbsp; |- ! NC | 14 |{{FR-VLAG}} [[Jean-Pierre Beltoise]] | [[British Racing Motors|BRM]] | 60 | Nie geklassifiseer | 17 | &nbsp; |- ! NF | 3 | {{Vlagikoon|Suid-Afrika|1928}} [[Jody Scheckter]] | [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 48 | Remme | 3 | &nbsp; |- ! NF | 17 | {{FR-VLAG}} [[Jean-Pierre Jarier]] | [[Shadow (Formule 1)|Shadow]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 46 | Halfas | 5 | &nbsp; |- ! NF | 20 | {{IT-VLAG}} [[Arturo Merzario]] | Iso Marlboro-[[Ford Motor Company|Ford]] | 40 | Hantering | 19 | &nbsp; |- ! NF | 50 | {{CA-VLAG}} [[Eppie Wietzes]] | [[Brabham]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 33 | Enjin | 26 | &nbsp; |- ! NF | 9 | {{DE-VLAG}} [[Hans Joachim Stuck]] | [[March Engineering|March]]-[[Ford Motor Company|Ford]] | 12 | Brandstofstelsel | 23 | &nbsp; |} {{F1GP 1970–1979}} [[Kategorie:Kanadese Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 1974|Kanada ]] 3rwadni4alm0nopfol3zup838t8td8f 0 469190 2967673 2026-09-16T13:12:57Z Sobaka 328 Begin 'n nuwe artikel, nog besigǃ 2967673 wikitext text/x-wiki Die '''Mauser-model 1895''' is 'n grendelaksiegeweer met 'n magasyn wat die 7×57 mm-Mauser-patroon gebruik. Dit is na talle oorsese moondhede uitgevoer, insluitend die Chileense weermag, wat dit as die '''Fusil Mauser Chileno Modelo 1895''' in gebruik geneem het.<ref name=":0">{{Cite book|title=Rifles of the World|last=Walter|first=John|publisher=Krause Publications|year=2006|isbn=0-89689-241-7|pages=307–310}}</ref> Dit is die eerste groot aanpassing van die Mauser-model 1893 en is tussen 1895 en 1900 vervaardig deur Deutsche Waffen und Munitionsfabriken (bekend as DWM) en sy voorganger, die Ludwig Loewe-maatskappy.<ref name=":1">{{Cite book|title=Mauser Military Rifles of the World|last=Ball|first=Robert|publisher=Gun Digest Books|year=2011|isbn=978-1-4402-1544-5|pages=73–76,255}}</ref> Die geweer is ook deur die [Boerekommando|Boere magte]] as standaard wapen gebruik gedurende die [[Tweede Vryheidsoorlog]]. ==Geskiedenis== Die Mauser-model 1895, wat aanvanklik in 1895–1896 deur Ludwig Loewe & Co en later deur DWM (1897–1900) verskaf is, het vir die eerste keer tydens 'n wedloop om vuurwapens tussen [[Argentinië]] en [[Chili]] in 1896 en 1898 verskyn <ref name=":1" /> Gedurende hierdie tydperk is meer as 80 000 Model 1895-gewere en 30 000 Model 1895-karabyne verskeep en aan die Chileense leër uitgereik.<ref name=":1" /> Die Model 1895 is kort na die [[Jameson-inval]] in Desember 1895 deur Ludwig Loewe & Co. (en later DWM) aan die [[Republiek van die Oranje-Vrystaat]] en die [[Zuid-Afrikaansche Republiek]] (die Z.A.R., maar meer algemeen bekend as die "Transvaal") verskaf om die tekort aan moderne magasyn-gevoerde gewere vir die staatsleër die hoof te bied.<ref name=":0" /> Ongeveer 70 000 Mauser-gewere is bestel, maar slegs 55 000 is afgelewer. Sommige van die gewere wat nie afgelewer is nie, is na Chili herlei; gevolglik het baie van die gewere in daardie land die inskripsie "O.V.S." (''Oranje Vrij Staat'') gedra. Die Model 1895 wat na die "Transvaal" gebring is, het ook as die "Boer Model"-Mauser bekendgestaan,<ref name=":2">{{Cite web|url=http://www.shootingtimes.com/long-guns/longgun_reviews_st_boermodel_201007/|title=The Model 1893/95 "Boer Model" Mauser|website=Shooting Times|date=23 September 2010 |language=en-US|access-date=2016-03-18}}</ref> en dié wat aan die Oranje-Vrystaat gelewer is, was gemerk met "O.V.S." net bokant die reeksnommer. Gewere wat aan die Transvaal gelewer is, het geen staatsmerke gedra nie. Almal was gemerk met "Mod. Mauser", gevolg deur die vervaardigingsdatum. Dit het gelei tot 'n misverstand oor die identifikasie tussen die Model 1896 en die Model 1897. Destyds kon 'n Afrikaanse boer (ook bekend as 'n Boer) 'n Mauser Model 1895 teen 'n prys van £3 koop. 'n Ander variant, in Afrikaans bekend as die "Plezier-Mauser", is teen 'n prys effens bo kosprys deur die onderskeie regerings en private handelaars vir sport- en private gebruik verkoop.<ref>{{Cite web|url=http://www.rifleshootermag.com/rifles/featured_rifles_plezier_071907/|title=Plezier Mauser|website=RifleShooter|date=23 September 2010 |language=en-US|access-date=2016-03-18}}</ref> Hierdie gewere het verskil wat betref kolfstyl, loop, visierlyne en versiering. Sommige van die laaste gewere wat deur DWM gelewer is, was toegerus met afwaarts geboë grendelhandvatsels, wat hulle geskik gemaak het vir Suid-Afrikaanse boere te perd. Die vervaardiging van die Mauser Model 1895 is in 1899 weens die Tweede Vryheidsoorlog gestaak.<ref name=":0" /> Die Mauser-model 1895 is ook in [[Meksiko]], [[Costa Rica]], [[Paraguay]], [[Iran]], [[El Salvador]] en [[Honduras]] gebruik.<ref name=":0" /> Mauser-model 1895-gewere en -karabyne was die standaardwapens van die verskillende Meksikaanse leërs tydens die [[Meksikaanse Rewolusie]],<ref>{{cite book|title=The Mexican Revolution 1910–20|series=Elite 137|first1=Alejandro|last1= de Quesada|first2= Philip|last2= Jowett|date= 28 Feb 2006|isbn=9781841769899|publisher= Osprey Publishing|page=14}}</ref> terwyl die Paraguayaanse gewere tydens die [[Chaco-oorlog]] in gevegte gebruik is.{{sfn|Ball|2011|p=275}} ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Vuurwapens]] [[Kategorie:Tweede Vryheidsoorlog]] s0bmd59rhfryrbjdhtl28qf20qkbcgl 2967674 2967673 2026-09-16T13:14:47Z Sobaka 328 Beeld 2967674 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Rifle, bolt action (AM 1930.61-17).jpg|duimnael|Mauser-model 1895, deur die Boere in Suid-Afrika gebruik; (in die Auckland-museum) .]] Die '''Mauser-model 1895''' is 'n grendelaksiegeweer met 'n magasyn wat die 7×57 mm-Mauser-patroon gebruik. Dit is na talle oorsese moondhede uitgevoer, insluitend die Chileense weermag, wat dit as die '''Fusil Mauser Chileno Modelo 1895''' in gebruik geneem het.<ref name=":0">{{Cite book|title=Rifles of the World|last=Walter|first=John|publisher=Krause Publications|year=2006|isbn=0-89689-241-7|pages=307–310}}</ref> Dit is die eerste groot aanpassing van die Mauser-model 1893 en is tussen 1895 en 1900 vervaardig deur Deutsche Waffen und Munitionsfabriken (bekend as DWM) en sy voorganger, die Ludwig Loewe-maatskappy.<ref name=":1">{{Cite book|title=Mauser Military Rifles of the World|last=Ball|first=Robert|publisher=Gun Digest Books|year=2011|isbn=978-1-4402-1544-5|pages=73–76,255}}</ref> Die geweer is ook deur die [Boerekommando|Boere magte]] as standaard wapen gebruik gedurende die [[Tweede Vryheidsoorlog]]. ==Geskiedenis== Die Mauser-model 1895, wat aanvanklik in 1895–1896 deur Ludwig Loewe & Co en later deur DWM (1897–1900) verskaf is, het vir die eerste keer tydens 'n wedloop om vuurwapens tussen [[Argentinië]] en [[Chili]] in 1896 en 1898 verskyn <ref name=":1" /> Gedurende hierdie tydperk is meer as 80 000 Model 1895-gewere en 30 000 Model 1895-karabyne verskeep en aan die Chileense leër uitgereik.<ref name=":1" /> Die Model 1895 is kort na die [[Jameson-inval]] in Desember 1895 deur Ludwig Loewe & Co. (en later DWM) aan die [[Republiek van die Oranje-Vrystaat]] en die [[Zuid-Afrikaansche Republiek]] (die Z.A.R., maar meer algemeen bekend as die "Transvaal") verskaf om die tekort aan moderne magasyn-gevoerde gewere vir die staatsleër die hoof te bied.<ref name=":0" /> Ongeveer 70 000 Mauser-gewere is bestel, maar slegs 55 000 is afgelewer. Sommige van die gewere wat nie afgelewer is nie, is na Chili herlei; gevolglik het baie van die gewere in daardie land die inskripsie "O.V.S." (''Oranje Vrij Staat'') gedra. Die Model 1895 wat na die "Transvaal" gebring is, het ook as die "Boer Model"-Mauser bekendgestaan,<ref name=":2">{{Cite web|url=http://www.shootingtimes.com/long-guns/longgun_reviews_st_boermodel_201007/|title=The Model 1893/95 "Boer Model" Mauser|website=Shooting Times|date=23 September 2010 |language=en-US|access-date=2016-03-18}}</ref> en dié wat aan die Oranje-Vrystaat gelewer is, was gemerk met "O.V.S." net bokant die reeksnommer. Gewere wat aan die Transvaal gelewer is, het geen staatsmerke gedra nie. Almal was gemerk met "Mod. Mauser", gevolg deur die vervaardigingsdatum. Dit het gelei tot 'n misverstand oor die identifikasie tussen die Model 1896 en die Model 1897. Destyds kon 'n Afrikaanse boer (ook bekend as 'n Boer) 'n Mauser Model 1895 teen 'n prys van £3 koop. 'n Ander variant, in Afrikaans bekend as die "Plezier-Mauser", is teen 'n prys effens bo kosprys deur die onderskeie regerings en private handelaars vir sport- en private gebruik verkoop.<ref>{{Cite web|url=http://www.rifleshootermag.com/rifles/featured_rifles_plezier_071907/|title=Plezier Mauser|website=RifleShooter|date=23 September 2010 |language=en-US|access-date=2016-03-18}}</ref> Hierdie gewere het verskil wat betref kolfstyl, loop, visierlyne en versiering. Sommige van die laaste gewere wat deur DWM gelewer is, was toegerus met afwaarts geboë grendelhandvatsels, wat hulle geskik gemaak het vir Suid-Afrikaanse boere te perd. Die vervaardiging van die Mauser Model 1895 is in 1899 weens die Tweede Vryheidsoorlog gestaak.<ref name=":0" /> Die Mauser-model 1895 is ook in [[Meksiko]], [[Costa Rica]], [[Paraguay]], [[Iran]], [[El Salvador]] en [[Honduras]] gebruik.<ref name=":0" /> Mauser-model 1895-gewere en -karabyne was die standaardwapens van die verskillende Meksikaanse leërs tydens die [[Meksikaanse Rewolusie]],<ref>{{cite book|title=The Mexican Revolution 1910–20|series=Elite 137|first1=Alejandro|last1= de Quesada|first2= Philip|last2= Jowett|date= 28 Feb 2006|isbn=9781841769899|publisher= Osprey Publishing|page=14}}</ref> terwyl die Paraguayaanse gewere tydens die [[Chaco-oorlog]] in gevegte gebruik is.{{sfn|Ball|2011|p=275}} ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Vuurwapens]] [[Kategorie:Tweede Vryheidsoorlog]] dtwucpk4i1fpr6hj4t9erc03stmay9f 2967676 2967674 2026-09-16T13:17:32Z Sobaka 328 Beeld 2967676 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Rifle, bolt action (AM 1930.61-17).jpg|duimnael|Mauser-model 1895, deur die Boere in Suid-Afrika gebruik; (in die Auckland-museum) .]] Die '''Mauser-model 1895''' is 'n grendelaksiegeweer met 'n magasyn wat die 7×57 mm-Mauser-patroon gebruik. Dit is na talle oorsese moondhede uitgevoer, insluitend die Chileense weermag, wat dit as die '''Fusil Mauser Chileno Modelo 1895''' in gebruik geneem het.<ref name=":0">{{Cite book|title=Rifles of the World|last=Walter|first=John|publisher=Krause Publications|year=2006|isbn=0-89689-241-7|pages=307–310}}</ref> Dit is die eerste groot aanpassing van die Mauser-model 1893 en is tussen 1895 en 1900 vervaardig deur Deutsche Waffen und Munitionsfabriken (bekend as DWM) en sy voorganger, die Ludwig Loewe-maatskappy.<ref name=":1">{{Cite book|title=Mauser Military Rifles of the World|last=Ball|first=Robert|publisher=Gun Digest Books|year=2011|isbn=978-1-4402-1544-5|pages=73–76,255}}</ref> Die geweer is ook deur die [Boerekommando|Boere magte]] as standaard wapen gebruik gedurende die [[Tweede Vryheidsoorlog]]. ==Geskiedenis== [[Lêer:Parada Militar 2014 (15105447867).jpg|links|duimnael|Chileense M1895-gewere tydens 'n militêre parade in 2014.]] Die Mauser-model 1895, wat aanvanklik in 1895–1896 deur Ludwig Loewe & Co en later deur DWM (1897–1900) verskaf is, het vir die eerste keer tydens 'n wedloop om vuurwapens tussen [[Argentinië]] en [[Chili]] in 1896 en 1898 verskyn <ref name=":1" /> Gedurende hierdie tydperk is meer as 80 000 Model 1895-gewere en 30 000 Model 1895-karabyne verskeep en aan die Chileense leër uitgereik.<ref name=":1" /> Die Model 1895 is kort na die [[Jameson-inval]] in Desember 1895 deur Ludwig Loewe & Co. (en later DWM) aan die [[Republiek van die Oranje-Vrystaat]] en die [[Zuid-Afrikaansche Republiek]] (die Z.A.R., maar meer algemeen bekend as die "Transvaal") verskaf om die tekort aan moderne magasyn-gevoerde gewere vir die staatsleër die hoof te bied.<ref name=":0" /> Ongeveer 70 000 Mauser-gewere is bestel, maar slegs 55 000 is afgelewer. Sommige van die gewere wat nie afgelewer is nie, is na Chili herlei; gevolglik het baie van die gewere in daardie land die inskripsie "O.V.S." (''Oranje Vrij Staat'') gedra. Die Model 1895 wat na die "Transvaal" gebring is, het ook as die "Boer Model"-Mauser bekendgestaan,<ref name=":2">{{Cite web|url=http://www.shootingtimes.com/long-guns/longgun_reviews_st_boermodel_201007/|title=The Model 1893/95 "Boer Model" Mauser|website=Shooting Times|date=23 September 2010 |language=en-US|access-date=2016-03-18}}</ref> en dié wat aan die Oranje-Vrystaat gelewer is, was gemerk met "O.V.S." net bokant die reeksnommer. Gewere wat aan die Transvaal gelewer is, het geen staatsmerke gedra nie. Almal was gemerk met "Mod. Mauser", gevolg deur die vervaardigingsdatum. Dit het gelei tot 'n misverstand oor die identifikasie tussen die Model 1896 en die Model 1897. Destyds kon 'n Afrikaanse boer (ook bekend as 'n Boer) 'n Mauser Model 1895 teen 'n prys van £3 koop. 'n Ander variant, in Afrikaans bekend as die "Plezier-Mauser", is teen 'n prys effens bo kosprys deur die onderskeie regerings en private handelaars vir sport- en private gebruik verkoop.<ref>{{Cite web|url=http://www.rifleshootermag.com/rifles/featured_rifles_plezier_071907/|title=Plezier Mauser|website=RifleShooter|date=23 September 2010 |language=en-US|access-date=2016-03-18}}</ref> Hierdie gewere het verskil wat betref kolfstyl, loop, visierlyne en versiering. Sommige van die laaste gewere wat deur DWM gelewer is, was toegerus met afwaarts geboë grendelhandvatsels, wat hulle geskik gemaak het vir Suid-Afrikaanse boere te perd. Die vervaardiging van die Mauser Model 1895 is in 1899 weens die Tweede Vryheidsoorlog gestaak.<ref name=":0" /> Die Mauser-model 1895 is ook in [[Meksiko]], [[Costa Rica]], [[Paraguay]], [[Iran]], [[El Salvador]] en [[Honduras]] gebruik.<ref name=":0" /> Mauser-model 1895-gewere en -karabyne was die standaardwapens van die verskillende Meksikaanse leërs tydens die [[Meksikaanse Rewolusie]],<ref>{{cite book|title=The Mexican Revolution 1910–20|series=Elite 137|first1=Alejandro|last1= de Quesada|first2= Philip|last2= Jowett|date= 28 Feb 2006|isbn=9781841769899|publisher= Osprey Publishing|page=14}}</ref> terwyl die Paraguayaanse gewere tydens die [[Chaco-oorlog]] in gevegte gebruik is.{{sfn|Ball|2011|p=275}} ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Vuurwapens]] [[Kategorie:Tweede Vryheidsoorlog]] izfcedd5sc1phn6q5i0zydnzdrfdlwh 2967677 2967676 2026-09-16T13:28:36Z Sobaka 328 2967677 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Rifle, bolt action (AM 1930.61-17).jpg|duimnael|Mauser-model 1895, deur die Boere in Suid-Afrika gebruik; (in die Auckland-museum) .]] Die '''Mauser-model 1895''' is 'n grendelaksiegeweer met 'n magasyn wat die 7×57 mm-Mauser-patroon gebruik. Dit is na talle oorsese moondhede uitgevoer, insluitend die Chileense weermag, wat dit as die '''Fusil Mauser Chileno Modelo 1895''' in gebruik geneem het.<ref name=":0">{{Cite book|title=Rifles of the World|last=Walter|first=John|publisher=Krause Publications|year=2006|isbn=0-89689-241-7|pages=307–310}}</ref> Dit is die eerste groot aanpassing van die Mauser-model 1893 en is tussen 1895 en 1900 vervaardig deur Deutsche Waffen und Munitionsfabriken (bekend as DWM) en sy voorganger, die Ludwig Loewe-maatskappy.<ref name=":1">{{Cite book|title=Mauser Military Rifles of the World|last=Ball|first=Robert|publisher=Gun Digest Books|year=2011|isbn=978-1-4402-1544-5|pages=73–76,255}}</ref> Die geweer is ook deur die [[Boerekommando|Boere magte]] as standaard wapen gebruik gedurende die [[Tweede Vryheidsoorlog]]. ==Geskiedenis== [[Lêer:Parada Militar 2014 (15105447867).jpg|links|duimnael|Chileense M1895-gewere tydens 'n militêre parade in 2014.]] Die Mauser-model 1895, wat aanvanklik in 1895–1896 deur Ludwig Loewe & Co en later deur DWM (1897–1900) verskaf is, het vir die eerste keer tydens 'n wedloop om vuurwapens tussen [[Argentinië]] en [[Chili]] in 1896 en 1898 verskyn <ref name=":1" /> Gedurende hierdie tydperk is meer as 80 000 Model 1895-gewere en 30 000 Model 1895-karabyne verskeep en aan die Chileense leër uitgereik.<ref name=":1" /> Die Model 1895 is kort na die [[Jameson-inval]] in Desember 1895 deur Ludwig Loewe & Co. (en later DWM) aan die [[Republiek van die Oranje-Vrystaat]] en die [[Zuid-Afrikaansche Republiek]] (die Z.A.R., maar meer algemeen bekend as die "Transvaal") verskaf om die tekort aan moderne magasyn-gevoerde gewere vir die staatsleër die hoof te bied.<ref name=":0" /> Ongeveer 70 000 Mauser-gewere is bestel, maar slegs 55 000 is afgelewer. Sommige van die gewere wat nie afgelewer is nie, is na Chili herlei; gevolglik het baie van die gewere in daardie land die inskripsie "O.V.S." (''Oranje Vrij Staat'') gedra. Die Model 1895 wat na die "Transvaal" gebring is, het ook as die "Boer Model"-Mauser bekendgestaan,<ref name=":2">{{Cite web|url=http://www.shootingtimes.com/long-guns/longgun_reviews_st_boermodel_201007/|title=The Model 1893/95 "Boer Model" Mauser|website=Shooting Times|date=23 September 2010 |language=en-US|access-date=2016-03-18}}</ref> en dié wat aan die Oranje-Vrystaat gelewer is, was gemerk met "O.V.S." net bokant die reeksnommer. Gewere wat aan die Transvaal gelewer is, het geen staatsmerke gedra nie. Almal was gemerk met "Mod. Mauser", gevolg deur die vervaardigingsdatum. Dit het gelei tot 'n misverstand oor die identifikasie tussen die Model 1896 en die Model 1897. Destyds kon 'n Afrikaanse boer (ook bekend as 'n Boer) 'n Mauser Model 1895 teen 'n prys van £3 koop. 'n Ander variant, in Afrikaans bekend as die "Plezier-Mauser", is teen 'n prys effens bo kosprys deur die onderskeie regerings en private handelaars vir sport- en private gebruik verkoop.<ref>{{Cite web|url=http://www.rifleshootermag.com/rifles/featured_rifles_plezier_071907/|title=Plezier Mauser|website=RifleShooter|date=23 September 2010 |language=en-US|access-date=2016-03-18}}</ref> Hierdie gewere het verskil wat betref kolfstyl, loop, visierlyne en versiering. Sommige van die laaste gewere wat deur DWM gelewer is, was toegerus met afwaarts geboë grendelhandvatsels, wat hulle geskik gemaak het vir Suid-Afrikaanse boere te perd. Die vervaardiging van die Mauser Model 1895 is in 1899 weens die Tweede Vryheidsoorlog gestaak.<ref name=":0" /> Die Mauser-model 1895 is ook in [[Meksiko]], [[Costa Rica]], [[Paraguay]], [[Iran]], [[El Salvador]] en [[Honduras]] gebruik.<ref name=":0" /> Mauser-model 1895-gewere en -karabyne was die standaardwapens van die verskillende Meksikaanse leërs tydens die [[Meksikaanse Rewolusie]],<ref>{{cite book|title=The Mexican Revolution 1910–20|series=Elite 137|first1=Alejandro|last1= de Quesada|first2= Philip|last2= Jowett|date= 28 Feb 2006|isbn=9781841769899|publisher= Osprey Publishing|page=14}}</ref> terwyl die Paraguayaanse gewere tydens die [[Chaco-oorlog]] in gevegte gebruik is.{{sfn|Ball|2011|p=275}} ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Vuurwapens]] [[Kategorie:Tweede Vryheidsoorlog]] mabyokzfhq02r6ifodc95zfpqijtyed 2967680 2967677 2026-09-16T13:44:10Z Sobaka 328 gebruikers 2967680 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Rifle, bolt action (AM 1930.61-17).jpg|duimnael|Mauser-model 1895, deur die Boere in Suid-Afrika gebruik; (in die Auckland-museum) .]] Die '''Mauser-model 1895''' is 'n grendelaksiegeweer met 'n magasyn wat die 7×57 mm-Mauser-patroon gebruik. Dit is na talle oorsese moondhede uitgevoer, insluitend die Chileense weermag, wat dit as die '''Fusil Mauser Chileno Modelo 1895''' in gebruik geneem het.<ref name=":0">{{Cite book|title=Rifles of the World|last=Walter|first=John|publisher=Krause Publications|year=2006|isbn=0-89689-241-7|pages=307–310}}</ref> Dit is die eerste groot aanpassing van die Mauser-model 1893 en is tussen 1895 en 1900 vervaardig deur Deutsche Waffen und Munitionsfabriken (bekend as DWM) en sy voorganger, die Ludwig Loewe-maatskappy.<ref name=":1">{{Cite book|title=Mauser Military Rifles of the World|last=Ball|first=Robert|publisher=Gun Digest Books|year=2011|isbn=978-1-4402-1544-5|pages=73–76,255}}</ref> Die geweer is ook deur die [[Boerekommando|Boere magte]] as standaard wapen gebruik gedurende die [[Tweede Vryheidsoorlog]]. ==Geskiedenis== [[Lêer:Parada Militar 2014 (15105447867).jpg|links|duimnael|Chileense M1895-gewere tydens 'n militêre parade in 2014.]] Die Mauser-model 1895, wat aanvanklik in 1895–1896 deur Ludwig Loewe & Co en later deur DWM (1897–1900) verskaf is, het vir die eerste keer tydens 'n wedloop om vuurwapens tussen [[Argentinië]] en [[Chili]] in 1896 en 1898 verskyn <ref name=":1" /> Gedurende hierdie tydperk is meer as 80 000 Model 1895-gewere en 30 000 Model 1895-karabyne verskeep en aan die Chileense leër uitgereik.<ref name=":1" /> Die Model 1895 is kort na die [[Jameson-inval]] in Desember 1895 deur Ludwig Loewe & Co. (en later DWM) aan die [[Republiek van die Oranje-Vrystaat]] en die [[Zuid-Afrikaansche Republiek]] (die Z.A.R., maar meer algemeen bekend as die "Transvaal") verskaf om die tekort aan moderne magasyn-gevoerde gewere vir die staatsleër die hoof te bied.<ref name=":0" /> Ongeveer 70 000 Mauser-gewere is bestel, maar slegs 55 000 is afgelewer. Sommige van die gewere wat nie afgelewer is nie, is na Chili herlei; gevolglik het baie van die gewere in daardie land die inskripsie "O.V.S." (''Oranje Vrij Staat'') gedra. Die Model 1895 wat na die "Transvaal" gebring is, het ook as die "Boer Model"-Mauser bekendgestaan,<ref name=":2">{{Cite web|url=http://www.shootingtimes.com/long-guns/longgun_reviews_st_boermodel_201007/|title=The Model 1893/95 "Boer Model" Mauser|website=Shooting Times|date=23 September 2010 |language=en-US|access-date=2016-03-18}}</ref> en dié wat aan die Oranje-Vrystaat gelewer is, was gemerk met "O.V.S." net bokant die reeksnommer. Gewere wat aan die Transvaal gelewer is, het geen staatsmerke gedra nie. Almal was gemerk met "Mod. Mauser", gevolg deur die vervaardigingsdatum. Dit het gelei tot 'n misverstand oor die identifikasie tussen die Model 1896 en die Model 1897. Destyds kon 'n Afrikaanse boer (ook bekend as 'n Boer) 'n Mauser Model 1895 teen 'n prys van £3 koop. 'n Ander variant, in Afrikaans bekend as die "Plezier-Mauser", is teen 'n prys effens bo kosprys deur die onderskeie regerings en private handelaars vir sport- en private gebruik verkoop.<ref>{{Cite web|url=http://www.rifleshootermag.com/rifles/featured_rifles_plezier_071907/|title=Plezier Mauser|website=RifleShooter|date=23 September 2010 |language=en-US|access-date=2016-03-18}}</ref> Hierdie gewere het verskil wat betref kolfstyl, loop, visierlyne en versiering. Sommige van die laaste gewere wat deur DWM gelewer is, was toegerus met afwaarts geboë grendelhandvatsels, wat hulle geskik gemaak het vir Suid-Afrikaanse boere te perd. Die vervaardiging van die Mauser Model 1895 is in 1899 weens die Tweede Vryheidsoorlog gestaak.<ref name=":0" /> Die Mauser-model 1895 is ook in [[Meksiko]], [[Costa Rica]], [[Paraguay]], [[Iran]], [[El Salvador]] en [[Honduras]] gebruik.<ref name=":0" /> Mauser-model 1895-gewere en -karabyne was die standaardwapens van die verskillende Meksikaanse leërs tydens die [[Meksikaanse Rewolusie]],<ref>{{cite book|title=The Mexican Revolution 1910–20|series=Elite 137|first1=Alejandro|last1= de Quesada|first2= Philip|last2= Jowett|date= 28 Feb 2006|isbn=9781841769899|publisher= Osprey Publishing|page=14}}</ref> terwyl die Paraguayaanse gewere tydens die [[Chaco-oorlog]] in gevegte gebruik is.{{sfn|Ball|2011|p=275}} {{Div col|colwidth=22em}} * {{vlagland|Chili}}<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":2" /><ref name=":3" /><ref name=":4">{{cite web |url=http://kieranmcmullen.com/2012/10/07/weapons-of-the-second-boer-war/ |title=Weapons of the Second Boer War |last=Kieran |website=Kieran McMullen |date=7 Oktober 2012 |access-date=18 Maart 2016}}</ref> * {{vlagikoon|Sjina}} [[Qing-dinastie|Sjina]]<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":4" /> * {{vlagland|Costa Rica}}<ref name=":0" /><ref name=":1" /> * {{vlagland|Dominikaanse Republiek}}<ref>{{cite web |url=https://www.thefreelibrary.com/The+military+rifle+cartridges+of+the+Dominican+Republic:+from+.50-70...-a0267204205 |title=The military rifle cartridges of the Dominican Republic: from .50-70 to 5.56mm}}</ref> * [[Lêer:Flag of El Salvador (1875–1912).svg|23px|rand|skakel=El Salvador]] [[El Salvador]]<ref name=":0" /> * {{vlagland|Honduras}}<ref name=":0" /><ref name=":1" /> * [[Lêer:Early 20th Century Qajar Flag.svg|23px|rand|skakel=Iran]] [[Iran]]<ref name=":0" /> * {{vlagland|Meksiko}}<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":4" /> * {{vlagland|Oranje-Vrystaat}}<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":2" /><ref name=":3" /><ref name=":4" /> * {{vlagland|Paraguay}}<ref name=":0" /> * {{vlagikoon|Serwië}} [[Koninkryk van Serwië|Serwië]]<ref name="Balkans" /> * {{vlagland|Zuid-Afrikaansche Republiek}}<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":2" /><ref name=":3" /><ref name=":4" /> * {{vlagland|Uruguay}}<ref name=":0" /><ref name=":4" /> {{Div col end}} ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Vuurwapens]] [[Kategorie:Tweede Vryheidsoorlog]] ts3didk7joa9pshyhp7s5zz2r0nb3cj 2967681 2967680 2026-09-16T13:47:17Z Sobaka 328 2967681 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Rifle, bolt action (AM 1930.61-17).jpg|duimnael|Mauser-model 1895, deur die Boere in Suid-Afrika gebruik; (in die Auckland-museum) .]] Die '''Mauser-model 1895''' is 'n grendelaksiegeweer met 'n magasyn wat die 7×57 mm-Mauser-patroon gebruik. Dit is na talle oorsese moondhede uitgevoer, insluitend die Chileense weermag, wat dit as die '''Fusil Mauser Chileno Modelo 1895''' in gebruik geneem het.<ref name=":0">{{Cite book|title=Rifles of the World|last=Walter|first=John|publisher=Krause Publications|year=2006|isbn=0-89689-241-7|pages=307–310}}</ref> Dit is die eerste groot aanpassing van die Mauser-model 1893 en is tussen 1895 en 1900 vervaardig deur Deutsche Waffen und Munitionsfabriken (bekend as DWM) en sy voorganger, die Ludwig Loewe-maatskappy.<ref name=":1">{{Cite book|title=Mauser Military Rifles of the World|last=Ball|first=Robert|publisher=Gun Digest Books|year=2011|isbn=978-1-4402-1544-5|pages=73–76,255}}</ref> Die geweer is ook deur die [[Boerekommando|Boere magte]] as standaard wapen gebruik gedurende die [[Tweede Vryheidsoorlog]]. ==Geskiedenis== [[Lêer:Parada Militar 2014 (15105447867).jpg|links|duimnael|Chileense M1895-gewere tydens 'n militêre parade in 2014.]] Die Mauser-model 1895, wat aanvanklik in 1895–1896 deur Ludwig Loewe & Co en later deur DWM (1897–1900) verskaf is, het vir die eerste keer tydens 'n wedloop om vuurwapens tussen [[Argentinië]] en [[Chili]] in 1896 en 1898 verskyn <ref name=":1" /> Gedurende hierdie tydperk is meer as 80 000 Model 1895-gewere en 30 000 Model 1895-karabyne verskeep en aan die Chileense leër uitgereik.<ref name=":1" /> Die Model 1895 is kort na die [[Jameson-inval]] in Desember 1895 deur Ludwig Loewe & Co. (en later DWM) aan die [[Republiek van die Oranje-Vrystaat]] en die [[Zuid-Afrikaansche Republiek]] (die Z.A.R., maar meer algemeen bekend as die "Transvaal") verskaf om die tekort aan moderne magasyn-gevoerde gewere vir die staatsleër die hoof te bied.<ref name=":0" /> Ongeveer 70 000 Mauser-gewere is bestel, maar slegs 55 000 is afgelewer. Sommige van die gewere wat nie afgelewer is nie, is na Chili herlei; gevolglik het baie van die gewere in daardie land die inskripsie "O.V.S." (''Oranje Vrij Staat'') gedra. Die Model 1895 wat na die "Transvaal" gebring is, het ook as die "Boer Model"-Mauser bekendgestaan,<ref name=":2">{{Cite web|url=http://www.shootingtimes.com/long-guns/longgun_reviews_st_boermodel_201007/|title=The Model 1893/95 "Boer Model" Mauser|website=Shooting Times|date=23 September 2010 |language=en-US|access-date=2016-03-18}}</ref> en dié wat aan die Oranje-Vrystaat gelewer is, was gemerk met "O.V.S." net bokant die reeksnommer. Gewere wat aan die Transvaal gelewer is, het geen staatsmerke gedra nie. Almal was gemerk met "Mod. Mauser", gevolg deur die vervaardigingsdatum. Dit het gelei tot 'n misverstand oor die identifikasie tussen die Model 1896 en die Model 1897. Destyds kon 'n Afrikaanse boer (ook bekend as 'n Boer) 'n Mauser Model 1895 teen 'n prys van £3 koop. 'n Ander variant, in Afrikaans bekend as die "Plezier-Mauser", is teen 'n prys effens bo kosprys deur die onderskeie regerings en private handelaars vir sport- en private gebruik verkoop.<ref>{{Cite web|url=http://www.rifleshootermag.com/rifles/featured_rifles_plezier_071907/|title=Plezier Mauser|website=RifleShooter|date=23 September 2010 |language=en-US|access-date=2016-03-18}}</ref> Hierdie gewere het verskil wat betref kolfstyl, loop, visierlyne en versiering. Sommige van die laaste gewere wat deur DWM gelewer is, was toegerus met afwaarts geboë grendelhandvatsels, wat hulle geskik gemaak het vir Suid-Afrikaanse boere te perd. Die vervaardiging van die Mauser Model 1895 is in 1899 weens die Tweede Vryheidsoorlog gestaak.<ref name=":0" /> Die Mauser-model 1895 is ook in [[Meksiko]], [[Costa Rica]], [[Paraguay]], [[Iran]], [[El Salvador]] en [[Honduras]] gebruik.<ref name=":0" /> Mauser-model 1895-gewere en -karabyne was die standaardwapens van die verskillende Meksikaanse leërs tydens die [[Meksikaanse Rewolusie]],<ref>{{cite book|title=The Mexican Revolution 1910–20|series=Elite 137|first1=Alejandro|last1= de Quesada|first2= Philip|last2= Jowett|date= 28 Feb 2006|isbn=9781841769899|publisher= Osprey Publishing|page=14}}</ref> terwyl die Paraguayaanse gewere tydens die [[Chaco-oorlog]] in gevegte gebruik is.{{sfn|Ball|2011|p=275}} ==Gebruikers== {{Div col|colwidth=22em}} * {{vlagland|Chili}}<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":2" /><ref name=":3" /><ref name=":4">{{cite web |url=http://kieranmcmullen.com/2012/10/07/weapons-of-the-second-boer-war/ |title=Weapons of the Second Boer War |last=Kieran |website=Kieran McMullen |date=7 Oktober 2012 |access-date=18 Maart 2016}}</ref> * {{vlagikoon|Qing-dinastie}} [[Qing-dinastie]]<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":4" /> * {{vlagland|Costa Rica}}<ref name=":0" /><ref name=":1" /> * {{vlagland|Dominikaanse Republiek}}<ref>{{cite web |url=https://www.thefreelibrary.com/The+military+rifle+cartridges+of+the+Dominican+Republic:+from+.50-70...-a0267204205 |title=The military rifle cartridges of the Dominican Republic: from .50-70 to 5.56mm}}</ref> * [[Lêer:Flag of El Salvador (1875–1912).svg|23px|rand|skakel=El Salvador]] [[El Salvador]]<ref name=":0" /> * {{vlagland|Honduras}}<ref name=":0" /><ref name=":1" /> * [[Lêer:Early 20th Century Qajar Flag.svg|23px|rand|skakel=Iran]] [[Iran]]<ref name=":0" /> * {{vlagland|Meksiko}}<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":4" /> * {{vlagland|Oranje-Vrystaat}}<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":2" /><ref name=":3" /><ref name=":4" /> * {{vlagland|Paraguay}}<ref name=":0" /> * {{vlagikoon|Serwië}} [[Koninkryk van Serwië|Serwië]]<ref name="Balkans" /> * {{vlagland|Zuid-Afrikaansche Republiek}}<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":2" /><ref name=":3" /><ref name=":4" /> * {{vlagland|Uruguay}}<ref name=":0" /><ref name=":4" /> {{Div col end}} ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Vuurwapens]] [[Kategorie:Tweede Vryheidsoorlog]] 68z3cv2gmwdikkvtv6fscit2en071n8 2967682 2967681 2026-09-16T13:49:58Z Sobaka 328 /* Gebruikers */ vlag 2967682 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Rifle, bolt action (AM 1930.61-17).jpg|duimnael|Mauser-model 1895, deur die Boere in Suid-Afrika gebruik; (in die Auckland-museum) .]] Die '''Mauser-model 1895''' is 'n grendelaksiegeweer met 'n magasyn wat die 7×57 mm-Mauser-patroon gebruik. Dit is na talle oorsese moondhede uitgevoer, insluitend die Chileense weermag, wat dit as die '''Fusil Mauser Chileno Modelo 1895''' in gebruik geneem het.<ref name=":0">{{Cite book|title=Rifles of the World|last=Walter|first=John|publisher=Krause Publications|year=2006|isbn=0-89689-241-7|pages=307–310}}</ref> Dit is die eerste groot aanpassing van die Mauser-model 1893 en is tussen 1895 en 1900 vervaardig deur Deutsche Waffen und Munitionsfabriken (bekend as DWM) en sy voorganger, die Ludwig Loewe-maatskappy.<ref name=":1">{{Cite book|title=Mauser Military Rifles of the World|last=Ball|first=Robert|publisher=Gun Digest Books|year=2011|isbn=978-1-4402-1544-5|pages=73–76,255}}</ref> Die geweer is ook deur die [[Boerekommando|Boere magte]] as standaard wapen gebruik gedurende die [[Tweede Vryheidsoorlog]]. ==Geskiedenis== [[Lêer:Parada Militar 2014 (15105447867).jpg|links|duimnael|Chileense M1895-gewere tydens 'n militêre parade in 2014.]] Die Mauser-model 1895, wat aanvanklik in 1895–1896 deur Ludwig Loewe & Co en later deur DWM (1897–1900) verskaf is, het vir die eerste keer tydens 'n wedloop om vuurwapens tussen [[Argentinië]] en [[Chili]] in 1896 en 1898 verskyn <ref name=":1" /> Gedurende hierdie tydperk is meer as 80 000 Model 1895-gewere en 30 000 Model 1895-karabyne verskeep en aan die Chileense leër uitgereik.<ref name=":1" /> Die Model 1895 is kort na die [[Jameson-inval]] in Desember 1895 deur Ludwig Loewe & Co. (en later DWM) aan die [[Republiek van die Oranje-Vrystaat]] en die [[Zuid-Afrikaansche Republiek]] (die Z.A.R., maar meer algemeen bekend as die "Transvaal") verskaf om die tekort aan moderne magasyn-gevoerde gewere vir die staatsleër die hoof te bied.<ref name=":0" /> Ongeveer 70 000 Mauser-gewere is bestel, maar slegs 55 000 is afgelewer. Sommige van die gewere wat nie afgelewer is nie, is na Chili herlei; gevolglik het baie van die gewere in daardie land die inskripsie "O.V.S." (''Oranje Vrij Staat'') gedra. Die Model 1895 wat na die "Transvaal" gebring is, het ook as die "Boer Model"-Mauser bekendgestaan,<ref name=":2">{{Cite web|url=http://www.shootingtimes.com/long-guns/longgun_reviews_st_boermodel_201007/|title=The Model 1893/95 "Boer Model" Mauser|website=Shooting Times|date=23 September 2010 |language=en-US|access-date=2016-03-18}}</ref> en dié wat aan die Oranje-Vrystaat gelewer is, was gemerk met "O.V.S." net bokant die reeksnommer. Gewere wat aan die Transvaal gelewer is, het geen staatsmerke gedra nie. Almal was gemerk met "Mod. Mauser", gevolg deur die vervaardigingsdatum. Dit het gelei tot 'n misverstand oor die identifikasie tussen die Model 1896 en die Model 1897. Destyds kon 'n Afrikaanse boer (ook bekend as 'n Boer) 'n Mauser Model 1895 teen 'n prys van £3 koop. 'n Ander variant, in Afrikaans bekend as die "Plezier-Mauser", is teen 'n prys effens bo kosprys deur die onderskeie regerings en private handelaars vir sport- en private gebruik verkoop.<ref>{{Cite web|url=http://www.rifleshootermag.com/rifles/featured_rifles_plezier_071907/|title=Plezier Mauser|website=RifleShooter|date=23 September 2010 |language=en-US|access-date=2016-03-18}}</ref> Hierdie gewere het verskil wat betref kolfstyl, loop, visierlyne en versiering. Sommige van die laaste gewere wat deur DWM gelewer is, was toegerus met afwaarts geboë grendelhandvatsels, wat hulle geskik gemaak het vir Suid-Afrikaanse boere te perd. Die vervaardiging van die Mauser Model 1895 is in 1899 weens die Tweede Vryheidsoorlog gestaak.<ref name=":0" /> Die Mauser-model 1895 is ook in [[Meksiko]], [[Costa Rica]], [[Paraguay]], [[Iran]], [[El Salvador]] en [[Honduras]] gebruik.<ref name=":0" /> Mauser-model 1895-gewere en -karabyne was die standaardwapens van die verskillende Meksikaanse leërs tydens die [[Meksikaanse Rewolusie]],<ref>{{cite book|title=The Mexican Revolution 1910–20|series=Elite 137|first1=Alejandro|last1= de Quesada|first2= Philip|last2= Jowett|date= 28 Feb 2006|isbn=9781841769899|publisher= Osprey Publishing|page=14}}</ref> terwyl die Paraguayaanse gewere tydens die [[Chaco-oorlog]] in gevegte gebruik is.{{sfn|Ball|2011|p=275}} ==Gebruikers== {{Div col|colwidth=22em}} * {{vlagland|Chili}}<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":2" /><ref name=":3" /><ref name=":4">{{cite web |url=http://kieranmcmullen.com/2012/10/07/weapons-of-the-second-boer-war/ |title=Weapons of the Second Boer War |last=Kieran |website=Kieran McMullen |date=7 Oktober 2012 |access-date=18 Maart 2016}}</ref> * [[Lêer:Flag of China (1889–1912).svg|23px]] [[Qing-dinastie]]<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":4" /> * {{vlagland|Costa Rica}}<ref name=":0" /><ref name=":1" /> * {{vlagland|Dominikaanse Republiek}}<ref>{{cite web |url=https://www.thefreelibrary.com/The+military+rifle+cartridges+of+the+Dominican+Republic:+from+.50-70...-a0267204205 |title=The military rifle cartridges of the Dominican Republic: from .50-70 to 5.56mm}}</ref> * [[Lêer:Flag of El Salvador (1875–1912).svg|23px|rand|skakel=El Salvador]] [[El Salvador]]<ref name=":0" /> * {{vlagland|Honduras}}<ref name=":0" /><ref name=":1" /> * [[Lêer:Early 20th Century Qajar Flag.svg|23px|rand|skakel=Iran]] [[Iran]]<ref name=":0" /> * {{vlagland|Meksiko}}<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":4" /> * {{vlagland|Oranje-Vrystaat}}<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":2" /><ref name=":3" /><ref name=":4" /> * {{vlagland|Paraguay}}<ref name=":0" /> * {{vlagikoon|Serwië}} [[Koninkryk van Serwië|Serwië]]<ref name="Balkans" /> * {{vlagland|Zuid-Afrikaansche Republiek}}<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":2" /><ref name=":3" /><ref name=":4" /> * {{vlagland|Uruguay}}<ref name=":0" /><ref name=":4" /> {{Div col end}} ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Vuurwapens]] [[Kategorie:Tweede Vryheidsoorlog]] 2v7g9itgd3sgve66kps0h0thc1ykcj8 2967683 2967682 2026-09-16T13:52:51Z Sobaka 328 /* Gebruikers */ verwysing 2967683 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Rifle, bolt action (AM 1930.61-17).jpg|duimnael|Mauser-model 1895, deur die Boere in Suid-Afrika gebruik; (in die Auckland-museum) .]] Die '''Mauser-model 1895''' is 'n grendelaksiegeweer met 'n magasyn wat die 7×57 mm-Mauser-patroon gebruik. Dit is na talle oorsese moondhede uitgevoer, insluitend die Chileense weermag, wat dit as die '''Fusil Mauser Chileno Modelo 1895''' in gebruik geneem het.<ref name=":0">{{Cite book|title=Rifles of the World|last=Walter|first=John|publisher=Krause Publications|year=2006|isbn=0-89689-241-7|pages=307–310}}</ref> Dit is die eerste groot aanpassing van die Mauser-model 1893 en is tussen 1895 en 1900 vervaardig deur Deutsche Waffen und Munitionsfabriken (bekend as DWM) en sy voorganger, die Ludwig Loewe-maatskappy.<ref name=":1">{{Cite book|title=Mauser Military Rifles of the World|last=Ball|first=Robert|publisher=Gun Digest Books|year=2011|isbn=978-1-4402-1544-5|pages=73–76,255}}</ref> Die geweer is ook deur die [[Boerekommando|Boere magte]] as standaard wapen gebruik gedurende die [[Tweede Vryheidsoorlog]]. ==Geskiedenis== [[Lêer:Parada Militar 2014 (15105447867).jpg|links|duimnael|Chileense M1895-gewere tydens 'n militêre parade in 2014.]] Die Mauser-model 1895, wat aanvanklik in 1895–1896 deur Ludwig Loewe & Co en later deur DWM (1897–1900) verskaf is, het vir die eerste keer tydens 'n wedloop om vuurwapens tussen [[Argentinië]] en [[Chili]] in 1896 en 1898 verskyn <ref name=":1" /> Gedurende hierdie tydperk is meer as 80 000 Model 1895-gewere en 30 000 Model 1895-karabyne verskeep en aan die Chileense leër uitgereik.<ref name=":1" /> Die Model 1895 is kort na die [[Jameson-inval]] in Desember 1895 deur Ludwig Loewe & Co. (en later DWM) aan die [[Republiek van die Oranje-Vrystaat]] en die [[Zuid-Afrikaansche Republiek]] (die Z.A.R., maar meer algemeen bekend as die "Transvaal") verskaf om die tekort aan moderne magasyn-gevoerde gewere vir die staatsleër die hoof te bied.<ref name=":0" /> Ongeveer 70 000 Mauser-gewere is bestel, maar slegs 55 000 is afgelewer. Sommige van die gewere wat nie afgelewer is nie, is na Chili herlei; gevolglik het baie van die gewere in daardie land die inskripsie "O.V.S." (''Oranje Vrij Staat'') gedra. Die Model 1895 wat na die "Transvaal" gebring is, het ook as die "Boer Model"-Mauser bekendgestaan,<ref name=":2">{{Cite web|url=http://www.shootingtimes.com/long-guns/longgun_reviews_st_boermodel_201007/|title=The Model 1893/95 "Boer Model" Mauser|website=Shooting Times|date=23 September 2010 |language=en-US|access-date=2016-03-18}}</ref> en dié wat aan die Oranje-Vrystaat gelewer is, was gemerk met "O.V.S." net bokant die reeksnommer. Gewere wat aan die Transvaal gelewer is, het geen staatsmerke gedra nie. Almal was gemerk met "Mod. Mauser", gevolg deur die vervaardigingsdatum. Dit het gelei tot 'n misverstand oor die identifikasie tussen die Model 1896 en die Model 1897. Destyds kon 'n Afrikaanse boer (ook bekend as 'n Boer) 'n Mauser Model 1895 teen 'n prys van £3 koop. 'n Ander variant, in Afrikaans bekend as die "Plezier-Mauser", is teen 'n prys effens bo kosprys deur die onderskeie regerings en private handelaars vir sport- en private gebruik verkoop.<ref>{{Cite web|url=http://www.rifleshootermag.com/rifles/featured_rifles_plezier_071907/|title=Plezier Mauser|website=RifleShooter|date=23 September 2010 |language=en-US|access-date=2016-03-18}}</ref> Hierdie gewere het verskil wat betref kolfstyl, loop, visierlyne en versiering. Sommige van die laaste gewere wat deur DWM gelewer is, was toegerus met afwaarts geboë grendelhandvatsels, wat hulle geskik gemaak het vir Suid-Afrikaanse boere te perd. Die vervaardiging van die Mauser Model 1895 is in 1899 weens die Tweede Vryheidsoorlog gestaak.<ref name=":0" /> Die Mauser-model 1895 is ook in [[Meksiko]], [[Costa Rica]], [[Paraguay]], [[Iran]], [[El Salvador]] en [[Honduras]] gebruik.<ref name=":0" /> Mauser-model 1895-gewere en -karabyne was die standaardwapens van die verskillende Meksikaanse leërs tydens die [[Meksikaanse Rewolusie]],<ref>{{cite book|title=The Mexican Revolution 1910–20|series=Elite 137|first1=Alejandro|last1= de Quesada|first2= Philip|last2= Jowett|date= 28 Feb 2006|isbn=9781841769899|publisher= Osprey Publishing|page=14}}</ref> terwyl die Paraguayaanse gewere tydens die [[Chaco-oorlog]] in gevegte gebruik is.{{sfn|Ball|2011|p=275}} ==Gebruikers== {{Div col|colwidth=22em}} * {{vlagland|Chili}}<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":2" /><ref name=":3" /><ref name=":4">{{cite web |url=http://kieranmcmullen.com/2012/10/07/weapons-of-the-second-boer-war/ |title=Weapons of the Second Boer War |last=Kieran |website=Kieran McMullen |date=7 Oktober 2012 |access-date=18 Maart 2016}}</ref> * [[Lêer:Flag of China (1889–1912).svg|23px]] [[Qing-dinastie]]<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":4" /> * {{vlagland|Costa Rica}}<ref name=":0" /><ref name=":1" /> * {{vlagland|Dominikaanse Republiek}}<ref>{{cite web |url=https://www.thefreelibrary.com/The+military+rifle+cartridges+of+the+Dominican+Republic:+from+.50-70...-a0267204205 |title=The military rifle cartridges of the Dominican Republic: from .50-70 to 5.56mm}}</ref> * [[Lêer:Flag of El Salvador (1875–1912).svg|23px|rand|skakel=El Salvador]] [[El Salvador]]<ref name=":0" /> * {{vlagland|Honduras}}<ref name=":0" /><ref name=":1" /> * [[Lêer:Early 20th Century Qajar Flag.svg|23px|rand|skakel=Iran]] [[Iran]]<ref name=":0" /> * {{vlagland|Meksiko}}<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":4" /> * {{vlagland|Oranje-Vrystaat}}<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":2" /><ref name=":3">{{Cite book|title=Bolt Action Rifles|last1=Haas|first1=Frank De|last2=Zwoll|first2=Wayne|publisher=Krause Publications|year=2003|isbn=0-87349-660-4|pages=134–141}}</ref><ref name=":4" /> * {{vlagland|Paraguay}}<ref name=":0" /> * {{vlagikoon|Serwië}} [[Koninkryk van Serwië|Serwië]]<ref name="Balkans" /> * {{vlagland|Zuid-Afrikaansche Republiek}}<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":2" /><ref name=":3" /><ref name=":4" /> * {{vlagland|Uruguay}}<ref name=":0" /><ref name=":4" /> {{Div col end}} ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Vuurwapens]] [[Kategorie:Tweede Vryheidsoorlog]] ls48bc3es4k5jq8s9fjmf8rltfjmqfl 2967684 2967683 2026-09-16T13:55:22Z Sobaka 328 /* Gebruikers */ verwysing 2967684 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Rifle, bolt action (AM 1930.61-17).jpg|duimnael|Mauser-model 1895, deur die Boere in Suid-Afrika gebruik; (in die Auckland-museum) .]] Die '''Mauser-model 1895''' is 'n grendelaksiegeweer met 'n magasyn wat die 7×57 mm-Mauser-patroon gebruik. Dit is na talle oorsese moondhede uitgevoer, insluitend die Chileense weermag, wat dit as die '''Fusil Mauser Chileno Modelo 1895''' in gebruik geneem het.<ref name=":0">{{Cite book|title=Rifles of the World|last=Walter|first=John|publisher=Krause Publications|year=2006|isbn=0-89689-241-7|pages=307–310}}</ref> Dit is die eerste groot aanpassing van die Mauser-model 1893 en is tussen 1895 en 1900 vervaardig deur Deutsche Waffen und Munitionsfabriken (bekend as DWM) en sy voorganger, die Ludwig Loewe-maatskappy.<ref name=":1">{{Cite book|title=Mauser Military Rifles of the World|last=Ball|first=Robert|publisher=Gun Digest Books|year=2011|isbn=978-1-4402-1544-5|pages=73–76,255}}</ref> Die geweer is ook deur die [[Boerekommando|Boere magte]] as standaard wapen gebruik gedurende die [[Tweede Vryheidsoorlog]]. ==Geskiedenis== [[Lêer:Parada Militar 2014 (15105447867).jpg|links|duimnael|Chileense M1895-gewere tydens 'n militêre parade in 2014.]] Die Mauser-model 1895, wat aanvanklik in 1895–1896 deur Ludwig Loewe & Co en later deur DWM (1897–1900) verskaf is, het vir die eerste keer tydens 'n wedloop om vuurwapens tussen [[Argentinië]] en [[Chili]] in 1896 en 1898 verskyn <ref name=":1" /> Gedurende hierdie tydperk is meer as 80 000 Model 1895-gewere en 30 000 Model 1895-karabyne verskeep en aan die Chileense leër uitgereik.<ref name=":1" /> Die Model 1895 is kort na die [[Jameson-inval]] in Desember 1895 deur Ludwig Loewe & Co. (en later DWM) aan die [[Republiek van die Oranje-Vrystaat]] en die [[Zuid-Afrikaansche Republiek]] (die Z.A.R., maar meer algemeen bekend as die "Transvaal") verskaf om die tekort aan moderne magasyn-gevoerde gewere vir die staatsleër die hoof te bied.<ref name=":0" /> Ongeveer 70 000 Mauser-gewere is bestel, maar slegs 55 000 is afgelewer. Sommige van die gewere wat nie afgelewer is nie, is na Chili herlei; gevolglik het baie van die gewere in daardie land die inskripsie "O.V.S." (''Oranje Vrij Staat'') gedra. Die Model 1895 wat na die "Transvaal" gebring is, het ook as die "Boer Model"-Mauser bekendgestaan,<ref name=":2">{{Cite web|url=http://www.shootingtimes.com/long-guns/longgun_reviews_st_boermodel_201007/|title=The Model 1893/95 "Boer Model" Mauser|website=Shooting Times|date=23 September 2010 |language=en-US|access-date=2016-03-18}}</ref> en dié wat aan die Oranje-Vrystaat gelewer is, was gemerk met "O.V.S." net bokant die reeksnommer. Gewere wat aan die Transvaal gelewer is, het geen staatsmerke gedra nie. Almal was gemerk met "Mod. Mauser", gevolg deur die vervaardigingsdatum. Dit het gelei tot 'n misverstand oor die identifikasie tussen die Model 1896 en die Model 1897. Destyds kon 'n Afrikaanse boer (ook bekend as 'n Boer) 'n Mauser Model 1895 teen 'n prys van £3 koop. 'n Ander variant, in Afrikaans bekend as die "Plezier-Mauser", is teen 'n prys effens bo kosprys deur die onderskeie regerings en private handelaars vir sport- en private gebruik verkoop.<ref>{{Cite web|url=http://www.rifleshootermag.com/rifles/featured_rifles_plezier_071907/|title=Plezier Mauser|website=RifleShooter|date=23 September 2010 |language=en-US|access-date=2016-03-18}}</ref> Hierdie gewere het verskil wat betref kolfstyl, loop, visierlyne en versiering. Sommige van die laaste gewere wat deur DWM gelewer is, was toegerus met afwaarts geboë grendelhandvatsels, wat hulle geskik gemaak het vir Suid-Afrikaanse boere te perd. Die vervaardiging van die Mauser Model 1895 is in 1899 weens die Tweede Vryheidsoorlog gestaak.<ref name=":0" /> Die Mauser-model 1895 is ook in [[Meksiko]], [[Costa Rica]], [[Paraguay]], [[Iran]], [[El Salvador]] en [[Honduras]] gebruik.<ref name=":0" /> Mauser-model 1895-gewere en -karabyne was die standaardwapens van die verskillende Meksikaanse leërs tydens die [[Meksikaanse Rewolusie]],<ref>{{cite book|title=The Mexican Revolution 1910–20|series=Elite 137|first1=Alejandro|last1= de Quesada|first2= Philip|last2= Jowett|date= 28 Feb 2006|isbn=9781841769899|publisher= Osprey Publishing|page=14}}</ref> terwyl die Paraguayaanse gewere tydens die [[Chaco-oorlog]] in gevegte gebruik is.{{sfn|Ball|2011|p=275}} ==Gebruikers== {{Div col|colwidth=22em}} * {{vlagland|Chili}}<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":2" /><ref name=":3" /><ref name=":4">{{cite web |url=http://kieranmcmullen.com/2012/10/07/weapons-of-the-second-boer-war/ |title=Weapons of the Second Boer War |last=Kieran |website=Kieran McMullen |date=7 Oktober 2012 |access-date=18 Maart 2016}}</ref> * [[Lêer:Flag of China (1889–1912).svg|23px]] [[Qing-dinastie]]<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":4" /> * {{vlagland|Costa Rica}}<ref name=":0" /><ref name=":1" /> * {{vlagland|Dominikaanse Republiek}}<ref>{{cite web |url=https://www.thefreelibrary.com/The+military+rifle+cartridges+of+the+Dominican+Republic:+from+.50-70...-a0267204205 |title=The military rifle cartridges of the Dominican Republic: from .50-70 to 5.56mm}}</ref> * [[Lêer:Flag of El Salvador (1875–1912).svg|23px|rand|skakel=El Salvador]] [[El Salvador]]<ref name=":0" /> * {{vlagland|Honduras}}<ref name=":0" /><ref name=":1" /> * [[Lêer:Early 20th Century Qajar Flag.svg|23px|rand|skakel=Iran]] [[Iran]]<ref name=":0" /> * {{vlagland|Meksiko}}<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":4" /> * {{vlagland|Oranje-Vrystaat}}<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":2" /><ref name=":3">{{Cite book|title=Bolt Action Rifles|last1=Haas|first1=Frank De|last2=Zwoll|first2=Wayne|publisher=Krause Publications|year=2003|isbn=0-87349-660-4|pages=134–141}}</ref><ref name=":4" /> * {{vlagland|Paraguay}}<ref name=":0" /> * {{vlagikoon|Serwië}} [[Koninkryk van Serwië|Serwië]]<ref name="Balkans">{{cite book|title=Armies in the Balkans 1914–18|series=Men-at-Arms 356|first1=Nigel|last1= Thomas|first2= Dusan|last2= Babac|date= 25 Julie 2001|isbn=9781841761947|page=7|publisher=Osprey Publishing}}</ref> * {{vlagland|Zuid-Afrikaansche Republiek}}<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":2" /><ref name=":3" /><ref name=":4" /> * {{vlagland|Uruguay}}<ref name=":0" /><ref name=":4" /> {{Div col end}} ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Vuurwapens]] [[Kategorie:Tweede Vryheidsoorlog]] ah9bk5n2mpa6pr1nif7f3g800hlp8y9 1 469191 2967675 2026-09-16T13:15:37Z Sobaka 328 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2967675 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 6 469192 2967691 2026-09-16T14:17:11Z Sobaka 328 {{Beeldinligting |beskrywing= Illustrasie van die Digitale Kloof |bron=KI-gegenereerde beeld deur Chat GPT |datum= 16 September 2026 |daarsteller= Sobaka |outeur= Sobaka |ander_weergawes= }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> 2967691 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing= Illustrasie van die Digitale Kloof |bron=KI-gegenereerde beeld deur Chat GPT |datum= 16 September 2026 |daarsteller= Sobaka |outeur= Sobaka |ander_weergawes= }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-self}} 04vdgubtqemap1g4l23tij90gx7z2lf 6 469193 2967692 2026-09-16T14:19:09Z Sobaka 328 {{Beeldinligting |beskrywing= Klankgreep Ommi Tafel 16 September 2026 |bron= Radio Overberg |datum= 16 September 2026 |daarsteller= Sobaka |outeur= Sobaka |ander_weergawes= }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> 2967692 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing= Klankgreep Ommi Tafel 16 September 2026 |bron= Radio Overberg |datum= 16 September 2026 |daarsteller= Sobaka |outeur= Sobaka |ander_weergawes= }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-outeur}} 3iwtz31s9v9vf8l0d0h0rgddkve95wr 0 469194 2967695 2026-09-16T15:43:46Z JMK 649 vertaal uit en 2967695 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | name = Kalkoenvisse | image = Lion Fish (46946763492).jpg | image_caption = Leeuvis (''Pterois volitans'') | status = LC | status_system = iucn3.1 | domain = [[Eukaryota]] | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Chordata]] | subphylum = [[Vertebrata]] | subphylum_authority = ([[Cuvier]], [[1812]]) | infraphylum = [[Gnathostomata]] | superclassis = [[Osteichthyes]] | superclassis_authority = ([[Thomas Henry Huxley|Huxley]], [[1880]]) | classis = [[Actinopterygii]] | subclassis = [[Neopterygii]] | infraclassis = [[Teleostei]] | superordo = [[Acanthopterygii]] | ordo = [[Scorpaeniformes]] | familia = [[Scorpaenidae]] | subfamilia = [[Pteroinae]] | genus = ''[[Pterois]]'' | authority = [[Lorenz Oken|Oken]], 1817<ref name = CofF>{{Cof family|family=Scorpaenidae|access-date=3 March 2022}}</ref> | type_species = ''[[Pterois volitans|Scorpaena volitans]]'' | type_species_authority = [[Marcus Elieser Bloch|Bloch]], 1787<ref name = Whitley>{{cite journal |author=[[Gilbert Percy Whitley|Gilbert Whitley]] |year=1939 |title=Ichthyological genotypes: Desmarest's designations, 1874 |journal=Australian Zoologist |volume=9 |issue=3 |pages=222–226 |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/38926856#page/283/mode/1up |archive-date=11 October 2022 |access-date=3 March 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221011025754/https://www.biodiversitylibrary.org/page/38926856#page/283/mode/1up |url-status=live }}</ref> | synonyms = * ''Macrochirus'' <small>[[William Swainson|Swainson]], 1839</small> * ''Pseudomonopterus'' <small>[[Pieter Bleeker|Bleeker]], 1863</small> * ''Pteroleptus'' <small>Swainson, 1839</small> * ''Pteropterus'' <small>Swainson, 1839</small> | synonyms_ref = <ref name = CofF/> }} '''Kalkoenvisse''' is [[Actinopterygii|straalvin]]-seevisse van die [[genus]] '''''Pterois''''', wat inheems is aan [[koraalrif|koraalriwwe]] van die Indo-Pasifiese gebied. Hulle is suksesvolle en dikwels algemene koraalvis met stabiele of onlangs uitbreidende bevolkings. Hulle word gekenmerk deur hul opvallende waarskuwingskleure en die skakering van alternerende rooi, bruin en swart bande, benewens hul vertonerige rug- en borsvinne waarvan sommige strale in [[giftigheid|giftige]] stekels eindig, en as hul vernaamste beskerming teen predatore dien.<ref name=b>{{cite web |last=National Geographic |title=Lionfish |url= http://animals.nationalgeographic.com/animals/fish/lionfish/ |archive-url= https://web.archive.org/web/20100113155623/http://animals.nationalgeographic.com/animals/fish/lionfish |archive-date=13 Januarie 2010 |date=11 April 2010}}</ref><ref name=a>{{cite journal |last1=Whitfield |first1=P.E. |last2=Hare |first2=J.A. |last3=David |first3=A.W. |last4=Harter |first4=S.L. |last5=Muñoz |first5=R.C. |last6=Addison |first6=C.M. |year=2007 |title=Abundance estimates of the Indo-Pacific lionfish ''Pterois volitans/miles'' complex in the Western North Atlantic |journal=Biological Invasions |volume=9 |issue=1 |pages=53–64 |doi=10.1007/s10530-006-9005-9 |s2cid=41535139}}</ref> Die lyf is met ovaalvormige skubbe met gladde rande bedek. Bokant hul oë en onder die mondopening is daar vlesige antenna-agtige tentakels. Hulle word as volwassenes tussen 30 en 45&nbsp;cm groot. ''[[Pterois radiata]]'', ''[[Pterois volitans]]'' en ''[[Pterois miles]]'' is die mees algemeen bestudeerde spesies in die genus. ''P.&nbsp;volitans'' en ''P.&nbsp;miles'' is onlangse lewenskragtige indringerspesies in die westelike [[Atlantiese Oseaan]], [[Karibiese See]] en [[Middelandse See]].<ref name="Lionfish invading the Mediterranean Sea">{{cite web |url=https://www.plymouth.ac.uk/news/lionfish-invading-the-mediterranean-sea |work=Plymouth-universiteit |title=Lionfish invading the Mediterranean Sea |first=Andrew |last=Merrington |date=28 Junie 2016 |access-date=7 September 2016 |archive-date=24 September 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160924225218/https://www.plymouth.ac.uk/news/lionfish-invading-the-mediterranean-sea |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.scientificamerican.com/article/invasive-lionfish-arrive-in-the-mediterranean/ |title=Invasive Lionfish Arrive in the Mediterranean |website=[[Scientific American]] |date=28 Junie 2016 |access-date=7 September 2016 |archive-date=12 Junie 2018 |archive-url= https://web.archive.org/web/20180612162549/https://www.scientificamerican.com/article/invasive-lionfish-arrive-in-the-mediterranean/ |url-status=live }}</ref><ref>{{cite journal |doi=10.1186/s41200-016-0065-y |title=A lionfish (''Pterois miles'') invasion has begun in the Mediterranean Sea |year=2016 |last1=Kletou |first1=Demetris |last2=Hall-Spencer |first2=Jason M. |last3=Kleitou |first3=Periklis |journal=Marine Biodiversity Records |volume=9 |issue=1 |article-number=46 |bibcode=2016MBdR....9...46K |hdl=10026.1/5103 |s2cid=390623 |doi-access=free |hdl-access=free}}</ref> ''Pterois''-spesies is gewilde akwariumvisse.<ref name=b /> == Sien ook == * [[Alfabetiese lys van visse]] * [[Lys van Suider-Afrikaanse visse volgens wetenskaplike name]] * [[Lys van visfamilies]] ==Verwysings== {{verwysings}} {{Saadjie}} {{DEFAULTSORT:Breebalk-vuurvis}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Beenvisse]] 366nbeo2ioc5mcycnoq4tgmk16qougz 2967720 2967695 2026-09-16T17:21:54Z JMK 649 spesies, details 2967720 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | name = Kalkoenvisse | image = Lion Fish (46946763492).jpg | image_caption = Rooikoraalduiwel (''Pterois volitans'') | status = LC | status_system = iucn3.1 | domain = [[Eukaryota]] | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Chordata]] | subphylum = [[Vertebrata]] | subphylum_authority = ([[Cuvier]], [[1812]]) | infraphylum = [[Gnathostomata]] | superclassis = [[Osteichthyes]] | superclassis_authority = ([[Thomas Henry Huxley|Huxley]], [[1880]]) | classis = [[Actinopterygii]] | subclassis = [[Neopterygii]] | infraclassis = [[Teleostei]] | superordo = [[Acanthopterygii]] | ordo = [[Scorpaeniformes]] | familia = [[Scorpaenidae]] | subfamilia = [[Pteroinae]] | genus = ''[[Pterois]]'' | authority = [[Lorenz Oken|Oken]], 1817<ref name = CofF>{{Cof family|family=Scorpaenidae|access-date=3 March 2022}}</ref> | type_species = ''[[Pterois volitans|Scorpaena volitans]]'' | type_species_authority = [[Marcus Elieser Bloch|Bloch]], 1787<ref name = Whitley>{{cite journal |author=[[Gilbert Percy Whitley|Gilbert Whitley]] |year=1939 |title=Ichthyological genotypes: Desmarest's designations, 1874 |journal=Australian Zoologist |volume=9 |issue=3 |pages=222–226 |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/38926856#page/283/mode/1up |archive-date=11 October 2022 |access-date=3 March 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221011025754/https://www.biodiversitylibrary.org/page/38926856#page/283/mode/1up |url-status=live }}</ref> | synonyms = * ''Macrochirus'' <small>[[William Swainson|Swainson]], 1839</small> * ''Pseudomonopterus'' <small>[[Pieter Bleeker|Bleeker]], 1863</small> * ''Pteroleptus'' <small>Swainson, 1839</small> * ''Pteropterus'' <small>Swainson, 1839</small> | synonyms_ref = <ref name = CofF/> }} '''Kalkoenvisse''' is predatoriese [[Actinopterygii|straalvin]]-seevisse van die [[genus]] '''''Pterois''''', wat inheems is aan [[koraalrif|koraalriwwe]], rotsbodems en strandmere van die Indo-Pasifiese gebied. Hulle is suksesvolle en dikwels algemene koraal- en bodemvisse met stabiele of onlangs uitbreidende bevolkings. Benewens seewater kan hulle ook aanliggende varswater benut. Hulle word gekenmerk deur hul opvallende waarskuwingskleure en die skakering van alternerende rooi, bruin en swart bande, benewens hul vertonerige rug- en borsvinne waarvan sommige strale in [[giftigheid|giftige]] stekels eindig, en as hul vernaamste beskerming teen predatore dien.<ref name=b>{{cite web |last=National Geographic |title=Lionfish |url= http://animals.nationalgeographic.com/animals/fish/lionfish/ |archive-url= https://web.archive.org/web/20100113155623/http://animals.nationalgeographic.com/animals/fish/lionfish |archive-date=13 Januarie 2010 |date=11 April 2010}}</ref><ref name=a>{{cite journal |last1=Whitfield |first1=P.E. |last2=Hare |first2=J.A. |last3=David |first3=A.W. |last4=Harter |first4=S.L. |last5=Muñoz |first5=R.C. |last6=Addison |first6=C.M. |year=2007 |title=Abundance estimates of the Indo-Pacific lionfish ''Pterois volitans/miles'' complex in the Western North Atlantic |journal=Biological Invasions |volume=9 |issue=1 |pages=53–64 |doi=10.1007/s10530-006-9005-9 |s2cid=41535139}}</ref> Die lyf is met ovaalvormige skubbe met gladde rande bedek. Bokant hul oë en onder die mondopening is daar vlesige antenna-agtige tentakels. Hulle word as volwassenes tussen 30 en 45&nbsp;cm groot. ''[[Pterois radiata]]'', ''[[Pterois volitans]]'' en ''[[Pterois miles]]'' is die mees algemeen bestudeerde spesies in die genus. ''P.&nbsp;volitans'' en ''P.&nbsp;miles'' is onlangse lewenskragtige indringerspesies in die westelike [[Atlantiese Oseaan]], [[Karibiese See]] en [[Middelandse See]].<ref name="Lionfish invading the Mediterranean Sea">{{cite web |url=https://www.plymouth.ac.uk/news/lionfish-invading-the-mediterranean-sea |work=Plymouth-universiteit |title=Lionfish invading the Mediterranean Sea |first=Andrew |last=Merrington |date=28 Junie 2016 |access-date=7 September 2016 |archive-date=24 September 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160924225218/https://www.plymouth.ac.uk/news/lionfish-invading-the-mediterranean-sea |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.scientificamerican.com/article/invasive-lionfish-arrive-in-the-mediterranean/ |title=Invasive Lionfish Arrive in the Mediterranean |website=[[Scientific American]] |date=28 Junie 2016 |access-date=7 September 2016 |archive-date=12 Junie 2018 |archive-url= https://web.archive.org/web/20180612162549/https://www.scientificamerican.com/article/invasive-lionfish-arrive-in-the-mediterranean/ |url-status=live }}</ref><ref>{{cite journal |doi=10.1186/s41200-016-0065-y |title=A lionfish (''Pterois miles'') invasion has begun in the Mediterranean Sea |year=2016 |last1=Kletou |first1=Demetris |last2=Hall-Spencer |first2=Jason M. |last3=Kleitou |first3=Periklis |journal=Marine Biodiversity Records |volume=9 |issue=1 |article-number=46 |bibcode=2016MBdR....9...46K |hdl=10026.1/5103 |s2cid=390623 |doi-access=free |hdl-access=free}}</ref> ''Pterois''-spesies is gewilde akwariumvisse.<ref name=b /> ==Spesies== Agt tot nege spesies word erken: * Rooikoraalduiwel (''Pterois volitans'') – breër Indo-Pasifiese streek; van Wes-Australië en die oostelike Indiese Oseaan tot by [[Frans-Polinesië]], noord tot by suidelike [[Japan]] en suid tot by [[Nieu-Seeland]]. Indringerspesie in westelike [[Atlantiese Oseaan]], die [[Karibiese See]] en dele van Brasilië. * [[Duiwelvuurvis]] (''Pterois miles'') – [[Indiese Oseaan]]; aanwesig van die [[Rooisee]] langs die kus van Oos-Afrika tot by [[Suid-Afrika]], en oor na Indonesië. Dit het ook dele van die [[Middellandse See]] binnegedring. * [[Breëbalk-vuurvis]] (''Pterois antennata'') – wydverspreid oor tropiese Indo-Wes-Pasifiese gebied, van Oos-Afrika en die [[Rooisee]] tot by [[Frans-Polinesië]] en die [[Pitcairneilande]]. * [[Straal-vuurvis]] (''Pterois radiata'') – tropiese Indo-Pasifiese gebied; strek van die Oos-Afrikaanse kus tot by [[Frans-Polinesië]] en noord tot by suidelike Japan. * Russell se kalkoenvis (''Pterois russelii'') – van die [[Persiese Golf]] en [[Oos-Afrika]] tot by [[Nieu-Guinee]], en suidwaarts tot aan [[Wes-Australië]]. (Let wel: Molekulêre studies dui daarop dat ''Pterois lunulata'' 'n junior sinoniem van hierdie spesie is). * Andover-kalkoenvis (''Pterois andover'') – hoofsaaklik in [[Indonesië]], [[Papoea-Nieu-Guinee]], [[Sabah]] (Maleisië) en die [[Filippyne]] * Afrikaanse kalkoenvis (''Pterois mombasae'') – westelike [[Indiese Oseaan]], insluitend Oos-Afrika en die waters rondom [[Mombasa]] en [[Madagaskar]] * Hawaiise kalkoenvis (''Pterois sphex'') endemies aan [[Hawaii]]-eilande en omliggende waters van die sentrale [[Stille Oseaan]] * Rooisee-kalkoenvis (''Pterois cincta'') hoofsaaklik beperk tot die Rooisee-streek == Sien ook == * [[Alfabetiese lys van visse]] * [[Lys van Suider-Afrikaanse visse volgens wetenskaplike name]] * [[Lys van visfamilies]] ==Verwysings== {{verwysings}} {{Saadjie}} {{DEFAULTSORT:Breebalk-vuurvis}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Beenvisse]] csv2iy5v0r2u7cll9ybah4fd905wncg 2967732 2967720 2026-09-16T17:56:10Z BurgertB 2401 BurgertB het bladsy [[Kalkoenvisse]] na [[Kalkoenvis]] geskuif: Enkelvoudsvorm 2967720 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | name = Kalkoenvisse | image = Lion Fish (46946763492).jpg | image_caption = Rooikoraalduiwel (''Pterois volitans'') | status = LC | status_system = iucn3.1 | domain = [[Eukaryota]] | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Chordata]] | subphylum = [[Vertebrata]] | subphylum_authority = ([[Cuvier]], [[1812]]) | infraphylum = [[Gnathostomata]] | superclassis = [[Osteichthyes]] | superclassis_authority = ([[Thomas Henry Huxley|Huxley]], [[1880]]) | classis = [[Actinopterygii]] | subclassis = [[Neopterygii]] | infraclassis = [[Teleostei]] | superordo = [[Acanthopterygii]] | ordo = [[Scorpaeniformes]] | familia = [[Scorpaenidae]] | subfamilia = [[Pteroinae]] | genus = ''[[Pterois]]'' | authority = [[Lorenz Oken|Oken]], 1817<ref name = CofF>{{Cof family|family=Scorpaenidae|access-date=3 March 2022}}</ref> | type_species = ''[[Pterois volitans|Scorpaena volitans]]'' | type_species_authority = [[Marcus Elieser Bloch|Bloch]], 1787<ref name = Whitley>{{cite journal |author=[[Gilbert Percy Whitley|Gilbert Whitley]] |year=1939 |title=Ichthyological genotypes: Desmarest's designations, 1874 |journal=Australian Zoologist |volume=9 |issue=3 |pages=222–226 |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/38926856#page/283/mode/1up |archive-date=11 October 2022 |access-date=3 March 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221011025754/https://www.biodiversitylibrary.org/page/38926856#page/283/mode/1up |url-status=live }}</ref> | synonyms = * ''Macrochirus'' <small>[[William Swainson|Swainson]], 1839</small> * ''Pseudomonopterus'' <small>[[Pieter Bleeker|Bleeker]], 1863</small> * ''Pteroleptus'' <small>Swainson, 1839</small> * ''Pteropterus'' <small>Swainson, 1839</small> | synonyms_ref = <ref name = CofF/> }} '''Kalkoenvisse''' is predatoriese [[Actinopterygii|straalvin]]-seevisse van die [[genus]] '''''Pterois''''', wat inheems is aan [[koraalrif|koraalriwwe]], rotsbodems en strandmere van die Indo-Pasifiese gebied. Hulle is suksesvolle en dikwels algemene koraal- en bodemvisse met stabiele of onlangs uitbreidende bevolkings. Benewens seewater kan hulle ook aanliggende varswater benut. Hulle word gekenmerk deur hul opvallende waarskuwingskleure en die skakering van alternerende rooi, bruin en swart bande, benewens hul vertonerige rug- en borsvinne waarvan sommige strale in [[giftigheid|giftige]] stekels eindig, en as hul vernaamste beskerming teen predatore dien.<ref name=b>{{cite web |last=National Geographic |title=Lionfish |url= http://animals.nationalgeographic.com/animals/fish/lionfish/ |archive-url= https://web.archive.org/web/20100113155623/http://animals.nationalgeographic.com/animals/fish/lionfish |archive-date=13 Januarie 2010 |date=11 April 2010}}</ref><ref name=a>{{cite journal |last1=Whitfield |first1=P.E. |last2=Hare |first2=J.A. |last3=David |first3=A.W. |last4=Harter |first4=S.L. |last5=Muñoz |first5=R.C. |last6=Addison |first6=C.M. |year=2007 |title=Abundance estimates of the Indo-Pacific lionfish ''Pterois volitans/miles'' complex in the Western North Atlantic |journal=Biological Invasions |volume=9 |issue=1 |pages=53–64 |doi=10.1007/s10530-006-9005-9 |s2cid=41535139}}</ref> Die lyf is met ovaalvormige skubbe met gladde rande bedek. Bokant hul oë en onder die mondopening is daar vlesige antenna-agtige tentakels. Hulle word as volwassenes tussen 30 en 45&nbsp;cm groot. ''[[Pterois radiata]]'', ''[[Pterois volitans]]'' en ''[[Pterois miles]]'' is die mees algemeen bestudeerde spesies in die genus. ''P.&nbsp;volitans'' en ''P.&nbsp;miles'' is onlangse lewenskragtige indringerspesies in die westelike [[Atlantiese Oseaan]], [[Karibiese See]] en [[Middelandse See]].<ref name="Lionfish invading the Mediterranean Sea">{{cite web |url=https://www.plymouth.ac.uk/news/lionfish-invading-the-mediterranean-sea |work=Plymouth-universiteit |title=Lionfish invading the Mediterranean Sea |first=Andrew |last=Merrington |date=28 Junie 2016 |access-date=7 September 2016 |archive-date=24 September 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160924225218/https://www.plymouth.ac.uk/news/lionfish-invading-the-mediterranean-sea |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.scientificamerican.com/article/invasive-lionfish-arrive-in-the-mediterranean/ |title=Invasive Lionfish Arrive in the Mediterranean |website=[[Scientific American]] |date=28 Junie 2016 |access-date=7 September 2016 |archive-date=12 Junie 2018 |archive-url= https://web.archive.org/web/20180612162549/https://www.scientificamerican.com/article/invasive-lionfish-arrive-in-the-mediterranean/ |url-status=live }}</ref><ref>{{cite journal |doi=10.1186/s41200-016-0065-y |title=A lionfish (''Pterois miles'') invasion has begun in the Mediterranean Sea |year=2016 |last1=Kletou |first1=Demetris |last2=Hall-Spencer |first2=Jason M. |last3=Kleitou |first3=Periklis |journal=Marine Biodiversity Records |volume=9 |issue=1 |article-number=46 |bibcode=2016MBdR....9...46K |hdl=10026.1/5103 |s2cid=390623 |doi-access=free |hdl-access=free}}</ref> ''Pterois''-spesies is gewilde akwariumvisse.<ref name=b /> ==Spesies== Agt tot nege spesies word erken: * Rooikoraalduiwel (''Pterois volitans'') – breër Indo-Pasifiese streek; van Wes-Australië en die oostelike Indiese Oseaan tot by [[Frans-Polinesië]], noord tot by suidelike [[Japan]] en suid tot by [[Nieu-Seeland]]. Indringerspesie in westelike [[Atlantiese Oseaan]], die [[Karibiese See]] en dele van Brasilië. * [[Duiwelvuurvis]] (''Pterois miles'') – [[Indiese Oseaan]]; aanwesig van die [[Rooisee]] langs die kus van Oos-Afrika tot by [[Suid-Afrika]], en oor na Indonesië. Dit het ook dele van die [[Middellandse See]] binnegedring. * [[Breëbalk-vuurvis]] (''Pterois antennata'') – wydverspreid oor tropiese Indo-Wes-Pasifiese gebied, van Oos-Afrika en die [[Rooisee]] tot by [[Frans-Polinesië]] en die [[Pitcairneilande]]. * [[Straal-vuurvis]] (''Pterois radiata'') – tropiese Indo-Pasifiese gebied; strek van die Oos-Afrikaanse kus tot by [[Frans-Polinesië]] en noord tot by suidelike Japan. * Russell se kalkoenvis (''Pterois russelii'') – van die [[Persiese Golf]] en [[Oos-Afrika]] tot by [[Nieu-Guinee]], en suidwaarts tot aan [[Wes-Australië]]. (Let wel: Molekulêre studies dui daarop dat ''Pterois lunulata'' 'n junior sinoniem van hierdie spesie is). * Andover-kalkoenvis (''Pterois andover'') – hoofsaaklik in [[Indonesië]], [[Papoea-Nieu-Guinee]], [[Sabah]] (Maleisië) en die [[Filippyne]] * Afrikaanse kalkoenvis (''Pterois mombasae'') – westelike [[Indiese Oseaan]], insluitend Oos-Afrika en die waters rondom [[Mombasa]] en [[Madagaskar]] * Hawaiise kalkoenvis (''Pterois sphex'') endemies aan [[Hawaii]]-eilande en omliggende waters van die sentrale [[Stille Oseaan]] * Rooisee-kalkoenvis (''Pterois cincta'') hoofsaaklik beperk tot die Rooisee-streek == Sien ook == * [[Alfabetiese lys van visse]] * [[Lys van Suider-Afrikaanse visse volgens wetenskaplike name]] * [[Lys van visfamilies]] ==Verwysings== {{verwysings}} {{Saadjie}} {{DEFAULTSORT:Breebalk-vuurvis}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Beenvisse]] csv2iy5v0r2u7cll9ybah4fd905wncg 2967736 2967732 2026-09-16T17:58:07Z JMK 649 gif 2967736 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | name = Kalkoenvisse | image = Lion Fish (46946763492).jpg | image_caption = Rooikoraalduiwel (''Pterois volitans'') | status = LC | status_system = iucn3.1 | domain = [[Eukaryota]] | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Chordata]] | subphylum = [[Vertebrata]] | subphylum_authority = ([[Cuvier]], [[1812]]) | infraphylum = [[Gnathostomata]] | superclassis = [[Osteichthyes]] | superclassis_authority = ([[Thomas Henry Huxley|Huxley]], [[1880]]) | classis = [[Actinopterygii]] | subclassis = [[Neopterygii]] | infraclassis = [[Teleostei]] | superordo = [[Acanthopterygii]] | ordo = [[Scorpaeniformes]] | familia = [[Scorpaenidae]] | subfamilia = [[Pteroinae]] | genus = ''[[Pterois]]'' | authority = [[Lorenz Oken|Oken]], 1817<ref name = CofF>{{Cof family|family=Scorpaenidae|access-date=3 March 2022}}</ref> | type_species = ''[[Pterois volitans|Scorpaena volitans]]'' | type_species_authority = [[Marcus Elieser Bloch|Bloch]], 1787<ref name = Whitley>{{cite journal |author=[[Gilbert Percy Whitley|Gilbert Whitley]] |year=1939 |title=Ichthyological genotypes: Desmarest's designations, 1874 |journal=Australian Zoologist |volume=9 |issue=3 |pages=222–226 |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/38926856#page/283/mode/1up |archive-date=11 October 2022 |access-date=3 March 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221011025754/https://www.biodiversitylibrary.org/page/38926856#page/283/mode/1up |url-status=live }}</ref> | synonyms = * ''Macrochirus'' <small>[[William Swainson|Swainson]], 1839</small> * ''Pseudomonopterus'' <small>[[Pieter Bleeker|Bleeker]], 1863</small> * ''Pteroleptus'' <small>Swainson, 1839</small> * ''Pteropterus'' <small>Swainson, 1839</small> | synonyms_ref = <ref name = CofF/> }} '''Kalkoenvisse''' is predatoriese [[Actinopterygii|straalvin]]-seevisse van die [[genus]] '''''Pterois''''', wat inheems is aan [[koraalrif|koraalriwwe]], rotsbodems en strandmere van die Indo-Pasifiese gebied. Hulle is suksesvolle en dikwels algemene koraal- en bodemvisse met stabiele of onlangs uitbreidende bevolkings. Benewens seewater kan hulle ook aanliggende varswater benut. Hulle word gekenmerk deur hul opvallende waarskuwingskleure en die skakering van alternerende rooi, bruin en swart bande, benewens hul vertonerige rug- en borsvinne waarvan sommige strale in [[giftigheid|giftige]] stekels eindig, en as hul vernaamste beskerming teen predatore dien.<ref name=b>{{cite web |last=National Geographic |title=Lionfish |url= http://animals.nationalgeographic.com/animals/fish/lionfish/ |archive-url= https://web.archive.org/web/20100113155623/http://animals.nationalgeographic.com/animals/fish/lionfish |archive-date=13 Januarie 2010 |date=11 April 2010}}</ref><ref name=a>{{cite journal |last1=Whitfield |first1=P.E. |last2=Hare |first2=J.A. |last3=David |first3=A.W. |last4=Harter |first4=S.L. |last5=Muñoz |first5=R.C. |last6=Addison |first6=C.M. |year=2007 |title=Abundance estimates of the Indo-Pacific lionfish ''Pterois volitans/miles'' complex in the Western North Atlantic |journal=Biological Invasions |volume=9 |issue=1 |pages=53–64 |doi=10.1007/s10530-006-9005-9 |s2cid=41535139}}</ref> Die lyf is met ovaalvormige skubbe met gladde rande bedek. Soos by etlike [[Scorpaenidae|skerpioenvisse]] het hulle vlesige [[antenne]]-agtige tentakels bokant hul oë en onder die mond. Hulle word as volwassenes tussen 30 en 45&nbsp;cm groot. ''[[Pterois radiata]]'', ''[[Pterois volitans]]'' en ''[[Pterois miles]]'' is die mees algemeen bestudeerde spesies in die genus. ''P.&nbsp;volitans'' en ''P.&nbsp;miles'' is onlangse lewenskragtige indringerspesies in die westelike [[Atlantiese Oseaan]], [[Karibiese See]] en [[Middelandse See]].<ref name="Lionfish invading the Mediterranean Sea">{{cite web |url=https://www.plymouth.ac.uk/news/lionfish-invading-the-mediterranean-sea |work=Plymouth-universiteit |title=Lionfish invading the Mediterranean Sea |first=Andrew |last=Merrington |date=28 Junie 2016 |access-date=7 September 2016 |archive-date=24 September 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160924225218/https://www.plymouth.ac.uk/news/lionfish-invading-the-mediterranean-sea |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.scientificamerican.com/article/invasive-lionfish-arrive-in-the-mediterranean/ |title=Invasive Lionfish Arrive in the Mediterranean |website=[[Scientific American]] |date=28 Junie 2016 |access-date=7 September 2016 |archive-date=12 Junie 2018 |archive-url= https://web.archive.org/web/20180612162549/https://www.scientificamerican.com/article/invasive-lionfish-arrive-in-the-mediterranean/ |url-status=live }}</ref><ref>{{cite journal |doi=10.1186/s41200-016-0065-y |title=A lionfish (''Pterois miles'') invasion has begun in the Mediterranean Sea |year=2016 |last1=Kletou |first1=Demetris |last2=Hall-Spencer |first2=Jason M. |last3=Kleitou |first3=Periklis |journal=Marine Biodiversity Records |volume=9 |issue=1 |article-number=46 |bibcode=2016MBdR....9...46K |hdl=10026.1/5103 |s2cid=390623 |doi-access=free |hdl-access=free}}</ref> ''Pterois''-spesies is gewilde akwariumvisse.<ref name=b /> ==Spesies== Agt tot nege spesies word erken: * Rooikoraalduiwel (''Pterois volitans'') – breër Indo-Pasifiese streek; van Wes-Australië en die oostelike Indiese Oseaan tot by [[Frans-Polinesië]], noord tot by suidelike [[Japan]] en suid tot by [[Nieu-Seeland]]. Indringerspesie in westelike [[Atlantiese Oseaan]], die [[Karibiese See]] en dele van Brasilië. * [[Duiwelvuurvis]] (''Pterois miles'') – [[Indiese Oseaan]]; aanwesig van die [[Rooisee]] langs die kus van Oos-Afrika tot by [[Suid-Afrika]], en oor na Indonesië. Dit het ook dele van die [[Middellandse See]] binnegedring. * [[Breëbalk-vuurvis]] (''Pterois antennata'') – wydverspreid oor tropiese Indo-Wes-Pasifiese gebied, van Oos-Afrika en die [[Rooisee]] tot by [[Frans-Polinesië]] en die [[Pitcairneilande]]. * [[Straal-vuurvis]] (''Pterois radiata'') – tropiese Indo-Pasifiese gebied; strek van die Oos-Afrikaanse kus tot by [[Frans-Polinesië]] en noord tot by suidelike Japan. * Russell se kalkoenvis (''Pterois russelii'') – van die [[Persiese Golf]] en [[Oos-Afrika]] tot by [[Nieu-Guinee]], en suidwaarts tot aan [[Wes-Australië]]. (Let wel: Molekulêre studies dui daarop dat ''Pterois lunulata'' 'n junior sinoniem van hierdie spesie is). * Andover-kalkoenvis (''Pterois andover'') – hoofsaaklik in [[Indonesië]], [[Papoea-Nieu-Guinee]], [[Sabah]] (Maleisië) en die [[Filippyne]] * Afrikaanse kalkoenvis (''Pterois mombasae'') – westelike [[Indiese Oseaan]], insluitend Oos-Afrika en die waters rondom [[Mombasa]] en [[Madagaskar]] * Hawaiise kalkoenvis (''Pterois sphex'') endemies aan [[Hawaii]]-eilande en omliggende waters van die sentrale [[Stille Oseaan]] * Rooisee-kalkoenvis (''Pterois cincta'') hoofsaaklik beperk tot die Rooisee-streek ==Vergiftiging== Die vinstekels kan intense pyn veroorsaak wat weke lank kan duur. Sedert die eerste toksikologiese beskrywings, is aansienlike navorsing oor die biochemiese karakterisering daarvan gepubliseer.<ref name=rod1>Candelario Rodriguez, Jafeth Carrasco, Gaspar Bruner-Montero, Edgardo Díaz-Ferguson, Januarie 2025. Components and Biological Activities of Venom from Lionfishes (Scorpaenidae: ''Pterois'')</ref> Afgesien van die erge pyn wat deur die gif veroorsaak word, loop die slagoffer die risiko van ernstige sekondêre infeksies wat aggressiewe antibiotiese behandeling mag vereis. Die aanwesigheid van ander gesondheidsprobleme kan ook tot ernstiger reaksies bydra. Die stekelgif van kalkoenvisse bevat molekules met 'n lae molekulêre massa (<1000 Da), ook bekend as sekondêre metaboliete, vanweë hul ekologiese rolle in verdediging en voortplanting.<ref name=rod1/> == Sien ook == * [[Alfabetiese lys van visse]] * [[Lys van Suider-Afrikaanse visse volgens wetenskaplike name]] * [[Lys van visfamilies]] ==Verwysings== {{verwysings}} {{Saadjie}} {{DEFAULTSORT:Breebalk-vuurvis}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Beenvisse]] a30of7yren5fa9vsfxqx1316nl6kp8d 2967761 2967736 2026-09-16T18:27:15Z Oesjaar 7467 Kom ons kyk... 2967761 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | name = Kalkoenvisse | image = Lion Fish (46946763492).jpg | image_caption = Rooikoraalduiwel (''Pterois volitans'') | status = LC | status_system = iucn3.1 | domain = [[Eukaryota]] | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Chordata]] | subphylum = [[Vertebrata]] | subphylum_authority = ([[Cuvier]], [[1812]]) | infraphylum = [[Gnathostomata]] | superclassis = [[Osteichthyes]] | superclassis_authority = ([[Thomas Henry Huxley|Huxley]], [[1880]]) | classis = [[Actinopterygii]] | subclassis = [[Neopterygii]] | infraclassis = [[Teleostei]] | superordo = [[Acanthopterygii]] | ordo = [[Scorpaeniformes]] | familia = [[Scorpaenidae]] | subfamilia = [[Pteroinae]] | genus = ''[[Pterois]]'' | authority = [[Lorenz Oken|Oken]], 1817<ref name = CofF>{{Cof family|family=Scorpaenidae|access-date=3 March 2022}}</ref> | type_species = ''[[Pterois volitans|Scorpaena volitans]]'' | type_species_authority = [[Marcus Elieser Bloch|Bloch]], 1787<ref name = Whitley>{{cite journal |author=[[Gilbert Percy Whitley|Gilbert Whitley]] |year=1939 |title=Ichthyological genotypes: Desmarest's designations, 1874 |journal=Australian Zoologist |volume=9 |issue=3 |pages=222–226 |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/38926856#page/283/mode/1up |archive-date=11 October 2022 |access-date=3 March 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221011025754/https://www.biodiversitylibrary.org/page/38926856#page/283/mode/1up |url-status=live }}</ref> | synonyms = * ''Macrochirus'' <small>[[William Swainson|Swainson]], 1839</small> * ''Pseudomonopterus'' <small>[[Pieter Bleeker|Bleeker]], 1863</small> * ''Pteroleptus'' <small>Swainson, 1839</small> * ''Pteropterus'' <small>Swainson, 1839</small> | synonyms_ref = <ref name = CofF/> }} {{Outomatiese taksoboks |image = |image_caption = |display_parents = 3 |taxon = Pterois |authority = ([[Thomas Henry Huxley|Huxley]], [[1880]]) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms = * ''Macrochirus'' <small>[[William Swainson|Swainson]], 1839</small> * ''Pseudomonopterus'' <small>[[Pieter Bleeker|Bleeker]], 1863</small> * ''Pteroleptus'' <small>Swainson, 1839</small> * ''Pteropterus'' <small>Swainson, 1839</small> }} '''Kalkoenvisse''' is predatoriese [[Actinopterygii|straalvin]]-seevisse van die [[genus]] '''''Pterois''''', wat inheems is aan [[koraalrif|koraalriwwe]], rotsbodems en strandmere van die Indo-Pasifiese gebied. Hulle is suksesvolle en dikwels algemene koraal- en bodemvisse met stabiele of onlangs uitbreidende bevolkings. Benewens seewater kan hulle ook aanliggende varswater benut. Hulle word gekenmerk deur hul opvallende waarskuwingskleure en die skakering van alternerende rooi, bruin en swart bande, benewens hul vertonerige rug- en borsvinne waarvan sommige strale in [[giftigheid|giftige]] stekels eindig, en as hul vernaamste beskerming teen predatore dien.<ref name=b>{{cite web |last=National Geographic |title=Lionfish |url= http://animals.nationalgeographic.com/animals/fish/lionfish/ |archive-url= https://web.archive.org/web/20100113155623/http://animals.nationalgeographic.com/animals/fish/lionfish |archive-date=13 Januarie 2010 |date=11 April 2010}}</ref><ref name=a>{{cite journal |last1=Whitfield |first1=P.E. |last2=Hare |first2=J.A. |last3=David |first3=A.W. |last4=Harter |first4=S.L. |last5=Muñoz |first5=R.C. |last6=Addison |first6=C.M. |year=2007 |title=Abundance estimates of the Indo-Pacific lionfish ''Pterois volitans/miles'' complex in the Western North Atlantic |journal=Biological Invasions |volume=9 |issue=1 |pages=53–64 |doi=10.1007/s10530-006-9005-9 |s2cid=41535139}}</ref> Die lyf is met ovaalvormige skubbe met gladde rande bedek. Soos by etlike [[Scorpaenidae|skerpioenvisse]] het hulle vlesige [[antenne]]-agtige tentakels bokant hul oë en onder die mond. Hulle word as volwassenes tussen 30 en 45&nbsp;cm groot. ''[[Pterois radiata]]'', ''[[Pterois volitans]]'' en ''[[Pterois miles]]'' is die mees algemeen bestudeerde spesies in die genus. ''P.&nbsp;volitans'' en ''P.&nbsp;miles'' is onlangse lewenskragtige indringerspesies in die westelike [[Atlantiese Oseaan]], [[Karibiese See]] en [[Middelandse See]].<ref name="Lionfish invading the Mediterranean Sea">{{cite web |url=https://www.plymouth.ac.uk/news/lionfish-invading-the-mediterranean-sea |work=Plymouth-universiteit |title=Lionfish invading the Mediterranean Sea |first=Andrew |last=Merrington |date=28 Junie 2016 |access-date=7 September 2016 |archive-date=24 September 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160924225218/https://www.plymouth.ac.uk/news/lionfish-invading-the-mediterranean-sea |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.scientificamerican.com/article/invasive-lionfish-arrive-in-the-mediterranean/ |title=Invasive Lionfish Arrive in the Mediterranean |website=[[Scientific American]] |date=28 Junie 2016 |access-date=7 September 2016 |archive-date=12 Junie 2018 |archive-url= https://web.archive.org/web/20180612162549/https://www.scientificamerican.com/article/invasive-lionfish-arrive-in-the-mediterranean/ |url-status=live }}</ref><ref>{{cite journal |doi=10.1186/s41200-016-0065-y |title=A lionfish (''Pterois miles'') invasion has begun in the Mediterranean Sea |year=2016 |last1=Kletou |first1=Demetris |last2=Hall-Spencer |first2=Jason M. |last3=Kleitou |first3=Periklis |journal=Marine Biodiversity Records |volume=9 |issue=1 |article-number=46 |bibcode=2016MBdR....9...46K |hdl=10026.1/5103 |s2cid=390623 |doi-access=free |hdl-access=free}}</ref> ''Pterois''-spesies is gewilde akwariumvisse.<ref name=b /> ==Spesies== Agt tot nege spesies word erken: * Rooikoraalduiwel (''Pterois volitans'') – breër Indo-Pasifiese streek; van Wes-Australië en die oostelike Indiese Oseaan tot by [[Frans-Polinesië]], noord tot by suidelike [[Japan]] en suid tot by [[Nieu-Seeland]]. Indringerspesie in westelike [[Atlantiese Oseaan]], die [[Karibiese See]] en dele van Brasilië. * [[Duiwelvuurvis]] (''Pterois miles'') – [[Indiese Oseaan]]; aanwesig van die [[Rooisee]] langs die kus van Oos-Afrika tot by [[Suid-Afrika]], en oor na Indonesië. Dit het ook dele van die [[Middellandse See]] binnegedring. * [[Breëbalk-vuurvis]] (''Pterois antennata'') – wydverspreid oor tropiese Indo-Wes-Pasifiese gebied, van Oos-Afrika en die [[Rooisee]] tot by [[Frans-Polinesië]] en die [[Pitcairneilande]]. * [[Straal-vuurvis]] (''Pterois radiata'') – tropiese Indo-Pasifiese gebied; strek van die Oos-Afrikaanse kus tot by [[Frans-Polinesië]] en noord tot by suidelike Japan. * Russell se kalkoenvis (''Pterois russelii'') – van die [[Persiese Golf]] en [[Oos-Afrika]] tot by [[Nieu-Guinee]], en suidwaarts tot aan [[Wes-Australië]]. (Let wel: Molekulêre studies dui daarop dat ''Pterois lunulata'' 'n junior sinoniem van hierdie spesie is). * Andover-kalkoenvis (''Pterois andover'') – hoofsaaklik in [[Indonesië]], [[Papoea-Nieu-Guinee]], [[Sabah]] (Maleisië) en die [[Filippyne]] * Afrikaanse kalkoenvis (''Pterois mombasae'') – westelike [[Indiese Oseaan]], insluitend Oos-Afrika en die waters rondom [[Mombasa]] en [[Madagaskar]] * Hawaiise kalkoenvis (''Pterois sphex'') endemies aan [[Hawaii]]-eilande en omliggende waters van die sentrale [[Stille Oseaan]] * Rooisee-kalkoenvis (''Pterois cincta'') hoofsaaklik beperk tot die Rooisee-streek ==Vergiftiging== Die vinstekels kan intense pyn veroorsaak wat weke lank kan duur. Sedert die eerste toksikologiese beskrywings, is aansienlike navorsing oor die biochemiese karakterisering daarvan gepubliseer.<ref name=rod1>Candelario Rodriguez, Jafeth Carrasco, Gaspar Bruner-Montero, Edgardo Díaz-Ferguson, Januarie 2025. Components and Biological Activities of Venom from Lionfishes (Scorpaenidae: ''Pterois'')</ref> Afgesien van die erge pyn wat deur die gif veroorsaak word, loop die slagoffer die risiko van ernstige sekondêre infeksies wat aggressiewe antibiotiese behandeling mag vereis. Die aanwesigheid van ander gesondheidsprobleme kan ook tot ernstiger reaksies bydra. Die stekelgif van kalkoenvisse bevat molekules met 'n lae molekulêre massa (<1000 Da), ook bekend as sekondêre metaboliete, vanweë hul ekologiese rolle in verdediging en voortplanting.<ref name=rod1/> == Sien ook == * [[Alfabetiese lys van visse]] * [[Lys van Suider-Afrikaanse visse volgens wetenskaplike name]] * [[Lys van visfamilies]] ==Verwysings== {{verwysings}} {{Saadjie}} {{DEFAULTSORT:Breebalk-vuurvis}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Beenvisse]] 7c489zwmcc6tbm0b42qpl2bie95zutq 2967762 2967761 2026-09-16T18:28:54Z Oesjaar 7467 En... 2967762 wikitext text/x-wiki <!-- {{Spesieboks | name = Kalkoenvisse | image = Lion Fish (46946763492).jpg | image_caption = Rooikoraalduiwel (''Pterois volitans'') | status = LC | status_system = iucn3.1 | domain = [[Eukaryota]] | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Chordata]] | subphylum = [[Vertebrata]] | subphylum_authority = ([[Cuvier]], [[1812]]) | infraphylum = [[Gnathostomata]] | superclassis = [[Osteichthyes]] | superclassis_authority = ([[Thomas Henry Huxley|Huxley]], [[1880]]) | classis = [[Actinopterygii]] | subclassis = [[Neopterygii]] | infraclassis = [[Teleostei]] | superordo = [[Acanthopterygii]] | ordo = [[Scorpaeniformes]] | familia = [[Scorpaenidae]] | subfamilia = [[Pteroinae]] | genus = ''[[Pterois]]'' | authority = [[Lorenz Oken|Oken]], 1817<ref name = CofF>{{Cof family|family=Scorpaenidae|access-date=3 March 2022}}</ref> | type_species = ''[[Pterois volitans|Scorpaena volitans]]'' | type_species_authority = [[Marcus Elieser Bloch|Bloch]], 1787<ref name = Whitley>{{cite journal |author=[[Gilbert Percy Whitley|Gilbert Whitley]] |year=1939 |title=Ichthyological genotypes: Desmarest's designations, 1874 |journal=Australian Zoologist |volume=9 |issue=3 |pages=222–226 |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/38926856#page/283/mode/1up |archive-date=11 October 2022 |access-date=3 March 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221011025754/https://www.biodiversitylibrary.org/page/38926856#page/283/mode/1up |url-status=live }}</ref> | synonyms = * ''Macrochirus'' <small>[[William Swainson|Swainson]], 1839</small> * ''Pseudomonopterus'' <small>[[Pieter Bleeker|Bleeker]], 1863</small> * ''Pteroleptus'' <small>Swainson, 1839</small> * ''Pteropterus'' <small>Swainson, 1839</small> | synonyms_ref = <ref name = CofF/> }} --> {{Outomatiese taksoboks |image = |image_caption = |display_parents = 3 |taxon = Pterois |authority = ([[Thomas Henry Huxley|Huxley]], [[1880]]) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms = * ''Macrochirus'' <small>[[William Swainson|Swainson]], 1839</small> * ''Pseudomonopterus'' <small>[[Pieter Bleeker|Bleeker]], 1863</small> * ''Pteroleptus'' <small>Swainson, 1839</small> * ''Pteropterus'' <small>Swainson, 1839</small> }} '''Kalkoenvisse''' is predatoriese [[Actinopterygii|straalvin]]-seevisse van die [[genus]] '''''Pterois''''', wat inheems is aan [[koraalrif|koraalriwwe]], rotsbodems en strandmere van die Indo-Pasifiese gebied. Hulle is suksesvolle en dikwels algemene koraal- en bodemvisse met stabiele of onlangs uitbreidende bevolkings. Benewens seewater kan hulle ook aanliggende varswater benut. Hulle word gekenmerk deur hul opvallende waarskuwingskleure en die skakering van alternerende rooi, bruin en swart bande, benewens hul vertonerige rug- en borsvinne waarvan sommige strale in [[giftigheid|giftige]] stekels eindig, en as hul vernaamste beskerming teen predatore dien.<ref name=b>{{cite web |last=National Geographic |title=Lionfish |url= http://animals.nationalgeographic.com/animals/fish/lionfish/ |archive-url= https://web.archive.org/web/20100113155623/http://animals.nationalgeographic.com/animals/fish/lionfish |archive-date=13 Januarie 2010 |date=11 April 2010}}</ref><ref name=a>{{cite journal |last1=Whitfield |first1=P.E. |last2=Hare |first2=J.A. |last3=David |first3=A.W. |last4=Harter |first4=S.L. |last5=Muñoz |first5=R.C. |last6=Addison |first6=C.M. |year=2007 |title=Abundance estimates of the Indo-Pacific lionfish ''Pterois volitans/miles'' complex in the Western North Atlantic |journal=Biological Invasions |volume=9 |issue=1 |pages=53–64 |doi=10.1007/s10530-006-9005-9 |s2cid=41535139}}</ref> Die lyf is met ovaalvormige skubbe met gladde rande bedek. Soos by etlike [[Scorpaenidae|skerpioenvisse]] het hulle vlesige [[antenne]]-agtige tentakels bokant hul oë en onder die mond. Hulle word as volwassenes tussen 30 en 45&nbsp;cm groot. ''[[Pterois radiata]]'', ''[[Pterois volitans]]'' en ''[[Pterois miles]]'' is die mees algemeen bestudeerde spesies in die genus. ''P.&nbsp;volitans'' en ''P.&nbsp;miles'' is onlangse lewenskragtige indringerspesies in die westelike [[Atlantiese Oseaan]], [[Karibiese See]] en [[Middelandse See]].<ref name="Lionfish invading the Mediterranean Sea">{{cite web |url=https://www.plymouth.ac.uk/news/lionfish-invading-the-mediterranean-sea |work=Plymouth-universiteit |title=Lionfish invading the Mediterranean Sea |first=Andrew |last=Merrington |date=28 Junie 2016 |access-date=7 September 2016 |archive-date=24 September 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160924225218/https://www.plymouth.ac.uk/news/lionfish-invading-the-mediterranean-sea |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.scientificamerican.com/article/invasive-lionfish-arrive-in-the-mediterranean/ |title=Invasive Lionfish Arrive in the Mediterranean |website=[[Scientific American]] |date=28 Junie 2016 |access-date=7 September 2016 |archive-date=12 Junie 2018 |archive-url= https://web.archive.org/web/20180612162549/https://www.scientificamerican.com/article/invasive-lionfish-arrive-in-the-mediterranean/ |url-status=live }}</ref><ref>{{cite journal |doi=10.1186/s41200-016-0065-y |title=A lionfish (''Pterois miles'') invasion has begun in the Mediterranean Sea |year=2016 |last1=Kletou |first1=Demetris |last2=Hall-Spencer |first2=Jason M. |last3=Kleitou |first3=Periklis |journal=Marine Biodiversity Records |volume=9 |issue=1 |article-number=46 |bibcode=2016MBdR....9...46K |hdl=10026.1/5103 |s2cid=390623 |doi-access=free |hdl-access=free}}</ref> ''Pterois''-spesies is gewilde akwariumvisse.<ref name=b /> ==Spesies== Agt tot nege spesies word erken: * Rooikoraalduiwel (''Pterois volitans'') – breër Indo-Pasifiese streek; van Wes-Australië en die oostelike Indiese Oseaan tot by [[Frans-Polinesië]], noord tot by suidelike [[Japan]] en suid tot by [[Nieu-Seeland]]. Indringerspesie in westelike [[Atlantiese Oseaan]], die [[Karibiese See]] en dele van Brasilië. * [[Duiwelvuurvis]] (''Pterois miles'') – [[Indiese Oseaan]]; aanwesig van die [[Rooisee]] langs die kus van Oos-Afrika tot by [[Suid-Afrika]], en oor na Indonesië. Dit het ook dele van die [[Middellandse See]] binnegedring. * [[Breëbalk-vuurvis]] (''Pterois antennata'') – wydverspreid oor tropiese Indo-Wes-Pasifiese gebied, van Oos-Afrika en die [[Rooisee]] tot by [[Frans-Polinesië]] en die [[Pitcairneilande]]. * [[Straal-vuurvis]] (''Pterois radiata'') – tropiese Indo-Pasifiese gebied; strek van die Oos-Afrikaanse kus tot by [[Frans-Polinesië]] en noord tot by suidelike Japan. * Russell se kalkoenvis (''Pterois russelii'') – van die [[Persiese Golf]] en [[Oos-Afrika]] tot by [[Nieu-Guinee]], en suidwaarts tot aan [[Wes-Australië]]. (Let wel: Molekulêre studies dui daarop dat ''Pterois lunulata'' 'n junior sinoniem van hierdie spesie is). * Andover-kalkoenvis (''Pterois andover'') – hoofsaaklik in [[Indonesië]], [[Papoea-Nieu-Guinee]], [[Sabah]] (Maleisië) en die [[Filippyne]] * Afrikaanse kalkoenvis (''Pterois mombasae'') – westelike [[Indiese Oseaan]], insluitend Oos-Afrika en die waters rondom [[Mombasa]] en [[Madagaskar]] * Hawaiise kalkoenvis (''Pterois sphex'') endemies aan [[Hawaii]]-eilande en omliggende waters van die sentrale [[Stille Oseaan]] * Rooisee-kalkoenvis (''Pterois cincta'') hoofsaaklik beperk tot die Rooisee-streek ==Vergiftiging== Die vinstekels kan intense pyn veroorsaak wat weke lank kan duur. Sedert die eerste toksikologiese beskrywings, is aansienlike navorsing oor die biochemiese karakterisering daarvan gepubliseer.<ref name=rod1>Candelario Rodriguez, Jafeth Carrasco, Gaspar Bruner-Montero, Edgardo Díaz-Ferguson, Januarie 2025. Components and Biological Activities of Venom from Lionfishes (Scorpaenidae: ''Pterois'')</ref> Afgesien van die erge pyn wat deur die gif veroorsaak word, loop die slagoffer die risiko van ernstige sekondêre infeksies wat aggressiewe antibiotiese behandeling mag vereis. Die aanwesigheid van ander gesondheidsprobleme kan ook tot ernstiger reaksies bydra. Die stekelgif van kalkoenvisse bevat molekules met 'n lae molekulêre massa (<1000 Da), ook bekend as sekondêre metaboliete, vanweë hul ekologiese rolle in verdediging en voortplanting.<ref name=rod1/> == Sien ook == * [[Alfabetiese lys van visse]] * [[Lys van Suider-Afrikaanse visse volgens wetenskaplike name]] * [[Lys van visfamilies]] ==Verwysings== {{verwysings}} {{Saadjie}} {{DEFAULTSORT:Breebalk-vuurvis}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Beenvisse]] 3uw932yfkje8r1u20kt4a18g7yj385m 2967764 2967762 2026-09-16T18:30:40Z Oesjaar 7467 Verbeter 2967764 wikitext text/x-wiki <!-- {{Spesieboks | name = Kalkoenvisse | image = Lion Fish (46946763492).jpg | image_caption = Rooikoraalduiwel (''Pterois volitans'') | status = LC | status_system = iucn3.1 | domain = [[Eukaryota]] | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Chordata]] | subphylum = [[Vertebrata]] | subphylum_authority = ([[Cuvier]], [[1812]]) | infraphylum = [[Gnathostomata]] | superclassis = [[Osteichthyes]] | superclassis_authority = ([[Thomas Henry Huxley|Huxley]], [[1880]]) | classis = [[Actinopterygii]] | subclassis = [[Neopterygii]] | infraclassis = [[Teleostei]] | superordo = [[Acanthopterygii]] | ordo = [[Scorpaeniformes]] | familia = [[Scorpaenidae]] | subfamilia = [[Pteroinae]] | genus = ''[[Pterois]]'' | authority = [[Lorenz Oken|Oken]], 1817<ref name = CofF>{{Cof family|family=Scorpaenidae|access-date=3 March 2022}}</ref> | type_species = ''[[Pterois volitans|Scorpaena volitans]]'' | type_species_authority = [[Marcus Elieser Bloch|Bloch]], 1787<ref name = Whitley>{{cite journal |author=[[Gilbert Percy Whitley|Gilbert Whitley]] |year=1939 |title=Ichthyological genotypes: Desmarest's designations, 1874 |journal=Australian Zoologist |volume=9 |issue=3 |pages=222–226 |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/38926856#page/283/mode/1up |archive-date=11 October 2022 |access-date=3 March 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221011025754/https://www.biodiversitylibrary.org/page/38926856#page/283/mode/1up |url-status=live }}</ref> | synonyms = * ''Macrochirus'' <small>[[William Swainson|Swainson]], 1839</small> * ''Pseudomonopterus'' <small>[[Pieter Bleeker|Bleeker]], 1863</small> * ''Pteroleptus'' <small>Swainson, 1839</small> * ''Pteropterus'' <small>Swainson, 1839</small> | synonyms_ref = <ref name = CofF/> }} --> {{Outomatiese taksoboks |image = Lion Fish (46946763492).jpg |image_caption = Rooikoraalduiwel (''Pterois volitans'') |display_parents = 3 |taxon = Pterois |authority = ([[Thomas Henry Huxley|Huxley]], [[1880]]) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms = * ''Macrochirus'' <small>[[William Swainson|Swainson]], 1839</small> * ''Pseudomonopterus'' <small>[[Pieter Bleeker|Bleeker]], 1863</small> * ''Pteroleptus'' <small>Swainson, 1839</small> * ''Pteropterus'' <small>Swainson, 1839</small> }} '''Kalkoenvisse''' is predatoriese [[Actinopterygii|straalvin]]-seevisse van die [[genus]] '''''Pterois''''', wat inheems is aan [[koraalrif|koraalriwwe]], rotsbodems en strandmere van die Indo-Pasifiese gebied. Hulle is suksesvolle en dikwels algemene koraal- en bodemvisse met stabiele of onlangs uitbreidende bevolkings. Benewens seewater kan hulle ook aanliggende varswater benut. Hulle word gekenmerk deur hul opvallende waarskuwingskleure en die skakering van alternerende rooi, bruin en swart bande, benewens hul vertonerige rug- en borsvinne waarvan sommige strale in [[giftigheid|giftige]] stekels eindig, en as hul vernaamste beskerming teen predatore dien.<ref name=b>{{cite web |last=National Geographic |title=Lionfish |url= http://animals.nationalgeographic.com/animals/fish/lionfish/ |archive-url= https://web.archive.org/web/20100113155623/http://animals.nationalgeographic.com/animals/fish/lionfish |archive-date=13 Januarie 2010 |date=11 April 2010}}</ref><ref name=a>{{cite journal |last1=Whitfield |first1=P.E. |last2=Hare |first2=J.A. |last3=David |first3=A.W. |last4=Harter |first4=S.L. |last5=Muñoz |first5=R.C. |last6=Addison |first6=C.M. |year=2007 |title=Abundance estimates of the Indo-Pacific lionfish ''Pterois volitans/miles'' complex in the Western North Atlantic |journal=Biological Invasions |volume=9 |issue=1 |pages=53–64 |doi=10.1007/s10530-006-9005-9 |s2cid=41535139}}</ref> Die lyf is met ovaalvormige skubbe met gladde rande bedek. Soos by etlike [[Scorpaenidae|skerpioenvisse]] het hulle vlesige [[antenne]]-agtige tentakels bokant hul oë en onder die mond. Hulle word as volwassenes tussen 30 en 45&nbsp;cm groot. ''[[Pterois radiata]]'', ''[[Pterois volitans]]'' en ''[[Pterois miles]]'' is die mees algemeen bestudeerde spesies in die genus. ''P.&nbsp;volitans'' en ''P.&nbsp;miles'' is onlangse lewenskragtige indringerspesies in die westelike [[Atlantiese Oseaan]], [[Karibiese See]] en [[Middelandse See]].<ref name="Lionfish invading the Mediterranean Sea">{{cite web |url=https://www.plymouth.ac.uk/news/lionfish-invading-the-mediterranean-sea |work=Plymouth-universiteit |title=Lionfish invading the Mediterranean Sea |first=Andrew |last=Merrington |date=28 Junie 2016 |access-date=7 September 2016 |archive-date=24 September 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160924225218/https://www.plymouth.ac.uk/news/lionfish-invading-the-mediterranean-sea |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.scientificamerican.com/article/invasive-lionfish-arrive-in-the-mediterranean/ |title=Invasive Lionfish Arrive in the Mediterranean |website=[[Scientific American]] |date=28 Junie 2016 |access-date=7 September 2016 |archive-date=12 Junie 2018 |archive-url= https://web.archive.org/web/20180612162549/https://www.scientificamerican.com/article/invasive-lionfish-arrive-in-the-mediterranean/ |url-status=live }}</ref><ref>{{cite journal |doi=10.1186/s41200-016-0065-y |title=A lionfish (''Pterois miles'') invasion has begun in the Mediterranean Sea |year=2016 |last1=Kletou |first1=Demetris |last2=Hall-Spencer |first2=Jason M. |last3=Kleitou |first3=Periklis |journal=Marine Biodiversity Records |volume=9 |issue=1 |article-number=46 |bibcode=2016MBdR....9...46K |hdl=10026.1/5103 |s2cid=390623 |doi-access=free |hdl-access=free}}</ref> ''Pterois''-spesies is gewilde akwariumvisse.<ref name=b /> ==Spesies== Agt tot nege spesies word erken: * Rooikoraalduiwel (''Pterois volitans'') – breër Indo-Pasifiese streek; van Wes-Australië en die oostelike Indiese Oseaan tot by [[Frans-Polinesië]], noord tot by suidelike [[Japan]] en suid tot by [[Nieu-Seeland]]. Indringerspesie in westelike [[Atlantiese Oseaan]], die [[Karibiese See]] en dele van Brasilië. * [[Duiwelvuurvis]] (''Pterois miles'') – [[Indiese Oseaan]]; aanwesig van die [[Rooisee]] langs die kus van Oos-Afrika tot by [[Suid-Afrika]], en oor na Indonesië. Dit het ook dele van die [[Middellandse See]] binnegedring. * [[Breëbalk-vuurvis]] (''Pterois antennata'') – wydverspreid oor tropiese Indo-Wes-Pasifiese gebied, van Oos-Afrika en die [[Rooisee]] tot by [[Frans-Polinesië]] en die [[Pitcairneilande]]. * [[Straal-vuurvis]] (''Pterois radiata'') – tropiese Indo-Pasifiese gebied; strek van die Oos-Afrikaanse kus tot by [[Frans-Polinesië]] en noord tot by suidelike Japan. * Russell se kalkoenvis (''Pterois russelii'') – van die [[Persiese Golf]] en [[Oos-Afrika]] tot by [[Nieu-Guinee]], en suidwaarts tot aan [[Wes-Australië]]. (Let wel: Molekulêre studies dui daarop dat ''Pterois lunulata'' 'n junior sinoniem van hierdie spesie is). * Andover-kalkoenvis (''Pterois andover'') – hoofsaaklik in [[Indonesië]], [[Papoea-Nieu-Guinee]], [[Sabah]] (Maleisië) en die [[Filippyne]] * Afrikaanse kalkoenvis (''Pterois mombasae'') – westelike [[Indiese Oseaan]], insluitend Oos-Afrika en die waters rondom [[Mombasa]] en [[Madagaskar]] * Hawaiise kalkoenvis (''Pterois sphex'') endemies aan [[Hawaii]]-eilande en omliggende waters van die sentrale [[Stille Oseaan]] * Rooisee-kalkoenvis (''Pterois cincta'') hoofsaaklik beperk tot die Rooisee-streek ==Vergiftiging== Die vinstekels kan intense pyn veroorsaak wat weke lank kan duur. Sedert die eerste toksikologiese beskrywings, is aansienlike navorsing oor die biochemiese karakterisering daarvan gepubliseer.<ref name=rod1>Candelario Rodriguez, Jafeth Carrasco, Gaspar Bruner-Montero, Edgardo Díaz-Ferguson, Januarie 2025. Components and Biological Activities of Venom from Lionfishes (Scorpaenidae: ''Pterois'')</ref> Afgesien van die erge pyn wat deur die gif veroorsaak word, loop die slagoffer die risiko van ernstige sekondêre infeksies wat aggressiewe antibiotiese behandeling mag vereis. Die aanwesigheid van ander gesondheidsprobleme kan ook tot ernstiger reaksies bydra. Die stekelgif van kalkoenvisse bevat molekules met 'n lae molekulêre massa (<1000 Da), ook bekend as sekondêre metaboliete, vanweë hul ekologiese rolle in verdediging en voortplanting.<ref name=rod1/> == Sien ook == * [[Alfabetiese lys van visse]] * [[Lys van Suider-Afrikaanse visse volgens wetenskaplike name]] * [[Lys van visfamilies]] ==Verwysings== {{verwysings}} {{Saadjie}} {{DEFAULTSORT:Breebalk-vuurvis}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Beenvisse]] 2fl9plkidwtw8awi99mwcp67g0tyut5 2967766 2967764 2026-09-16T18:37:58Z JMK 649 voortpl 2967766 wikitext text/x-wiki <!-- {{Spesieboks | name = Kalkoenvisse | image = Lion Fish (46946763492).jpg | image_caption = Rooikoraalduiwel (''Pterois volitans'') | status = LC | status_system = iucn3.1 | domain = [[Eukaryota]] | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Chordata]] | subphylum = [[Vertebrata]] | subphylum_authority = ([[Cuvier]], [[1812]]) | infraphylum = [[Gnathostomata]] | superclassis = [[Osteichthyes]] | superclassis_authority = ([[Thomas Henry Huxley|Huxley]], [[1880]]) | classis = [[Actinopterygii]] | subclassis = [[Neopterygii]] | infraclassis = [[Teleostei]] | superordo = [[Acanthopterygii]] | ordo = [[Scorpaeniformes]] | familia = [[Scorpaenidae]] | subfamilia = [[Pteroinae]] | genus = ''[[Pterois]]'' | authority = [[Lorenz Oken|Oken]], 1817<ref name = CofF>{{Cof family|family=Scorpaenidae|access-date=3 March 2022}}</ref> | type_species = ''[[Pterois volitans|Scorpaena volitans]]'' | type_species_authority = [[Marcus Elieser Bloch|Bloch]], 1787<ref name = Whitley>{{cite journal |author=[[Gilbert Percy Whitley|Gilbert Whitley]] |year=1939 |title=Ichthyological genotypes: Desmarest's designations, 1874 |journal=Australian Zoologist |volume=9 |issue=3 |pages=222–226 |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/38926856#page/283/mode/1up |archive-date=11 October 2022 |access-date=3 March 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221011025754/https://www.biodiversitylibrary.org/page/38926856#page/283/mode/1up |url-status=live }}</ref> | synonyms = * ''Macrochirus'' <small>[[William Swainson|Swainson]], 1839</small> * ''Pseudomonopterus'' <small>[[Pieter Bleeker|Bleeker]], 1863</small> * ''Pteroleptus'' <small>Swainson, 1839</small> * ''Pteropterus'' <small>Swainson, 1839</small> | synonyms_ref = <ref name = CofF/> }} --> {{Outomatiese taksoboks |image = Lion Fish (46946763492).jpg |image_caption = Rooikoraalduiwel (''Pterois volitans'') |display_parents = 3 |taxon = Pterois |authority = ([[Thomas Henry Huxley|Huxley]], [[1880]]) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms = * ''Macrochirus'' <small>[[William Swainson|Swainson]], 1839</small> * ''Pseudomonopterus'' <small>[[Pieter Bleeker|Bleeker]], 1863</small> * ''Pteroleptus'' <small>Swainson, 1839</small> * ''Pteropterus'' <small>Swainson, 1839</small> }} '''Kalkoenvisse''' is predatoriese [[Actinopterygii|straalvin]]-seevisse van die [[genus]] '''''Pterois''''', wat inheems is aan [[koraalrif|koraalriwwe]], rotsbodems en strandmere van die Indo-Pasifiese gebied. Hulle is suksesvolle en dikwels algemene koraal- en bodemvisse met stabiele of onlangs uitbreidende bevolkings. Benewens seewater kan hulle ook aanliggende varswater benut. Hulle word gekenmerk deur hul opvallende waarskuwingskleure en die skakering van alternerende rooi, bruin en swart bande, benewens hul vertonerige rug- en borsvinne waarvan sommige strale in [[giftigheid|giftige]] stekels eindig, en as hul vernaamste beskerming teen predatore dien.<ref name=b>{{cite web |last=National Geographic |title=Lionfish |url= http://animals.nationalgeographic.com/animals/fish/lionfish/ |archive-url= https://web.archive.org/web/20100113155623/http://animals.nationalgeographic.com/animals/fish/lionfish |archive-date=13 Januarie 2010 |date=11 April 2010}}</ref><ref name=a>{{cite journal |last1=Whitfield |first1=P.E. |last2=Hare |first2=J.A. |last3=David |first3=A.W. |last4=Harter |first4=S.L. |last5=Muñoz |first5=R.C. |last6=Addison |first6=C.M. |year=2007 |title=Abundance estimates of the Indo-Pacific lionfish ''Pterois volitans/miles'' complex in the Western North Atlantic |journal=Biological Invasions |volume=9 |issue=1 |pages=53–64 |doi=10.1007/s10530-006-9005-9 |s2cid=41535139}}</ref> Die lyf is met ovaalvormige skubbe met gladde rande bedek. Soos by etlike [[Scorpaenidae|skerpioenvisse]] het hulle vlesige [[antenne]]-agtige tentakels bokant hul oë en onder die mond. Hulle word as volwassenes tussen 30 en 45&nbsp;cm groot. ''Pterois''-spesies kan van 5 tot 15 jaar lank leef en het komplekse hofmaak- en paringsgedrag.<ref name=m>{{cite journal |last1=Ruiz-Carus |first1=R. |last2=Matheson Jr. |first2=R. |last3=Roberts Jr. |first3=D. |last4=Whitfield |first4=P. |year=2006 |title=The western Pacific red lionfish, ''Pterois volitans'' (Scorpaenidae), in Florida: Evidence for reproduction and parasitism in the first exotic marine fish established in state waters |journal=Biological Conservation |volume=128 |issue=3 |pages=384–390 |doi=10.1016/j.biocon.2005.10.012 |bibcode=2006BCons.128..384R }}</ref> Wyfies stel dikwels twee slymgevulde eiertrosse vry, wat uit soveel as 15&nbsp;000 eiers kan bestaan. Elke wyfie kan jaarliks om en by 2&nbsp;miljoen eiers lê.<ref name="noaa">{{cite web |url=https://oceanservice.noaa.gov/facts/lionfish-facts.html |title=What is a lionfish? |publisher=National Ocean Service, US National Oceanic and Atmospheric Administration |date=16 Junie 2024 |access-date=2 Oktober 2024 |archive-date=2 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230902010804/https://oceanservice.noaa.gov/facts/lionfish-facts.html |url-status=live }}</ref><ref name=k>{{cite journal |last=Fishelson |first=L. |year=1997 |title=Experiments and observations on food consumption, growth and starvation in ''Dendrochirus brachypterus'' and ''Pterois volitans '' (Pteroinae, Scorpaenidae) |doi=10.1023/a:1007331304122 |journal=Environmental Biology of Fishes |volume=50 |issue=4 |pages=391–403 |bibcode=1997EnvBF..50..391F |s2cid=145295}}</ref> ''[[Pterois radiata]]'', ''[[Pterois volitans]]'' en ''[[Pterois miles]]'' is die mees algemeen bestudeerde spesies in die genus. ''P.&nbsp;volitans'' en ''P.&nbsp;miles'' is onlangse lewenskragtige indringerspesies in die westelike [[Atlantiese Oseaan]], [[Karibiese See]] en [[Middelandse See]].<ref name="Lionfish invading the Mediterranean Sea">{{cite web |url=https://www.plymouth.ac.uk/news/lionfish-invading-the-mediterranean-sea |work=Plymouth-universiteit |title=Lionfish invading the Mediterranean Sea |first=Andrew |last=Merrington |date=28 Junie 2016 |access-date=7 September 2016 |archive-date=24 September 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160924225218/https://www.plymouth.ac.uk/news/lionfish-invading-the-mediterranean-sea |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.scientificamerican.com/article/invasive-lionfish-arrive-in-the-mediterranean/ |title=Invasive Lionfish Arrive in the Mediterranean |website=[[Scientific American]] |date=28 Junie 2016 |access-date=7 September 2016 |archive-date=12 Junie 2018 |archive-url= https://web.archive.org/web/20180612162549/https://www.scientificamerican.com/article/invasive-lionfish-arrive-in-the-mediterranean/ |url-status=live }}</ref><ref>{{cite journal |doi=10.1186/s41200-016-0065-y |title=A lionfish (''Pterois miles'') invasion has begun in the Mediterranean Sea |year=2016 |last1=Kletou |first1=Demetris |last2=Hall-Spencer |first2=Jason M. |last3=Kleitou |first3=Periklis |journal=Marine Biodiversity Records |volume=9 |issue=1 |article-number=46 |bibcode=2016MBdR....9...46K |hdl=10026.1/5103 |s2cid=390623 |doi-access=free |hdl-access=free}}</ref> ''Pterois''-spesies is gewilde akwariumvisse.<ref name=b /> ==Spesies== Agt tot nege spesies word erken: * Rooikoraalduiwel (''Pterois volitans'') – breër Indo-Pasifiese streek; van Wes-Australië en die oostelike Indiese Oseaan tot by [[Frans-Polinesië]], noord tot by suidelike [[Japan]] en suid tot by [[Nieu-Seeland]]. Indringerspesie in westelike [[Atlantiese Oseaan]], die [[Karibiese See]] en dele van Brasilië. * [[Duiwelvuurvis]] (''Pterois miles'') – [[Indiese Oseaan]]; aanwesig van die [[Rooisee]] langs die kus van Oos-Afrika tot by [[Suid-Afrika]], en oor na Indonesië. Dit het ook dele van die [[Middellandse See]] binnegedring. * [[Breëbalk-vuurvis]] (''Pterois antennata'') – wydverspreid oor tropiese Indo-Wes-Pasifiese gebied, van Oos-Afrika en die [[Rooisee]] tot by [[Frans-Polinesië]] en die [[Pitcairneilande]]. * [[Straal-vuurvis]] (''Pterois radiata'') – tropiese Indo-Pasifiese gebied; strek van die Oos-Afrikaanse kus tot by [[Frans-Polinesië]] en noord tot by suidelike Japan. * Bleekstertkalkoenvis (''Pterois russelii'') – van die [[Persiese Golf]] en [[Oos-Afrika]] tot by [[Nieu-Guinee]], en suidwaarts tot aan [[Wes-Australië]]. (Let wel: Molekulêre studies dui daarop dat ''Pterois lunulata'' 'n junior sinoniem van hierdie spesie is). * Andover-kalkoenvis (''Pterois andover'') – hoofsaaklik in [[Indonesië]], [[Papoea-Nieu-Guinee]], [[Sabah]] (Maleisië) en die [[Filippyne]] * Afrikaanse kalkoenvis (''Pterois mombasae'') – westelike [[Indiese Oseaan]], insluitend Oos-Afrika en die waters rondom [[Mombasa]] en [[Madagaskar]] * Hawaiise kalkoenvis (''Pterois sphex'') endemies aan [[Hawaii]]-eilande en omliggende waters van die sentrale [[Stille Oseaan]] * Rooisee-kalkoenvis (''Pterois cincta'') hoofsaaklik beperk tot die Rooisee-streek ==Vergiftiging== Die vinstekels kan intense pyn veroorsaak wat weke lank kan duur. Sedert die eerste toksikologiese beskrywings, is aansienlike navorsing oor die biochemiese karakterisering daarvan gepubliseer.<ref name=rod1>Candelario Rodriguez, Jafeth Carrasco, Gaspar Bruner-Montero, Edgardo Díaz-Ferguson, Januarie 2025. Components and Biological Activities of Venom from Lionfishes (Scorpaenidae: ''Pterois'')</ref> Afgesien van die erge pyn wat deur die gif veroorsaak word, loop die slagoffer die risiko van ernstige sekondêre infeksies wat aggressiewe antibiotiese behandeling mag vereis. Die aanwesigheid van ander gesondheidsprobleme kan ook tot ernstiger reaksies bydra. Die stekelgif van kalkoenvisse bevat molekules met 'n lae molekulêre massa (<1000 Da), ook bekend as sekondêre metaboliete, vanweë hul ekologiese rolle in verdediging en voortplanting.<ref name=rod1/> == Sien ook == * [[Alfabetiese lys van visse]] * [[Lys van Suider-Afrikaanse visse volgens wetenskaplike name]] * [[Lys van visfamilies]] ==Verwysings== {{verwysings}} {{Saadjie}} {{DEFAULTSORT:Breebalk-vuurvis}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Beenvisse]] lcxmxwrsn96i3evmhejw1h3m66wfe5f 2967768 2967766 2026-09-16T18:42:50Z JMK 649 sorteer 2967768 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Lion Fish (46946763492).jpg |image_caption = Rooikoraalduiwel (''Pterois volitans'') |display_parents = 3 |taxon = Pterois |authority = ([[Thomas Henry Huxley|Huxley]], [[1880]]) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms = * ''Macrochirus'' <small>[[William Swainson|Swainson]], 1839</small> * ''Pseudomonopterus'' <small>[[Pieter Bleeker|Bleeker]], 1863</small> * ''Pteroleptus'' <small>Swainson, 1839</small> * ''Pteropterus'' <small>Swainson, 1839</small> }} '''Kalkoenvisse''' is predatoriese [[Actinopterygii|straalvin]]-seevisse van die [[genus]] '''''Pterois''''', wat inheems is aan [[koraalrif|koraalriwwe]], rotsbodems en strandmere van die Indo-Pasifiese gebied. Hulle is suksesvolle en dikwels algemene rif- en bodemvisse met stabiele of onlangs uitbreidende bevolkings. Benewens seewater kan hulle ook aanliggende varswater benut. ''Pterois''-spesies is gewilde akwariumvisse.<ref name=b /> ''[[Pterois radiata]]'', ''[[Pterois volitans]]'' en ''[[Pterois miles]]'' is die mees algemeen bestudeerde spesies in die genus. ''P.&nbsp;volitans'' en ''P.&nbsp;miles'' is onlangse lewenskragtige indringerspesies in die westelike [[Atlantiese Oseaan]], [[Karibiese See]] en [[Middelandse See]].<ref name="Lionfish invading the Mediterranean Sea">{{cite web |url=https://www.plymouth.ac.uk/news/lionfish-invading-the-mediterranean-sea |work=Plymouth-universiteit |title=Lionfish invading the Mediterranean Sea |first=Andrew |last=Merrington |date=28 Junie 2016 |access-date=7 September 2016 |archive-date=24 September 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160924225218/https://www.plymouth.ac.uk/news/lionfish-invading-the-mediterranean-sea |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.scientificamerican.com/article/invasive-lionfish-arrive-in-the-mediterranean/ |title=Invasive Lionfish Arrive in the Mediterranean |website=[[Scientific American]] |date=28 Junie 2016 |access-date=7 September 2016 |archive-date=12 Junie 2018 |archive-url= https://web.archive.org/web/20180612162549/https://www.scientificamerican.com/article/invasive-lionfish-arrive-in-the-mediterranean/ |url-status=live }}</ref><ref>{{cite journal |doi=10.1186/s41200-016-0065-y |title=A lionfish (''Pterois miles'') invasion has begun in the Mediterranean Sea |year=2016 |last1=Kletou |first1=Demetris |last2=Hall-Spencer |first2=Jason M. |last3=Kleitou |first3=Periklis |journal=Marine Biodiversity Records |volume=9 |issue=1 |article-number=46 |bibcode=2016MBdR....9...46K |hdl=10026.1/5103 |s2cid=390623 |doi-access=free |hdl-access=free}}</ref> ==Kenmerke== Hulle word gekenmerk deur hul opvallende waarskuwingskleure en die skakering van alternerende rooi, bruin en swart bande, benewens hul vertonerige rug- en borsvinne waarvan sommige strale in [[giftigheid|giftige]] stekels eindig, en as hul vernaamste beskerming teen predatore dien.<ref name=b>{{cite web |last=National Geographic |title=Lionfish |url= http://animals.nationalgeographic.com/animals/fish/lionfish/ |archive-url= https://web.archive.org/web/20100113155623/http://animals.nationalgeographic.com/animals/fish/lionfish |archive-date=13 Januarie 2010 |date=11 April 2010}}</ref><ref name=a>{{cite journal |last1=Whitfield |first1=P.E. |last2=Hare |first2=J.A. |last3=David |first3=A.W. |last4=Harter |first4=S.L. |last5=Muñoz |first5=R.C. |last6=Addison |first6=C.M. |year=2007 |title=Abundance estimates of the Indo-Pacific lionfish ''Pterois volitans/miles'' complex in the Western North Atlantic |journal=Biological Invasions |volume=9 |issue=1 |pages=53–64 |doi=10.1007/s10530-006-9005-9 |s2cid=41535139}}</ref> Die lyf is met ovaalvormige skubbe met gladde rande bedek. Soos by etlike [[Scorpaenidae|skerpioenvisse]] het hulle vlesige [[antenne]]-agtige tentakels bokant hul oë en onder die mond. Hulle word as volwassenes tussen 30 en 45&nbsp;cm groot. ''Pterois''-spesies kan van 5 tot 15 jaar lank leef en het komplekse hofmaak- en paringsgedrag.<ref name=m>{{cite journal |last1=Ruiz-Carus |first1=R. |last2=Matheson Jr. |first2=R. |last3=Roberts Jr. |first3=D. |last4=Whitfield |first4=P. |year=2006 |title=The western Pacific red lionfish, ''Pterois volitans'' (Scorpaenidae), in Florida: Evidence for reproduction and parasitism in the first exotic marine fish established in state waters |journal=Biological Conservation |volume=128 |issue=3 |pages=384–390 |doi=10.1016/j.biocon.2005.10.012 |bibcode=2006BCons.128..384R }}</ref> Wyfies stel dikwels twee slymgevulde eiertrosse vry, wat uit soveel as 15&nbsp;000 eiers kan bestaan. Elke wyfie kan jaarliks om en by 2&nbsp;miljoen eiers lê.<ref name="noaa">{{cite web |url=https://oceanservice.noaa.gov/facts/lionfish-facts.html |title=What is a lionfish? |publisher=National Ocean Service, US National Oceanic and Atmospheric Administration |date=16 Junie 2024 |access-date=2 Oktober 2024 |archive-date=2 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230902010804/https://oceanservice.noaa.gov/facts/lionfish-facts.html |url-status=live }}</ref><ref name=k>{{cite journal |last=Fishelson |first=L. |year=1997 |title=Experiments and observations on food consumption, growth and starvation in ''Dendrochirus brachypterus'' and ''Pterois volitans '' (Pteroinae, Scorpaenidae) |doi=10.1023/a:1007331304122 |journal=Environmental Biology of Fishes |volume=50 |issue=4 |pages=391–403 |bibcode=1997EnvBF..50..391F |s2cid=145295}}</ref> ==Spesies== Agt tot nege spesies word erken: * Rooikoraalduiwel (''Pterois volitans'') – breër Indo-Pasifiese streek; van Wes-Australië en die oostelike Indiese Oseaan tot by [[Frans-Polinesië]], noord tot by suidelike [[Japan]] en suid tot by [[Nieu-Seeland]]. Indringerspesie in westelike [[Atlantiese Oseaan]], die [[Karibiese See]] en dele van Brasilië. * [[Duiwelvuurvis]] (''Pterois miles'') – [[Indiese Oseaan]]; aanwesig van die [[Rooisee]] langs die kus van Oos-Afrika tot by [[Suid-Afrika]], en oor na Indonesië. Dit het ook dele van die [[Middellandse See]] binnegedring. * [[Breëbalk-vuurvis]] (''Pterois antennata'') – wydverspreid oor tropiese Indo-Wes-Pasifiese gebied, van Oos-Afrika en die [[Rooisee]] tot by [[Frans-Polinesië]] en die [[Pitcairneilande]]. * [[Straal-vuurvis]] (''Pterois radiata'') – tropiese Indo-Pasifiese gebied; strek van die Oos-Afrikaanse kus tot by [[Frans-Polinesië]] en noord tot by suidelike Japan. * Bleekstertkalkoenvis (''Pterois russelii'') – van die [[Persiese Golf]] en [[Oos-Afrika]] tot by [[Nieu-Guinee]], en suidwaarts tot aan [[Wes-Australië]]. (Let wel: Molekulêre studies dui daarop dat ''Pterois lunulata'' 'n junior sinoniem van hierdie spesie is). * Andover-kalkoenvis (''Pterois andover'') – hoofsaaklik in [[Indonesië]], [[Papoea-Nieu-Guinee]], [[Sabah]] (Maleisië) en die [[Filippyne]] * Afrikaanse kalkoenvis (''Pterois mombasae'') – westelike [[Indiese Oseaan]], insluitend Oos-Afrika en die waters rondom [[Mombasa]] en [[Madagaskar]] * Hawaiise kalkoenvis (''Pterois sphex'') endemies aan [[Hawaii]]-eilande en omliggende waters van die sentrale [[Stille Oseaan]] * Rooisee-kalkoenvis (''Pterois cincta'') hoofsaaklik beperk tot die Rooisee-streek ==Vergiftiging== Die vinstekels kan intense pyn veroorsaak wat weke lank kan duur. Sedert die eerste toksikologiese beskrywings, is aansienlike navorsing oor die biochemiese karakterisering daarvan gepubliseer.<ref name=rod1>Candelario Rodriguez, Jafeth Carrasco, Gaspar Bruner-Montero, Edgardo Díaz-Ferguson, Januarie 2025. Components and Biological Activities of Venom from Lionfishes (Scorpaenidae: ''Pterois'')</ref> Afgesien van die erge pyn wat deur die gif veroorsaak word, loop die slagoffer die risiko van ernstige sekondêre infeksies wat aggressiewe antibiotiese behandeling mag vereis. Die aanwesigheid van ander gesondheidsprobleme kan ook tot ernstiger reaksies bydra. Die stekelgif van kalkoenvisse bevat molekules met 'n lae molekulêre massa (<1000 Da), ook bekend as sekondêre metaboliete, vanweë hul ekologiese rolle in verdediging en voortplanting.<ref name=rod1/> == Sien ook == * [[Alfabetiese lys van visse]] * [[Lys van Suider-Afrikaanse visse volgens wetenskaplike name]] * [[Lys van visfamilies]] ==Verwysings== {{verwysings}} {{Saadjie}} {{DEFAULTSORT:Breebalk-vuurvis}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Beenvisse]] ef05bech6an65x8nftuxx5k24vnr1sc 2967799 2967768 2026-09-16T19:21:05Z JMK 649 voedsel, details 2967799 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Lion Fish (46946763492).jpg |image_caption = Rooikoraalduiwel (''Pterois volitans'') |display_parents = 3 |taxon = Pterois |authority = ([[Thomas Henry Huxley|Huxley]], [[1880]]) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms = * ''Macrochirus'' <small>[[William Swainson|Swainson]], 1839</small> * ''Pseudomonopterus'' <small>[[Pieter Bleeker|Bleeker]], 1863</small> * ''Pteroleptus'' <small>Swainson, 1839</small> * ''Pteropterus'' <small>Swainson, 1839</small> }} '''Kalkoenvisse''' is predatoriese [[Actinopterygii|straalvin]]-seevisse van die [[genus]] '''''Pterois''''', wat inheems is aan [[koraalrif|koraalriwwe]], rotsbodems en strandmere van die Indo-Pasifiese gebied. Hulle is suksesvolle en dikwels algemene rif- en bodemvisse met stabiele of onlangs uitbreidende bevolkings. Benewens seewater kan hulle ook aanliggende varswater benut. ''Pterois''-spesies is gewilde akwariumvisse.<ref name=b /> ''[[Pterois radiata]]'', ''[[Pterois volitans]]'' en ''[[Pterois miles]]'' is die mees algemeen bestudeerde spesies in die genus. ''P.&nbsp;volitans'' en ''P.&nbsp;miles'' is onlangse lewenskragtige indringerspesies in die westelike [[Atlantiese Oseaan]], [[Karibiese See]] en [[Middelandse See]].<ref name="Lionfish invading the Mediterranean Sea">{{cite web |url=https://www.plymouth.ac.uk/news/lionfish-invading-the-mediterranean-sea |work=Plymouth-universiteit |title=Lionfish invading the Mediterranean Sea |first=Andrew |last=Merrington |date=28 Junie 2016 |access-date=7 September 2016 |archive-date=24 September 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160924225218/https://www.plymouth.ac.uk/news/lionfish-invading-the-mediterranean-sea |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.scientificamerican.com/article/invasive-lionfish-arrive-in-the-mediterranean/ |title=Invasive Lionfish Arrive in the Mediterranean |website=[[Scientific American]] |date=28 Junie 2016 |access-date=7 September 2016 |archive-date=12 Junie 2018 |archive-url= https://web.archive.org/web/20180612162549/https://www.scientificamerican.com/article/invasive-lionfish-arrive-in-the-mediterranean/ |url-status=live }}</ref><ref>{{cite journal |doi=10.1186/s41200-016-0065-y |title=A lionfish (''Pterois miles'') invasion has begun in the Mediterranean Sea |year=2016 |last1=Kletou |first1=Demetris |last2=Hall-Spencer |first2=Jason M. |last3=Kleitou |first3=Periklis |journal=Marine Biodiversity Records |volume=9 |issue=1 |article-number=46 |bibcode=2016MBdR....9...46K |hdl=10026.1/5103 |s2cid=390623 |doi-access=free |hdl-access=free}}</ref> ==Kenmerke== Hulle word gekenmerk deur hul opvallende waarskuwingskleure en die skakering van alternerende rooi, bruin en swart bande, benewens hul vertonerige rug- en borsvinne waarvan sommige strale in [[giftigheid|giftige]] stekels eindig, en as hul vernaamste beskerming teen ander predatore dien.<ref name=b>{{cite web |last=National Geographic |title=Lionfish |url= http://animals.nationalgeographic.com/animals/fish/lionfish/ |archive-url= https://web.archive.org/web/20100113155623/http://animals.nationalgeographic.com/animals/fish/lionfish |archive-date=13 Januarie 2010 |date=11 April 2010}}</ref><ref name=a>{{cite journal |last1=Whitfield |first1=P.E. |last2=Hare |first2=J.A. |last3=David |first3=A.W. |last4=Harter |first4=S.L. |last5=Muñoz |first5=R.C. |last6=Addison |first6=C.M. |year=2007 |title=Abundance estimates of the Indo-Pacific lionfish ''Pterois volitans/miles'' complex in the Western North Atlantic |journal=Biological Invasions |volume=9 |issue=1 |pages=53–64 |doi=10.1007/s10530-006-9005-9 |s2cid=41535139}}</ref> Die lyf is met ovaalvormige skubbe met gladde rande bedek. Soos by etlike [[Scorpaenidae|skerpioenvisse]] het hulle vlesige [[antenne]]-agtige tentakels bokant hul oë en onder die mond. ==Verwantskappe== Die koraalduiwels (Pteroinae) is 'n subfamilie van die skerpioenvisse (Scorpaenidae) en is endemies aan die tropiese Indo-Pasifiese gebied. Die Pteroinae bestaan uit 17 spesies wat in vyf genera onderverdeel is, naamlik ''Pterois'' (agt spesies), ''[[Dendrochirus]]'' (vyf spesies), ''[[Ebosia]]'' (twee spesies), ''[[Brachypterois]]'' (een spesie) en ''[[Parapterois]]'' (een spesie).<ref name="koc1">{{cite journal |last1=Kochzius |first1=Marc |last2=Söller |first2=Rainer |last3=Khalaf |first3=Maroof A. |last4=Blohm |first4=Dietmar |title=Molecular phylogeny of the lionfish genera ''Dendrochirus'' and ''Pterois'' (Scorpaenidae, Pteroinae) based on mitochondrial DNA sequences |journal=Molecular Phylogenetics and Evolution |date=September 2003 |volume=28 |issue=3 |pages=396–403 |doi=10.1016/S1055-7903(02)00444-X |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S105579030200444X |access-date=16 September 2026}}</ref><ref>Eschmeyer en Rama-Rao, 1977; FishBase, 1999; Nelson, 1994</ref> ==Lewenswyse== Hulle word as volwassenes tussen 30 en 45&nbsp;cm groot. Die naverwante genera ''Pterois'' Oken, 1817 en ''Dendrochirus'' Swainson, 1839 bestaan oorwegend uit visse wat 'n teruggetrokke lewe op koraal- of rotsriwwe lei en snags aktief is. Pteroinae voed hoofsaaklik op [[skaaldier]]e, maar sommige spesies jag ook visse vanuit 'n hinderlaag.<ref name="koc1"/> ''Pterois''-spesies kan van 5 tot 15 jaar lank leef en het komplekse hofmaak- en paringsgedrag.<ref name=m>{{cite journal |last1=Ruiz-Carus |first1=R. |last2=Matheson Jr. |first2=R. |last3=Roberts Jr. |first3=D. |last4=Whitfield |first4=P. |year=2006 |title=The western Pacific red lionfish, ''Pterois volitans'' (Scorpaenidae), in Florida: Evidence for reproduction and parasitism in the first exotic marine fish established in state waters |journal=Biological Conservation |volume=128 |issue=3 |pages=384–390 |doi=10.1016/j.biocon.2005.10.012 |bibcode=2006BCons.128..384R }}</ref> Wyfies stel dikwels twee slymgevulde eiertrosse vry, wat uit soveel as 15&nbsp;000 eiers kan bestaan. Elke wyfie kan jaarliks om en by 2&nbsp;miljoen eiers lê.<ref name="noaa">{{cite web |url=https://oceanservice.noaa.gov/facts/lionfish-facts.html |title=What is a lionfish? |publisher=National Ocean Service, US National Oceanic and Atmospheric Administration |date=16 Junie 2024 |access-date=2 Oktober 2024 |archive-date=2 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230902010804/https://oceanservice.noaa.gov/facts/lionfish-facts.html |url-status=live }}</ref><ref name=k>{{cite journal |last=Fishelson |first=L. |year=1997 |title=Experiments and observations on food consumption, growth and starvation in ''Dendrochirus brachypterus'' and ''Pterois volitans '' (Pteroinae, Scorpaenidae) |doi=10.1023/a:1007331304122 |journal=Environmental Biology of Fishes |volume=50 |issue=4 |pages=391–403 |bibcode=1997EnvBF..50..391F |s2cid=145295}}</ref> ==Spesies== Agt tot nege spesies word erken: * Rooikoraalduiwel (''Pterois volitans'') – breër Indo-Pasifiese streek; van Wes-Australië en die oostelike Indiese Oseaan tot by [[Frans-Polinesië]], noord tot by suidelike [[Japan]] en suid tot by [[Nieu-Seeland]]. Indringerspesie in westelike [[Atlantiese Oseaan]], die [[Karibiese See]] en dele van Brasilië. * [[Duiwelvuurvis]] (''Pterois miles'') – [[Indiese Oseaan]]; aanwesig van die [[Rooisee]] langs die kus van Oos-Afrika tot by [[Suid-Afrika]], en oor na Indonesië. Dit het ook dele van die [[Middellandse See]] binnegedring. * [[Breëbalk-vuurvis]] (''Pterois antennata'') – wydverspreid oor tropiese Indo-Wes-Pasifiese gebied, van Oos-Afrika en die [[Rooisee]] tot by [[Frans-Polinesië]] en die [[Pitcairneilande]]. * [[Straal-vuurvis]] (''Pterois radiata'') – tropiese Indo-Pasifiese gebied; strek van die Oos-Afrikaanse kus tot by [[Frans-Polinesië]] en noord tot by suidelike Japan. * Bleekstertkalkoenvis (''Pterois russelii'') – van die [[Persiese Golf]] en [[Oos-Afrika]] tot by [[Nieu-Guinee]], en suidwaarts tot aan [[Wes-Australië]]. (Let wel: Molekulêre studies dui daarop dat ''Pterois lunulata'' 'n junior sinoniem van hierdie spesie is). * Andover-kalkoenvis (''Pterois andover'') – hoofsaaklik in [[Indonesië]], [[Papoea-Nieu-Guinee]], [[Sabah]] (Maleisië) en die [[Filippyne]] * Afrikaanse kalkoenvis (''Pterois mombasae'') – westelike [[Indiese Oseaan]], insluitend Oos-Afrika en die waters rondom [[Mombasa]] en [[Madagaskar]] * Hawaiise kalkoenvis (''Pterois sphex'') – endemies aan [[Hawaii]]-eilande en omliggende waters van die sentrale [[Stille Oseaan]] * Rooisee-kalkoenvis (''Pterois cincta'') – hoofsaaklik beperk tot die Rooisee-streek ==Vergiftiging== Die gifstekels is by alle ''Pterois''- en die naverwante ''Dendrochirus''-spesies aanwesig, en word in die dorsale, anale en buikvinne gevind. Die gif word deur klierweefsel in lengtegroewe aan weerskante van die stekels geproduseer.<ref name="koc1"/><ref>Randall et al., 1997; Shiomi et al., 1989</ref> Die gifstekels kan intense pyn veroorsaak wat weke lank kan duur. Sedert die eerste toksikologiese beskrywings, is aansienlike navorsing oor die biochemiese karakterisering daarvan gepubliseer.<ref name=rod1>Candelario Rodriguez, Jafeth Carrasco, Gaspar Bruner-Montero, Edgardo Díaz-Ferguson, Januarie 2025. Components and Biological Activities of Venom from Lionfishes (Scorpaenidae: ''Pterois'')</ref> Afgesien van die erge pyn wat deur die gif veroorsaak word, loop die slagoffer die risiko van ernstige sekondêre infeksies wat aggressiewe antibiotiese behandeling mag vereis. Die aanwesigheid van ander gesondheidsprobleme kan ook tot ernstiger reaksies bydra. Die stekelgif van kalkoenvisse bevat molekules met 'n lae molekulêre massa (<1000 Da), ook bekend as sekondêre metaboliete, vanweë hul ekologiese rolle in verdediging en voortplanting.<ref name=rod1/> == Sien ook == * [[Alfabetiese lys van visse]] * [[Lys van Suider-Afrikaanse visse volgens wetenskaplike name]] * [[Lys van visfamilies]] ==Verwysings== {{verwysings}} {{Saadjie}} {{DEFAULTSORT:Breebalk-vuurvis}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Beenvisse]] dtisszks6unh562xz8dlo1upm8yb0nh 2967815 2967799 2026-09-16T19:52:14Z JMK 649 verwantsk 2967815 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Lion Fish (46946763492).jpg |image_caption = Rooikoraalduiwel (''Pterois volitans'') |display_parents = 3 |taxon = Pterois |authority = ([[Thomas Henry Huxley|Huxley]], [[1880]]) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms = * ''Macrochirus'' <small>[[William Swainson|Swainson]], 1839</small> * ''Pseudomonopterus'' <small>[[Pieter Bleeker|Bleeker]], 1863</small> * ''Pteroleptus'' <small>Swainson, 1839</small> * ''Pteropterus'' <small>Swainson, 1839</small> }} '''Kalkoenvisse''' is predatoriese [[Actinopterygii|straalvin]]-seevisse van die [[genus]] '''''Pterois''''', wat inheems is aan [[koraalrif|koraalriwwe]], rotsbodems en strandmere van die Indo-Pasifiese gebied. Hulle is suksesvolle en dikwels algemene rif- en bodemvisse met stabiele of onlangs uitbreidende bevolkings. Benewens seewater kan hulle ook aanliggende varswater benut. ''Pterois''-spesies is gewilde akwariumvisse.<ref name=b /> ''[[Pterois radiata]]'', ''[[Pterois volitans]]'' en ''[[Pterois miles]]'' is die mees algemeen bestudeerde spesies in die genus. ''P.&nbsp;volitans'' en ''P.&nbsp;miles'' is onlangse lewenskragtige indringerspesies in die westelike [[Atlantiese Oseaan]], [[Karibiese See]] en [[Middelandse See]].<ref name="Lionfish invading the Mediterranean Sea">{{cite web |url=https://www.plymouth.ac.uk/news/lionfish-invading-the-mediterranean-sea |work=Plymouth-universiteit |title=Lionfish invading the Mediterranean Sea |first=Andrew |last=Merrington |date=28 Junie 2016 |access-date=7 September 2016 |archive-date=24 September 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160924225218/https://www.plymouth.ac.uk/news/lionfish-invading-the-mediterranean-sea |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.scientificamerican.com/article/invasive-lionfish-arrive-in-the-mediterranean/ |title=Invasive Lionfish Arrive in the Mediterranean |website=[[Scientific American]] |date=28 Junie 2016 |access-date=7 September 2016 |archive-date=12 Junie 2018 |archive-url= https://web.archive.org/web/20180612162549/https://www.scientificamerican.com/article/invasive-lionfish-arrive-in-the-mediterranean/ |url-status=live }}</ref><ref>{{cite journal |doi=10.1186/s41200-016-0065-y |title=A lionfish (''Pterois miles'') invasion has begun in the Mediterranean Sea |year=2016 |last1=Kletou |first1=Demetris |last2=Hall-Spencer |first2=Jason M. |last3=Kleitou |first3=Periklis |journal=Marine Biodiversity Records |volume=9 |issue=1 |article-number=46 |bibcode=2016MBdR....9...46K |hdl=10026.1/5103 |s2cid=390623 |doi-access=free |hdl-access=free}}</ref> ==Verwantskappe== Die koraalduiwels (Pteroinae) is 'n subfamilie van die skerpioenvisse (Scorpaenidae) en is endemies aan die tropiese Indo-Pasifiese gebied. Die Pteroinae bestaan uit 17 spesies wat in vyf genera onderverdeel is, naamlik ''Pterois'' (agt spesies), ''[[Dendrochirus]]'' (vyf spesies), ''[[Ebosia]]'' (twee spesies), ''[[Brachypterois]]'' (een spesie) en ''[[Parapterois]]'' (een spesie).<ref name="koc1">{{cite journal |last1=Kochzius |first1=Marc |last2=Söller |first2=Rainer |last3=Khalaf |first3=Maroof A. |last4=Blohm |first4=Dietmar |title=Molecular phylogeny of the lionfish genera ''Dendrochirus'' and ''Pterois'' (Scorpaenidae, Pteroinae) based on mitochondrial DNA sequences |journal=Molecular Phylogenetics and Evolution |date=September 2003 |volume=28 |issue=3 |pages=396–403 |doi=10.1016/S1055-7903(02)00444-X |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S105579030200444X |access-date=16 September 2026}}</ref><ref>Eschmeyer en Rama-Rao, 1977; FishBase, 1999; Nelson, 1994</ref> Die genera ''Pterois'' en ''Dendrochirus'' is sodanig nou verwant, dat daar nie volle eenstemmigheid is oor die noodsaak van aparte genera is nie.<ref>Eschmeyer en Randall, 1975</ref><ref>Cantor, 1849; Jordan, 1917–1920; Swain, 1882</ref><ref>Beaufort en Briggs, 1962; Günther, 1873; Klunzinger, 1870</ref> Die onderskeid berus op twee morfologiese kenmerke: * onvertakte borsvinstrale by ''Pterois'' teenoor enkele boonste vertakte borsvinstrale by ''Dendrochirus'', * boonste borsvinstrale wat by ''Pterois'' vry van die membraan is, teenoor geen wat by ''Dendrochirus'' vry van die membraan is nie.<ref name="koc1"/> ==Kenmerke== Hulle word gekenmerk deur hul opvallende waarskuwingskleure en die skakering van alternerende rooi, bruin en swart bande, benewens hul vertonerige rug- en borsvinne waarvan sommige strale in [[giftigheid|giftige]] stekels eindig, en as hul vernaamste beskerming teen ander predatore dien.<ref name=b>{{cite web |last=National Geographic |title=Lionfish |url= http://animals.nationalgeographic.com/animals/fish/lionfish/ |archive-url= https://web.archive.org/web/20100113155623/http://animals.nationalgeographic.com/animals/fish/lionfish |archive-date=13 Januarie 2010 |date=11 April 2010}}</ref><ref name=a>{{cite journal |last1=Whitfield |first1=P.E. |last2=Hare |first2=J.A. |last3=David |first3=A.W. |last4=Harter |first4=S.L. |last5=Muñoz |first5=R.C. |last6=Addison |first6=C.M. |year=2007 |title=Abundance estimates of the Indo-Pacific lionfish ''Pterois volitans/miles'' complex in the Western North Atlantic |journal=Biological Invasions |volume=9 |issue=1 |pages=53–64 |doi=10.1007/s10530-006-9005-9 |s2cid=41535139}}</ref> Die lyf is met ovaalvormige skubbe met gladde rande bedek. Soos by etlike [[Scorpaenidae|skerpioenvisse]] het hulle vlesige [[antenne]]-agtige tentakels bokant hul oë en onder die mond. ==Lewenswyse== Hulle word as volwassenes tussen 30 en 45&nbsp;cm groot. Die naverwante genera ''Pterois'' Oken, 1817 en ''Dendrochirus'' Swainson, 1839 bestaan oorwegend uit visse wat 'n teruggetrokke lewe op koraal- of rotsriwwe lei en snags aktief is. Pteroinae voed hoofsaaklik op [[skaaldier]]e, maar sommige spesies jag ook visse vanuit 'n hinderlaag.<ref name="koc1"/> ''Pterois''-spesies kan van 5 tot 15 jaar lank leef en het komplekse hofmaak- en paringsgedrag.<ref name=m>{{cite journal |last1=Ruiz-Carus |first1=R. |last2=Matheson Jr. |first2=R. |last3=Roberts Jr. |first3=D. |last4=Whitfield |first4=P. |year=2006 |title=The western Pacific red lionfish, ''Pterois volitans'' (Scorpaenidae), in Florida: Evidence for reproduction and parasitism in the first exotic marine fish established in state waters |journal=Biological Conservation |volume=128 |issue=3 |pages=384–390 |doi=10.1016/j.biocon.2005.10.012 |bibcode=2006BCons.128..384R }}</ref> Wyfies stel dikwels twee slymgevulde eiertrosse vry, wat uit soveel as 15&nbsp;000 eiers kan bestaan. Elke wyfie kan jaarliks om en by 2&nbsp;miljoen eiers lê.<ref name="noaa">{{cite web |url=https://oceanservice.noaa.gov/facts/lionfish-facts.html |title=What is a lionfish? |publisher=National Ocean Service, US National Oceanic and Atmospheric Administration |date=16 Junie 2024 |access-date=2 Oktober 2024 |archive-date=2 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230902010804/https://oceanservice.noaa.gov/facts/lionfish-facts.html |url-status=live }}</ref><ref name=k>{{cite journal |last=Fishelson |first=L. |year=1997 |title=Experiments and observations on food consumption, growth and starvation in ''Dendrochirus brachypterus'' and ''Pterois volitans '' (Pteroinae, Scorpaenidae) |doi=10.1023/a:1007331304122 |journal=Environmental Biology of Fishes |volume=50 |issue=4 |pages=391–403 |bibcode=1997EnvBF..50..391F |s2cid=145295}}</ref> ==Spesies== Agt tot nege spesies word erken: * Rooikoraalduiwel (''Pterois volitans'') – breër Indo-Pasifiese streek; van Wes-Australië en die oostelike Indiese Oseaan tot by [[Frans-Polinesië]], noord tot by suidelike [[Japan]] en suid tot by [[Nieu-Seeland]]. Indringerspesie in westelike [[Atlantiese Oseaan]], die [[Karibiese See]] en dele van Brasilië. * [[Duiwelvuurvis]] (''Pterois miles'') – [[Indiese Oseaan]]; aanwesig van die [[Rooisee]] langs die kus van Oos-Afrika tot by [[Suid-Afrika]], en oor na Indonesië. Dit het ook dele van die [[Middellandse See]] binnegedring. * [[Breëbalk-vuurvis]] (''Pterois antennata'') – wydverspreid oor tropiese Indo-Wes-Pasifiese gebied, van Oos-Afrika en die [[Rooisee]] tot by [[Frans-Polinesië]] en die [[Pitcairneilande]]. * [[Straal-vuurvis]] (''Pterois radiata'') – tropiese Indo-Pasifiese gebied; strek van die Oos-Afrikaanse kus tot by [[Frans-Polinesië]] en noord tot by suidelike Japan. * Bleekstertkalkoenvis (''Pterois russelii'') – van die [[Persiese Golf]] en [[Oos-Afrika]] tot by [[Nieu-Guinee]], en suidwaarts tot aan [[Wes-Australië]]. (Let wel: Molekulêre studies dui daarop dat ''Pterois lunulata'' 'n junior sinoniem van hierdie spesie is). * Andover-kalkoenvis (''Pterois andover'') – hoofsaaklik in [[Indonesië]], [[Papoea-Nieu-Guinee]], [[Sabah]] (Maleisië) en die [[Filippyne]] * Afrikaanse kalkoenvis (''Pterois mombasae'') – westelike [[Indiese Oseaan]], insluitend Oos-Afrika en die waters rondom [[Mombasa]] en [[Madagaskar]] * Hawaiise kalkoenvis (''Pterois sphex'') – endemies aan [[Hawaii]]-eilande en omliggende waters van die sentrale [[Stille Oseaan]] * Rooisee-kalkoenvis (''Pterois cincta'') – hoofsaaklik beperk tot die Rooisee-streek ==Vergiftiging== Die gifstekels is by alle ''Pterois''- en die naverwante ''Dendrochirus''-spesies aanwesig, en word in die dorsale, anale en buikvinne gevind. Die gif word deur klierweefsel in lengtegroewe aan weerskante van die stekels geproduseer.<ref name="koc1"/><ref>Randall et al., 1997; Shiomi et al., 1989</ref> Die gifstekels kan intense pyn veroorsaak wat weke lank kan duur. Sedert die eerste toksikologiese beskrywings, is aansienlike navorsing oor die biochemiese karakterisering daarvan gepubliseer.<ref name=rod1>Candelario Rodriguez, Jafeth Carrasco, Gaspar Bruner-Montero, Edgardo Díaz-Ferguson, Januarie 2025. Components and Biological Activities of Venom from Lionfishes (Scorpaenidae: ''Pterois'')</ref> Afgesien van die erge pyn wat deur die gif veroorsaak word, loop die slagoffer die risiko van ernstige sekondêre infeksies wat aggressiewe antibiotiese behandeling mag vereis. Die aanwesigheid van ander gesondheidsprobleme kan ook tot ernstiger reaksies bydra. Die stekelgif van kalkoenvisse bevat molekules met 'n lae molekulêre massa (<1000 Da), ook bekend as sekondêre metaboliete, vanweë hul ekologiese rolle in verdediging en voortplanting.<ref name=rod1/> == Sien ook == * [[Alfabetiese lys van visse]] * [[Lys van Suider-Afrikaanse visse volgens wetenskaplike name]] * [[Lys van visfamilies]] ==Verwysings== {{verwysings}} {{Saadjie}} {{DEFAULTSORT:Breebalk-vuurvis}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Beenvisse]] qz324mi09cr4pp258254hmqpn9ijvjm 2967817 2967815 2026-09-16T19:54:17Z JMK 649 2967817 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Lion Fish (46946763492).jpg |image_caption = Rooikoraalduiwel (''Pterois volitans'') |display_parents = 3 |taxon = Pterois |authority = ([[Thomas Henry Huxley|Huxley]], [[1880]]) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms = * ''Macrochirus'' <small>[[William Swainson|Swainson]], 1839</small> * ''Pseudomonopterus'' <small>[[Pieter Bleeker|Bleeker]], 1863</small> * ''Pteroleptus'' <small>Swainson, 1839</small> * ''Pteropterus'' <small>Swainson, 1839</small> }} '''Kalkoenvisse''' is predatoriese [[Actinopterygii|straalvin]]-seevisse van die [[genus]] '''''Pterois''''', wat inheems is aan [[koraalrif|koraalriwwe]], rotsbodems en strandmere van die Indo-Pasifiese gebied. Hulle is suksesvolle en dikwels algemene rif- en bodemvisse met stabiele of onlangs uitbreidende bevolkings. Benewens seewater kan hulle ook aanliggende varswater benut. ''Pterois''-spesies is gewilde akwariumvisse.<ref name=b /> ''[[Pterois radiata]]'', ''[[Pterois volitans]]'' en ''[[Pterois miles]]'' is die mees algemeen bestudeerde spesies in die genus. ''P.&nbsp;volitans'' en ''P.&nbsp;miles'' is onlangse lewenskragtige indringerspesies in die westelike [[Atlantiese Oseaan]], [[Karibiese See]] en [[Middelandse See]].<ref name="Lionfish invading the Mediterranean Sea">{{cite web |url=https://www.plymouth.ac.uk/news/lionfish-invading-the-mediterranean-sea |work=Plymouth-universiteit |title=Lionfish invading the Mediterranean Sea |first=Andrew |last=Merrington |date=28 Junie 2016 |access-date=7 September 2016 |archive-date=24 September 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160924225218/https://www.plymouth.ac.uk/news/lionfish-invading-the-mediterranean-sea |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.scientificamerican.com/article/invasive-lionfish-arrive-in-the-mediterranean/ |title=Invasive Lionfish Arrive in the Mediterranean |website=[[Scientific American]] |date=28 Junie 2016 |access-date=7 September 2016 |archive-date=12 Junie 2018 |archive-url= https://web.archive.org/web/20180612162549/https://www.scientificamerican.com/article/invasive-lionfish-arrive-in-the-mediterranean/ |url-status=live }}</ref><ref>{{cite journal |doi=10.1186/s41200-016-0065-y |title=A lionfish (''Pterois miles'') invasion has begun in the Mediterranean Sea |year=2016 |last1=Kletou |first1=Demetris |last2=Hall-Spencer |first2=Jason M. |last3=Kleitou |first3=Periklis |journal=Marine Biodiversity Records |volume=9 |issue=1 |article-number=46 |bibcode=2016MBdR....9...46K |hdl=10026.1/5103 |s2cid=390623 |doi-access=free |hdl-access=free}}</ref> ==Verwantskappe== Die koraalduiwels (Pteroinae) is 'n subfamilie van die skerpioenvisse (Scorpaenidae) en is endemies aan die tropiese Indo-Pasifiese gebied. Die Pteroinae bestaan uit 17 spesies wat in vyf genera onderverdeel is, naamlik ''Pterois'' (agt spesies), ''[[Dendrochirus]]'' (vyf spesies), ''[[Ebosia]]'' (twee spesies), ''[[Brachypterois]]'' (een spesie) en ''[[Parapterois]]'' (een spesie).<ref name="koc1">{{cite journal |last1=Kochzius |first1=Marc |last2=Söller |first2=Rainer |last3=Khalaf |first3=Maroof A. |last4=Blohm |first4=Dietmar |title=Molecular phylogeny of the lionfish genera ''Dendrochirus'' and ''Pterois'' (Scorpaenidae, Pteroinae) based on mitochondrial DNA sequences |journal=Molecular Phylogenetics and Evolution |date=September 2003 |volume=28 |issue=3 |pages=396–403 |doi=10.1016/S1055-7903(02)00444-X |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S105579030200444X |access-date=16 September 2026}}</ref><ref>Eschmeyer en Rama-Rao, 1977; FishBase, 1999; Nelson, 1994</ref> Die genera ''Pterois'' en ''Dendrochirus'' is sodanig nou verwant, dat daar nie volle eenstemmigheid oor die noodsaak van aparte genera is nie.<ref>Eschmeyer en Randall, 1975</ref><ref>Cantor, 1849; Jordan, 1917–1920; Swain, 1882</ref><ref>Beaufort en Briggs, 1962; Günther, 1873; Klunzinger, 1870</ref> Die onderskeid berus op twee morfologiese kenmerke: * onvertakte borsvinstrale by ''Pterois'' teenoor enkele boonste vertakte borsvinstrale by ''Dendrochirus'', * boonste borsvinstrale wat by ''Pterois'' vry van die membraan is, teenoor geen wat by ''Dendrochirus'' vry van die membraan is nie.<ref name="koc1"/> ==Kenmerke== ''Pterois'' word gekenmerk deur hul opvallende waarskuwingskleure en die skakering van alternerende rooi, bruin en swart bande, benewens hul vertonerige rug- en borsvinne waarvan sommige strale in [[giftigheid|giftige]] stekels eindig, en as hul vernaamste beskerming teen ander predatore dien.<ref name=b>{{cite web |last=National Geographic |title=Lionfish |url= http://animals.nationalgeographic.com/animals/fish/lionfish/ |archive-url= https://web.archive.org/web/20100113155623/http://animals.nationalgeographic.com/animals/fish/lionfish |archive-date=13 Januarie 2010 |date=11 April 2010}}</ref><ref name=a>{{cite journal |last1=Whitfield |first1=P.E. |last2=Hare |first2=J.A. |last3=David |first3=A.W. |last4=Harter |first4=S.L. |last5=Muñoz |first5=R.C. |last6=Addison |first6=C.M. |year=2007 |title=Abundance estimates of the Indo-Pacific lionfish ''Pterois volitans/miles'' complex in the Western North Atlantic |journal=Biological Invasions |volume=9 |issue=1 |pages=53–64 |doi=10.1007/s10530-006-9005-9 |s2cid=41535139}}</ref> Die lyf is met ovaalvormige skubbe met gladde rande bedek. Soos by etlike [[Scorpaenidae|skerpioenvisse]] het hulle vlesige [[antenne]]-agtige tentakels bokant hul oë en onder die mond. ==Lewenswyse== Hulle word as volwassenes tussen 30 en 45&nbsp;cm groot. Die naverwante genera ''Pterois'' Oken, 1817 en ''Dendrochirus'' Swainson, 1839 bestaan oorwegend uit visse wat 'n teruggetrokke lewe op koraal- of rotsriwwe lei en snags aktief is. Pteroinae voed hoofsaaklik op [[skaaldier]]e, maar sommige spesies jag ook visse vanuit 'n hinderlaag.<ref name="koc1"/> ''Pterois''-spesies kan van 5 tot 15 jaar lank leef en het komplekse hofmaak- en paringsgedrag.<ref name=m>{{cite journal |last1=Ruiz-Carus |first1=R. |last2=Matheson Jr. |first2=R. |last3=Roberts Jr. |first3=D. |last4=Whitfield |first4=P. |year=2006 |title=The western Pacific red lionfish, ''Pterois volitans'' (Scorpaenidae), in Florida: Evidence for reproduction and parasitism in the first exotic marine fish established in state waters |journal=Biological Conservation |volume=128 |issue=3 |pages=384–390 |doi=10.1016/j.biocon.2005.10.012 |bibcode=2006BCons.128..384R }}</ref> Wyfies stel dikwels twee slymgevulde eiertrosse vry, wat uit soveel as 15&nbsp;000 eiers kan bestaan. Elke wyfie kan jaarliks om en by 2&nbsp;miljoen eiers lê.<ref name="noaa">{{cite web |url=https://oceanservice.noaa.gov/facts/lionfish-facts.html |title=What is a lionfish? |publisher=National Ocean Service, US National Oceanic and Atmospheric Administration |date=16 Junie 2024 |access-date=2 Oktober 2024 |archive-date=2 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230902010804/https://oceanservice.noaa.gov/facts/lionfish-facts.html |url-status=live }}</ref><ref name=k>{{cite journal |last=Fishelson |first=L. |year=1997 |title=Experiments and observations on food consumption, growth and starvation in ''Dendrochirus brachypterus'' and ''Pterois volitans '' (Pteroinae, Scorpaenidae) |doi=10.1023/a:1007331304122 |journal=Environmental Biology of Fishes |volume=50 |issue=4 |pages=391–403 |bibcode=1997EnvBF..50..391F |s2cid=145295}}</ref> ==Spesies== Agt tot nege spesies word erken: * Rooikoraalduiwel (''Pterois volitans'') – breër Indo-Pasifiese streek; van Wes-Australië en die oostelike Indiese Oseaan tot by [[Frans-Polinesië]], noord tot by suidelike [[Japan]] en suid tot by [[Nieu-Seeland]]. Indringerspesie in westelike [[Atlantiese Oseaan]], die [[Karibiese See]] en dele van Brasilië. * [[Duiwelvuurvis]] (''Pterois miles'') – [[Indiese Oseaan]]; aanwesig van die [[Rooisee]] langs die kus van Oos-Afrika tot by [[Suid-Afrika]], en oor na Indonesië. Dit het ook dele van die [[Middellandse See]] binnegedring. * [[Breëbalk-vuurvis]] (''Pterois antennata'') – wydverspreid oor tropiese Indo-Wes-Pasifiese gebied, van Oos-Afrika en die [[Rooisee]] tot by [[Frans-Polinesië]] en die [[Pitcairneilande]]. * [[Straal-vuurvis]] (''Pterois radiata'') – tropiese Indo-Pasifiese gebied; strek van die Oos-Afrikaanse kus tot by [[Frans-Polinesië]] en noord tot by suidelike Japan. * Bleekstertkalkoenvis (''Pterois russelii'') – van die [[Persiese Golf]] en [[Oos-Afrika]] tot by [[Nieu-Guinee]], en suidwaarts tot aan [[Wes-Australië]]. (Let wel: Molekulêre studies dui daarop dat ''Pterois lunulata'' 'n junior sinoniem van hierdie spesie is). * Andover-kalkoenvis (''Pterois andover'') – hoofsaaklik in [[Indonesië]], [[Papoea-Nieu-Guinee]], [[Sabah]] (Maleisië) en die [[Filippyne]] * Afrikaanse kalkoenvis (''Pterois mombasae'') – westelike [[Indiese Oseaan]], insluitend Oos-Afrika en die waters rondom [[Mombasa]] en [[Madagaskar]] * Hawaiise kalkoenvis (''Pterois sphex'') – endemies aan [[Hawaii]]-eilande en omliggende waters van die sentrale [[Stille Oseaan]] * Rooisee-kalkoenvis (''Pterois cincta'') – hoofsaaklik beperk tot die Rooisee-streek ==Vergiftiging== Die gifstekels is by alle ''Pterois''- en die naverwante ''Dendrochirus''-spesies aanwesig, en word in die dorsale, anale en buikvinne gevind. Die gif word deur klierweefsel in lengtegroewe aan weerskante van die stekels geproduseer.<ref name="koc1"/><ref>Randall et al., 1997; Shiomi et al., 1989</ref> Die gifstekels kan intense pyn veroorsaak wat weke lank kan duur. Sedert die eerste toksikologiese beskrywings, is aansienlike navorsing oor die biochemiese karakterisering daarvan gepubliseer.<ref name=rod1>Candelario Rodriguez, Jafeth Carrasco, Gaspar Bruner-Montero, Edgardo Díaz-Ferguson, Januarie 2025. Components and Biological Activities of Venom from Lionfishes (Scorpaenidae: ''Pterois'')</ref> Afgesien van die erge pyn wat deur die gif veroorsaak word, loop die slagoffer die risiko van ernstige sekondêre infeksies wat aggressiewe antibiotiese behandeling mag vereis. Die aanwesigheid van ander gesondheidsprobleme kan ook tot ernstiger reaksies bydra. Die stekelgif van kalkoenvisse bevat molekules met 'n lae molekulêre massa (<1000 Da), ook bekend as sekondêre metaboliete, vanweë hul ekologiese rolle in verdediging en voortplanting.<ref name=rod1/> == Sien ook == * [[Alfabetiese lys van visse]] * [[Lys van Suider-Afrikaanse visse volgens wetenskaplike name]] * [[Lys van visfamilies]] ==Verwysings== {{verwysings}} {{Saadjie}} {{DEFAULTSORT:Breebalk-vuurvis}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Beenvisse]] ll1hmdqvhz3j36hasjmt4homowbx87e 0 469195 2967698 2026-09-16T16:34:53Z Pynappel 70858 Vertaal uit Engels 2967698 wikitext text/x-wiki 'n '''YouTuber''' is 'n inhoudskepper wat kort- of langformaat-video's op die aanlyn videodeelwebwerf of -toepassing [[YouTube]] oplaai of skep,<ref>{{Cite web |title=YouTuber |url=https://dictionary.cambridge.org/dictionary/english/youtuber |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201111211535/https://dictionary.cambridge.org/dictionary/english/youtuber |archive-date=11 November 2020 |access-date=7 Julie 2021 |website=Cambridge Dictionary |language=en}}</ref> gewoonlik op sy of haar eie YouTube-kanaal.<ref name="Jerslev2016">{{Cite journal |last=Jerslev |first=Anne |date=14 Oktober 2016 |title=In the Time of the Microcelebrity: Celebrification and the YouTuber Zoella |url=http://ijoc.org/index.php/ijoc/article/view/5078 |url-status=live |journal=International Journal of Communication |language=en |volume=10 |issue=2016 |pages=5233-5251 |issn=1932-8036 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201024024710/https://ijoc.org/index.php/ijoc/article/view/5078 |archive-date=24 Oktober 2020 |access-date=11 Junie 2018}}</ref> Die woord "YouTuber" is in 2006 vir die eerste keer in Engels gebruik en het daarna in ''[[Time (tydskrif)|Time]]'' se Persoon van die Jaar-uitgawe van 2006 verskyn.<ref name="Mashable2016">{{Cite web |last=Hamedy |first=Saba |date=28 Desember 2016 |title='YouTuber' is a real word now because the Oxford English Dictionary says so |url=https://mashable.com/article/youtuber-oxford-english-dictionary |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201020032956/https://mashable.com/article/youtuber-oxford-english-dictionary/ |archive-date=20 Oktober 2020 |access-date=7 Julie 2021 |website=Mashable |language=en}}</ref><ref>{{Cite magazine |title=Person of the Year 2006 |url=https://content.time.com/time/specials/packages/0,28757,2019341,00.html?xid=fblike |archive-url=https://web.archive.org/web/20240621012348/https://content.time.com/time/specials/packages/0,28757,2019341,00.html?xid=fblike |url-status=dead |archive-date=21 Junie 2024 |access-date=10 Augustus 2023 |magazine=Time |language=en}}</ref> == Invloed == Invloedryke YouTubers word soms as mikroberoemdhede beskryf.<ref name="Jerslev2016" /> Omdat YouTube algemeen gesien word as 'n [[Sosiale media|sosialemedia]]-videoplatform wat van onder af opgebou word, lyk dit nie of mikroberoemdhede by die gevestigde, kommersiële stelsel van beroemdheidskultuur betrokke is nie; hulle kom eerder selfbestuurd en onafhanklik voor.<ref>{{Cite book |last=Marwick |first=Alice Emily |url=https://books.google.com/books?id=YZv9AQAAQBAJ |title=Status Update: Celebrity, Publicity, and Branding in the Social Media Age |date=2013 |isbn=978-0-300-19915-4 |location=New Haven |oclc=862745861 |access-date=17 Julie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211019113939/https://www.google.co.uk/books/edition/Status_Update/YZv9AQAAQBAJ |archive-date=19 Oktober 2021 |url-status=live |publisher=Yale University Press |language=en}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Gamson |first=Joshua |date=2011 |title=The Unwatched Life Is Not Worth Living: The Elevation of the Ordinary in Celebrity Culture |url=http://dx.doi.org/10.1632/pmla.2011.126.4.1061 |url-status=live |journal=Publications of the Modern Language Association of America |volume=126 |issue=4 |pages=1061-1069 |doi=10.1632/pmla.2011.126.4.1061 |issn=0030-8129 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211019113942/https://www.cambridge.org/core/journals/pmla/article/abs/unwatched-life-is-not-worth-living-the-elevation-of-the-ordinary-in-celebrity-culture/AB0199BBF38BD1BA643A54260F31F3FA |archive-date=19 Oktober 2021 |access-date=27 Junie 2021 |language=en}}</ref> Dié voorkoms lei op sy beurt daartoe dat YouTubers as meer herkenbaar en eg beskou word, wat ook versterk word deur die direkte band tussen [[kunstenaar]] en kyker deur die medium YouTube.<ref name="Jerslev2016" /><ref name="Dredge2016">{{Cite web |last=Dredge |first=Stuart |date=3 Februarie 2016 |title=Why are YouTube stars so popular? |url=https://www.theguardian.com/technology/2016/feb/03/why-youtube-stars-popular-zoella |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160203133703/https://www.theguardian.com/technology/2016/feb/03/why-youtube-stars-popular-zoella |archive-date=3 Februarie 2016 |access-date=3 Mei 2018 |website=The Guardian |language=en}}</ref> In 2014 het die Universiteit van Suid-Kalifornië in 'n opname onder 13- tot 18-jariges in die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] gevra of tien YouTube-beroemdhede of tien tradisionele beroemdhede meer invloedryk is; YouTube-persoonlikhede het die eerste vyf plekke op die ranglys beset, met die YouTube-duo Smosh as die invloedrykste.<ref name="Dredge2016" /><ref>{{Cite web |last=Ault |first=Susanne |date=5 Augustus 2014 |title=Survey: YouTube Stars More Popular Than Mainstream Celebs Among U.S. Teens |url=https://variety.com/2014/digital/news/survey-youtube-stars-more-popular-than-mainstream-celebs-among-u-s-teens-1201275245/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150207065234/http://variety.com/2014/digital/news/survey-youtube-stars-more-popular-than-mainstream-celebs-among-u-s-teens-1201275245/ |archive-date=7 Februarie 2015 |access-date=6 Augustus 2021 |website=Variety |language=en}}</ref> Die opname is in 2015 herhaal en het ses YouTubers op die boonste plekke gevind, met KSI as die invloedrykste.<ref name="Dredge2016" /><ref>{{Cite news |last=Ault |first=Susanne |date=23 Julie 2015 |title=Digital Star Popularity Grows Versus Mainstream Celebrities |language=en |work=Variety |url=https://variety.com/2015/digital/news/youtubers-teen-survey-ksi-pewdiepie-1201544882/ |url-status=live |access-date=3 Mei 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180501164355/http://variety.com/2015/digital/news/youtubers-teen-survey-ksi-pewdiepie-1201544882/ |archive-date=1 Mei 2018}}</ref> Verskeie YouTubers en hul invloed was al die onderwerp van wetenskaplike studies, soos Zoella<ref name="Jerslev2016" /> en [[Felix Arvid Ulf Kjellberg|PewDiePie]].<ref>{{Cite journal |last=Beers Fägersten |first=Kristy |date=1 Augustus 2017 |title=The role of swearing in creating an online persona: The case of YouTuber PewDiePie |journal=Discourse, Context & Media |language=en |volume=18 |pages=1-10 |doi=10.1016/j.dcm.2017.04.002 |issn=2211-6958}}</ref> Talle studies in die laat 2010's het bevind dat YouTuber die gewildste beroepskeuse onder kinders was.<ref>{{Cite web |last=Weiss |first=Geoff |date=24 Mei 2017 |title=The Most-Desired Career Among Young People Today Is 'YouTuber' (Study) |url=https://www.tubefilter.com/2017/05/24/most-desired-career-young-people-youtube/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201210035151/https://www.tubefilter.com/2017/05/24/most-desired-career-young-people-youtube/ |archive-date=10 Desember 2020 |access-date=2 Maart 2021 |website=Tubefilter |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Leskin |first=Paige |date=17 Julie 2019 |title=American kids want to be famous on YouTube, and kids in China want to go to space: survey |url=https://www.businessinsider.com/american-kids-youtube-star-astronauts-survey-2019-7 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210305213625/https://www.businessinsider.com/american-kids-youtube-star-astronauts-survey-2019-7 |archive-date=5 Maart 2021 |access-date=2 Maart 2021 |website=Insider |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Dzhanova |first=Yelena |date=3 Augustus 2019 |title=Forget law school, these kids want to be a YouTube star |url=https://www.cnbc.com/2019/08/02/forget-law-school-these-kids-want-to-be-a-youtube-star.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210302221225/https://www.cnbc.com/2019/08/02/forget-law-school-these-kids-want-to-be-a-youtube-star.html |archive-date=2 Maart 2021 |access-date=2 Maart 2021 |website=CNBC |language=en}}</ref> [[Lêer:MrBeast 2023.jpg|duimnael|[[MrBeast]] is die YouTuber met die meeste intekenaars op die platform, met meer as 500 miljoen intekenaars.]] YouTubers se invloed strek ook verder as die platform. Sommige het na hoofstroommediavorme uitgebrei, soos [[Liza Koshy]], wat onder meer die herlewing van die [[Nickelodeon]]-program ''Double Dare'' aangebied het<ref>{{Cite web |last=Nordyke |first=Kimberly |date=22 Mei 2018 |title='Double Dare' Reboot Taps YouTube Star Liza Koshy as Host |url=https://www.hollywoodreporter.com/live-feed/double-dare-reboot-taps-youtube-star-liza-koshy-as-host-1113637 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210414053306/https://www.hollywoodreporter.com/live-feed/double-dare-reboot-taps-youtube-star-liza-koshy-as-host-1113637 |archive-date=14 April 2021 |access-date=2 Maart 2021 |magazine=The Hollywood Reporter |language=en}}</ref> en in die [[Netflix]]-danskomedie ''Work It'' 'n hoofrol vertolk het.<ref>{{Cite web |last=Wright |first=Catherine |date=11 Augustus 2020 |title='Work It': How Did Liza Koshy Learn to Dance Like That? |url=https://www.cheatsheet.com/entertainment/work-it-how-did-liza-koshy-learn-to-dance-like-that.html/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201023005906/https://www.cheatsheet.com/entertainment/work-it-how-did-liza-koshy-learn-to-dance-like-that.html/ |archive-date=23 Oktober 2020 |access-date=2 Maart 2021 |website=Showbiz CheatSheet |language=en}}</ref> Die Siries-Emiraatse YouTuber Hayla Ghazal het as gevolg van haar aanlyn sukses twee modeboetieks geopen.<ref>{{Cite web |date=7 Maart 2016 |title=Arab YouTube star appointed by UN to fight for gender equality |url=https://english.alarabiya.net/life-style/fashion-and-beauty/2016/03/07/Arab-YouTube-star-appointed-by-UN-to-fight-for-gender-equality- |access-date=11 Januarie 2025 |website=Al Arabiya English |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Arab.Power100.2016-63.Hayla Ghazal |url=https://www.arabianbusiness.com/lists/100-under-40-world-s-most-influential-young-arabs-625956-htmlitemid625918 |access-date=11 Januarie 2025 |website=Arabian Business |language=en}}</ref> In 2019 het ''Ryan's Mystery Playdate'' — 'n program met Ryan Kaji, die destyds sewejarige aanbieder van die speelgoedresensie- en vlogkanaal ''Ryan's World'' — op die Nick Jr.-kanaal begin uitsaai.<ref>{{Cite press release |title=Nickelodeon Embarks on New Direction with Its Biggest, Most Wide-Ranging Content Slate Ever – New Shows Are ''All That'' and Much More |date=14 Februarie 2019 |url=http://www.thefutoncritic.com/news/2019/02/14/nickelodeon-embarks-on-new-direction-with-its-biggest-most-wide-ranging-content-slate-ever-new-shows-are-all-that-and-much-more-281001/20190214nickelodeon01/ |access-date=2 Maart 2021 |website=Nickelodeon |via=The Futon Critic |archive-date=6 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231106172558/http://www.thefutoncritic.com/news/2019/02/14/nickelodeon-embarks-on-new-direction-with-its-biggest-most-wide-ranging-content-slate-ever-new-shows-are-all-that-and-much-more-281001/20190214nickelodeon01/ |url-status=live |language=en}}</ref> Later daardie jaar het [[NBC]] ''A Little Late with Lilly Singh'' in sy 01:35-gleuf ([[Oos-Amerikaanse Tyd]]) bekendgestel; Lilly Singh se digitale bekendheid is deur die destydse medevoorsitter van NBC Entertainment, George Cheeks, as 'n rede vir haar keuse as aanbieder genoem.<ref>{{Cite web |last=Alexander |first=Julia |date=17 September 2019 |title=Lilly Singh's NBC series debut proves late night TV and YouTube need each other |url=https://www.theverge.com/2019/9/17/20847627/lilly-singh-late-night-youtube-jimmy-fallon-jimmy-kimmel-seth-meyers-nbc |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210521210505/https://www.theverge.com/2019/9/17/20847627/lilly-singh-late-night-youtube-jimmy-fallon-jimmy-kimmel-seth-meyers-nbc |archive-date=21 Mei 2021 |access-date=2 Maart 2021 |website=The Verge |language=en}}</ref> In 2024 het die Kanadese YouTuber Jasmeet Singh Raina, ook bekend as JusReign, sy halfuur lange komediereeks ''Late Bloomer'' vrygestel. In 2025 is die Italiaanse YouTuber Panda Boi met die Grand Prix van die World Influencers and Bloggers Awards bekroon, wat tydens die [[Cannes-rolprentfees]] gehou is.<ref>{{Cite web |last=Kryshtofovych |first=Yana |date=26 Mei 2025 |title=World's Top Influencers Honored at 2025 WIBA Awards During Cannes Festival |url=https://www.timesmonaco.com/worlds-top-influencers-honored-at-2025-wiba-awards-during-cannes-festival/ |access-date=14 Junie 2025 |website=Times Monaco |language=en}}</ref> Benewens die uitbreiding na ander mediavorme het verskeie YouTubers hul invloed gebruik om geld vir liefdadigheid in te samel of hul stem oor maatskaplike kwessies te laat hoor. Bekende voorbeelde sluit James Stephen "[[MrBeast]]" Donaldson en Mark Rober in, wat gehelp het om met hul Team Trees-veldtog meer as 20 miljoen Amerikaanse dollar in te samel,<ref>{{Cite web |last=Williams |first=David |date=31 Oktober 2019 |title=YouTube star MrBeast wants to plant 20 million trees. Elon Musk, Jack Dorsey, and more are helping him do it. |url=https://edition.cnn.com/2019/10/30/us/youtube-mrbeast-trees-trnd/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191030234714/https://edition.cnn.com/2019/10/30/us/youtube-mrbeast-trees-trnd/ |archive-date=30 Oktober 2019 |access-date=2 Maart 2021 |website=CNN |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=#teamtrees |url=https://teamtrees.org |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200517210957/https://teamtrees.org/ |archive-date=17 Mei 2020 |access-date=2 Maart 2021 |language=en}}</ref> en Felipe Neto, wat die Brasiliaanse president [[Jair Bolsonaro]] in die openbaar gekritiseer het oor sy reaksie op die COVID-19-pandemie.<ref>{{Cite web |last=Phillips |first=Dom |date=12 November 2020 |title=Felipe Neto: how a YouTuber became one of Jair Bolsonaro's loudest critics |url=https://www.theguardian.com/technology/2020/nov/12/felipe-neto-youtube-brazil-jair-bolsonaro |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210314203454/https://www.theguardian.com/technology/2020/nov/12/felipe-neto-youtube-brazil-jair-bolsonaro |archive-date=14 Maart 2021 |access-date=2 Maart 2021 |newspaper=The Guardian |language=en}}</ref> In 2020 het ''[[Time (tydskrif)|Time]]'' vir Neto en mede-YouTuber [[JoJo Siwa]] op sy jaarlikse lys van die wêreld se 100 invloedrykste mense geplaas.<ref>{{Cite web |date=22 September 2020 |title=Felipe Neto Is on the 2020 TIME 100 List |url=https://time.com/collection/100-most-influential-people-2020/5888282/felipe-neto/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210303033248/https://time.com/collection/100-most-influential-people-2020/5888282/felipe-neto/ |archive-date=3 Maart 2021 |access-date=2 Maart 2021 |magazine=Time |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=22 September 2020 |title=JoJo Siwa Is on the 2020 TIME 100 List |url=https://time.com/collection/100-most-influential-people-2020/5888473/jojo-siwa/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210207222527/https://time.com/collection/100-most-influential-people-2020/5888473/jojo-siwa/ |archive-date=7 Februarie 2021 |access-date=2 Maart 2021 |magazine=Time |language=en}}</ref> Navorsing dui daarop dat politieke YouTubers 'n hoogs "ontwrigtende" invloed op hoofstroom-televisienuus kan hê. Dit was onder meer die geval in 2018, toe die YouTuber Ash Sarkar van die kanaal Novara Media 'n "vinnige opgang" tot bekendheid beleef het deur [[Piers Morgan]] 'n "idioot" te noem — wat gebreek het met die gedragsnorme op ''Good Morning Britain'' (ITV), waarvolgens gaste voor sy "gesag" swig.<ref name="Symons2024">{{Cite journal |last=Symons |first=Alex |date=Desember 2024 |title=Disruptors in media rituals: Ash Sarkar's 'Playful Rebellion' in converging television news |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/19392397.2024.2436195?src=exp-la |journal=Celebrity Studies |volume=16 |issue=2 |pages=208-226 |doi=10.1080/19392397.2024.2436195 |via=Routledge |url-access=subscription |language=en}}</ref> Sy het later op ''Newsnight'' ([[BBC]]) verskyn, waar sy gebreek het met die program se "onvoorwaardelik respekvolle dekking" van die koninklike familie deur hulle "vreemde mense" te noem.<ref name="Symons2024" /> Vanweë dié mate van invloed het Robert Hovden, medeprofessor aan die [[Universiteit van Michigan]], in 2013 aangevoer dat 'n nuwe indeks soortgelyk aan die g-indeks en die h-indeks geskep moet word om 'n persoon se uitset en impak op YouTube te beoordeel.<ref>{{Cite journal |last=Hovden |first=Robert |date=12 September 2013 |title=Bibliometrics for Internet media: Applying the ''h''-index to YouTube |journal=Journal of the American Society for Information Science and Technology |language=en |volume=64 |issue=11 |pages=2326-2331 |arxiv=1303.0766 |doi=10.1002/asi.22936 |issn=1532-2882}}</ref> == Monetisering == [[Lêer:2017- Top earners on YouTube - column chart.svg|duimnael|upright=1.25|Die totale jaarlikse verdienste van die tien topverdienende YouTuber-rekeninge, en die inkomste van die enkele hoogsverdienende rekening]] YouTubers kan inkomste uit [[Google]] AdSense verdien. Daarbenewens kan hulle hul inkomste aanvul met geaffilieerde skakels, handelsware en derdeparty-lidmaatskappe op platforms soos Patreon.<ref name="BBCnewsbeat2017">{{Cite web |date=18 Desember 2017 |title=Evan Edinger: The five ways YouTubers make money |url=https://www.bbc.co.uk/news/newsbeat-42395224 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200710071357/http://www.bbc.co.uk/newsbeat/article/42395224/evan-edinger-the-five-ways-youtubers-make-money |archive-date=10 Julie 2020 |access-date=10 Julie 2020 |website=BBC Newsbeat |language=en}}</ref> Gewilde kanale het korporatiewe borge gelok wat betaal om in die video's ingesluit te word.<ref name="BBCnewsbeat2017" /> In 2018 het Walmart, Nordstrom en ander YouTube-sterre as beïnvloeders gewerf.<ref>{{Cite news |last=Jones |first=Charisse |date=6 Augustus 2018 |title=Walmart, Nordstrom and others look to YouTube stars to woo millennials and Gen Z |work=CNBC |publisher=NBCUniversal |url=https://www.cnbc.com/2018/08/06/walmart-nordstrom-others-look-to-youtube-stars-millennials-and-gen-z.html |url-status=live |access-date=7 Augustus 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180806231256/https://www.cnbc.com/2018/08/06/walmart-nordstrom-others-look-to-youtube-stars-millennials-and-gen-z.html |archive-date=6 Augustus 2018 |language=en}}</ref> In YouTube se vroeë dae was daar geen manier om video's op die platform te monetiseer nie. Baie van die webwerf se inhoud was tuisgemaak en deur stokperdjie-entoesiaste geskep wat geen planne gehad het om op die webwerf geld te maak nie.<ref>{{Cite web |date=17 Julie 2006 |title=YouTube hits 100m videos per day |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/technology/5186618.stm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201127013411/http://news.bbc.co.uk/2/hi/technology/5186618.stm |archive-date=27 November 2020 |access-date=28 Februarie 2021 |publisher=BBC News |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Gomes |first=Lee |date=30 Augustus 2006 |title=Will All of Us Get Our 15 Minutes On a YouTube Video? |url=https://www.wsj.com/articles/SB115689298168048904 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201002163044/https://www.wsj.com/articles/SB115689298168048904 |archive-date=2 Oktober 2020 |access-date=28 Februarie 2021 |newspaper=The Wall Street Journal |language=en}}</ref> Die eerste geteikende advertensies op die webwerf was deelnemende video-advertensies, wat self video's was en gebruikers die geleentheid gebied het om eksklusiewe inhoud te sien deur op die advertensie te klik.<ref name="NBCNews">{{Cite web |date=22 Augustus 2006 |title=YouTube expands types of advertising |url=https://www.nbcnews.com/id/wbna14464285 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210806171720/https://www.nbcnews.com/id/wbna14464285 |archive-date=6 Augustus 2021 |access-date=28 Februarie 2021 |publisher=NBC News |language=en}}</ref> Die eerste sodanige advertensie was vir die [[Fox Broadcasting Company|Fox]]-program ''Prison Break'' en het slegs bo video's op [[Paris Hilton]] se kanaal verskyn.<ref name="NBCNews" /><ref name="Morrissey">{{Cite web |last=Morrissey |first=Brian |date=22 Augustus 2006 |title=YouTube Shuns Pre-Roll Video Advertising |url=https://www.adweek.com/brand-marketing/youtube-shuns-pre-roll-video-advertising-86148/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210117221906/https://www.adweek.com/brand-marketing/youtube-shuns-pre-roll-video-advertising-86148/ |archive-date=17 Januarie 2021 |access-date=28 Februarie 2021 |magazine=Adweek |language=en}}</ref> Die kanaal is destyds deur Warner Bros. Records bedryf en is aangehaal as die eerste handelsmerkkanaal op die platform.<ref name="Morrissey" /> Deelnemende video-advertensies is ontwerp om spesifieke promosies aan spesifieke kanale te koppel eerder as om op die hele platform gelyktydig te adverteer. Toe die advertensies in Augustus 2006 bekendgestel is, het YouTube se uitvoerende hoof, Chad Hurley, die gedagte verwerp om uit te brei na advertensievorme wat destyds as minder gebruikersvriendelik beskou is: "Ons dink daar is beter maniere vir mense om met handelsmerke om te gaan as om hulle te dwing om 'n advertensie te kyk voordat hulle inhoud sien. Jy kan enigiemand op die net vra of hulle daardie ervaring geniet, en hulle sal waarskynlik nee sê."<ref name="Morrissey" /> YouTube het egter in Augustus 2007 met advertensies binne video's begin, en voorspeeladvertensies is in 2008 bekendgestel.<ref name="Jackson">{{Cite web |last=Jackson |first=Nicholas |date=3 Augustus 2011 |title=Infographic: The History of Video Advertising on YouTube |url=https://www.theatlantic.com/technology/archive/2011/08/infographic-the-history-of-video-advertising-on-youtube/242836/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210310113305/https://www.theatlantic.com/technology/archive/2011/08/infographic-the-history-of-video-advertising-on-youtube/242836/ |archive-date=10 Maart 2021 |access-date=28 Februarie 2021 |magazine=The Atlantic |language=en}}</ref> In Desember 2007 het YouTube die Vennootprogram bekendgestel, wat kanale wat aan sekere maatstawwe voldoen (tans 1 000 intekenaars en 4 000 openbare kykure in die afgelope jaar)<ref>{{Cite web |title=YouTube Partner Program overview & eligibility |url=https://support.google.com/youtube/answer/72851?hl=en |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140916175325/https://support.google.com/youtube/answer/72851?hl=en |archive-date=16 September 2014 |access-date=28 Februarie 2021 |publisher=YouTube Help |language=en}}</ref> toelaat om advertensies op hul video's te vertoon en so geld te verdien.<ref name="Jackson" /> Die Vennootprogram het YouTube-persoonlikhede vir die eerste keer in staat gestel om 'n bestaan uit die platform te maak.<ref>{{Cite book |last=Strangelove |first=Michael |title=Watching YouTube: Extraordinary Videos by Ordinary People |publisher=University of Toronto Press |year=2010 |isbn=978-1-4426-8703-5 |language=en}}</ref>{{Rp|7}} Gedurende die 2010's het YouTubers se vermoë om deur sukses op die platform rykdom en roem te verwerf dramaties toegeneem. In Desember 2010 het ''Business Insider'' beraam dat die hoogste verdiener op YouTube gedurende die voorafgaande jaar Dane Boedigheimer was, die skepper van die webreeks ''Annoying Orange'', met 'n jaarlikse inkomste van ongeveer $257 000.<ref>{{Cite web |last=Wei |first=Will |date=29 Desember 2010 |title=Meet The YouTube Stars Making More Money Than EMTs, Cops, Firefighters, And Teachers |url=https://www.businessinsider.com/richest-youtube-stars-of-2010-2010-12 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210806171720/https://www.businessinsider.com/richest-youtube-stars-of-2010-2010-12 |archive-date=6 Augustus 2021 |access-date=28 Februarie 2021 |magazine=Business Insider |language=en}}</ref> Vyf jaar later het ''[[Forbes]]'' sy eerste lys van die hoogsverdienende YouTube-persoonlikhede vrygestel en die topverdiener [[Felix Arvid Ulf Kjellberg|PewDiePie]] se inkomste gedurende die voorafgaande boekjaar op $12 miljoen beraam, meer as dié van sommige gewilde akteurs soos [[Cameron Diaz]] of [[Gwyneth Paltrow]].<ref>{{Cite web |last=Berg |first=Madeline |date=14 Oktober 2015 |title=The World's Highest-Paid YouTube Stars 2015 |url=https://www.forbes.com/sites/maddieberg/2015/10/14/the-worlds-highest-paid-youtube-stars-2015/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210806171720/https://www.forbes.com/sites/maddieberg/2015/10/14/the-worlds-highest-paid-youtube-stars-2015/ |archive-date=6 Augustus 2021 |access-date=28 Februarie 2021 |magazine=Forbes |language=en}}</ref> ''Forbes'' het beraam dat die tiende hoogste verdiener daardie jaar Rosanna Pansino met $2,5{{nbsp}}miljoen was.{{Voetnota|In Desember 2020 het ''Forbes'' beraam dat die hoogsverdienende YouTuber Ryan Kaji met $29,5{{nbsp}}miljoen was. Die tiende hoogste was Jeffree Star met $15{{nbsp}}miljoen.<ref>{{Cite web |last1=Berg |first1=Madeline |last2=Brown |first2=Abram |date=18 Desember 2020 |title=The Highest-Paid YouTube Stars Of 2020 |url=https://www.forbes.com/sites/maddieberg/2020/12/18/the-highest-paid-youtube-stars-of-2020/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210806171722/https://www.forbes.com/sites/maddieberg/2020/12/18/the-highest-paid-youtube-stars-of-2020/ |archive-date=6 Augustus 2021 |access-date=28 Februarie 2021 |magazine=Forbes |language=en}}</ref>}} Daardie jaar het ''NME'' gesê dat "vlogging groot besigheid geword het".<ref>{{Cite web |last=Bassett |first=Jordan |date=13 Augustus 2015 |title=NME Investigation: Are YouTubers The New Pop Stars? |url=https://www.nme.com/features/nme-investigation-are-youtubers-the-new-pop-stars-756865 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200128105557/https://www.nme.com/features/nme-investigation-are-youtubers-the-new-pop-stars-756865 |archive-date=28 Januarie 2020 |access-date=28 Januarie 2020 |website=NME |language=en}}</ref> Die vinnige instroming van rykdom binne die YouTube-gemeenskap het daartoe gelei dat sommige YouTubers kritiseer omdat hulle meer op verdienste fokus as op die kreatiwiteit en die band met hul ondersteunersbasis wat volgens sommige die kern van die platform was voordat monetisering uitgebrei is.<ref>{{Cite magazine |last=Tufnell |first=Nicholas |date=27 November 2013 |title=The rise and fall of YouTube's celebrity pioneers |url=https://www.wired.co.uk/article/youtube-community |url-status=live |magazine=Wired |archive-url=https://web.archive.org/web/20210309035757/https://www.wired.co.uk/article/youtube-community |archive-date=9 Maart 2021 |access-date=28 Februarie 2021 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Bloom |first=David |date=3 Julie 2014 |title=YouTuber Dilemma: Staying 'Authentic' Amid 4K Cameras, Studio Money, Ad Dollars |url=https://deadline.com/2014/07/youtube-creators-authenticity-technology-brands-studios-797141/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210211230440/https://deadline.com/2014/07/youtube-creators-authenticity-technology-brands-studios-797141/ |archive-date=11 Februarie 2021 |access-date=28 Februarie 2021 |publisher=Deadline |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2 Junie 2018 |title=YouTubers: Money First, Fans Later |url=https://chris6d.medium.com/youtubers-money-first-fans-later-fcc36ac3b116 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211019113942/https://chriskirsch.medium.com/youtubers-money-first-fans-later-fcc36ac3b116 |archive-date=19 Oktober 2021 |access-date=28 Februarie 2021 |publisher=Medium |language=en}}</ref> In Augustus 2021 is berig dat Kevin Paffrath in net die eerste drie maande van 2021 $5 miljoen verdien het, en dat sy YouTube-ontledings getoon het dat hy in die voorafgaande 12 maande "etlike miljoene" aan advertensie-inkomste verdien het.<ref>{{Cite news |last=Whelan |first=Robbie |date=27 Augustus 2021 |title=The Social-Media Stars Who Move Markets |language=en |work=The Wall Street Journal |url=https://www.wsj.com/articles/the-social-media-stars-who-move-markets-11630056601 |url-status=live |access-date=28 Augustus 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210828063025/https://www.wsj.com/articles/the-social-media-stars-who-move-markets-11630056601 |archive-date=28 Augustus 2021 |issn=0099-9660}}</ref> Teen 2021 het YouTuber-verdienste selfs verder gegroei: ''Forbes'' het beraam dat die hoogste verdiener daardie jaar [[MrBeast]] met $51 miljoen was.<ref>{{Cite web |last1=Brown |first1=Abram |date=14 Januarie 2022 |title=The Highest-Paid YouTube Stars: MrBeast, Jake Paul and Markiplier Score Massive Paydays |url=https://www.forbes.com/sites/abrambrown/2022/01/14/the-highest-paid-youtube-stars-mrbeast-jake-paul-and-markiplier-score-massive-paydays/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220405155023/https://www.forbes.com/sites/abrambrown/2022/01/14/the-highest-paid-youtube-stars-mrbeast-jake-paul-and-markiplier-score-massive-paydays/ |archive-date=5 April 2022 |access-date=5 April 2022 |website=Forbes |language=en}}</ref> == Sien ook == * [[YouTube-speelknoppie]] == Notas == {{Notas}} == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Eksterne skakels == * {{Cite web |last=Burgess |first=Jean |date=28 Oktober 2011 |title=YouTube |url=https://www.oxfordbibliographies.com/view/document/obo-9780199791286/obo-9780199791286-0066.xml |website=Oxford Bibliographies Online |language=en |doi=10.1093/OBO/9780199791286-0066}} {{Normdata}} [[Kategorie:YouTubers| ]] [[Kategorie:Beroepe]] omh7hh43lm65tnbblp05ysu0l6zk1dw 1 469196 2967721 2026-09-16T17:23:19Z Oesjaar 7467 /* Die regte sjabloon... */ nuwe afdeling 2967721 wikitext text/x-wiki == Die regte sjabloon... == {{ping|JMK}}, ek sal aanbeveel dat jy 'n ''Outomatiese taksoboks'' gebruik in stede van 'n spesieboks. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:23, 16 September 2026 (UTC) 66v315ox4p9cfg41eauo15wl5q76f8s 2967722 2967721 2026-09-16T17:29:40Z Oesjaar 7467 Verbeter 2967722 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} == Die regte sjabloon... == {{ping|JMK}}, ek sal aanbeveel dat jy 'n ''Outomatiese taksoboks'' gebruik in stede van 'n spesieboks. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:23, 16 September 2026 (UTC) lweqlh7jq5rn7cen3lb875hupqzb9p4 2967724 2967722 2026-09-16T17:32:09Z JMK 649 /* Die regte sjabloon... */ nota 2967724 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} == Die regte sjabloon... == {{ping|JMK}}, ek sal aanbeveel dat jy 'n ''Outomatiese taksoboks'' gebruik in stede van 'n spesieboks. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:23, 16 September 2026 (UTC) :Tas nog in die donker, moet dit baasraak. Taksonomie van ''Pterois'' en ''Dendrochirus'' terloops 'n deurmekaarspul. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 17:31, 16 September 2026 (UTC) fxpeu9h1ubbbmwny8zkeubnt2ewdbbr 2967729 2967724 2026-09-16T17:38:59Z Oesjaar 7467 /* Die regte sjabloon... */ Antwoord. 2967729 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} == Die regte sjabloon... == {{ping|JMK}}, ek sal aanbeveel dat jy 'n ''Outomatiese taksoboks'' gebruik in stede van 'n spesieboks. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:23, 16 September 2026 (UTC) :Tas nog in die donker, moet dit baasraak. Taksonomie van ''Pterois'' en ''Dendrochirus'' terloops 'n deurmekaarspul. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 17:31, 16 September 2026 (UTC) :: As jy wil kan ek help. Jy wil nie weet hoeveel eposse stuur ek na prof. [[Rafaël Govaerts]] by KEW en Dr. [[Ronell Klopper]] by SANBI oor taksonomiese verskille nie! Dit word soms frustrerend! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:38, 16 September 2026 (UTC) mfxbc9jpwamto2chix26gldj98h7gar 2967730 2967729 2026-09-16T17:40:49Z Oesjaar 7467 /* Die regte sjabloon... */ Ai! 2967730 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} == Die regte sjabloon... == {{ping|JMK}}, ek sal aanbeveel dat jy 'n ''Outomatiese taksoboks'' gebruik in stede van 'n spesieboks. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:23, 16 September 2026 (UTC) :Tas nog in die donker, moet dit baasraak. Taksonomie van ''Pterois'' en ''Dendrochirus'' terloops 'n deurmekaarspul. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 17:31, 16 September 2026 (UTC) :: As jy wil kan ek help. Jy wil nie weet hoeveel eposse stuur ek na prof. [[Rafaël Govaerts]] by KEW en Dr. [[Ronell Renett Klopper|Ronell Klopper]] by SANBI oor taksonomiese verskille nie! Dit word soms frustrerend! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:38, 16 September 2026 (UTC) htzu2m145l714gi0pwzrhn9cgxj6sod 2967734 2967730 2026-09-16T17:56:11Z BurgertB 2401 BurgertB het bladsy [[Bespreking:Kalkoenvisse]] na [[Bespreking:Kalkoenvis]] geskuif: Enkelvoudsvorm 2967730 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} == Die regte sjabloon... == {{ping|JMK}}, ek sal aanbeveel dat jy 'n ''Outomatiese taksoboks'' gebruik in stede van 'n spesieboks. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:23, 16 September 2026 (UTC) :Tas nog in die donker, moet dit baasraak. Taksonomie van ''Pterois'' en ''Dendrochirus'' terloops 'n deurmekaarspul. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 17:31, 16 September 2026 (UTC) :: As jy wil kan ek help. Jy wil nie weet hoeveel eposse stuur ek na prof. [[Rafaël Govaerts]] by KEW en Dr. [[Ronell Renett Klopper|Ronell Klopper]] by SANBI oor taksonomiese verskille nie! Dit word soms frustrerend! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:38, 16 September 2026 (UTC) htzu2m145l714gi0pwzrhn9cgxj6sod 0 469197 2967733 2026-09-16T17:56:11Z BurgertB 2401 BurgertB het bladsy [[Kalkoenvisse]] na [[Kalkoenvis]] geskuif: Enkelvoudsvorm 2967733 wikitext text/x-wiki #AANSTUUR [[Kalkoenvis]] 37hfpey8uyvt0i34v8wol218dfnjxgo 1 469198 2967735 2026-09-16T17:56:11Z BurgertB 2401 BurgertB het bladsy [[Bespreking:Kalkoenvisse]] na [[Bespreking:Kalkoenvis]] geskuif: Enkelvoudsvorm 2967735 wikitext text/x-wiki #AANSTUUR [[Bespreking:Kalkoenvis]] bvg0wo59ych6sl9qn0lf1mkgoncrbxr 6 469199 2967739 2026-09-16T18:00:17Z SpesBona 2720 {{Beeldinligting |beskrywing=Kenteken van die [[Meksikaanse nasionale rugbyspan]] |bron=[[:en:File:Mexico snakes.png]] |datum=Onbekend |daarsteller=[[Meksikaanse Rugbyfederasie]] |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} [[Kategorie:Rugby in Meksiko]] [[Kategorie:Nasionale rugbyspanne van Noord-Amerika]] 2967739 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Kenteken van die [[Meksikaanse nasionale rugbyspan]] |bron=[[:en:File:Mexico snakes.png]] |datum=Onbekend |daarsteller=[[Meksikaanse Rugbyfederasie]] |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} [[Kategorie:Rugby in Meksiko]] [[Kategorie:Nasionale rugbyspanne van Noord-Amerika]] == Lisensiëring == {{Kenteken}} 26yuh8795bipsqvr5yax1s0bdjl8e9y 6 469200 2967740 2026-09-16T18:00:19Z SpesBona 2720 {{Beeldinligting |beskrywing=Kenteken van die [[Meksikaanse Rugbyfederasie]] |bron=[[:en:File:Mexicorugby.png]] |datum=Onbekend |daarsteller=[[Meksikaanse Rugbyfederasie]] |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} [[Kategorie:Rugby in Meksiko]] 2967740 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Kenteken van die [[Meksikaanse Rugbyfederasie]] |bron=[[:en:File:Mexicorugby.png]] |datum=Onbekend |daarsteller=[[Meksikaanse Rugbyfederasie]] |outeur=Onbekend |ander_weergawes=Geen }} [[Kategorie:Rugby in Meksiko]] == Lisensiëring == {{Kenteken}} fc4lxhmhkv89s2zw7h5vhqtef4wbviw 0 469201 2967741 2026-09-16T18:00:20Z SpesBona 2720 Nuwe artikel op Meksiko se onafhanklikheidsdag 2967741 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Rugbyspan | land = Meksiko | beeld = Kenteken van die Meksikaanse nasionale rugbyspan.png | unie = [[Meksikaanse Rugbyfederasie]] (FMR) | bynaam = ''Serpientes'' (“die slange”) | embleem = ’n Asteekse slang | stadion = | kapasiteit = | kaptein = [[Andrés Rodríguez]] | afrigter = {{vlagikoon|Spanje}} [[Rubén Duque]] <small>(sedert 2012)</small> | patroon_la1 = | patroon_b1 = snake_print | patroon_ra1 = _red_shoulders | patroon_sh1 = | patroon_so1 = | linkerarm1 = 004400 | liggaam1 = 004400 | regterarm1 = 004400 | broek1 = ffffff | kouse1 = cc1111 | patroon_la2 = | patroon_b2 = | patroon_ra2 = cc1111 | patroon_sh2 = | patroon_so2 = | linkerarm2 = cc1111 | liggaam2 = cc1111 | regterarm2 = cc1111 | broek2 = ffffff | kouse2 = cc1111 | statistiek = | toetse = | toptoetspuntebehaler = | meestedrieë = | jongstespeler = | eerste = {{COLru}} 12–46 {{MEXru-r}}<br />(1996) | grootwen = {{MEXru}} 105–7 {{CYMru-r}}<br />(31 Augustus 2019) | grootverloor = {{BRAru}} 76–5 {{MEXru-r}}<br />(20 April 2013) | Wêreldbekerverskynings = | jaar = | beste = | url = | unieurl = www.mexrugby.com }} Die '''Meksikaanse nasionale rugbyspan''' ([[Spaans]]: ''Selección de rugby de Mexico'') is die nasionale [[rugby]]span wat [[Meksiko]] in internasionale wedstryde (toetswedstryde) verteenwoordig. Hulle dra die bynaam ''Serpientes'' (Spaans vir: “die [[slang]]e”), ontleen aan Quetzalcoatl, die slanggod in die [[Asteekse mitologie]]. Rugby word in Meksiko geadministreer deur die [[Meksikaanse Rugbyfederasie]] (''Federación Mexicana de Rugby'', FMR) wat in 2003 gestig is. Meksiko word as die derde beste rugbyspan in [[Noord-Amerika]] beskou (ná die [[Verenigde State se nasionale rugbyspan|Verenigde State]] en [[Kanadese nasionale rugbyspan|Kanada]]) en deur [[Wêreldrugby]] as ’n vlak drie-span erken. Die Meksikaanse rugbyspan is tans (September 2026) 37ste op Wêreldrugby se wêreldranglys gelys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/rankings |title=Women’s and Men’s Rankings |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=16 September 2026}}</ref> Meksiko het in 1996 sy eerste toetswedstryd teen Colombia gespeel. Die span het tydens die Rugby Amerikas Noord-kampioenskap twee titels ingepalm en een keer tweede geëindig. Meksiko kon tot dusver nog nie vir ’n [[rugbywêreldbeker]]toernooi kwalifiseer nie. Meksiko speel tradisioneel in donkergroen truie, wit broeke en rooi sokkies – wat aan die kleure van die [[vlag van Meksiko]] ontleen is. == Beheerliggaam == {{Hoofartikel|Meksikaanse Rugbyfederasie}} Die beheerliggaam vir rugby in Meksiko is die Meksikaanse Rugbyfederasie (Spaans: ''Federación Mexicana de Rugby'', FMR). Die Meksikaanse Rugbyfederasie is in 2003 gestig en het in 2006 ’n volle lid van die Internasionale Rugbyraad (IRR; nou [[Wêreldrugby]]) geword.<ref name="Wêreldrugby">{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/organisation/membership/north-america/mexico |title=Mexico |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=16 September 2026}}</ref> In dieselfde jaar het die Meksikaanse beheerliggaam by [[Rugby Amerikas Noord]] (''Rugby Americas North'', RAN) aangesluit.<ref name="RAN">{{en}} {{cite web |url=https://www.americasnorth.rugby/about/members |title=Members |publisher=[[Rugby Amerikas Noord]] |accessdate=16 September 2026}}</ref> Die hoogste rugbyliga in die land is die ''Liga Mexicana de Rugby XV’s'' wat in 1972 gestig is en tans tussen 15 spanne beslis word. Die meeste spelers van die Meksikaanse nasionale span speel in dié liga. Van die ander spelers is veral in veral in die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] op professionele vlak aktief. Naas die amptelike nasionale span roep die Meksikaanse Rugbyfederasie ook ander keurspanne byeen. Net soos ander rugbylande beskik Meksiko oor ’n o/20-nasionale span wat aan die [[Wêreldrugby o/20-trofee]] deelneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/tournaments/u20/trophy |title=World Rugby U20 Trophy |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=16 September 2026}}</ref> Die ''Mexico Sevens'' is die Meksikaanse [[sewesrugby]]span en hulle neem aan internasionale toernooie soos Wêreldrugby se Sewesreeks, Sewesrugbywêreldbeker en [[Olimpiese Somerspele]] deel. Kinders en jongmense word reeds op skool aan rugby bekend gestel en na gelang van hul belangstelling en talent begin hulle met hul afrigting. == Sien ook == {{Portaal|Rugby|Ru ball.svg}} * [[Meksikaanse nasionale sokkerspan]] == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronnelys == * {{fr}} {{cite book |author=Henri Garcia |title=La fabuleuse histoire du rugby |publisher=Éditions de La Martinière |location=Parys |year=2011 |isbn=978-2-7324-4528-1}} * {{en}} {{cite book |author=Huw Richards |title=A Game for Hooligans: The History of Rugby Union |url=https://archive.org/details/gameforhooligans0000rich |publisher=Mainstream Publishing |location=Edinburg |year=2007 |isbn=978-1-84596-255-5}} * {{en}} {{cite book |author=Richard Bath |title=The Complete Book of Rugby |url=https://archive.org/details/rugby0000rich |publisher=Seven Oaks |year=1997 |isbn=1-86200-013-1}} == Eksterne skakels == * {{es}} [https://mexrugby.com/ Amptelike webwerf van die Meksikaanse Rugbyfederasie] * {{en}} [https://www.world.rugby/organisation/membership/north-america/mexico Meksiko by Wêreldrugby] * {{en}} [https://www.americasrugbynews.com/category/mexico/ Meksiko op Americas Rugby News] {{Nasionale rugbyspanne}} {{Normdata}} [[Kategorie:Rugby in Meksiko]] [[Kategorie:Nasionale rugbyspanne van Noord-Amerika]] srwq895jikq674dm4sjohs28340a54o 2967846 2967741 2026-09-16T21:00:08Z SpesBona 2720 Bygewerk 2967846 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Rugbyspan | land = Meksiko | beeld = Kenteken van die Meksikaanse nasionale rugbyspan.png | unie = [[Meksikaanse Rugbyfederasie]] (FMR) | bynaam = ''Serpientes'' (“die slange”) | embleem = ’n Asteekse slang | stadion = | kapasiteit = | kaptein = [[Andrés Rodríguez]] | afrigter = {{vlagikoon|Spanje}} [[Rubén Duque]] <small>(sedert 2012)</small> | patroon_la1 = | patroon_b1 = snake_print | patroon_ra1 = _red_shoulders | patroon_sh1 = | patroon_so1 = | linkerarm1 = 004400 | liggaam1 = 004400 | regterarm1 = 004400 | broek1 = ffffff | kouse1 = cc1111 | patroon_la2 = | patroon_b2 = | patroon_ra2 = cc1111 | patroon_sh2 = | patroon_so2 = | linkerarm2 = cc1111 | liggaam2 = cc1111 | regterarm2 = cc1111 | broek2 = ffffff | kouse2 = cc1111 | statistiek = | toetse = | toptoetspuntebehaler = | meestedrieë = | jongstespeler = | eerste = {{COLru}} 12–46 {{MEXru-r}}<br />(1996) | grootwen = {{MEXru}} 105–7 {{CYMru-r}}<br />(31 Augustus 2019) | grootverloor = {{BRAru}} 76–5 {{MEXru-r}}<br />(20 April 2013) | Wêreldbekerverskynings = | jaar = | beste = | url = | unieurl = www.mexrugby.com }} Die '''Meksikaanse nasionale rugbyspan''' ([[Spaans]]: ''Selección de rugby de Mexico'') is die nasionale [[rugby]]span wat [[Meksiko]] in internasionale wedstryde (toetswedstryde) verteenwoordig. Hulle dra die bynaam ''Serpientes'' (Spaans vir: “die [[slang]]e”), ontleen aan Quetzalcoatl, die slanggod in die [[Asteekse mitologie]]. Rugby word in Meksiko geadministreer deur die [[Meksikaanse Rugbyfederasie]] (''Federación Mexicana de Rugby'', FMR) wat in 2003 gestig is. Meksiko word as die derde beste rugbyspan in [[Noord-Amerika]] beskou (ná die [[Verenigde State se nasionale rugbyspan|Verenigde State]] en [[Kanadese nasionale rugbyspan|Kanada]]) en deur [[Wêreldrugby]] as ’n vlak drie-span erken. Die Meksikaanse rugbyspan is tans (September 2026) 37ste op Wêreldrugby se wêreldranglys gelys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/rankings |title=Women’s and Men’s Rankings |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=16 September 2026}}</ref> Meksiko het in 1996 sy eerste toetswedstryd teen Colombia gespeel. Die span het tydens die Noord-Amerikaanse Rugbykampioenskap twee titels ingepalm en een keer tweede geëindig. Meksiko kon tot dusver nog nie vir ’n [[rugbywêreldbeker]]toernooi kwalifiseer nie. Meksiko speel tradisioneel in donkergroen truie, wit broeke en rooi sokkies – wat aan die kleure van die [[vlag van Meksiko]] ontleen is. == Beheerliggaam == {{Hoofartikel|Meksikaanse Rugbyfederasie}} Die beheerliggaam vir rugby in Meksiko is die Meksikaanse Rugbyfederasie (Spaans: ''Federación Mexicana de Rugby'', FMR). Die Meksikaanse Rugbyfederasie is in 2003 gestig en het in 2006 ’n volle lid van die Internasionale Rugbyraad (IRR; nou [[Wêreldrugby]]) geword.<ref name="Wêreldrugby">{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/organisation/membership/north-america/mexico |title=Mexico |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=16 September 2026}}</ref> In dieselfde jaar het die Meksikaanse beheerliggaam by [[Rugby Amerikas Noord]] (''Rugby Americas North'', RAN) aangesluit.<ref name="RAN">{{en}} {{cite web |url=https://www.americasnorth.rugby/about/members |title=Members |publisher=[[Rugby Amerikas Noord]] |accessdate=16 September 2026}}</ref> Die hoogste rugbyliga in die land is die ''Liga Mexicana de Rugby XV’s'' wat in 1972 gestig is en tans tussen 15 spanne beslis word. Die meeste spelers van die Meksikaanse nasionale span speel in dié liga. Van die ander spelers is veral in veral in die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] op professionele vlak aktief. Naas die amptelike nasionale span roep die Meksikaanse Rugbyfederasie ook ander keurspanne byeen. Net soos ander rugbylande beskik Meksiko oor ’n o/20-nasionale span wat aan die [[Wêreldrugby o/20-trofee]] deelneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/tournaments/u20/trophy |title=World Rugby U20 Trophy |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=16 September 2026}}</ref> Die ''Mexico Sevens'' is die Meksikaanse [[sewesrugby]]span en hulle neem aan internasionale toernooie soos Wêreldrugby se Sewesreeks, Sewesrugbywêreldbeker en [[Olimpiese Somerspele]] deel. Kinders en jongmense word reeds op skool aan rugby bekend gestel en na gelang van hul belangstelling en talent begin hulle met hul afrigting. == Toetswedstryde == Meksiko het 25 van sy 47 toetswedstryde gewen, ’n wenrekord van 53,19%. Meksiko se statistieke in toetswedstryde teen al die lande, in alfabetiese volgorde, is soos volg (korrek teen September 2026):<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;team=78;template=results;type=team;view=opposition |title=International Rugby Union Statistics – Mexico |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 September 2026}}</ref> {| class="sortable wikitable" ! Teenstander ! Gespeel ! Gewen ! Verloor ! Gelykop ! % Gewen |- bgcolor="#d0ffd0" align="center" |- | {{BHSru}} || 4 || 0 || 2 || 0 || 50,00 |- | {{BARru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00 |- | {{BMUru}} || 4 || 3 || 1 || 0 || 75,00 |- | {{BRAru}} || 2 || 0 || 2 || 0 || 0,00 |- | {{COLru}} || 7 || 1 || 5 || 1 || 14,29 |- | {{CYMru}} || 13 || 8 || 5 || 0 || 61,54 |- | {{CROru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{GUYru}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{JAMru}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{PARru}} || 2 || 1 || 1 || 0 || 50,00 |- | {{VCTru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{CZEru}} || 1 || 0 || 0 || 1 || 0,00 |- | {{TTOru}} || 3 || 2 || 1 || 0 || 66,67 |- | {{TCAru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | align="left" |'''Algeheel''' || '''47''' || '''25''' || '''21''' || '''1''' || '''53,19''' |} == Rekords == === Wêreldbekerrekord === Meksiko kon tot dusver nog nie vir ’n [[rugbywêreldbeker]]toernooi kwalifiseer nie. {| class="wikitable" ! Jaar !! Uitslag |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1987|1987]] || Nie genooi nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]] || Nie deelgeneem nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]] || Nie deelgeneem nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]] || Nie deelgeneem nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]] || Nie deelgeneem nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]] || Nie deelgeneem nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2023|2023]] || Nie deelgeneem nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2027|2027]] || Nie deelgeneem nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2031|2031]] || {{n.v.t.}} |} === Noord-Amerikaanse Rugbykampioenskap === Meksiko neem sedert 2008 aan die Noord-Amerikaanse Rugbykampioenskappe deel. Hulle het die toernooi twee keer gewen en een keer as naaswenner geëindig. * Titeloorwinnings (2): 2016, 2025 === Amerikaanse Rugbyuitdaagbeker === Meksiko het in 2018 en 2019 aan die Amerikaanse Rugbyuitdaagbeker vir swakker geagte Noord-Amerikaanse spanne ná die Amerikaanse Rugbykampioenskap deelgeneem. Hul beste prestasie was die tweede plek in 2019. === Ander toetswedstryde === Vanweë sy laat vestiging het Meksiko gedurende die amateurtydperk min toere volgens die ou tradisie onderneem, aangesien dit teen die jaar 2000 tot ’n einde gekom het. Deesdae is toetswedstryde teen die spanne van die Suidelike Halfrond tweekeer per jaar moontlik. Gedurende Juniemaand se [[midjaarrugbytoetsreeks]] en gedurende Novembermaand se [[eindjaarrugbytoetsreeks]]. In teenstelling met die meeste ander rugbylande speel Meksiko nie vir enige trofee teen sy teenstanders nie. == Sien ook == {{Portaal|Rugby|Ru ball.svg}} * [[Meksikaanse nasionale sokkerspan]] == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronnelys == * {{fr}} {{cite book |author=Henri Garcia |title=La fabuleuse histoire du rugby |publisher=Éditions de La Martinière |location=Parys |year=2011 |isbn=978-2-7324-4528-1}} * {{en}} {{cite book |author=Huw Richards |title=A Game for Hooligans: The History of Rugby Union |url=https://archive.org/details/gameforhooligans0000rich |publisher=Mainstream Publishing |location=Edinburg |year=2007 |isbn=978-1-84596-255-5}} * {{en}} {{cite book |author=Richard Bath |title=The Complete Book of Rugby |url=https://archive.org/details/rugby0000rich |publisher=Seven Oaks |year=1997 |isbn=1-86200-013-1}} == Eksterne skakels == * {{es}} [https://mexrugby.com/ Amptelike webwerf van die Meksikaanse Rugbyfederasie] * {{en}} [https://www.world.rugby/organisation/membership/north-america/mexico Meksiko by Wêreldrugby] * {{en}} [https://www.americasrugbynews.com/category/mexico/ Meksiko op Americas Rugby News] {{Nasionale rugbyspanne}} {{Normdata}} [[Kategorie:Rugby in Meksiko]] [[Kategorie:Nasionale rugbyspanne van Noord-Amerika]] 0to7wt5p13p3ao3ylivo5f1d8g690b5 14 469202 2967743 2026-09-16T18:00:28Z SpesBona 2720 Nuwe kategorie 2967743 wikitext text/x-wiki {{Broodkrummels}} {{CommonsKategorie|Rugby union in Mexico|Rugby in Meksiko}} [[Kategorie:Sport in Meksiko]] [[Kategorie:Rugby in Noord-Amerika|Meksiko]] [[Kategorie:Rugby volgens land|Meksiko]] ag39hyfd84t9ccd4v6ly1frq2lttngw 0 469203 2967744 2026-09-16T18:00:32Z SpesBona 2720 Nuwe artikel op Meksiko se onafhanklikheidsdag 2967744 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas2 |naam = Meksikaanse Rugbyfederasie |kleur = |titel = |beeld = Kenteken van die Meksikaanse Rugbyfederasie.png |beeld_wydte = 200px |beeld_onderskrif = Kenteken van die Meksikaanse Rugbyfederasie |beeld2 = |beeld2_wydte = |beeld2_onderskrif = |opskrif1 = [[Spaans]]e naam |1 = ''Federación Mexicana de Rugby'' |opskrif2 = Afkorting |2 = FMR |opskrif3 = [[Land]] |3 = {{vlagland|Meksiko}} |opskrif4 = [[Sport]]soorte |4 = [[Rugby]], [[Sewesrugby]] |opskrif5 = Stigting |5 = 2003 |opskrif6 = |6 = |opskrif7 = Lid van |7 = [[Wêreldrugby]] |opskrif8 = Aangesluit in |8 = 2006 |opskrif9 = Vastelandse beheerliggaam |9 = [[Rugby Amerikas Noord]] |opskrif10 = President |10 = Francisco Echeguren |opskrif11 = Setel |11 = [[Meksikostad]], Meksiko |opskrif12 = [[Amptelike taal]] |12 = Spaans |opskrif13 = Amptelike webwerf |13 = [https://mexrugby.com/ ''mexrugby.com''] |opskrif14 = |14 = |opskrif15 = |15 = |opskrif16 = |16 = |opskrif17 = |17 = |opskrif18 = |18 = |opskrif19 = |19 = |opskrif20 = |20 = }} Die '''Meksikaanse Rugbyfederasie''' ([[Spaans]]: ''Federación Mexicana de Rugby'', afgekort FMR) is die bestuursliggaam wat [[rugby]] en [[sewesrugby]] in [[Meksiko]] beheer. Die beheerliggaam is in 2003 gestig en in [[Meksikostad]] gesetel. Sedert 2006 verteenwoordig dit Meksiko by [[Wêreldrugby]] en ook by [[Rugby Amerikas Noord]] (RAN). == Geskiedenis == Die Meksikaanse Rugbyfederasie is in 2003 gestig en het in 2006 ’n volle lid van die Internasionale Rugbyraad (IRR; nou [[Wêreldrugby]]) geword.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/organisation/membership/north-america/mexico |title=Mexico |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=16 September 2026}}</ref> In dieselfde jaar het die Meksikaanse beheerliggaam by [[Rugby Amerikas Noord]] (''Rugby Americas North'', RAN) aangesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.americasnorth.rugby/about/members |title=Members |publisher=[[Rugby Amerikas Noord]] |accessdate=16 September 2026}}</ref> == Taak == Die Meksikaanse Rugbyfederasie organiseer verskeie nasionale spanne, insluitend [[Meksikaanse nasionale rugbyspan|Meksiko se nasionale seniorrugbyspan vir mans]] (die Serpientes), vroue en jeug. Die FMR hou ook toesig oor sewesrugby in Paraguay en aangesien dit ’n Olimpiese sportsoort is, werk hulle met die Meksikaanse [[Nasionale Olimpiese Komitee]] saam. Naas die amptelike nasionale span roep die Meksikaanse Rugbyfederasie ook ander keurspanne byeen. Daarbenewens bestuur die beheerliggaam kinder- en jeugrugby in Meksiko. Kinders en jongmense word reeds op skool aan rugby bekend gestel en na gelang van hul belangstelling en talent begin hulle met hul afrigting. Net soos ander rugbylande beskik Meksiko oor ’n o/20-nasionale span wat aan die [[Wêreldrugby o/20-trofee]] deelneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/tournaments/u20/trophy |title=World Rugby U20 Trophy |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=8 Augustus 2026}}</ref> Die ''Mexico Sevens'' is die Paraguaanse sewesrugbyspan en hulle neem aan internasionale toernooie soos Wêreldrugby se Sewesreeks, Sewesrugbywêreldbeker en [[Olimpiese Somerspele]] deel. Die beheerliggaam reël ook die plaaslike kompetisies. Die hoogste rugbyliga in die land is die ''Liga Mexicana de Rugby XV’s'' wat in 1972 gestig is en tans tussen 15 spanne beslis word. Die meeste spelers van die Meksikaanse nasionale span speel in dié liga. Van die ander spelers is veral in veral in die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] op professionele vlak aktief. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * {{es}} [https://mexrugby.com/ Die Meksikaanse Rugbyfederasie se amptelike tuisblad] {{Affiliasies van Wêreldrugby}} {{Normdata}} [[Kategorie:Rugby in Meksiko]] [[Kategorie:Rugbybeheerliggaam]] [[Kategorie:Wêreldrugby]] p8bbp0o8mfnjyij2wo11jcpj12gwk5h 10 469204 2967758 2026-09-16T18:18:02Z Pynappel 70858 Stuur aan na [[Sjabloon:Inligtingskas Sosialemediapersoonlikheid]] 2967758 wikitext text/x-wiki #AANSTUUR [[Sjabloon:Inligtingskas Sosialemediapersoonlikheid]] b69hwn5k5mnf9qa297tms9epe040aaz 0 469205 2967765 2026-09-16T18:34:28Z Oesjaar 7467 Aanstuur 2967765 wikitext text/x-wiki #AANSTUUR [[Kalkoenvis]] 37hfpey8uyvt0i34v8wol218dfnjxgo 0 469206 2967777 2026-09-16T18:56:40Z Oesjaar 7467 Nuwe spesie met foto. 2967777 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Helichrysum dimorphotrichum | authority = Humbert, (1931) | synonyms = }} '''''Helichrysum dimorphotrichum''''' is 'n blomdraende, klein [[struik]] wat deel van die Asteraceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Madagasakar]]. == Bronnelys == * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:212672-1 Plants of the World] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Helichrysum|dimorphotrichum]] [[Kategorie:Flora van Madagasakar]] [[Kategorie:Endemiese plante van Madagasakar]] 44cnkf74rpdiscppghv8xyfohotsol3 2967779 2967777 2026-09-16T18:57:02Z Oesjaar 7467 Ai! 2967779 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Helichrysum dimorphotrichum | authority = Humbert, (1931) | synonyms = }} '''''Helichrysum dimorphotrichum''''' is 'n blomdraende, klein [[struik]] wat deel van die Asteraceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Madagaskar]]. == Bronnelys == * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:212672-1 Plants of the World] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Helichrysum|dimorphotrichum]] [[Kategorie:Flora van Madagaskar]] [[Kategorie:Endemiese plante van Madagaskar]] gwrtybtw0pesssc92juks4t65eev8bh 1 469207 2967781 2026-09-16T18:58:01Z Oesjaar 7467 Verbeter 2967781 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 10 469208 2967784 2026-09-16T19:00:08Z SpesBona 2720 Nuwe sjabloon 2967784 wikitext text/x-wiki [[Meksikaanse nasionale rugbyspan|Meksiko]] {{vlagikoon|Meksiko}}<noinclude> [[Kategorie:Nasionale rugbyspansjablone]] </noinclude> g0huzmi0yu37rkpmy0dmiy95ua7x0ce 10 469209 2967785 2026-09-16T19:00:16Z SpesBona 2720 Nuwe sjabloon 2967785 wikitext text/x-wiki [[Kaaimanseilande se nasionale rugbyspan|Kaaimanseilande]] {{vlagikoon|Kaaimanseilande}}<noinclude> [[Kategorie:Nasionale rugbyspansjablone]] </noinclude> bnya2t6tuebztme73cb54wxiusskx66 0 469210 2967790 2026-09-16T19:10:30Z Pynappel 70858 Vertaal uit Nederlands 2967790 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Rob Out.jpg|duimnael|Rob Out in 1974]] '''Robert Simon (Rob) Out''',<ref name="graf" /> gebore as '''Simon Out''' ([[Amsterdam]], 4 Maart 1939 – Laren, Noord-Holland, 25 Desember 2003), was 'n [[Nederland]]se platejoggie by die seesender Radio Veronica en daarna (program)direkteur van dieselfde omroep. 'n Bekende program van hom was ''Goud van Out''. == Biografie == Out het vanaf die vroeë 1960's eers as verkoper in 'n platewinkel gewerk, het hoofredakteur van die blad ''Muziek Parade'' geword en het as platejoggie by die NCRV begin met die program ''Op tienertoeren''. In 1961 was hy 'n paar maande lank die "Bob" van die duo Bob en Brenda, wat 'n program by Veronica aangebied het. In 1965 het hy die kans aangegryp om werklik by Veronica te begin, wat destyds nog as seerowerstasie vanaf die see uitgesaai het. By die NCRV het hy gedurig probleme met die tegnikus gehad: "Ek het nogal hard geskreeu, waardeur die meters altyd in die rooi gestaan het." By Veronica kon hy soveel lawaai maak as wat hy self wou. In 1970, ná die gedwonge vertrek van Jan van Veen, kon Out hom programleier noem. Nadat die Verdrag van Straatsburg in 1974 in Nederland bekragtig is, moes Radio Veronica sy uitsendings vanaf die see staak. Op 31 Augustus 1974 het Out vanaf die skip van die seerower-omroep Veronica die laaste woorde uitgespreek: "Met die afskeid van Veronica sterf die [[demokrasie]] ook 'n bietjie. Dit spyt my. Vir Nederland."<ref name="telegraaf" /> Ses weke later was hy alweer by die TROS te sien, maar die televisieprogram ''Ons kent Ons'' is gou weens 'n gebrek aan sukses gestaak. Onder leiding van Out, wat intussen deur 'n netwerk van beslote vennootskappe heelwat geld verdien het, het Veronica op 1 Januarie 1976 teruggekeer, hierdie keer as aspirant-omroep in die Nederlandse publieke uitsaaibestel. Toe Veronica 'n amptelike omroep met [[radio]]- en [[televisie]]programme geword het, is hy aangestel as direkteur van die Veronica Omroep Organisatie. Out het daarin geslaag om van Veronica die grootste omroep te maak, met meer as 'n miljoen lede. Hy het dan ook as ''Mr. Veronica'' bekend gestaan. Die keersy van sy impulsiewe en geesdriftige persoonlikheid was dat hy hom as 'n [[tiran]]nieke leier ontpop het; hy het al die toutjies styf in die hand gehou en geen teenspraak geduld nie. In die artikel "Veronica: het schrikbewind van Rob Out", wat die ''Haagse Post'' op 28 Augustus 1976 gepubliseer het, skryf die joernalis Michiel Berkel dat Out 'n personeellid wat pas 36 uur aaneen aan die werk was, op staande voet ontslaan het omdat sy nie vir hom 'n pakkie sigarette wou gaan haal nie. Ook bekende name soos Henk Terlingen en John de Mol snr. moes die veld ruim. Sy organisasie is skertsend die ''Veronica Ontslag Organisatie'' genoem. Out het erken dat hy foute gemaak het en het hom verweer met die woorde: "Ek is té kreatief om soos 'n eenvoudige bestuurder agter my lessenaar te sit. In my geesdrif vergeet ek soms om die mense wat onmiddellik daarby betrokke is, in te lig. Dan voel hulle soms oorheers."<ref name="radioheld" /> Out het die slagspreuk "Je bent jong en je wilt wat" ("Jy is jonk en jy wil iets hê") bedink. Sy krag is gesien in die feit dat hy vinnig besluite oor die aankoop van programme kon neem en nie teruggedeins het vir gewaagde konsepte soos die ''PinUp Club'' nie. Mettertyd het hy hom uit die organisasie teruggetrek.<ref name="volkskrant" /><ref name="leeuwarder" /><ref name="nvhn" /> Out het die laaste jare van sy lewe 'n teruggetrokke bestaan gevoer. Hy is in 2003 op 64-jarige ouderdom ná 'n lang siekbed oorlede. Sy weduwee, Marion Out-De Jager, is in 2010 onverwags<ref name="advertensie" /> op 63-jarige ouderdom in haar woonplek Laren oorlede. Hulle dogter Birgit is in 2012 op 45-jarige ouderdom aan die gevolge van [[kanker]] oorlede.<ref name="top40" /> Out se kleinseun [[Benjamin Buit]] het in 2023 met die [[YouTube]]-kanaal Benderbij bekend geword. Op 31 Augustus 2019, presies 45 jaar nadat die seesender Radio Veronica sy uitsendings moes staak, het Bert van der Veer die Rob Out-biografie ''MISTER VERONICA'' uitgegee. Op 16 Oktober 2019, presies 60 jaar ná die stigting van die Vrije Radio Omroep Nederland, het die regisseur Steven de Jong bekend gemaak dat hy die filmregte by die uitgewery Tens Media gekoop het om 'n film oor die stigter van Veronica te maak. == Musikale loopbaan == [[Lêer:Egbert Douwe vanaf Centraal Station naar Brussel vertrokken (ontvangt gouden pla, Bestanddeelnr 921-7908.jpg|duimnael|Egbert Douwe op pad na Brussel]] Onder die kunstenaarsnaam ''Egbert Douwe'' het Out in Maart 1968 saam met Peter Koelewijn 'n [[enkelspeler]] met die titel ''Kom uit de bedstee mijn liefste'' uitgereik. Dit is 'n parodie op ''Come to my bedside'' van Eric Andersen. Hy het daarmee die eerste plek in die Nederlandse Top 40 behaal. In November 1968 het hy nog 'n beskeie treffertjie met ''Vader is de dader'' gehad. Hierdie enkelspeler is saam met die kinderkoor ''De Ockenburgertjes'' opgeneem. In 1969 het hy meegewerk aan die geleentheidstrio Los Piratos (Lex Harding, Out en Jan van Veen), wat 'n alarmskyf en 'n klein treffer behaal het met ''Wij zijn piraten'', 'n weergawe van die liedjie ''Na na na hey hey kiss him goodbye'' van Steam. Die [[lied]] het in 1971 weer op enkelspeler verskyn, toe gesing deur Peter Koelewijn en getiteld ''Na na na hey hey'' van Tribune, en is nogmaals uitgereik as ''Whoopy whistle'' van Los Piros. In 1974 het hy saam met sy dogter Birgit onder die naam Rob & Birgit die enkelspeler ''Papa wat gebeurt er'' gemaak, wat deur Frank Jansen (Bovema) vervaardig en deur Dimitri van Toren geskryf is en wat die Tipparade gehaal het. == Langspeleruitgawes == In 1971 is 'n langspeler uitgereik: ''Goud van Out'' (Columbia Records), saamgestel deur Rob Out en Adje Bouman. Die opbrengs het na die Stichting Eemeroord gegaan, 'n inrigting vir mense met 'n verstandelike gestremdheid in [[Baarn]]. Die album het op 18 Desember 1971 in die trefferlys verskyn, die eerste plek as hoogste posisie behaal en tien weke lank daarin gebly. In 1972 het ''Goud van Out Deel 2'' (Columbia Records) gevolg, 'n opvolg van die album van 1971 wat weer deur Rob Out en Adje Bouman saamgestel is. Die opbrengs het andermaal na die Stichting Eemeroord gegaan. Dié album het op 1 April 1972 in die trefferlys verskyn, die agtste plek as hoogste posisie behaal en agt weke lank daarin gebly. Benewens hierdie twee langspelers het [[EMI]]/Bovema later ook 'n langspeler ''Goud van Oud'' uitgereik, terwyl Polydor dit met ''Goud van Oud, Volume 1, 2 en 3'' nagedoen het. == Literatuur == * "Van dj tot Mr. Veronica", nekrologie in ''NRC Handelsblad'', 27 Desember 2003 * Arjan Snijders, ''Herinnert u zich deze nog''. Uitgewery Aspekt, 2007 == Verwysings == {{Verwysings|refs= <ref name="graf">{{Cite web |url=https://www.online-begraafplaatsen.nl/graf/1635599/2609085/Rob-Out-1939-2003 |title=Blaricum, grafsteen Robert Simon Out, 1939-2003 |website=Online begraafplaatsen |language=nl}}</ref> <ref name="telegraaf">{{Cite news |title=Rob Out schreef beroemde Veronica-speech niet zelf |url=https://www.telegraaf.nl/nieuws/471997/rob-out-schreef-beroemde-veronica-speech-niet-zelf |work=[[De Telegraaf]] |date=2015-12-03 |language=nl}}</ref> <ref name="radioheld">{{Cite web |last=Snijders |first=Arjan |title=Voorpublicatie uit 'Herinnert u zich deze nog?' |url=http://radioheld.nl/herinnert_u_zich_deze_nog_out_tvbaas.html |website=Radioheld |date=2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071012121246/http://radioheld.nl/herinnert_u_zich_deze_nog_out_tvbaas.html |archive-date=2007-10-12 |language=nl}}</ref> <ref name="volkskrant">{{Cite news |title=Rob Out wordt een dagje ouder maar niet minder onconventioneel |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ABCDDD:010867196:mpeg21:p017 |work=[[De Volkskrant|de Volkskrant]] |date=1992-02-22 |language=nl}}</ref> <ref name="leeuwarder">{{Cite news |title=Rob Out niet langer eerste man Veronica |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010622610:mpeg21:a0106 |work=Leeuwarder Courant |date=1992-04-27 |language=nl}}</ref> <ref name="nvhn">{{Cite news |title=Rob Out neemt ontslag |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011020052:mpeg21:a0220 |work=[[Nieuwsblad van het Noorden]] |date=1992-09-24 |language=nl}}</ref> <ref name="advertensie">{{Cite web |title=Overlijdensadvertentie Marion Out-De Jager |url=https://www.familieberichtenopinternet.nl/uploads/Advertentie_pdf_204409634170f711bdd7edfde7322bd8.pdf |website=Familieberichten op internet |format=PDF |language=nl}}</ref> <ref name="top40">{{Cite web |title=Birgit Out, dochter van Rob Out overleden |url=https://www.top40.nl/nieuws/nieuws/birgit-out-dochter-van-rob-out-overleden-938 |website=Top 40 |language=nl}}</ref> }} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Out, Rob}} [[Kategorie:Geboortes in 1939]] [[Kategorie:Sterftes in 2003]] [[Kategorie:Nederlandse aanbieders]] [[Kategorie:Nederlandse sangers]] [[Kategorie:Nederlandse entrepreneurs]] g8b87k6gl3k8hh0ksnz25fqmmvulvkx 0 469211 2967792 2026-09-16T19:11:40Z BurgertB 2401 BurgertB het bladsy [[Victoria van Swede]] na [[Victoria, kroonprinses van Swede]] oor 'n aanstuur geskuif 2967792 wikitext text/x-wiki #AANSTUUR [[Victoria, kroonprinses van Swede]] 1w0vc8youp22267o7bqc4qymifx60l1 1 469212 2967794 2026-09-16T19:11:40Z BurgertB 2401 BurgertB het bladsy [[Bespreking:Victoria van Swede]] na [[Bespreking:Victoria, kroonprinses van Swede]] geskuif 2967794 wikitext text/x-wiki #AANSTUUR [[Bespreking:Victoria, kroonprinses van Swede]] m25lzqdykgsey8t0qozjjov0ooja3uk 0 469213 2967797 2026-09-16T19:19:27Z Oesjaar 7467 Nuwe spesie met foto's. 2967797 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Helichrysum dregeanum | authority = Sond. & Harv., (1865) | synonyms =* ''Helichrysum scabrum'' <small>DC.</small> }} '''''Helichrysum dregeanum''''' is 'n blomdraende, klein [[struik]] wat deel van die Asteraceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[inheems]] aan [[Lesotho]], [[Namibië]] en [[Suid-Afrika]]. In Suid-Afrika kom die spesie in [[Gauteng]], [[KwaZulu-Natal]], [[Noord-Kaap]], [[Noordwes]], [[Oos-Kaap]] en die [[Vrystaat]] voor. Die spesie blom van September tot April. == Galery == <gallery> Helichrysum dregeanum 5Dsr 7156.jpg Helichrysum dregeanum 1DS-II 4-3885.jpg Helichrysum dregeanum 1DS-II 4-3881.jpg Helichrysum dregeanum 1DS-II 4-3886.jpg Helichrysum dregeanum 5Dsr 7155.jpg </gallery> == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=3240-123 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:212690-1 Plants of the World] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/6eebd0a6-154b-4100-8a26-fb9d62c06e52 Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Helichrysum|dregeanum]] [[Kategorie:Flora van Lesotho]] [[Kategorie:Flora van Namibië]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] k0zcaf3m70znbzze2bdaxr332qfntm2 2967800 2967797 2026-09-16T19:22:13Z Oesjaar 7467 Verbeter 2967800 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = Bergankerkaroo | image = | taxon = Helichrysum dregeanum | authority = Sond. & Harv., (1865) | synonyms =* ''Helichrysum scabrum'' <small>DC.</small> }} Die '''bergankerkaroo''' (''Helichrysum dregeanum'') is 'n blomdraende, klein [[struik]] wat deel van die Asteraceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[inheems]] aan [[Lesotho]], [[Namibië]] en [[Suid-Afrika]]. In Suid-Afrika kom die spesie in [[Gauteng]], [[KwaZulu-Natal]], [[Noord-Kaap]], [[Noordwes]], [[Oos-Kaap]] en die [[Vrystaat]] voor. Die spesie blom van September tot April. Die spesie staan ook as ''vaalbergankerkaroo'' bekend. == Galery == <gallery> Helichrysum dregeanum 5Dsr 7156.jpg Helichrysum dregeanum 1DS-II 4-3885.jpg Helichrysum dregeanum 1DS-II 4-3881.jpg Helichrysum dregeanum 1DS-II 4-3886.jpg Helichrysum dregeanum 5Dsr 7155.jpg </gallery> == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=3240-123 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:212690-1 Plants of the World] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/6eebd0a6-154b-4100-8a26-fb9d62c06e52 Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Helichrysum|dregeanum]] [[Kategorie:Flora van Lesotho]] [[Kategorie:Flora van Namibië]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] 4ri9qxmdql6z0lxr47gzv8cczme9ptd 0 469214 2967801 2026-09-16T19:22:35Z Oesjaar 7467 Verbeter 2967801 wikitext text/x-wiki #AANSTUUR [[Helichrysum dregeanum]] kmty8ks4hgcee6kd6k7psdwd9qcwtj3 1 469215 2967802 2026-09-16T19:23:04Z Oesjaar 7467 Verbeter 2967802 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 469216 2967803 2026-09-16T19:23:17Z Oesjaar 7467 Verbeter 2967803 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 469217 2967807 2026-09-16T19:28:56Z Oesjaar 7467 Lemur bestaan reeds. 2967807 wikitext text/x-wiki {{ping:Zoulla/draft4}}, neem kennis dat die artikel [[Lemur]] reeds bestaan. Jy kan hierdie poging maar skrap. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:28, 16 September 2026 (UTC) c1pgrjktj7w34fm2k7jfxsdynjm4cpw 2967808 2967807 2026-09-16T19:29:15Z Oesjaar 7467 Ai! 2967808 wikitext text/x-wiki {{ping|Zoulla/draft4}}, neem kennis dat die artikel [[Lemur]] reeds bestaan. Jy kan hierdie poging maar skrap. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:28, 16 September 2026 (UTC) sqdz2iul421c2f2yq16otoil9tru9r1 2967835 2967808 2026-09-16T20:27:49Z Zoulla 203618 Zoulla het bladsy [[Gebruikerbespreking:Zoulla/draft4]] na [[Bespreking:Lemurs]] geskuif 2967808 wikitext text/x-wiki {{ping|Zoulla/draft4}}, neem kennis dat die artikel [[Lemur]] reeds bestaan. Jy kan hierdie poging maar skrap. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:28, 16 September 2026 (UTC) sqdz2iul421c2f2yq16otoil9tru9r1 3 469219 2967836 2026-09-16T20:27:49Z Zoulla 203618 Zoulla het bladsy [[Gebruikerbespreking:Zoulla/draft4]] na [[Bespreking:Lemurs]] geskuif 2967836 wikitext text/x-wiki #AANSTUUR [[Bespreking:Lemurs]] 5y8ywqodglikhb13j4p8ywhydm5jp6q 0 469220 2967840 2026-09-16T20:40:50Z Pynappel 70858 Pynappel het bladsy [[Odussee]] na [[Odusseia]] oor 'n aanstuur geskuif 2967840 wikitext text/x-wiki #AANSTUUR [[Odusseia]] 346tx28t91v5tjd1j4z1x2kny21ewg8 1 469221 2967842 2026-09-16T20:40:50Z Pynappel 70858 Pynappel het bladsy [[Bespreking:Odussee]] na [[Bespreking:Odusseia]] geskuif 2967842 wikitext text/x-wiki #AANSTUUR [[Bespreking:Odusseia]] cqyloe2i553ik8poct7co025gu1m6qr 10 469222 2967847 2026-09-16T21:00:35Z SpesBona 2720 Nuwe sjabloon 2967847 wikitext text/x-wiki {{vlagikoon|Bahamas}} [[Nasionale rugbyspan van Bahamas|Bahamas]]<noinclude> [[Kategorie:Nasionale rugbyspansjablone]] </noinclude> pli17yu1413e28ur64ls7gpssbu445l 10 469223 2967848 2026-09-16T21:00:37Z SpesBona 2720 Nuwe sjabloon 2967848 wikitext text/x-wiki {{vlagikoon|Jamaika}} [[Jamaikaanse nasionale rugbyspan|Jamaika]]<noinclude> [[Kategorie:Nasionale rugbyspansjablone]] </noinclude> gafg2bl9qxpusfkf5j4xk32gatpqp0b 10 469224 2967849 2026-09-16T21:00:38Z SpesBona 2720 Nuwe sjabloon 2967849 wikitext text/x-wiki {{vlagikoon|St. Vincent en die Grenadine}} [[Nasionale rugbyspan van St. Vincent en die Grenadine|St. Vincent en die Grenadine]]<noinclude> [[Kategorie:Nasionale rugbyspansjablone]] </noinclude> g22gst3lnospkqbgmvx8j07s7cd61fw 10 469225 2967850 2026-09-16T21:00:40Z SpesBona 2720 Nuwe sjabloon 2967850 wikitext text/x-wiki {{vlagikoon|Turks- en Caicoseilande}} [[Nasionale rugbyspan van die Turks- en Caicoseilande|Turks- en Caicoseilande]]<noinclude> [[Kategorie:Nasionale rugbyspansjablone]] </noinclude> 4gt9082d5e317wap307aqt73n7qusdh 14 469226 2967857 2026-09-16T21:26:48Z Pynappel 70858 Nuwe bladsy geskep met '{{Versteekte kategorie}}' 2967857 wikitext text/x-wiki {{Versteekte kategorie}} d65yxcjy5mr1bvdb53uzx2c5tilgynt 118 469227 2967868 2026-09-16T22:33:09Z Pynappel 70858 Begin konsep 2967868 wikitext text/x-wiki {{Kortpad|WP:KI|WP:GKI}} {{Ombox | type = content | text = '''Hierdie bladsy is 'n ''voorstel'' vir 'n beleid van die [[Afrikaanse Wikipedia]] en is nog nie aangeneem nie.''' Bespreek dit by die [[Wikipedia:Geselshoekie|geselshoekie]]. Vervang hierdie kennisgewing met <nowiki>{{Beleid|WP:KI|WP:GKI}}</nowiki> sodra daar konsensus is. }} {{Ombox | type = notice | text = '''In kort:''' generatiewe [[kunsmatige intelligensie]] (KI) mag nie gebruik word om artikels te skryf nie. Dit mag wel gebruik word om artikels uit ander taalweergawes van Wikipedia te vertaal, solank die bronartikel se bronne saamkom en erkenning aan die oorspronklike artikel gegee word. }} Wikipedia se inhoud word deur mense nagevors, geskryf en nagegaan. Generatiewe kunsmatige intelligensie – gereedskap wat op [[Groot taalmodel|groot taalmodelle]] gebou is, soos [[ChatGPT]], Gemini, Claude of Copilot – bied geen waarborg oor die betroubaarheid, die [[Wikipedia:Verifieerbaarheid|verifieerbaarheid]] of die vrye hergebruik van die teks wat dit lewer nie. '''Die gebruik van sulke gereedskap om artikels te skryf, is op die Afrikaanse Wikipedia verbode.''' Hierdie beleid verbied nie die gereedskap self nie, maar wel gegenereerde inhoud wat as jou eie ensiklopediese werk aangebied word. Die '''vertaling''' van artikels uit ander taalweergawes van Wikipedia is die belangrikste toegelate gebruik en word hieronder afsonderlik en breedvoerig behandel. Jy bly self, ook regtens, verantwoordelik vir elke wysiging wat jy stoor, ongeag watter gereedskap jy gebruik het. == Waarom hierdie beperking? == * '''Versinde inhoud en bronne.''' Taalmodelle lewer teks wat statisties waarskynlik lyk, nie teks wat waar is nie. [[Hallusinasie (kunsmatige intelligensie)|Hallusinasies]] sluit verwysings in na boeke, artikels en webblaaie wat nooit bestaan het nie, of na werklike bronne wat nie sê wat die teks beweer nie. Dit is presies wat [[Wikipedia:Verifieerbaarheid]] en [[Wikipedia:Betroubare bronne]] wil verhoed. * '''Oorspronklike navorsing.''' 'n Model wat gapings vul, doen in werklikheid 'n eie sintese. Sien [[Wikipedia:Geen oorspronklike navorsing]]. * '''Kopiereg.''' Gegenereerde teks kan beskermde formulerings woordeliks of effens herskryf weergee. Sien [[Wikipedia:Kopiereg]]. * '''Neutraliteit en styl.''' Gegenereerde teks neig na aanprysende, vae of Amerikaans-gekleurde formulerings wat nie by [[Wikipedia:Neutrale standpunt]] of [[Wikipedia:Styl]] pas nie. * '''Afrikaans spesifiek.''' Die modelle is op baie minder Afrikaanse as Engelse teks opgelei. Die gevolg is Nederlandse en verengelste vorme, verkeerde vakterme en onafrikaanse sinsbou – foute wat 'n leser nie altyd raaksien nie, maar wat 'n artikel onbruikbaar maak. * '''Tyd.''' Wat vir die een bydraer soos 'n tydbesparing lyk, word vir die res van die gemeenskap 'n nasienlas. Ons is 'n klein gemeenskap; ons kan nie groot hoeveelhede ongekontroleerde teks nagaan nie. == Wat nie toegelaat word nie == In die artikelnaamruimte: # '''Die skep of herskryf van artikels met gegenereerde teks.''' Dit sluit in dat jy 'n model vra om 'n artikel, 'n afdeling, 'n inleiding of 'n opsomming oor 'n onderwerp te skryf en die resultaat hier plaas. Teks waarvan 'n mens by lees kan aflei dat dit gegenereer is, mag herskryf of verwyder word. # '''Gegenereerde verwysings.''' Moenie 'n model vra om bronne te verskaf en dié dan aanhaal sonder dat jy die bron self gesien het nie. # '''Gegenereerde beelde''', behalwe as voorbeeld in artikels oor KI en beeldgenerators self, en dan net ná bespreking en konsensus op die artikel se besprekingsblad en met 'n duidelike aanduiding dat die beeld deur KI geskep is. 'n KI-beeld mag nooit 'n ontbrekende werklike beeld vervang nie, veral nie 'n portret van 'n persoon nie. # '''Outomatiese wysigings sonder menslike nasien.''' Gereedskap wat self wysigings maak, val onder [[Wikipedia:Robot]] en het goedkeuring nodig. Elke wysiging moet deur 'n mens goedgekeur word voordat dit gestoor word. # '''Publikasies wat kenbaar deur 'n taalmodel geskryf is''' (webwerwe, boeke, nuusberigte), is nie geskikte bronne vir artikels nie. Masjienleer wat nie inhoud genereer nie – ruisverwydering in beeldverwerking, spelkontroleerders, gereedskap wat wysigings vir nasien uitwys – val nie onder hierdie beleid nie. == Vertaling uit ander taalweergawes van Wikipedia == {{Kortpad|WP:KIVERTAAL}} Die Afrikaanse Wikipedia groei grootliks deur vertaling, en die inhoud van ander taalweergawes is reeds deur 'n gemeenskap van redigeerders geskryf en nagegaan. '''Masjienvertaling en KI-vertaalhulp is daarom uitdruklik toegelaat''', ook vir 'n volledige artikel, op die volgende voorwaardes. Hierdie afdeling geld net vir vertaling uit 'n ander Wikipedia; die vertaling van teks van buite Wikipedia is 'n afgeleide werk van 'n beskermde teks en bly verbode (sien [[Wikipedia:Vertaalriglyne]]). === Voorwaardes === # '''Die bronne kom saam.''' Die bronartikel se verwysings word saam met die teks oorgedra, met die titels, skrywers, datums en skakels soos hulle daar staan. 'n Bewering waarvan die verwysing nie oorgedra is nie, hoort nie in die Afrikaanse artikel nie: laat dit weg. Ander Wikipedias – ook die Engelse – is self nie 'n geldige bron nie; die erkenning in punt 2 vervang nie 'n bronnelys nie. # '''Erkenning aan die oorspronklike artikel.''' Die lisensie vereis dit. Gee die erkenning soos by [[Wikipedia:Haal bronne aan#Vertaling]] beskryf, met {{Sj|Vertaalvanaf}} of {{Sj|Wikivertaling}} en 'n permanente skakel (''permalink'') na die weergawe waaruit jy vertaal het, en noem die bronartikel ook in die wysigingsopsomming. # '''Jy lees die hele vertaling self na.''' Die Afrikaans moet lees soos Afrikaans, die vakterme moet klop (sien [[Wikipedia:Terminologie]]), en plek- en eiename kry hul Afrikaanse vorm waar dié bestaan. Jy moet die artikel wat jy stoor, self verstaan. # '''Voeg niks by wat nie in die bronartikel staan nie.''' As 'n model 'n gaping vul, 'n datum "regstel" of 'n afdeling aanvul, is dit nie meer vertaling nie, maar generering, en val dit onder die verbod hierbo. # '''Kies 'n ordentlike bronartikel.''' Vermy artikels met onderhoudsbaniere, ongebronde afdelings of duidelike eensydigheid, en moenie sulke gedeeltes oordra nie. Wees veral versigtig met artikels oor lewende persone; ongebronde bewerings oor hulle word dadelik verwyder. # '''Werk die teks vir ons leserspubliek om.''' 'n Sterk Amerikaanse, Britse of Noordelike-halfrondkleur word geneutraliseer, sonder om die artikel oormatig Suid-Afrika-gesentreerd te maak. # '''Rou masjienvertaling is nie 'n artikel nie.''' Teks wat sigbaar onvertaal, verwronge of onverstaanbaar is, mag verwyder word, en 'n bydraer wat sulke teks herhaaldelik plaas, tree in stryd met hierdie beleid op. # '''Koppel die artikel aan [[Wikidata]]''', sodat die taalweergawes bymekaar uitkom. === Wat nie van jou verwag word nie === Sommige taalweergawes vereis dat 'n vertaler elke oorgedraagde bron individueel nagaan voordat die vertaling gepubliseer word. '''Hierdie beleid stel nie so 'n vereiste nie.''' Van jou word verwag om die bronne oor te dra, die erkenning te gee en die Afrikaanse teks na te lees – nie om die bronartikel se verwysings een vir een te kontroleer nie. Die rede is prakties sowel as beginselvas: so 'n vereiste maak vertaling vir 'n klein gemeenskap onhaalbaar en sou beteken dat ons die werk van 'n hele ander gemeenskap wantrou. Die bewerings staan in die aangehaalde bronne, en elke leser en redigeerder kan hulle daar nagaan. Dit ontslaan jou nie van gesonde verstand nie. Wat jou tydens die vertaling opval – 'n verwysing wat versin lyk, 'n bewering wat die bron klaarblyklik nie steun nie, syfers wat mekaar binne dieselfde artikel weerspreek – laat jy weg of maak jy reg. 'n Artikel wat in sy geheel swak gebron is, vertaal jy eerder nie. == Ander toegelate gebruike == * Spel-, tik- en grammatikakontrole, en hulp met leestekens en tipografie. * Hulp om jou ''eie'' teks te herformuleer. Let op: dit is geen beskerming teen plagiaat nie – 'n herformulering van 'n beskermde bron bly 'n kopieregskending. * Die opsomming van 'n bron wat jy self gelees het, mits jy die opsomming teen die bron nagaan en presies bron. * Terminologiehulp: die betekenis van 'n vreemde woord naslaan of Afrikaanse vorme voorstel. Kontroleer dit teen 'n woordeboek of vakhandboek; 'n woordelikse vertaling is dikwels verkeerd. * Navorsingshulp om moontlike bronne te vind. Die materiaal wat jy so kry, moet jy self lees en self beoordeel voordat jy dit aanhaal. * Tegniese hulp met wikiteks, sjablone, modules, tabelle en soekpatrone. == Deursigtigheid == Sê in die wysigingsopsomming watter gereedskap jy gebruik het en waarvoor, byvoorbeeld "vertaal uit die Nederlandse Wikipedia met DeepL, self nagegaan" of "spelkontrole met ChatGPT". By 'n vertaling hoort die bronartikel en sy permanente skakel in dieselfde opsomming, saam met die erkenningsjabloon in die artikel. Deursigtigheid is nie 'n bekentenis nie; dit laat ander toe om jou werk te help nagaan, en dit bly die maklikste manier om 'n misverstand te vermy. == Op besprekingsblaaie == Skryf besprekingsbydraes in jou eie woorde. Gegenereerde antwoorde haal gewoonlik beleid aan wat die skrywer nie gelees het nie, en dit maak 'n gesprek langer in plaas van korter. Twee gevalle is wel in orde: * jy skryf die boodskap self en laat 'n model dit net taalkundig nagaan; * jy is nie Afrikaanssprekend nie en skryf in 'n taal wat jy magtig is, met 'n masjienvertaling daarby. Sê dit dan in die boodskap. == As jy KI-inhoud vermoed == KI-verklikkers is onbetroubaar, en 'n mens kan nie aan styl alleen sien wie 'n teks geskryf het nie. Moenie 'n bydraer van KI-gebruik beskuldig sonder meer as 'n vermoede nie, en gaan uit van goeie trou ([[Wikipedia:Beleefdheid]], [[Wikipedia:Geen persoonlike aanvalle]]). Gaan eerder na die inhoud: klop die verwysings, bestaan die bronne, sê hulle wat die teks beweer? Jy kan dan: * die probleem regmaak as jy kan; * die ongebronde of foutiewe gedeelte verwyder, met 'n duidelike wysigingsopsomming; * die probleem op die artikel se besprekingsblad meld; * 'n artikel wat klaarblyklik versin is, vir [[Wikipedia:Spoedige verwyderings|spoedige verwydering]] voordra – versinde inhoud is [[Wikipedia:Vandalisme|vandalisme]]; * die bydraer aanspreek en na hierdie bladsy verwys; * die saak by die [[Wikipedia:Geselshoekie|geselshoekie]] opper as dit nie duidelik is nie. Artikels oor lewende persone kry voorkeur: ongebronde bewerings daar word onmiddellik verwyder, nie eers bespreek nie. == Sanksies == 'n Bydraer wat, ná waarskuwing, aanhou om gegenereerde teks in artikels te plaas, of dit op groot skaal doen, kan deur 'n [[Wikipedia:Administrateur|administrateur]] geblokkeer word. Blokkering volg net waar die bewyse duidelik is. By twyfel word daar nie geblokkeer nie. == Sien ook == * [[Wikipedia:Vertaalriglyne]] * [[Wikipedia:Haal bronne aan]] * [[Wikipedia:Verifieerbaarheid]] * [[Wikipedia:Betroubare bronne]] * [[Wikipedia:Kopiereg]] * [[Wikipedia:Robot]] * [[Wikipedia:Gebruik van beelde]] * [[commons:Commons:AI-generated media|Commons:AI-generated media]] * Ander taalweergawes: [[:en:Wikipedia:Large language models]], [[:de:Wikipedia:Künstliche Intelligenz]], [[:fr:Wikipédia:Intelligence artificielle générative]], [[:nl:Wikipedia:AI en Wikipedia]] [[Kategorie:Wikipedia-beleide]] jr1275xtkjlsyjaxvuf49ga5ak765gp 2967873 2967868 2026-09-16T22:53:24Z Pynappel 70858 2967873 wikitext text/x-wiki {{Kortpad|WP:KI|WP:GKI}} {{Ombox | type = content | text = '''Hierdie bladsy is 'n ''voorstel'' vir 'n beleid van die [[Afrikaanse Wikipedia]] en is nog nie aangeneem nie.''' Bespreek dit by die [[Wikipedia:Geselshoekie|geselshoekie]]. Vervang hierdie kennisgewing met <nowiki>{{Beleid|WP:KI|WP:GKI}}</nowiki> sodra daar konsensus is. }} {{Ombox | type = notice | text = '''In kort:''' generatiewe [[kunsmatige intelligensie]] (KI) mag nie gebruik word om artikels te skryf nie. Dit mag wel gebruik word om artikels uit ander taalweergawes van Wikipedia te vertaal, solank die bronartikel se bronne saamkom en erkenning aan die oorspronklike artikel gegee word. }} Wikipedia se inhoud word deur mense nagevors, geskryf en nagegaan. Generatiewe kunsmatige intelligensie – gereedskap wat op [[Groot taalmodel|groot taalmodelle]] gebou is, soos [[ChatGPT]], Gemini, Claude of Copilot – bied geen waarborg oor die betroubaarheid, die [[Wikipedia:Verifieerbaarheid|verifieerbaarheid]] of die vrye hergebruik van die teks wat dit lewer nie. '''Die gebruik van sulke gereedskap om artikels te skryf, is op die Afrikaanse Wikipedia verbode.''' Hierdie beleid verbied nie die gereedskap self nie, maar wel gegenereerde inhoud wat as jou eie ensiklopediese werk aangebied word. Die '''vertaling''' van artikels uit ander taalweergawes van Wikipedia is die belangrikste toegelate gebruik en word hieronder afsonderlik en breedvoerig behandel. Jy bly self, ook regtens, verantwoordelik vir elke wysiging wat jy stoor, ongeag watter gereedskap jy gebruik het. == Waarom hierdie beperking? == * '''Versinde inhoud en bronne.''' Taalmodelle lewer teks wat statisties waarskynlik lyk, nie teks wat waar is nie. [[Hallusinasie (kunsmatige intelligensie)|Hallusinasies]] sluit verwysings in na boeke, artikels en webblaaie wat nooit bestaan het nie, of na werklike bronne wat nie sê wat die teks beweer nie. Dit is presies wat [[Wikipedia:Verifieerbaarheid]] en [[Wikipedia:Betroubare bronne]] wil verhoed. * '''Oorspronklike navorsing.''' 'n Model wat gapings vul, doen in werklikheid 'n eie sintese. Sien [[Wikipedia:Geen oorspronklike navorsing]]. * '''Kopiereg.''' Gegenereerde teks kan beskermde formulerings woordeliks of effens herskryf weergee. Sien [[Wikipedia:Kopiereg]]. * '''Neutraliteit en styl.''' Gegenereerde teks neig na aanprysende, vae of Amerikaans-gekleurde formulerings wat nie by [[Wikipedia:Neutrale standpunt]] of [[Wikipedia:Styl]] pas nie. * '''Afrikaans spesifiek.''' Die modelle is op baie minder Afrikaanse as Engelse teks opgelei. Die gevolg is Nederlandse en verengelste vorme, verkeerde vakterme en onafrikaanse sinsbou – foute wat 'n leser nie altyd raaksien nie, maar wat 'n artikel onbruikbaar maak. * '''Tyd.''' Wat vir die een bydraer soos 'n tydbesparing lyk, word vir die res van die gemeenskap 'n nasienlas. Ons is 'n klein gemeenskap; ons kan nie groot hoeveelhede ongekontroleerde teks nagaan nie. == Wat nie toegelaat word nie == In die artikelnaamruimte: # '''Die skep of herskryf van artikels met gegenereerde teks.''' Dit sluit in dat jy 'n model vra om 'n artikel, 'n afdeling, 'n inleiding of 'n opsomming oor 'n onderwerp te skryf en die resultaat hier plaas. Teks waarvan 'n mens by lees kan aflei dat dit gegenereer is, mag herskryf of verwyder word. # '''Gegenereerde verwysings.''' Moenie 'n model vra om bronne te verskaf en dié dan aanhaal sonder dat jy die bron self gesien het nie. # '''Gegenereerde beelde''', behalwe as voorbeeld in artikels oor KI en beeldgenerators self, en dan net ná bespreking en konsensus op die artikel se besprekingsblad en met 'n duidelike aanduiding dat die beeld deur KI geskep is. 'n KI-beeld mag nooit 'n ontbrekende werklike beeld vervang nie, veral nie 'n portret van 'n persoon nie. # '''Outomatiese wysigings sonder menslike nasien.''' Gereedskap wat self wysigings maak, val onder [[Wikipedia:Robot]] en het goedkeuring nodig. Elke wysiging moet deur 'n mens goedgekeur word voordat dit gestoor word. # '''Publikasies wat kenbaar deur 'n taalmodel geskryf is''' (webwerwe, boeke, nuusberigte), is nie geskikte bronne vir artikels nie. Masjienleer wat nie inhoud genereer nie – ruisverwydering in beeldverwerking, spelkontroleerders, gereedskap wat wysigings vir nasien uitwys – val nie onder hierdie beleid nie. == Vertaling uit ander taalweergawes van Wikipedia == {{Kortpad|WP:KIVERTAAL}} Die Afrikaanse Wikipedia groei grootliks deur vertaling, en die inhoud van ander taalweergawes is reeds deur 'n gemeenskap van redigeerders geskryf en nagegaan. '''Masjienvertaling en KI-vertaalhulp is daarom uitdruklik toegelaat''', ook vir 'n volledige artikel, op die volgende voorwaardes. Hierdie afdeling geld net vir vertaling uit 'n ander Wikipedia; die vertaling van teks van buite Wikipedia is 'n afgeleide werk van 'n beskermde teks en bly verbode (sien [[Wikipedia:Vertaalriglyne]]). === Voorwaardes === # '''Die bronne kom saam.''' Die bronartikel se verwysings word saam met die teks oorgedra, met die titels, skrywers, datums en skakels soos hulle daar staan. 'n Bewering waarvan die verwysing nie oorgedra is nie, hoort nie in die Afrikaanse artikel nie: laat dit weg. Ander Wikipedias – ook die Engelse – is self nie 'n geldige bron nie; die erkenning in punt 2 vervang nie 'n bronnelys nie. # '''Erkenning aan die oorspronklike artikel.''' Die lisensie vereis dit. Gee die erkenning soos by [[Wikipedia:Haal bronne aan#Vertaling]] beskryf, met {{Sj|Vertaalvanaf}} of {{Sj|Wikivertaling}} en 'n permanente skakel (''permalink'') na die weergawe waaruit jy vertaal het, en noem die bronartikel ook in die wysigingsopsomming. # '''Jy lees die hele vertaling self na.''' Die Afrikaans moet lees soos Afrikaans, die vakterme moet klop (sien [[Wikipedia:Terminologie]]), en plek- en eiename kry hul Afrikaanse vorm waar dié bestaan. Jy moet die artikel wat jy stoor, self verstaan. # '''Voeg niks by wat nie in die bronartikel staan nie.''' As 'n model 'n gaping vul, 'n datum "regstel" of 'n afdeling aanvul, is dit nie meer vertaling nie, maar generering, en val dit onder die verbod hierbo. # '''Kies 'n ordentlike bronartikel.''' Vermy artikels met onderhoudsbaniere, onbebronde afdelings of duidelike eensydigheid, en moenie sulke gedeeltes oordra nie. Wees veral versigtig met artikels oor lewende persone; onbebronde bewerings oor hulle word dadelik verwyder. # '''Werk die teks vir ons leserspubliek om.''' 'n Sterk Amerikaanse, Britse of Noordelike-halfrondkleur word geneutraliseer, sonder om die artikel oormatig Suid-Afrika-gesentreerd te maak. # '''Rou masjienvertaling is nie 'n artikel nie.''' Teks wat sigbaar onvertaal, verwronge of onverstaanbaar is, mag verwyder word, en 'n bydraer wat sulke teks herhaaldelik plaas, tree in stryd met hierdie beleid op. # '''Koppel die artikel aan [[Wikidata]]''', sodat die taalweergawes bymekaar uitkom. === Wat nie van jou verwag word nie === Sommige taalweergawes vereis dat 'n vertaler elke oorgedraagde bron individueel nagaan voordat die vertaling gepubliseer word. '''Hierdie beleid stel nie so 'n vereiste nie.''' Van jou word verwag om die bronne oor te dra, die erkenning te gee en die Afrikaanse teks na te lees – nie om die bronartikel se verwysings een vir een te kontroleer nie. Die rede is prakties sowel as beginselvas: so 'n vereiste maak vertaling vir 'n klein gemeenskap onhaalbaar en sou beteken dat ons die werk van 'n hele ander gemeenskap wantrou. Die bewerings staan in die aangehaalde bronne, en elke leser en redigeerder kan hulle daar nagaan. Dit ontslaan jou nie van gesonde verstand nie. Wat jou tydens die vertaling opval – 'n verwysing wat versin lyk, 'n bewering wat die bron klaarblyklik nie steun nie, syfers wat mekaar binne dieselfde artikel weerspreek – laat jy weg of maak jy reg. 'n Artikel wat in sy geheel swak bebron is, vertaal jy eerder nie. == Ander toegelate gebruike == * Spel-, tik- en grammatikakontrole, en hulp met leestekens en tipografie. * Hulp om jou ''eie'' teks te herformuleer. Let op: dit is geen beskerming teen plagiaat nie – 'n herformulering van 'n beskermde bron bly 'n kopieregskending. * Die opsomming van 'n bron wat jy self gelees het, mits jy die opsomming teen die bron nagaan en presies bron. * Terminologiehulp: die betekenis van 'n vreemde woord naslaan of Afrikaanse vorme voorstel. Kontroleer dit teen 'n woordeboek of vakhandboek; 'n woordelikse vertaling is dikwels verkeerd. * Navorsingshulp om moontlike bronne te vind. Die materiaal wat jy so kry, moet jy self lees en self beoordeel voordat jy dit aanhaal. * Tegniese hulp met wikiteks, sjablone, modules, tabelle en soekpatrone. == Deursigtigheid == Sê in die wysigingsopsomming watter gereedskap jy gebruik het en waarvoor, byvoorbeeld "vertaal uit die Nederlandse Wikipedia met DeepL, self nagegaan" of "spelkontrole met ChatGPT". By 'n vertaling hoort die bronartikel en sy permanente skakel in dieselfde opsomming, saam met die erkenningsjabloon in die artikel. Deursigtigheid is nie 'n bekentenis nie; dit laat ander toe om jou werk te help nagaan, en dit bly die maklikste manier om 'n misverstand te vermy. == Op besprekingsblaaie == Skryf besprekingsbydraes in jou eie woorde. Gegenereerde antwoorde haal gewoonlik beleid aan wat die skrywer nie gelees het nie, en dit maak 'n gesprek langer in plaas van korter. Twee gevalle is wel in orde: * jy skryf die boodskap self en laat 'n model dit net taalkundig nagaan; * jy is nie Afrikaanssprekend nie en skryf in 'n taal wat jy magtig is, met 'n masjienvertaling daarby. Sê dit dan in die boodskap. == As jy KI-inhoud vermoed == KI-verklikkers is onbetroubaar, en 'n mens kan nie aan styl alleen sien wie 'n teks geskryf het nie. Moenie 'n bydraer van KI-gebruik beskuldig sonder meer as 'n vermoede nie, en gaan uit van goeie trou ([[Wikipedia:Beleefdheid]], [[Wikipedia:Geen persoonlike aanvalle]]). Gaan eerder na die inhoud: klop die verwysings, bestaan die bronne, sê hulle wat die teks beweer? Jy kan dan: * die probleem regmaak as jy kan; * die onbebronde of foutiewe gedeelte verwyder, met 'n duidelike wysigingsopsomming; * die probleem op die artikel se besprekingsblad meld; * 'n artikel wat klaarblyklik versin is, vir [[Wikipedia:Spoedige verwyderings|spoedige verwydering]] voordra – versinde inhoud is [[Wikipedia:Vandalisme|vandalisme]]; * die bydraer aanspreek en na hierdie bladsy verwys; * die saak by die [[Wikipedia:Geselshoekie|geselshoekie]] opper as dit nie duidelik is nie. Artikels oor lewende persone kry voorkeur: onbebronde bewerings daar word onmiddellik verwyder, nie eers bespreek nie. == Sanksies == 'n Bydraer wat, ná waarskuwing, aanhou om gegenereerde teks in artikels te plaas, of dit op groot skaal doen, kan deur 'n [[Wikipedia:Administrateur|administrateur]] geblokkeer word. Blokkering volg net waar die bewyse duidelik is. By twyfel word daar nie geblokkeer nie. == Sien ook == * [[Wikipedia:Vertaalriglyne]] * [[Wikipedia:Haal bronne aan]] * [[Wikipedia:Verifieerbaarheid]] * [[Wikipedia:Betroubare bronne]] * [[Wikipedia:Kopiereg]] * [[Wikipedia:Robot]] * [[Wikipedia:Gebruik van beelde]] * [[commons:Commons:AI-generated media|Commons:AI-generated media]] * Ander taalweergawes: [[:en:Wikipedia:Large language models]], [[:de:Wikipedia:Künstliche Intelligenz]], [[:fr:Wikipédia:Intelligence artificielle générative]], [[:nl:Wikipedia:AI en Wikipedia]] [[Kategorie:Wikipedia-beleide]] dpy8loj1fvb8g5jq6r26s1k13m6zkmd 2967878 2967873 2026-09-16T23:04:25Z Pynappel 70858 2967878 wikitext text/x-wiki {{Kortpad|WP:KI|WP:GKI}} {{Ombox | type = content | text = '''Hierdie bladsy is 'n ''voorstel'' vir 'n beleid van die [[Afrikaanse Wikipedia]] en is nog nie aangeneem nie.''' Bespreek dit by die [[Wikipedia:Geselshoekie|geselshoekie]]. Vervang hierdie kennisgewing met <nowiki>{{Beleid|WP:KI|WP:GKI}}</nowiki> sodra daar konsensus is. }} {{Ombox | type = notice | text = '''In kort:''' generatiewe [[kunsmatige intelligensie]] (KI) mag nie gebruik word om artikels te skryf nie. Dit mag wel gebruik word om artikels uit ander taalweergawes van Wikipedia te vertaal, solank die bronartikel se bronne saamkom en erkenning aan die oorspronklike artikel gegee word. }} Wikipedia se inhoud word deur mense nagevors, geskryf en nagegaan. Generatiewe [[kunsmatige intelligensie]] – gereedskap wat op [[Groot taalmodel|groot taalmodelle]] gebou is, soos [[ChatGPT]], Gemini, [[Claude (groot taalmodel)|Claude]] of Copilot – bied geen waarborg oor die betroubaarheid, die [[Wikipedia:Verifieerbaarheid|verifieerbaarheid]] of die vrye hergebruik van die teks wat dit lewer nie. '''Die gebruik van sulke gereedskap om artikels te skryf, is op die Afrikaanse Wikipedia verbode.''' Hierdie beleid verbied nie die gereedskap self nie, maar wel gegenereerde inhoud wat as jou eie ensiklopediese werk aangebied word. Die '''vertaling''' van artikels uit ander taalweergawes van Wikipedia is die belangrikste toegelate gebruik en word hieronder afsonderlik en breedvoerig behandel. Jy bly self, ook regtens, verantwoordelik vir elke wysiging wat jy stoor, ongeag watter gereedskap jy gebruik het. == Waarom hierdie beperking? == * '''Versinde inhoud en bronne.''' Taalmodelle lewer teks wat statisties waarskynlik lyk, nie teks wat waar is nie. [[Hallusinasie (kunsmatige intelligensie)|Hallusinasies]] sluit verwysings in na boeke, artikels en webblaaie wat nooit bestaan het nie, of na werklike bronne wat nie sê wat die teks beweer nie. Dit is presies wat [[Wikipedia:Verifieerbaarheid]] en [[Wikipedia:Betroubare bronne]] wil verhoed. * '''Oorspronklike navorsing.''' 'n Model wat gapings vul, doen in werklikheid 'n eie sintese. Sien [[Wikipedia:Geen oorspronklike navorsing]]. * '''Kopiereg.''' Gegenereerde teks kan beskermde formulerings woordeliks of effens herskryf weergee. Sien [[Wikipedia:Kopiereg]]. * '''Neutraliteit en styl.''' Gegenereerde teks neig na aanprysende, vae of Amerikaans-gekleurde formulerings wat nie by [[Wikipedia:Neutrale standpunt]] of [[Wikipedia:Styl]] pas nie. * '''Afrikaans spesifiek.''' Die modelle is op baie minder Afrikaanse as Engelse teks opgelei. Die gevolg is Nederlandse en verengelste vorme, verkeerde vakterme en onafrikaanse sinsbou – foute wat 'n leser nie altyd raaksien nie, maar wat 'n artikel onbruikbaar maak. * '''Tyd.''' Wat vir die een bydraer soos 'n tydbesparing lyk, word vir die res van die gemeenskap 'n nasienlas. Ons is 'n klein gemeenskap; ons kan nie groot hoeveelhede ongekontroleerde teks nagaan nie. == Wat nie toegelaat word nie == In die artikelnaamruimte: # '''Die skep of herskryf van artikels met gegenereerde teks.''' Dit sluit in dat jy 'n model vra om 'n artikel, 'n afdeling, 'n inleiding of 'n opsomming oor 'n onderwerp te skryf en die resultaat hier plaas. Teks waarvan 'n mens by lees kan aflei dat dit gegenereer is, mag herskryf of verwyder word. # '''Gegenereerde verwysings.''' Moenie 'n model vra om bronne te verskaf en dié dan aanhaal sonder dat jy die bron self gesien het nie. # '''Gegenereerde beelde''', behalwe as voorbeeld in artikels oor KI en beeldgenerators self, en dan net ná bespreking en konsensus op die artikel se besprekingsblad en met 'n duidelike aanduiding dat die beeld deur KI geskep is. 'n KI-beeld mag nooit 'n ontbrekende werklike beeld vervang nie, veral nie 'n portret van 'n persoon nie. # '''Outomatiese wysigings sonder menslike nasien.''' Gereedskap wat self wysigings maak, val onder [[Wikipedia:Robot]] en het goedkeuring nodig. Elke wysiging moet deur 'n mens goedgekeur word voordat dit gestoor word. # '''Publikasies wat kenbaar deur 'n taalmodel geskryf is''' (webwerwe, boeke, nuusberigte), is nie geskikte bronne vir artikels nie. Masjienleer wat nie inhoud genereer nie – ruisverwydering in beeldverwerking, spelkontroleerders, gereedskap wat wysigings vir nasien uitwys – val nie onder hierdie beleid nie. == Vertaling uit ander taalweergawes van Wikipedia == {{Kortpad|WP:KIVERTAAL}} Die Afrikaanse Wikipedia groei grootliks deur vertaling, en die inhoud van ander taalweergawes is reeds deur 'n gemeenskap van redigeerders geskryf en nagegaan. '''Masjienvertaling en KI-vertaalhulp is daarom uitdruklik toegelaat''', ook vir 'n volledige artikel, op die volgende voorwaardes. Hierdie afdeling geld net vir vertaling uit 'n ander Wikipedia; die vertaling van teks van buite Wikipedia is 'n afgeleide werk van 'n beskermde teks en bly verbode (sien [[Wikipedia:Vertaalriglyne]]). === Voorwaardes === # '''Die bronne kom saam.''' Die bronartikel se verwysings word saam met die teks oorgedra, met die titels, skrywers, datums en skakels soos hulle daar staan. 'n Bewering waarvan die verwysing nie oorgedra is nie, hoort nie in die Afrikaanse artikel nie: laat dit weg. Ander Wikipedias – ook die Engelse – is self nie 'n geldige bron nie; die erkenning in punt 2 vervang nie 'n bronnelys nie. # '''Erkenning aan die oorspronklike artikel.''' Die lisensie vereis dit. Gee die erkenning soos by [[Wikipedia:Haal bronne aan#Vertaling]] beskryf, met {{Sj|Vertaalvanaf}} of {{Sj|Wikivertaling}} en 'n permanente skakel (''permalink'') na die weergawe waaruit jy vertaal het, en noem die bronartikel ook in die wysigingsopsomming. # '''Jy lees die hele vertaling self na.''' Die Afrikaans moet lees soos Afrikaans, die vakterme moet klop (sien [[Wikipedia:Terminologie]]), en plek- en eiename kry hul Afrikaanse vorm waar dié bestaan. Jy moet die artikel wat jy stoor, self verstaan. # '''Voeg niks by wat nie in die bronartikel staan nie.''' As 'n model 'n gaping vul, 'n datum "regstel" of 'n afdeling aanvul, is dit nie meer vertaling nie, maar generering, en val dit onder die verbod hierbo. # '''Kies 'n ordentlike bronartikel.''' Vermy artikels met onderhoudsbaniere, onbebronde afdelings of duidelike eensydigheid, en moenie sulke gedeeltes oordra nie. Wees veral versigtig met artikels oor lewende persone; onbebronde bewerings oor hulle word dadelik verwyder. # '''Werk die teks vir ons leserspubliek om.''' 'n Sterk Amerikaanse, Britse of Noordelike-halfrondkleur word geneutraliseer, sonder om die artikel oormatig Suid-Afrika-gesentreerd te maak. # '''Rou masjienvertaling is nie 'n artikel nie.''' Teks wat sigbaar onvertaal, verwronge of onverstaanbaar is, mag verwyder word, en 'n bydraer wat sulke teks herhaaldelik plaas, tree in stryd met hierdie beleid op. # '''Koppel die artikel aan [[Wikidata]]''', sodat die taalweergawes bymekaar uitkom. === Wat nie van jou verwag word nie === Sommige taalweergawes vereis dat 'n vertaler elke oorgedraagde bron individueel nagaan voordat die vertaling gepubliseer word. '''Hierdie beleid stel nie so 'n vereiste nie.''' Van jou word verwag om die bronne oor te dra, die erkenning te gee en die Afrikaanse teks na te lees – nie om die bronartikel se verwysings een vir een te kontroleer nie. Die rede is prakties sowel as beginselvas: so 'n vereiste maak vertaling vir 'n klein gemeenskap onhaalbaar en sou beteken dat ons die werk van 'n hele ander gemeenskap wantrou. Die bewerings staan in die aangehaalde bronne, en elke leser en redigeerder kan hulle daar nagaan. Dit ontslaan jou nie van gesonde verstand nie. Wat jou tydens die vertaling opval – 'n verwysing wat versin lyk, 'n bewering wat die bron klaarblyklik nie steun nie, syfers wat mekaar binne dieselfde artikel weerspreek – laat jy weg of maak jy reg. 'n Artikel wat in sy geheel swak bebron is, vertaal jy eerder nie. == Ander toegelate gebruike == * Spel-, tik- en grammatikakontrole, en hulp met leestekens en tipografie. * Hulp om jou ''eie'' teks te herformuleer. Let op: dit is geen beskerming teen plagiaat nie – 'n herformulering van 'n beskermde bron bly 'n kopieregskending. * Die opsomming van 'n bron wat jy self gelees het, mits jy die opsomming teen die bron nagaan en presies bron. * Terminologiehulp: die betekenis van 'n vreemde woord naslaan of Afrikaanse vorme voorstel. Kontroleer dit teen 'n woordeboek of vakhandboek; 'n woordelikse vertaling is dikwels verkeerd. * Navorsingshulp om moontlike bronne te vind. Die materiaal wat jy so kry, moet jy self lees en self beoordeel voordat jy dit aanhaal. * Tegniese hulp met wikiteks, sjablone, modules, tabelle en soekpatrone. == Deursigtigheid == Sê in die wysigingsopsomming watter gereedskap jy gebruik het en waarvoor, byvoorbeeld "vertaal uit die Nederlandse Wikipedia met DeepL, self nagegaan" of "spelkontrole met ChatGPT". By 'n vertaling hoort die bronartikel en sy permanente skakel in dieselfde opsomming, saam met die erkenningsjabloon in die artikel. Deursigtigheid is nie 'n bekentenis nie; dit laat ander toe om jou werk te help nagaan, en dit bly die maklikste manier om 'n misverstand te vermy. == Op besprekingsblaaie == Skryf besprekingsbydraes in jou eie woorde. Gegenereerde antwoorde haal gewoonlik beleid aan wat die skrywer nie gelees het nie, en dit maak 'n gesprek langer in plaas van korter. Twee gevalle is wel in orde: * jy skryf die boodskap self en laat 'n model dit net taalkundig nagaan; * jy is nie Afrikaanssprekend nie en skryf in 'n taal wat jy magtig is, met 'n masjienvertaling daarby. Sê dit dan in die boodskap. == As jy KI-inhoud vermoed == KI-verklikkers is onbetroubaar, en 'n mens kan nie aan styl alleen sien wie 'n teks geskryf het nie. Moenie 'n bydraer van KI-gebruik beskuldig sonder meer as 'n vermoede nie, en gaan uit van goeie trou ([[Wikipedia:Beleefdheid]], [[Wikipedia:Geen persoonlike aanvalle]]). Gaan eerder na die inhoud: klop die verwysings, bestaan die bronne, sê hulle wat die teks beweer? Jy kan dan: * die probleem regmaak as jy kan; * die onbebronde of foutiewe gedeelte verwyder, met 'n duidelike wysigingsopsomming; * die probleem op die artikel se besprekingsblad meld; * 'n artikel wat klaarblyklik versin is, vir [[Wikipedia:Spoedige verwyderings|spoedige verwydering]] voordra – versinde inhoud is [[Wikipedia:Vandalisme|vandalisme]]; * die bydraer aanspreek en na hierdie bladsy verwys; * die saak by die [[Wikipedia:Geselshoekie|geselshoekie]] opper as dit nie duidelik is nie. Artikels oor lewende persone kry voorkeur: onbebronde bewerings daar word onmiddellik verwyder, nie eers bespreek nie. == Sanksies == 'n Bydraer wat, ná waarskuwing, aanhou om gegenereerde teks in artikels te plaas, of dit op groot skaal doen, kan deur 'n [[Wikipedia:Administrateur|administrateur]] geblokkeer word. Blokkering volg net waar die bewyse duidelik is. By twyfel word daar nie geblokkeer nie. == Sien ook == * [[Wikipedia:Vertaalriglyne]] * [[Wikipedia:Haal bronne aan]] * [[Wikipedia:Verifieerbaarheid]] * [[Wikipedia:Betroubare bronne]] * [[Wikipedia:Kopiereg]] * [[Wikipedia:Robot]] * [[Wikipedia:Gebruik van beelde]] * [[commons:Commons:AI-generated media|Commons:AI-generated media]] * Ander taalweergawes: [[:en:Wikipedia:Large language models]], [[:de:Wikipedia:Künstliche Intelligenz]], [[:fr:Wikipédia:Intelligence artificielle générative]], [[:nl:Wikipedia:AI en Wikipedia]] [[Kategorie:Wikipedia-beleide]] l3umfsgsp49j2ebeiq631nl0newuj2h 2967879 2967878 2026-09-16T23:11:52Z Pynappel 70858 /* Ander toegelate gebruike */ 2967879 wikitext text/x-wiki {{Kortpad|WP:KI|WP:GKI}} {{Ombox | type = content | text = '''Hierdie bladsy is 'n ''voorstel'' vir 'n beleid van die [[Afrikaanse Wikipedia]] en is nog nie aangeneem nie.''' Bespreek dit by die [[Wikipedia:Geselshoekie|geselshoekie]]. Vervang hierdie kennisgewing met <nowiki>{{Beleid|WP:KI|WP:GKI}}</nowiki> sodra daar konsensus is. }} {{Ombox | type = notice | text = '''In kort:''' generatiewe [[kunsmatige intelligensie]] (KI) mag nie gebruik word om artikels te skryf nie. Dit mag wel gebruik word om artikels uit ander taalweergawes van Wikipedia te vertaal, solank die bronartikel se bronne saamkom en erkenning aan die oorspronklike artikel gegee word. }} Wikipedia se inhoud word deur mense nagevors, geskryf en nagegaan. Generatiewe [[kunsmatige intelligensie]] – gereedskap wat op [[Groot taalmodel|groot taalmodelle]] gebou is, soos [[ChatGPT]], Gemini, [[Claude (groot taalmodel)|Claude]] of Copilot – bied geen waarborg oor die betroubaarheid, die [[Wikipedia:Verifieerbaarheid|verifieerbaarheid]] of die vrye hergebruik van die teks wat dit lewer nie. '''Die gebruik van sulke gereedskap om artikels te skryf, is op die Afrikaanse Wikipedia verbode.''' Hierdie beleid verbied nie die gereedskap self nie, maar wel gegenereerde inhoud wat as jou eie ensiklopediese werk aangebied word. Die '''vertaling''' van artikels uit ander taalweergawes van Wikipedia is die belangrikste toegelate gebruik en word hieronder afsonderlik en breedvoerig behandel. Jy bly self, ook regtens, verantwoordelik vir elke wysiging wat jy stoor, ongeag watter gereedskap jy gebruik het. == Waarom hierdie beperking? == * '''Versinde inhoud en bronne.''' Taalmodelle lewer teks wat statisties waarskynlik lyk, nie teks wat waar is nie. [[Hallusinasie (kunsmatige intelligensie)|Hallusinasies]] sluit verwysings in na boeke, artikels en webblaaie wat nooit bestaan het nie, of na werklike bronne wat nie sê wat die teks beweer nie. Dit is presies wat [[Wikipedia:Verifieerbaarheid]] en [[Wikipedia:Betroubare bronne]] wil verhoed. * '''Oorspronklike navorsing.''' 'n Model wat gapings vul, doen in werklikheid 'n eie sintese. Sien [[Wikipedia:Geen oorspronklike navorsing]]. * '''Kopiereg.''' Gegenereerde teks kan beskermde formulerings woordeliks of effens herskryf weergee. Sien [[Wikipedia:Kopiereg]]. * '''Neutraliteit en styl.''' Gegenereerde teks neig na aanprysende, vae of Amerikaans-gekleurde formulerings wat nie by [[Wikipedia:Neutrale standpunt]] of [[Wikipedia:Styl]] pas nie. * '''Afrikaans spesifiek.''' Die modelle is op baie minder Afrikaanse as Engelse teks opgelei. Die gevolg is Nederlandse en verengelste vorme, verkeerde vakterme en onafrikaanse sinsbou – foute wat 'n leser nie altyd raaksien nie, maar wat 'n artikel onbruikbaar maak. * '''Tyd.''' Wat vir die een bydraer soos 'n tydbesparing lyk, word vir die res van die gemeenskap 'n nasienlas. Ons is 'n klein gemeenskap; ons kan nie groot hoeveelhede ongekontroleerde teks nagaan nie. == Wat nie toegelaat word nie == In die artikelnaamruimte: # '''Die skep of herskryf van artikels met gegenereerde teks.''' Dit sluit in dat jy 'n model vra om 'n artikel, 'n afdeling, 'n inleiding of 'n opsomming oor 'n onderwerp te skryf en die resultaat hier plaas. Teks waarvan 'n mens by lees kan aflei dat dit gegenereer is, mag herskryf of verwyder word. # '''Gegenereerde verwysings.''' Moenie 'n model vra om bronne te verskaf en dié dan aanhaal sonder dat jy die bron self gesien het nie. # '''Gegenereerde beelde''', behalwe as voorbeeld in artikels oor KI en beeldgenerators self, en dan net ná bespreking en konsensus op die artikel se besprekingsblad en met 'n duidelike aanduiding dat die beeld deur KI geskep is. 'n KI-beeld mag nooit 'n ontbrekende werklike beeld vervang nie, veral nie 'n portret van 'n persoon nie. # '''Outomatiese wysigings sonder menslike nasien.''' Gereedskap wat self wysigings maak, val onder [[Wikipedia:Robot]] en het goedkeuring nodig. Elke wysiging moet deur 'n mens goedgekeur word voordat dit gestoor word. # '''Publikasies wat kenbaar deur 'n taalmodel geskryf is''' (webwerwe, boeke, nuusberigte), is nie geskikte bronne vir artikels nie. Masjienleer wat nie inhoud genereer nie – ruisverwydering in beeldverwerking, spelkontroleerders, gereedskap wat wysigings vir nasien uitwys – val nie onder hierdie beleid nie. == Vertaling uit ander taalweergawes van Wikipedia == {{Kortpad|WP:KIVERTAAL}} Die Afrikaanse Wikipedia groei grootliks deur vertaling, en die inhoud van ander taalweergawes is reeds deur 'n gemeenskap van redigeerders geskryf en nagegaan. '''Masjienvertaling en KI-vertaalhulp is daarom uitdruklik toegelaat''', ook vir 'n volledige artikel, op die volgende voorwaardes. Hierdie afdeling geld net vir vertaling uit 'n ander Wikipedia; die vertaling van teks van buite Wikipedia is 'n afgeleide werk van 'n beskermde teks en bly verbode (sien [[Wikipedia:Vertaalriglyne]]). === Voorwaardes === # '''Die bronne kom saam.''' Die bronartikel se verwysings word saam met die teks oorgedra, met die titels, skrywers, datums en skakels soos hulle daar staan. 'n Bewering waarvan die verwysing nie oorgedra is nie, hoort nie in die Afrikaanse artikel nie: laat dit weg. Ander Wikipedias – ook die Engelse – is self nie 'n geldige bron nie; die erkenning in punt 2 vervang nie 'n bronnelys nie. # '''Erkenning aan die oorspronklike artikel.''' Die lisensie vereis dit. Gee die erkenning soos by [[Wikipedia:Haal bronne aan#Vertaling]] beskryf, met {{Sj|Vertaalvanaf}} of {{Sj|Wikivertaling}} en 'n permanente skakel (''permalink'') na die weergawe waaruit jy vertaal het, en noem die bronartikel ook in die wysigingsopsomming. # '''Jy lees die hele vertaling self na.''' Die Afrikaans moet lees soos Afrikaans, die vakterme moet klop (sien [[Wikipedia:Terminologie]]), en plek- en eiename kry hul Afrikaanse vorm waar dié bestaan. Jy moet die artikel wat jy stoor, self verstaan. # '''Voeg niks by wat nie in die bronartikel staan nie.''' As 'n model 'n gaping vul, 'n datum "regstel" of 'n afdeling aanvul, is dit nie meer vertaling nie, maar generering, en val dit onder die verbod hierbo. # '''Kies 'n ordentlike bronartikel.''' Vermy artikels met onderhoudsbaniere, onbebronde afdelings of duidelike eensydigheid, en moenie sulke gedeeltes oordra nie. Wees veral versigtig met artikels oor lewende persone; onbebronde bewerings oor hulle word dadelik verwyder. # '''Werk die teks vir ons leserspubliek om.''' 'n Sterk Amerikaanse, Britse of Noordelike-halfrondkleur word geneutraliseer, sonder om die artikel oormatig Suid-Afrika-gesentreerd te maak. # '''Rou masjienvertaling is nie 'n artikel nie.''' Teks wat sigbaar onvertaal, verwronge of onverstaanbaar is, mag verwyder word, en 'n bydraer wat sulke teks herhaaldelik plaas, tree in stryd met hierdie beleid op. # '''Koppel die artikel aan [[Wikidata]]''', sodat die taalweergawes bymekaar uitkom. === Wat nie van jou verwag word nie === Sommige taalweergawes vereis dat 'n vertaler elke oorgedraagde bron individueel nagaan voordat die vertaling gepubliseer word. '''Hierdie beleid stel nie so 'n vereiste nie.''' Van jou word verwag om die bronne oor te dra, die erkenning te gee en die Afrikaanse teks na te lees – nie om die bronartikel se verwysings een vir een te kontroleer nie. Die rede is prakties sowel as beginselvas: so 'n vereiste maak vertaling vir 'n klein gemeenskap onhaalbaar en sou beteken dat ons die werk van 'n hele ander gemeenskap wantrou. Die bewerings staan in die aangehaalde bronne, en elke leser en redigeerder kan hulle daar nagaan. Dit ontslaan jou nie van gesonde verstand nie. Wat jou tydens die vertaling opval – 'n verwysing wat versin lyk, 'n bewering wat die bron klaarblyklik nie steun nie, syfers wat mekaar binne dieselfde artikel weerspreek – laat jy weg of maak jy reg. 'n Artikel wat in sy geheel swak bebron is, vertaal jy eerder nie. == Ander toegelate gebruike == * Spel-, tik- en grammatikakontrole, en hulp met leestekens en tipografie. * Hulp om jou ''eie'' teks te herformuleer. Let op: dit is geen beskerming teen [[plagiaat]] nie – 'n herformulering van 'n beskermde bron bly 'n kopieregskending. * Die opsomming van 'n bron wat jy self gelees het, mits jy die opsomming teen die bron nagaan en presies bron. * Terminologiehulp: die betekenis van 'n vreemde woord naslaan of Afrikaanse vorme voorstel. Kontroleer dit teen 'n woordeboek of vakhandboek; 'n woordelikse vertaling is dikwels verkeerd. * Navorsingshulp om moontlike bronne te vind. Die materiaal wat jy so kry, moet jy self lees en self beoordeel voordat jy dit aanhaal. * Tegniese hulp met wikiteks, sjablone, modules, tabelle en soekpatrone. == Deursigtigheid == Sê in die wysigingsopsomming watter gereedskap jy gebruik het en waarvoor, byvoorbeeld "vertaal uit die Nederlandse Wikipedia met DeepL, self nagegaan" of "spelkontrole met ChatGPT". By 'n vertaling hoort die bronartikel en sy permanente skakel in dieselfde opsomming, saam met die erkenningsjabloon in die artikel. Deursigtigheid is nie 'n bekentenis nie; dit laat ander toe om jou werk te help nagaan, en dit bly die maklikste manier om 'n misverstand te vermy. == Op besprekingsblaaie == Skryf besprekingsbydraes in jou eie woorde. Gegenereerde antwoorde haal gewoonlik beleid aan wat die skrywer nie gelees het nie, en dit maak 'n gesprek langer in plaas van korter. Twee gevalle is wel in orde: * jy skryf die boodskap self en laat 'n model dit net taalkundig nagaan; * jy is nie Afrikaanssprekend nie en skryf in 'n taal wat jy magtig is, met 'n masjienvertaling daarby. Sê dit dan in die boodskap. == As jy KI-inhoud vermoed == KI-verklikkers is onbetroubaar, en 'n mens kan nie aan styl alleen sien wie 'n teks geskryf het nie. Moenie 'n bydraer van KI-gebruik beskuldig sonder meer as 'n vermoede nie, en gaan uit van goeie trou ([[Wikipedia:Beleefdheid]], [[Wikipedia:Geen persoonlike aanvalle]]). Gaan eerder na die inhoud: klop die verwysings, bestaan die bronne, sê hulle wat die teks beweer? Jy kan dan: * die probleem regmaak as jy kan; * die onbebronde of foutiewe gedeelte verwyder, met 'n duidelike wysigingsopsomming; * die probleem op die artikel se besprekingsblad meld; * 'n artikel wat klaarblyklik versin is, vir [[Wikipedia:Spoedige verwyderings|spoedige verwydering]] voordra – versinde inhoud is [[Wikipedia:Vandalisme|vandalisme]]; * die bydraer aanspreek en na hierdie bladsy verwys; * die saak by die [[Wikipedia:Geselshoekie|geselshoekie]] opper as dit nie duidelik is nie. Artikels oor lewende persone kry voorkeur: onbebronde bewerings daar word onmiddellik verwyder, nie eers bespreek nie. == Sanksies == 'n Bydraer wat, ná waarskuwing, aanhou om gegenereerde teks in artikels te plaas, of dit op groot skaal doen, kan deur 'n [[Wikipedia:Administrateur|administrateur]] geblokkeer word. Blokkering volg net waar die bewyse duidelik is. By twyfel word daar nie geblokkeer nie. == Sien ook == * [[Wikipedia:Vertaalriglyne]] * [[Wikipedia:Haal bronne aan]] * [[Wikipedia:Verifieerbaarheid]] * [[Wikipedia:Betroubare bronne]] * [[Wikipedia:Kopiereg]] * [[Wikipedia:Robot]] * [[Wikipedia:Gebruik van beelde]] * [[commons:Commons:AI-generated media|Commons:AI-generated media]] * Ander taalweergawes: [[:en:Wikipedia:Large language models]], [[:de:Wikipedia:Künstliche Intelligenz]], [[:fr:Wikipédia:Intelligence artificielle générative]], [[:nl:Wikipedia:AI en Wikipedia]] [[Kategorie:Wikipedia-beleide]] harrsypi4c4oexx0h44jmdtqkavmczf 2967880 2967879 2026-09-16T23:12:17Z Pynappel 70858 /* Ander toegelate gebruike */ 2967880 wikitext text/x-wiki {{Kortpad|WP:KI|WP:GKI}} {{Ombox | type = content | text = '''Hierdie bladsy is 'n ''voorstel'' vir 'n beleid van die [[Afrikaanse Wikipedia]] en is nog nie aangeneem nie.''' Bespreek dit by die [[Wikipedia:Geselshoekie|geselshoekie]]. Vervang hierdie kennisgewing met <nowiki>{{Beleid|WP:KI|WP:GKI}}</nowiki> sodra daar konsensus is. }} {{Ombox | type = notice | text = '''In kort:''' generatiewe [[kunsmatige intelligensie]] (KI) mag nie gebruik word om artikels te skryf nie. Dit mag wel gebruik word om artikels uit ander taalweergawes van Wikipedia te vertaal, solank die bronartikel se bronne saamkom en erkenning aan die oorspronklike artikel gegee word. }} Wikipedia se inhoud word deur mense nagevors, geskryf en nagegaan. Generatiewe [[kunsmatige intelligensie]] – gereedskap wat op [[Groot taalmodel|groot taalmodelle]] gebou is, soos [[ChatGPT]], Gemini, [[Claude (groot taalmodel)|Claude]] of Copilot – bied geen waarborg oor die betroubaarheid, die [[Wikipedia:Verifieerbaarheid|verifieerbaarheid]] of die vrye hergebruik van die teks wat dit lewer nie. '''Die gebruik van sulke gereedskap om artikels te skryf, is op die Afrikaanse Wikipedia verbode.''' Hierdie beleid verbied nie die gereedskap self nie, maar wel gegenereerde inhoud wat as jou eie ensiklopediese werk aangebied word. Die '''vertaling''' van artikels uit ander taalweergawes van Wikipedia is die belangrikste toegelate gebruik en word hieronder afsonderlik en breedvoerig behandel. Jy bly self, ook regtens, verantwoordelik vir elke wysiging wat jy stoor, ongeag watter gereedskap jy gebruik het. == Waarom hierdie beperking? == * '''Versinde inhoud en bronne.''' Taalmodelle lewer teks wat statisties waarskynlik lyk, nie teks wat waar is nie. [[Hallusinasie (kunsmatige intelligensie)|Hallusinasies]] sluit verwysings in na boeke, artikels en webblaaie wat nooit bestaan het nie, of na werklike bronne wat nie sê wat die teks beweer nie. Dit is presies wat [[Wikipedia:Verifieerbaarheid]] en [[Wikipedia:Betroubare bronne]] wil verhoed. * '''Oorspronklike navorsing.''' 'n Model wat gapings vul, doen in werklikheid 'n eie sintese. Sien [[Wikipedia:Geen oorspronklike navorsing]]. * '''Kopiereg.''' Gegenereerde teks kan beskermde formulerings woordeliks of effens herskryf weergee. Sien [[Wikipedia:Kopiereg]]. * '''Neutraliteit en styl.''' Gegenereerde teks neig na aanprysende, vae of Amerikaans-gekleurde formulerings wat nie by [[Wikipedia:Neutrale standpunt]] of [[Wikipedia:Styl]] pas nie. * '''Afrikaans spesifiek.''' Die modelle is op baie minder Afrikaanse as Engelse teks opgelei. Die gevolg is Nederlandse en verengelste vorme, verkeerde vakterme en onafrikaanse sinsbou – foute wat 'n leser nie altyd raaksien nie, maar wat 'n artikel onbruikbaar maak. * '''Tyd.''' Wat vir die een bydraer soos 'n tydbesparing lyk, word vir die res van die gemeenskap 'n nasienlas. Ons is 'n klein gemeenskap; ons kan nie groot hoeveelhede ongekontroleerde teks nagaan nie. == Wat nie toegelaat word nie == In die artikelnaamruimte: # '''Die skep of herskryf van artikels met gegenereerde teks.''' Dit sluit in dat jy 'n model vra om 'n artikel, 'n afdeling, 'n inleiding of 'n opsomming oor 'n onderwerp te skryf en die resultaat hier plaas. Teks waarvan 'n mens by lees kan aflei dat dit gegenereer is, mag herskryf of verwyder word. # '''Gegenereerde verwysings.''' Moenie 'n model vra om bronne te verskaf en dié dan aanhaal sonder dat jy die bron self gesien het nie. # '''Gegenereerde beelde''', behalwe as voorbeeld in artikels oor KI en beeldgenerators self, en dan net ná bespreking en konsensus op die artikel se besprekingsblad en met 'n duidelike aanduiding dat die beeld deur KI geskep is. 'n KI-beeld mag nooit 'n ontbrekende werklike beeld vervang nie, veral nie 'n portret van 'n persoon nie. # '''Outomatiese wysigings sonder menslike nasien.''' Gereedskap wat self wysigings maak, val onder [[Wikipedia:Robot]] en het goedkeuring nodig. Elke wysiging moet deur 'n mens goedgekeur word voordat dit gestoor word. # '''Publikasies wat kenbaar deur 'n taalmodel geskryf is''' (webwerwe, boeke, nuusberigte), is nie geskikte bronne vir artikels nie. Masjienleer wat nie inhoud genereer nie – ruisverwydering in beeldverwerking, spelkontroleerders, gereedskap wat wysigings vir nasien uitwys – val nie onder hierdie beleid nie. == Vertaling uit ander taalweergawes van Wikipedia == {{Kortpad|WP:KIVERTAAL}} Die Afrikaanse Wikipedia groei grootliks deur vertaling, en die inhoud van ander taalweergawes is reeds deur 'n gemeenskap van redigeerders geskryf en nagegaan. '''Masjienvertaling en KI-vertaalhulp is daarom uitdruklik toegelaat''', ook vir 'n volledige artikel, op die volgende voorwaardes. Hierdie afdeling geld net vir vertaling uit 'n ander Wikipedia; die vertaling van teks van buite Wikipedia is 'n afgeleide werk van 'n beskermde teks en bly verbode (sien [[Wikipedia:Vertaalriglyne]]). === Voorwaardes === # '''Die bronne kom saam.''' Die bronartikel se verwysings word saam met die teks oorgedra, met die titels, skrywers, datums en skakels soos hulle daar staan. 'n Bewering waarvan die verwysing nie oorgedra is nie, hoort nie in die Afrikaanse artikel nie: laat dit weg. Ander Wikipedias – ook die Engelse – is self nie 'n geldige bron nie; die erkenning in punt 2 vervang nie 'n bronnelys nie. # '''Erkenning aan die oorspronklike artikel.''' Die lisensie vereis dit. Gee die erkenning soos by [[Wikipedia:Haal bronne aan#Vertaling]] beskryf, met {{Sj|Vertaalvanaf}} of {{Sj|Wikivertaling}} en 'n permanente skakel (''permalink'') na die weergawe waaruit jy vertaal het, en noem die bronartikel ook in die wysigingsopsomming. # '''Jy lees die hele vertaling self na.''' Die Afrikaans moet lees soos Afrikaans, die vakterme moet klop (sien [[Wikipedia:Terminologie]]), en plek- en eiename kry hul Afrikaanse vorm waar dié bestaan. Jy moet die artikel wat jy stoor, self verstaan. # '''Voeg niks by wat nie in die bronartikel staan nie.''' As 'n model 'n gaping vul, 'n datum "regstel" of 'n afdeling aanvul, is dit nie meer vertaling nie, maar generering, en val dit onder die verbod hierbo. # '''Kies 'n ordentlike bronartikel.''' Vermy artikels met onderhoudsbaniere, onbebronde afdelings of duidelike eensydigheid, en moenie sulke gedeeltes oordra nie. Wees veral versigtig met artikels oor lewende persone; onbebronde bewerings oor hulle word dadelik verwyder. # '''Werk die teks vir ons leserspubliek om.''' 'n Sterk Amerikaanse, Britse of Noordelike-halfrondkleur word geneutraliseer, sonder om die artikel oormatig Suid-Afrika-gesentreerd te maak. # '''Rou masjienvertaling is nie 'n artikel nie.''' Teks wat sigbaar onvertaal, verwronge of onverstaanbaar is, mag verwyder word, en 'n bydraer wat sulke teks herhaaldelik plaas, tree in stryd met hierdie beleid op. # '''Koppel die artikel aan [[Wikidata]]''', sodat die taalweergawes bymekaar uitkom. === Wat nie van jou verwag word nie === Sommige taalweergawes vereis dat 'n vertaler elke oorgedraagde bron individueel nagaan voordat die vertaling gepubliseer word. '''Hierdie beleid stel nie so 'n vereiste nie.''' Van jou word verwag om die bronne oor te dra, die erkenning te gee en die Afrikaanse teks na te lees – nie om die bronartikel se verwysings een vir een te kontroleer nie. Die rede is prakties sowel as beginselvas: so 'n vereiste maak vertaling vir 'n klein gemeenskap onhaalbaar en sou beteken dat ons die werk van 'n hele ander gemeenskap wantrou. Die bewerings staan in die aangehaalde bronne, en elke leser en redigeerder kan hulle daar nagaan. Dit ontslaan jou nie van gesonde verstand nie. Wat jou tydens die vertaling opval – 'n verwysing wat versin lyk, 'n bewering wat die bron klaarblyklik nie steun nie, syfers wat mekaar binne dieselfde artikel weerspreek – laat jy weg of maak jy reg. 'n Artikel wat in sy geheel swak bebron is, vertaal jy eerder nie. == Ander toegelate gebruike == * Spel-, tik- en grammatikakontrole, en hulp met leestekens en tipografie. * Hulp om jou ''eie'' teks te herformuleer. Let op: dit is geen beskerming teen [[plagiaat]] nie – 'n herformulering van 'n beskermde bron bly 'n kopieregskending. * Die opsomming van 'n bron wat jy self gelees het, mits jy die opsomming teen die bron nagaan en presies bebron. * Terminologiehulp: die betekenis van 'n vreemde woord naslaan of Afrikaanse vorme voorstel. Kontroleer dit teen 'n woordeboek of vakhandboek; 'n woordelikse vertaling is dikwels verkeerd. * Navorsingshulp om moontlike bronne te vind. Die materiaal wat jy so kry, moet jy self lees en self beoordeel voordat jy dit aanhaal. * Tegniese hulp met wikiteks, sjablone, modules, tabelle en soekpatrone. == Deursigtigheid == Sê in die wysigingsopsomming watter gereedskap jy gebruik het en waarvoor, byvoorbeeld "vertaal uit die Nederlandse Wikipedia met DeepL, self nagegaan" of "spelkontrole met ChatGPT". By 'n vertaling hoort die bronartikel en sy permanente skakel in dieselfde opsomming, saam met die erkenningsjabloon in die artikel. Deursigtigheid is nie 'n bekentenis nie; dit laat ander toe om jou werk te help nagaan, en dit bly die maklikste manier om 'n misverstand te vermy. == Op besprekingsblaaie == Skryf besprekingsbydraes in jou eie woorde. Gegenereerde antwoorde haal gewoonlik beleid aan wat die skrywer nie gelees het nie, en dit maak 'n gesprek langer in plaas van korter. Twee gevalle is wel in orde: * jy skryf die boodskap self en laat 'n model dit net taalkundig nagaan; * jy is nie Afrikaanssprekend nie en skryf in 'n taal wat jy magtig is, met 'n masjienvertaling daarby. Sê dit dan in die boodskap. == As jy KI-inhoud vermoed == KI-verklikkers is onbetroubaar, en 'n mens kan nie aan styl alleen sien wie 'n teks geskryf het nie. Moenie 'n bydraer van KI-gebruik beskuldig sonder meer as 'n vermoede nie, en gaan uit van goeie trou ([[Wikipedia:Beleefdheid]], [[Wikipedia:Geen persoonlike aanvalle]]). Gaan eerder na die inhoud: klop die verwysings, bestaan die bronne, sê hulle wat die teks beweer? Jy kan dan: * die probleem regmaak as jy kan; * die onbebronde of foutiewe gedeelte verwyder, met 'n duidelike wysigingsopsomming; * die probleem op die artikel se besprekingsblad meld; * 'n artikel wat klaarblyklik versin is, vir [[Wikipedia:Spoedige verwyderings|spoedige verwydering]] voordra – versinde inhoud is [[Wikipedia:Vandalisme|vandalisme]]; * die bydraer aanspreek en na hierdie bladsy verwys; * die saak by die [[Wikipedia:Geselshoekie|geselshoekie]] opper as dit nie duidelik is nie. Artikels oor lewende persone kry voorkeur: onbebronde bewerings daar word onmiddellik verwyder, nie eers bespreek nie. == Sanksies == 'n Bydraer wat, ná waarskuwing, aanhou om gegenereerde teks in artikels te plaas, of dit op groot skaal doen, kan deur 'n [[Wikipedia:Administrateur|administrateur]] geblokkeer word. Blokkering volg net waar die bewyse duidelik is. By twyfel word daar nie geblokkeer nie. == Sien ook == * [[Wikipedia:Vertaalriglyne]] * [[Wikipedia:Haal bronne aan]] * [[Wikipedia:Verifieerbaarheid]] * [[Wikipedia:Betroubare bronne]] * [[Wikipedia:Kopiereg]] * [[Wikipedia:Robot]] * [[Wikipedia:Gebruik van beelde]] * [[commons:Commons:AI-generated media|Commons:AI-generated media]] * Ander taalweergawes: [[:en:Wikipedia:Large language models]], [[:de:Wikipedia:Künstliche Intelligenz]], [[:fr:Wikipédia:Intelligence artificielle générative]], [[:nl:Wikipedia:AI en Wikipedia]] [[Kategorie:Wikipedia-beleide]] 8m5dm9w4cpbbwuaxzwju06pzzh3nxjo 119 469228 2967870 2026-09-16T22:44:06Z Pynappel 70858 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2967870 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 2967874 2967870 2026-09-16T22:54:07Z BurgertB 2401 /* Konsep lyk goed */ nuwe afdeling 2967874 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} == Konsep lyk goed == Ek kan nêrens foutvind nie. Alles is vir my duidelik. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 22:54, 16 September 2026 (UTC) o8ze2xw2m02qonm3w1knd29haw94c1m 2967894 2967874 2026-09-17T06:12:24Z SpesBona 2720 /* Naslaan van bronne */ nuwe afdeling 2967894 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} == Konsep lyk goed == Ek kan nêrens foutvind nie. Alles is vir my duidelik. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 22:54, 16 September 2026 (UTC) == Naslaan van bronne == Aangesien mense foute kan maak (die skrywers van die oorspronklike artikel ook), bly dit myns insiens die vertalter/KI-gebruiker se verantwoordelikheid om die teks volgens die bron(ne) te verifieer. Op die Engelse Wikipedia het ek reeds baie voorbeelde teëgekom waar die bron nie die inhoud dek nie en ek moes self 'n bron soek of die inhoud daarvolgens aanpas. Veral met aanhlynbronne is dit baie maklik om die inhoud na te gaan. Boeke word ook meer en meer aanlyn toeganklik. Ek beskou dit as deel van 'n betroubare ensiklopedie om die inhoud self te verifieer, al neem dit tyd. Die doel van vinnige artikeluitbreiding is myns insiens geen rede om inhoud nie op korrektheid na te gaan nie, ek beskou dit as ensiklopediese werk. Die voordeel van bronne lees is, dat jy soms nog interessante feite teëkom en die artikel kan bywerk met inhoud wat nie in die oorspronklike artikel was nie. Dieselfde geld vir die opsoek van nog bronne. Soms is die inhoud ook verouderd, en jy moet dit op datum bring, wat natuurlik 'n nuwe bron vereis. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 06:12, 17 September 2026 (UTC) 3l5plteuz1049l4bs2n23fbpuqzpoqv 2968036 2967894 2026-09-17T11:56:14Z Sobaka 328 /* Enkele Voorstelle */ nuwe afdeling 2968036 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} == Konsep lyk goed == Ek kan nêrens foutvind nie. Alles is vir my duidelik. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 22:54, 16 September 2026 (UTC) == Naslaan van bronne == Aangesien mense foute kan maak (die skrywers van die oorspronklike artikel ook), bly dit myns insiens die vertalter/KI-gebruiker se verantwoordelikheid om die teks volgens die bron(ne) te verifieer. Op die Engelse Wikipedia het ek reeds baie voorbeelde teëgekom waar die bron nie die inhoud dek nie en ek moes self 'n bron soek of die inhoud daarvolgens aanpas. Veral met aanhlynbronne is dit baie maklik om die inhoud na te gaan. Boeke word ook meer en meer aanlyn toeganklik. Ek beskou dit as deel van 'n betroubare ensiklopedie om die inhoud self te verifieer, al neem dit tyd. Die doel van vinnige artikeluitbreiding is myns insiens geen rede om inhoud nie op korrektheid na te gaan nie, ek beskou dit as ensiklopediese werk. Die voordeel van bronne lees is, dat jy soms nog interessante feite teëkom en die artikel kan bywerk met inhoud wat nie in die oorspronklike artikel was nie. Dieselfde geld vir die opsoek van nog bronne. Soms is die inhoud ook verouderd, en jy moet dit op datum bring, wat natuurlik 'n nuwe bron vereis. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 06:12, 17 September 2026 (UTC) == Enkele Voorstelle == Dankie Pynappel, ek dink kan as ’n aanvaarbare vertrekpunt dien. Ek sien wel enkele teenstrydighede, onbewysbare maatstawwe en formulerings wat normale, verantwoordelike KI-hulp onbedoeld verbied. In multilaterale onderhandelings word verskillende kleur vir elke land se voorstelle gebruik op ‘n konsep teks wat uiteraard nie hier moontlik is nie. So ek sal my voorstelle in hakkies op die konsep plaas met my gebruikersnaam eerste. Spesifieke teksvoorstelle in gewone teks en kommentaar in kursief. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 11:56, 17 September 2026 (UTC) i2ed4qun3s4dlpugn3n3gkqx3eohrl1 2968037 2968036 2026-09-17T11:56:46Z Sobaka 328 /* Enkele Voorstelle */ 2968037 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} == Konsep lyk goed == Ek kan nêrens foutvind nie. Alles is vir my duidelik. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 22:54, 16 September 2026 (UTC) == Naslaan van bronne == Aangesien mense foute kan maak (die skrywers van die oorspronklike artikel ook), bly dit myns insiens die vertalter/KI-gebruiker se verantwoordelikheid om die teks volgens die bron(ne) te verifieer. Op die Engelse Wikipedia het ek reeds baie voorbeelde teëgekom waar die bron nie die inhoud dek nie en ek moes self 'n bron soek of die inhoud daarvolgens aanpas. Veral met aanhlynbronne is dit baie maklik om die inhoud na te gaan. Boeke word ook meer en meer aanlyn toeganklik. Ek beskou dit as deel van 'n betroubare ensiklopedie om die inhoud self te verifieer, al neem dit tyd. Die doel van vinnige artikeluitbreiding is myns insiens geen rede om inhoud nie op korrektheid na te gaan nie, ek beskou dit as ensiklopediese werk. Die voordeel van bronne lees is, dat jy soms nog interessante feite teëkom en die artikel kan bywerk met inhoud wat nie in die oorspronklike artikel was nie. Dieselfde geld vir die opsoek van nog bronne. Soms is die inhoud ook verouderd, en jy moet dit op datum bring, wat natuurlik 'n nuwe bron vereis. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 06:12, 17 September 2026 (UTC) == Enkele Voorstelle == Dankie Pynappel, ek dink die konsep kan as ’n aanvaarbare vertrekpunt dien. Ek sien wel enkele teenstrydighede, onbewysbare maatstawwe en formulerings wat normale, verantwoordelike KI-hulp onbedoeld verbied. In multilaterale onderhandelings word verskillende kleur vir elke land se voorstelle gebruik op ‘n konsep teks wat uiteraard nie hier moontlik is nie. So ek sal my voorstelle in hakkies op die konsep plaas met my gebruikersnaam eerste. Spesifieke teksvoorstelle in gewone teks en kommentaar in kursief. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 11:56, 17 September 2026 (UTC) amzjxk1m3zhzx9poshkb4ksttckrr39 119 469229 2967876 2026-09-16T22:58:15Z Pynappel 70858 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2967876 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 469230 2967885 2026-09-17T05:01:38Z ~2026-47140-05 213803 Nuwe bladsy geskep met '[[Lêer:Porfirio diaz.jpg|duimnael]] '''José de la Cruz Porfirio Díaz Mori''' ([[15 September]] [[1830]] – [[2 Julie]] [[1915]]), algemeen bekend as '''Porfirio Díaz''', was 'n Meksikaanse weermaggeneraal en politikus wat as president van [[Meksiko]] gedien het van 1876 tot sy omverwerping in 1911. Hy het die mag deur middel van 'n militêre [[staatsgreep]] oorgeneem en in drie termyne – wat altesaam meer as dertig jaar beslaan het – gedien; dit was die lan...' 2967885 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Porfirio diaz.jpg|duimnael]] '''José de la Cruz Porfirio Díaz Mori''' ([[15 September]] [[1830]] – [[2 Julie]] [[1915]]), algemeen bekend as '''Porfirio Díaz''', was 'n Meksikaanse weermaggeneraal en politikus wat as president van [[Meksiko]] gedien het van 1876 tot sy omverwerping in 1911. Hy het die mag deur middel van 'n militêre [[staatsgreep]] oorgeneem en in drie termyne – wat altesaam meer as dertig jaar beslaan het – gedien; dit was die langste ampstermyn van enige Meksikaanse leier. Hierdie tydperk staan ​​bekend as die ''Porfiriato'' en word as 'n *de facto*-[[Diktatorskap|diktatuur]] beskou. == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn}} {{Saadjie}} {{Presidente van Meksiko}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Díaz, Porfirio}} [[Kategorie:Geboortes in 1830]] [[Kategorie:Sterftes in 1915]] [[Kategorie:Presidente van Meksiko]] [[Kategorie:Diktators]] q1mc78qc4zuca77tsfhhnhdrx06dhbs 0 469231 2967886 2026-09-17T05:09:58Z ~2026-47140-05 213803 Nuwe bladsy geskep met '[[Lêer:Victoriano Huerta en 1912.jpg|duimnael]] '''José Victoriano Huerta Márquez''' ([[23 Desember]] [[1850]] – [[13 Januarie]] [[1916]]) was 'n Meksikaanse generaal, staatsman, ingenieur en diktator wat van 1913 tot 1914 as die 39ste president van [[Meksiko]] gedien het; hy het aan die bewind gekom deur 'n [[staatsgreep]] teen die demokraties verkose regering van [[Francisco I. Madero]], met die hulp van ander Meksikaanse generaals en die Amerikaanse ambassad...' 2967886 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Victoriano Huerta en 1912.jpg|duimnael]] '''José Victoriano Huerta Márquez''' ([[23 Desember]] [[1850]] – [[13 Januarie]] [[1916]]) was 'n Meksikaanse generaal, staatsman, ingenieur en diktator wat van 1913 tot 1914 as die 39ste president van [[Meksiko]] gedien het; hy het aan die bewind gekom deur 'n [[staatsgreep]] teen die demokraties verkose regering van [[Francisco I. Madero]], met die hulp van ander Meksikaanse generaals en die Amerikaanse ambassadeur in Meksiko. Sy gewelddadige magsoorname, waardeur hy 'n [[militêre diktatuur]] gevestig het, het 'n nuwe golf van gewapende konflik in die [[Meksikaanse Rewolusie]] ontketen. == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn}} {{Saadjie}} {{Presidente van Meksiko}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Madero, Francisco}} [[Kategorie:Geboortes in 1850]] [[Kategorie:Sterftes in 1916]] [[Kategorie:Presidente van Meksiko]] [[Kategorie:Diktators]] 30a1dnxncmeevrujuzttcqv1u13zvea 0 469232 2967887 2026-09-17T05:16:48Z ~2026-47140-05 213803 Nuwe bladsy geskep met '[[Lêer:Portrait of Venustiano Carranza (cropped)(b).jpg|duimnael]] '''José Venustiano Carranza de la Garza''' ([[29 Desember]] [[1859]] – [[21 Mei]] [[1920]]), bekend as '''Venustiano Carranza''', was 'n Meksikaanse grondeienaar, revolusionêr en politikus wat as die 44ste president van [[Meksiko]] gedien het vanaf 1917 tot sy sluipmoord in 1920, tydens die [[Meksikaanse Rewolusie]]. Hy was voorheen Meksiko se *de facto*-staatshoof as ''Primer Jefe'' (Spaans: ''...' 2967887 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Portrait of Venustiano Carranza (cropped)(b).jpg|duimnael]] '''José Venustiano Carranza de la Garza''' ([[29 Desember]] [[1859]] – [[21 Mei]] [[1920]]), bekend as '''Venustiano Carranza''', was 'n Meksikaanse grondeienaar, revolusionêr en politikus wat as die 44ste president van [[Meksiko]] gedien het vanaf 1917 tot sy sluipmoord in 1920, tydens die [[Meksikaanse Rewolusie]]. Hy was voorheen Meksiko se *de facto*-staatshoof as ''Primer Jefe'' (Spaans: ''Eerste Hoof)'' van die Konstitusionalistiese faksie van 1914 tot 1917, en het vroeër as senator en goewerneur van Coahuila gedien. Hy het die leidende rol gespeel in die opstel van die Grondwet van 1917 en het Meksiko se neutraliteit tydens die [[Eerste Wêreldoorlog]] gehandhaaf. == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn}} {{Saadjie}} {{Presidente van Meksiko}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Carranza, Venustiano}} [[Kategorie:Geboortes in 1859]] [[Kategorie:Sterftes in 1920]] [[Kategorie:Presidente van Meksiko]] sw0j7ljli8bslp8nz5ixp6o8gw6n4io 0 469233 2967888 2026-09-17T05:23:34Z ~2026-47140-05 213803 Nuwe bladsy geskep met '[[Lêer:Obregón Salido, Álvaro (cropped)(2).jpg|duimnael]] '''Álvaro Obregón Salido''' ([[19 Februarie]] [[1880]] – [[17 Julie]] [[1928]]) was 'n Meksikaanse generaal, uitvinder en politikus wat van 1920 tot 1924 as die 46ste president van [[Meksiko]] gedien het. Obregón is in 1928 herverkies tot president, maar is vermoor voordat hy sy amp kon aanvaar. == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn}} {{Saadjie}} {{Presidente van Meksiko}} {{Normdata}} {{...' 2967888 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Obregón Salido, Álvaro (cropped)(2).jpg|duimnael]] '''Álvaro Obregón Salido''' ([[19 Februarie]] [[1880]] – [[17 Julie]] [[1928]]) was 'n Meksikaanse generaal, uitvinder en politikus wat van 1920 tot 1924 as die 46ste president van [[Meksiko]] gedien het. Obregón is in 1928 herverkies tot president, maar is vermoor voordat hy sy amp kon aanvaar. == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn}} {{Saadjie}} {{Presidente van Meksiko}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Obregón, Álvaro}} [[Kategorie:Geboortes in 1880]] [[Kategorie:Sterftes in 1928]] [[Kategorie:Presidente van Meksiko]] b7sjq6qu556lflak5htm71yze12jbbi 0 469234 2967889 2026-09-17T05:29:36Z ~2026-47140-05 213803 Nuwe bladsy geskep met '[[Lêer:General PE Calles (cropped).jpg|duimnael]] '''Plutarco Elías Calles''' (gebore as '''Francisco Plutarco Elías Campuzano'''; 25 September [[1877]] – 19 Oktober [[1945]]) was 'n Meksikaanse politikus en militêre offisier wat van 1924 tot 1928 as die 47ste president van [[Meksiko]] gedien het. Ná die sluipmoord op [[Álvaro Obregón]] het Calles die Institusionele Revolusionêre Party gestig en van 1929 tot 1934 onoffisiële mag as Meksiko se ''de facto''...' 2967889 wikitext text/x-wiki [[Lêer:General PE Calles (cropped).jpg|duimnael]] '''Plutarco Elías Calles''' (gebore as '''Francisco Plutarco Elías Campuzano'''; 25 September [[1877]] – 19 Oktober [[1945]]) was 'n Meksikaanse politikus en militêre offisier wat van 1924 tot 1928 as die 47ste president van [[Meksiko]] gedien het. Ná die sluipmoord op [[Álvaro Obregón]] het Calles die Institusionele Revolusionêre Party gestig en van 1929 tot 1934 onoffisiële mag as Meksiko se ''de facto''-leier uitgeoefen – 'n tydperk wat as die ''Maximato'' bekend staan. Voorheen het hy gedien as generaal in die Konstitusionele Leër, as goewerneur van Sonora, minister van oorlog en minister van binnelandse sake. Tydens die ''Maximato'' het hy gedien as minister van openbare onderwys, weer eens as minister van oorlog, en as minister van ekonomiese sake. Tydens sy presidentskap het hy talle linkse populistiese en sekularistiese hervormings ingestel; teenkanting hierteen het tot die Cristero-oorlog gelei. == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn}} {{Saadjie}} {{Presidente van Meksiko}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Elías Calles, Plutarco}} [[Kategorie:Geboortes in 1877]] [[Kategorie:Sterftes in 1945]] [[Kategorie:Presidente van Meksiko]] 0dyzortvrpulmi01zisge5wbafm3e9p 0 469235 2967890 2026-09-17T05:35:54Z ~2026-47140-05 213803 Nuwe bladsy geskep met '[[Lêer:Lázaro Cárdenas, Retrato.png|duimnael]] '''Lázaro Cárdenas del Río''' ([[21 Mei]] [[1895]] – [[19 Oktober]] [[1970]]) was 'n Meksikaanse revolusionêr, weermagoffisier en politikus wat van 1934 tot 1940 as die 51ste president van [[Meksiko]] gedien het. Voorheen het hy as generaal in die Konstitusionele Leër tydens die [[Meksikaanse Rewolusie]], as goewerneur van Michoacán en as president van die Institusionele Revolusionêre Party gedien. Hy het la...' 2967890 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Lázaro Cárdenas, Retrato.png|duimnael]] '''Lázaro Cárdenas del Río''' ([[21 Mei]] [[1895]] – [[19 Oktober]] [[1970]]) was 'n Meksikaanse revolusionêr, weermagoffisier en politikus wat van 1934 tot 1940 as die 51ste president van [[Meksiko]] gedien het. Voorheen het hy as generaal in die Konstitusionele Leër tydens die [[Meksikaanse Rewolusie]], as goewerneur van Michoacán en as president van die Institusionele Revolusionêre Party gedien. Hy het later as minister van nasionale verdediging opgetree. Tydens sy presidentskap – wat as die einde van die ''Maximato'' beskou word – het hy grootskaalse grondhervormingsprogramme ingestel, die nasionalisering van die land se oliebedryf gelei en 'n welsynstaat gevestig. == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn}} {{Saadjie}} {{Presidente van Meksiko}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Cárdenas, Lázaro}} [[Kategorie:Geboortes in 1895]] [[Kategorie:Sterftes in 1970]] [[Kategorie:Presidente van Meksiko]] sq21ve98cxexk8wc7lywc3lrx49gwfl 0 469236 2967891 2026-09-17T05:41:55Z ~2026-47140-05 213803 Nuwe bladsy geskep met '[[Lêer:Manuel Ávila Camacho, Retrato (cropped)(2).png|duimnael]] '''Manuel Ávila Camacho''' (24 April [[1897]] – 13 Oktober [[1955]]) was 'n Meksikaanse politikus en militêre leier wat van 1940 tot 1946 as president van Meksiko gedien het. Nadat hy aan die [[Meksikaanse Rewolusie]] deelgeneem en 'n hoë rang bereik het, het hy die presidentskap van Meksiko beklee danksy sy direkte verbintenis met generaal [[Lázaro Cárdenas]]; hy het tydens en ná die Meksika...' 2967891 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Manuel Ávila Camacho, Retrato (cropped)(2).png|duimnael]] '''Manuel Ávila Camacho''' (24 April [[1897]] – 13 Oktober [[1955]]) was 'n Meksikaanse politikus en militêre leier wat van 1940 tot 1946 as president van Meksiko gedien het. Nadat hy aan die [[Meksikaanse Rewolusie]] deelgeneem en 'n hoë rang bereik het, het hy die presidentskap van Meksiko beklee danksy sy direkte verbintenis met generaal [[Lázaro Cárdenas]]; hy het tydens en ná die Meksikaanse Revolusie as hoof van Cárdenas se generale staf gedien. Meksikane het hom liefdevol "die heer-president" (*El Presidente Caballero*) genoem. As president het hy "nasionale beleid van eenheid, aanpassing en gematigdheid" nagestreef. Sy administrasie het die oorgang van militêre na burgerlike leierskap voltooi, 'n einde gemaak aan konfronterende antiklerikalisme, die strewe na sosialistiese onderwys omgekeer en 'n werkbare verhouding met die VSA tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] herstel. == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn}} {{Saadjie}} {{Presidente van Meksiko}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Ávila Camacho, Manuel}} [[Kategorie:Geboortes in 1897]] [[Kategorie:Sterftes in 1955]] [[Kategorie:Presidente van Meksiko]] 6kubk9wp749ff690vf6azrb49y9ydhn 6 469237 2967912 2026-09-17T06:57:05Z Gaius le Roux 203341 {{Beeldinligting |beskrywing=Voorblad van aandenkingsbrosjure |bron=Gabriel le Roux-versameling |datum=1 November 1975 |daarsteller=Gaius le Roux |outeur=Suid-Afrikaanse Lugmag |ander_weergawes= }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> 2967912 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Voorblad van aandenkingsbrosjure |bron=Gabriel le Roux-versameling |datum=1 November 1975 |daarsteller=Gaius le Roux |outeur=Suid-Afrikaanse Lugmag |ander_weergawes= }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{cc-by-sa-4.0}} 1optp30h4txt2afstgnxus1ml4t9n2p 6 469238 2967914 2026-09-17T07:00:23Z Gaius le Roux 203341 {{Beeldinligting |beskrywing=Afbeelding van VOS Langebaanweg-wapen op aandenkingbrosjure |bron=Gabriel le Roux-versameling |datum=1 November 1975 |daarsteller=Gaius le Roux |outeur=Suid-Afrikaanse Lugmag |ander_weergawes= }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> 2967914 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Afbeelding van VOS Langebaanweg-wapen op aandenkingbrosjure |bron=Gabriel le Roux-versameling |datum=1 November 1975 |daarsteller=Gaius le Roux |outeur=Suid-Afrikaanse Lugmag |ander_weergawes= }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{cc-by-sa-4.0}} 1if4cnjz697qbx498b8gymboo7hmac2 6 469239 2967915 2026-09-17T07:04:50Z Gaius le Roux 203341 {{Beeldinligting |beskrywing=Een van die plaaslike vliegtuie by die opedag wat op 1 November 1975 by Langebaanweg plaasgevind het, was Atlas Impala Mk I reeksnommer 606. Daardie tyd is die verskillende vlugte van VOS Langebaanweg deur verskillende kleure op die neuse van die vliegtuie geïdentifiseer. |bron=Gabriel le Roux-versameling |datum=1 November 1975 |daarsteller=Gaius le Roux |outeur=Outeur onbekend |ander_weergawes= }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN... 2967915 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Een van die plaaslike vliegtuie by die opedag wat op 1 November 1975 by Langebaanweg plaasgevind het, was Atlas Impala Mk I reeksnommer 606. Daardie tyd is die verskillende vlugte van VOS Langebaanweg deur verskillende kleure op die neuse van die vliegtuie geïdentifiseer. |bron=Gabriel le Roux-versameling |datum=1 November 1975 |daarsteller=Gaius le Roux |outeur=Outeur onbekend |ander_weergawes= }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{cc-by-sa-4.0}} ik5ia2d0d4hxqvihp3t35gclzvdfnjz 6 469240 2967916 2026-09-17T07:08:49Z Gaius le Roux 203341 {{Beeldinligting |beskrywing=Avro Shackleton MR3 reeksnommer 1722/P van 35 Eskader by DF Malan-lughawe is op 1 November 1975 by Langebaanweg te sien. Tipese infrastruktuur van VOS Langebaanweg is in die agtergrond sigbaar. |bron=Gabriel le Roux-versameling |datum=1 November 1975 |daarsteller=Gaius le Roux |outeur=Outeur onbekend |ander_weergawes= }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> 2967916 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Avro Shackleton MR3 reeksnommer 1722/P van 35 Eskader by DF Malan-lughawe is op 1 November 1975 by Langebaanweg te sien. Tipese infrastruktuur van VOS Langebaanweg is in die agtergrond sigbaar. |bron=Gabriel le Roux-versameling |datum=1 November 1975 |daarsteller=Gaius le Roux |outeur=Outeur onbekend |ander_weergawes= }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{cc-by-sa-4.0}} fiezquajjf4t5z27vnjjt21eyrv0bq3 6 469241 2967917 2026-09-17T07:12:30Z Gaius le Roux 203341 {{Beeldinligting |beskrywing=Nog ’n besoekende vliegtuig by Langebaanweg op 1 November 1975 was Mirage IIID2Z reeksnommer 852 van 85 Gevorderde Vliegskool by Lugmagbasis Pietersburg. |bron=Gabriel le Roux-versameling |datum=1 November 1975 |daarsteller=Gaius le Roux |outeur=Outeur onbekend |ander_weergawes= }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> 2967917 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Nog ’n besoekende vliegtuig by Langebaanweg op 1 November 1975 was Mirage IIID2Z reeksnommer 852 van 85 Gevorderde Vliegskool by Lugmagbasis Pietersburg. |bron=Gabriel le Roux-versameling |datum=1 November 1975 |daarsteller=Gaius le Roux |outeur=Outeur onbekend |ander_weergawes= }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{cc-by-sa-4.0}} mwm7iq1vtkk88jnyv7l8csu7rkccux8 6 469242 2967924 2026-09-17T08:28:53Z Gaius le Roux 203341 {{Beeldinligting |beskrywing=Vier Silwer Valke-vliegtuie word in silwer en die kleure van die ou nasionale vlag getoon. Daar is Springbokkastele op die boonste oppervlakke van die vlerke van die vliegtuie. |bron=Gabriel le Roux-versameling |datum=Datum onbekend |daarsteller=Gaius le Roux |outeur=Suid-Afrikaanse Lugmag |ander_weergawes= }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> 2967924 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Vier Silwer Valke-vliegtuie word in silwer en die kleure van die ou nasionale vlag getoon. Daar is Springbokkastele op die boonste oppervlakke van die vlerke van die vliegtuie. |bron=Gabriel le Roux-versameling |datum=Datum onbekend |daarsteller=Gaius le Roux |outeur=Suid-Afrikaanse Lugmag |ander_weergawes= }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{cc-by-sa-4.0}} k86wj6ewp65exqiw0tqff9b0pcsktz1 2967926 2967924 2026-09-17T08:37:31Z Aliwal2012 39067 /* Opsomming */ kleure is rooi, blou, wit en groen op bopunt van sterte 2967926 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Vier Silwer Valke-vliegtuie word in silwer en die kleure van die nuwe nasionale vlag getoon. Daar is Springbokkastele op die boonste oppervlakke van die vlerke van die vliegtuie. |bron=Gabriel le Roux-versameling |datum=Datum onbekend |daarsteller=Gaius le Roux |outeur=Suid-Afrikaanse Lugmag |ander_weergawes= }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{cc-by-sa-4.0}} b0916y7zmc21z14sf62w9bxack4w6xn 6 469243 2967932 2026-09-17T08:58:43Z Gaius le Roux 203341 {{Beeldinligting |beskrywing=Vier Pilatus PC-7 Mk II Astra-vliegtuie word op 2 September 2005 by Langebaanweg gesien. |bron=Gabriel le Roux-versameling |datum=2 September 2005 |daarsteller=Gaius le Roux |outeur=Dave Becker |ander_weergawes= }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> 2967932 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Vier Pilatus PC-7 Mk II Astra-vliegtuie word op 2 September 2005 by Langebaanweg gesien. |bron=Gabriel le Roux-versameling |datum=2 September 2005 |daarsteller=Gaius le Roux |outeur=Dave Becker |ander_weergawes= }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{cc-by-sa-4.0}} cuw85nzk0lpzei58nsnivzzfes8njrk 6 469244 2967935 2026-09-17T09:01:55Z Gaius le Roux 203341 {{Beeldinligting |beskrywing=Pilatus PC-7 Mk II Astra reeksnommer 2018 en nog ’n Astra is op 2 September 2005 by Langebaanweg te sien. |bron=Gabriel le Roux-versameling |datum=2 September 2005 |daarsteller=Gaius le Roux |outeur=Dave Becker |ander_weergawes= }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> 2967935 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Pilatus PC-7 Mk II Astra reeksnommer 2018 en nog ’n Astra is op 2 September 2005 by Langebaanweg te sien. |bron=Gabriel le Roux-versameling |datum=2 September 2005 |daarsteller=Gaius le Roux |outeur=Dave Becker |ander_weergawes= }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{cc-by-sa-4.0}} oftktyhikjyv79ltn7jatt6wbu05g3x 6 469245 2967965 2026-09-17T09:45:08Z Gaius le Roux 203341 {{Beeldinligting |beskrywing=Hierdie foto van Lugmagbasis Langebaanweg is op 1 September 2005 geneem. Die bewoording op die bord lui "LMB Langebaanweg LUGVLEUEL" in Engels. |bron=Gabriel le Roux-versameling |datum=1 September 2005 |daarsteller=Gaius le Roux |outeur=Dave Becker |ander_weergawes= }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> 2967965 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Hierdie foto van Lugmagbasis Langebaanweg is op 1 September 2005 geneem. Die bewoording op die bord lui "LMB Langebaanweg LUGVLEUEL" in Engels. |bron=Gabriel le Roux-versameling |datum=1 September 2005 |daarsteller=Gaius le Roux |outeur=Dave Becker |ander_weergawes= }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> inudne0387stb8dq52gjkgpjomgf5gf 6 469246 2967969 2026-09-17T09:48:20Z Gaius le Roux 203341 {{Beeldinligting |beskrywing=Dit is die logo en leuse van die basis, soos op 1 September 2005 gesien. |bron=Gabriel le Roux-versameling |datum=1 September 2005 |daarsteller=Gaius le Roux |outeur=Dave Becker |ander_weergawes= }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> 2967969 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Dit is die logo en leuse van die basis, soos op 1 September 2005 gesien. |bron=Gabriel le Roux-versameling |datum=1 September 2005 |daarsteller=Gaius le Roux |outeur=Dave Becker |ander_weergawes= }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{cc-by-sa-4.0}} 4avnq8b9z6sadngi6kul8iehim87zwb 6 469247 2967971 2026-09-17T09:51:40Z Gaius le Roux 203341 {{Beeldinligting |beskrywing=Die wapen van 2 Lugonderhoudeenheid word op 2 September 2005 by Langebaanweg gesien. |bron=Gabriel le Roux-versameling |datum=2 September 2005 |daarsteller=Gaius le Roux |outeur=Dave Becker |ander_weergawes= }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> 2967971 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Die wapen van 2 Lugonderhoudeenheid word op 2 September 2005 by Langebaanweg gesien. |bron=Gabriel le Roux-versameling |datum=2 September 2005 |daarsteller=Gaius le Roux |outeur=Dave Becker |ander_weergawes= }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{cc-by-sa-4.0}} 42qmhwpus8gvl0a4tagd26f3dwpj57l 6 469248 2967986 2026-09-17T10:07:15Z Gaius le Roux 203341 {{Beeldinligting |beskrywing=Dit is ’n algehele sig van die uitleg van die aanloopbane en rybane by Langebaanweg. Die foto is 3 September 2005 gedateer. |bron=Gabriel le Roux-versameling |datum=3 September 2005 |daarsteller=Gaius le Roux |outeur=Dave Becker |ander_weergawes= }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> 2967986 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Dit is ’n algehele sig van die uitleg van die aanloopbane en rybane by Langebaanweg. Die foto is 3 September 2005 gedateer. |bron=Gabriel le Roux-versameling |datum=3 September 2005 |daarsteller=Gaius le Roux |outeur=Dave Becker |ander_weergawes= }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{cc-by-sa-4.0}} 1lbnt7ukm3a3mmqtpf0l0swjkm8yyxy 6 469249 2967990 2026-09-17T10:11:40Z Gaius le Roux 203341 {{Beeldinligting |beskrywing=Dit is nog ’n algehele sig van die uitleg van die aanloopbane en rybane by Langebaanweg. Aanloopbane 02R/20L en 02L/20R is die twee parallelle aanloopbane in die foto, wat 3 September 2005 gedateer is. |bron=Gabriel le Roux-versameling |datum=3 September 2005 |daarsteller=Gaius le Roux |outeur= |ander_weergawes= }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> 2967990 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Dit is nog ’n algehele sig van die uitleg van die aanloopbane en rybane by Langebaanweg. Aanloopbane 02R/20L en 02L/20R is die twee parallelle aanloopbane in die foto, wat 3 September 2005 gedateer is. |bron=Gabriel le Roux-versameling |datum=3 September 2005 |daarsteller=Gaius le Roux |outeur= |ander_weergawes= }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{cc-by-sa-4.0}} ocjvr25zjkho7ptt087n9iawtcmeivt 6 469250 2967991 2026-09-17T10:16:30Z Gaius le Roux 203341 {{Beeldinligting |beskrywing=Dit is infrastruktuur by Lugmagbasis Langebaanweg. Aanloopbaan 16/34 is skuins van regs bo tot links onder geleë en begin min of meer in die middel van die foto. Aanloopbaan 02L/20 is van links na regs geleë en is ongeveer ’n derde vanaf die onderpunt van die foto. Aanloopbaan 07/25 begin van links in die middel van die foto en vorm die basis van aanloopbaan 16/34 aan die regterkant van die foto. Aanloopbaan 02R/20 kan nie in die foto gesien word nie. |bron=Gabrie... 2967991 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Dit is infrastruktuur by Lugmagbasis Langebaanweg. Aanloopbaan 16/34 is skuins van regs bo tot links onder geleë en begin min of meer in die middel van die foto. Aanloopbaan 02L/20 is van links na regs geleë en is ongeveer ’n derde vanaf die onderpunt van die foto. Aanloopbaan 07/25 begin van links in die middel van die foto en vorm die basis van aanloopbaan 16/34 aan die regterkant van die foto. Aanloopbaan 02R/20 kan nie in die foto gesien word nie. |bron=Gabriel le Roux-versameling |datum=3 September 2005 |daarsteller=Gaius le Roux |outeur=Dave Becker |ander_weergawes= }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{cc-by-sa-4.0}} io9opanoe8htird3mhloimqrnflk2k0 6 469251 2967992 2026-09-17T10:21:05Z Gaius le Roux 203341 {{Beeldinligting |beskrywing=Dit is infrastruktuur by Lugmagbasis Langebaanweg. Aanloopbaan 07/25 begin links bo in die foto en eindig regs. Aanloopbaan 16/34 begin regs en is van bo na onder geleë. Daar is ’n wit gebou (insluitende die beheertoring) asook ’n radartoring in die infrastruktuurkompleks wat aan die onderkant van die foto geleë is. Die radartoring is links van die beheertoring geleë. Die beheertoring is aan die regterkant van die foto geleë. Die brandweerstasie is aan die ander k... 2967992 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Dit is infrastruktuur by Lugmagbasis Langebaanweg. Aanloopbaan 07/25 begin links bo in die foto en eindig regs. Aanloopbaan 16/34 begin regs en is van bo na onder geleë. Daar is ’n wit gebou (insluitende die beheertoring) asook ’n radartoring in die infrastruktuurkompleks wat aan die onderkant van die foto geleë is. Die radartoring is links van die beheertoring geleë. Die beheertoring is aan die regterkant van die foto geleë. Die brandweerstasie is aan die ander kant van die beheertoring geleë. Tussen die wit-gebou-en-beheertoring-kompleks en die begin van aanloopbaan 07/25 en die begin van aanloopbaan 16/34 is daar loodse (aan die linkerkant) en bedekte parkeerplekke (min of meer in die middel van die foto). |bron=Gabriel le Roux-versameling |datum=3 September 2005 |daarsteller=Gaius le Roux |outeur=Dave Becker |ander_weergawes= }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{cc-by-sa-4.0}} io3ee8g2zagg76vc7x27r2m0toapywa 6 469252 2967995 2026-09-17T10:24:58Z Gaius le Roux 203341 {{Beeldinligting |beskrywing=Dit is infrastruktuur by Lugmagbasis Langebaanweg. Die bedekte parkeerplekke waaronder die Astras geparkeer word en van die loodse kan hier gesien word. |bron=Gabriel le Roux-versameling |datum=3 September 2005 |daarsteller=Gaius le Roux |outeur=Dave Becker |ander_weergawes= }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> 2967995 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Dit is infrastruktuur by Lugmagbasis Langebaanweg. Die bedekte parkeerplekke waaronder die Astras geparkeer word en van die loodse kan hier gesien word. |bron=Gabriel le Roux-versameling |datum=3 September 2005 |daarsteller=Gaius le Roux |outeur=Dave Becker |ander_weergawes= }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{cc-by-sa-4.0}} r6a2lu8n1g5tbqlfggztrnuz5qf7qh6 6 469253 2967996 2026-09-17T10:28:40Z Gaius le Roux 203341 {{Beeldinligting |beskrywing=Hierdie foto is uit die teenoorgestelde rigting geneem. Dit is infrastruktuur by Lugmagbasis Langebaanweg. Aanloopbaan 07/25 loop van regs na links (aan die onderkant van die foto) en aanloopbaan 16/34 (links in die foto) loop van onder na bo in die foto. Aanloopbaan 07/25 vorm die basis van aanloopbaan 16/34. Die loods-en-staanblad-kompleks kan regs van en bo aanloopbane 16/34 en 07/25 in die foto gesien word. |bron=Gabriel le Roux-versameling |datum=2 September... 2967996 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Hierdie foto is uit die teenoorgestelde rigting geneem. Dit is infrastruktuur by Lugmagbasis Langebaanweg. Aanloopbaan 07/25 loop van regs na links (aan die onderkant van die foto) en aanloopbaan 16/34 (links in die foto) loop van onder na bo in die foto. Aanloopbaan 07/25 vorm die basis van aanloopbaan 16/34. Die loods-en-staanblad-kompleks kan regs van en bo aanloopbane 16/34 en 07/25 in die foto gesien word. |bron=Gabriel le Roux-versameling |datum=2 September 2005 |daarsteller=Gaius le Roux |outeur=Dave Becker |ander_weergawes= }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{cc-by-sa-4.0}} ef4hjoy2eqi0dtapngszn8wx58c9nrj 6 469254 2967999 2026-09-17T10:32:26Z Gaius le Roux 203341 {{Beeldinligting |beskrywing=Die volgende loodse is uit dieselfde rigting geneem. Dit is infrastruktuur by Lugmagbasis Langebaanweg. Die loods-en-staanblad-kompleks kan in hierdie foto gesien word. Die onderste deel van die bedekte pakeerplekke is links in die foto. |bron=Gabriel le Roux-versameling |datum=2 September 2005 |daarsteller=Gaius le Roux |outeur=Dave Becker |ander_weergawes= }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> 2967999 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Die volgende loodse is uit dieselfde rigting geneem. Dit is infrastruktuur by Lugmagbasis Langebaanweg. Die loods-en-staanblad-kompleks kan in hierdie foto gesien word. Die onderste deel van die bedekte pakeerplekke is links in die foto. |bron=Gabriel le Roux-versameling |datum=2 September 2005 |daarsteller=Gaius le Roux |outeur=Dave Becker |ander_weergawes= }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{cc-by-sa-4.0}} ocs5v5ygvqyba7qt733cnocsrtqoubt 6 469255 2968000 2026-09-17T10:36:49Z Gaius le Roux 203341 {{Beeldinligting |beskrywing=Dit is infrastruktuur by Lugmagbasis Langebaanweg. Een van die loodse met Astra-vliegtuie is in hierdie geval te sien op 2 September 2005. |bron=Gabriel le Roux-versameling |datum=2 September 2005 |daarsteller=Gaius le Roux |outeur=Dave Becker |ander_weergawes= }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> 2968000 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Dit is infrastruktuur by Lugmagbasis Langebaanweg. Een van die loodse met Astra-vliegtuie is in hierdie geval te sien op 2 September 2005. |bron=Gabriel le Roux-versameling |datum=2 September 2005 |daarsteller=Gaius le Roux |outeur=Dave Becker |ander_weergawes= }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{cc-by-sa-4.0}} nhvx3c9zdg4imt9anycaii9lhncenfy 6 469256 2968002 2026-09-17T10:40:35Z Gaius le Roux 203341 {{Beeldinligting |beskrywing=Dit is infrastruktuur by Lugmagbasis Langebaanweg. Die beheertoring is in die middel en is deel van die witgebou-kompleks, die radartoring is links van die beheertoring en die brandweerstasie is regs van die beheertoring. |bron=Gabriel le Roux-versameling |datum=1 September 2005 |daarsteller=Gaius le Roux |outeur=Dave Becker |ander_weergawes= }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> 2968002 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Dit is infrastruktuur by Lugmagbasis Langebaanweg. Die beheertoring is in die middel en is deel van die witgebou-kompleks, die radartoring is links van die beheertoring en die brandweerstasie is regs van die beheertoring. |bron=Gabriel le Roux-versameling |datum=1 September 2005 |daarsteller=Gaius le Roux |outeur=Dave Becker |ander_weergawes= }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{cc-by-sa-4.0}} ajnwd33p2nfiadorwz58a8lrdpiigvk 6 469257 2968004 2026-09-17T10:43:41Z Gaius le Roux 203341 {{Beeldinligting |beskrywing=Dit is infrastruktuur by Lugmagbasis Langebaanweg. Die beheertoring (deel van die witgebou-kompleks) is links te sien en die radartoring is regs van die beheertoring. |bron=Gabriel le Roux-versameling |datum=2 September 2005 |daarsteller=Gaius le Roux |outeur=Dave Becker |ander_weergawes= }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> 2968004 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Dit is infrastruktuur by Lugmagbasis Langebaanweg. Die beheertoring (deel van die witgebou-kompleks) is links te sien en die radartoring is regs van die beheertoring. |bron=Gabriel le Roux-versameling |datum=2 September 2005 |daarsteller=Gaius le Roux |outeur=Dave Becker |ander_weergawes= }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{cc-by-sa-4.0}} 3zjahydi1jvyw2lplviz076m5d3lpk9 0 469258 2968014 2026-09-17T11:19:02Z Oesjaar 7467 Nuwe spesie met foto's. 2968014 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Helichrysum ecklonis | authority = Sond., (1865) | synonyms =* ''Helichrysum calocephalum'' <small>Schltr.</small> * ''Helichrysum lamprocephalum'' <small>[[Harry Bolus|Bolus]]</small> * ''Helichrysum scapiforme'' <small>Moeser</small> }} '''''Helichrysum ecklonis''''' is 'n blomdraende, klein [[struik]] wat deel van die Asteraceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[inheems]] aan [[Lesotho]] en [[Suid-Afrika]]. In Suid-Afrika kom die spesie in [[KwaZulu-Natal]], [[Mpumalanga]], [[Oos-Kaap]] en die [[Vrystaat]] voor. Die spesie blom van Mei tot Januarie. == Galery == <gallery> Helichrysum ecklonis 20D 3829-01.jpg Helichrysum ecklonis (33300735486).jpg Helichrysum ecklonis 1DS-II 9885.jpg Helichrysum ecklonis, RBGE 2010.jpg Helichrysum ecklonis 1DS-II 2053.jpg </gallery> == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=3240-126 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:212696-1 Plants of the World] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/00a1df7a-2e92-47d5-be67-58177a9ece81 Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Helichrysum|ecklonis]] [[Kategorie:Flora van Lesotho]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] bsss9jl01zlgsxhwgd2ck42od9monsx 1 469259 2968015 2026-09-17T11:20:28Z Oesjaar 7467 Verbeter 2968015 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 469260 2968016 2026-09-17T11:28:59Z Oesjaar 7467 Nuwe spesie met foto's. 2968016 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Helichrysum ellipticifolium | authority = Moeser, (1910) | synonyms =* ''Helichrysum keniense'' <small>S.Moore</small> * ''Helichrysum mearnsii'' <small>De Wild.</small> }} '''''Helichrysum ellipticifolium''''' is 'n blomdraende, klein [[struik]] wat deel van die Asteraceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[inheems]] aan [[Burundi]], [[Demokratiese Republiek die Kongo]], [[Kenia]] en [[Rwanda]]. == Galery == <gallery> Helichrysum ellipticifolium 01.jpg Helichrysum ellipticifolium 02.jpg </gallery> == Bronnelys == * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:212704-1 Plants of the World] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Helichrysum|ellipticifolium]] [[Kategorie:Flora van Burundi]] [[Kategorie:Flora van die Demokratiese Republiek die Kongo]] [[Kategorie:Flora van Kenia]] [[Kategorie:Flora van Kenia]] 3mibguydmw0a9rc99y7190wzknqum3x 1 469261 2968017 2026-09-17T11:29:50Z Oesjaar 7467 Verbeter 2968017 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 469262 2968020 2026-09-17T11:38:29Z Oesjaar 7467 Nuwe spesie met foto's. 2968020 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Helichrysum felinum | authority = Less., (1832) | synonyms =* ''Gnaphalium congestum'' <small>Lam.</small> * ''Gnaphalium discolorum'' <small>Willd.</small> * ''Gnaphalium elongatum'' <small>Lam.</small> * ''Gnaphalium fastigiatum'' <small>Schrank</small> * ''Gnaphalium felinum'' <small>Thunb.</small> * ''Gnaphalium serratum'' <small>Thunb.</small> * ''Helichrysum congestum'' <small>(Lam.) D.Don ex G.Don</small> * ''Helichrysum discolor'' <small>Steud.</small> * ''Helichrysum discolorum'' <small>D.Don ex Sweet</small> }} '''''Helichrysum felinum''''' is 'n blomdraende, klein [[struik]] wat deel van die Asteraceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[KwaZulu-Natal]], [[Oos-Kaap]] en die [[Wes-Kaap]]. == Galery == <gallery> Helichrysum felinum 1DS-II 3-5250.jpg Helichrysum felinum 1DS-II 3-5251.jpg Helichrysum felinum 1DS-II 3-8073-01.jpg Helichrysum felinum 1DS-II 3-8073.jpg </gallery> == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=3240-149 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:212735-1 Plants of the World] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/8111058b-eac4-4749-a8a1-6933d63be99c Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Helichrysum|felinum]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] nfradex18mqe8d25qwq3zq1olzov9tk 2968021 2968020 2026-09-17T11:40:01Z Oesjaar 7467 Verbeter 2968021 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Helichrysum felinum | authority = Less., (1832) | synonyms =* ''Gnaphalium congestum'' <small>Lam.</small> * ''Gnaphalium discolorum'' <small>Willd.</small> * ''Gnaphalium elongatum'' <small>Lam.</small> * ''Gnaphalium fastigiatum'' <small>Schrank</small> * ''Gnaphalium felinum'' <small>[[Carl Peter Thunberg|Thunb.]]</small> * ''Gnaphalium serratum'' <small>Thunb.</small> * ''Helichrysum congestum'' <small>(Lam.) D.Don ex G.Don</small> * ''Helichrysum discolor'' <small>Steud.</small> * ''Helichrysum discolorum'' <small>D.Don ex Sweet</small> }} '''''Helichrysum felinum''''' is 'n blomdraende, klein [[struik]] wat deel van die Asteraceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[KwaZulu-Natal]], [[Oos-Kaap]] en die [[Wes-Kaap]]. == Galery == <gallery> Helichrysum felinum 1DS-II 3-5250.jpg Helichrysum felinum 1DS-II 3-5251.jpg Helichrysum felinum 1DS-II 3-8073-01.jpg Helichrysum felinum 1DS-II 3-8073.jpg </gallery> == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=3240-149 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:212735-1 Plants of the World] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/8111058b-eac4-4749-a8a1-6933d63be99c Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Helichrysum|felinum]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] 48svimk0wvm4xkxpwbcftgtwojuonw1 1 469263 2968022 2026-09-17T11:40:21Z Oesjaar 7467 Verbeter 2968022 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 469264 2968025 2026-09-17T11:43:08Z Aliwal2012 39067 Aliwal2012 het bladsy [[Verdrag oor die Nie-verspreiding van Kernwapens]] na [[Verdrag oor die nie-verspreiding van kernwapens]] geskuif 2968025 wikitext text/x-wiki #AANSTUUR [[Verdrag oor die nie-verspreiding van kernwapens]] a1zryukqzzzahec2nacnaoi8c9rr245 1 469265 2968027 2026-09-17T11:43:08Z Aliwal2012 39067 Aliwal2012 het bladsy [[Bespreking:Verdrag oor die Nie-verspreiding van Kernwapens]] na [[Bespreking:Verdrag oor die nie-verspreiding van kernwapens]] geskuif 2968027 wikitext text/x-wiki #AANSTUUR [[Bespreking:Verdrag oor die nie-verspreiding van kernwapens]] 6gxs8xcvrikop5t8bqafafmz1rgf7sl 0 469266 2968030 2026-09-17T11:48:52Z Oesjaar 7467 Nuwe spesie met foto. 2968030 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Helichrysum filicaule | authority = (Hook.f.), (1852) | synonyms =* ''Conyza uniflora'' <small>Banks & Sol. ex Hook.f.</small> * ''Gnaphalium filicaule'' <small>(Hook.f.) Hook.f.</small> }} '''''Helichrysum filicaule''''' is 'n blomdraende, klein [[struik]] wat deel van die Asteraceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[inheems]] aan die [[Chathameilande]] en [[Nieu-Seeland]], waar dit op beide eilande voorkom. == Bronnelys == * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:212742-1 Plants of the World] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Helichrysum|filicaule]] [[Kategorie:Flora van die Chathameilande]] [[Kategorie:Flora van Nieu-Seeland]] 8bc76vb054yqyl3ynhuxxvly54sx7xb 2968031 2968030 2026-09-17T11:50:27Z Oesjaar 7467 Verbeter 2968031 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Helichrysum filicaule | authority = (Hook.f.), (1852) | synonyms =* ''Conyza uniflora'' <small>Banks & Sol. ex Hook.f.</small> * ''Gnaphalium filicaule'' <small>(Hook.f.) Hook.f.</small> }} '''''Helichrysum filicaule''''' is 'n blomdraende, klein [[struik]] wat deel van die Asteraceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[inheems]] aan die [[Chathameilande]] en [[Nieu-Seeland]], waar dit op beide eilande voorkom. == Galery == <gallery> Helichrysum filicaule - Richard Littauer - 247039233.jpeg </gallery> == Bronnelys == * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:212742-1 Plants of the World] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Helichrysum|filicaule]] [[Kategorie:Flora van die Chathameilande]] [[Kategorie:Flora van Nieu-Seeland]] dcqkgl8o3dto7trjh2hndnsrkd5zcpu 1 469267 2968033 2026-09-17T11:51:12Z Oesjaar 7467 Verbeter 2968033 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv